# tb_main

t_main: ឧស្ម័នកម្រ
t_pron: [អ៊ុស-ស្មាន់-កំ-រ៉]
t_pos: ន.
t_remark: 1
t_exp:
(គីមី.) ធាតុគីមីទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុមសូន្យ (ក្រុម១៨) នៃតារាងខួប រួមមាន អេល្យូម (He) នេអុង (Ne) ជាដើម ជាឧស្ម័នកម្រ។


t_main: ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់
t_pron: [អ៊ុស-ស្មាន់-ផ្ទះ-កញ់-ចក់]
t_pos: ន.
t_exp:
(ភូមិ.) ឧស្ម័នទាំងឡាយនៅក្នុងមណ្ឌលអាកាសរចល់នៅព័ទ្ធជុំវិញផែនដី កើតពីធម្មជាតិ ឬមានប្រភពពីសកម្មភាពមនុស្ស ដូចជាកាបូនឌីអុកស៊ីដ មេតាន ចំហាយទឹកជាដើម ដែលបណ្ដាលឱ្យមានផលផ្ទះកញ្ចក់។


t_poly: b
t_pos: គុ.
t_exp: ដែលមានព្យាយាម, ដែលជាអ្នកឱហាត, សង្វាត, ខំប្រឹង :
t_exam:
មនុស្សឧស្សាហ៍, ក្មេងឱសាហ៍ (ព.កា.) ប្រដៅកូន ហៃកូនរាល់គ្នា ត្រូវមានឧស្សាហ៍ កុំខ្ជិលច្រអូស កម្ជិលទ័លក្រ ដូចដើរដួលស្រូស សុំគេងងូស ព្រលូសកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។


t_main: ឧឡារ
t_pron: [អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ] ឬ [អ៊ុ-ឡា]
t_source: (បា.; សំ. ឧឌារ ឬ ឧទារ)
t_pos: គុ.
t_notes: (ម.ព. ឱឡារិក)។
t_exp:
ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; ថ្លៃ, មានតម្លៃ; ថ្លៃថ្លា; ថ្កើង, ថ្កើងថ្កាន, ថ្កុំថ្កើង; រុងរឿង; ឧត្តម, ប្រសើរ; អធិកអធម; លើសលន់; បរិបូណ៌, ច្រើន។


t_main: អូញម៉ូញ
t_pron: [អូញ-ម៉ូញ]
t_pos: ន.
t_exp:
ឈ្មោះឈើស្រុកមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ប្រមាណជា១០ម៉ែត្រ ស្លឹកតូចៗស្រដៀងនឹងអង្គាដី ផ្កាវាពណ៌ស្វាយស្រស់ ផ្លែមូលទ្រវែងពកៗពេលទុំពណ៌ខ្មៅ សាច់ផ្លែទុំអាចបរិភោគនិងប្រើជាឱសថបាន។


t_main: អូដ្ឋ
t_pron: [អូត]
t_pos: ន.
t_exam: នៅប្រទេសអាស៊ីភាគកណ្ដាល, តួក៌េស្តង់ និងអាហ្វ្រិគ គេច្រើនប្រើអូដ្ឋជាងសត្វពាហនៈឯទៀត។
t_exp:
សត្វចតុប្បាទពួកសត្វរើអៀង, មានពីរប្រភេទគឺ អូដ្ឋបូគពីរ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់សណ្ឋានជាបូគមួយគូមុខក្រោយ នៅលើខ្នងមានរោមក្រាស់សំកុល; អូដ្ឋបូគមួយ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់តែមួយត្រង់កណ្ដាលខ្នង មានរោមបន្តិចបន្តួច ស្ទើរតែស្បែកទទេ។ អូដ្ឋទាំងពីរប្រភេទនេះ ជាសត្វមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង មានអំណត់ប៉ិនធន់ទ្រាំអត់សម្រេកគម្លាននិងកម្ដៅថ្ងៃជាដើម, មានប្រយោជន៍ប្រើជាយានជំនិះ ឬប្រើជាពាហនៈដឹកនាំភណ្ឌៈក្នុងប្រទេសដែលមានផ្លូវលំបាក ដូចយ៉ាងផ្លូវកាត់ឆ្លងវាលខ្សាច់ធំៗឬសមុទ្រខ្សាច់ជាដើម។


t_main: អូត
t_pron: [អូត]
t_pos: កិ.
t_exp:
យំ, យំសោក, សម្ដែងអាការៈធ្វើដូចជាយំសោក (ប្រើចំពោះតែត្រង់ថ្នាក់រឿងដែលតួល្ខោនត្រូវធ្វើជាយំសោក។ បុរាណប្រើជា ឱត) :


t_main: អូតូក្លាវ
t_pron: [អូ-តូ-ក្លាវ]
t_source: (បារ. autoclave)
t_pos: ន.
t_exp:
(វេជ្ជ.) ទូឬឆ្នាំងពិសេសសម្រាប់ធ្វើស្តេរីលកម្មសម្ភារៈវេជ្ជសាស្ត្រឬសម្ភារៈផ្សេងៗ ដោយប្រើចំហាយទឹកដែលមានកម្ដៅនិងសម្ពាធខ្ពស់។


t_main: អូប័រ
t_pron: [អូ-ប័រ]
t_source: (បារ. hors-bord)
t_pos: ន.
t_exam: ជិះអូប័រកម្សាន្តតាមដងទន្លេ។
t_exp:
ទូកម៉ាស៊ីនមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ស្រួចក្បាល តែរាងប៉ិតនៅផ្នែកខាងក្រោយ ភាគច្រើនគ្មានដំបូល, តួធ្វើពីលោហ :ឬប្លាស្ទិក ឬមានទម្រង់ជាពោងកៅស៊ូ :


t_main: អូវុល
t_pron: [អូ-វុល]
t_source: (បារ. ovule)
t_pos: ន.
t_exp: (ជីវ.) កោសិកាបន្តពូជញីដែលផលិតចេញពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី :
t_exam:
ការបង្កកំណើតរបស់មនុស្ស សត្វ ឬរុក្ខជាតិកើតឡើងដោយការរួមផ្សំគ្នារវាងស្ពែម៉ាតូសូអ៊ីដឬអង់តេរ៉ូសូអ៊ីដ និងអូវុល។


t_main: អូស្តេអូមីយេលីត
t_pron: [អូ-ស្តេ-អូ-មី-យេ-លីត] (ជើង ត)
t_source: (បារ. ostéomyélite)
t_pos: ន.
t_exam: ជាទូទៅជំងឺរលាកខួរឆ្អឹងស្រួចស្រាល់កើតមាននៅលើកុមារ។
t_exp:
(វេជ្ជ.) រលាកខួរឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងដោយការរលាកព្រមគ្នាទាំងតួឆ្អឹង ទាំងខួរឆ្អឹងដោយមូលហេតុច្រើនយ៉ាង :


t_main: អូស្ត្រាឡូពីតែក
t_pron: [អូ-ស្ត្រា-ឡូ-ពី-តែក]
t_pos: ន.
t_exp:
(ប្រវត្តិ.) មនុស្សបុរេប្រវត្តិដំបូងបង្អស់រស់នៅអេត្យូពីទ្វីបអាហ៊្វ្រិកកាលពី ៣ទៅ ៤លានឆ្នាំមុន ដែលគេបានរកឃើញសំណល់ឆ្អឹងនៅឆ្នាំ១៩៧៤។


t_main: ឩម!
t_pron: [អូម] ឬ [អូ-ម៉ៈ]
t_source: (សំ.)
t_poly: ១)
t_pos: ឧ.
t_exp: ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានសេចក្ដីក្រោធខ្លាំង, ដោយគំរាមដាក់ជាដើម។
t_notes:
(បុរាណសរសេរ ឱ្ម គឺ អ-ឧ ម > ឱមឬឱ្ម មានអត្ថន័យថា "ព្រះឥសូរ, ព្រះនារាយណ៍, ព្រះព្រហ្ម " លុះចំណេរកាលតមក, ពួកពុទ្ធសាសនិកខាងលទ្ធិអាចរិយវាទខ្លះក៏មក ឱមឬឱ្ម នេះមកប្រើ ផងដែរថា ឱមនមស្ករ៍!ឬឱម នមោ! "សូមនមស្ការចំពោះ ឱម គឺ អ = អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ!; ឧ = ព្រះឧត្តមធម៌;! ម = មហាសង្ឃគណៈ!"; គេប្រតិបត្តិបែបនេះ ដើម្បីកុំឱ្យចាញ់លទ្ធិព្រាហ្មណិកដែលមានពាក្យ ឱមឬឱ្ម ជាបែប នមស្ការ គឺឱ្យពុទ្ធសាសនិកជនដឹងថា ខាងលទ្ធិពុទ្ធសាសនិកក៏មាន ឱមឬឱ្ម ដូចលទ្ធិព្រាហ្មណិកដែរ មិនចាញ់ប្រៀបគ្នាទេ)។


t_main: ឪ
t_pron: [អូវ]
t_pos: ន.
t_exp: ពាក្យប្រើកាត់ខ្លីជាឧត្តរលោប មកពីពាក្យ ឪពុក សម្រាប់សាធារណជនហៅ បិតា របស់ខ្លួនដោយសេចក្ដីស្មោះស្មើ :
t_exam: អញ្ជើញឪពិសាទៅ ទាន់ក្ដៅៗ!
t_notes:
(ខ្មែរសម័យពីដើម ហៅមាបង្កើត ឬមាឆ្ងាយថា ឪ ដែរក៏មាន, សម័យសព្វថ្ងៃក៏នៅមានប្រើខ្លះ។ ខ្មែរប្រើក្នុងសម័យបុរាណ ប្រើពាក្យ ឪ ដោយយកសក់ឬកន្ទុយ វ មកដាក់ពីលើ ឧ មិនប្រើជា ឧវ, ទាំង ឧក និង ឱយ ក៏ប្រើជា ឧ៊ ឱ្យ ដែរ, សព្វថ្ងៃនេះយើងក៏នៅតែប្រើ ឪ និង ឱ្យ តាមបែបបុរាណនោះដែរយើងកែតែ ឧ៊ ជា ឧក ប៉ុណ្ណោះ)។


t_main: ឪជំ
t_pron: [អូវ-ជំ]
t_pos: ន.
t_exam: វល្លិឪជំ។
t_notes: (អ្នកស្រុកខ្លះ ហៅ ឪជុំ)។
t_exp:
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ឡើងតោងដើមឈើរស់ មានឫសចាប់លើសំបកឈើនោះ (ដូចឫសម្លូ), ផ្លែមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្លែញស្រុក :


t_main: ឪពុក
t_pron: [អូវ-ពុក]
t_pos: ន.
t_exp: បិតា។
t_notes:
(ឪពុក ប្រើជា អាពុក ក៏បាន; ឥណ្ឌាថា អាវុកៈ។ ម.ព. អាពុក ផង។ ប្រើជាឧត្តរលោបទុកត្រឹមតែ ឪ ក៏បាន; ប្រើជាអាទិលោបទុកត្រឹមតែ ពុក ក៏បាន ប្រើជាពាក្យទំយើ)។


t_main: ឪឡ
t_subscrip: 2
t_pron: [អូវ-ឡ]
t_pos: ន.
t_exp: ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទដើមតូច សំបកស្ដើងរលើប សាច់ស្វិត ស្លឹកឆែកៗ ឡើងព័ទ្ធដើមឈើ ឫសល្អិតៗ សម្បុរខ្មៅ :
t_exam: វល្លិឪឡ។
t_notes:
(ចាស់ទុំខ្មែរច្រើនយកវល្លិឪឡនេះ ទាំងដើម ទាំងស្លឹក ទាំងឫស ហាលឱ្យស្ងួតហើយស្ងោរផឹក ជាថ្នាំកែជំងឺក្រំ ឈឺខ្លួនប្រាណ ច្រើនតែប្រកប)។


t_main: ឪឡឹក
t_pron: [អូវ-ឡឹក]
t_pos: ន.
t_exam: ជ្រក់ក្ដឹបឪឡឹក, បន្លែក្ដឹបឪឡឹក, ឪឡឹកនិងត្រីងៀតផាត់។
t_exp:
ឈ្មោះដំណាំមួយប្រភេទ ដើមជាវល្លិបោះទងវារលើដី ផ្លែធំៗ មិនសមនឹងទង មានពូជច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា, សម្រាប់ប្រើជាអាហារ :


t_main: អួត
t_pron: [អួត]
t_poly: ១)
t_pos: កិ.
t_exp: និយាយលើកសរសើរ, ប្រកាសគុណ, ប្រកាសសេចក្ដីល្អ ឱ្យអ្នកដទៃស្ដាប់ ឬនិយាយលើកបំផ្លើសលើសហេតុឱ្យគេស្ងើច :
t_exam: អួតកូន, អួតខ្លួន, អួតចេះ, អួតថាល្អ, អួតមាន។
t_notes:
(កុំអាលអួតមុនឱ្យស៊ុនខូចការ គឺបើការមិនទាន់សម្រេចទេ កុំប្រញាប់និយាយអួតមុន។ ព.កា. ថា ការអ្វីមិនទាន់ដល់ កុំខ្វាយខ្វល់ពោលអួតមុន ព្រោះក្រែងអួតទៅស៊ុន អួតមុនច្រើនតែខូចការ។ ចួនកាលមានសត្រូវ រារាំងផ្លូវឬខាំងខារ ពុំអាចនឹងការពារ បែរជាស្ទោកខូចការអស់)។


t_main: អួន
t_pron: [អួន]
t_poly: a
t_pos: ន.
t_exp:
នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានក្រឡាដូចសំណាញ់ មានសណ្ឋានវែង មានកំសួលបណ្ដែត សម្រាប់ដាក់រាយក្នុងទឹកជ្រៅឱ្យជាប់ត្រី។


t_poly: b
t_pos: កិ.
t_exp: (ព.ប្រ.) ជាប់អួន គឺជាប់ឃុំឬជាប់ចំណោម, ជាប់កុន :
t_exam:
(ព.កា.) ប្រៀប ប្រយ័ត្នផុងខ្លួន ក្រែងលោជាប់អួន ពិបាកបង្រះ ដូចជនអន្ធពាល មានចិត្តស្រាលខ្លះ ជាប់អួនឡេះឡះ អ្នកណាជួយកើត?។


t_main: អើ
t_pron: [អើ]
t_pos: គុ.កិ.
t_exam: ម៉ែ ពីសារួចហើយឬ? –អើ!; អើទៅចុះ!; អើ ត្រូវហើយ!; អើ ហ្នឹងហើយ! អើ បើឯងមិនទៅ អញក៏មិនទៅដែរ!ល។
t_notes: (ព.ផ្ទ. ទេ)។
t_exp:
ពាក្យឆ្លើយទទួលព្រម, អនុលោមតាម, មិនទទឹងទាស់ឬឆ្លើយឆ្លងតបសម្រាប់អ្នកធំនិយាយទៅរកអ្នកតូចឬសម្រាប់មនុស្សស្មើភាពនិយាយរកគ្នា :


t_main: អើបឡើប
t_pron: [អើប-ឡើប]
t_pos: កិ.
t_exam: ទើបនឹងអើបឡើបមកក្រោយគេ (និយាយថា អឺបឡឺប ក៏មាន)។
t_exp:
ទើបមកដល់ក្រោយគេហើយសម្ដែងអាការៈអើតអើមៗ ដោយមិនទាន់បានកិច្ចការធ្វើនឹងគេ ឬមិនទាន់ស៊ប់ក្នុងទីប្រជុំ ឬក៏ទើបមកដល់ក្នុងវេលាដែលគេជិតលែងធ្វើកិច្ចការនោះហើយ :


t_main: អើពើ
t_pron: [អើ-ពើ]
t_pos: កិ.
t_exp: យកចិត្តទុកដាក់; គោរព, មានអាទរភាព, ប្រុងប្រយ័ត្ន; នឹកនា, នាំពា; ទំនុកបម្រុង :
t_exam:
អើពើចំពោះកិច្ចការ; ត្រូវចៅហ្វាយនាយស្ដីបន្ទោសព្រោះមិនពើអើ។ (ព.កា.) មនុស្សអើពើមិនប្រហែសស ហេតុច្បាស់ចែសឱ្យឃើញជាក់ មនុស្សបែបនេះបើច្រើននាក់ មានល័ក្ខណ៍នាំឱ្យជាតិចម្រើន។


t_main: អើយ
t_pron: [អ្ហើយ]
t_pos: ឧ.
t_exp: ពាក្យសម្រាប់កែមស៊ែមពីខាងចុងពាក្យអាលបនៈ ដែលគួរប្រកបប្រើ ឱ្យមានសំឡេងវែងស្រួលមាត់ :
t_exam: ព្រះអង្គអើយ, ភិក្ខុអើយ, ទុក្ខអើយ, ព្រះពុទ្ធអើយ។
t_notes:
(យ៉ាងនេះត្រូវថាបានតែ អ្ហើយ ជាដាច់ខាត កុំថា "ព្រះអង់គើយ, ភិកខ្វើយ, ទុកខើយ, ព្រះពុតឆើយ"; ត្រូវថា "ព្រះអង់អ្ហើយ, ភិកអ្ហើយ, ទុកអ្ហើយ, ព្រះពុតអ្ហើយ"។ ពាក្យដែលឥតមានអក្សរប្រកប, ដូចជា តាអើយ, បាអើយ, មាអើយ, ពូអើយ យ៉ាងនេះក៏ត្រូវថាបានតែ អ្ហើយ ដែរ កុំថា "តារ៉ើយ, បារ៉ើយ, មារ៉ើយ, ពូរ៉ើយឬពូវ៉ើយ"; ត្រូវថា "តាអ្ហើយ, មាអ្ហើយ, ពូអ្ហើយ"។ ប្រើសំឡេងខ្ពស់ជា អើ៎យ ក៏បាន តាមទំនងដែលត្រូវប្រើសូរខ្ពស់ ត្រូវប្រយ័ត្នកុំប្រើពាក្យ អើយ "អ្ហើយ" ជា អឺយឬអ្ហឺយ។ ម.ព. អឺយ{¥¥}១{££} ផង)។


t_main: អៀ
t_pron: [អៀ]
t_pos: ន.
t_exp:
ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនាភ្នែក ធ្វើទុក្ខភ្នែកឱ្យមានកន្ទុយថ្លែននិងពពឹក ឱ្យភ្នែកពព្រៀកជានិច្ច ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ទាំងជារោគងាយឆ្លងពីអ្នកម្នាក់ទៅអ្នកដទៃផងទៀត។

t_exam:
ភ្នែកកើតអៀ ឬ អៀស៊ីភ្នែក, ភ្នែកអៀស៊ី។ (ព.កា.) រោគអៀស៊ីភ្នែក គ្រូពេទបច្ចេក- ទេសហៅថា ជំងឺត្រាកូម ងាយឆ្លងពីគ្នា គួរបុត្រធីតា ប្រយ័ត្នខ្លាចឆ្លង។ (ព.កា. ឱ្យងាយចាំហើយប្រយ័ត្នកុំឱ្យរោគអៀស៊ីភ្នែកឆ្លង) ច្រើនតែក្មេងៗ ដែលវារួមលេង ចូលគ្នាម្ដងៗ ក្មេងម្នាក់មានរោគ -ត្រាកូមចម្លង ដោយការទាក់ទង គ្នាវានោះឯង។ វាឆ្លងងាយណាស់ ទោះចាស់និងចាស់ ក៏ឆ្លងស្ដែងៗ លុះតែពេទ្យភ្នែក ទើបអាចថ្លាថ្លែង ប្រាប់ហេតុនេះឯង ឱ្យអស់សង្ស័យ។

t_notes:
(ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះគេច្រើនហៅ ត្រាកូម តាមវេជ្ជសាស្ត្រសាកល គេមិនសូវហៅ អៀទេ បើចង់យល់ច្បាស់អំពីប្រភពនិងការព្យាបាលជំងឺត្រាកូមនេះ ចូរសួរគ្រូពេទ្យភ្នែកចុះ ឬបើមានការសង្ស័យក្រែងភ្នែករបស់ខ្លួនមានរោគ ត្រាកូម គួរសុំឱ្យគ្រូពេទ្យភ្នែកពិនិត្យមើល ក៏គង់នឹងអាចដឹងបាន)។


t_pos: ឧ.
t_exp:
(ព.ប្រ.) ពាក្យស្រែកឱ្យសញ្ញាគ្នាក្នុងល្បែងស្ដេចចង់ ក្នុងវេលាដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងពួកម្ខាងចូលមក, ត្រូវត្រង់លើឈ្មោះដែលគេបានខ្សឹបគ្នារួចហើយថា "ស្រឡាញ់..." :

t_exam:
ត្រូវគេអៀវ គឺត្រូវគេស្រែកថា អៀវ! ហើយគេឡើងជិះ (ល្បែងឯទៀត ដែលមានថ្នាក់ត្រូវឡើងជិះគ្នា ក៏ប្រើពាក្យ អៀវ! ដែរ)។


t_poly: ២)
t_pos: ប.
t_exp:
(ព.ប្រ.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អរ ឬបែក ថា អរអេក គឺអរខ្លាំងស្ទើរភ្លេចខ្លួន, អរឆ្លេឆ្លា (ដូចជាខ្មែរលើស្រវឹងស្រាអេក)។


t_main: អេកូទេសចរណ៍
t_pron: [អេ-កូ-ទេ-សៈ-ច]
t_pos: ន.
t_exp:
ទម្រង់ទេសចរណ៍ផ្អែកលើធម្មជាតិ ដែលមានគោលបំណងអភិរក្សបរិស្ថានធម្មជាតិនិងវប្បធម៌តំបន់ លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនជាដើម។


t_poly: ២)
t_exp: (ព.ប្រ.) ដែលគ្រាន់តែខ្សឹបខ្សៀវចចាក់ចចុចនាយអាយមិនទាន់សម្រេចការជាអ្វីនៅឡើយ; រឆៀបរញេញ :
t_exam:
ឮគេនិយាយអេចអូចមិនទាន់ប្រាកដ (និយាយថា រអេចរអូច ក៏បាន)។ (ព.កា.) ខ្សឹបខ្សៀវអេចអូច ជួននាំឱ្យខូច ប្រយោជន៍តូចធំ ជួនកើតរឿងហេតុ ណាមួយពុំសម ជួនភ័ន្តច្រឡំ ព្រោះខ្សឹបអេចអូច។ មានរឿងពីព្រេង ថ្លែងពីការលេង ល្បែងខ្សឹបបង្ខូច ឱ្យបែកសាមគ្គី ខ្ទេចខ្ទីធំតូច ព្រោះខ្សឹបអេចអូច ខូចរដ្ឋទាំងមូល។ល។


t_main: អេដស៍
t_pron: [អេត]
t_source: (អ. AIDS= acquired immune deficiency syndrome)
t_pos: ន.
t_exam: ថ្នាំពន្យារជីវិតអ្នកជំងឺអេដស៍។
t_exp:
ជំងឺដែលបង្កដោយមេរោគធ្វើឱ្យអង្គបដិបក្ខ (អង់ទីករ) ចុះខ្សោយ ងាយរងគ្រោះដោយជំងឺឱកាសនិយមផ្សេងៗ។ វាចាប់ផ្ដើមឆ្លងរាលដាលជាសាកល ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ហើយបន្តរហូតមក :


t_main: អេតចាយ
t_pron: [អេត-ចាយ]
t_source: (យ.)
t_pos: ន.
t_exam: អ្នករើសអេតចាយបានរួមចំណែកជាច្រើនដល់ការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់នៅរាជធានីភ្នំពេញ។
t_exp:
គ្រឿងខ្ជាំ ឬវត្ថុជាសំណល់ពីការប្រើប្រាស់ អាចយកមកប្រើឡើងវិញបាន ឬអាចយកមកកែច្នៃ ឬក៏អាចជាវត្ថុធាតុដើមបម្រើដល់ការផលិត :


t_main: អេតាមីន
t_pron: [អេ-តា-មីន]
t_source: (បារ. étamine)
t_pos: ន.
t_exp:
(ជីវ.) ប្រដាប់បន្តពូជឈ្មោលរបស់រុក្ខជាតិដែលមានផ្កាឬអង់ស្យូស្ពែម ហើយមានសណ្ឋានជាទងតូចវែងមួយនិងមានអង់តែនមួយខាងចុងផ្ទុកទៅដោយលម្អង។


t_main: អេបូឡា
t_pron: [អេ-បូ-ឡា]
t_source: (អ. Ebola)
t_pos: ន.
t_exam: ជំងឺអេបូឡាកើតឡើងនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។
t_exp:
ជំងឺដែលឆ្លងពីសត្វប្រជៀវមកមនុស្ស ហើយរាលដាលក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០។ ជំងឺនេះមិនទាន់មានថ្នាំព្យាបាលនោះទេ :


t_main: អេប!
t_pron: [អេប]
t_pos: ឧ.
t_exp:
សូមចៀស! ពាក្យសម្រាប់អ្នកបររថសេះ ស្រែកបន្លឺឱ្យសញ្ញាដល់អ្នកដើរក្នុងផ្លូវចំពីមុខរថឱ្យចៀស តាមច្បាប់ចរាចរណ៍ដើរក្នុងផ្លូវ (ដោយមិនប្រើកណ្ដឹង)។


t_main: អេម៉ាតូម
t_pron: [អេ-ម៉ា-តូម]
t_source: (បារ. hématome)
t_pos: ន.
t_exp:
(វេជ្ជ.) កំណកឈាមជាដុំៗនៅក្នុងជាលិកាឬក្នុងសរីរាង្គដោយមិនមានរហែកស្បែក បណ្ដាលមកពីរបួសសរសៃឈាមឬការប៉ះទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរ។


t_main: អេឡិចត្រូទស្សន៍
t_pron: [អេ-ឡិច-ត្រូ-ទស់]
t_pos: ន.
t_exam: លោកគ្រូកំពុងបង្រៀនពីរបៀបប្រើប្រាស់អេឡិចត្រូទស្សន៍។
t_exp:
ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រម្យ៉ាងសម្រាប់ពិសោធឱ្យដឹងពីវត្តមានបន្ទុកអគ្គិសនីនិងបញ្ជាក់ប៉ូលរបស់វា។ ពាក្យសាមញ្ញគេហៅថា ប៊ិកភ្លើង :


t_main: អេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិក
t_pron: [អេ-ឡិច-ត្រូ-ម៉ា-ញ៉េ-ទិច]
t_source: (បារ. électro-magnétique)
t_pos: ន.
t_exp:
(រូប.) មែកធាងមួយនៃរូបវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីកម្លាំងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉ទិកដែលកើតឡើងរវាងចុណ្ណភាគមានបន្ទុកអគ្គិសនី។


t_main: អេឡិចត្រូអវិជ្ជមាន
t_subword: អេឡិចត្រុងវ៉ាឡង់
t_pron: [អេ-ឡិច-ត្រុង-វ៉ា-ឡង់]
t_pos: ន.
t_exp:
អេឡិចត្រុងទាំងឡាយនៅក្នុងស្រទាប់ក្រៅនៃអាតូមមួយ សម្រាប់បង្កើតវ៉ាឡង់។ វាអាចឆ្លងពីអាតូមមួយទៅអាតូមមួយទៀត (សម្ព័ន្ធប៉ូលែ) ឬសម្រាប់ប្រើប្រាស់រួមដោយអាតូមពីរ (សម្ព័ន្ធមិនប៉ូលែ)។


t_main: អេះអុះ
t_pron: [អេះ-អុះ]
t_pos: គុ.កិ.
t_exam: ធ្វើអេះអុះ, ចេះតែអេះអុះៗ។
t_exp:
ត្រេះត្រុះ ដោយទាល់គំនិតឬទាល់សម្ដី, ទាល់សេចក្ដីឆ្លើយ ឬក៏ដោយអផ្សុកចង់ក្រោកចង់ចេញ ប៉ុន្តែមិនហ៊ាន ព្រោះខ្លាចឬព្រោះញញើតជាដើម :

t_notes:
(ព.កា. រំលឹកកុំឱ្យធ្វើ អេះអុះ ថា កូនខ្មែរទាំងឡាយ ត្រូវហាត់និយាយ កុំធ្វើអេះអុះ ញញើតញញើម ច្រិមច្រុមត្រេះត្រុះ ត្រូវហាត់ឱ្យលុះ ជំនុំចំណោម។ ម.ព. រអេះរអុះ ផង)។


t_main: អែប
t_subword: អែបអប
t_pron: [អែប-អប]
t_exp: (ព.ប្រ.) ផ្គាប់ផ្គុនរណេបរណិបដើម្បីឱ្យជិតស្និទ្ធស្នាល, ឡែបឡប :
t_exam:
(ព.កា.) ថា រីជនអែបអប ប្រើបែបឡែបឡប ប្រចុបប្រចែង បញ្ជោរនាយអាយ ដោយប្រើពាក្យក្លែង តាមតែចិត្តឯង ឱ្យបានប្រយោជន៍។ ពុំសូវអៀនខ្មាស បញ្ជោរផ្ដេសផ្ដាស មានឆៅមានខ្លោច អ្នកខ្សោយគំនិត ពុំគិតល្អិតល្អោច ជួនកាលដោយហោច គង់លង់តាមខ្លះ។


t_main: អែម
t_subword: អែមឱជ
t_pron: [អែម-អោច] ឬ [អែម-អោ-ជៈ]
t_pos: ន.
t_exp: ឱជារសផ្អែម,ឱជៈផ្អែម :
t_exam:
(ព.កា.) ស្វាយនោះមានអែមឱជា ជាងស្វាយនានា គួរនាំគ្នាដាំឱ្យច្រើន។ បើដាំនឹងបានចម្រើន ទ្រព្យធនកើតកើន ក្រវើនដាំទៅកុំខ្ជិល។ កុំឱ្យរបររេចរិល ព្រោះតែការខ្ជិល រមិលពុំឃើញទ័លក្រ។ (ព.កា.) ចំណីអែមឱជ អ្នកផងបាមោជ្ជ ចាប់ចិត្តរាល់គ្នា ដោយសារអ្នកធ្វើ គេបានសិក្សា រៀនក្នុងសាលា មានគ្រូជំនាញ។ នារីនានា គួររៀនវិជ្ជា មេផ្ទះកុំគ្រាញ កុំក្រាញខ្ជិលរៀន អៀនប្រៀនទូញទាញ ខ្លៅពេករែងលាញ កេរ្តិ៍ឈ្មោះមេផ្ទះ។ ទោះបីខ្លួនធំ វ័យពេញក្រមុំ ក៏គួររូតរះ រៀនធ្វើចំណី ឱ្យចេះជ្រៅជ្រះ នឹងមានតេជះ ឱ្យកើតទ្រព្យធន។


t_main: អែមផ្លែម
t_pron: [អែម-ផ្លែម]
t_pos: ន.
t_exam: អែមផ្លែម ជាប្រដាប់របស់ខ្មែរ ប្រើជាជំនួសដែកភ្លើង។
t_notes: (ហៅ ទះឆេះឬបំពង់ទះឆេះ ក៏បាន; គួរប្រើពាក្យនេះវិញសមរម្យជាង)។
t_exp:
ប្រដាប់បង្កើតភ្លើងមួយប្រភេទ ធ្វើដោយឈើខ្លឹមសាច់ជិតឬដោយភ្លុក, ដោយស្នែងមានរាងស្រដៀងគ្នានឹងត្បាល់បុកស្លា, មានស្នូលសម្រាប់ដាក់ប៉ុយគឬប៉ុយទន្សែនៅត្រង់ចុងបំផុតខាងក្រោម, ប្រើទះនឹងបាតដៃឱ្យទង្គិចគ្នាកើតជាភ្លើងឆេះប៉ុយ :


t_main: ឯក
t_subscrip: 1
t_pron: [អែក]
t_pos: ន.
t_exam: យប់មិញគេបង្ហើរខ្លែងបួនប្រាំឮតែសូរឯកឆ្លើយគ្នារងំ (ហៅ ឯកខ្លែង ក៏បាន)។
t_exp:
ប្រដាប់មួយប្រភេទមានដងសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដងធ្នូ ប៉ុន្តែតូចរៀវ មានស្លាបតែមួយ មានសាយ, សម្រាប់ដាក់ស៊កភ្ជាប់នៅក្បាលខ្លែងព្នង, លាន់ឮសូរសព្ទឆ្លើយរងំ ដោយកម្លាំងខ្យល់ប៉ះត្រូវ :


t_poly: ២)
t_exp:
ដែលមានតែមួយឬតែម្នាក់, ឥតមានពីរ, ឥតពីរ; ទីមួយ, លេខមួយ; ឧត្តម, ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; ប្រសើរ, ប្រសើរផុត; លើសលែង, លើសលន់, កន្លង; ចម្បង; សំខាន់; ដែលដាច់គេ, បណ្ដាច់; ផុត, បំផុត; ស្រស់, ឆើត; ឆ្នើម; ថ្លៃថ្លា; ឥតមានប្រៀប; ដែលតែម្ដង; ដែលព្រមគ្នា :

t_exam:
(ព.កា.) ប្រើជា ឯកា, ឯកោ, ឯកំ ក៏បាន, ដូចជា ឯកោ-ឯកានិងឯកំ កវីសម្រាំងតែងកាព្យា ដូចកាព្យថាឯកោរាជា ឯកាទេវីរដ្ឋឯកំ ទាំងបីពាក្យនេះសុទ្ធតែឯក ឥតមានចម្លែកឱ្យភ័ន្តភាំង ប្រើតាមជើងកាព្យចួនមិនគាំង ឯកោឯកំឬឯកា។


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកគ្គតា
t_pron: [អេ-ក័ក-គៈ-តា]
t_pos: ន.
t_exp:
ដំណើរតាំងនៅមូលស្លុងក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ, ដំណើរមូលចិត្តស្លុងក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ (ហៅ ឯកគ្គតាចិត្ត ក៏បាន)។


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកទិន
t_pron: [អែ-កៈ-ទិន]
t_pos: ន.
t_exam: មើលឯកទិន, ទិញឯកទិន។
t_exp:
ថ្ងៃមួយ, មួយថ្ងៃ; ពាក្យសន្មតហៅសន្លឹកក្រដាសដែលមានចុះថ្ងៃខែ សម្រាប់មើលបានតែមួយថ្ងៃៗ ហើយត្រូវបើកបកសន្លឹកថ្ងៃដែលកន្លងផុតទៅនោះចោលចេញ ក្នុងមួយថ្ងៃមួយសន្លឹករៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីនឹងមើលថ្ងៃខែតៗគ្នាជាលំដាប់ទៅ :


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកភត្តិក
t_pron: [អែ-កៈ-ភ័ត-តិ-កៈ]
t_pos: ន.
t_notes: (បើស្ត្រីជា ឯកភត្តិកាឬឯកភោជិនី)។
t_exp:
អ្នកដែលបរិភោគភោជនាហារក្នុងមួយថ្ងៃ (មួយថ្ងៃមួយយប់) តែម្ដង; (ព.ពុ.) ចំពោះអ្នកដែលបរិភោគមួយថ្ងៃម្ដង ក្នុងវេលាពីព្រឹកទល់នឹងថ្ងៃត្រង់)។


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកអគ្គារហន្ត
t_pron: [អែក-អ័ក-គា-រ៉ៈ-ហន់]
t_source: (បា. < ឯក + អគ្គ + អរហន្ត ឬ —អរហា)
t_pos: ន.
t_exp: ព្រះអរហន្តប្រសើរឯក ឬព្រះអរហន្តប្រសើរបំផុត :
t_exam:
(ព.កា.) និយាយពីបុគ្គល ១០ ប្រភេទដែលជនពុំត្រូវប្រទូស្តថា ព្រះពុទ្ធព្រះបច្ចេក និងឯកអគ្គារហា អគ្គសាវវិកា និងមាតាបិតាផង។ គ្រូនិងសាស្ត្រាចារ្យ និងទាយកឥតមោះហ្មង និងអ្នកទេស្នាផង កុំយង់ឃ្នងឆ្គងប្រមាថ។ បុគ្គលទាំងដប់នេះគួរប្រាជ្ញរិះរេសម្អាត ត្រូវកុំបីប្រមាថ គួរឱហាតរៀនឱ្យចាំ។ ថាមិនត្រូវប្រទូស្ត ឬរឹងរូសធ្វើឱ្យឆ្គាំ ឆ្គងខុសក្រែងនឹងនាំ ឱ្យបានទុក្ខឃើញទាន់ហន់។ល។


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកអង្គ
t_pron: [អែក-អង់]
t_pos: ន.
t_exp: អង្គប្រសើរផុត; អ្នកដែលមានខ្លួនប្រសើរផុត :
t_exam:
(ព.កា.) ក្សត្រិយ៍ក្សាន្តឯកអង្គ ស្តេចយាងតម្រង់ ទៅកាន់ប្រាសាទ រាជនិវេសន៍ ប្រសើរស្អាងស្អាត ដល់ហើយព្រះបាទ ទ្រង់ស្តេចចូលក្នុង។ ពាក្យបណ្ដៅបុរាណថា ឯកអង្គទ្រង់នាមឯក ខ្ពស់អនេក ទាបជាងស្មៅ តើគឺអ្វី? -ភ្នំ -ត្រូវហើយ។


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកាយនមគ្គ
t_pron: [អែ-កា-យ៉ៈ-ណៈ-ម័ក]
t_pos: ន.
t_exam: ផ្លូវព្រះនិញ្វនជាឯកាយនមគ្គ; ការស្លាប់កើតជាឯកាយនមគ្គ (ព.ពុ.)។
t_exp:
ផ្លូវឯក, ផ្លូវសម្រាប់បុគ្គលឯក, ផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិញ្វន; ផ្លូវដែលទៅមកបានតែម្នាក់ៗ (ឥតមានអ្នកណាជូនឬកំដរអ្នកណាបានឡើយ) :


t_main: ឯក
t_subscrip: 2
t_subword: ឯកាសនិកង្គ
t_pron: [អែ-កា-សៈ-ណិ-ក័ង-គៈ]
t_pos: ន.
t_exp:
ឈ្មោះធុតង្គមួយប្រភេទ, ក្នុងពួកធុតង្គ ១៣, មានលក្ខណៈឱ្យបរិភោគភោជនក្នុងមួយថ្ងៃបានតែក្នុងមួយបង្គុយ (ព.ពុ.)។


t_main: ឯកជនភាព
t_pron: [អែ-កៈ-ជន់-នៈ-ភាប]
t_pos: ន.
t_exp:
(ប.ព.) លក្ខខណ្ឌដែលបុគ្គលឬស្ថាប័នមានសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យដំណើរការផ្សេងៗទៅកាន់ទិន្នន័យរបស់ខ្លួននៅក្នុងកុំព្យូទ័រឬបណ្ដាញកុំព្យូទ័រ។


t_poly: b
t_exp:
(ភាសា.) ភាគនៃខ្សែសម្ដីក្នុងភាសាដែលគេអាចវិភាគចេញពីគ្នា ដូចជាសទ្ទតា ពាក្យទោល ឬល្បះទោល។ សទ្ទតា ពាក្យទោល ឬល្បះទោល ជាឯកតារបស់ភាសា។


t_main: ឯកត្តភាព
t_pron: [អែ-ក័ត-តៈ-ភាប]
t_pos: ន.
t_exp:
(សេ.ហិ.) ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈជាប្រព័ន្ធតែមួយ មានឯកភាពនិងសង្គត្តិភាពដោយអនុវត្តតាមយន្តការដែលមានក្របខ័ណ្ឌតែមួយច្បាស់លាស់។


t_main: ឯកទិស
t_pron: [អែ-កៈ-ទិស]
t_pos: ន., គុ.
t_exp:
ទិសមួយ, ទិសម្ខាង; ទិសឬផ្លូវដែលតម្រូវឱ្យអ្នកបើកបររថយន្តឬយានផ្សេងៗ ប្រកាន់យកបានតែម្ខាងៗ គឺថាបានតែទៅ ឯមកបញ្ច្រាសមិនបាន ឬបានតែមក។


t_pos: ន., គុ.
t_exp:
(ប.ព.) ការបញ្ជូនទិន្នន័យ (គមនាគមន៍) តាមទិសដៅតែមួយគត់ពីឧបករណ៍បញ្ជូនទៅឧបករណ៍ទទួល ដូចជា ការផ្សាយតាមប្រព័ន្ធទូរទស្សន៍ឬវិទ្យុ; នៃឯកទិស។


t_main: ឯកទេសនីយកម្ម
t_pron: [អែ-កៈ-ទេស-នី-យៈ-កាំ]
t_pos: ន.
t_exam: រាជរដ្ឋាភិបាលបន្តជំរុញការធ្វើឯកទេសនីយកម្ម។
t_exp:
(សេ.ហិ.) យន្តការឬសកម្មភាពដែលនាំឱ្យឈានទៅដល់ចំណេះដឹង ជំនាញ វិធីសាស្ត្រ ឬបច្ចេកទេស ក្នុងការផលិតផលិតផលជាក់លាក់មួយ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពផលិតខ្ពស់ជាងមុន :


t_main: ឯកពីជបត្តជាតិ
t_pron: [អែ-កៈ-ពី-ជៈ-ប័ត-តៈ-ជាត]
t_pos: ន.
t_notes: (ម.ព. ម៉ូណូកូទីលេដុង)។
t_exp:
រុក្ខជាតិដែលមានកូទីលេដុងឬពីជបត្ត (ត្របកនៅក្នុងគ្រាប់) តែមួយ នៅក្នុងពន្លកបៀម (ពន្លកដែលមិនទាន់ចេញពីគ្រាប់ឈើ) និងស្លឹកមានទ្រនុងស្របគ្នាយ៉ាងញឹកនិងលូតវែង។


t_main: ឯករាជ្យ
t_pron: [អែ-កៈ-រាច]
t_pos: ន.
t_exam: គ្រប់គ្រងឯករាជ្យ, ការពារឯករាជ្យ។
t_exp:
រាជ្យឯក, រាជ្យនៃស្តេចឯក; ភាពនៃរដ្ឋឬប្រទេសដែលមានសិទ្ធិនិងសេរីភាពពេញបរិបូរ ក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងមិនមែនជាចំណុះនៃប្រទេសដទៃ :


t_main: ឯកលោហនិយម
t_pron: [អែ-កៈ-លោ-ហៈ-និ-យំ]
t_pos: ន.
t_exp:
ការនិយមប្រើប្រាស់រូបិយបណ្ណលោហៈ ដូចជាមាស ប្រាក់ ជាដើម ជារូបិយបណ្ណស្តង់ដានៃប្រទេសឬជាស្តង់ដានៃតម្លៃរូបិយវត្ថុ។


t_main: ឯកវាទវិធី
t_pron: [អែ-កៈ-វា-តៈ-វិ-ធី]
t_pos: ន.
t_exp:
(អ.សិ.) វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធប្រើដោយធ្វើឱ្យតួអង្គនិយាយថ្លែងទុក្ខព្រួយឬរៀបរាប់អំពីអនុស្សាវរីយ៍អ្វីមួយតែម្នាក់ឯង គ្មាននរណាចូលលាយឡំឡើយ។ នៅក្នុងរឿងទុំទាវនាងទាវក្រោយពេលទុំត្រឡប់ទៅវត្តវិហារធំវិញ នាងនឹកទុំយ៉ាងខ្លាំងហើយគិតម្នាក់ឯងថា (...) ថាឱអញស្ដាយក្រហាយប្រាណ មិនក្សាន្តធ្ងន់ខ្លួនប្រៀបហាក់ភ្នំ រលើងបព្វតាផ្ងាររលំ សង្កត់សៀតក្រំរណ្ដំខ្លាំង។ ខ្លោចផ្សាក្ដៅក្ដួលខ្មួលក្នុងថ្លើម ដង្ហើមផុតៗស្លុតភាន់ភាំង ម្ល៉េះហើយលោកអើយប្អូនមរណំ ខ្លួនស្លាំងស្គាំងស្គមទ្រមវេទនា។ (...)។


t_pos: ន.
t_exam: ស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋាន, ប្រើប្រាស់គ្រឿងប្រដាប់ជាឯកសណ្ឋាន។
t_exp:
សណ្ឋានឬទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នាតែមួយបែប; សម្លៀកបំពាក់តែបែបមួយដែលគេតម្រូវឱ្យកងយោធាឬសិស្សសាលាជាដើមប្រើប្រាស់ជាកាតព្វកិច្ច :


t_main: ឯកសព្ទ
t_pron: [អែ-កៈ-ស័ប]
t_pos: ន.
t_exp: សូរឮតែមួយដដែលៗ ដូចយ៉ាងសូរសំឡេងចង្រិតនិងរៃជាដើម :
t_exam:
(ព.កា.) ប្រាប់អំពីការផ្សំ ឯកសព្ទ ជាមួយនឹងសព្ទដទៃបានតាមគួរដល់ការប្រកប រីសព្ទជាឯក ផ្សំបានអនេក នឹងសព្ទដទៃ ស្រេចនឹងអ្នកប្រើ គេចេះប្រើលៃ ឱ្យតែប្រពៃ កុំឱ្យមានឆ្គង។


t_pos: ន.
t_exp:
(ប.ព.) ព័ត៌មាន កម្មវិធី សំណុំទិន្នន័យមានឈ្មោះកំណត់មួយដែលរក្សាទុកក្នុងថាសឬឧបករណ៍ផ្ទុកទិន្នន័យផ្សេងៗរបស់កុំព្យូទ័រ។


t_poly: ២)
t_exp:
(ប.ព.) សិទ្ធិដំណើរការ (ដូចជាចូល មើល បើក បញ្ជូន បង្កើត លុប កែសម្រួល...) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអត្ថនាមម្នាក់ប្រើធនធាននៅក្នុងកុំព្យូទ័រឬនៅលើបណ្ដាញកុំព្យូទ័រ។


t_main: ឯកសេសន័យ
t_pron: [អេ-កៈ-សែ-សៈ-នៃ] ឬ [អេ-កៈ-សេ-សៈ-នៃ]
t_source: (បា. សំ.)
t_pos: ន.
t_exam: ហៃកូនទាំងឡាយ នាំគ្នាមកអាយ ស្ដាប់ពាក្យអាពុក អាពុកនឹងផ្ដាំ ឱ្យឯងចាំទុក តំណទៅមុខ ចូរចាំកុំភ្លេច។
t_notes: (ម.ព. បុត្តា)។
t_exp:
ន័យរបស់ពាក្យសេសមួយ គឺសព្ទជាគូនឹងគ្នាដែលគេលុបមួយចេញទុកឱ្យសល់តែមួយ, ដូចជា កូនប្រុសនិងកូនស្រី លុបពាក្យ ប្រុស និង ស្រី ចេញទុកត្រឹមតែពាក្យ កូន ត្រូវប្រើជា ពហុវចនៈ ថា កូនទាំងឡាយ ឬថា អស់ទាំងកូន ឬក៏ថា កូនទាំងអស់គ្នា។ ខាងបាលីថា បុត្តា ឬ បុត្តេ ... (ព.វ. សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ, ប្រសិនបើកវីត្រូវការប្រើ) :


t_main: ឯកអគ្គទេវនិយម
t_pron: [អែក-អ័ក-គៈ-ទេ-វៈ-និ-យំ]
t_pos: ន.
t_exam: ទស្សនវិទូសាសនាខ្លះ ចាត់ទុកឯកអគ្គទេវនិយមជាដំណាក់កាលកណ្ដាល ក្នុងការអភិវឌ្ឍពីពហុទេវនិយមទៅជាឯកទេវនិយម។
t_exp:
(ទស្សនៈ.) លទ្ធិមួយដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានអត្ថិភាពអាទិទេពច្រើន ប៉ុន្តែលទ្ធិនេះបានអះអាងថាមានអាទិទេពតែមួយអង្គគត់ដែលជាអ្នកដឹកនាំកំពូលរបស់ពួកអាទិទេពទាំងនោះ ហើយអាទិទេពអង្គនោះសក្ដិសមនឹងទទួលបានភាពស្មោះត្រង់ ការគោរព និងការស្ដាប់បង្គាប់ពីអាទិទេពទាំងឡាយ។ ឯកអគ្គទេវនិយម ជាការសម្រុះសម្រួលរវាងពហុទេវនិយមដែលជឿថា មានអាទិទេពច្រើននិងឯកទេវនិយមដែលជឿថាអាទិទេពមានតែមួយអង្គគត់ :


t_main: ឯកអគ្គរដ្ឋទូត
t_pron: [អែក-អ័ក-គៈ-រ័ត-ឋៈ-ទូត]
t_source: (បា. សំ.)
t_pos: ន.
t_exp:
មន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់ដែលត្រូវរដ្ឋាភិបាលចាត់ជាតំណាងប្រទេសខ្លួនទៅប្រចាំការក្នុងប្រទេសមួយទៀត ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងកិច្ចការទូតរវាងគ្នានឹងគ្នា។


t_main: ឯតទគ្គា
t_pron: [អេ-តៈ-ទ័ក-គា]
t_pos: ន.
t_exp: (ម.ព. ឯតទគ្គ) :
t_exam:
(ព.កា.) ពួកសាស្ត្រាចារ្យ ដែលនៅធ្វើការ ក្នុងវិទ្យាល័យ នុះគេសុទ្ធតែ មានវិទ្យាថ្លៃ ទាន់កាលសម័យ នៃការសិក្សា។ ខ្លះមានចំណេះ ខ្ពស់ដល់ថ្នាក់ចេះ ឯតទគ្គា គួរបុត្រធីតា កូនចៅរាល់គ្នា ឱ្យមានវិជ្ជា ឯតទគ្គៈ។


t_main: ឯតទគ្គៈ
t_pron: [អេ-តៈ-ទ័ក-គៈ]
t_pos: ន.
t_exp: អ្នកដែលគេលើកថាលើសលែងឬប្រសើរជាងគេខាងមុខការឬក៏ចំណេះវិជ្ជាណាមួយ :
t_exam: គ្រូបង្រៀននុះ រាជការលើកជាឯតទគ្គៈខាងវិជ្ជាលេខ។
t_notes: (បើស្ត្រីជា ឯតទគ្គា)។
t_source:
(បា. ឯតទគ្គ < ឯត "នេះ; នុះ" + ទ—អាគម + អគ្គ "ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់, ឧត្តម; លើស"; សំ. ឯតទគ្រ < ឯតត៑ > ឯតទ៑ + អគ្រ "បុគ្គលនុះលើសគេ")


t_main: ឯរាវ័ណ
t_pron: [អេ-រ៉ា-វាន់]
t_source: (បា. ឯរាវណ; សំ. ឰរាវណ)
t_pos: ន.
t_exp: ឈ្មោះដំរីមានក្បាលបីជាព្រះទីន័ងព្រះឥន្ទ្រ :
t_exam:
ដំរីឯរាវ័ណ (គម្ពីរពុទ្ធសាសនាប្រាប់សេចក្ដីថា ក្នុងឋានសួគ៌គ្មានសត្វតិរច្ឆានមែនទែនទេ, ដែលហៅថា ដំរីឯរាវ័ណ នេះជាឈ្មោះនៃទេវបុត្តម្នាក់ដែលតែងតែនិម្មិតខ្លួនជាដំរីមានក្បាលបីមួយដងមួយកាល ...)។


t_main: ឯវំ
t_subscrip: 1
t_pron: [អេ-វុ័ង] ឬ [អែ-វុ័ង]
t_source: (បា.; សំ. ឯវម៑)
t_pos: គុ.កិ.
t_exp:
យ៉ាងនេះ, ដូច្នេះ; យ៉ាងហ្នឹង, យ៉ាងហ្នឹងហើយ, មែនហើយ; ដោយប្រការដូច្នេះ, ដោយប្រការដូច្នោះ; ដូចសេចក្ដីដែលថាមកហើយនោះ; មានឧបមេយ្យដូច្នោះ; ...។


t_poly: ២)
t_pos: កិ., ឧ.
t_exam: អុញ! ឯវំតែម្ដង! អុញ! ហើយគ្នាតែម្ដង!; ណ្ហើយ! ឯវំត្រឹមណឹងចុះ! ណ្ហើយ! បញ្ចប់ត្រឹមប៉ុណ្ណឹងចុះ!
t_exp:
(ព.ប្រ.) ប្រើជាពាក្យសាមញ្ញថា "ស្រេច, ស្រេចគ្នាតែប៉ុណ្ណេះ; ស្រេចតែម្ដង!, ហើយតែម្ដង!, ហើយគ្នាតែម្ដង!; ..." :


t_main: ឯហិភិក្ខុ
t_pron: [អេ-ហិ-ភិក-ខុ]
t_source: (បា.)
t_pos: ន.
t_exp:
ការបួសជាភិក្ខុដោយត្រឹមតែព្រះពុទ្ធដីកាថា អ្នកចូរជាភិក្ខុមក។ សម័យបច្ចុប្បន្ន ការបួសជាភិក្ខុសាមណេរធម្មតាត្រូវកោរសក់ កោរពុកមាត់ កោរពុកចង្កា ត្រូវមានស្បង់ចីពរ សង្ឃាដី បាត្រ និងត្រូវមានគ្រូឧបសម្បទាចារ្យ (អ្នកសូត្រ) ការកសង្ឃ (អ្នកឱ្យត្រៃសរណគមន៍) ទើបបួសជាភិក្ខុ ជាសាមណេរបាន។ ឯពាក្យថា បួសជាឯហិភិក្ខុ មានតែសម័យព្រះពុទ្ធប៉ុណ្ណោះ បច្ចុប្បន្នមិនមានទេ។ ពាក្យថា ឯហិ មានន័យថា ចូរមក ចូរដល់ < ឥ ធាតុ + អ បច្ច័យ + ហិ បញ្ចមី ប្រែថា ចូរមក ចូរដល់។ ឯពាក្យថា ភិក្ខុ មាន័យថា អ្នកឃើញនូវភ័យ អ្នកសូម អ្នកទម្លាយនូវកិលេស។ សរុបមកពាក្យថា ឯហិភិក្ខុ មានន័យថា ការបួសជាភិក្ខុដោយត្រឹមតែព្រះពុទ្ធវាចាថា អ្នកចូរជាភិក្ខុមក តែប៉ុណ្ណេះក៏បានឡើងជាភិក្ខុភាវៈ (គឺកើតជាភិក្ខុដោយមិនចាច់កោរសក់ មិនបាច់កោរពុកមាត់ មិនបាច់កោរពុកចង្កា មិនបាច់រកស្បង់ចីពរឬបាត្រទេ គឺរបស់ទាំងនេះកើតឡើងព្រមឯងក្នុងពេលព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថា អ្នកចូរជាភិក្ខុមកចុះ)។


t_main: ឯ.ឧ.
t_pron: [អែ-អ៊ុ]
t_pos: ន.
t_exam: ឯកឧត្តមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រើបំប្រួញខ្លីត្រឹមតែ ឯ.ឧ. នាយករដ្ឋមន្ត្រី។
t_exp:
អក្សរសង្ខេបបំប្រួញអំពី ឯកឧត្តម, ពាក្យខ្ពស់ជាឋានន្តរស័ក្ដិនៃនាយករដ្ឋមន្ត្រី, ទេសរដ្ឋមន្ត្រី, ឯកអគ្គរាជទូត ឬរដ្ឋមន្ត្រី ដែលព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូងទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោសព្រះរាជទាន :

t_notes:
(បុ.ស. សម្រាប់និយាយចំពោះមុខលោកថា សូមឯកឧត្តមមេត្តាមានបញ្ជាឱ្យចាត់ការនេះឱ្យទាន។ កាលពីក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ ខ្មែរប្រើ ឯ.ឧ. នេះជាឋានន្តរស័ក្ដិនៃសេនាបតីដែរ ប៉ុន្តែមានសេចក្ដីថា ឯកឧកញ៉ា។ ខ្មែរបុរាណព្រេងនាយសរសេរជា ឯកឧ៊ គឺឯកឧកញ៉ា)។


t_main: អៃរ៉ា
t_pron: [អៃ-រ៉ា]
t_pos: ន.
t_exam: អៃរ៉ាវិហារ។
t_exp:
ទែនទយគ្រឹហាមានរាងសណ្ឋានស្ទើរជារូបគ្រុឌ សម្រាប់ដាក់ទ្ររងស្បូវគ្រប់សសរប្រាសាទ, វិហារឬសាលាជាដើម ប្រើជាគ្រឿងរចនាឱ្យលេចលម្អ :

t_notes:
(ប្រហែលជាហៅកាត់ខ្លីពីពាក្យឰរាវ័ណឬឰរាវ័ត ទេដឹង? ព្រោះវិហារខ្លះគេធ្វើទែនទយមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរូបនាគឬរូបប្រមោយដំរីក៏មាន។ ម.ព. ឯរាវ័ណ ផង)។


t_main: ឰសូរ
t_pron: [អៃ-សូ]
t_source: (សំ. ឰឝ្វរ ឬ ឰឝ្វយ៌)
t_pos: គុ., ន.
t_exp:
ឥសូរឬឦសូរ; ឥស្សរិយៈ; មហិស្សរានុភាព, រាជតេជានុភាព, មហារាជានុភាព; មហាតេជានុភាព, មហាអំណាច (សរសេរជា អៃសូរ ឬ អៃសូរ្យ ក៏បាន។ ប្រើជា មហៃសូរ ឬ មហៃសូរ្យ ក៏បាន)។


t_main: ឰ!
t_pron: [អៃ]
t_source: (សំ. ឰ! "នែ!, ហេ!, ហ៊េ! យី!, យើ!")
t_pos: ឧ.
t_exp:
ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានសេចក្ដីអស្ចារ្យ, ដោយភ្ញាក់, ភ័យ, ស្លន់ ឬដោយសេចក្ដីក្រោធ, ដោយឈឺខ្លាំងជាដើម (លាន់មាត់ថា អៃ៎!, អៃយ៉ា!, អៃយ៉ូ!, អៃយ៉ូយ!, អៃយ៉ូះ!, អៃយ៉ះ! ឬ អៃ៎យ៉ា! ...ក៏មាន)។


t_main: ឱកាក
t_pron: [អោ-កាក]
t_source: (បា. ឱកាក; សំ. ឥក្ស្វាកុ)
t_pos: ន.
t_exp: ឈ្មោះរាជវង្សនៃព្រះបាទមនុ (ក្នុងបឋមកប្ប) ដែលជាប្រថមក្សត្រិយ៍ឬជាដើមរាជវង្សនៃក្សត្រិយ៍ទាំងឡាយតៗមក :
t_exam:
វង្សឱកាកៈ ឬ ឱកាកវង្ស (ហៅ ឥក្ស្វាកុ ក៏បាន វង្សឥក្ស្វាកុ ឬ ឥក្ស្វាកុវង្ស) ព្រះសិទ្ធត្ថ-គោតមគោត្តជាសក្យមុនីឱកាកសន្តតិវង្ស។ (ព.កា.) ព្រះបាទសុទ្ធោទន៍ គោតមគោត្ត ឱកាកវង្ស មានរាជបុត្រ វិសុទ្ធគឺអង្គ ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់ ជាលោកនាថ។


t_main: ឱកាស
t_pron: [អោ-កាស]
t_source: (បា.; សំ. អវកាឝ)
t_pos: ន.
t_exp:
ហេតុ, ការណ៍; ស្ថាន, ទី, ទីទំនេរ, ចន្លោះ; វេលា, វេលាទំនេរ, ពេលស្រួល; ផ្លូវ, ទំនង; សិទ្ធិជោគ; ការនិយម, ការអនុលោម; សេចក្ដីអនុញ្ញាតឱ្យ; ការយល់ព្រមតាម :

t_exam:
ឱកាសល្អ ពេលល្អ, ទំនងស្រួល (ព.កា. ប្រើជា អវកាស ក៏បាន។ (ព.កា.) យើងទៅរកគេកុំចូលផ្ដាស ត្រូវសុំឱកាសគេជាមុន កុំស្រាប់តែចូលឱ្យហួសស៊ុន គេពុំដឹងមុនកុំអាលចូល។ នេះគឺជាសុជីវធម៌ បវរដែលលោកតែងអនុកូល ឬអាចហៅថាច្បាប់ចេញចូល ដូច្នេះទៅវិញក៏សឹងបាន។


t_poly: ២)
t_exp:
(ព.ប្រ.) កិលេសដែលពន្លង់សត្វ, មាន ៤យ៉ាងគឺ ១កាមោឃៈ អន្លង់កាម; ២ភវោឃៈ អន្លង់ភព; ៣ទិដ្ឋោឃៈ អន្លង់ទិដ្ឋិ; ៤អវិជ្ជោឃៈ អន្លង់អវិជ្ជា (ព.ពុ.)។


t_main: ឱង្ការ
t_pron: [អោង-កា]
t_source: (សំ. អោំការ អ.ថ. អោម-ការ៉ៈ "អក្សរ ឱម" ឬ "សូមសូត្ររំឭកចំពោះ ឱម!")
t_poly: ១)
t_exp:
ពាក្យប្រើជារហស្សនាម (នាមកំបាំង) របស់ពួកទេវតាស័ក្ដិសិទ្ធិ គឺជាពាក្យហៅបញ្ចៀសមិនឱ្យចំឈ្មោះ ជាវាចាស័ក្ដិសិទ្ធិសម្រាប់ពួកព្រាហ្មណិក សូត្រប្រសិទ្ធីឬប្រើក្នុងយញ្ញពិធីផ្សេងៗ, ច្រើនប្រើរៀងត្រង់ខាងចុងប្រយោគពាក្យសូត្រ ថាតែម្ដងៗក៏មាន ថាផ្ទួនពីរដងៗ ឬបីដងៗក៏មាន។


t_poly: ២)
t_exam: ព្រះបាទសម្ដេចព្រះរាជឱង្ការបរម បពិត្រក្រុងកម្ពុជាធិបតី ...។
t_exp:
ខ្មែរក្នុងបុរាណសម័យ, កាលដែលកំពុងប្រតិបត្តិជឿកាន់តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍, ប្រើពាក្យនេះជាជំនួសព្រះបរមនាមនៃព្រះមហាក្សត្រថា ព្រះរាជឱង្ការ សំដៅសេចក្ដីថា "ព្រះរាជា ឬព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង" (មិនចេញឱ្យចំព្រះបរមនាម) :

t_notes:
(លុះចំណេរកាលតៗមក ខ្មែរប្រើពាក្យនេះជាព្រះរាជតម្រាស់នៃព្រះមហាក្សត្រថា ព្រះឱង្ការឬព្រះរាជឱង្ការ, ព្រះបរមរាជឱង្ការ ប្រើជាប់រៀងដរាបមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម.ព. រាជឱង្ការ ក្នុង រាជ និង ឱម!)។


t_main: ឱង្ការ
t_subword: ឱង្ការព្រះ
t_pron: [អោង-កា-ព្រះ]
t_pos: ន.
t_exp:
ព្រះបន្ទូលព្រះ គឺពុទ្ធវចនៈ ឬពុទ្ធភាសិត (ពាក្យប្រើដោយសន្មតឬឧបកិច្ចជាឈ្មោះមន្តអាគមឬពាក្យរាយសេចក្ដីសម្រាប់សូត្ររម្ងាប់ឬសូត្របង្កក់ប្រសិទ្ធិជាដើម ហៅថា មន្តឱង្ការព្រះ)។


t_main: ឱជ
t_pron: [អោ-ជៈ]
t_source: (សំ. ឱជស៑; បា. ឱជា)
t_pos: ន.
t_exam: ឱជដី គឺរសជាតិដី។
t_exp:
អ្វីៗដែលបង្កើតកម្លាំង, គ្រឿងបង្កើតកម្លាំង, ជំនួយកម្លាំង គឺរសដែលនាំឱ្យមានកម្លាំង, រសឆ្ងាញ់; ជីជាតិ; កម្លាំងកាយ ឬទឹកកម្លាំងក្នុងខ្លួន :


t_main: ឱដ្ឋជៈ
t_pron: [អោត-ឋៈ-ជៈ]
t_pos: ន.
t_remark: 1
t_exp:
អក្សរដែលមានសូរសំឡេងកើតត្រង់រឹមបបូរមាត់ គឺមានសូររះបបូរមាត់ចេញមក, មាន ៧តួគឺ ឧឩ, បផពភម; រួម ប៉, ប៊ និង ហ្វ ត្រង់ដែលមានសូរសំឡេងជា F ដូចជា ហ្វឹក, ហ្វូង នេះផងជា ១០តួ (អក្សរ វ ជាទន្តោដ្ឋជៈ មានសំឡេងកើតត្រង់ប្រទល់ធ្មេញនិងរឹមបបូរមាត់)។


t_main: ឱត
t_subword: ត្រុកៗអ្នកស្រុកមើលងាយ រលាស់គូទខ្ចាយមានឱតមានភ័ន្ត
t_exp:
(ព.ទ.បុ.) (ថា ...រលាស់ខ្លួនខ្ចាយ ...ក៏មាន) និយាយពីអ្នកមានចំណេះវិជ្ជាព្រមទាំងសម្ដីថ្វីមាត់ ប៉ុន្តែធ្វើឫកពាត្រុកៗ ញើបៗបែបហាក់ដូចជាល្ងង់ខ្លៅណាស់, លុះដល់វេលាត្រូវការស្រាប់តែបញ្ចេញប្រាជ្ញឱ្យឃើញជាក់ស្តែង ក្នុងកណ្ដាលជំនុំចំណោម :

t_exam:
(ព.កា.) ធៀបពាក្យ ឱតភ័ន្ត ថា គាត់ហ្នឹងគាត់ធ្វើឫកត្រុកៗ បានជាអ្នកស្រុកខ្លះមើលងាយ ស្រាប់តែដល់គាត់រើកម្ចាយ សម្ដីលែបខាយមានឱតភ័ន្ត។ ពេលនោះអ្នកស្រុកភ្នែកសព្រោង តោងគ្នារយោងស្ងើចគាត់លាន់ ពីព្រោះគាត់មានវោហារគ្រាន់ អ្នកស្ដាប់លូកលាន់គាត់ពុំបាន។


t_main: ឱត
t_subword: មានឱតមានភ័ន្ត
t_pron: [មាន-អោត-មាន-ភាន់]
t_exp: មានបែបមានយ៉ាង, មានតិចៗស្មើៗឮខ្លាំងៗ (ចំពោះតែវាចា) :
t_exam:
សម្ដីមានឱតមានភ័ន្ត, និយាយមានឱតមានភ័ន្ត គឺសម្ដីឬនិយាយស្មើៗតិចៗ ក៏មានឱតសំឡេងឱ្យឮខ្លាំងៗម្ដងៗ ដើម្បីបញ្ជាក់ការណ៍ឱ្យច្បាស់ដោយសង្កាត់ៗ តាមដំណើររឿងហេតុនីមួយៗ អាចឱ្យអ្នកស្ដាប់ក្នុងទីប្រជុំភ័ន្តភាំងស្រឡាំងកាំងគាំងកើលគំនិត តវ៉ាពុំកើតឬចប់ស្រេចត្រឹមប៉ុណ្ណោះក៏មាន។


t_main: ឱត្តប្ប
t_pron: [អោត-ត័ប-ប៉ៈ]
t_source: (បា. ឱត្តប្ប; សំ. ឱត្តាប្យ អ.ថ. អោត-កាប្យ៉ៈ)
t_pos: ន.
t_exam: មនុស្សមានឱត្តប្បៈ។
t_exp:
ការខ្លាចបាប, ដំណើរខ្លាចទុច្ចរិត, ដំណើរខ្លាចមិនហ៊ានធ្វើអំពើអាក្រក់, សេចក្ដីតក់ស្លុតជ្រេញរអាចំពោះបាប :

t_notes:
(ជាគូគ្នានឹង ហិរិ, ច្រើនតែប្រើជា ហិរិឱត្តប្បៈឬហិរោត្តប្បៈ “ហិរិនិងឱត្តប្បៈ”។ ព.កា. ធៀប ហិរិ-ឱត្តប្បៈ និង សតិ- សម្បជញ្ញៈ ដែលជាពួកប័ក្ខជាមួយគ្នាថា ហិរិ-ឱត្តប្បៈ ជាធម្មៈប្រសើរក្រៃ ជាធម៌តែងអាស្រ័យ នាំធម៌ពីរឱ្យកើតបាន។ ធម៌នោះគឺសតិសម្បជញ្ញៈឱ្យមាន ស្មារតីដឹងខ្លួនប្រាណ នឹកឃើញបានមិនភ្លេចភ្លាំង។ បើធម៌បួនទន់ខ្សោយ ភ្លេចមុខក្រោយរែងតែគាំង គំនិតរឹងក្រទាំង កម្លាំងចិត្តក៏តែងស្បើយ។ ម.ព. ហិរិ និង ទេវធម៌)។


t_main: ឱទក
t_pron: [អោ-ទៈ-កៈ] ឬ [អោ-ទក់]
t_source: (បា. សំ.)
t_pos: គុ.
t_exp: ដែលរស់នៅក្នុងទឹក :
t_exam:
ត្រកួន, កញ្ឆែត ...ជាដំណាំឱទក។ (ព.កា.) រំលឹកឱ្យឧស្សាហ៍ដាំដំណាំឱទក ដំណាំឱទក ប្រើធ្វើអន្លក់ បន្លែក៏បាន មានស្រះត្រពាំង ខែប្រាំងគង់មាន-ទឹកដក់នៅបាន-យូរត្រូវដាំទៅ។ កុំខ្ជិលច្រអូស ខ្វះដើរងងូស សុំគេអ្នកក្រៅ សុំគេញយពេក អ្នកមានមាត់ឆៅ គេស្ដីប្រដៅ គួរខ្មាសគេណាស់។ ដំណាំឱទក ដាំច្រើនអាចលក់ ព្រោះកើតរហ័ស ពុំយូរប៉ុន្មាន បានប្រាក់ច្បាស់ៗ បានជាចាស់ៗ ហៅទ្រព្យផ្គាប់ឆ្នាំង។


t_main: ឱន
t_subword: ឱនដាក់គ្រាប់
t_pron: [អោន-ដាក់-គ្រាប់]
t_exp: (ព.ទ.បុ.) ការប្រព្រឹត្តឱនលំទោនតែងតែមានសេចក្ដីគួរគាប់ (ប្រៀបដូចស្រូវដែលឱនតែងតែមានគ្រាប់ពេញលេញ) :
t_exam:
(ព.ទ.បុ.) ឱនដាក់គ្រាប់ ការប្រព្រឹត្តឱនលំទោនតែងតែមានសេចក្ដីគួរគាប់ (ប្រៀបដូចស្រូវដែលឱនតែងតែមានគ្រាប់ពេញលេញ)។ ឬថា ឱនដាក់គ្រាប់ងើយស្កក។


t_main: ឱបម្មសំសន្ទនា
t_pron: [អោ-បុ័ម-ម៉ៈ-ស័ង-សន់-ទៈ-នា]
t_source: (បា.)
t_pos: ន.
t_exp: ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រៀបធៀប, ការផ្ទៀងតម្រូវដោយល្អិតល្អ :
t_exam:
ធ្វើឱបម្មសំសន្ទនា, សៀវភៅមានឱបម្មសំសន្ទនា។ (ព.កា.) ឱបម្មសំសន្ទនា ជាភារកិច្ចដ៏សំខាន់ ដែលកម្មការីត្រូវប្រកាន់ ប្រយ័ត្នក្រែងភ័ន្តមានកំហុស។


t_main: ឱភាស
t_subscrip: 1
t_pron: [អោ-ភាស]
t_poly: ១)
t_exp: ពន្លឺ :
t_exam:
ឱភាសព្រះអាទិត្យ គឺពន្លឺព្រះអាទិត្យ (ហៅ សុរិយោភាស ក៏បាន) ; ឱភាសព្រះចន្ទ្រ ពន្លឺព្រះចន្ទ្រ (ហៅ ចន្ទោភាស ក៏បាន)។


t_main: ឱភាស
t_subscrip: 3
t_pron: [អោ-ភាស]
t_pos: ន.
t_exp: សរីរប្រទេសដំរីត្រង់ប្រជុំដើមស្មាឬគល់ស្មាទាំងពីរ :
t_exam: ឱភាសដំរី។
t_notes:
(ពាក្យទំនើបថ្មីហៅ កន្លែងចិនយំ ព្រោះមានរឿងតំណាលថា មានចិនឆៅម្នាក់កំពុងដើរតាមផ្លូវ, ឃើញគេបរដំរី ក៏សុំគេជិះដោយសារ ផង, គេឱ្យជិះលើខ្នងដំរី មិនហ៊ានជិះ សុំជិះពីក្រោយខ្នងគេ, លុះដំរីវាដើរទៅ ត្រង់ប្រជុំគល់ស្មាដំរីនោះចេះតែខ្ពស់ទាបៗ លើកដាក់ៗ, ចិនឆៅក៏យកដៃទាំងពីរជ្រែងទប់ខ្លួន, ថែមទាំងដំរីកាន់តែដើរលឿនឡើងទៀត, ទ្រាំពុំបាន ក៏សុំអង្វរគេឱ្យឈប់ ខ្លួននឹងចុះ, គេមិនព្រមឈប់, ចិនឆៅនោះក៏យំ ស្រែកថា ងាប់ហើយ! ងាប់ហើយ! ...; ឱភាសដំរីក៏មានឈ្មោះថា កន្លែងចិនយំ រៀងមក)។


t_main: ឱម!
t_pron: [អោម] ឬ [អោ-ម៉ៈ]
t_source: (សំ. ឱម៑)
t_pos: ន., ឧ.
t_exp:
ពាក្យសង្ខេបជាបទសន្ធិនៃអក្សរ ៣តួគឺ អ ឧ. ម., អ + ឧ > ឱ + ម > ឱម ឬ ឱ្ម; អ. គឺ វិស្ណុ, ឧ. គឺ សិវៈ, ម. គឺ ព្រហ្ម; ជាត្រៃសរណៈរបស់ពួកព្រាហ្មណិក សម្រាប់បញ្ចេញវចីភេទគោរពចំពោះទេវតាស័ក្ដិសិទ្ធិ ៣អង្គគឺ ព្រះវិស្ណុ, ព្រះឥសូរ, ព្រះព្រហ្ម; ប្រើរៀងក្នុងខាងដើមបទវេទ, មន្ត និងសេចក្ដីសូត្រផ្សេងៗ ឬប្រើជាពាក្យបន្លឺសូមពរសូមជ័យស្រីសួស្ដី ឬក៏ប្រកាសជ័យជម្នះ (ត្រូវគ្នានឹងពាក្យ ជយោ!) ក៏មាន, ប្រើជាពាក្យបន្លឺទទួលអំណរ (ត្រូវគ្នានឹងពាក្យ សាធុ!) ក៏មាន។ ខ្មែរសម័យបុរាណប្រើជា ឱម! ឬ ឱ្ម! តាមបែបដើម, លុះចំណេរកាលតមក ច្រើនប្រើក្លាយជា ឩម (អូម), សម្រាប់រៀងក្នុងខាងដើមមន្តអាគម។ ឱម > អាម ក៏មាន; ខ្មែរក្នុងអបរសម័យ ច្រើនប្រើ អាម ជាបរិវារសព្ទរបស់ ឩម, និយាយថា ឩមអាម។ ពួកពុទ្ធសាសនិកក្នុងអបរសម័យរៀងមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ យកពាក្យ ឱម! មកប្រើជា រត្នត្រ័យសង្ខេប គឺ អ. ឧ. ម. ដូចបែបដើមដែរ ប៉ុន្តែសំដៅសេចក្ដីថា អ. គឺ អរហំសម្មាសម្ពុទ្ធ, ឧ. គឺ ឧត្តមធម៌, ម. គឺ មហាសង្ឃ (ព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ) ; នមស្ការថា នមោ ឱមស្ស! សូមនមស្ការចំពោះ អ. ឧ. ម. គឺ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ! ឬថា នមោ ឱមរតនត្តយស្ស! សូមនមស្ការចំពោះ អ.ឧ.ម. រត្នត្រ័យគឺ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ!


t_main: ឱរស
t_pron: [អោ-រ៉ស់]
t_source: (បា.; សំ. ឳរស)
t_pos: ន.
t_exp: (រ.ស.) បុត្របង្កើត (កូនប្រុសបង្កើត) :
t_exam:
សម្ដេចព្រះឱរសាធិរាជ, សម្ដេចព្រះបរមរាជឱរស, សម្ដេចព្រះរាជឱរស, ព្រះរាជឱរស, ព្រះឱរស (ហៅតាមលំដាប់ថ្នាក់ខ្ពស់ទាប)។ (ព.កា.) ថា នាងទេវីទាំងអស់ ឥតឱរសដូចជាគ្នា ហេតុនេះព្រះរាជា ទ្រង់រំពឹងដល់រដ្ឋា។ ឥតពីព្រះអង្គទៅ បើឥតបុត្រនិងធីតា ដូច្នេះតើនរណា នឹងគ្រប់គ្រងរដ្ឋតទៅ។


t_main: ឱវាទ
t_subword: ឱវាទប្បាតិមោក្ខ
t_pron: [អោ-វ៉ា-ទ័ប-ប៉ា-តិ-ម៉ោក]
t_pos: ន.
t_exam: ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងឱវាទប្បាតិមោក្ខ ជាដំបូងបង្អស់ក្នុងខាងដើមនៃបឋមពោធិកាល។
t_notes: (ម.ព. មាឃបូជា ផង)។
t_exp:
(ព.ពុ.) បាតិមោក្ខជាឱវាទ គឺបាលីបីគាថាកន្លះដែលព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់ប្រទានឱវាទប្រកាសពុទ្ធសាសនាដោយសង្ខេប :


t_main: ឱសានវាទ
t_pron: [អោ-សា-ណៈ-វាត]
t_source: (បា. < ឱសាន + វាទ)
t_pos: ន.
t_exam: ផ្ញើឱសានវាទ, បានឆ្លើយតបនឹងឱសានវាទរបស់បក្សពួកម្ខាង។
t_exp:
ពាក្យសម្ដីក្រោយបង្អស់; ការដាក់កំហិតក្រោយបំផុត, ខសន្យាជាដាច់ខាតចុងក្រោយបង្អស់, សេចក្ដីស្នើយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្រោយបំផុតរបស់រដ្ឋណាមួយ ដែលផ្ញើដាក់កំហិតដល់រដ្ឋមួយទៀតថា បើមិនយល់ព្រមទទួលតាមសេចក្ដីស្នើរបស់ខ្លួនទេ ខ្លួននឹងធ្វើយ៉ាងនេះឬយ៉ាងនោះ ឬក៏អាចនឹងបណ្ដាលឱ្យកើតមានសង្គ្រាមនឹងគ្នាក៏សឹងមាន :


t_pos: គុ.
t_exp: ដែលមានសេចក្ដីសង្វាតជានិច្ច, ដែលសម្ភី :
t_exam:
រីមនុស្សឱហាត សម្ភីសង្វាត ព្យាយាមមាំមួន កាន់ការអ្វីៗ កាន់យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន រមែងញ៉ាំងខ្លួន ឱ្យមានទ្រព្យធន។ (ព.កា.) ឬមួយបែបថា ហៃបុត្រធីតា រីឯប្រាជ្ញា ពុំមែនកើតឯង លុះតែឱហាត រៀនសូត្រជាក់ស្ដែង ទើបខ្លួនយើងឯង ប្រទះប្រាជ្ញា។ ដូងទុំមានប្រេង ដាក់ចោលលេងៗ ឥតស្លឱ្យវា បញ្ចេញប្រេងឱ្យ បានប្រេងពីណា រីឯប្រាជ្ញា ក៏ដូច្នោះដែរ។


t_main: ឱឡិគល្ល
t_pron: [អោ-ឡិ-គាល់]
t_source: (បា.)
t_pos: ន.
t_exp: ប្រឡាយបង្ហូរទឹកសម្អុយ ឬរណ្ដៅទឹកសម្អុយ :
t_exam:
ក្នុងក្រុងធំៗ ត្រូវតែមានឱឡិគល្ល កុំឱ្យមានការស្មោកគ្រោក។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ, ដូចជា ក្រុងធំត្រូវមានឧឡិគល្ល ទើបគ្មានកង្វល់ដោយស្មោកគ្រោក បើគ្មានច្រើនតែមានមេរោគ កំចោកពួកជនឱ្យឈឺចាប់។ ទោះបីក្រុងតូចៗក៏ដោយ បើធ្លោយពុំមានត្រូវប្រញាប់ ខ្នះខ្នែងធ្វើភ្លាមឱ្យបានឆាប់ កុំឱ្យរោគចាប់ឆ្លងរាលដាល។


t_main: ឱ!
t_pron: [អោ]
t_source: (សំ.)
t_pos: ឧ.
t_exp: ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានសេចក្ដីសង្វេគ, ដោយយល់ការជាក់, ដោយត្អូញជាដើម :
t_exam: ឱ! រូបអើយរូប!; ឱ! ដូច្នោះទេឬ?; ឱ! អ្នកអើយ ខ្ញុំសព្វថ្ងៃត្រដរតែនឹងរស់ទៅទេ! ឱហ្ន៎! អើហ្ន៎!
t_notes:
(ប្រើសំឡេងខ្ពស់ជា អោ៎! ក៏មាន ដូចជា អោ៎! ដូច្នោះទេឬ?។ ម.ព. បង្អៅ ឳ នេះគឺតួ ឱ និង វ ជា ឱវ អៅ, ខ្មែរអ្នកអក្សរសាស្ត្រក្នុងសម័យបុរាណព្រេងនាយ សរសេរជា ឳ ដោយយកអក្សរ វ ដាក់ភ្ជាប់ពីខាងចុង ឱ ជាតួប្រកបស្រេចតែម្ដងដូច ឧ៊ ឧក, ឳ អុវឬអូវ, ឱ្យ ឱយ នោះដែរ; ដោយហេតុនេះ យើងត្រូវទុកឱ្យនៅ ពុំគួរកែប្រែឡើយ, វៀរលែងតែ ឧ៊ មួយនេះដ្បិតធ្លាប់ប្រើជា ឧក យូរដែរហើយ។ ម.ព. ឧកញ៉ា និង ឳ ផង)។


t_main: ឱ្យ
t_subscrip: 1
t_pron: [អោយ]
t_pos: កិ.
t_exam: ឱ្យប្រាក់, ឱ្យស្បៀង, ឱ្យទ្រព្យរបស់, ឱ្យគ្រឿងស្លៀកពាក់។
t_notes: (ម.ព. ឧក និង ឪ ផង)។
t_exp:
អញ្ញត្រសព្ទ ដោយអនុវត្តតាមការពិភាក្សាហើយសម្រេចនៃគណៈកម្មការរៀបរៀងវចនានុក្រមខ្មែរគ្រាដំបូងបំផុតក្នុងកាល ព.ស. ២៤៥៩គ.ស. ១៩១៥ថាត្រូវប្រើជា ឱ្យ យ៉ាងនេះ មិនយល់ព្រមឱ្យប្រើជា ឱយ ឬ អោយ ឡើយ) :


t_main: ឱ្យ
t_subscrip: 2
t_subword: ឱ្យអំណាច
t_pron: [អោយ-អំ-ណាច]
t_pos: កិ.
t_exp: បើកអំណាច, ប្រគល់អំណាច។ល :
t_exam:
(ព.កា.) បញ្ជាក់ អញ្ញត្រសព្ទ ថាអញ, អ្នក, នេះ, នោះ, ឱ្យ, ហោង កុំឱ្យសរសេរតាមសូរថា អាញ់, នាក់, និះ, នុះ, ឱយ, អ្ហង ថា រីពាក្យអញអ្នក នេះនោះបញ្ជាក់ ដល់ឱ្យនិងហោង ពោលជាពាក្យកាព្យ ឱ្យងាយចាំចង សរសេរម្ដងៗ កុំភ្លាត់តាមសូរ។ ប៉ុណ្ណេះជាអាទិ៍ ប្រើកុំឱ្យឃ្លាត យកផ្សេងជាថ្នូរ អញ្ញត្រសព្ទ មិនត្រូវផ្លាស់ប្ដូរ ទោះបីមានសូរ ឮផ្សេងក៏ដោយ។


t_pos: ន.
t_exp: សេចក្ដីខំអត់, ការអត់ទ្រាំ :
t_exam: មានអំណត់
t_notes:
(កុំប្រើថា សេចក្ដីអំណត់ ព្រោះពាក្យនេះជានាមប្រាប់សេចក្ដីអត់ ស្រេចហើយ; បើចង់ប្រើពាក្យថា សេចក្ដី ត្រូវថា មានសេចក្ដីអត់ឬមានការអត់ ក៏គឺមានអំណត់ ហ្នឹងឯង)។ (ព.កា.) ពន្យល់ឱ្យប្រើពាក្យ អំណត់ ថា អំណត់ជានាម កុំបាច់តោងទាម ថែមពាក្យ " សេចក្ដី " ពុំនោះកុំថែម ស៊ែមពាក្យថា " ក្ដី " មកទៀតធ្វើអ្វី ឱ្យឃ្លាតចាកបែប។ (ម.ព. សេចក្ដី ផង)។


t_main: អំណរ
t_pron: [អំ-ណ]
t_pos: ន.
t_exp: សេចក្ដីអរ :
t_exam: មានអំណរ
t_notes:
(កុំប្រើថា សេចក្ដីអំណរ ព្រោះពាក្យនេះជានាមប្រាប់ដំណើររបស់កិរិយាសព្ទ អរ ស្រេចហើយ; បើចង់ប្រើពាក្យថា សេចក្ដី ត្រូវថា មានសេចក្ដីអរ ក៏គឺ មានអំណរ ហ្នឹងឯង)។ (ម.ព. សេចក្ដី ផង ព.កា. ពន្យល់ការប្រើនាមសព្ទ អំណរ ថា ពាក្យថាអំណរ ជានាមនៃអរ ជាកិរិយាសព្ទ ចេញមកជានាម ប្រើតាមប្រញប្ដិ វេយ្យាករណ៍ប្រាប់ ឱ្យប្រើស្រេចហើយ កុំថែមពាក្យថ្មី ថា " មានសេចក្ដី អំណរ"ច្នេះឡើយ ព្រោះកាលបើថែម ស៊ែមលើសបែបហើយ នឹងទៅជាឈ្លើយ ខុសពីរបៀប)។


t_main: អំណោយ
t_pron: [អំ-ណោយ]
t_pos: ន.
t_exp:
ការឱ្យ; អ្វីៗដែលឱ្យ (កុំប្រើថា សេចក្ដីអំណោយ, ការអំណោយ, របស់អំណោយ ដូច្នេះឡើយ; ប៉ុន្តែបើប្រើជា របស់ជាអំណោយ ដូច្នេះបាន)។


t_main: អំនួត
t_pron: [អំ-នួត]
t_pos: ន.
t_exp: ការពោលអួត ឬសម្ដីអួត :
t_exam: មនុស្សមានអំនួត មនុស្សអ្នកអួត
t_notes:
(កុំប្រើថា សេចក្ដីអំនួត, បើត្រូវការប្រើពាក្យថា សេចក្ដី ត្រូវថា សេចក្ដីអួត ក៏គឺ អំនួត ហ្នឹងឯង)។ (ព.កា.) ពន្យល់ឱ្យប្រើពាក្យ អំនួត ថា អំនួតជានាមសព្ទ មានបែបប្រាប់ថាកុំប្រើ– "សេចក្ដី" ថែមស៊ែមលើ ទាំងកុំប្រើ "ក្ដី" ផ្សំឡើយ។ (ម.ព. សេចក្ដី ផង)។


t_main: អំបិល
t_pron: [អំ-បិល]
t_pos: ន.
t_exam: អំបិលដុំ, អំបិលស, អំបិលសិន្ធៅវ៍ ...។
t_exp:
វត្ថុរឹងស្រួយ មានរសប្រៃ, បុកឬកិនឱ្យខ្ទេចល្អិតម៉ដ្ឋបានដោយងាយ, អាចរលាយទៅជាទឹកបាន, សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងផ្សំយករសប្រៃ, មានឈ្មោះផ្សេងៗតាមសញ្ជាតិនិងបែបភាព :


t_main: អំបិលម្ទេស
t_pron: [អំ-បិល-ម្ទេស]
t_pos: ន.
t_exp: ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយអំបិលនិងម្ទេសជាដើមបុកឱ្យល្អិត :
t_exam: អំបិលម្ទេសក្រសាំង។
t_notes:
(បែបបុកអំបិលម្ទេសក្រសាំងឱ្យមានរសជាតិឆ្ងាញ់ត្រូវជជុះយកគ្រាប់ឱ្យលាយសាច់ ហើយបុកគ្រាប់ឱ្យល្អិតម៉ដ្ឋដូចក្រមួន រួចហើយសឹមលាយបញ្ចុះជ្រំជាមួយនឹងគ្រឿងផ្សំគ្រប់មុខមានស្លឹកក្រូចសើចជាដើម បុកគ្រលុកឱ្យបានជាអំបិលម្ទេស, បុកបែបនេះទើបឆ្ងាញ់ ព្រោះគ្រាប់ក្រសាំងមានប្រេង, បុកញំៗ មិនបែកគ្រាប់ក្រសាំង មិនចេញប្រេង មិនសូវឆ្ងាញ់ទេ ច្រើនតែជូរៗ, បើដាក់ក្នុងក្រឡបិទគម្របឱ្យជិតទុកយូរថ្ងៃរឹតតែឆ្ងាញ់ជាងបុកភ្លាមបរិភោគភ្លាម, អំបិលម្ទេសក្រសាំងបែបនេះ រាប់ជាព្យញ្ជនាហារមួយប្រភេទរបស់ខ្មែរ ពុំមែនថយថោកឡើយ)។


t_main: អំបឹះ
t_pron: [អំ-បឹស]
t_pos: ន.
t_exp:
ឈ្មោះរុក្ខជាតិពួកមួយ មានពីរប្រភេទគឺ អំបឹះធំ អំបឹះមានដើមធំ ស្លឹកតូចៗ ប៉ុន្តែញឹកជិត; អំបឹះតូច អំបឹះមានដើមតូច ស្លឹកធំៗរង្វើលៗ។


t_main: អំបុក
t_pron: [អំ-បុក]
t_pos: ន.
t_exam: អំបុកដំណើប, អំបុកខ្សាយ។
t_notes: (តាមធម្មតា ប្រើតែស្រូវដំណើបជាងស្រូវខ្សាយ)។
t_exp:
ឈ្មោះចំណីធ្វើដោយយកគ្រាប់ស្រូវទុំនៅស្រស់មកលីងឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ក្នុងត្បាល់ធំបុកផងឆ្កៀសឆ្កៀលផង (ហៅថា ដាល់អំបុក) ឱ្យត្រាតែពៀចសំប៉ែតខ្ចាត់សំបកស្រូវចេញ :


t_main: អំបែង
t_subscrip: 2
t_pron: [អំ-បែង]
t_pos: ន.
t_exam: នំអំបែងនិងនំគ្រក់ជាអាហារពេញនិយម។
t_exp:
ឈ្មោះនំមួយប្រភេទបែបបន្ទះម្សៅអង្ករកិនចៀនក្នុងខ្ទះ។ គេច្រើនលាយផ្សំក្នុងម្សៅដោយស្លឹកខ្ទឹម ហើយបរិភោគជាមួយបន្លែស្រស់ លាយទឹកត្រី :


t_main: អំបែងថ្ងៃ
t_pron: [អំ-បែង-ថ្ងៃ]
t_pos: ន.
t_exam: គេច្រើនយកខ្លឹមអំបែងថ្ងៃធ្វើទូករទេះ។
t_exp:
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាពួកសារកព្រឹក្ស ស្លឹកទ្រវែងៗស្រួចៗ ពីខាងខ្នងស្លឹកមានសម្បុរសប្រផេះសំបកមានសរសៃ, បើដើមខ្ចីយកសំបកវេញខ្សែបានខ្លះ, បើដើមធំមានខ្លឹមសម្បុរក្រហមប្រឿង សាច់ស្វិត :


t_main: អំបោះ
t_subword: ហុចអំបោះស្រណោះដៃ
t_exp:
(ព.ទ.បុ.) ឱ្យអ្វីៗមាននំចំណីជាដើមទៅអ្នកដទៃ ដោយមានសង្ឃឹមថាគេនឹងឱ្យអ្វីៗតបមកវិញពុំខាន (ឱ្យដោយសម្លឹងប្រយោជន៍ភ្លាមៗ)។


t_main: អំបោះព្រះ
t_subscrip: 1
t_pron: [អំ-បោះ-ព្រះ]
t_pos: ន.
t_exam: វល្លិអំបោះព្រះ (ហៅ វល្លិយឺត ក៏បាន)។
t_exp:
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមទន់ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកបណ្ដូលពេជ្រស្ទើរចាប់ច្រឡំ ប៉ុន្តែដើមស្រលួតឥតបន្លា ឡើងតោងអាស្រ័យនឹងដើមឈើធំ ទម្លាក់ឫសវែងៗ រយោងរយានចុះមកខាងក្រោមរហូតដល់ដីក៏មាន :


t_main: អំបោះព្រះ
t_subscrip: 2
t_pron: [អំ-បោះ-ព្រះ]
t_pos: ន.
t_exp:
សរសៃពីងពាងព្រៃពួកមួយដែលវាគ្រាន់តែបញ្ចេញចោលមិនព័ទ្ធមងឬសំបុកឡើយ, មានសាច់ម៉ដ្ឋល្អិតឆ្មារសម្បុរសក្បុសរលើប, ខ្យល់បក់រសាត់តាមផ្ទៃអាកាសធ្លាក់ចុះមកជាប់នឹងមែកឈើ ជាដើម, ជួនកាលរសាត់ជាប់ដោយទាំងតួពីងពាងមកផងក៏មាន; បើសរសៃនោះចូលភ្នែកបណ្ដាលឱ្យភ្នែកហើមភ្លាម :

t_exam:
ពីរបីថ្ងៃនេះ ឃើញអំបោះព្រះរសាត់ព្រាតឯអាកាស, ត្រូវប្រយ័ត្ន ក្រែងចូលភ្នែក (ហៅ អំបោះខ្មោច ឬ សរសៃឈូក ក៏មាន, តាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។


t_main: អំបៅអំបែក
t_pron: [អំ-បៅ-អំ-បែក]
t_pos: ន.
t_exam: កើតអំបៅអំបែក។
t_exp:
ជំងឺម៉្យាងដែលកើតក្នុងរន្ធត្រចៀក បង្កឡើងដោយមីក្រូសព៌ាង្គកាយ ហើយមានរោគសញ្ញាដូចជាក្ដៅខ្លួន ឈឺក្នុងរន្ធត្រចៀក ហៀរទឹករងៃ ឬខ្ទុះដែលមានក្លិនស្អុយ :


t_main: អំពាវ
t_pron: [អំ-ពាវ]
t_pos: កិ.
t_exp: ស្រែកហៅឮខ្លាំងៗឬស្រែកប្រកាសឱ្យឮរាល់គ្នា ក្នុងកិច្ចការណាមួយ :
t_exam:
អំពាវរកគ្នាឱ្យបានច្រើននាក់, អំពាវនាវរកមនុស្សធ្វើការឈ្នួល។ (ព.កា.) ថា ចូលព្រៃសត្វសាហាវ ស្រែកអំពាវគ្នាមកជុំ ដល់បានស្ករទឹកឃ្មុំ ពួនក្នុងផ្ទះស៊ីម្នាក់ឯង។… (សាស្ត្រាច្បាប់ពាក្យចាស់)។


t_main: អំពិលអំពែក
t_pron: [អំ-ពិល-អំ-ពែក]
t_pos: ន.
t_exp:
សុខុមសត្តពួកដង្កូវ មានពន្លឺព្រាកៗ នៅក្រោមពោះត្រង់ចុងកន្ទុយ ភ្លឺតែក្នុងវេលាយប់ងងឹត, ឈ្មោលមានស្លាបហើរបាន ញីឥតស្លាប, ជាពួកសត្វរត្តិចរ។


t_main: អំពុត
t_pron: [អំ-ពុត]
t_pos: ឈ.
t_exp: (ព.បុ.) បំណាច់នឹង, បើបានជា :
t_exam:
អំពុតនឹងធ្វើ គួរឱ្យមានប្រយោជន៍ខ្លះទៅអេះ! (ព.កា.) គិតសិនកុំធ្លោយ អំពុតនឹងឱ្យ ត្រូវដឹងវែងខ្លី ឱ្យដាច់តែម្ដង ស្រួលជាងឱ្យខ្ចី ព្រោះគ្នាគ្មានអ្វី នឹងសងវិញទេ។ ការឱ្យមានបី មួយគឺឱ្យខ្ចី មួយឱ្យទទេ ដោយចិត្តអាណិត មេត្តាឆ្ពោះគេ មួយដោយរិះរេ ឱ្យព្រោះគ្នាសូម។


t_main: អំពៅ
t_pron: [អំ-ពៅ]
t_pos: ន.
t_exp:
ឈ្មោះដំណាំពួកមួយ, ដើមមានថ្នាំងដូចឫស្សី, សាច់ជ្រួតជ្រាបពេញដោយទឹកមានរសផ្អែម សម្រាប់ប្រើការយកមកទំពារជញ្ជក់យកទឹកផ្អែម, គាបយកទឹក ឬរម្ងាស់ទឹកធ្វើស្ករ។ អំពៅមានច្រើនប្រភេទគឺ អំពៅកែវ, អំពៅក្ដាម, អំពៅខ្មៅ, អំពៅដំឡាន់, អំពៅត្រែង, អំពៅស្ករ ជាដើម :

t_exam:
អំពៅជាដំណាំមានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងក្នុងសកលលោក។ (ព.ទ.បុ.) អំពៅជិតដៃដំរី ស្ត្រីជិតបុរស ឬក្រមុំជិតកំលោះ។ (ព.កា.) ប្រៀបប្រដូចនឹង អំពៅ ថា អំពៅទោះនៅក្នុងការគាប មិនលះសភាពរសជាតិផ្អែម បណ្ឌិតគំនិតស្រួចរលែម ទោះមានទុក្ខថែមផ្ទួនៗក្ដី។ នៅតែប្រព្រឹត្តធម៌សុចរិត មិនស្បិតនឹងកម្មមិនគប្បី ទោះគេគំរាមឱ្យស្រដី ស៊ូកាន់សច្ចៈមិនឱ្យល្អៀង។


t_main: អំព្រឹក
t_pron: [អំ-ព្រឹក]
t_pos: ន.
t_exp:
ម្ហូបម្យ៉ាងមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងទឹកគ្រឿង ដែលមានបុកម្ទេសក្រហមឬបុកម្ទេសដុតបន្ថែម ជាម្ហូបនិយមរបស់អ្នកបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យជាដើម។


t_main: អំព្រំ
t_pron: [អំ-ព្រំ]
t_pos: ន.
t_exam: ដើមអំព្រំច្រើនដុះនៅដីទួលឬនៅដំបូក។
t_exp:
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិរឹងមានបន្លាវែងៗស្រួចៗ បើមុតសាច់ឈឺចាប់ពើត, ផ្កាតូចៗ សម្បុរស ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់ ស្រដៀងនឹងក្លិនផ្កាកែវ, ផ្លែតូចៗស្រួចៗមានជ័រ វេលាទុំឡើងសម្បុរក្រមៅ មានរសផ្អែម លាយល្វីងបន្តិចៗ បរិភោគបាន (ជាចំណីក្មេង) :


t_main: អំព្រំប្រែក្រោយ
t_subscrip: 2
t_pron: [អំ-ព្រំ-ប្រែ-ក្រោយ]
t_pos: គុ.កិ.
t_exp: ទោះបីអាវបែបនោះ ដែលមានឡេវខាងមុខក៏ដោយ បើគេពាក់យកពោះជាខ្នង ក៏ហៅថា ពាក់អាវអំព្រំប្រែក្រោយ ដែរ :
t_exam:
(ព.កា.) ថា ពួកក្មេងស្រីៗ ពាក់អាវដៃខ្លី អំព្រំប្រែក្រោយ នាំគ្នាដើរលេង តាមផ្លូវរជយ ធំៗដើរក្រោយ តូចៗដើរមុខ។


t_main: អំមិញ
t_pron: [អំ-មិញ]
t_pos: ន.
t_exp: ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយដោយប្រញាប់ ក្លាយមកពីពាក្យ អម្បាញ់មិញ :
t_notes: (ម.ព. អម្បាញ់មិញ ផង)។
t_exam:
(ព.កា.) ឃើញវាមកទិញ អីវ៉ាន់អំមិញ រួចចេញបាត់ទៅ វាថាទៅផ្ទះ ម្ដាយមីងដែលនៅ ជិតផ្ទះក្បែរផ្លូវ ត្រឡែងកែងបួន។


t_main: អាំងគីស៊ីស្យុង
t_pron: [អាំង-គី-ស៊ី-ស្យុង]
t_pos: ន.
t_exam: ទណ្ឌកម្មលើព្រុយណូនៅឆ្នាំ១៦០០ របស់តុលាការ។
t_exp:
(ទស្សនៈ.) តុលាការពិសេសដែលសម្ដេចប៉ាបទី៩ឈ្មោះ គ្រេគ័របង្កើតឡើងនៅមជ្ឈិមសម័យ ដើម្បីដាក់ទោសជនទាំងឡាយណាដែលមានមតិ ប្រឆាំងនឹងគ្រិស្តសាសនា ដោយចោទប្រកាន់ថា អញ្ញទិដ្ឋិកជន :


t_main: អាំងឡូ
t_pron: [អាំង-ឡូ]
t_source: (ចិ. អាំងឡូ)
t_pos: ន.
t_exp:
ជើងក្រានធ្វើដោយដីឥដ្ឋដុតឆ្អិន មានរាងច្រឡោ តូចក្រោមធំលើជាងបន្តិច មានផ្លូវខ្យល់ពីខាងម្ខាង សម្រាប់ដុតធ្យូងប្រើការដាំទឹកក្ដៅជាដើម (ខ្មែរច្រើនហៅ អុងឡូ ឬ អុងឡូវ, ច្រើនហៅ អុងឡូវ ជាង)។


t_main: អាំងឡាំង
t_pron: [អាំង-ឡាំង]
t_pos: គុ.កិ., គុ.
t_exp: ស្រឡាំងកាំង, ឡិងឡាំង, មិងមាំង; ដែលទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ, ដែលគាំងផ្លូវគិត :
t_exam:
ភ័យអាំងឡាំង; ចិត្តអាំងឡាំង។ (ព.កា.) ភិតភ័យភ័ន្តភាំង ទៅជាអាំងឡាំង គាំងស្មារតីអស់ បែរនឹកទៅរក ដល់ទ្រព្យរបស់ ឬដល់អម្រស់ អម្រក៏ភ្លេច។ នេះគឺកម្មកាច ដែលគួរតែខ្លាច គួររាងគួរគេច ចុះបើម្ល៉ឹងៗ តើប្រឹងដូចម្ដេច លែងដឹងសាច់គ្រេច រាក់ជ្រៅអស់ហើយ។


t_main: អះអាង
t_subword: ធានាអះអាង
t_pron: [ធា-នា-អះ-អាង]
t_pos: កិ.
t_exp: ធានាទទួលខុសត្រូវលើខ្លួន :
t_exam:
(ព.កា.) ខ្ញុំហ៊ានធានា- អះអាងជួសវា ដ្បិតវាស្លូតត្រង់ បើបែរជាវា ធ្វើតាមចំណង់ ឱ្យខុសពីអង្គ- ច្បាប់ខ្ញុំទទួល។


t_main: អ័ក្ស
t_subscrip: 1
t_pron: [អាក់]
t_source: (សំ. អក្ស; បា.​ អក្ខ "ស្នួល; ភ្លៅ មានភ្លៅរទេះជាដើម")
t_pos: ន.
t_exam: ម្សិលមិញ ខ្ញុំផាត់សូត្របានមួយអ័ក្ស។
t_exp:
គ្រឿងប្រដាប់របស់ខ្មែរមួយប្រភេទ ធ្វើដោយឈើខ្លឹម មានកាំ, មានរបារ ខាងខ្នង មានសណ្ឋានមូលៗ ខាងពោះមានសណ្ឋានសំប៉ាតៗ រាយរង្វើលៗចុងទាំងពីរខាងបញ្ចុះភ្ជាប់នឹងចុងកាំ, មានភ្លៅ (អ័ក្ស) វិលបាន, មានជើងទ្រមាំ, មានដៃសម្រាប់កាន់រវៃឱ្យវិល; ជាប្រដាប់សម្រាប់ផាត់សូត្ររបស់ស្ត្រីខ្មែរ មានតាំងពីក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយរហូតមក :

t_notes:
(ធ្លាប់សរសេរភ្លាត់ជា អាក់ មកយូរហើយ, គួរសរសេរ អ័ក្ស វិញ ទៀងទាត់តាមកំណើតពាក្យ ព្រោះ អ័ក្ស និង អាក់ គង់មានសំឡេងប៉ុនគ្នាទេ បារ. ក៏ថា AXE ដូចសំស្ក្រឹត អក្ស "ស្នួល; ភ្លៅ" នេះដែរ)។


t_poly: ២)
t_exam: ធូលីហុយអ័ព្ទ; ងងឹតអ័ព្ទ (ងងឹតដូចជាចុះអ័ព្ទ) ; អ័ព្ទអន់ ឬ អន់អ័ព្ទ; អួអ័ព្ទ ឬ អ័ព្ទអួ។ល។
t_notes: (ព.ប្រ.ទាំងនេះប្រើផ្លាស់ប្ដូរគ្នានឹងពាក្យ អាប់ បានតាមដោយពេញចិត្ត)។
t_exp:
ផ្សែងខាប់ដែលបណ្ដាលកើតឡើងអំពីអាកាសធាតុ ងងឹតដាសជិតចាក់ភ្នែកពុំយល់ឬមើលឃើញអ្វីៗស្ទុងៗពុំប្រាកដ (ខ្មែរប្រើសំដៅសេចក្ដីខាងក្រោយនេះ) :


t_main: អ័រគីដេ
t_pron: [អ័រ-គី-ដេ]
t_source: (បារ. orchidée)
t_pos: ន.
t_exp:
(ជីវ.) កេសរកូល, រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មានផ្កាជាកញ្ចុំពណ៌ស្រស់ (មានក្លិនក្រអូប) ជាទីទាក់ទាញដោយសារសោភណភាពរបស់វា។


t_main: អ័រម៉ូន
t_pron: [អ័រ-ម៉ូន]
t_pos: ន.
t_exam: អ័រម៉ូនភេទ។
t_exp:
និយ័តករគីមីដែលត្រូវបានបញ្ចេញនិងដឹកនាំទៅកន្លែងណាមួយក្នុងសារពាង្គកាយបណ្ដាលឱ្យជាលិកាឬសរីរាង្គឆ្លើយតបវិញ :


t_main: អ—
t_pron: [អៈ—]
t_exp:
ពាក្យបដិសេធ (ផ្លាស់មកពី ន គឺ ន > អ) សម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីមានសេចក្ដីថា " មិន, មិនមែន, ពុំ, ឥត " សម្រាប់រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ដូចជា អកតញ្ញូ (< ន > អ + កតញ្ញូ) " អ្នកមិនដឹងឧបការគុណដែលគេបានធ្វើហើយ (ចំពោះខ្លួន) "; អភ័ព្វ (< ន > អ + ភព្វ) "ដែលមិនគួរ (ដល់ការ) "; អសុភ (< ន > អ + សុភ) "ដែលមិនល្អ" ជាដើម។ បើសព្ទដែលរៀង អ ភ្ជាប់ជាមួយនោះមានស្រៈនៅខាងដើម ត្រូវផ្លាស់ ន ឬ អ ជា អន៑, ដូចជា អនន្ត (< ន ឬ អ > អន៑ + អន្ត) " ដែលឥតទីបំផុត "; អនាគត (< ន ឬ អ > អន៑ + អាគត) "ដែលមិនទាន់មកដល់ (ដែលនៅឯមុខ) "; អនេក (< ន ឬ អ > អន៑ + ឯក) "ដែលមិនមែនតែមួយ (ច្រើន) " ជាដើម។


t_main: អ្ងែង
t_pron: [អ្ងែង]
t_pos: សព្វ.
t_exp: (ព.សា.) ហងឯង។ សម្រាប់និយាយទៅរកស្រីក្មេងឬមានសភាពស្មើគ្នាដោយស្និទ្ធស្នាល :
t_exam:
ចុះអ្ងែងមិនទៅទេឬ? ចុះហងឯងមិនទៅទេឬ?; នែមេនេះ, អ្ងែងទៅណាហ្នឹង? នែមេនេះ, ហងឯងទៅណាហ្នឹង?; អ្ងែងកុំទៅអី, នៅចាំផ្ទះចុះ! ហងឯងកុំទៅអី, នៅចាំផ្ទះចុះ!


t_main: អ្នក
t_subscrip: 1
t_pron: [នាក់]
t_poly: ១)
t_exam: អ្នកអញ្ជើញទៅណា? អញ្ជើញអ្នកចូលអង្គុយលេងសិន! អ្នកស្រីសុខសប្បាយទេឬ?។
t_exp:
(ព.បុ.) សព្វថ្ងៃនេះប្រើជាអញ្ញត្រសព្ទ) ពាក្យប្រើជាជំនួសឈ្មោះបុគ្គលដែលត្រូវនិយាយទៅរកក្នុងទីចំពោះមុខ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋហៅគ្នាដោយសេចក្ដីគួរសម មិនចេញឈ្មោះបុគ្គលនោះ (ប្រើបានទាំងបុរសទាំងស្ត្រី) :


t_poly: ៤)
t_pos: សព្វ.
t_exp:
ទំនៀមសាធារណជនខ្មែរក្នុងសម័យពីដើម មុនសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ, បើបុរសណាបានបួសជាភិក្ខុហើយសឹកមក ត្រូវហៅ អ្នក (អ្នកសោម, អ្នកសម) ; បើបានបួសជាសាមណេរហើយសឹកមកត្រូវហៅ ជី (ជីមាស, ជីមិត្រ) ; បើមិនបានបួសសោះទេ ត្រូវហៅ ចៅ (ចៅប្រាក់ ចៅមាស) ; បើនៅជំទង់ឬកំលោះហៅ អា។ ដោយហេតុនេះ ទើបមានពាក្យចាស់ទុំខ្លះនិយាយបង្អាប់គ្នាថា បួសឱ្យតែព្រះពុទ្ធឱ្យងារ គឺបួសហើយសឹកមកគ្មានចេះអ្វី បួសយកតែងារ អ្នក ឬ ជី ប៉ុណ្ណោះ។


t_main: អ្នកងារ
t_pron: [នាក់-ងា]
t_pos: ន.
t_exam: ពួកអ្នកងារ, ពូជអ្នកងារ (មានច្រើនពួកច្រើនពូជ)។
t_exp:
អ្នកធ្វើការងារមានកម្រិតតាមរាជប្បញ្ញត្តិ គឺជនដែលត្រូវទោសរបឹបជាដើមហើយធ្លាក់ខ្លួនទៅជាមនុស្សថ្នាក់ទី ៤(សូទ្រៈ) ជាប់ជាពូជវង្សតរៀងទៅឬជនដែលកើតក្នុងពូជវង្សនោះ :

t_notes:
(ព.ផ្ទ. ព្រៃងារ វេស្សៈឬវៃស្យៈ ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ លើកលែងមិនឱ្យមានអ្នកងារពីក្នុងឆ្នាំរោងចត្វាស័ក ព.ស. {¥¥}២{££}{¥¥}៤{££}{¥¥}៣{££}{¥¥}៦{££} គ.ស. {¥¥}១{££}៨៩{¥¥}២{££}; តាំងពីនោះមក ពាក្យថា អ្នកងារ ថា ព្រៃងារ ក៏បាត់បន្តិចម្ដងៗ ដរាបមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម.ព. វណ្ណៈ{¥¥}២{££} ផង)។


t_poly: ២)
t_exp:
ពាក្យសម្រាប់ហៅភូតបិសាចស្រី ឬទេព្រ័ក្សស្រី, យាយទែព ដែលមានខ្ទមឬរោងអាស្រមជាលំនៅ, ជាគូគ្នានឹង អ្នកតា, ច្រើននិយាយថា អ្នកតាអ្នកដូន។


t_main: អ្នកបុណ្យ
t_pron: [នាក់-បុន]
t_pos: ន.
t_exp: អ្នកមានបុណ្យសំណាងអស្ចារ្យ :
t_exam:
កើតមានអ្នកបុណ្យ (ចំពោះតែមនុស្សដែលកើតក្នុងត្រកូលសាមញ្ញ ឬអ្នកដែលគេសម្គាល់ថាជាមនុស្សសាមញ្ញ, ដូចជា បក្សីចាំក្រុង, ពញាក្រែក, ដំបងគ្រញូង, ពញារោង ជាដើម (មាននិយាយក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារកម្ពុជរដ្ឋ) ; បើអ្នកដែលមានបុណ្យច្បាស់លាស់អាចឱ្យគេស្គាល់បានរាល់គ្នានោះហៅថា អ្នកមានបុណ្យ)។


t_main: អ្នកផ្លូវ
t_pron: [នាក់-ផ្លូវ]
t_pos: ន.
t_notes: (ម.ព. អ្នកមហា ផង)។
t_exp:
អ្នកនាំផ្លូវសេចក្ដី គឺស្ត្រីជាអ្នកនាំមុខកូនស្រីចេញចូលតាមរយៈកិច្ចការ ក្នុងពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍, ជាគូគ្នានឹង អ្នកមហា, ច្រើនហៅរួមថា អ្នកផ្លូវអ្នកមហា ឬ អ្នកផ្លូវចៅមហា។


t_main: អ្នកមហា
t_pron: [នាក់-មៈ-ហា]
t_pos: ន.
t_notes: (ម.ព. មហា និង អ្នកផ្លូវ ផង)។
t_exp:
បុរសដែលគេសន្មតឱ្យជាអ្នកស្ដីទីមហាទេព ឬ មហាមន្ត្រី គឺបុរសដែលជាអ្នកនាំមុខកូនប្រុសឡើងចុះតាមរយៈកិច្ចការក្នុងពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍, ជាគូគ្នានឹង អ្នកផ្លូវ។


t_poly: ២)
t_exam: ហ៏! អ្នកយើងនិមន្តមកហើយ! (សម័យបុរាណ)។ អ្នកយើងអស់ហ្នឹង ខ្ជិលៗណាស់! (សម័យបច្ចុប្បន្ន)។
t_exp:
ពាក្យសម្រាប់ហៅបព្វជិតដោយមិនចេញឈ្មោះ (ខ្មែរសម័យបុរាណប្រើជាពាក្យគោរព, សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រឡប់ប្រើជាពាក្យមើលងាយទៅវិញ) :


t_main: អ្នកសិល្ប៍
t_pron: [នាក់-សិល]
t_pos: ន.
t_exam: កើតមានអ្នកសិល្ប៍ទៅតាំងសិល្ប៍ប្រសិទ្ធីកងទ័ពក្នុងព្រៃភ្នំ។
t_notes: (ម.ព. សិល្ប)។
t_exp:
អ្នកមានសិប្បៈ, អ្នកចេះសិល្បវិទ្យា។ ខ្មែរប្រើជាពាក្យហៅមនុស្សដែលលើកខ្លួនជាអ្នកបុណ្យ បញ្ចុះបញ្ចូលប្រជាជនអ្នកឆោតល្ងង់ តាំងហោមពិធីប្រសិទ្ធីសិល្បវិទ្យា កជាទ័ពក្បត់ផែនដី :


t_main: អ្នកអង្គម្ចាស់
t_pron: [នាក់-អង់-ម្ចាស់]
t_pos: ន.
t_exp:
បុត្រាបុត្រីដែលមានព្រះអង្គម្ចាស់ជាបិតា ឬបុត្រាបុត្រីដែលកើតអំពីអ្នកអង្គម្ចាស់រួមគ្នាជាមាតាបិតា (ពាក្យធម្មតាដែលប្រើជាប្រក្រតីថា ម្ចាស់)។


t_main: អ្ហាៈ!
t_pron: [អ្ហាៈ]
t_pos: ឧ.
t_exp: (ព.សា.) នែៈ! ឬ នែ៏ៈ! ពាក្យលាន់មាត់បន្ទោសឬស្ទាក់សម្ដីស្ទាក់ដំណើរ, បន្ទច់, បង្អាក់ ជាដើម :
t_exam:
អ្ហាៈ! ទៅឯណាទៅវិញឆ្កយ!; អ្ហាៈ! ខុសទេ!; អ្ហាៈ! អ៊ីចេះទេ! (សម្រាប់សរសេរក្នុងសេចក្ដីដែលមានទំនងត្រូវប្រើសំឡេងសាមញ្ញ)។


t_main: អ្ហា!
t_pron: [អ្ហា]
t_pos: ឧ.
t_exp: (ព.សា.) អា! ឬ អា៎ :
t_exam:
អ្ហា! អ្វីហ្ន៎; អ្ហា! ហត់ណាស់! អ្ហា៎! កុំមិនបានទេ! ឬ អ្ហា៎! មិនបានទេ កុំ! (សម្រាប់សរសេរក្នុងសេចក្ដីដែលមានទំនងត្រូវប្រើសំឡេងសាមញ្ញ)។


t_main: អ្ហឺ!
t_pron: [អ្ហឺ]
t_pos: ឧ.
t_exp: (ព.សា.) ណា៎! ឬ ណា៎ៈ!, ហ្ន៎ៈ! ពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់ឬបន្ថែមលើសេចក្ដីមុនឱ្យប្រាកដ :
t_exam:
ស្អែកមកកុំខានអ្ហឺ!; នែអ្ហឺ! ប្រយ័ត្នបាត់អីវ៉ាន់អ្ហឺ!; ប្រយ័ត្នអ្ហឺ! កុំដើរចោលអីវ៉ាន់ហ្ន៎ះ! (សម្រាប់សរសេរក្នុងសេចក្ដីដែលមានទំនងត្រូវប្រើសំឡេងសាមញ្ញ)។


t_main: អ្ហះ!
t_pron: [អ្ហះ]
t_pos: ឧ.
t_exp: (ព.សា.) ពាក្យឆ្លើយឬសួរតន្ថើន, បន្ថែម ដោយមានសេចក្ដីសង្ស័យជាដើម :
t_exam: អ្ហះ! ថាម៉េច?; អ្ហ៎ះ! នៅឯណា?
t_notes:
(សម្រាប់សរសេរក្នុងសេចក្ដីដែលមានទំនងត្រូវប្រើសំឡេងសាមញ្ញ)។ មើលខាងអក្សរ ហ ឯណោះទៀតខ្លះផង ចំពោះតែត្រង់ ហ ដែលផ្សំជាមួយនឹងអក្សរដទៃជាជំនួយឱ្យមានសំឡេងប្លែកប៉ុណ្ណោះ។ អ្ហ និង អ្ហ៊ បើអ្នកសរសេរ ត្រូវការប្រើតាមសូរមិនពេញអក្ខរៈ ដូចគេកត់សំឡេងសត្វនានាមានសំឡេងសត្វស្លាបពួកខ្លះជាដើម និងសំឡេងតន្ត្រីទាំងពួង ក៏គួរលៃលកប្រើតាមការគួរចុះ ប៉ុន្តែកុំប្រើឱ្យហួសហេតុដែលពុំអាចនឹងដោះស្រាយបាន, បើអាចនឹងដោះស្រាយរួចមិនជាប់ទេ, ក៏គួរប្រើបាន (ដូចសូរ អ្ហិ, អ្ហុ, អ្ហឺង, អ្ហាង, អ្ហ៊ិះ អ្ហ៊ុះ ជាដើម)។


t_main: អ្ហ៊ៃ?
t_pron: [អ្ហ៊ៃ]
t_pos: ឈ.
t_exp: ឬ? :
t_exam:
ម៉េច មិនទៅទេអ្ហ៊ៃ? ម៉េចមិនទៅទេឬ?; ក្រែងមានបម្រាមមិនឱ្យចូលតាមទ្វារហ្នឹងទេអ្ហ៊ៃ?; មិនដឹងទេអ្ហ៊ៃ?; ក្រែងហ្នឹងហើយអ្ហ៊ៃ?។


t_main: អ៊ិចត្រាណិត
t_pron: [អ៊ិច-ត្រា-ណិត]
t_pos: ន.
t_exp:
(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអតិថិជនទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចប្រើអ៊ីនត្រាណិតបាន ឬ អ៊ីនត្រាណិតរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចផ្លាស់ប្ដូរឬចែករំលែកព័ត៌មានបាន។


t_main: អ៊ិចសាបៃ
t_pron: [អ៊ិច-សា-បៃ]
t_pos: ន.
t_remark: 1
t_exp:
(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង១០២៤ផេថាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាបៃ ស្មើនឹង១០០០ផេថាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb។


t_main: អ៊ិចសាប៊ីត
t_pron: [អ៊ិច-សា-ប៊ីត]
t_pos: ន.
t_remark: 1
t_exp:
(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង ១០២៤ផេថាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ផេថាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb ឬ Ebit។


t_main: អ៊‌ិស្លាមសករាជ
t_pron: [អ៊ិ-ស្លាម-សៈ-កៈ-រ៉ាច]
t_pos: ន.
t_exp:
(ទស្សនៈ.) ការកំណត់ឆ្នាំចាប់ពីថ្ងៃដែលមហាម៉ាត់រត់គេចពីក្រុងឡាម៉ិច (ឬម៉េក្កះ) ទៅក្រុងម៉េឌីន នៅគ.ស. ៦២២។


t_main: អ៊ី
t_subscrip: 2
t_pron: [អ៊ី]
t_source: (ចិ.)
t_pos: ន.
t_exam: សែននំអ៊ី។
t_exp:
ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប (អាចលាយល័ក្ដយកពណ៌) រាងមូលតូចៗប៉ុនកូនដៃ ដាក់ជាមួយទឹកស្ករលាយខ្ទិះដូងឬរោយល្ងពីលើ :


t_main: អ៊ីប្រ៊ីត
t_pron: [អ៊ី-ប្រ៊ីត]
t_pos: ន.
t_exp:
(កសិ.) សត្វឬរុក្ខជាតិដែលជាលទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។ ជាទូទៅ អ៊ីប៊្រីតមិនអាចបន្តពូជបានទេ ឬអារ តែអ៊ីប៊្រីតញីអាចបន្តពូជក្នុងករណីកម្រ :

t_exam:
លាឈ្មោលបង្កាត់ជាមួយសេះញី ផ្ដល់ជំនាន់ក្រោយមូឡេ។ សេះឈ្មោលបង្កាត់ជាមួយលាញី ផ្ដល់ជំនាន់ក្រោយបារដូ។ មូឡេនិងបារដូ ជាអ៊ីប៊្រីត។


t_poly: ២)
t_exp:
(ប.ព.) មធ្យោបាយបញ្ជូនឬទទួលទិន្នន័យ អក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀតលើបណ្ដាញ។


t_main: អ៊ីសូតូប
t_pron: [អ៊ី-សូ-តូប]
t_pos: ន.
t_remark: 3
t_exp:
(គីមី.) ពាក្យសម្រាប់សម្គាល់បណ្ដាអាតូមនៃធាតុគីមីមួយដែលមានលេខអាតូមដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានចំនួនម៉ាសខុសគ្នា ដូចជា ₆C¹² ₆C¹³ ₆C¹⁴។ ជាធម្មតា លេខអាតូមកាបូនមាន ៦មានន័យថា អាតូមកាបូននីមួយៗមានប្រូតុង ៦។ ដូច្នេះ ចំនួនណឺត្រុងនៃអ៊ីសូតូបរបស់វាគឺ ៦, ៧, និង៨។


t_main: អ៊ុត
t_subscrip: 2
t_pron: [អ៊ុត]
t_pos: កិ.
t_exam: អ៊ុតអាប៉ោង, អាល័យតែអ៊ុតអាប៉ោង គោស៊ីស្រូវអស់។ អ៊ុតសន្លឹកបៀ។ល។
t_exp:
បើកបង្ហើបគម្របចានអាប៉ោងសន្សឹមៗ បន្តិចម្ដងៗ ដោយឱនផ្ដេកក្បាលពិនិត្យសង្កេតផ្ទៀងមើលភ្នែកអាប៉ោងនោះយ៉ាងហ្មត់ចត់ ឬពិនិត្យសង្កេតផ្ទៀងមើលយ៉ាងហ្មត់ចត់និងយ៉ាងសន្សឹមៗនូវអាការៈឬល្បិចជាដើមនៃល្បែងស៊ីសងឯទៀតៗ ក៏ហៅថា អ៊ុត ដែរ :


t_main: អ៊ែសមមែស
t_pron: [អ៊ែស-ម-មែស]
t_pos: គុ.កិ., គុ.
t_exp: ស៊ែសគ្រមែស, ស៊សគ្រលស, ដែលមានអាការៈព្រងើយ ឥតគោរពកោតក្រែងអ្នកណា :
t_exam:
ដើរអ៊ែសមមែស; ដំណើរអ៊ែសមមែស, ឫកអែសមមែស។ (ព.កា.) ជនឫកអ៊ែសមែស ច្រើនភ្លេចប្រហែស សុជីវធម៌ ឃើញគេត្រឹមត្រូវ ពុំសូវត្រេកអរ ច្រើនមានអំណរ ឆ្ពោះក្ដីរាយមាយ។ កិច្ចការពិបាក ច្រើនតែឈប់ផ្អាក ចង់បានការងាយ ទម្ងន់ត្រូវរែក ចូលចិត្តតែស្ដាយ បើខាងចាយវាយ ងាយឥតបើគិត។


