"Bánh mì" của Việt Nam - Top 1 trong thế giới sandwich
TasteAtlas là một trang web chuyên về ẩm thực có trụ sở tại Croatia, nơi bạn có thể tìm kiếm thông tin về các món ăn, đồ uống và món ngon từ khắp nơi trên thế giới. Trang web này cung cấp danh sách các món ăn ngon nhất, địa điểm nổi tiếng để thưởng thức chúng, và cả những thông tin về nguyên liệu và cách chế biến. Nó giúp bạn khám phá và tìm hiểu về ẩm thực đa dạng của các quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau.
"Bánh mì thịt", một loại bánh mì sandwich truyền thống kiểu Việt Nam, cũng được xếp riêng ở vị trí số 9 trong danh sách của TasteAtlas.
"Bánh mì heo quay" của Việt Nam được xếp hạng 29 trong số 100 món bánh sandwich ngon nhất thế giới.
Bánh mì Việt Nam không chỉ là một loại sandwich kiểu Việt Nam nổi tiếng với nguyên liệu cốt lõi là bánh mì baguette, mà còn là một biểu tượng văn hóa, một phần không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày của người Việt. Vậy tại sao bánh mì Việt lại đạt được danh hiệu cao quý này?
Bánh mì Việt Nam – Món ăn hòa quyện hương vị Âu và Á
23/3/2011, từ "banh mi" chính thức được thêm vào từ điển Oxford, xác nhận là một danh từ riêng: "Bánh mì"- (banh mi /ˈbɑːn miː/). Không phải Vietnamese baguette, Vietnamese sandwich hay một sự định danh bằng món ăn nào đó mà thế giới vốn quen, nó là cái tên riêng mang đầy niềm tự hào đã khẳng định chủ quyền về một món ăn đến từ Việt Nam.
Theo trang tin của Sở Du lịch thành phố Hồ Chí Minh, bánh mì có thể đã xuất hiện ở Việt Nam từ rất sớm thông qua việc giao thương buôn bán của người châu Âu; nhưng bánh mì chỉ được biết đến nhiều và lan dần khắp các vùng miền của Việt Nam cùng với sự xuất hiện của người Pháp từ năm 1859.
Trong những thập kỷ tiếp theo, bánh mì dần lan rộng ra khắp cả nước, đặc biệt là ở Sài Gòn. Bánh mì baguette được làm từ bột mỳ, nước, men nở và nước muối, có vỏ giòn, ruột mềm, hương vị đặc trưng.
Chia sẻ cùng báo Thanh niên, PGS-TS Phan An, nguyên Viện trưởng Viện KHXH vùng Nam bộ cho biết, dấu mốc lịch sử đầu tiên đặt nền móng cho bánh mì du nhập văn hóa Việt Nam là khi nó xuất hiện trong khẩu phần ăn của học sinh tiểu học và xây dựng những lò nướng bằng gạch truyền thống ở Sài Gòn. Để phục vụ số lượng lớn, bánh mì được cải biên trở nên nhỏ gọn hơn. Đến năm 1975, những lò nướng bằng gạch đã không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, nên đã xuất hiện lò nướng bằng điện và loại "bánh mì lò thùng phuy" được chế biến từ những thùng phuy lớn.
Để ứng phó với tình trạng khan hiếm bột mì, những người thợ bánh mì Việt đã trộn thêm bột gạo và cho ra đời chiếc bánh mì nhỏ hơn, ruột mềm hơn. Sau đó, bột bắp, bột nở cũng được tham gia vào công đoạn làm vỏ bánh. Với kết cấu đóng kín, cho phép giữ lại hơi nước của những "chiếc lò Đông Dương" khiến những chiếc baguette ngày nào trở nên rỗng hơn, ruột bông xốp, trong khi vỏ ngoài giòn rụm. Đây cũng chính là đặc điểm tạo nên bản sắc riêng của bánh mì Việt Nam.
Tuy nhiên, bánh mì Việt Nam không chỉ đơn thuần là bản sao của bánh mì Pháp. Nó đã hòa quyện với hương vị độc đáo của người Việt, tạo nên một sự kết hợp hài hòa giữa hai nền ẩm thực. Vỏ bánh mì giòn, được thêm vào các loại gia vị, thịt, giò, pate, ngò rí, ớt, và đồ chua - tất cả đều phản ánh khẩu vị ưa chuộng sự xanh tươi và hương vị nhẹ nhàng của người Việt.
Sau năm 1975, bánh mì Việt Nam đã trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới qua các hoạt động quảng bá, du lịch, thương mại toàn cầu. Sau đó, món ăn này gần như có mặt ở mọi đất nước có kiều bào Việt Nam sinh sống, vì nguyên liệu dễ tìm và cách chế biến đơn giản.
Bánh mì Việt Nam ngay khi xuất hiện ở các quốc gia khác đã nhận được nhiều sự ca ngợi của các nhà phê bình ẩm thực và giới mộ điệu. Bánh mì Việt Nam còn là chủ đề chính của nhiều lễ hội, hội thảo và tác phẩm nghệ thuật.
Những loại bánh mì nổi tiếng ở Việt Nam
Ngoài bánh mì thịt là món bánh mì nổi tiếng nhất, ở Việt Nam còn có nhiều loại bánh mì khác được yêu thích không kém. Dưới đây là một số loại bánh mì phổ biến được nhiều người Việt thường dùng.
Bánh mì xíu mại: Với nhân xíu mại thơm ngon. Xíu mại là một loại thịt viên nhỏ, thường được làm từ thịt lợn và tôm. Bánh mì xíu mại thường được ăn kèm với nước sốt đặc biệt và rau sống.
Bánh mì chả cá: Kết hợp giữa bánh mì và chả cá. Ổ bánh mì nóng giòn, thêm chút hành ngò, dưa leo, hành phi, chả cá chiên vàng rồi rưới nước sốt lên là tạo ra hương vị thơm ngon khó cưỡng.
Bánh mì heo quay: Món ăn là sự kết hợp hoàn hảo giữa rất nhiều nguyên liệu, trong đó nổi bật là phần thịt ba chỉ heo được quay vàng giòn, hương vị thơm và béo ngậy khi thưởng thức.
Bánh mì gà nướng: Bánh mì gà nướng được tạo nên bởi lớp vỏ bánh mì giòn tan, nhân thịt gà nướng mềm mịn và hấp dẫn, cùng với sự pha trộn hài hòa của cà rốt tươi ngon, dưa chuột giòn và xà lách tươi tạo nên một trải nghiệm ẩm thực độc đáo.
Bánh mì chả lụa: Đây là kiểu ăn bánh mì đặc trưng của miền Bắc. Bánh mì không thêm rau và đồ chua chỉ kẹp mỗi chả lụa để có thể cảm nhận trọn vẹn mùi thơm và vị ngon của từng loại chả mà không bị quá nhiều gia vị lấn át.
Bánh mì ốp la: Bánh mì ốp la là bữa sáng quen thuộc với hầu hết người Việt bởi nó không chỉ ngon mà còn cung cấp đủ năng lượng để khởi đầu ngày mới. Để món bánh mì ốp la thật ngon, thật xuất sắc thì những quả trứng ốp la phải là những quả trứng to, tươi mới. Được chiên trên chảo dầu sạch, với nhiệt độ nóng vừa phải. Trứng sẽ được chiên trong khoảng thời gian nhất định, khi lòng trắng vừa chín đều, lòng đỏ vẫn còn ở thể lòng, chỉ vừa chín, được bao bọc bởi phần lòng trắng.
Cửa hàng đầu tiên bán bánh mì Việt Nam
Bánh mì Việt Nam không chỉ là một món ăn hàng ngày, mà còn chứa đựng những câu chuyện lịch sử đáng kinh ngạc. Năm 1958, cửa hàng bánh mì thịt nguội mang tên Hòa Mã đã mở cửa hàng đầu tiên tại số 511 Phan Đình Phùng (nay là Nguyễn Đình Chiểu, quận 3, TP.HCM). Chủ nhân của cửa hàng là ông Hòa và bà Tịnh. Hòa Mã bán bánh mì riêng, thịt nguội riêng để trong đĩa và sẽ phục vụ kèm dao, nĩa, thực khách có thể ăn tại chỗ hoặc mang về. Nhưng vì đại đa số người mua của Hòa Mã là những người làm ở các hãng, sở, thợ thuyền, sinh viên, học sinh không có nhiều thời gian vào buổi sáng để nhẩn nha ngồi ăn ở tiệm nên Hòa Mã cho thịt, chả lụa, pa–tê vào giữa ổ bánh mì để người mua tiện mang theo. Một thời gian sau, nhiều hiệu bánh mì thịt bắt đầu xuất hiện ở thành phố.
Do điều kiện tự nhiên thuận lợi, các món ăn của người miền Nam thường có nhiều rau củ. Vì vậy, ổ bánh mì Hòa Mã được cho thêm vài lát dưa leo, củ cải trắng, cà rốt cắt sợi ngâm chua, thêm vài cọng hành, ngò để có hương thơm, vài khoanh ớt. Ăn ổ bánh mì thịt có đủ mùi thơm giòn của vỏ bánh, vị ngọt của bột mì, béo của bơ, hương vị thịt, chả, pa–tê như một bản phối tròn trịa sắc màu nhưng không hề ngán bởi có rau dưa tươi mát. Theo thời gian, bánh mì không còn là món bánh ăn chơi mà trở thành một món ăn có thể thay cho cơm.
Bánh mì Hòa Mã không chỉ đơn thuần là một quán bánh mì mà nó đã trở thành một biểu tượng ẩm thực của Sài Gòn. Nó là một bước chân đầu tiên, một hành trình khám phá hương vị độc đáo của bánh mì Việt Nam. Từ đó, hàng trăm quán bánh mì khác đã ra đời, mỗi quán mang trong mình một hương vị riêng biệt, một câu chuyện độc đáo.
Một số hàng bánh mì Việt Nam nổi tiếng
Một số quán bán bánh mì Việt Nam thậm chí đã trở nên nổi tiếng mà còn thu hút sự quan tâm và khen ngợi từ du khách và báo chí quốc tế.
Bánh mì phố Huế, Hà Nội: Tại số 118A phố Huế, Hà Nội, có một quán bánh mì nổi tiếng được phóng viên David Farley của đài BBC (Anh) khen ngợi là "món ăn ngon nhất trên đời". Chiếc bánh mì ở đây gồm thịt heo lát mỏng, xá xíu, ruốc, pate, ngũ vị hương và bơ. Bên trên là nước sốt thịt cay và rau thơm. David Farley đã ăn 15 ổ bánh mì ở nhiều tiệm khác nhau trong vòng hai tuần ở Việt Nam và khẳng định đây là chiếc bánh kẹp kì diệu nhất.
Bánh mì Phượng, Hội An: Bánh mì Phượng ở Hội An được cả du khách nước ngoài và đầu bếp đẳng cấp thế giới Anthony Bourdain (Mỹ) yêu thích. Anthony Bourdain từng gọi bánh mì Phượng là "bánh mì ngon nhất thế giới". Bánh mì Phượng cũng xuất hiện trên chương trình du lịch và ẩm thực Mỹ "No Reservations".
Bánh mì Madam Khanh, Hội An: Quán bánh mì Madam Khanh tại Hội An đã được trang TripAdvisor gọi là "The Banh my Queen" (Nữ hoàng bánh mì). Bánh mì ở đây có nhiều loại nhân cho du khách lựa chọn và đều là tự làm, tự chế biến, với công thức gia truyền hơn 30 năm. Giá bánh mì khoảng 20 nghìn đồng đến 30 nghìn đồng/chiếc.
Bánh mì Huynh Hoa: Có vị trí tọa lạc trên đường Lê Thị Riêng ở Quận 1, là địa điểm ẩm thực được đông đảo người dân ở Thành phố Hồ Chí Minh quan tâm. Mặc dù mỗi ổ bánh do thương hiệu bán ra đều có phần nhân bên trong khá phong phú và đa dạng, tuy nhiên mức giá kèm theo lại không rẻ. Vào tháng 11 năm 2023, Bánh mì Huynh Hoa cùng sáu đại diện ẩm thực Việt Nam khác đã được vinh danh trên màn hình quảng cáo LED đặt ở Quảng trường Thời Đại (New York, Mỹ).
Bánh mì vỉa hè Nha Trang: Năm 2013, bánh mì vỉa hè Nha Trang đã được tạp chí National Geographic (Mỹ) chọn là một trong 11 món ăn đường phố ngon nhất thế giới.
Kỷ lục và những ghi nhận về bánh mì Việt tại Việt Nam và thế giới
Bánh mì Việt Nam không chỉ được chọn là loại bánh sandwich ngon nhất thế giới, mà còn đạt những kỷ lục đáng tự hào khác.
Kỷ lục ổ bánh mì lớn nhất Việt Nam: Đội ngũ đầu bếp và thợ làm bánh của công ty TNHH liên doanh SAF–Việt đã tạo ra ổ bánh mì khổng lồ với chiều dài gần 1,7 mét, rộng hơn 0,5 mét, cao 0,3 mét và đạt cân nặng đến 11 kg. Đây là ổ bánh mì lớn nhất từng được thực hiện và đã được công nhận bởi Tổ chức Kỷ lục Việt Nam.
Ngày 23/8/2023, một mô hình bánh mì được thực hiện nhân dịp Festival Biển Nha Trang - Khánh Hòa năm 2023. Và mô hình này đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam trao bằng "Mô hình thác bánh mì lớn nhất Việt Nam, được ghép từ các ổ bánh mì đặc ruột truyền thống của Nha Trang".
Ngoài ra, năm 2012 bánh mì mang danh hiệu "món sandwich ngon nhất thế giới" do báo The Guardian "phong tặng".
Năm 2013, bánh mì Việt được tạp chí National Geographic bình chọn là một trong 11 món ăn đường phố ngon nhất thế giới.
Đứng đầu danh sách 12 món ăn đường phố do tạp chí du lịch Mỹ Conde' Nast Traveler bầu chọn.
Năm 2014, bánh mì Việt tạo nên cơn sốt khi lọt vào top 20 món ăn đường phố ngon nhất thế giới của Huffington Post.
Năm 2016, bánh mì cùng phở và bún chả đã lọt top 100 món ăn nổi tiếng thế giới, do Liên minh Kỷ lục Thế giới – Wordkings và Viện Top Thế giới công bố.
Năm 2017, bánh mì Việt Nam lọt top 10 món sandwich hấp dẫn nhất thế giới theo trang Traveller.
Năm 2017 bánh mì là một trong những món ăn đường phố ngon nhất thế giới" do tạp chí du lịch Rough Guides của Anh bầu chọn.
Tháng 11-2017, trong chuyến đến Việt Nam tham dự Tuần lễ cấp cao APEC, Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull cũng đã dùng bữa sáng bằng món bánh mì trên đường phố Đà Nẵng.
Năm 2018, trang CNN đã ưu ái gọi tên bánh mỳ ở Hội An là "vua của các sandwich trên thế giới".
Tháng 8 năm 2018, Tạp chí du lịch Fodor nổi tiếng của Mỹ đã bình chọn bánh mì Việt Nam là 1 trong 30 món sandwich trên thế giới mà người ta nhất định phải thử.
Trong khuôn khổ Miss Universe thế giới 2018 tại Thái Lan, hình ảnh bánh mì xuất hiện trong trang phục của hoa hậu H hen niê và gây được tiếng vang lớn.
Ngày 24/3/2020, bánh mì Việt lần đầu tiên được xuất hiện trên trang chủ Google của hơn 10 quốc gia.
Nhiều bài báo và chương trình truyền hình liên quan đến bánh mì Việt Nam do các kênh truyền hình và hãng phim quốc tế thực hiện đã được phát sóng và nhận được sự hưởng ứng của khán giả trong và ngoài nước.
Origins - How is this sandwich only #6 in the world? Vietnam's Banh Mi!: Đây là một video trên kênh YouTube của Andy Cooks. Trong video này, anh ấy khám phá về bánh mì Việt Nam và chia sẻ về nguồn gốc và hương vị đặc biệt của nó .
Banh Mi! (Vietnamese sandwich) | RecipeTin Eats: Trang web RecipeTin Eats cũng có một bài viết về cách làm bánh mì Việt Nam. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách chế biến và thưởng thức món bánh mì này tại bài viết này.
Những chương trình truyền hình và bộ phim này không chỉ giúp quảng bá văn hóa ẩm thực Việt Nam mà còn mang đến cho khán giả những trải nghiệm thú vị về món bánh mì ngon lành này.
Tổng hợp