Anh Phạm Văn Thành, 39 tuổi, là một trong bốn thuyền viên Việt Nam trên tàu True Confidence bị trúng tên lửa của Houthi hôm 5/3. 10 ngày sau tai nạn, anh trở về nhà ở quận Hải An, TP Hải Phòng.
Anh Thành ký hợp đồng làm việc với Công ty TNHH Đầu tư Thương mại và Dịch vụ hàng hải Hải Phòng (HP MARINE), doanh nghiệp chuyên cung ứng thuyền viên cho tàu nước ngoài. Tháng 10/2023, anh bay sang Ai Cập để lên tàu True Confidence làm việc, chức danh máy trưởng.
Tàu True Confidence dài 183 m, rộng 32,26 m, trọng tải 57.000 tấn, sản xuất năm 2011, thuộc sở hữu của Công ty Liberia True Confidence Shipping. Tàu mang cờ Barbados, hiện do Công ty Hy Lạp Third January Maritime vận hành.
Từ Ai Cập, tàu đi qua Biển Đỏ, vịnh Aden bình yên để đến châu Á trả và lấy hàng. Trước Tết Giáp Thìn một tuần, tàu đến Trung Quốc lấy thép, ôtô, sau đó quay lại cảng Jazan của Arab Saudi. Lúc này, trên tàu có 20 thủy thủ, trong đó có bốn người Việt Nam gồm anh Thành, máy hai Nguyễn Văn Tảo 36 tuổi, máy ba Phùng Văn An 33 tuổi và đại phó Đặng Duy Kiên 41 tuổi.
Trên tàu mỗi người một việc, giờ giấc làm việc khác nhau. Nhóm thuyền viên Việt Nam hay tranh thủ lúc ăn cơm để trò chuyện, tâm sự. "Lúc ấy, tôi mới biết mình và đại phó Kiên cùng quê Hải An, TP Hải Phòng", anh Thành kể.
Do True Confidence thường qua nhiều khu vực nguy hiểm, có thể bị cướp tấn công nên thủy thủ đoàn được tập huấn các tình huống phòng thủ. Tàu được trang bị dây thép gai, có khu trú ẩn với đầy đủ đồ ăn, nước uống phòng khi bị đột nhập. Khi đến vịnh Aden, đơn vị vận hành còn thuê 3 bảo vệ có vũ trang đi cùng.
Sáng 5/3, tàu True Confidence tiến vào vịnh Aden, gần nơi hoạt động của lực lượng Houthi ở Yemen. "Chúng tôi cũng biết Houthi đang tiến hành các cuộc tấn công vào tàu hàng đi qua khu vực nhằm thể hiện sự ủng hộ Hamas, nhưng nghĩ họ chỉ bắn vào nơi chứa hàng, không nhằm vào người", anh Thành nói.
Khi tàu cách cảng Aden, Yemen hơn 90 km, một cảnh báo phát qua sóng radio "chưa được phép đi vào". Thuyền trưởng người Ấn Độ quyết định cho tàu quay lại, tìm cách tiếp tục hành trình sau. Thủy thủ đoàn vẫn sinh hoạt bình thường.
Khoảng 11h30 (15h30 giờ Hà Nội), anh Thành vừa đặt chân xuống hầm tàu cùng máy ba Phùng Văn An và một thợ máy nước ngoài thì nghe tiếng nổ cực lớn, cả tàu rung chuyển. Hầm tàu bị khói đen xâm lấn, mùi khét xộc thẳng vào mũi. Bám được vào thành tàu nên không bị ngã, anh Thành cùng nhóm thuyền viên leo cầu thang lên sàn tàu, vừa di chuyển vừa hét lớn "Bomb bomb bomb, go go".
Còi báo động vang lên inh ỏi, cabin nơi đặt buồng lái và khu sinh hoạt của thủy thủ, bốc cháy dữ dội. "Biết tàu bị tấn công, tôi ngó nghiêng tìm kiếm người, đặc biệt là mấy anh em đồng hương", anh Thành kể. Máy hai Nguyễn Văn Tảo vội vã trèo qua cửa sổ phòng ngủ thoát ra ngoài, do cửa chính đã bị kẹt.
Thấy anh Tảo, anh An, máy trưởng Thành hô lớn "còn đại phó Kiên đâu". Một số thuyền viên chạy xuống nói đại phó Kiên bị thương, đang được dìu xuống. Cabin bốc cháy ngày một lớn, có xu hướng lan sang các khu vực khác nên thuyền viên không dám về chỗ ngủ lấy giấy tờ, tài sản.
Hơn 10 năm đi biển, thường xuyên qua tuyến hàng hải nguy hiểm, có cướp biển, anh Thành được tập huấn biện pháp chống tấn công, nhưng lần này "không thể tưởng tượng được và không thể phản kháng". Lúc đó ai cũng nói tàu bị ném bom.
Đám cháy càng lúc càng lớn, khói lan tỏa. Do không bị thủng nên tàu vẫn đứng vững, nhưng không thể di chuyển. Xác định phải bỏ tàu, các thuyền viên không hoảng loạn, nhanh chóng tập hợp để điểm danh trên sàn tàu. Một vài thủy thủ Philippines sụt sịt khóc vì không tìm thấy hai đồng hương.
Thuyền trưởng cho hạ xuồng cứu sinh, lệnh cho tất cả 18 thủy thủ và 3 bảo vệ men theo cầu thang bộ xuống xuồng. "Anh Kiên lúc đó bị thương, bỏng vài chỗ, nhưng vẫn còn tỉnh táo, dìu đi được. Số khác bị thương ở chân, tay", anh Thành nhớ lại.
Xuống xuồng, những người bị thương được cho nằm ở giữa, còn lại ngồi quây tròn. Trước khi rời tàu, thủy thủ đã báo cho các lực lượng hải quân về vụ tấn công và tính đến trường hợp phải lênh đênh trên biển nhiều ngày nên bảo nhau tiết kiệm uống thật ít nước, bình tĩnh xử lý các tình huống.
Trên chiếc xuồng tròng trành, đại phó Kiên mệt dần rồi không bao giờ tỉnh lại. "Không còn đồ y tế để cứu chữa, thật đáng tiếc. Tôi chỉ kịp nhìn giờ anh ấy mất để sau này báo cho gia đình", anh Thành nói. Ở phía sau, tàu True Confidence vẫn đang cháy, trên đó còn 2 thủy thủ Philippines nằm lại.
Gần hai tiếng kể từ khi tàu True Confidence bị tấn công, tàu chiến INS Kolkata của hải quân Ấn Độ tiếp cận. Đến lúc này, họ mới biết tàu bị tên lửa của Houthi tập kích vào phần cabin tạo ra vụ nổ và cháy lớn. Những người bị thương, đuối sức được xuồng hải quân đón. Anh Kiên và một số người khác được trực thăng kéo lên bằng dây tời "như trong những bộ phim hành động".
Thiệt hại của tàu True Confidence là lần đầu tiên ghi nhận thương vong kể từ khi Houthi gia tăng tập kích tàu hàng qua Biển Đỏ nhằm gây sức ép buộc Israel ngừng chiến dịch nhằm vào Hamas, đồng minh của Houthi trong trục kháng chiến chống Tel Aviv ở Trung Đông. Houthi tuyên bố tập kích "chính xác" True Confidence và lửa bùng lên trên tàu.
Toàn bộ thủy thủ đoàn sau đó được đưa về khách sạn LeLaurier ở Djibouti. Thi thể anh Kiên được đưa về thành phố cảng ở đất nước Đông Phi này. Tại đây, cơ quan chức năng, chủ tàu, công ty hàng hải đã đợi sẵn để hỗ trợ.
Ngày nào anh Thành cũng họp với cơ quan chức năng, công ty để làm rõ sự việc cũng như hoàn thiện thủ tục về nước. Máy trưởng tàu thay mặt anh em liên lạc với vợ anh Kiên để trao đổi, lo hậu sự. "Khi ở Dijbouti, tôi nhiều lần nói với cơ quan chức năng là gia đình muốn đưa anh ấy về nguyên vẹn để nhìn mặt lần cuối. Đây cũng là phong tục của đất nước nên đề nghị họ làm hết sức", anh Thành nói.
Ngày 13/5, ba thuyền viên Việt Nam bay sang Ethiopia rồi qua Thái Lan để về Việt Nam vào tối muộn 14/3. Dù còn mệt, đau đầu, hôm nay anh Thành dự kiến qua nhà đại phó Kiên để chia sẻ với gia đình đồng nghiệp.
Dù trải qua sự cố đáng sợ nhất từ trước tới nay, anh Thành tự nhủ sẽ không bỏ nghề. "Sự việc là hy hữu. Tôi mong các hãng tàu tính toán để không đi qua vùng biển này, mong cả thế giới yên bình", anh Thành nói.
Lê Tân