title: การประหารชีวิตโดยการยิงเป้า

text: ในหลายประเทศ การประหารชีวิตโดยการยิงเป้าแบบชุดทีมได้รับการยกย่องว่าเป็นความตายที่มีเกียรติมากและถูกนำมาใช้เป็นหลักสำหรับบุคลากรทางทหาร แม้ว่าในบางประเทศ-ในท่ามกลางที่เบลารุส ซึ่งเป็นรัฐเดียวในทวีปยุโรปที่ยังคงประหารชีวิตด้วยวิธีนี้ในปัจจุบัน การประหารชีวิตโดยการยิงเป้านักโทษแบบเดี่ยวที่สืบทอดจากอดีตสหภาพโซเวียตยังคงใช้กันอยู่


title: คิสึนะ ไอ

text: คิสึนะ ไอ (, Kizuna AI) หรือ ไอ คิสึนะ ตามการเรียงแบบไทย เป็นยูทูเบอร์เสมือนจริงชาวญี่ปุ่นและเรียกตัวเองว่าปัญญาประดิษฐ์ ในปี 2018 เธอมีช่องยูทูบทั้งหมดสองช่อง "A.I.Channel" และ "A.I.Games" เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2016 คิสึนะ ไอได้เริ่มโพสต์วิดีโอลงในช่องยูทูบแรกของเธอ "A.I.Channel" จากนั้นในเดือนมีนาคม 2017 เมื่อคิสึนะเริ่มเห็นความคิดเห็นจากภูมิภาคต่าง ๆ เช่นญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ เธอเปิดช่องที่สอง "A.I.Games" ซึ่งเน้นเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับเกมมากขึ้น


title: คิสึนะ ไอ

text: การออกแบบตัวละครของเธอทำโดย Morikura En และทำโมเดลสามมิติโดย Tomitake พร้อมกับการกำกับดูแลจาก Tda อย่างไรก็ตามยังไม่ทราบถึงตัวตนของเสียงคิสึนะ ไอและบุคลากรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง หลายคนคาดว่าคิสึนะ ไอสร้างขึ้นโดยใช้ซอฟต์แวร์ MikuMikuDance และเคลื่อนที่ได้โดยเทคโนโลยีการจับภาพเคลื่อนไหว เนื้อหาวิดีโอของ คิสึนะ ไอคล้ายกับผู้ใช้ยูทูบคนอื่น ๆ ส่วนใหญ่คือการอภิปรายวิดีโอ Q&A ทำตามคำที่ร้องมาจากผู้ชม และวิดีโอ "Let's Play" แบบดั้งเดิมบนบัญชี A.I.Games แม้ว่าคิสึนะ ไอจะสามารถพูดภาษาญี่ปุ่นได้อย่างเดียว แต่แฟน ๆ จะได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมการแปลวิดีโอของเธอในภาษาอื่น ๆ ผ่านทาง เซิฟเวอร์ดิสคอร์ดของเธอ


title: แด็นเดรฟ

text: แด็นเดรฟ () หรือที่รู้จักในชื่อ คิง เพาเวอร์ แอท แด็นเดรฟ () ด้วยเหตุผลทางด้านผู้สนับสนุน สนามฟุตบอล ในประเทศเบลเยียมเป็นบ้านของทีมเอาด์-เฮเฟอร์เลเลอเฟินในลีกเบลเจียนเฟิสต์ ดิวิชัน บี


title: ดินแดนในภาวะพึ่งพิง

text: ดินแดนในภาวะพึ่งพิง () เป็นดินแดนที่ไม่ได้มีเอกราชทางการเมืองหรืออธิปไตยทางการเมืองเต็มรูปแบบในฐานะรัฐอธิปไตย แต่อยู่นอกพื้นที่ภายใต้การควบคุมทางการเมืองของรัฐ


title: สุริยุปราคา 9 เมษายน พ.ศ. 2586

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2586 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 9 เมษายน พ.ศ. 2586

text: สุริยุปราคาครั้งนี้สุริยุปราคาเต็มดวงที่ประหลาดที่สุด มันไม่ใช่สุริยุปราคากึ่งกลางคราส สุริยุปราคาแบบไม่กึ่งกลางคราส คืออุปราคาที่แนวกึ่งกลางคราสทั้งหมดไม่ได้ตัดลงบนพื้นผิวโลก โดยเส้นกึ่งกลางคราสนั้นตกถัดขึ้นไปจากผิวพื้นโลกแทน อุปราคาชนิดนี้เป็นอุปราคาที่เกิดขึ้นได้ยาก โดยจะมองเห็นเป็นสุริยุปราคาเต็มดวงเฉพาะตอนดวงอาทิตย์ขึ้นหรือในบริเวณขั้วโลกเท่านั้น


title: สุริยุปราคา 9 เมษายน พ.ศ. 2586

text: สุริยุปราคาแบบเต็มดวงครั้งนั้มองเห็นเป็นแบบเต็มดวงได้ในคาบสมุทรคัมชัตคาของรัสเซีย และเห็นเป็นแบบบางส่วนได้ในแคนาดา กรีนแลนด์ และไอซ์แลนด์ ทางตะวันตกของสหรัฐรวมถึงรัฐฮาวายและรัฐอะแลสกาด้วย


title: สุริยุปราคา 9 เมษายน พ.ศ. 2586

text: ภาพเคลื่อนไหวแนวเส้นทาง


title: จักรพรรดิเล ทั้ญ ตง

text: จักรพรรดิเล ทั้ญ ตง (; 20 กรกฎาคม ค.ศ. 1442 – 30 มกราคม ค.ศ. 1497) มีพระนามเดิมว่า เล เหา () หรือ เล ตือ ถั่ญ () เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 5 แห่งราชวงศ์เหิ่วเลของเวียดนาม ทรงครองราชย์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1460–1497


title: จักรพรรดิเล ท้าย โต๋

text: จักรพรรดิเล ท้าย โต๋ (; 10 กันยายน ค.ศ. 1385 – 5 ตุลาคม ค.ศ. 1433) มีพระนามเดิมว่า เล เหล่ย () เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 1 แห่งราชวงศ์เหิ่วเลของเวียดนาม ทรงครองราชย์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1428–1433


title: สุริยุปราคา 23 สิงหาคม พ.ศ. 2587

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2587 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 23 สิงหาคม พ.ศ. 2587

text: สุริยุปราคาเต็มดวงมองเห็นได้จากนอร์ทเวสต์เทร์ริทอรีส์ รัฐอัลเบอร์ต้า และส่วนตะวันตกที่สุดของรัฐซัสแคตเชวันในแคนาดา และมองเห็นได้จากรัฐมอนแทนาและบางส่วนของรัฐนอร์ทดาโคตาในสหรัฐ และพื้นท่ีส่วนมากในสหรัฐตะวันตกมองเห็นเป็นสุริยุปราคาบางส่วนในช่วงดวงอาทิตย์ตก


title: สุริยุปราคา 23 สิงหาคม พ.ศ. 2587

text: บริเวณที่เห็นคราสบดบังนานที่สุดของอุปราคาครั้งนี้อยู่ในบริเวณห่างจากทะเลสาบเกรตแบร์ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ 97 กม. ในนอร์ทเวสต์เทร์ริทอรีส์


title: สุริยุปราคา 23 สิงหาคม พ.ศ. 2587

text: ภาพเคลื่อนไหวแนวเส้นทาง


title: หลัวหยุนซี

text: หลัวหยุนซี (ชื่อจีน: 罗云熙 พินอิน: Luōyúnxī) นักแสดงและนักร้องชาวจีน เกิดเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2531 (ค.ศ.1988) มีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษว่า Leo Luo จบการศึกษาจาก Shanghai Theater Academy เอกสาขาบัลเล่ต์


title: หลัวหยุนซี

text: ลีโอเริ่มเป็นที่รู้จักจากบทบาทของเหออี้เชินสมัยเรียนมหาวิทยาลัยจากละครรักโรแมนติกเรื่อง “รอรักกลับมา (My Sunshine)” และเขาประสบความสำเร็จเป็นอย่างมากกับบทบาทของลุ่นอวี้ใน “มธุรสหวานล้ำสลายเป็นเถ้าราวเกล็ดน้ำค้าง (Ashes of Love)” ซึ่งได้รับเสียงตอบรับและคำวิพากษ์วิจารณ์ในเชิงบวกเป็นจำนวนมาก


title: หลัวหยุนซี

text: ลีโอเกิดและเติบโตในเฉิงตู มณฑลเสฉวน ประเทศจีน เมื่อตอนลีโออายุสามขวบ คุณพ่อซึ่งเป็นอาจารย์สอนเต้นได้พบว่าลีโอมีพรสวรรค์ทางด้านนี้ และเริ่มสอนการเต้นให้กับเขา ลีโอได้รับการฝึกฝนอย่างมืออาชีพในวงการบัลเล่ต์มามากกว่าสิบปี ในปี 2005 เขาได้เข้าเรียนใน Shanghai Theater Academy ในปี 2008 ลีโอและเพื่อนร่วมชั้นเรียนของเขาได้เข้าร่วมการแข่งเต้น Lotus Award ครั้งที่ 6 ในประเทศจีน พวกเขาได้แสดงบัลเล่ต์แบบกลุ่มในการแสดงชุด “Tchaikovsky Rhapsody” ซึ่งเป็นการแสดงที่ได้รับเหรียญทองจากการแข่งขัน และลีโอยังได้ขึ้นแสดงเดี่ยวในชุด “The Burning Flame” อีกด้วย


title: หลัวหยุนซี

text: หลังจากจบการศึกษาลีโอได้เข้าทำงานเป็นอาจาร์ยที่โรงเรียนสอนเต้นที่ Macau Conservatory ในระหว่างอยู่ในมาเก๊า เขาได้ร่วมแสดงบัลเล่ต์ "flying to the Moon" ในฐานะนักเต้นนำ และได้รับเลือกให้ร่วมแสดงใน “Celebration of 10th Anniversary of Macau’s transfer of sovereignty: Series of Artistic Performances” ในปี 2009


title: หลัวหยุนซี

text: ในวันที่ 27 ธ.ค. 2010 ลีโอได้เริ่มเดบิวต์จากการเป็นหนึ่งในสมาชิกนักร้องบอยแบรนด์วง JBOY3 และออกซิงเกิ้ลแรกคือ "Promise of Love" จากนั้นก็ออกซิงเกิ้ลที่สอง “Gravity” ในวันที่ 23 มี.ค. 2011 และซิงเกิ้ลที่สาม “Walking Emoji” ในวันที่ 26 ก.ค. 2011 JBOY3 ได้ยุบวงลงในปี 2012


title: หลัวหยุนซี

text: หลังจากนั้นลีโอกับ Fu Longfei (Jason) หนึ่งในสมาชิกของวง JBOY3 ได้ร่วมกันตั้งวงใหม่โดยใช้ชื่อว่า Double JL (双孖JL) พวกเขาได้ออกซิงเกิ้ลแรก “JL" ในเดือนเมษายนปี 2012 และ MV ซิงเกิ้ลที่สอง “Us” ในเดือนสิงหาคมปี 2012 พวกเขามีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมต่างๆ มากมายในฐานะวง Double JL รวมถึงได้แสดงความสามารถด้านการร้องเพลงในรายการ “Asian Wave” และจัดรายการวาไรตี้บนอินเทอร์เน็ต “Music ShowShowShow” ตั้งแต่เดือนธ.ค. 2012 ถึง มี.ค. 2013 นอกจากนี้พวกเขายังได้เข้าร่วมงานอีเว้นท์ทางโทรทัศน์อีกหลายรายการ เช่น “Sichuan TV New Year Gala Concert” และ “Shanghai Dragon TV New Year Gala Concert” Double JL ได้ยุบวงลงในเดือนเมษายนปี 2013


title: หลัวหยุนซี

text: ลีโอได้เริ่มงานด้านการแสดงในปี 2012 จากผลงานภาพยนตร์โรแมนติกเรื่อง “The Spring of My Life” คู่กับ Tan Songyun และภาพยนตร์เรื่องนี้ได้ฉายในปี 2015 ในปี 2013 เขาได้เล่นละครเรื่องแรก “Flip in Summer” ซึ่งได้ฉายในปี 2018


title: หลัวหยุนซี

text: ในปี 2014 ลีโอได้รับบท Guo Xin ในเรื่อง “Hello Aliens” ซึ่งเป็นเว็บดราม่าแนว SF ในรั้วโรงเรียน และเขาเริ่มเป็นที่รู้จักกับบทบาทของเหออี้เชินสมัยเรียนมหาวิทยาลัยจากละครรักโรแมนติกเรื่อง “รอรักกลับมา (2015)” หลังละครเรื่องนี้ออกอากาศลีโอก็มีชื่อเสียงมากขึ้น ในปีเดียวกันเขาได้ออกโซโลซิงเกิ้ลชื่อว่า “Endless Summer”


title: หลัวหยุนซี

text: หลังจากนั้นลีโอก็มีงานละครเข้ามาอีกหลายเรื่องไม่ว่าจะเป็นละครแฟนตาซีอิงประวัติศาตร์อย่าง “Fox in the Screen” ในบทบาทของปีศาจจิ้งจอกผู้หลงรักมนุษย์ นอกจากนี้ยังมีละครโรแมนติกแฟนตาซีเรื่อง “ลำนำรักเทพสวรรค์ (A Life Time Love)” ที่เขาได้รับบทบาทเป็นพี่ชายของนักแสดงนำหญิง โดยแสดงคู่กับ Janice Wu ซึ่งเคยแสดงคู่กันมาแล้วในเรื่อง “รอรักกลับมา” และเขายังได้รับบทเป็นกุมารแพทย์ผู้อุทิศตนในละครเกี่ยวกับทางการแพทย์เรื่อง “Children's Hospital Pediatrician”


title: หลัวหยุนซี

text: ลีโอรับบทเป็นตัวเอกฉินหมิงในละครแนวสืบสวนคดีฆาตกรรม “Dead body Reader” ที่ได้ดัดแปลงมาจากหนังสือนิยายเรื่อง “Medical Examiner Dr. Qin” ซึ่งถ่ายทำไปเมื่อปี 2016 และจะเปิดตัวใน Tencent นอกจากนี้เขายังได้พากย์เสียงของ Flame ในภาพยนตร์แอนิเมชั่นแอคชั่น “Dragon Force: So Long, Ultraman” เริ่มฉายเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2017


title: หลัวหยุนซี

text: เดือนเมษายนปี 2018 ลีโอได้ออกโซโลอัลบั้มแรกของเขา “Love Yourself” โดยมีเพลงในอัลบั้มทั้งหมดสิบเพลง


title: หลัวหยุนซี

text: เดือนสิงหาคมปี 2018 ลีโอได้รับบทเป็นลุ่นอวี้ในละครโรแมนติกแฟนตาซี “มธุรสหวานล้ำสลายเป็นเถ้าราวเกล็ดน้ำค้าง (Ashes of Love)” ซึ่งเป็นละครที่ครองอันดับหนึ่งจากการจัดอันดับทางโทรทัศน์ และยังมียอดเข้าชมทางออนไลน์มากที่สุด ด้วยฝีมือการแสดงอันยอดเยี่ยมของเขาที่เล่นได้เข้าถึงบทบาท ทำให้ได้รับเสียงตอบรับในเชิงบวกและทำให้เขามีชื่อเสียงมากยิ่งขึ้น และเขายังได้เป็นแขกรับเชิญแสดงละครเวทีในรายการ PhantaCity ของสถานีโทรทัศน์หูหนานออกอากาศในวันที่ 19 ต.ค. 2018 【PhantaCity EP12】


title: หลัวหยุนซี

text: นอกจากนี้ลีโอยังได้รับบทหรงฉีฮ่องเต้ผู้เสียสละต่อความรักแห่งแคว้นฉี่อวิ๋นในละครโรแมนติกอิงประวัติศาตร์ “Princess Silver” ที่ได้เริ่มถ่ายทำไปในเดือนเมษายนปี 2018 และรับบทเป็นโจเสี่ยวซานตัวละครนำในเรื่อง “Broker” แสดงคู่กับวิกตอเรีย ซ่ง


title: หลัวหยุนซี

text: ●Leo officials weibo


title: หลัวหยุนซี

text: ●Leo officials Instagram


title: หลัวหยุนซี

text: ●Leo อัลบั้มแรก《Love Yourself》 XIAMI Music


title: หลัวหยุนซี

text: ●Leo Instagram for fans


title: หลัวหยุนซี

text: ●Luoyunxi Thailand fan club


title: จักรพรรดิลี้ ท้าย โต๋

text: จักรพรรดิลี้ ท้าย โต๋ (; ค.ศ. 974–1028) มีพระนามเดิมว่า ลี้ กง อ๋วน () เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 1 แห่งราชวงศ์ลี้ของเวียดนาม ทรงครองราชย์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1009–1028


title: สุริยุปราคา 12 สิงหาคม พ.ศ. 2588

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2588 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 12 สิงหาคม พ.ศ. 2588

text: ภาพเคลื่อนไหวแนวเส้นทาง


title: สุริยุปราคา 2 สิงหาคม พ.ศ. 2589

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2589 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 2 สิงหาคม พ.ศ. 2589

text: ภาพเคลื่อนไหวแนวเส้นทาง


title: สุริยุปราคา 5 ธันวาคม พ.ศ. 2591

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2591 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 5 ธันวาคม พ.ศ. 2591

text: ภาพเคลื่อนไหวแนวเส้นทาง


title: สุริยุปราคา 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2592

text: สุริยุปราคาผสมจะเกิดขึ้นในวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2592 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2592

text: สุริยุปราคานี้สามารถเห็นได้เป็นสุริยุปราคาบางส่วนในประเทศไทยในช่วงกลางวัน แนวคราสเริ่มสัมผัสผิวโลกเป็นสุริยุปราคาวงแหวนในทะเลแดง ผ่านประเทศซาอุดีอาระเบียและประเทศเยเมน จากนั้นแนวคราสจะพาดผ่านพื้นที่ส่วนมากในมหาสมุทรอินเดีย และเริ่มเปลี่ยนเป็นสุริยุปราคาเต็มดวงทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศอินเดียในมหาสมุทรอินเดีย จากนั้นแนวคราสเต็มดวงจะผ่านจุดที่คราสบดบังมากที่สุด บริเวณนอกชายฝั่งประเทศอินโดนีเซีย ห่างจากเกาะซิเบรุตไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 500 กม. จากนั้นแนวคราสจะพาดผ่านตอนใต้ของเกาะสุมาตรา ตอนใต้ของเกาะบอร์เนียว ตอนกลางของเกาะซูลาเวซี ตอนกลางของจังหวัดมาลูกูเหนือ และเปลี่ยนกลับมาเป็นสุริยุปราคาวงแหวนอีกครั้ง ก่อนจะไปสิ้นสุดในมหาสมุทรแปซิฟิก


title: สุริยุปราคา 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2592

text: ภาพเคลื่อนไหวแนวเส้นทาง


title: หมู่เกาะอามามิ

text: หมู่เกาะอามามิ () เป็นหมู่เกาะในหมู่เกาะเซ็ตสึนะซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะรีวกีวและอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะคีวชู ในทางปฏิบัติกลุ่มนี้เป็นของจังหวัดคาโงชิมะของประเทศญี่ปุ่น หน่วยงานภูมิสารสนเทศของญี่ปุ่นและหน่วยยามฝั่งญี่ปุ่นตกลงกันเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2010 เพื่อใช้ชื่อ "อามามิ-งุนโต" (奄美群島) สำหรับหมู่เกาะอามามิ ก่อนจากนั้นก็มีการใช้ชื่อเป็น "อามามิ-โชโต" (奄美諸島) ชื่อของอามามิอาจเกี่ยวข้องกับอามามิคีว (阿摩美久) เทพธิดาแห่งการสร้างตามตำนานของศาสนารีวกีว


title: ไนน์บายนาย

text: ไนน์บายนาย (อังกฤษ: Nine By Nine) เขียนเป็น 9x9 เป็นโปรเจกต์พิเศษของศิลปินสัญชาติไทย ซึ่งเป็นโปรเจกต์พิเศษที่รวมศิลปินจำนวนทั้งหมด 9 คนมารวมตัวกันเพื่อพัฒนาการเป็นศิลปิน ไม่ว่าจะเป็น การแสดง การร้อง การเต้น ฯลฯ โดยได้สมาชิกมาจาก 3 ค่าย ประกอบไปด้วย โฟร์โนล็อก, นาดาวบางกอก และจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ โดยจะดำเนินกิจกรรมและจบลงด้วยคอนเสิร์ตใหญ่ 4 ภาค โดยไนน์บายนาย ได้ประกาศชื่อแฟนคลับอย่างเป็นทางการในชื่อ NIGHT (ไนต์) ปัจจุบันวงอยู่ภายใต้การบริหารของโฟร์โนล็อก


title: ไนน์บายนาย

text: คุณอนุวัติ วิเชียรณรัตน์ ประธานบริหาร บริษัท โฟร์โนล็อก จำกัด ได้กล่าวไว้ว่า โปรเจกต์นี้ใช้เวลาในการพัฒนามากว่า 2 ปี ได้คิดกลยุทธ์เพื่อสร้างสรรค์และผลิตคอนเทนต์ออกมาให้ทุกคนได้ติดตามแบบปูพื้นเต็มทุก Platform ครั้งแรกในประเทศไทย เริ่มจากการแสดงในซีรีส์ทางช่อง Digital TV ที่ได้ทรงยศ สุขมากอนันต์มารับหน้าที่ผู้กำกับ ทางฝั่งออน์ไลน์และโซเชียลมีเดียนั้น จะผลิตชิ้นงานเพื่อสื่อสารกับกลุ่มแฟนคลับ และการสื่อสารคอนเทนต์ผ่านพาร์ทเนอร์ชื่อดัง ส่วนงานด้าน Music Content จะมีการทำงานร่วมกับพาร์ทเนอร์ทั้งในไทยและต่างประเทศ อาทิ JYP Entertainment, LOVEiS ฯลฯ และปิดจบด้วยคอนเสิร์ตใหญ่ 4 ภาค เป็น Full IMC Campaign สำหรับ Teen Target รูปแบบใหม่ที่ครอบคลุมการตลาดครบทุกช่องทางมากที่สุดครั้งแรกในประเทศ


title: ไนน์บายนาย

text: ทางค่ายโฟร์โนล็อกนั้น ได้มีการเปิดตัว Teaser ของวงมาอย่างเป็นทางการครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2018 จึงเป็นการเริ่มต้นโปรเจกต์พิเศษนี้นับตั้งแต่นั้นมา โดยได้สมาชิกที่เป็นศิลปินทั้งหมด 9 คนที่มาจากการคัดเลือก มารวมตัวกันเพื่อฝึกการเป็นศิลปิน โดยได้เปิดตัวในฐานะศิลปินเป็นทางการในวันที่ 8 พฤษภาคม 2561 ณ พาร์คพารากอน


title: ไนน์บายนาย

text: ต่อมา ทางวงก็ได้เปิดตัวมินิอัลบั้มตัวแรกชื่อว่า En Route และได้เดบิวต์ด้วยเพลงแรกที่มีชื่อว่า NIGHT LIGHT โดยได้ร่วมงานกับ Rachel Cl Lee จาก YG Entertainment ผู้เคยร่วมงานกับ BIGBANG, 2NE1, iKON ฯลฯ และกำกับ MV โดย Lee Sang Deok ผู้อยู่เบื้องหลังการทำงานของศิลปินเกาหลีอย่าง Twice และอื่นๆอีกมากมายจากประเทศเกาหลีมาเป็นผู้กำกับมิวสิควิดีโอให้อีกด้วย


title: ไนน์บายนาย

text: หลังจากที่ มิว ชิษณุชา ได้ถอนตัวออกจากวง ทำให้ ริว วชิรวิชญ์ ได้เข้ามาแทนในวันที่ 21 มีนาคม 2561


title: สุริยุปราคา 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2593

text: สุริยุปราคาผสมจะเกิดขึ้นในวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2593 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 30 มีนาคม พ.ศ. 2595

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2595 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 12 กันยายน พ.ศ. 2596

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2596 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2598


title: โรอัสโซ คูมาโมโตะ

text: โรอัสโซ คูมาโมโตะ () เป็นสโมสรฟุตบอลของญี่ปุ่น ก่อตั้งในคูมาโมโตะ ซึ่งเป็นเมืองเอกของจังหวัดคูมาโมโตะ โรอัสโซ คูมาโมโตะได้เลื่อนชั้นสู่เจลีก ดิวิชัน 2 เป็นครั้งแรกในตอนท้ายของฤดูกาล 2007 และเล่นฤดูกาลแรกของพวกเขาในปี 2008 ซึ่งจบด้วยอันดับที่ 12 สีประจำทีมคือสีแดง


title: มิโนะรุ ฮะตะ

text: มิโนะรุ ฮะตะ (, เกิด 30 มีนาคม 1989 ที่มะชิกิ) เป็นนักฟุตบอลชาวญี่ปุ่นที่เล่นให้กับ Roasso Kumamoto


title: สุริยุปราคา 5 มกราคม พ.ศ. 2600

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2600 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 26 ธันวาคม พ.ศ. 2600

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2600 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2602

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2602 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 30 เมษายน พ.ศ. 2603

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2603 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 20 เมษายน พ.ศ. 2604


title: ห้องรมแก๊ส

text: ห้องรมแก๊ส เป็นเครื่องมือสำหรับการสังหารมนุษย์หรือสัตว์อื่นๆด้วยแก๊ส ประกอบไปด้วยห้องที่ปิดสนิทเพื่อให้แก๊สเข้าไป ซึ่งเป็นแก๊สพิษหรือสารที่ทำให้เกิดภาวะขาดออกซิเจน สารพิษที่ถูกใช้มากที่สุดคือไฮโดรเจนไซยาไนด์ คาร์บอนไดออกไซด์ และคาร์บอนมอนอกไซด์ ซึ่งชนิดหลังสุดยังคงใช้อยู่ การรมแก๊สเป็นวิธีหนึ่งในการประหารชีวิตนักโทษในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1920 และยังคงเป็นวิธีการประหารชีวิตตามกฏหมายในสามรัฐ ในช่วงฮอโลคอสต์ ห้องรมแก๊สขนาดใหญ่ที่ได้รับการออกแบบสำหรับการสังหารหมู่ซึ่งนาซีเยอรมนีใช้เป็นส่วนหนึ่งของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ มีรายงานว่า เกาหลีเหนือ เป็นประเทศหนึ่งที่ยังใช้ห้องรมแก๊ส


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ภูมิแพ้ข้าวสาลี () เป็นภูมิแพ้ต่อข้าวสาลีที่มักปรากฏเป็นอาการแพ้อาหาร แต่ก็อาจเป็นการแพ้เพราะถูกต้อง/ได้รับ (contact allergy) เนื่องกับงานที่ทำ
เหมือนกับภูมิแพ้ทั้งหมด การตอบสนองของอิมมิวโนโกลบูลินอี () และแมสต์เซลล์ในร่างกายทำให้เกิดอาการแพ้
ปกติแล้ว ภูมิแพ้จะเกิดจำกัดต่อโปรตีนสะสมในเมล็ดข้าวสาลี (seed storage protein) เท่านั้น
แต่ก็มีภูมิแพ้ที่เกิดต่อทั้งเมล็ดและส่วนต่าง ๆ ของพืชต่าง ๆ อีกด้วย
ภูมิแพ้ข้าวสาลีมีน้อยมาก
เช่น งานศึกษาในญี่ปุ่นปี 2012 พบความชุกโรคในผู้ใหญ่ที่ 0.21%


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
"ภูมิแพ้ข้าวสาลี" อาจเป็นชื่อที่ตั้งไม่ดี เพราะมีองค์ประกอบต่าง ๆ ที่ทำให้แพ้ในข้าวสาลี เช่น serine protease inhibitor, กลูเตลิน (glutelin) และโปรลามิน (prolamin) โดยปฏิกิริยาภูมิแพ้ก็จะเกิดต่อโปรตีนต่าง ๆ กัน
มีสารก่อภูมิแพ้ 27 อย่างในข้าวสาลีที่ได้ระบุแล้ว
ปฏิกิริยาภูมิแพ้ที่หนักสุดคือแอนาฟิแล็กซิสที่การออกกำลังกายหรือยาแอสไพรินจุดชนวน โดยเนื่องกับโปรตีนไกลอะดินโอเมกา (ω-gliadin) ที่คล้ายกับโปรตีนที่เป็นเหตุของ coeliac disease
อาการที่สามัญกว่าอื่น ๆ รวมทั้งคลื่นไส้ ลมพิษ และความโน้มเอียงทางกรรมพันธุ์ที่จะเกิดภูมิแพ้ (atopy)


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ความไวโปรตีนกลูเตน (gluten sensitivity) ปกติจะไม่จัดเป็นภูมิแพ้ข้าวสาลี
การรักษาก็คือให้งดทานอาหารที่มีข้าวสาลีและธัญพืชที่มีกลูเตนอย่างเด็ดขาด


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
มีโปรตีนสะสมในเมล็ดข้าวสาลีกลุ่มหลัก ๆ 4 อย่าง คือ แอลบิวมิน (albumin), โกลบูลิน (globulin), โปรลามิน และกลูเตลิน
ในข้าวสาลี โปรตีนในกลุ่มโปรลามินเรียกว่า ไกลอะดิน (gliadin) และในกลุ่มกลูเตลิน เรียกว่า กลูเตนิน (glutenin)
เป็นโปรตีนสองกลุ่มอันเป็นองค์ประกอบคลาสสิกของกลูเตน
แม้กลูเตนจะเป็นเหตุของ coeliac disease (CD) ด้วย แต่การตอบสนองของเซลล์ภูมิคุ้มกันและสารภูมิต้านทานเนื่องกับโรคก็ต่างกัน และโรคภูมิแพ้ข้าวสาลีก็มีสารก่อภูมิแพ้นอกเหนือไปจากกลูเตน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
Non-celiac gluten sensitivity (NCGS) หรือความไวกลูเตน ()
นิยามว่า เป็นโรค/ภาวะทางคลินิกที่เกิดจากการทานกลูเตน แล้วก่ออาการทางลำไส้และ/หรือนอกลำไส้ซึ่งดีขึ้นเมื่อเอาส่วนผสมที่มีกลูเตนออกจากอาหาร โดยได้กันโรค celiac disease และภูมิแพ้ข้าวสาลีออกแล้ว
NCGS รวมอยู่ในกลุ่มความผิดปกติเกี่ยวกับกลูเตน (gluten-related disorders)


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
การเกิดโรค NCGS ยังไม่เข้าใจดี
มีหลักฐานว่า นอกเหนือจากโปรตีนไกลอะดินซึ่งเป็นแอนติเจนหลักของกลูเตนที่เป็นพิษต่อเซลล์ โปรตีนอื่น ๆ ที่มีในกลูเตนและธัญพืชที่มีกลูเตน (ข้าวสาลี ข้าวไรย์ ข้าวบาร์เลย์ และสิ่งที่ทำมาจากข้าว) ก็อาจก่ออาการด้วย
อนึ่ง คาร์โบไฮเดรตประเภท FODMAPs
มีอยู่ในข้าวที่มีกลูเตน และพึ่งระบุเมื่อไม่นานว่าอาจเป็นเหตุของอาการกระเพาะลำไส้ในคนไข้ NCGS
แม้จะไม่สามารถอธิบายอาการนอกระบบย่อยอาหารได้


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
เพราะเหตุเหล่านี้ NCGS จึงยังเป็นอาการที่สร้างความขัดแย้ง
นักวิชาการบางพวกสงสัยว่ามีอาการเช่นนี้โดยเฉพาะจริง ๆ
และมีผู้เสนอชื่อว่า "non-celiac wheat sensitivity" ที่อาจเหมาะกว่า โดยให้เข้าใจด้วยว่าธัญพืชที่มีกลูเตนอื่น ๆ ก็โทษว่าก่ออาการด้วย


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
NCGS เป็นอาการสามัญที่สุดของกลุ่มความผิดปกติเกี่ยวกับกลูเตน
คือความชุกโรคอยู่ที่ระหว่าง 0.5-13% ในกลุ่มประชากรทั่วไป


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text: เนื่องจากไม่มีตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ (biomarker) สำหรับอาการนี้ แพทย์จึงวินิจฉัยโรคโดยกันความผิดปกติเกี่ยวกับกลูเตนอื่น ๆ คือกัน celiac disease และภูมิแพ้ข้าวสาลี


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
โปรลามิน (เรียกว่าไกลอะดินในข้าวสาลี) คล้ายกับกลูเตลิน (เรียกว่ากลูเตนินในข้าวสาลี) มาก
งานศึกษาในญี่ปุ่นพบว่า กลูเตนินก่อภูมิแพ้บ่อยครั้งกว่า แต่ไกลอะดินก่ออาการหนักกว่า
งานศึกษาทาง proteomics ได้ค้นพบยีนแบบไอโซฟอร์ม (isoform gene) คือ γ-gliadin


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
กลูเตนิน (คือโปรตีนกลุ่มกลูเตลินในข้าวสาลี) เป็นสารก่อภูมิแพ้หลักในข้าวสาลี
ในปัจจุบัน ยังมีสารก่อภูมิแพ้บางอย่างในข้าวสาลีที่ยังไม่ได้ระบุรายละเอียด
แต่งานศึกษาต้น ๆ ได้พบสารก่อภูมิแพ้หลายอย่างในกลุ่มแอลบิวมิน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ส่วนงานศึกษาในยุโรปปี 2007 ได้ยืนยันว่ามีภูมิแพ้ต่อ amylase/trypsin inhibitor (serpin)
และ lipid transfer protein (LPT) ที่เพิ่มขึ้น
แต่มีปฏิกิริยาน้อยกว่าต่อส่วนที่เป็นโกลบูลิน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ภูมิแพ้ที่เป็นมักจะต่างกันในกลุ่มประชากรต่าง ๆ (เช่น ชาวอิตาลี ชาวญี่ปุ่น ชาวเดนมาร์ก หรือชาวสวิส)
ซึ่งระบุว่าพันธุกรรมอาจมีส่วนให้เกิดภูมิแพ้


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ภูมิแพ้ทางเดินหายใจเป็นโรคเกี่ยวกับอาชีพที่มักเกิดกับพนักงานบริการอาหาร
งานศึกษาก่อน ๆ ได้พบสารก่อภูมิแพ้ถึง 40 อย่างจากข้าวสาลี
แต่บางคนก็ยังแพ้โปรตีนข้าวไรย์ และบางคนก็แพ้เรณูหญ้าอย่างข้ามพันธุ์ด้วย
งานศึกษาภายหลังหนึ่งแสดงว่า ภูมิแพ้ของคนทำขนมปัง (baker's allergy) จะขยายเป็นกับหญ้าและธัญพืชมากมายหลายหลาก (ข้าวสาลี ข้าวทริทิเคลี ข้าวไรย์ ข้าวบาร์เลย์ หญ้าไรย์ ข้าวโอ๊ต สกุลข้าว ข้าวโพด สกุลข้าวฟ่าง เป็นต้น) แม้ภูมิแพ้ต่อข้าวสาลีและข้าวไรย์ดูจะใกล้กันที่สุด
และภูมิแพ้เหล่านี้ก็ดูจะเป็นปฏิกิริยาต่อทั้งโปรตีนเมล็ด (seed) และโปรตีนเรณู (pollen)
รวมทั้งปฏิกิริยาข้ามพันธุ์ต่อเรณูหญ้าไรย์และกลูเตนในข้าวสาลี


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
โปรตีนเป็นโซ่กรดอะมิโนที่เอาน้ำออก
เมื่อเอนไซม์ตัดโปรตีนเป็นชิ้น ๆ มันก็จะเติมน้ำใส่จุดที่ตัดด้วย เป็นกระบวนการที่เรียกว่า enzymatic hydrolysis (การแยกสลายด้วยน้ำอาศัยเอนไซม์) หรือการสลายโปรตีน (proteolysis)
ผลผลิตเบื้องต้นของกระบวนการนี้คือ โพลีเพ็ปไทด์ โดยที่มีขนาดเล็กกว่าก็จะเรียกว่า เพ็ปไทด์
ซึ่งเรียกว่า wheat protein hydrolysate (ผลผลิตการแยกสลายโปรตีนข้าวสาลีด้วยน้ำ)
ผลผลิตเช่นนี้อาจเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่มาจากโปรตีนข้าวสาลีที่ตอนแรกไม่เป็น เพราะได้เปิดจุดที่ก่อภูมิต้านทาน (antigenic) ของโปรตีน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
เมื่อโปรตีนแยกออกเป็นโพลีเพ็ปไทด์ต่าง ๆ ส่วนที่ปิดมาก่อนก็จะเปิด ส่วนที่เปิดใหม่นี้อาจก่อภูมิต้านท้าน
ผลผลิตการแยกสลายโปรตีนข้าวสาลีด้วยน้ำดังว่า อาจใช้เป็นสารเติมแต่งอาหารและเครื่องสำอาง
เพ็ปไทด์เหล่านี้บ่อยครั้งมีชนาด 1 kD (มีเรซิดิวกรดอะมิโน 9 อันต่อกัน) ซึ่งอาจเพิ่มปฏิกิริยาภูมิแพ้
ในคนที่แพ้ อาจก่อลมพิษเพราะถูกต้องโดยทันที


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ภูมิแพ้ข้าวสาลีไม่ได้ต่างกับภูมิแพ้อาหารหรือภูมิแพ้ทางเดินหายใจอื่น ๆ
แต่ก็มีอาการสองอย่างที่เกิดบ่อยกว่า คือ (1) การออกกำลังกายและยาแอสไพรินอาจจุดชนวนปฏิกิริยาแอนาฟิแล็กซิส (2) ลมพิษ


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
อาการสามัญรวมทั้ง sacroiliitis,
ผื่นแดง (eczema) หรือผิวหนังอักเสบเหตุภูมิแพ้ (atopic dermatitis), ลมพิษ, หืดหอบ, เยื่อจมูกอักเสบเหตุภูมิแพ้, angioedema (เนื้อเยื่อบวมเพราะน้ำที่รั่วออกจากหลอดเลือด), ตะคริวท้อง, คลื่นไส้ และอาเจียน
อาการที่มีไม่บ่อยรวมทั้ง
ช็อกเพราะแอนาฟิแล็กซิส, วิตกกังวล, ข้ออักเสบ, ท้องเฟ้อ, ปวดหน้าอก, ซึมเศร้า หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลงง่าย, ท้องร่วง, เวียนศีรษะ, ปวดหัว, ปวดตามข้อและกล้ามเนื้อ (แต่ก็อาจเป็นอาการที่เกิดกับข้ออักเสบที่ลุกลาม), ใจสั่น, สะเก็ดเงิน, ลำไส้ไวเกินต่อการกระตุ้น (), ลิ้นหรือคอบวม, เหนื่อยหรือง่วง และไอโดยไร้เหตุ


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text: ปฏิกิริยาอาจแรงขึ้นเมื่อได้รับสารก่อภูมิแพ้ซ้ำ ๆ


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ไกลอะดิน โดยอาจรวมโปรตีนอะเวนิน (avenin) ในข้าวโอ๊ต สัมพันธ์กับกับอาการแอนาฟิแล็กซิสเหตุข้าวสาลีที่การออกกำลังกายกระตุ้น () ซึ่งคล้ายกับภูมิแพ้ของคนทำขนมปังเพราะอำนวยโดยการตอบสนองของอิมมิวโนโกลบูลินอี
แต่ใน WDEIA ไกลอะดินโอเมกา (ω-gliadin)
หรือหน่วยย่อยของกลูเตนินที่มีมวลโมเลกุลสูงในข้าวสาลี หรือโปรตีนที่คล้าย ๆ กันในพืชสกุล "Triticeae" อื่น ๆ จะเข้าไปในกระแสเลือดระหว่างออกกำลังกายแล้วก่อปฏิกิริยาเป็นหืดหอบหรือแพ้อย่างฉับพลัน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
งานศึกษาปี 2007 แสดงว่า ไกลอะดินโอเมกาคล้ายกับส่วนของอะเวนินในข้าวโอ๊ตมากกว่าไกลอะดินอัลฟา/บีตา หรือแกมมา อย่างไรก็ดี อะเวนินก็ยังไม่พบว่าสัมพันธ์กับ WDEIA
ข้าวสาลีโดยเฉพาะอาจกระตุ้น WDEIA และลมพิษเรื้อรังอื่น ๆ เพราะ จะตรวจจับไกลอะดินโอเมกา (ω-gliadin) ที่อัลลีล Gli-B1 ของข้าวสาลีโดยมากแสดงออก
แต่โปรลามินที่สกัดจากข้าวไรย์ หรือข้าวสาลีที่สับเปลี่ยนโครโมโซมจากข้าวไรย์แทบจะไม่ทำให้ตอบสนอง
ยีน Gli-B1 ในข้าวสาลีพันธุ์ "Triticum aestivum" เป็นยีนอนุพันธ์จากสปีชีส์หนึ่งของบรรพบุรุษ 3 สปีชีส์ คือ "Aegilops speltoides" ทำให้เห็นได้ว่า มีการกลายพันธุ์ที่เกิดไม่นานที่จีโนมบีของข้าวสาลี หรือเป็นยีนจากพืชเพาะปลูกเผ่า triticeae จำนวนน้อยส่วนหนึ่ง


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
งานศึกษาเรื่อง ปี 2007 พบว่า ทั้งแอสไพรินและการออกกำลังกาย จะเพิ่มไกลอะดินในเลือด
และการตอบสนองเรื้อรังดังที่ว่าอาจขยายเป็นกับยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ (), สารชูรส, benzoate และสารเติมแต่งอาหารสังเคราะห์อื่น ๆ


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ภูมิแพ้ของคนทำขนมปัง (baker's allergy) เกิดจากไกลอะดินโอเมกา และ thioredoxin hB
อนึ่ง สารก่อภูมิแพ้ในแป้งนอกเหนือจากกลูเตนที่ได้ระบุแล้วก็คือ aspergillus amylase ซึ่งใส่เพื่อให้อบขนมได้ดี
ลมพิษเพราะถูกสารก่อภูมิแพ้ (contact urticaria)
ผิวหนังอักเสบเหตุภูมิแพ้ (atopic dermatitis)
ผื่นแดง และลมพิษ ดูเหมือนจะเป็นปัญหาที่เกี่ยวข้องกัน คือโดยทั่วไปเชื่อว่ามีเหตุจากโปรลามินที่ไม่ชอบน้ำของหญ้าเพาะปลูกเผ่า Triticeae บางอย่าง และหญ้าเผ่า Aveneae บางอย่าง
ในข้าวสาลี โปรตีนอย่างหนึ่งดังที่ว่าก็คือไกลอะดินโอเมกา ซึ่งเป็นผลผลิตของยีน Gli-B1
งานศึกษาในมารดาและทารกที่ทานอาหารไร้สารก่อภูมิแพ้ได้แสดงว่า อาการเช่นนี้สามารถเลี่ยงได้ถ้ากลุ่มประชากรที่ไวแพ้ข้าวสาลีไม่ทานข้าวสาลีในช่วงปีแรกของชีวิต


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
คล้ายกับแอนาฟิแล็กซิสเหตุข้าวสาลีที่การออกกำลังกายจุดชนวน (WDEIA) แอสไพริน (แต่ก็รวม tartrazine, sodium benzoate, สารชูรส, sodium metabisulfite, tyramine ด้วย) ก็อาจทำให้ไวแพ้ข้าวสาลีเพิ่มขึ้น
งานศึกษาเรื่อง WDEIA แสดงว่า ความโน้มเอียงทางกรรมพันธุ์ที่จะเกิดภูมิแพ้ (atopy) และ WDEIA อาจเกิดเมื่อทานแอสไพริน หรือ แล้วทำให้โปรตีนข้าวสาลีเข้าไปในเลือดได้ โดย จะมีปฏิกิริยาต่อสารก่อภูมิแพ้ในเนื้อเยื่อผิวหนัง
บางคนอาจจะไวจนกระทั่งแม้แอสไพรินเพียงเล็กน้อยก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อทั้ง atopy และ WDEIA


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ภูมิแพ้ข้าวสาลียังเกิดอย่างสามัญพร้อมกับผิวหนังอักเสบเหตุถูกสาร (contact dermatitis) อีกด้วย
เหตุหลักอย่างหนึ่งก็คือแป้งที่ใช้กับถุงมือยางก่อนคริสต์ทศวรรษ 1990 แต่ปัจจุบันถุงมือมักใช้กับแป้งไร้โปรตีน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
โรคข้ออักเสบรูมาทอยด์/เหตุภูมิต้านตนเอง (rheumatoid arthritis, RA) ดูจะสัมพันธ์กับทั้งโรคลำไส้ไวต่อกลูเตน (gluten sensitive enteropathy, GSE) และการแพ้กลูเตน
ข้ออักเสบรูมาทอยด์ใน /CD อาจมาจากภูมิต้านเอนไซม์ tissue transglutaminase (tTG) ของตนเอง


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
งานศึกษาปี 2006 ในประเทศตุรกี คนไข้ RA 8 คนจาก 20 คนมีปฏิกิริยาต่อข้าวสาลีเมื่อทดสอบด้วย radioallergosorbent test (RAST)
เมื่อเอาอาหารที่ผสมข้าวสาลีและอาหารอื่น ๆ ที่คนไข้แพ้ (ดังกำหนดด้วย RAST) ออก คนไข้ครึ่งหนึ่งมีตัวบ่งชี้ RA ในน้ำเหลืองที่ดีขึ้น
ในคนไข้ที่แพ้ข้าวสาลี ก็สามารถให้ทานข้าวไรย์อย่างไม่มีปัญหา
ซึ่งอาจชี้ว่า ผู้มีอาการ RA สำหรับโรค GSE/CD มาจากการตอบสนองเป็นภูมิแพ้ในลำดับต่อ ๆ มา (downstream effect)
อนึ่ง แอนติบอดีต้านคอลลาเจนเนื้อวัวคืออิมมิวโนโกลบูลินจี () ที่ก่อปฏิกิริยาข้ามตัวก่อภูมิแพ้ (cross-reactive) อาจเป็นเหตุของ RA โดยบางส่วน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ในปลายคริสต์ทศวรรษ 1970 มีรายงานว่าคนไข้ไมเกรนมีปัญหากับอาหารก่อภูมิแพ้ โดยมีปฏิกิริยาสามัญที่สุดต่อข้าวสาลี (78%) ส้ม ไข่ ชา กาแฟ ช็อกโกแลต นม เนื้อวัว ข้าวโพด น้ำตาลจากอ้อย และยีสต์ โดยคล้ายกับคนไข้ RA
เมื่องดอาหาร 10 อย่างที่ก่อปฏิกิริยามากที่สุด ไมเกรนจะลดลงอย่างมาก และความดันโลหิตก็ลดลงด้วย
มีบางกรณีที่โทษข้าวสาลีโดยเฉพาะ


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
พ่อแม่ของเด็กโรคออทิซึมบ่อยครั้งโทษปัญหาท้องและลำไส้ของเด็กว่าเป็นการแพ้ข้าวสาลีและอาหารอื่น ๆ
แต่ข้อมูลที่ตีพิมพ์ในเรื่องนี้ก็มีน้อยมาก โดยงานศึกษาแบบอำพรางสองฝ่ายงานเดียวที่มีก็รายงานว่าไม่มีความสัมพันธ์


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
การวินิจฉัยโรคนี้อาจต้องทำเป็นพิเศษ
ไกลอะดินโอเมกา-5 ซึ่งเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่มีฤทธิ์มากที่สุดของข้าวสาลี ไม่สามารถตรวจจับได้ในข้าวที่ไม่ขัดสี
เพราะต้องสกัดออกมาแล้วสลายเป็นบางส่วน (เช่นกับที่เกิดในลำไส้) จึงจะมีฤทธิ์สูงสุด
งานศึกษาต่าง ๆ ได้แสดงว่า การย่อยโปรตีนข้าวสาลีจนเป็นกรดอะมิโน 10 อย่างอาจเพิ่มการตอบสนองเป็นภูมิแพ้เป็น 10 เท่าตัว
การทดสอบภูมิแพ้บางอย่างอาจไม่สามารถตรวจพบภูมิแพ้ข้าวสาลีได้ทุก ๆ แบบ จึงทำให้แสดงผลไม่ชัดเจน


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
เพราะอาการที่สัมพันธ์กับภูมิแพ้ข้าวสาลี เช่น sacroiliitis, ผื่นแดง และหืดหอบ อาจเป็นหรืออาจไม่เป็นเพราะภูมิแพ้ข้าวสาลี แพทย์อาจต้องอนุมานเหตุโดยนิรนัยอาศัยอาการ
ถ้ายาระงับระบบภูมิคุ้มกัน เช่น Prednisone กำจัดอาการทั้งหมด เหตุเนื่องกับภูมิแพ้ก็เป็นไปได้
ถ้ามีอาการที่สัมพันธ์กับภูมิแพ้ข้าวสาลีเมื่อไม่ได้ยาระงับภูมิคุ้มกัน ภูมิแพ้ข้าวสาลีก็เป็นไปได้


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
การรักษาโรคนี้รวมการงดอาหารที่มีข้าวสาลีและธัญพืชที่มีกลูเตนอื่น ๆ คือให้ทานอาหารปลอดกลูเตน
แต่คนไข้บางคนก็สามารถรับข้าวบาร์เลย์ ข้าวไรย์ หรือข้าวโอ๊ตได้


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text: ถ้ามีแอนาฟิแล็กซิสเหตุข้าวสาลีที่การออกกำลังกายกระตุ้น () อย่างเบา ๆ การงดทานข้าวสาลีและสารที่ก่ออาการอื่น ๆ รวมทั้งยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ () และแอลกอฮอล์ก่อนออกกำลังกาย ก็อาจพอแล้ว


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
อาหารต่าง ๆ อาจปนเปื้อนกับข้าวสาลีอย่างรู้ได้ยาก
ที่รู้ง่าย ๆ รวมทั้งเศษขนมปัง, maltodextrin,
รำข้าว, สารสกัดจากธัญพืช, แป้งหมี่บด (อาหารแอฟริกาเหนือ, couscous, semolina), แคร็กเกอร์ (ขนมปังอบกรอบ), แป้งเสริมสารอาหาร (enriched), กลูเตน, แป้งมีกลูเตนสูง, แป้งมีโปรตีนสูง, แป้งจีน/ญี่ปุ่นที่ใช้ทำเนื้อเจ/เส้นก๋วยเตี๋ยว (, ),
จมูกข้าว, มอลต์ข้าวสาลี, แป้งข้าวสาลี หรือแป้งข้าวสาลีไม่ขัดสี
ส่วนผสมที่รู้ได้ยากอาจรวมแป้งละลายในน้ำร้อนเพื่อทำเป็นซอส ซุป หรือปรุงกับไขมันเพื่อใส่ในอาหาร (gelatinized starch), โปรตีนพืชสลายด้วยน้ำ (hydrolyzed vegetable protein), แป้งอาหารแปรรูป, แป้งแปรรูป, สารแต่งรสธรรมชาติ (natural flavoring), ซอสถั่วเหลือง, แป้งถั่วเหลืองเปียก, ซอสจิ้มเนื้อจีน/เวียดนาม (, , ), แป้ง, ยางพืช โดยเฉพาะ beta-glucan และแป้งจากพืช


title: ภูมิแพ้ข้าวสาลี

text:
ข้าวโอ๊ตที่ไม่มีโปรตีนกลูเตนจากข้าวสกุล "Triticeae" คือไม่มีข้าวสาลี ข้าวไรย์ หรือข้าวบาร์เลย์ อาจทานแทนเพื่อให้ได้ใยอาหารจากธัญพืชได้
บางคนสามารถทานข้าวไรย์/ขนมปังไรย์ได้
แป้งข้าวเจ้าใช้แทนแป้งสาลีอย่างสามัญ
แป้งอย่างอื่นที่ใช้แทนได้รวมทั้งข้าวฟ่าง ลูกเดือย บักวีต เมล็ดฝ้าย ข้าวโพด คีนวา ชีอา มันสำปะหลัง เป็นต้น


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
การสูญเสียปีสุขภาวะ (, อักษรย่อ: DALY) เป็นค่าแสดงภาระโรค (disease burden) โดยทั่วไป เป็นจำนวนปีที่เสียไปเพราะสุขภาพไม่ดี พิการ หรือเสียชีวิตก่อนวัย
เป็นค่าที่พัฒนาขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1990 เพื่อเปรียบเทียบสุขภาพทั่วไปและการคาดหมายคงชีพของประเทศต่าง ๆ
เป็นค่าที่ใช้อย่างสามัญขึ้นเรื่อย ๆ ในสาขาสาธารสุข และการประเมินผลต่อสุขภาพ ()
เพราะมัน "ขยายแนวคิดของจำนวนปีในชีวิตที่อาจเสียไปเพราะการตายก่อนวัย...
คือรวมปีที่เสียไปเพราะสุขภาพไม่ดีหรือพิการ"
ดังนั้น จึงรวมความตายและความเจ็บป่วยลงในค่าเดียวกัน


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
จำนวนปีที่เสียไปเพราะสุขภาพไม่ดี พิการ หรือเสียชีวิตก่อนวัย (DALY) เป็นค่าวัดภาระโรคและความพิการในกลุ่มประชากร
คำนวณโดยรวมค่าที่ลดลงของทั้งการคาดหมายคงชีพและคุณภาพชีวิตเพราะโรคหรือความพิการของกลุ่มประชากร
เป็นค่าที่สัมพันธ์กับค่า quality-adjusted life year (QALY)
แต่ค่า QALY วัดแต่ประโยชน์เมื่อมีหรือไม่มีการรักษาพยาบาล ดังนั้น จึงไม่ได้วัดภาระทั้งหมด
อนึ่ง QALY มักจะเป็นค่าวัดส่วนตัว ไม่ใช่ค่าวัดภาระต่องสังคม


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ปกติแล้ว ความรับผิดชอบทางสุขภาพ (เช่น โดยองค์กรสุขภาพ) สามารถวัดใช้ค่า years of life lost (YLL) คือปีที่เสียไปเพราะเสียชีวิตก่อนวัย
แต่โรคที่ไม่ทำให้เสียชีวิตก่อนวัยก็ไม่ได้นับ
จึงมีค่าอีกค่าหนึ่งคือ years lost due to disability (YLD) ซึ่งวัดปีที่เสียไปเพราะโรคหรือความพิการ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
DALY รวมค่าสองอย่างเข้าด้วยกัน คือ
DALY ขึ้นอยู่กับการยอมรับว่า ค่าวัดผลของโรคเรื้อรังที่เหมาะที่สุดก็คือเวลา ทั้งที่เสียไปเพราะตายก่อนวัยและเพราะใช้ชีวิตกับความพิการ
ค่า DALY 1 หน่วย จึงเท่ากับหนึ่งปีที่เสียไปของชีวิตที่มีสุขภาพดี


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
โรค/ความพิการมีผลลบต่อบุคคลเท่าไรเรียกว่า น้ำหนักความพิการ (disability weight, DW)
โดยไม่ต่างกันตามอายุ
มีตารางที่ระบุโรคและความพิการเป็นจำนวนพัน ๆ เริ่มตั้งแต่โรคอัลไซเมอร์ไปจนถึงการเสียนิ้ว แต่ละรายการระบุน้ำหนักความพิการเนื่องกับเหตุนั้น ๆ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ตัวอย่างน้ำหนักความพิการอยู่ทางด้านขวา
บางค่าเป็นค่าระยะสั้น โดยมีค่าระยะยาวที่ต่างกัน


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
น้ำหนักความพิการระหว่างปี 2004 กับ 2010 บางค่าลดลงมาอย่างมาก เช่น ตาบอด หูหนวก เป็นต้น
เพราะพิจารณาว่า เป็นค่าวัดสุขภาพ (health) ไม่ได้วัดความเป็นอยู่ที่ดี (well-being, welfare) และคนตาบอดหรือคนหูหนวก ไม่นับว่าป่วย
คือ
"ตามศัพท์ในเรื่องภาระโรคแห่งโลก () คำว่า ความพิการ ใช้ตามความหมายกว้าง ๆ หมายถึง สุขภาพที่ไม่ได้ดีสุด ไม่ว่าจะในด้านสำคัญใด ๆ"
ในระดับประชากร ภาระโรคดังที่วัดด้วย DALY คำนวณโดยบวกค่า YLL เข้ากับค่า YLD
ส่วนค่า YLL เป็นค่าการคาดหมายคงชีพที่คิดตามอายุเมื่อเสียชีวิต
จำนวนปีที่เสียไปเพราะพิการ (YLD) กำหนดด้วยจำนวนปีที่พิการคูณด้วยน้ำหนักเนื่องกับความพิการหรือเป็นโรคด้วยสูตร
ในสูตรนี้ I = จำนวนกรณีในกลุ่มประชากร, DW = น้ำหนักความพิการของภาวะนั้น ๆ และ L = จำนวนปีเฉลี่ยก่อนโรคจะหายหรือเสียชีวิต
ยังมีการคำนวณ YLD ด้วยค่าความชุกโรค แทนจำนวนกรณี ส่วนจำนวนปีที่เสียไปเพราะเสียชีวิตก่อนวัย (YLL) ใช้สูตร
โดย N = จำนวนผู้เสียชีวิตเนื่องกับเหตุนั้น ๆ และ L = การคาดหมายคงชีพมาตรฐานคิดตามอายุเมื่อเสียชีวิต
ให้สังเกตว่า ค่าการคาดหมายคงชีพที่อายุต่าง ๆ ไม่เท่ากัน
ยกตัวอย่างเช่น ในยุคหิน ค่าการคาดหมายคงชีพเมื่อเกิดอยู่ที่ 33 ปี
แต่เมื่อถึงอายุ 15 ปี จะมีชีวิตอยู่ได้อีก 39 ปี (รวมทั้งหมด 54 ปี)


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: การคาดหมายคงชีพมาตรฐานใช้สถิติของประเทศญี่ปุ่นเพื่อวัดการเสียชีวิตก่อนวัย เพราะคนญี่ปุ่นมีชีวิตยืนที่สุดโดยเฉลี่ย


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ความแตกต่างที่สำคัญอย่างหนึ่งในงานศึกษาที่ใช้ DALY ก็คือการใช้น้ำหนักโดยอายุ (age-weighting) ที่ให้ค่าแต่ละปีของชีวิตโดยขึ้นอยู่กับอายุ
แต่องค์การอนามัยโลกก็ได้เลิกใช้น้ำหนักโดยอายุและการลดเวลา (time discounting) ในการคำนวณ DALY ตั้งแต่ปี 2010


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
มีวิธีการสองอย่างที่คำนวณให้เวลาแตกต่างกัน คือ น้ำหนักโดยอายุ และการลดเวลา
แนวคิดของน้ำหนักโดยอายุมาจากทฤษฎีทุนด้านมนุษย์ (human capital)
โดยสามัญก็คือ ปีในวัยฉกรรจ์ (young adult, อายุระหว่าง 18-32 ปี) ให้ค่ามากกว่าปีที่เป็นเด็กเล็กมากหรือผู้ชรามาก เพราะวัยฉกรรจ์ให้ผลงาน/ผลิตภาพในระดับสูงสุด
แต่วิธีนี้ก็ถูกติเตียนมากเพราะให้ค่าคนวัยฉกรรจ์เหนือกว่าเด็กเล็ก ๆ และผู้ชรา
คือเป็นทั้งการติเตียนและการให้เหตุผลว่า นี่สะท้อนประโยชน์ต่อสังคมเนื่องกับผลงานที่ได้และทุนที่ได้คืนจากการเลี้ยงเด็กจนโต
การใช้น้ำหนักโดยอายุจึงหมายความว่า ผู้ที่พิการเมื่ออายุ 30 ปีเป็นเวลา 10 ปี จะวัดว่าเสีย DALY (คือเกิดภาระโรค) มากกว่าผู้ที่พิการเพราะโรคหรือการบาดเจ็บเช่นเดียวกันเมื่ออายุ 70 ปี


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ฟังก์ชันน้ำหนักโดยอายุเช่นนี้ใช้เพื่อคำนวณ DALY ที่เสียไปเนื่องกับความพิการเท่านั้น
เพราะปีที่เสียไปเพราะเสียชีวิตก่อนวัยจะกำหนดโดยอายุที่เสียชีวิตและความคาดหมายคงชีพที่อายุนั้น ๆ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
งานศึกษา Global Burden of Disease Study (GBD) ปี 2001-2002 นับ DALY เท่ากันสำหรับทุก ๆ วัย แต่งาน GBD 1990 และ GBD 2004 ได้ใช้สูตร
formula_1
โดยที่ formula_2 เป็นอายุในปีนั้น ๆ และ formula_3 เป็นค่าที่ให้กับให้กับมันเทียบกับค่าเฉลี่ยที่ 1
ในงานศึกษาเหล่านี้ ปีในอนาคตยังลดค่า (discounted) ที่อัตราปีละ 3% เพราะสุขภาพที่เสียไป
การลดค่าตามเวลา (time discounting) เช่นนี้ ต่างหากกับฟังก์ชันน้ำหนักอายุ เพราะระบุความสำคัญที่ให้กับเวลาดังที่ใช้ในแบบจำลองทางเศรษฐกิจ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ผลของปฏิกิริยาระหว่างการคาดหมายคงชีพ ปีที่เสียไป การลดค่า กับน้ำหนักทางสังคม ค่อนข้างจะซับซ้อน โดยขึ้นอยู่กับความรุนแรงและระยะการมีโรค
ยกตัวอย่างเช่น พารามิเตอร์ที่ใช้ในงาน GBD 1990 ทั่วไปให้น้ำหนักแก่การเสียชีวิตในปีทุกปีก่อนอายุ 39 มากกว่าปีหลังจากนั้น โดยการตายของทารกเกิดใหม่มีน้ำหนักที่ 33 DALY และการตายของคนมีอายุระหว่าง 5-20 ปีเท่ากับประมาณ 36 DALY


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
หลังจากได้ปรึกษากันหลายครั้ง ในปี 2010 องค์การอนามัยโลกในที่สุดก็ยกเลิกการใช้น้ำหนักอายุและการลดค่าตามเวลา
และยังแทนการใช้ค่าความชุกโรคด้วยค่าการเกิดโรค (incidence) เพราะเป็นค่าที่งานต่าง ๆ สำรวจ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
วิธีการนี้ไม่ได้วัดค่าทางเศรษฐกิจ
เพราะวัดค่าอายุเมื่อเสียสุขภาพที่ดี
ไม่ได้ให้ค่าทางการเงินแก่บุคคลหรือสภาวะโรคใด ๆ ไม่ได้วัดการงานหรือเงินที่เสียไปเนื่องจากความตายหรือโรค
แต่มีประโยชน์แนะแนวการแบ่งทรัพยากรในระบบสาธารณสุขเพราะให้ค่าตัวเศษเช่นเดียวกัน ช่วยให้แสดงประโยชน์เป็น DALY/งบประมาณ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ยกตัวอย่างเช่น ในประเทศแกมเบีย โปรแกรมการฉีดวัคซีนป้องกันปอดบวมคือ pneumococcal conjugate vaccine มีค่าใช้จ่าย 670 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 21,250 บาท) ต่อทุก ๆ DALY ที่ช่วยไม่ให้เสียไป
ซึ่งสามารถใช้เทียบกับการรักษาโรคอื่น ๆ เพื่อกำหนดว่า การให้งบประมาณเพื่อป้องกันหรือรักษาโรคอื่นจะมีประสิทธิภาพมากกว่าต่อสุขภาพทั่วไปของชุมชนหรือไม่


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: โรคจิตเภทมีน้ำหนัก 0.53 และกระดูกต้นขาหัก 0.37 ตามรายการล่าสุดขององค์การอนามัยโลก


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: ในประเทศออสเตรเลีย มะเร็ง (25.1/1,000) โรคหัวใจร่วมหลอดเลือด (23.8/1,000) ปัญหาทางจิตใจ (mental 17.6/1,000) ปัญหาทางประสาท (neurological 15.7/1,000) ปัญหาทางเดินหายใจเรื้อรัง (9.4/1,000) และโรคเบาหวาน (7.2/1,000) เป็นเหตุหลักของปีที่เสียไปเนื่องจากโรคหรือการเสียชีวิตก่อนวัย


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: ในประเทศซิมบับเวปี 2013 โรคระบาดที่มีผลสูงสุดต่อปีที่เสียไปเนื่องจากโรคหรือการเสียชีวิตก่อนวัยก็คือ ไข้รากสาดน้อย แอนแทรกซ์ มาลาเรีย ท้องเสียธรรมดา และโรคบิด


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: ในบรรดาประเทศที่มีประชากรหนาแน่นที่สุด 25 ประเทศ DALY เพราะความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ () มีค่าสูงสุดในเอเชียแปซิฟิกและสหรัฐ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
DALY เนื่องจากความพิการเพราะเสียงดังในพนักงานอเมริกันทั่วทุกอุตสาหกรรมคำนวณว่าเป็น 2.53 ปีต่อผู้ได้รับเสียงดัง 1,000 คนทุก ๆ ปี
พนักงานขุดเหมืองและก่อสร้างเสีย 3.45 ปีและ 3.09 ปีต่อ 1,000 คนตามลำดับ
โดยทั่วไป แม้ตัวอย่างสถิติเพียง 66% จะอยู่ในอุตสาหกรรมการผลิต แต่ก็เสีย DALY 70% ของพนักงานในอุตสาหกรรมทั้งหมด


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
ในปี 1990 มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้พัฒนา DALY ขึ้นเพื่อธนาคารโลก ต่อมาในปี 1996 องค์การอนามัยโลกจึงได้เริ่มใช้วิธีนี้ในรายงานการลงทุนในการวิจัยและพัฒนาทางสุขภาพ (Investing in Health Research & Development)
ปัจจุบันได้กลายเป็นวิธีการที่สำคัญซึ่งใช้ในสิ่งตีพิมพ์ขององค์การอนามัยโลก เช่น ภาระโรคของโลก (Global Burden of Disease)
และก็ใช้ในรายงานปี 1993 ของธนาคารโลกด้วย


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
นักวิชาการบางท่านได้วิจารณ์ DALY ว่าเท่ากับเป็นค่าวัดผลิตภาพทางเศรษฐกิจของบุคคลที่เกี่ยวข้อง
แม้ DALY จะมีฟังก์ชันที่ให้น้ำหนักขึ้นกับอายุตามผลิตภาพทางเศรษฐกิจของบุคคล แต่ก็ใช้ค่าคุณภาพชีวิตเนื่องกับสุขภาพเพื่อกำหนดน้ำหนักของความพิการ ซึ่งเริ่มตั้งแต่ 0 (ไม่พิการ) จนถึง 1 (พิการ 100%) สำหรับโรคทุกโรค
เป็นน้ำหนักที่ไม่ได้เป็นไปตามสมรรถภาพการทำงาน แต่เป็นผลของความพิการที่มีต่อชีวิตของบุคคลนั้นโดยทั่วไป
นี่เป็นเหตุที่ปัญหาทางจิตใจเป็นโรคระดับต้น ๆ อย่างหนึ่งที่งานศึกษาภาระโรคของโลกวัด โดยโรคซึมเศร้ามีค่าถึง 51.84 ล้านปี (DALY)
ปัญหาของเด็กใกล้คลอด (perinatal) ซึ่งมีผลต่อทารกที่มีน้ำหนักอายุต่ำมาก ก็มีค่า DALY เป็นอันดับต้น ๆ เท่ากับ 90.48 ล้านปี
และโรคหัดก็อยู่ที่อันดับ 15 และมีค่า 23.11 ล้านปี


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: นักวิชาการบางท่านก็ตั้งข้อสงสัยว่า งานสำรวจภาระโรค (เช่น EQ-5D) จะสามารถเก็บผลทางปัญหาจิตใจได้อย่างสมบูรณ์หรือไม่ เพราะเหตุปรากฏการณ์ต่าง ๆ รวมทั้ง ceiling effect (ซึ่งตัวแปรอิสระไม่มีผลต่อตัวแปรตามอีกต่อไป)


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
นักวิชาการอีกท่านหนึ่งได้อ้างว่า แบบจำลองดังที่ใช้กับ DALY มีข้อสมมุติโดยทฤษฎีหลายอย่าง (คือ utility independent, risk neutral, and constant proportional tradeoff behaviour)
ที่ทำให้ความหมายและประโยชน์ของค่าวัดน่าสงสัย


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
สุขภาพที่สมบูรณ์พร้อม ยากหรือไม่สามารถกำหนดได้
และก็มีนักวิชาการบางท่านที่อ้างว่า สุขภาพไม่ดีบางอย่างแย่ยิ่งกว่าตาย ดังนั้น ควรมีค่าลบ (และจริง ๆ ก็มีนักเศรษฐศาสตร์บางท่านที่ใช้ค่าลบเพื่อคำนวณ)
การกำหนดระดับสุขภาพขึ้นอยู่กับค่าวัดที่บางท่านอ้างว่า ให้ความสำคัญแก่ความเจ็บปวดทางกายและความพิการยิ่งกว่าสุขภาพทางใจ


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
การจัดลำดับการให้การรักษาอาศัยค่าใช้จ่ายต่อ DALY (หรือค่าคล้ายกันเช่นอื่น ๆ) สร้างความขัดแย้งเพราะเป็นวิธีการคำนวณอาศัยผลประโยชน์ (ทางสังคม/เศรษฐกิจ) เพื่อกำหนดว่าใครจะได้การรักษาและใครจะไม่ได้
แต่ผู้สนับสนุนก็อ้างว่า เพราะทรัพยากรในระบบสาธารณสุขมีจำกัด วิธีนี้ทำให้สามารถแบ่งทรัพยากรให้เกือบดีที่สุดสำหรับสังคม รวมทั้งสำหรับคนไข้โดยมากด้วย


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
เหตุผลคัดค้านอีกอย่างก็คือเป็นวิธีที่ไม่เท่าเทียมกัน เพราะผู้มีอายุน้อยกว่า มีสุขภาพดีกว่า อาจได้ความสำคัญมากกว่าผู้มีอายุมากกว่า ป่วยกว่า
คือ คุณค่าการรักษาผู้มีอายุและคนอื่น ๆ ผู้มีค่าคาดหมายคงชีพน้อยกว่า อาจประเมินต่ำเกินในการวิเคราะห์เยี่ยงนี้
อนึ่ง หลายคนอ้างว่า ถ้าตัวแปรอื่น ๆ เท่ากันทุกอย่าง คนไข้ที่ป่วยหนักกว่าควรสำคัญกว่าผู้ที่ป่วยน้อยกว่า ถ้าประโยชน์สัมบูรณ์ที่ได้สำหรับทั้งสองเท่ากัน


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text:
นักวิชาการได้แนะนำให้ทำงานวิจัยเรื่องความสมเหตุสมผลของการวิเคราะห์เช่น DALY (คือ QALY) เริ่มตั้งแต่ปี 1989
ในปี 2010 ด้วยงบประมาณจากคณะกรรมาธิการยุโรป ECHOUTCOME (European Consortium in Healthcare Outcomes and Cost-Benefit Research) ได้เริ่มงานศึกษาขนาดใหญ่เกี่ยวกับ QALY ที่ใช้เพื่อประเมินเทคโนโลยีทางสุขภาพ (health technology assessment)
นักวิชาการผู้นำของงานศึกษาได้กล่าวว่า นี่ "เป็นงานศึกษาขนาดใหญ่ที่สุดอุทิศโดยเฉพาะเพื่อตรวจข้อสมมุติของ QALY"
ในงานประชุมสุดท้ายของนักวิจัยปี 2013 ECHOUTCOME ได้ตีพิมพ์ผลงานเบื้องต้นซึ่งสำรวจนักวิชาการ 1,361 คนในประเทศเบลเยียม ฝรั่งเศส อิตาลี และสหราชอาณาจักร
งานสำรวจได้ถามคำถาม 14 ข้อเกี่ยวกับความชอบใจในสุขภาพระดับต่าง ๆ และระยะที่เกิดเหตุการณ์ทางสุขภาพเช่นนั้น ๆ (เช่น การเดินกระย่องกระแย่งเป็นเวลา 15 ปี เทียบกับการต้องใช้เก้าอี้ล้อหมุนเป็นเวลา 5 ปี)
แล้วสรุปว่า "ความชอบใจของผู้ที่ตอบไม่เข้ากับข้อสมมุติทางทฤษฎีของ QALY" ข้อสมมุติรวมทั้ง
ECHOUTCOME ยังตีพิมพ์รายงาน "แนวทางยุโรปเพื่อประเมินประสิทธิภาพค่าใช้จ่ายของเทคโนโลยีทางสุขภาพ (European Guidelines for Cost-Effectiveness Assessments of Health Technologies)" ซึ่งแนะนำไม่ให้ใช้ QALY เพื่อตัดสินใจในเรื่องการรักษาและดำรงสุขภาพ
โดยแนะนำให้วิเคราะห์ประสิทธิภาพค่าใช้จ่ายโดยเล็งที่ "ค่าใช้จ่ายต่อผลการรักษาที่เป็นประเด็นแต่ละอย่าง"


title: การสูญเสียปีสุขภาวะ

text: ต่อมาผู้แทนขององค์กรต่าง ๆ คือ National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Healthcare Improvement Scotland (HIS) และ Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) ได้ยกประเด็นต่าง ๆ เหล่านี้ขึ้นเพื่อคัดค้าน


title: เนื้อแดง

text:
ในเรื่องการทำอาหารของชาวตะวันตก เนื้อแดง () ปกติจะแดงเมื่อยังสด และมีสีเข้มขึ้นเมื่อสุก เทียบกับกับ "เนื้อขาว" ที่มีสีออกซีด ๆ ทั้งสดทั้งสุก
เนื้อจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหรือสัตว์ปีกเท่านั้น (ไม่รวมปลา) จะจัดเป็นเนื้อแดงเนื้อขาว
ในโภชนศาสตร์ เนื้อแดงหมายถึงเนื้อใดก็ได้ที่มีโปรตีนไมโยโกลบินมากกว่า "เนื้อขาว" ที่นิยามว่า เป็นเนื้อสีไม่เข้มจากไก่ (ไม่รวมน่องหรือขา) หรือจากปลา
เนื้อบางอย่าง เช่น เนื้อหมู จัดเป็นเนื้อแดงตามโภชนศาสตร์ แต่จัดเป็นเนื้อขาวตามการทำอาหาร


title: เนื้อแดง

text:
ตามกระทรวงเกษตรสหรัฐ () เนื้อที่ได้มาจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหมดไม่ว่าจะเป็นส่วนไหนหรืออายุเท่าไร เป็นเนื้อแดงเพราะมีไมโยโกลบินมากกว่าปลาหรือเนื้อขาว
จากไก่ (แต่อาจไม่มากกว่าเนื้อเข้ม)


title: เนื้อแดง

text:
ตามนิยามของการทำอาหาร เนื้อจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่โตแล้ว หรือเนื้อป่า รวมทั้งเนื้อวัว เนื้อม้า เนื้อแกะ เนื้อกวาง เนื้อหมูป่า เนื้อกระต่ายเป็นต้น เป็นเนื้อแดง แต่เนื้อจากสัตว์ที่ยังไม่โต (รวมทั้งลูกกระต่าย ลูกวัว และลูกแกะ) เป็นเนื้อขาว
เนื้อสัตว์ปีกโดยมากเป็นเนื้อขาว แต่เป็ดและห่านเป็นเนื้อแดง
เนื้อส่วนต่าง ๆ จากหมูโดยมากเป็นเนื้อแดง แต่ส่วนอื่น ๆ จัดเป็นเนื้อขาว
เนื้อป่าบางครั้งจัดเป็นหมวดต่างหาก ( = dark meats)
นักเขียนอื่น ๆ จัดเนื้อบางอย่าง (เช่น แกะ หมู) ในหมู่อื่น ๆ


title: เนื้อแดง

text:
เนื้อหมูบางส่วนจัดเป็นเนื้อขาวตามหลักการทำอาหาร แต่ในโภชนาการ นี้จัดเป็นเนื้อแดง
องค์กรโปรโหมตเนื้อหมูบางองค์กร (เช่น National Pork Board) อาจโฆษณาหมูว่าเป็นเนื้อขาวอีกอย่างหนึ่ง โดยถือเอาประโยชน์จากความคลุมเครือแล้วกล่าวโดยนัยว่า มีคุณลักษณะเหมือนเนื้อขาวและถูกสุขภาพมากกว่า


title: เนื้อแดง

text:
เนื้อแดงมีแร่ธาตุและวิตามินต่าง ๆ รวมทั้งธาตุเหล็ก, creatine, สังกะสีและฟอสฟอรัส, วิตามินบี (รวมทั้งไนอาซิน วิตามินบี12 ไทอามีน และไรโบเฟลวิน )
เป็นแหล่งหนึ่งของ alpha lipoic acid


title: เนื้อแดง

text:
เนื้อแดงมีวิตามินดีเล็กน้อย
โดยตับจะมีจำนวนมากที่สุดในบรรดาส่วนต่าง ๆ


title: เนื้อแดง

text:
ในปี 2011 กระทรวงเกษตรสหรัฐเริ่มโครงการอาหาร MyPlate ซึ่งไม่ได้จำแนกเนื้อเป็นชนิดต่าง ๆ แต่ก็แนะนำให้ทานปลาอย่างน้อย 227 กรัมต่อสัปดาห์
ในปีเดียวกันคณะสาธารณสุขศาสตร์ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดก็ได้เริ่มโครงการ Healthy Eating Plate ส่วนหนึ่งก็เพราะมองว่า คำแนะนำของกระทรวงเกษตรไม่ดีพอ
โครงการแนะนำให้ผู้บริโภคเลี่ยงเนื้อแปรรูปและจำกัดการทานเนื้อเพียงแค่ 2 ครั้งต่ออาทิตย์เพราะสัมพันธ์กับโรคหัวใจ โรคเบาหวาน และมะเร็งลำไส้ใหญ่
โดนแนะนำให้ทานปลา ไก่ พืชถั่วหรือเมล็ดถั่วแทน


title: เนื้อแดง

text:
เนื้อแดงไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ที่เหมือนกันทั้งหมด
ผลต่อสุขภาพจะขึ้นอยู่กับไขมันที่มีและกระบวนการแปรรูป
เนื้อแดงแปรรูปสัมพันธ์กับอัตราการตายที่สูงกว่า โดยหลักเนื่องกับโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดและมะเร็ง
แต่ก็มีหลักฐานด้วยว่าการบริโภคเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปก็อาจมีผลลบต่อสุขภาพของมนุษย์


title: เนื้อแดง

text:
ความเห็นพ้องว่าการบริโภคเนื้อแดงมีผลเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดได้เปลี่ยนไปเมื่อเร็ว ๆ นี้
งานศึกษาที่แยกแยะผลของเนื้อแปรรูปและเนื้อสดไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปกับโรคหัวใจ
งานวิเคราะห์อภิมานขนาดใหญ่ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดปี 2010 ซึ่งรวมข้อมูลของคน 1 ล้านคนที่ทานเนื้อพบว่า เนื้อแปรรูปเท่านั้นมีผลลบต่อโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ ()
งานศึกษาจึงเสนอว่า "ความแตกต่างของเกลือและสารกันเสีย ไม่ใช่ไขมัน อาจอธิบายความเสี่ยงโรคหัวใจและโรคเบาหวานที่สูงกว่าดังที่เห็นกับเนื้อแปรรูป แต่ไม่เห็นกับเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูป"
กลไกที่เสนอว่าทำไมการบริโภคเนื้อแดงจึงเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดรวมทั้งผลของมันต่อคอเลสเตอรอลในเลือด,
เนื้อแดงมีกรด arachidonic acid,
มีเหล็กแบบ heme,
มี homocysteine
และมีไขมันอิ่มตัวสูง


title: เนื้อแดง

text:
งานศึกษาหลายงานได้พบความสัมพันธ์ระหว่างเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปกับการเกิดโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ () และโรคหลอดเลือดสมองบางประเภทโดยได้ควบคุมปัจจัยเสี่ยงที่เป็นตัวแปรกวนหลายอย่างแล้ว
งานศึกษาในหญิง 84,000 คนเป็นเวลา 26 ปี พบว่า ผู้ที่ทานเนื้อแดงไม่ได้แปรรูปมากที่สุด เสี่ยงโรค CHD สูงขึ้น 13%
เช่นเดียวกัน งานศีกษาของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดปี 2012 พบว่า การบริโภคเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปปริมาณที่หนึ่งต่อวัน (ประมาณ 42 กรัม/วัน) เพิ่มความเสี่ยงตาย 13%
ส่วนเนื้อแดงที่แปรรูปปริมาณเท่ากันเพิ่มความเสี่ยงตาย 20%
แม้อัตราทั้งสองจะรวมทั้งโรคมะเร็งและโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด () แต่งานศึกษาก็บ่งว่า ในบรรดาผู้เสียชีวิต 23,926 ราย ที่ได้ตรวจสอบเมื่อกำลังทำงานศึกษา
5,910 รายเสียชีวิตเนื่องกับ CVD
การเสียชีวิตสัมพันธ์กับเนื้อแปรรูปและกับเนื้อไม่ได้แปรรูปโดยไม่ต่างกันอย่างสำคัญ


title: เนื้อแดง

text:
ความต่างกันระหว่างงานวิเคราะห์อภิมานต่าง ๆ จะต้องหาข้อยุติ เพราะแม้งานหนึ่งจะชี้ว่า เนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปไม่มีผลต่อความเสี่ยงโรค แต่งานศึกษาตามแผนขนาดใหญ่ที่ทำเฉพาะเรื่องต่าง ๆ ก็ยังพบสหสัมพันธ์
การบริโภคเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปมีหลักฐานเบื้องต้นว่าสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิด 2 ที่สูงขึ้น แต่ความสัมพันธ์ค่อนข้างอ่อนและชัดเจนน้อยกว่าความสัมพันธ์ระหว่างเนื้อแดงที่แปรรูปกับโรคเบาหวาน


title: เนื้อแดง

text:
งานอื่น ๆ ได้เสนอว่า ความสัมพันธ์อาจเป็นกับไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ และคอเลสเตอรอลในอาหาร ไม่ใช่กับเนื้อแดงโดยตรง
งานศึกษาหนึ่งประเมินว่า "การแทนที่เนื้อแดงหนึ่งที่ต่อวันด้วยเมล็ดถั่ว ผลิตภัณฑ์นมไขมันต่ำ และธัญพืชไม่ขัดสี สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิด 2 ที่ต่ำกว่า 16-35%"


title: เนื้อแดง

text:
งานวิเคราะห์อภิมานปี 2012 พบว่า ความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหารสูงขึ้นเมื่อทานเนื้อแดงหรือเนื้อแปรรูปมากขึ้น
คือเนื้อแดงเองมีสารบางอย่างที่ในสถานการณ์โดยเฉพาะ ๆ จะเกิดสารก่อมะเร็งเช่นสารประกอบ N-nitroso (N-nitroso compound, NOC)


title: เนื้อแดง

text:
ในปี 2015 สำนักงานวิจัยมะเร็งนานาชาติ () สรุปว่า เนื้อแดงน่าจะเป็นสารก่อมะเร็ง (กลุ่ม 2A) สำหรับมนุษย์
และรายงานว่า การได้เนื้อแดงมากขึ้นแต่ละ 100 กรัม (จนถึงประมาณ 140 ก.) ต่อวัน
เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ 17%
และก็ดูเหมือนจะเสี่ยงมะเร็งตับอ่อนและมะเร็งต่อมลูกหมากเพิ่มขึ้นด้วย แม้ความสัมพันธ์จะไม่ชัดเจนเท่า
ให้มองเห็นง่ายขึ้นก็คือ ในสหราชอาณาจักร คน 56 คนจาก 1,000 คนที่ทานเนื้อแดงน้อยที่สุดจะเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ (5.6%) เทียบกับ 66 คนจาก 1,000 คนที่ทานเนื้อแดงมากกว่า (6.6%) คือเสี่ยงมะเร็งมากกว่า 17% (1.17 x 5.6 = 6.6)


title: เนื้อแดง

text: งานทบทวนวรรณกรรมปี 2016 รายงานว่า การทานเนื้อแดงมากขึ้นทุก ๆ 100 ก. ต่อวัน จะเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองและมะเร็งเต้านมแต่ละอย่างขึ้น 11%, ความเสี่ยงตายเพราะโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด 15%, ความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ 17% และความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากระยะท้าย ๆ 19%


title: เนื้อแดง

text: งานศึกษาปี 2018 ยังพบการแพ้เนื้อแดงที่สูงขึ้นในสหรัฐเพราะถูกแมงปรสิต (tick) กัด


title: เนื้อแดง

text:
เนื้อแปรรูปโดยมากมีเนื้อแดงอย่างน้อยก็เป็นบางส่วน
เพื่อเพิ่มรสชาติหรือเพื่อให้อยู่ได้นาน เนื้อจะหมักเกลือ หมักเกลือ+ไนเตรต (nitrate)+ไนไตรต์ (nitrite)/น้ำตาล ผ่านกระบวนการหมัก รมควัน หรือผ่านกระบวนการอื่น ๆ กลายเป็นเนื้อแปรรูป
แต่ไนเตรตและไนไตรต์ที่พบในเนื้อเช่นนี้ (เช่น เบคอน แฮม ไส้กรอกอิตาลี/ซาลามิ ไส้กรอกอเมริกัน/เป็บเปอโรนี ฮอตดอก) อาจเปลี่ยนในร่างกายมนุษย์เป็นไนโตรซามีน (nitrosamine) ที่เป็นสารก่อมะเร็ง ทำให้เซลล์ในลำไส้ใหญ่/ไส้ตรงกลายพันธุ์ โดยก่อเนื้องอกแล้วในที่สุดก็กลายเป็นมะเร็ง


title: เนื้อแดง

text:
สำนักงานวิจัยมะเร็งนานาชาติ () ได้แถลงข่าวในปี 2015 อาศัยการทบทวนงานศึกษากว่า 800 งานที่ทำในช่วง 20 ปี แล้วสรุปว่า เนื้อแปรรูปเป็นสารก่อมะเร็ง (กลุ่ม 1) อย่างชัดเจน และพบว่า เนื้อแปรรูปที่ทานเพิ่มขึ้น 50 กรัมในแต่ละวัน จะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ขึ้น 18% (จนถึงขนาดมากสุดคือ 140 ก.)
องค์กรยังพบว่ามันเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหารอีกด้วยแต่ยังไม่ชัดเจนเท่า
งานทบทวนวรรณกรรมปี 2016 พบว่า การทานเนื้อแปรรูปเพิ่มขึ้น 50 กรัมแต่ละวัน (เช่น เบคอน แฮม ฮอตดอก และไส้กรอก) จะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมาก 4%, ความเสี่ยงตายเพราะมะเร็ง 8%, มะเร็งเต้านม 9%, มะเร็งลำไส้ใหญ่ 18%, มะเร็งตับอ่อน 19%, โรคหลอดเลือดสมอง 13%, ความเสี่ยงตายเพราะโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด 24% และเบาหวาน 32%


title: เนื้อแดง

text:
การทำเนื้อด้วยความร้อนสูง หรือการรมควันเนื้อ จะสร้างสารประกอบ polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) และ heterocyclic amine (HCA) ที่ก่อมะเร็ง
กลุ่มย่อยของ HCA รวมทั้ง amino-dimethylimidazo-quinoxaline (MelQx), amino-dimethylimidazo-quinoxaline (DiMelQx) และ amino-methyl-phenylimidazo-pyridine (PhIP) ซึ่งเกิดโดยมากเพราะทำเนื้อด้วยความร้อนสูง
ยังพบสารประกอบ Benzo[a]pyrene (B[a]P) ในเนื้อที่ทำด้วยความร้อนสูงมากอีกด้วย
ดังนั้น การหมักเนื้อแดงสดมีไขมันน้อยในซอสแล้วหุงต้มที่ความร้อนต่ำ จึงน่าจะช่วยลดการสร้างสารประกอบซึ่งก่อมะเร็ง และลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่


title: อคติเพราะเวลานำ

text:
เวลานำ () หมายถึงช่วงเวลาระหว่างการตรวจพบโรค (ปกติโดยใช้กฎเกณฑ์ใหม่หรือทำทดลอง) กับการพบและวินิจฉัยอาการ (ตามเกณฑ์ปกติ)
เป็นระยะเวลาระหว่างการวินิจฉัยโรคที่อาศัยการการตรวจคัดโรค กับเวลาปกติที่จะวินิจฉัยโรคได้โดยไม่ได้ตรวจคัด
เป็นปัจจัยสำคัญเมื่อประเมินประสิทธิภาพของการตรวจสอบหนึ่ง ๆ
จุดหมายของการตรวจคัดโรคก็เพื่อให้สามารถวินิจฉัยโรคได้เร็วกว่าเมื่อไม่ตรวจคัด
เพราะการตรวจพบโรควิธีหลังจะช้ากว่าคือพบเมื่ออาการปรากฏ


title: อคติเพราะเวลานำ

text:
แต่การวินิจฉัยได้เร็วโดยตรวจคัดโรค เช่น การตรวจดีเอ็นเอ อาจไม่ทำให้รอดชีวิตได้นานขึ้น เพียงแต่ตรวจพบแนวโน้มที่บุคคลจะเกิดโรค
คนไข้อาจจะวิตกกังวลนานขึ้น เพราะรู้ตัวว่ามีโรคนานขึ้น
ยกตัวอย่างเช่น โรคพันธุกรรมคือโรคฮันติงตัน ปกติแพทย์จะวินิจฉัยได้เมื่ออายุประมาณ 50 ปีเพราะอาการปรากฏ และคนไข้จะเสียชีวิตราวอายุ 65 ปี
ดังนั้น คนไข้ทั่วไปจะมีชีวิตอยู่ได้ 15 ปีหลังจากวินิจฉัยโรค
แต่การทดสอบยีนเมื่อคลอดอาจทำให้วินิจฉัยโรคนี้ได้เร็วกว่า
ถ้าทารกเกิดใหม่จะเสียชีวิตราวอายุ 65 ปี ดังนั้น คนไข้ก็จะรอดชีวิต 65 ปีหลังวินิจฉัยโรค โดยไม่ได้รอดชีวิตได้นานกว่าผู้ที่วินิจฉัยโดยไม่ได้ตรวจยีน


title: อคติเพราะเวลานำ

text:
ข้อมูลสถิติที่ไม่ได้กรองอาจทำให้การตรวจคัดโรคดูเหมือนจะเพิ่มเวลาที่รอดชีวิต (คือเพิ่มเวลานำ)
เพราะถ้าบุคคลยังเสียชีวิตในช่วงอายุปกติ จริง ๆ ชีวิตของบุคคลนั้นก็ไม่ได้ยืนขึ้นแม้ตรวจพบโรคเร็วกว่า
เพราะการตรวจพบโรคได้เร็ว ไม่ได้หมายความว่าจะรอดชีวิตได้นานขึ้น
ดังนั้น ความเอนเอียงเพราะเวลานำอาจทำให้แปลความหมายข้อมูลทางสถิติ เช่น อัตรารอดชีวิตอย่างน้อย 5 ปี (five-year survival rate) ผิด ๆ


title: อคติเข้าข้างเวลายาว

text:
อคติเข้าข้างเวลายาว () เป็นรูปแบบหนึ่งของอคติที่เกิดจากการเลือกตัวอย่าง เป็นความบิดเบือนทางสถิติที่ทำให้สรุปข้อมูลอย่างผิด ๆ
เกิดเมื่อเลือกวิเคราะห์ช่วงเวลาหนึ่ง ๆ ที่มีผลต่อข้อสรุปเพราะสิ่งที่วิเคราะห์มีช่วงเวลาการเกิด/การปรากฏที่แตกต่างกัน
กระบวนการเช่นนี้เข้าข้างช่วงเวลาที่ยาวกว่าและดังนั้น จึงบิดเบือนข้อมูล
ประโยชน์ของการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งมักกล่าวคู่กับอคตินี้ เป็นความเอนเอียงซึ่งทำให้รู้สึกว่า การตรวจคัดโรคทำให้ได้ผลที่ดีกว่าแม้จริง ๆ จะไม่มีผลอะไร
คือเนื้องอกที่โตอย่างรวดเร็วทั่วไปจะมีระยะที่ไม่แสดงอาการสั้นกว่าเนื้องอกที่โตอย่างช้า ๆ
ระยะที่คนไข้มีมะเร็ง (ที่อาจตรวจคัดกรองพบ) แต่ยังไม่ใหญ่พอให้เกิดอาการที่ทำให้คนไข้ปกติไปหาแพทย์แล้วตรวจพบ จึงสั้นกว่าในกรณีที่มีเนื้องอกแบบโตช้า
ดังนั้น ถ้ามีเนื้องอกที่โตเร็วและที่โตช้าเกิดขึ้นจำนวนเท่า ๆ กันในปีหนึ่ง การตรวจคัดโรคจะตรวจพบเนื้องอกที่โตช้าได้มากกว่า
ถ้าเนื้องอกที่โตช้ามีโอกาสทำให้เสียชีวิตได้น้อยกว่ามะเร็งที่โตเร็ว คนไข้มะเร็งที่ตรวจคัดโรคเจอก็จะเหมือนได้ผลที่ดีกว่าโดยเฉลี่ยเทียบกับคนไข้ที่ตรวจพบอาการตามปกติ (เช่น โดยตัดเนื้อออกตรวจ) แม้จะไม่มีประโยชน์จริง ๆ เพราะตรวจพบโรคได้ก่อน
ซึ่งทำให้รู้สึกว่า การตรวจคัดกรองมะเร็งลดอันตราย แม้จริง ๆ เป็นการตรวจพบมะเร็งที่อันตรายน้อยกว่าและตรวจพบได้ง่ายกว่าด้วยการตรวจคัดโรค


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
วิทยาการระบาดของมะเร็ง () เป็นการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อมะเร็ง เพื่ออนุมานทิศทาง/แนวโน้มและเหตุของโรค
โดยใช้วิธีการทางวิทยาการระบาดเพื่อหาเหตุแล้วระบุและพัฒนา/ปรับปรุงการรักษา


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
การศึกษาในเรื่องนี้ต้องเผชิญกับปัญหาอคติเพราะเวลานำ (lead time bias) และอคติเข้าข้างเวลายาว (length time bias)
อคติเพราะเวลานำเป็นแนวคิดว่า การวินิจฉัยพบโรคได้เร็วอาจทำให้สถิติของเวลาที่รอดชีวิตจากมะเร็งเกินจริง โดยไม่ได้ปรับปรุงการดำเนินของโรคจริง ๆ
ส่วนอคติเข้าข้างเวลายาวเป็นแนวคิดว่า เนื้องอกที่โตช้ากว่ามีโอกาสวินิจฉัยพบมากกว่าด้วยการตรวจคัดกรองโรค แต่การปรับปรุงให้ตรวจพบมะเร็งที่โตช้าเป็นจำนวนมากกว่าอาจไม่ทำให้คนไข้ได้ผลดีจริง ๆ
ปัญหาที่เกี่ยวกันอีกอย่างหนึ่งก็คือการวินิจฉัยพบโรคเกินจริง คือการตรวจคัดโรคมีแนวโน้มในการวินิจฉัยพบโรคโดยไม่มีผลเพิ่มชีวิตคนไข้ได้จริง ๆ
ตัวอย่างเด่น คือมะเร็งต่อมลูกหมากกับการตรวจคัดโรคด้วยการเช็คค่าแอนติเจนเฉพาะต่อมลูกหมาก (Prostate-specific antigen, PSA)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
นักวิชาการทางมะเร็งบางท่านอ้างว่า การทดลองทางคลินิกของมะเร็งที่ได้ผลลบ/ผลว่าง ไม่มีกำลังทางสถิติเพื่อค้นพบประโยชน์ต่อการรักษาได้จริง ๆ
ซึ่งอาจเป็นเพราะมีคนไข้สมัครเข้าร่วมการทดลองเป็นจำนวนน้อยกว่าที่วางแผนไว้ดั้งเดิม


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
สำนักงานทะเบียนมะเร็ง (cancer registry) ไม่ว่าจะในระดับประเทศหรือระดับภูมิภาค เป็นองค์กรที่สรุปข้อมูลมะเร็งจากทะเบียนคนไข้
เป็นองค์กรที่ให้ข้อมูลแก่รัฐและกลุ่มสาธารณสุขของประเทศต่าง ๆ เพื่อช่วยติตตามแนวโน้ม/ทิศทางของการวินิจฉัยและการรักษามะเร็ง
องค์กรที่ใหญ่สุดและอาจสำคัญสุดแห่งหนึ่งก็คือ Surveillance Epidemiology and End Results (SEER) ซึ่งรัฐบาลกลางสหรัฐเป็นผู้บริหาร


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
อย่างไรก็ดี ความเป็นห่วงเรื่องความเป็นส่วนตัวของข้อมูลสุขภาพได้ทำให้จำกัดการแชร์ข้อมูลทะเบียนมะเร็ง เช่น กระทรวงทหารผ่านศึกสหรัฐ ()
และสถาบันอื่น ๆ


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text: สมาคมมะเร็งอเมริกัน () ได้พยากรณ์ว่า ในสหรัฐปี 2012 จะมีคนไข้มะเร็งใหม่ 1,690,000 ราย และผู้เสียชีวิตเพราะมะเร็ง 577,000 ราย (จากประชากรประมาณ 323 ล้านคน)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
งานศึกษาวิทยาการระบาดแบบสังเกตที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยเสี่ยงมะเร็งกับมะเร็งโดยเฉพาะ ๆ โดยมากช่วยสร้างสมมติฐานเกี่ยวกับการรักษาที่อาจลดอุบัติการณ์หรือพยาธิภาวะของโรค
ต่อจากนั้น การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม () จึงตรวจสอบสมมติฐานที่ได้จากงานศึกษาเช่นนั้นและจากการวิจัยแบบทดลองว่า ช่วยลดอุบัติการณ์หรือพยาธิภาวะของโรคจริง ๆ หรือไม่
ในกรณีจำนวนมาก สิ่งที่ค้นพบจากงานศึกษาวิทยาการระบาดแบบสังเกตไม่สามารถยืนยันได้ด้วยงานทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุดก็คืออายุ
ตามนักวิจัยมะเร็งผู้หนึ่ง "ถ้าเรามีชีวิตนานพอ ไม่ช้าก็เร็วทุกคนก็จะเป็นมะเร็ง"
โดยพื้นฐานแล้ว ในประเทศอังกฤษ การเพิ่มอัตราการเกิดมะเร็งจากยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงปี 1901-1905 มาจากช่วงอายุที่ยืนขึ้น
แม้การเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตามอายุจะมีหลักฐานที่ชัดเจน แต่รูปแบบตามอายุก็ค่อนข้างซับซ้อน
มะเร็งบางอย่าง เช่น มะเร็งอัณฑะ มีอุบัติการณ์สูงสุดในช่วงต้นของชีวิตโดยยังไม่ทราบสาเหตุ
อนึ่ง การเกิดมะเร็งต่าง ๆ จะเพิ่มตามอายุตามอัตราที่ต่าง ๆ กัน เช่น อุบัติการณ์ของมะเร็งต่อมลูกหมากจะเพิ่มเร็วมากกว่ามะเร็งสมอง


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
มะเร็งทั่วโลกประมาณ 1/3 (แต่ประมาณ 75-80% ในสหรัฐ)
เกิดจากปัจจัยเสี่ยงที่อาจเปลี่ยนได้
ปัจจัยระดับต้น ๆ ทั่วโลกรวมทั้ง


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text: ชายที่เป็นมะเร็งมีโอกาสมีปัจจัยเสี่ยงที่เปลี่ยนได้เป็นสองเท่าของหญิงที่เป็นมะเร็ง


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
พฤติกรรมและปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมที่รู้ว่ามีผลต่อความเสี่ยงมะเร็ง ไม่ว่าจะเป็นผลบวกหรือลบ
รวมทั้งการใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ (เช่น การบำบัดด้วยการทดแทนฮอร์โมน คือ อันเป็นเหตุของมะเร็งเต้านม), การรับ/ถูกต้องกับรังสีแตกตัว (ionizing radiation) หรือรังสีอัลตราไวโอเลต และการรับปัจจัยเสี่ยงเช่นสารเคมีเนื่องกับอาชีพ


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ทุก ๆ ปี คนอย่างน้อย 200,000 คนเสียชีวิตทั่วโลกเพราะมะเร็งที่เกี่ยวกับอาชีพ
ผู้ประกอบอาชีพเป็นล้าน ๆ คนเสี่ยงเกิดมะเร็งเช่น pleural mesothelioma (มะเร็งเยื่อหุ้มปอด) และ peritoneal mesothelioma (มะเร็งเยื่อบุท้อง) เพราะสูดแร่ใยหินเข้าทางอากาศ หรือมะเร็งเม็ดเลือดขาวเพราะได้รับ/ถูกต้องน้ำมันเบนซีนในอาชีพ
ปัจจุบัน การตายเพราะมะเร็งเกี่ยวกับปัจจัยทางอาชีพเกิดโดยมากในประเทศพัฒนาแล้ว
ในสหรัฐ ประมาณว่า ผู้ตายเพราะมะเร็ง 20,000 รายและคนไข้มะเร็งใหม่ 40,000 รายในแต่ละปีเกี่ยวข้องกับอาชีพ (จากประชากรทั้งหมด 323 ล้านคน)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ในสหรัฐ มะเร็งเป็นเหตุความตายเป็นอันดับสองรองจากโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด () เท่านั้น
แต่ในสหราชอาณาจักร มันเป็นเหตุอันดับหนึ่ง
ในประเทศกำลังพัฒนาหลายประเทศ อุบัติการณ์ของมะเร็ง (ตามที่วัดได้) ดูเหมือนจะต่ำกว่ามาก โดยน่าจะเป็นเพราะอัตราความตายเนื่องกับโรคติดต่อหรือการบาดเจ็บที่สูงกว่า
แต่เมื่อควบคุมมาลาเรียและวัณโรคได้ดีขึ้น อุบัติการณ์ของมะเร็งเชื่อว่าจะสูงขึ้น
ยกตัวอย่างเช่น ในเขตทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก อุบัติการณ์ของมะเร็งเชื่อว่าจะเพิ่มขึ้น 100-180% ภายใน 15 ปีข้างหน้าเพราะการคาดหมายคงชีพที่สูงขึ้น จำนวนผู้ชราภาพในสัดส่วนที่สูงขึ้น และการควบคุมโรควัยเด็กได้
เป็นปรากฏการณ์ที่เรียกว่า epidemiological transition (การเปลี่ยนสถานะทางวิทยาการระบาด)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
การระบาดของมะเร็งเป็นกระจกส่องปัจจัยเสี่ยงที่มีอยู่ในประเทศต่าง ๆ
มะเร็งเซลล์ตับ () เกิดในประเทศตะวันตกน้อยแต่เป็นมะเร็งหลักในจีนและประเทศใกล้เคียง โดยน่าจะเป็นเพราะมีไวรัสตับอักเสบ บี และสารพิษอะฟลาทอกซิน เป็นของประจำถิ่น
เช่นเดียวกัน เพราะการสูบบุหรี่ได้กลายเป็นเรื่องสามัญในประเทศโลกที่สามต่าง ๆ อุบัติการณ์ของมะเร็งปอดจึงได้เพิ่มตาม


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ในประเทศไทย ชายมีอัตราอุบัติการณ์เฉลี่ยของโรคต่อปีปรับตามอายุ (age-standardized incidence rate, ASR) ต่อประชากร 100,000 คนระหว่างปี 2013-2015 ที่ 143.8 รายและหญิง 134.2 ราย
เมื่อแบ่งเป็นภาค ๆ อัตราจะสูงสุดในภาคตะวันออก คือ ชายมีอัตรา 164.5 ราย และหญิง 214.8 ราย
ดังนั้น เมื่อคำนวณกับจำนวนประชากรเฉลี่ยระหว่างปีเดียวกันเป็นชาย 31,540,076 ล้านคนและหญิง 33,325,926 คน
ชายอาจเกิดโรคทั้งหมดต่อปีประมาณ 45,350 คน และหญิง 44,720 คน


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
มะเร็งที่เกิดในอัตราสูงสุดต่อประชากร 100,000 คนในชายตามลำดับคือ ตับและท่อน้ำดี (33.9 ราย) ท่อลม หลอดลม และปอด (23.0 ราย) ลำไส้ใหญ่และไส้ตรง (16.2 ราย) และต่อมลูกหมาก (7.5 ราย)
มะเร็งที่เกิดในในหญิงตามลำดับคือ เต้านม (31.4 ราย) ตับและท่อน้ำดี (12.9 ราย) ปากมดลูก (11.7 ราย) และลำไส้ใหญ่และไส้ตรง (11.1 ราย)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text: ตามงานปี 2017 ภาระโรคมะเร็งในประเทศไทย 60% มาจากมะเร็ง 5 อย่าง คือมะเร็งเต้านม ปากมดลูก ลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ตับ และปอดโดยมีอัตราอุบัติการณ์ที่ 59.2% อัตราตายที่ 63.1% และความชุกโรคภายใน 5 ปีที่ 54.3%


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ตามคณะกรรมการวิจัยการแพทย์แห่งอินเดีย (India Council of Medical Research, ICMR) คนอินเดียเกิน 1,300 คนเสียชีวิตทุกวันเพราะมะเร็ง (ปีละ 474,500 รายจากประชากร 1,327 ล้านคน)
ระหว่างปี 2012-2014 อัตราการตายเพราะมะเร็งได้เพิ่มประมาณ 6%
ในปี 2012 มีผู้เสียชีวิต 478,180 รายจากคนไข้ 2,934,314 คนที่รายงาน (16.29%)
ในปี 2013 มีผู้เสียชีวิต 465,169 รายจากคนไข้ 3,016,628 คน (15.4%)
ในปี 2014 มีผู้เสียชีวิต 491,598 รายจากคนไข้ 2,820,179 คน (17.4%)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ตามทะเบียนมะเร็งประชากรของ อุบัติการณ์และการตายเพราะมะเร็งสูงสุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ
มะเร็งเต้านมสามัญที่สุด มะเร็งกระเพาะอาหารเป็นเหตุมะเร็งที่ทำให้เสียชีวิตมากที่สุดในประชากรทั้งหมด
มะเร็งเต้านมทำให้หญิงเสียชีวิตมากที่สุด และมะเร็งปอดทำให้ชายเสียชีวิตมากที่สุด


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ในแคนาดาปี 2007 มะเร็งเป็นเหตุให้เสียชีวิตอันดับหนึ่ง คือที่อัตราร้อยละ 29.6
เหตุอันดับสองคือโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด (CVD)
ในปี 2011 มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งสามัญที่สุดในชาย (คนไข้มะเร็งใหม่ 28%) และมะเร็งเต้านมสามัญที่สุดในหญิง (คนไข้มะเร็งใหม่ 28% เหมือนกัน)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
มะเร็งที่ทำให้เสียชีวิตมากที่สุดทั้งในชายหญิงคือมะเร็งปอด เป็นเหตุให้ตายเพราะมะเร็ง 26.8%
ข้อมูลสถิติชี้ว่า ระหว่างอายุ 20-50 ปี อัตราอุบัติการณ์ (incidence rate) ของมะเร็งสูงกว่าในหญิง เทียบกับหลังอายุ 50 ปีที่อัตราอุบัติการณ์ในชายจะสูงขึ้น
สมาคมมะเร็งแคนาเดียนพยากรณ์ว่า ในอนาคต อัตราอุบัติการณ์ของมะเร็งจะสูงขึ้นทั้งในชายหญิง
ดังนั้น ก็จะคงเป็นปัญหาเรื้อรังต่อไปในอนาคต


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ในสหรัฐ มะเร็งเป็นเหตุให้เสียชีวิต 25% โดย 30% จากนั้นมีเหตุจากมะเร็งปอด
มะเร็งต่อมลูกหมากสามัญที่สุดในชาย (คนไข้มะเร็งใหม่ 25%) และมะเร็งเต้านมในหญิง (คนไข้มะเร็งใหม่ 25% เช่นกัน)
เด็กและวัยรุ่นก็อาจเป็นมะเร็ง แต่ก็ไม่สามัญ (มีกรณี 150 รายต่อล้านคน) โดยมะเร็งเม็ดเลือดขาวสามัญที่สุด
แต่ในปีแรกของชีวิต อุบัติการณ์อยู่ที่ 230 กรณีต่อล้านคน โดยนิวโรบลาสโตมาสามัญที่สุด
ข้อมูลปี 2004-2008 บ่งว่า อุบัติการณ์การเกิดมะเร็งที่ปรับตามอายุ (age-adjusted) โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 460 รายต่อชายหญิง 100,000 คนต่อปี


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ในสหรัฐ มะเร็งเป็นเหตุให้เสียชีวิต 25% ส่วนในโลกหลาย ๆ แห่ง ก็เป็นปัญหาหลักทางสาธารณสุขอย่างหนึ่ง
ข้อมูลทางสถิติต่อไปเป็นค่าประเมินสำหรับสหรัฐในปี 2008, อาจต่างกับประเทศอื่น ๆ อย่างสำคัญ,
ยกเว้นมะเร็งผิวหนังแบบ basal cell และ squamous cell, และยกเว้น carcinoma in situ ในตำแหน่งต่าง ๆ นอกเหนือจากกระเพาะปัสสาวะ
ดังที่จะเห็น มะเร็งเต้านม/ต่อมลูกหมาก มะเร็งปอด และมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นเหตุของอุบัติการณ์โรคมะเร็งประมาณครึ่งหนึ่ง
ในเรื่องการเสียชีวิตเพราะมะเร็งก็เช่นกัน แต่มะเร็งปอดจะเป็นเหตุหลักแทนมะเร็งเต้านม/ต่อมลูกหมาก


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text: ในปี 2016 จะมีคนไข้ที่วินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งใหม่ 1,685,210 ราย โดย 595,690 ราย (35.37%) จะเสียชีวิตเพราะโรค (จากประชากรประมาณ 324 ล้านคน)


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ในประเทศพัฒนาแล้ว คน 1/3 จะเกิดมะเร็งในช่วงชีวิต
ถ้าคนไข้ทั้งหมดรอดชีวิตและมะเร็งเกิดโดยสุ่ม โอกาสการเกิดมะเร็งหลักอย่างที่สอง (ที่ไม่เกี่ยวกับมะเร็งที่เป็นอย่างแรก) ชั่วชีวิตปกติจะอยู่ที่ 1/9
แต่จริง ๆ แล้วคนไข้มีโอกาสเป็นมะเร็งหลักอย่างที่สอง 2/9 คือเสี่ยงเป็นมะเร็งอย่างที่สองมากขึ้น
คนไข้ประมาณครึ่งหนึ่งดังกล่าวจัดอยู่ในโอกาสเสี่ยง 1 ใน 9 ตามปกติดังที่ว่า


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ความเสี่ยงเพิ่มเชื่อว่าเกิดจากปัจจัยเสี่ยงเดียวกันที่ก่อมะเร็งอย่างแรก เช่น กรรมพันธุ์ การสูบบุหรี่ทานแอลกอฮอล์ โรคอ้วน ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม และส่วนหนึ่งเกิดจากการรักษามะเร็งอย่างแรก ซึ่งอาจใช้ยาคีโมหรือการฉายรังสีซึ่งทำให้ยีนกลายพันธุ์ (mutagenic)
อนึ่ง ผู้รอดชีวิตอาจทำตามคำแนะนำของแพทย์ให้ตรวจคัดโรคได้ดีกว่า จึงตรวจพบมะเร็งมากกว่าคนทั่วไป


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
มะเร็งในเด็กและวัยรุ่นมีน้อย (ประมาณ 150 กรณีต่อ 1 ล้านคนต่อปีในสหรัฐ)
ในสหรัฐ มะเร็งเม็ดเลือดขาว (ปกติ acute lymphoblastic leukemia) เป็นมะเร็งสามัญที่สุดในเด็กวัยระหว่าง 1-14 ปี ตามด้วยมะเร็งในระบบประสาทกลาง (มะเร็งสมอง), นิวโรบลาสโตมา, Wilms' tumor และ non-Hodgkin's lymphoma
สถิติของ แสดงว่า มะเร็งวัยเด็กเพิ่มขึ้น 19% ระหว่างปี 1975-1990 เพราะ acute leukemia เป็นหลัก
แต่ตั้งแต่ปี 1990 อัตราก็ได้ลดลง


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
การเกิดมะเร็งวัยเด็กสูงสุดในช่วงปีแรกของชีวิต
อุบัติการณ์ต่อปีเฉลี่ยในสหรัฐระหว่างปี 1975-1995 อยู่ที่ 233 รายต่อทารกล้านคน
มีค่าประเมินต่าง ๆ
ในสหรัฐตาม


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
เนื้องอกวิรูป (teratoma เป็นเนื้องอกของเซลล์สืบพันธุ์) บางครั้งจัดว่าเป็นเนื้องอกสามัญที่สุดในเด็กวัยนี้
แต่เนื้องอกวิรูปโดยมากตัดออกเมื่อยังไม่ร้าย ดังนั้น อาจจะไม่จัดว่าเป็นมะเร็ง
ก่อนเริ่มตรวจทารกในครรภ์ด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงอย่างกว้างขวาง อุบัติการณ์ของ sacrococcygeal teratoma เมื่อคลอดอยู่ที่ 25-29 รายต่อทารกล้านคน


title: วิทยาการระบาดของมะเร็ง

text:
ทารกทั้งหญิงและชายมีอัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งทั่วไปเกือบเท่ากัน ซึ่งต่างกับเด็กที่สูงวัยกว่านี้
ทารกผิวขาวมีอัตราการเกิดมะเร็งสูงกว่าทารกผิวดำ
ความต่างที่มีเกิดจากมะเร็งเม็ดเลือดขาวเป็นส่วนสำคัญ อัตราเฉลี่ยต่อปีของทารกผิวขาว (ที่ 48.7 รายต่อล้านคน) สูงกว่าของทารกผิวดำ 66% (ที่ 29.4 รายต่อล้านคน)
การรอดชีวิตโดยสัมพัทธ์ของทารกดีมากสำหรับนิวโรบลาสโตมา, Wilms' tumor และ retinoblastoma และดี (80%) สำหรับมะเร็งเม็ดเลือดขาว แต่ไม่ดีสำหรับมะเร็งแบบอื่น ๆ


title: เซลล์เบ็ตซ์

text:
เซลล์เบ็ตซ์ () เป็นเซลล์ประสาทพีระมิดขนาดยักษ์ในชั้นที่ 5 ของเนื้อเทาในเปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex)
มีชื่อตามนักวิทยาศาสตร์ชาวยูเครน วลาดิเมียร์ เบ็ตซ์ (Vladimir Betz) ผู้ระบุลักษณะของเซลล์ในงานที่ตีพิมพ์ปี 1874
เป็นเซลล์ประสาทที่ใหญ่สุดในระบบประสาทกลาง บางครั้งมีเส้นผ่าศูนย์กลางถึง 100 ไมโครเมตร (μm)
เซลล์เบ็ตซ์เป็นเซลล์ประสาทสั่งการบน (upper motor neuron, UMN) ที่ส่งแอกซอนลงไปยังไขสันหลังผ่านลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลัง (corticospinal tract) ในมนุษย์แอกซอนไปยุติที่ไซแนปส์กับเซลล์ประสาทในไขสันหลังปีกหน้า (anterior horn) ซึ่งก็ส่งแอกซอนไปยังกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมาย
แม้เซลล์จะมีเดนไดรต์ที่เป็นยอดหนึ่งอันเหมือนกับเซลล์ประสาทพีระมิดทั่วไป แต่ก็มีก้านเดนไดรต์หลัก (primary dendritic shaft) หลายอัน ซึ่งสามารถงอกออกจากตัวเซลล์ (soma) เกือบได้ทุกจุด
เดนไดรต์รอบตัวเซลล์เช่นนี้บวกกับเดนไดรต์ที่ฐาน (basal dendrite) ส่งไปยังชั้นทุกชั้นในเปลือกสมอง แต่สาขาในแนวนอนจะส่งไปยังชั้นที่ 5 และ 6 โดยมีบางส่วนที่ส่งลงไปถึงเนื้อขาว
งานศึกษาหนึ่งแสดงว่า เปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิของมนุษย์ชั้น 5b (Vb) เป็นเซลล์เบ็ตซ์ 10% ในบรรดาเซลล์พีระมิดทั้งหมด


title: อิโมโตะซาเอะอิเรบะอี

text: อิโมโตะซะเอะอิเระบะอี () เป็นซีรีส์ไลท์โนเวลของญี่ปุ่น เขียนโดย Yomi Hirasaka และภาพโดย Kantoku Shogakukan เผยแพร่นวนิยายรวมเก้าเล่มตั้งแต่เดือนมีนาคม 2015 ภายใต้สำนักพิมพ์ Gagaga Bunko ได้มีการดัดแปลงเป็นมังงะรวมสองเล่ม ได้รับการเผยแพร่โดย Shogakukan และSquare Enix การดัดแปลงเป็นซีรีส์อะนิเมะของ Silver Link เริ่มฉายเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2017


title: เซลล์พีระมิด

text:
เซลล์พีระมิด หรือ เซลล์ประสาทพีระมิด หรือ นิวรอนพีระมิด () เป็นเซลล์ประสาทหลายขั้วที่พบในเขตต่าง ๆ ของสมองรวมทั้งเปลือกสมอง ฮิปโปแคมปัส และอะมิกดะลา
เป็นหน่วยส่งสัญญาณแบบเร้าหลักของ prefrontal cortex (คอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า) ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม และของลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลัง (corticospinal tract)
เป็นเซลล์อย่างหนึ่งในสองอย่างที่มีลักษณะเฉพาะ คือ Negri bodies เมื่อชันสูตรศพหลังติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า
นักประสาทวิทยาศาสตร์ชาวสเปนซานเตียโก รามอน อี กาฮาล เป็นผู้ค้นพบและศึกษาเซลล์นี้เป็นบุคคลแรก
ตั้งแต่นั้นมา ได้มีการศึกษาเซลล์พีระมิดในประเด็นต่าง ๆ ตั้งแต่สภาพพลาสติกของระบบประสาท (neuroplasticity) จนถึงเรื่องประชาน


title: เซลล์พีระมิด

text:
ลักษณะโครงสร้างหลักของเซลล์ประสาทพีระมิดก็คือตัวเซลล์ (soma) รูปกรวย ที่ตั้งชื่อให้แก่เซลล์
ลักษณะสำคัญอื่น ๆ รวมทั้ง แอกซอนเดี่ยว, เดนไดรต์ส่วนยอด (apical) ขนาดใหญ่เดี่ยว, เดนไดรต์ส่วนฐาน (basal) หลายอัน และเงี่ยงเดนไดรต์ (dendritic spine)


title: เซลล์พีระมิด

text:
เดนไดรต์ส่วนยอด (apical dendrite) งอกออกจากยอดตัวเซลล์
เป็นเดนไดรต์อันเดียว ยาวและหนา ที่แตกออกเป็นหลายสาขาซึ่งยิ่งออกไกลจากตัวเซลล์ก็ยิ่งมาก โดยยื่นไปยังส่วนผิวของเปลือกสมอง


title: เซลล์พีระมิด

text:
เดนไดรต์ส่วนฐาน (basal dendrites) งอกออกจากส่วนฐานของตัวเซลล์
"ต้นไม้เดนไดรต์ส่วนฐาน" (basal dendritic tree) มีเดนไดรต์หลัก ๆ 3-5 อัน
ยิ่งไกลออกจากตัวเซลล์เท่าไร เดนไดรต์ส่วนฐานก็จะแตกสาขาอย่างมากมายเท่านั้น


title: เซลล์พีระมิด

text:
เซลล์พีระมิดเป็นเซลล์ประสาทขนาดใหญ่ที่สุดอย่างหนึ่งในสมอง
ทั้งในมนุษย์และสัตว์ฟันแทะ ตัวเซลล์จะยาวโดยเฉลี่ยราว ๆ 20 ไมโครเมตร (μm)
เดนไดรต์ปกติจะมีเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ครึ่งไมโครเมตรจนถึงหลายไมโครเมตร
และปกติจะยาวเป็นร้อย ๆ ไมโครเมตร
เพราะมีสาขามากมาย เดนไดรต์อาจยาวรวม ๆ เป็นหลายเซนติเมตร
แอกซอนบ่อยครั้งยาวยิ่งกว่าและมีสาขามากกว่า และอาจยาวเป็นหลาย ๆ เซนติเมตรรวม ๆ กัน


title: เซลล์พีระมิด

text:
เงี่ยงเดนไดรต์ (dendritic spine) เป็นตัวรับกระแสประสาทแบบเร้า (excitatory postsynaptic potential, EPSP) ที่ส่งมายังเซลล์
ซึ่งรามอน อี กาฮาลได้เห็นเป็นครั้งแรกในปี 1888 เมื่อแต้มสีด้วยเทคนิค Golgi
และยังเป็นคนแรกที่เสนอว่า เงี่ยงช่วยเพิ่มพื้นที่ผิวเพื่อรับกระแสประสาท
เพราะยิ่งมีพื้นที่ผิวมากเท่าไร เซลล์ก็จะสามารถแปลและรวบรวมข้อมูลได้มากยิ่งเท่านั้น


title: เซลล์พีระมิด

text:
เงี่ยงเดนไดรต์ไม่มีที่ตัวเซลล์ โดยจำนวนจะเพิ่มขึ้นตามระยะห่างจากตัวเซลล์
เดนไดรต์ส่วนยอดในหนูมีเงี่ยงเดนไดรต์อย่างน้อย 3,000 อัน
เพราะเดนไดรต์ส่วนยอดของมนุษย์อาจยาวราว ๆ 2 เท่าของหนู จำนวนเงี่ยงเดนไดรต์จึงอาจมากถึง 6,000 อัน


title: เซลล์พีระมิด

text:
การกำหนด (specification) เป็นเซลล์พีระมิด เกิดขึ้นในพัฒนาการระยะต้น ๆ ของสมองใหญ่
โดยเซลล์บรรพบุรุษ (progenitor cell) จะเปลี่ยนสถานะเป็น committed ว่าจะเป็นสายเซลล์ประสาทภายใน subcortical proliferative ventricular zone (VZ) และใน subventricular zone (SVZ)
เซลล์พีระมิดที่ยังไม่เจริญเต็มที่จะย้ายไปอยู่ที่แผ่นเปลือกสมอง (cortical plate) เป็นที่ที่จะเปลี่ยนสภาพให้แตกต่างมากขึ้น
โมเลกุลกลุ่มหนึ่งคือ endocannabinoid (eCB) มีผลโดยตรงต่อพัฒนาการของเซลล์พีระมิดและการวางทางดำเนินของแอกซอน
แฟ็กเตอร์ถอดรหัส (transcription factor) เช่น Ctip2 และ Sox5 พบว่ามีบทบาทกำหนดทิศทางแอกซอนของเซลล์พีระมิด


title: เซลล์พีระมิด

text:
เซลล์พีระมิดในหนูพบว่า เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในช่วงคลอดใหม่ ๆ
คือระหว่างวันที่ 3-21 เซลล์พีระมิดพบว่าเพิ่มขนาดตัวเซลล์เป็นทวีคูณ เพิ่มความยาวเดนไดรต์ส่วนยอด 5 เท่า และเพิ่มความยาวเดนไดรต์ส่วนฐาน 13 เท่า
ความเปลี่ยนแปลงอย่างอื่น ๆ รวมทั้ง ศักย์ช่วงพัก (resting potential) ของเยื่อหุ้มเซลล์ต่ำลง ความต้านทานของเยื่อหุ้มเซลล์ลดลง และค่าสูงสุดของศักยะงานสูงขึ้น


title: เซลล์พีระมิด

text:
เหมือนกับนิวรอนอื่น ๆ โดยมาก เดนไดรต์โดยทั่วไปเป็นส่วนรับสัญญาณเข้าของเซลล์ประสาท และแอกซอนเป็นส่วนส่งสัญญาณออก
ทั้งแอกซอนและเดนไดรต์ต่างก็มีสาขามาก
ซึ่งทำให้เซลล์สามารถส่งและรับสัญญาณกับนิวรอนต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก


title: เซลล์พีระมิด

text:
เหมือนกับนิวรอนอื่น ๆ นิวรอนพีระมิดมีช่องไอออนเปิดปิดด้วยความต่างศักย์ (voltage-gated ion channel) เป็นจำนวนมาก
เซลล์พีระมิดมีช่องไอออน Na, Ca และ K จำนวนมากในเดนไดรต์ และก็มีในตัวเซลล์บ้างด้วย
โดยช่องที่เดนไดรต์จะมีคุณสมบัติต่างกับช่องไอออนประเภทเดียวกันที่ตัวเซลล์
ช่อง Ca ที่เปิดปิดด้วยความต่างศักย์ (Voltage-gated Ca channel) ภายในเดนไดรต์ จะเริ่มทำงานด้วยศักย์แบบเร้าคือ excitatory postsynaptic potential (EPSP) ที่ต่ำกว่าขีด (subthreshold) และด้วยศักยะงานจากเซลล์เองแบบ back-propagating
ขอบเขตของ back-propagation ของศักยะงานภายในเดนไดรต์ของเซลล์พีระมิดจะขึ้นอยู่กับช่อง K ในเดนไดรต์
ช่องเป็นกลไกที่ใช้ควบคุมแอมพลิจูดของศักยะงาน


title: เซลล์พีระมิด

text:
สมรรถภาพการรวบรวมข้อมูลของเซลล์พีระมิดจะขึ้นอยู่กับจำนวนและการกระจายตัวของไซแนปส์ขาเข้าที่มี
เซลล์หนึ่ง ๆ มีไซแนปส์ขาเข้าแบบเร้าประมาณ 30,000 อัน และแบบยับยั้ง (ด้วยสัญญาณ Inhibitory postsynaptic potential, IPSP) ประมาณ 1,700 อัน
สัญญาณแบบเร้า (EPSP) ส่งมาที่เงี่ยงเดนไดรต์เท่านั้น เทียบกับสัญญาณแบบยับยั้ง (IPSP) ที่ส่งมาที่ก้านเดนไดรต์ (dendritic shaft) ตัวเซลล์ และแม้แต่ที่แอกซอน
สารสื่อประสาทแบบเร้าที่เซลล์ได้รับคือ กลูตาเมต และแบบยับยั้งก็คือ กาบา


title: เซลล์พีระมิด

text:
เซลล์พีระมิดสามารถจัดเป็นกลุ่ม ๆ ตามการตอบสนองเป็นกระแสประสาทต่อพัลส์ไฟฟ้า/พัลส์กระแสประสาทที่ได้ในช่วง
รวมทั้งเซลล์ประสาทแบบ RSad, RSna และ IB


title: เซลล์พีระมิด

text:
เซลล์ประสาทพีระมิดแบบ RSad
หรือ adapting regular spiking neuron (นิวรอนที่ส่งสัญญาณยอดแหลมอย่างสม่ำเสมอและปรับตัวได้)
ปล่อยกระแสประสาทเป็นศักยะงานต่างหาก ๆ ตามด้วยศักย์ไฟฟ้าตามหลัง (hyperpolarizing afterpotential) ที่ต่ำกว่าศักย์ช่วงพัก
ศักย์ไฟฟ้าตามหลังอาจยาวขึ้น เป็นการปรับความถี่การส่งศักยะงาน (spike frequency adaptation, SFA) ภายในนิวรอน


title: เซลล์พีระมิด

text:
เซลล์ประสาทพีระมิดแบบ RSad
หรือ non-adapting regular spiking neuron (นิวรอนที่ส่งสัญญาณยอดแหลมอย่างสม่ำเสมอและไม่ปรับตัว)
จะส่งศักยะงานเป็นขบวนหลังจากได้รับพัลส์ไฟฟ้าขาเข้า
แต่ไม่ปรากฏว่าปรับความถี่การส่งศักยะงาน


title: เซลล์พีระมิด

text:
นิวรอนพีระมิดแบบ IB หรือ intrinsically bursting neuron (นิวรอนระเบิดส่งสัญญาณ) ตอบสนองต่อพัลส์สัญญาณที่ถึงขีดด้วยการระเบิดส่งศักยะงานอย่างถี่ ๆ 2-5 อัน
โดยไม่ปรากฏว่าปรับความถี่ศักยะงาน


title: เซลล์พีระมิด

text:
นิวรอนพีระมิดเป็นนิวรอนหลักภายในลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลัง (corticospinal tract)
การทำงานของระบบสั่งการปกติจะต้องอาศัยพัฒนาการเป็นการเชื่อมต่อกันระหว่างแอกซอนภายในลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลังกับไขสันหลัง
โดยแอกซอนของนิวรอนจะยื่นไปเชื่อมต่อที่จุดต่าง ๆ ขึ้นอยู่กับ growth factor
เช่น เมื่อเชื่อมต่อกันอย่างถูกต้อง นิวรอนพีระมิดจะมีบทบาทในวงจรที่ทำให้เคลื่อนไหวอาศัยสายตาได้


title: เซลล์พีระมิด

text:
นิวรอนพีระมิดในคอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า (prefrontal cortex) มีหน้าที่ทางประชาน
ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ความซับซ้อนของเซลล์พีระมิดจะเพิ่มขึ้นจากเขตสมองด้านหลัง (posterior) ไปยังเขตสมองด้านหน้า (anterior)
ระดับความซับซ้อนของเซลล์น่าจะสัมพันธ์กับสมรรถภาพทางประชานของลิงสปีชีส์ต่าง ๆ
เช่น มันอาจมีบทบาทที่ขาดไม่ได้ในการรู้จำวัตถุ (object recognition) ที่ซับซ้อนภายในเขตเปลือกสมองที่แปลผลทางตา


title: การกระตุ้นเนื้อเยื่อบุโพรง

text:
การกระตุ้นเนื้อเยื่อบุโพรง หรือ การกระตุ้นเอนโดทีเลียม
เป็นภาวะสนับสนุนการอักเสบ (proinflammatory) ซึ่งโปรโหมตการจับเป็นก้อน/เป็นลิ่ม (procoagulant) ของเซลล์เนื้อเยื่อบุโพรง (endothelial cell) ที่บุช่องหลอดเลือด
ปรากฏโดยการมีปฏิสัมพันธ์กับเซลล์เม็ดเลือดขาวเพิ่ม และสัมพันธ์กับภาวะเริ่มต้นของโรคหลอดเลือดแดงแข็งและภาวะพิษเหตุติดเชื้อเป็นต้น
เป็นเหตุให้เกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนลึกมีลิ่มเลือด (deep vein thrombosis)
เพราะภาวะนี้ เยื่อก็จะหลั่ง Weibel-Palade body ออก


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง ( ตัวย่อ HDL) เป็นไลโพโปรตีนหลักชนิดหนึ่งใน 5 ชนิด
เป็นอนุภาคซับซ้อนประกอบด้วยโปรตีนหลายชนิด ซึ่งขนส่งโมเลกุลไขมันคือลิพิดไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกายภายในน้ำนอกเซลล์
อนุภาคหนึ่ง ๆ ปกติจะมีโปรตีน 80-100 หน่วย
และขนส่งโมเลกุลไขมันได้เป็นร้อย ๆ โมเลกุลต่ออนุภาค


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
อนุภาค แบ่งออกเป็นกลุ่มย่อย ๆ 5 กลุ่มตามความหนาแน่นและขนาด (ซึ่งสัมพันธ์กันอย่างผกผัน) ซึ่งก็มีสหสัมพันธ์กับการเกิดปัญหาหัวใจด้วย
ไม่เหมือนกับไลโพโปรตีนที่ใหญ่กว่าอื่น ๆ ซึ่งส่งโมเลกุลไขมันไปให้เซลล์ อนุภาค HDL จะนำโมเลกุลไขมันออกจากเซลล์ที่ต้องขับโมเลกุลไขมันออก
ลิพิดที่ขนส่งรวมทั้งคอเลสเตอรอล ฟอสโฟลิพิด และไตรกลีเซอไรด์ โดยขนส่งแต่ละอย่างเป็นจำนวนต่าง ๆ กัน


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
การเพิ่มความเข้มข้นของอนุภาค HDL สัมพันธ์กับการลดสะสมคราบไขมัน (คราบไขมันบวกเซลล์เม็ดเลือดขาว คือ atherosclerosis) ที่ผนังภายในหลอดเลือดแดง
ซึ่งสำคัญเพราะคราบไขมันที่สะสมในที่สุดก็จะหลุดออก แล้วก่อโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหลอดเลือด (vascular disease) อื่น ๆ
อนุภาค HDL บางครั้งเรียกว่า คอเลสเตอรอลแบบดี เพราะมันขนส่งโมเลกุลไขมันออกจากผนังหลอดเลือด ลดการสะสมแมคโครฟาจ (macrophage) และดังนั้นช่วยป้องกันหรือแม้แต่ทุเลาโรคหลอดเลือดแดงแข็ง
อย่างไรก็ดี งานศึกษาหลายงานได้แสดงว่า แม้หนูที่ไร้ HDL ก็ยังสามารถขนส่งคอเลสเตอรอลไปยังน้ำดี ซึ่งแสดงว่าต้องมีกลไกอื่นเพื่อกำจัดคอเลสเตอรอล


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
เพราะการวัดค่าอนุภาคโปรตีน HDL และ LDL (low-density lipoprotein) โดยตรงมีค่าใช้จ่ายสูง การตรวจ HDL ในเลือดมักจะวัดค่าทดแทน คือ HDL-C
ซึ่งเป็นคอเลสเตอรอลที่สัมพันธ์กับอนุภาค ApoA-1 (Apolipoprotein A1)/HDL
ในผู้สุขภาพดี HDL จะขนส่งคอเลสเตอรอลพร้อมกับไขมันชนิดอื่น ๆ ประมาณ 30% ในเลือด
นี่มักเทียบกับคอเลสเตอรอลที่สัมพันธ์กับอนุภาค คือ LDL-C ซึ่งเป็นค่าทดแทนค่า LDL ในเลือด
อนุภาค HDL กำจัดไขมันและคอเลสเตอรอลจากเซลล์ รวมทั้งตะกรันท่อเลือดแดง (atheroma) ที่ผนังหลอดเลือดแดง และขนส่งมันกลับไปยังตับเพื่อขับออกหรือนำไปใช้ใหม่
ดังนั้น คอเลสเตอรอลที่อนุภาค HDL ขนส่ง คือ HDL-C จึงเรียกว่า คอเลสเตอรอลแบบดี แม้จริง ๆ ก็เป็นคอเลสเตอรอลที่อนุภาค LDL ขนส่งเช่นกัน


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ผู้ที่มีระดับ HDL-C สูงกว่ามักจะมีปัญหาโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดน้อยกว่า และผู้ที่มีระดับต่ำกว่า (โดยเฉพาะต่ำกว่า 40 mg/dL หรือ 1 mmol/L) ก็มีโรคหัวใจในอัตราสูงกว่า
ระดับ HDL ที่สูงกว่าตามธรรมชาติยังมีสหสัมพันธ์กับสุขภาพหัวใจร่วมหลอดเลือดที่ดีกว่าด้วย
แต่ก็ไม่ปรากฏว่าการเพิ่ม HDL จะทำให้ได้ผลทางหัวใจร่วมหลอดเลือดที่ดีขึ้น


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
คอเลสเตอรอลในเลือดที่เหลือหลังจากนำ HDL ออกก็คือ คอเลสเตอรอลที่ไม่ใช่ HDL (non-HDL cholesterol)
ความเข้มข้นของส่วนนี้ ซึ่งอาจเป็นเหตุให้เกิด เรียกว่า non-HDL-C
ซึ่งปัจจุบันจัดเป็นตัวบ่งชี้ที่ดีกว่า LDL-C เพราะพยากรณ์โรคได้ดีกว่าและคำนวณได้ง่ายกว่า


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
HDL เป็นอนุภาคไลโพโปรตีนที่เล็กสุด
มันหนาแน่นสุดเพราะมีสัดส่วนโปรตีนสูงสุดเทียบกับลิพิด
apolipoprotein
ที่มันมีมากที่สุดคือ Apolipoprotein A1 (apo A-I) และ Apolipoprotein A2 (apo A-II)
ยีนต่างที่มีน้อยอย่างหนึ่งคือ ApoA-1 Milano ได้พบว่า มีประสิทธิภาพป้องกันและทุเลาโรคหลอดเลือดแดงแข็งดีกว่ามาก


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ตับสังเคราะห์ไลโพโปรตีนเหล่านี้เป็นคอมเพล็กซ์ที่ประกอบด้วย apolipoprotein และฟอสโฟลิพิด ซึ่งคล้ายอนุภาคไลโพโปรตีนรูปทรงกลมที่ไร้คอเลสเตอรอลแต่ทำให้แบน โดยงานศึกษาปี 2017 ได้เผยแพร่โครงสร้างทางนิวเคลียร์แมกเนติกเรโซแนนซ์ () ของอนุภาค
คอมเพล็กซ์เช่นนี้สามารถเก็บคอเลสเตอรอลจากเซลล์แล้วพกไว้ในภายใน ผ่านปฏิกิริยากับโปรตีน ATP-binding cassette transporter A1 (ABCA1)


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
เอนไซม์ในน้ำเลือดคือ lecithin-cholesterol acyltransferase (LCAT) สามารถเปลี่ยนคอเลสเตอรอลอิสระให้เป็น cholesteryl ester (ซึ่งเป็นรูปแบบคอเลสเตอรอลที่ไม่ชอบน้ำยิ่งกว่า) แล้วแยกใส่เข้าในแกนกลางของอนุภาคไลโพโปรตีน ซึ่งในที่สุดก็จะทำให้ HDL ที่ได้สังเคราะห์ขึ้นใหม่นี้ให้มีรูปทรงกลม
อนุภาค HDL จะเพิ่มขนาดเมื่อไหลเวียนผ่านระบบเลือดแล้วรวมโมเลกุลคอเลสเตอรอลและฟอสโฟลิพิดจากเซลล์และจากไลโพโปรตีนอื่น ๆ เช่นผ่านปฏิกิริยากับโปรตีนขนส่ง ABCG1 (ATP-binding cassette sub-family G member 1) และโปรตีน PLTP (phospholipid transport protein)


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
HDL ขนคอเลสเตอรอลโดยมากไปยังตับ หรือไปยังอวัยวะสร้างสเตอรอยด์ เช่น ต่อมหมวกไต รังไข่ และอัณฑะ ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม
โดยหน่วยรับ (receptor) HDL เช่น scavenger receptor BI (SR-BI/SCARB1) จะเป็นตัวจับ HDL แล้วอำนวยให้เนื้อเยื่อ/เซลล์ดูดซึม (selective uptake) คอเลสเตอรอลจาก HDL


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ในมนุษย์ วิถีที่สำคัญที่สุดไม่ใช่แบบโดยตรง คือจะมีโปรตีน cholesteryl ester transfer protein (CETP) เป็นตัวอำนวย
โปรตีนจะแลกไตรกลีเซอไรด์ของไลโพโปรตีนหนาแน่นต่ำมาก () กับ cholesteryl ester ของ HDL
ผลก็คือ VLDL จะแปรเป็น ซึ่งหน่วยรับ LDL จะเป็นตัวเอามันออกจากระบบไหลเวียน
ส่วนไตรกลีเซอไรด์ภายใน HDL จะไม่เสถียร คือ เอนไซม์ hepatic lipase จะเป็นตัวทำให้เสื่อม ทำให้ในที่สุดเหลือแต่อนุภาค HDL เล็ก ๆ แล้วเริ่มต้นวัฏจักรการนำคอเลสเตอรอลออกจากเซลล์ใหม่


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ส่วนคอเลสเตอรอลที่ส่งไปยังตับจะขับออกในน้ำดี
ซึ่งก็ขับออกในลำไส้ไม่ว่าจะโดยตรงหรือโดยอ้อมหลังจากเปลี่ยนเป็นกรดน้ำดี (bile acid)
การส่งคอเลสเตอรอลกับ HDL ไปยังต่อมหมวกไต รังไข่ และอัณฑะ สำคัญในการสังเคราะห์ฮอร์โมนสเตอรอยด์
ขั้นตอนต่าง ๆ ในเมแทบอลิซึมของ HDL มีบทบาทขนส่งคอเลสเตอรอลจากแมคโครฟาจอิ่มลิพิดของหลอดเลือดแดงที่สั่งสมคราบไขมัน (คือจากหลอดเลือดแดงที่แข็ง) ซึ่งบางครั้งเรียกว่า เซลล์โฟม (foam cell) ไปยังตับเพื่อขับออกในน้ำดี
เป็นวิถีที่เรียกว่า "reverse cholesterol transport" (การขนส่งคอเลสเตอรอลย้อนกลับ) และพิจารณาว่า เป็นหน้าที่ป้องกันหลอดเลือดแดงแข็งของ HDL แบบคลาสสิก


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
HDL ขนส่งลิพิดและโปรตีนหลายชนิด บางอย่างแม้เข้มข้นน้อยมากแต่ก็มีฤทธิ์ทางชีวภาพมาก
ยกตัวอย่างเช่น HDL พร้อมกับโปรตีนและลิพิดที่มันขนส่งช่วยยับยั้งกระบวนการออกซิเดชัน การอักเสบ การก่อกัมมันต์ของเนื้อเยื่อบุโพรง การจับเป็นก้อน/การจับเป็นลิ่ม (coagulation) และการรวมกลุ่มของเกล็ดเลือด
คุณสมบัติเหล่านี้อาจทำให้ HDL สามารถป้องกันโรคหลอดเลือดแดงแข็งได้ แม้จะยังไม่รู้ว่าคุณสมบัติอะไรสำคัญที่สุด
อนึ่ง HDL รูปแบบย่อย (subfraction) ขนาดเล็กอย่างหนึ่งซึ่งเรียกว่า trypanosome lytic factor (TLF) ยังช่วยป้องกันโพรโทซัวที่เป็นปรสิตคือ "Trypanosoma brucei brucei" ได้


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ในปฏิกิริยาที่ทำให้เครียด acute-phase protein และ apolipoprotein คือ serum amyloid A จะได้การกระตุ้นจาก cytokine คือ interleukin 1 และ interleukin 6 และจาก cortisol ที่เปลือกต่อมหมวกไต (adrenal cortex) ผลิต แล้วส่งรวมกับอนุภาค HDL ไปยังเนื้อเยื่อที่เสียหาย
เมื่อถึงที่อักเสบแล้ว มันก็จะเรียกและก่อกัมมันต์ต่อเม็ดเลือดขาว
ถ้าอักเสบแบบเรื้อรัง การสะสมมันที่เนื้อเยื่อจะปรากฏเป็นแอมีลอยด์ (amyloidosis)


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
มีการเสนอว่า ความเข้มข้นของอนุภาค HDL ขนาดใหญ่ในเลือด เป็นตัวบ่งชี้ฤทธิ์ป้องกันโรคหลอดเลือดแดงแข็งที่แม่นยำกว่า เทียบกับความเข้มข้นของอนุภาค HDL ทั้งหมด
อัตราส่วนของ HDL อนุภาคใหญ่และ HDL โดยรวมจะต่างกันมากระหว่างบุคคล และวัดได้ด้วยการสอบปริมาณไลโพโปรตีน (lipoprotein assay) ที่ซับซ้อนไม่ว่าจะด้วย electrophoresis (การเคลื่อนสู่ขั้วไฟฟ้า) ซึ่งพัฒนาขึ้นดั้งเดิมในคริสต์ทศวรรษ 1970 หรือด้วย NMR spectroscopy ซึ่งพัฒนาขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1990
HDL ได้แบ่งเป็นรูปแบบย่อย (subfraction) 5 อย่าง
ตั้งแต่ใหญ่สุด (และมีประสิทธิภาพกำจัดคอเลสเตอรอลมากสุด) จนถึงเล็กสุด (มีประสิทธิภาพน้อยสุด) คือ 2a, 2b, 3a, 3b และ 3c


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ลิพิดเป็นกลุ่มสารประกอบที่หลายหลาก ละลายน้ำไม่ค่อยได้ แต่ละลายในตัวทำละลายที่ไม่แบ่งขั้วได้
ไตรกลีเซอไรด์ (TG) คอเลสเตอรอล และฟอสโฟลิพิด เป็นลิพิดหลัก ๆ ในร่างกาย
ซึ่งขนส่งเป็นคอมเพล็กซ์ประกอบด้วยลิพิดและโปรตีนที่เรียกว่า ไลโพโปรตีน


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ไตรกลีเซอไรด์ (TG) สร้างขึ้นโดยรวมกรีเซอรีนกับกรดไขมัน 3 โมเลกุล
TG เป็นองค์ประกอบหลักของ และไคโลไมครอน (chylomicron) จึงมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเมแทบอลิซึม
คือเมื่อร่างกายต้องการกรดไขมันเป็นแหล่งพลังงาน ฮอร์โมนกลูคากอนก็จะส่งสัญญาณให้ไลเพส (lipase) แตก TG เพื่อปล่อยกรดไขมันอิสระ ()
TG ละลายน้ำไม่ได้ เป็นไขมันไม่แบ่งขั้ว (non-polar)
ไม่ใช่องค์ประกอบของเยื่อหุ้มเซลล์ การสังเคราะห์และการเก็บโดยมากเกิดในตับและเนื้อเยื่อไขมัน (adipose tissue)
FFA และกลีเซอรีนต้องเปลี่ยนเป็นสภาพกัมมันต์ก่อนสังเคราะห์ TG เป็น Acyl-CoA และ glycerol-3-phosphate ตามลำดับ


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ชื่อว่า คอเลสเตอรอล มาจากคำกรีกว่า "chole-" (น้ำดี), "stereos" (ของแข็ง) และปัจจัยเติมหลังทางเคมีสำหรับแอลกอฮอล์คือ "ol"
เป็นองค์ประกอบทางโครงสร้างของเยื่อหุ้มเซลล์ที่จำเป็นเพื่อให้ได้สภาพซึมผ่านได้ (permeability) และความยืดหยุ่นได้/ไหลได้ (fluidity)
นอกจากนั้น ยังเป็นองค์ประกอบสำคัญเพื่อผลิตกรดน้ำดี, ฮอร์โมนสเตอรอยด์, และวิตามินดี
แม้คอเลสเตอรอลจะสำคัญและจำเป็น แต่การมีในเลือดสูงก็เป็นตัวบ่งชี้โรคต่าง ๆ เช่น โรคหัวใจ
ตับผลิตประมาณ 20-25% ของคอเลสเตอรอลในแต่ละวัน


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ฟอสโฟลิพิดเป็น TG ที่มีพันธะโคเวเลนต์กับหมู่ฟอสเฟต (phosphate group) ผ่านเอสเทอร์
มีหน้าที่สำคัญต่าง ๆ รวมทั้ง


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text: ไลโพโปรตีนประกอบด้วยแกนกลางที่เป็นลิพิดไม่ชอบน้ำ (รวมทั้ง TG และ cholesteryl ester) หุ้มด้วยเปลือกฟอสโฟลิพิดที่แบ่งขั้ว ด้วยคอเลสเตอรอลอิสระ และด้วย apolipoprotein ที่ชอบน้ำ มี 6 ประเภท ต่างกันโดยสัดส่วนของแกนที่เป็นลิพิดและโดยประเภทของ apoprotein คือ


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ชายมักจะมีระดับ HDL ที่ต่ำกว่าอย่างสังเกตได้เมื่อเทียบกับหญิง โดยมีขนาดเล็กกว่าและบรรจุคอเลสเตอรอลได้น้อยกว่า
ชายยังมีอุบัติการณ์ของโรคหัวใจเนื่องกับโรคหลอดเลือดแดงแข็งที่สูงกว่า
การดื่มแอลกอฮอล์มักเพิ่มระดับ HDL
แต่การดื่มแอลกฮอล์พอประมาณก็สัมพันธ์กับอัตราการตายที่ต่ำกว่าเพราะโรคหัวใจและหลอดเลือดและเพราะโรคทั้งหมด


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
งานศึกษาปี 2012 ยืนยันว่า HDL มีคุณสมบัติเป็นบัฟเฟอร์เพื่อลดสภาวะการจับเป็นลิ่ม/เป็นก้อนเกินของคนไข้เบาหวานชนิดที่ 2 และลดความเสี่ยงสูงของภาวะแทรกซ้อนเพราะโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดในคนไข้เหล่านี้
งานยังแสดงด้วยว่า HDL มีสหสัมพันธ์ในเชิงลบที่สำคัญกับเวลาการจับลิ่มของเลือด (activated partial thromboplastin time, APTT)


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
งานศึกษาทางวิทยาการระบาดยังแสดงว่า ระดับ HDL ที่สูง (เกิน 60 mg/dL) ช่วยป้องกันโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด เช่น โรคลมเหตุเลือดถูกอุดกั้น (ischemic stroke) และกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือด
ส่วน HDL ที่ต่ำ (น้อยกว่า 40 mg/dL ในชาย และน้อยกว่า 50 mg/dL ในหญิง) เพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดแดงแข็ง


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ข้อมูลจากงานศึกษาเด่น คือ Framingham Heart Study แสดงว่า ถ้าค่า LDL อยู่นิ่ง อัตราความเสี่ยงโรคหัวใจจะเพิ่มขึ้น 10 เท่า ถ้า HDL เปลี่ยนจากสูงไปเป็นต่ำ
แต่ในนัยกลับกัน เมื่อค่า HDL นิ่ง อัตราความเสี่ยงจะเพิ่ม 3 เท่า เมื่อ LDL เปลี่ยนจากต่ำไปสูง
เช่น ถ้า HDL อยู่นิ่งที่ 85 mg/dl ความเสี่ยงโรคหลอดเลือดแดงเลี้ยงหัวใจอุดตัน (coronary artery disease, CAD) จะอยู่ที่ 1/10 ของค่าปกติเมื่อ LDL ต่ำ (100 mg/dl) และยังคงอยู่ที่ 3/10 ของค่าปกติเมื่อ LDL สูง (220 mg/dl)
กล่าวอีกอย่างก็คือ ข้อมูลแสดงนัยว่า HDL เป็นปัจจัยเสี่ยงที่มีกำลังกว่า LDL
เพราะถ้า HDL สูง (85 mg/dl) ความเสี่ยง CAD ก็ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยแม้เมื่อ LDL สูง
ดังนั้น การลดระดับ LDL ในบุคคลที่มี HDL สูง แม้จะมีประโยชน์บ้าง แต่ก็เพียงลดความเสี่ยงที่ต่ำอยู่แล้วให้ต่ำมาก
และบุคคลที่แม้มี LDL ต่ำมากก็ยังเสี่ยงสูงกว่าถ้าค่า HDL ไม่สูงพอ


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ห้องปฏิบัติการดั้งเดิมวัดค่า HDL โดยแยกไลโพโปรตีนชนิดอื่น ๆ ออกไม่ว่าจะด้วยการหมุนเหวี่ยงเร็วยิ่งยวด (ultracentrifugation) หรือการทำให้ตกตะกอนด้วยไอออนมีเวเลนซีคู่เช่น Mg แล้วใส่ผลปฏิกิริยาของ cholesterol oxidase เข้ากับปฏิกิริยาของตัวบ่งชี้/ตัววัด
วิธีการที่เป็นมาตรฐานก็ยังใช้เทคนิคเหล่านี้
แต่ห้องปฏิบัติการปัจจุบันโดยมากใช้วิธีการวิเคราะห์อัตโนมัติที่ระงับฤทธิ์ของไลโพโปรตีนที่มี apolipoprotein B (apo B) ด้วยสารภูมิต้านทานของ apo B แล้ววัดค่าคอเลสเตอรอลในอนุภาค HDL ที่ไม่ได้ระงับผ่านปฏิกิริยาอาศัยเอนไซม์เพื่อวัดสี (colorimetric enzyme reaction)
เทคนิคโครมาโทกราฟีแบบ high-performance liquid chromatography (HPLC) ก็สามารถใช้วัดค่า HDL ได้เช่นกัน


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
แม้รูปแบบย่อย (subfractions) ของ HDL คือแบบ HDL-2C และ HDL-3C ก็วัดได้ด้วย
แต่ความสำคัญทางคลินิกของรูปแบบย่อยเหล่านี้ยังไม่ได้ระบุ
และการวัดสมรรถภาพการทำปฏิกิริยาของ apo-A แม้จะใช้วัดค่า HDL ได้ แต่ก็เชื่อว่าไม่แม่นยำเท่าวิธีที่กล่าวมาแล้ว


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
สมาคมหัวใจอเมริกัน (), สถาบันสุขภาพแห่งชาติ (สหรัฐอเมริกา) และโปรแกรมให้การศึกษาเรื่องคอเลสเตอรอลแห่งชาติอเมริกัน () มีคำแนะนำเกี่ยวกับค่า HDL เมื่ออดอาหารกับความเสี่ยงโรคหัวใจ
LDL ในระดับสูงพร้อมกับ HDL ในระดับต่ำ เป็นปัจจัยเสี่ยงอีกอย่างสำหรับโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
เพราะเทคโนโลยีมีค่าใช้จ่ายน้อยลงในขณะที่การทดลองทางคลินิกก็ยังแสดงความสำคัญของ HDL อย่างต่อเนื่อง
วิธีการวัดความเข้มข้นและขนาดของ HDL โดยตรงซึ่งมีค่าใช้จ่ายลดลงก็ได้มีเพิ่มมากขึ้น และพิจารณว่า เป็นเรื่องสำคัญเพื่อประเมินความเสี่ยงของบุคคลเนื่องกับโรคหลอดเลือดแดงแข็งที่แย่ลงเรื่อย ๆ และเพื่อชี้แนวการรักษา


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
เพราะอนุภาค HDL มีประจุไฟฟ้าสุทธิเป็นลบโดยมีความหนาแน่นและขนาดต่าง ๆ การวัดด้วยการหมุนเหวี่ยงเร็วยิ่งยวด (ultracentrifugation) ตามด้วย electrophoresis (การเคลื่อนสู่ขั้วไฟฟ้า) ได้ใช้ตั้งแต่ก่อนคริสต์ทศวรรษ 1950 เพื่อแยกแยะความเข้มข้นของอนุภาค HDL แล้วแยกลุ่มตามขนาดเทียบกับปริมาตรเฉพาะ (specific volume) ของน้ำเลือด
อนุภาค HDL ที่ใหญ่กว่าสามารถขนส่งคอเลสเตอรอลได้มากกว่า


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text: ความเข้มข้นและขนาดของอนุภาคไลโพโปรตีนสามารถประมาณได้ด้วยลักษณะเฉพาะทางนิวเคลียร์แมกเนติกเรโซแนนซ์ (nuclear magnetic resonance)


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text: งานศึกษาทางการแพทย์ MESA ที่ได้ทุนจากสถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐ () ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ () ได้จัดอัตราการเกิดโรคเป็นเปอร์เซ็นไทล์เทียบกับระดับ HDL รวมในเลือดและกับระดับ HDL ขนาดใหญ่ที่สุดในเลือด


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
อุบัติการณ์การเกิดเหตุการณ์หลอดเลือดแดงแข็งตามเวลา จะต่ำสุดสำหรับผู้ที่มีทั้งความเข้มข้นของอนุภาค HDL รวมสูงสุด (คือ เปอร์เซ็นไทล์ >75%) และความเข้มข้นของอนุภาค HDL ขนาดใหญ่สูงสุด
ในประเทศบางประเทศ การตรวจเลือดทั่วไปในคลินิกจะให้ค่าวัดหลายอย่างอื่น ๆ รวมทั้งความเข้มข้นของอนุภาค HDL, ความเข้มข้นของอนุภาค LDL ขนาดเล็ก, ความเข้มข้นของไลโพโปรตีนหนาแน่นต่ำมาก (), ค่าประมาณการดื้ออินซูลิน (insulin resistance) และค่าวัดคอเลสเตอรอลทั่วไป


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
มีการสัมพันธ์ความจำทางภาษา (verbal memory) กับระดับลิพิดในเลือดเมื่ออดอาหาร
ในงานศึกษาที่มีตัวอย่างผู้เข้าร่วมวัยกลางคนจำนวนมาก ระดับคอเลสเตอรอลแบบ HDL ต่ำสัมพันธ์กับความจำไม่ดี และการมีระดับลดลงภายใน 5 ปีที่ติดตาม สัมพันธ์กับความจำที่แย่ลง


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
แม้ระดับ HDL ในเลือดจะมีสหสัมพันธ์กับสุขภาพหัวใจร่วมหลอดเลือด แต่การใช้ยาเพื่อเพิ่มระดับในเลือดก็ไม่ปรากฏกว่าทำให้สุขภาพดีขึ้น
กล่าวอีกอย่างก็คือ การเพิ่มระดับ HDL อาจจะไม่ทำให้สุขภาพหัวใจร่วมหลอดเลือดดีขึ้น
เพราะฉะนั้น อาจเป็นไปได้ว่า สุขภาพหัวใจร่วมหลอดเลือดที่ดีทำให้ระดับ HDL สูง หรือมีปัจจัยที่สามอย่างอื่นที่ทำให้ทั้งสุขภาพดีและระดับ HDL สูง หรือนี่เป็นเรื่องบังเอิญโดยไม่เป็นเหตุผล


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text: อนุภาคไลโพโปรตีนแบบ HDL ที่มี apolipoprotein C3 สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดแดงเลี้ยงหัวใจเพิ่มขึ้น ไม่ใช่ลดลง


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text: การเปลี่ยนอาหารและการออกกำลังกายอาจมีผลเพิ่มระดับ HDL คือ


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ไขมันอิ่มตัวโดยมากเพิ่มคอเลสเตอรอลแบบ HDL ในระดับต่าง ๆ แต่ก็เพิ่มระดับคอเลสเตอรอลรวมและแบบ LDL ด้วย
อาหารไขมันสูง, โปรตีนพอควร, และคาร์โบไฮเดรตต่ำ (เช่น ketogenic diet) อาจทำให้ร่างกายตอบสนองเหมือนกับทานวิตามินบี3 คือลดระดับ LDL และเพิ่ม HDL ดังจะกล่าวต่อไปผ่านการจับคู่ของสารประกอบอินทรีย์ beta-hydroxybutyrate กับหน่วยรับคือ Niacin receptor 1


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ระดับ HDL สามารถเพิ่มได้เมื่อเลิกสูบยาเส้น/บุหรี่
หรือเมื่อทานแอลกฮอล์น้อยจนถึงปานกลาง


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
งานวิเคราะห์ต่าง ๆ แสดงว่า การสูบกัญชาไม่ว่าจะในอดีตหรือปัจจุบันไม่สัมพันธ์กับระดับ HDL-C ที่สูงขึ้น
เช่น งานศึกษาในคนไข้ 4,635 คนแสดงว่าการสูบกัญชาไม่มีผลต่อระดับ HDL-C (P=0.78) คือ ค่าเฉลี่ย HDL-C/และค่าคลาดเคลื่อนมาตรฐาน (standard error) ของผู้ที่ไม่เคยสูบเท่ากับ 53.4/0.4 mg/dL, ของผู้สูบในอดีต 53.9/0.6 mg/dL และของผู้สูบในปัจจุบัน 53.9/0.7 mg/dL


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
การบำบัดเพื่อเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลแบบ HDL ก็โดยให้ยาไฟเบรต (fibrate) และวิตามินบี3 (ไนอาซิน)
แต่ไฟเบรตก็ไม่มีผลต่อการตายทั่วไปเพราะเหตุทั้งหมด แม้จะมีผลต่อลิพิด


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ส่วนวิตามินบี3 เพิ่ม HDL โดยยับยั้งเอนไซม์ diacylglycerol acyltransferase 2 ในตับ, ลดการสังเคราะห์ไตรกลีเซอไรด์และการหลั่งไลโพโปรตีนหนาแน่นต่ำมาก () ผ่านหน่วยรับ HM74
หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า niacin receptor 2 และผ่านหน่วยรับ HM74A/GPR109A หรือเรียกว่า niacin receptor 1


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
วิตามินบี3 ในขนาดที่ให้ผลทางเภสัช (1-3 ก./วัน) จะเพิ่มระดับ HDL ประมาณ 10-30%
จึงเป็นสารมีฤทธิ์มากที่สุดเพื่อเพิ่มระดับ HDL
การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมได้แสดงว่า การรักษาด้วยวิตามินบี3 สามารถชะลอโรคหลอดเลือดแดงแข็งและปัญหาหัวใจร่วมหลอดเลือดได้อย่างสำคัญ
ผลิตภัณฑ์วิตามินบี3 ที่ขายโฆษณาว่า "no-flush" คือไม่มีผลข้างเคียงเป็นหน้าแดง/ตัวแดง จะไม่มีกรดนิโคตินิกอิสระ (free nicotinic acid) จึงไม่มีประสิทธิภาพเพิ่มระดับ HDL เทียบกับผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาว่า "sustained-release" (คือค่อย ๆ ปล่อยยาออกฤทธิ์เป็นระยะยาว) ซึ่งอาจมี แต่สินค้าบางยี่ห้อก็เป็นพิษต่อตับ
ดังนั้น รูปแบบที่แนะนำเพื่อเพิ่ม HDL ก็คือผลิตภัณฑ์ที่มีราคาคถูกสุดและปล่อยสารออกฤทธิ์ทั้งหมดทันที (immediate-release)


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ทั้งไฟเบรตและวิตามินบี3 เพิ่มระดับโฮโมซิสตีน (homocysteine) ซึ่งเป็นพิษต่อหลอดเลือดแดง แต่อาจแก้ได้โดยทานวิตามินรวมที่มีวิตามินบีต่าง ๆ สูง
แต่งานทดลองในยุโรปหลายงานที่ตรวจสูตรวิตามินซึ่งนิยมที่สุดพบว่า ผลิตภัณฑ์ลดโฮโมซิสตีน 30% โดยเฉลี่ย แต่ไม่ลดปัญหาหัวใจร่วมหลอดเลือดแม้ก็ไม่มีผลเสียด้วย
ส่วนงานศึกษาวิตามินบี3 ปี 2011 ต้องเลิกก่อนกำหนดเพราะคนไข้ที่ทานวิตามินบี3 บวกกับ statin ไม่มีสุขภาพหัวใจที่ดีขึ้น แต่เสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มขึ้น


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
เพื่อเปรียบเทียบ การใช้ statin มีผลต้านไม่ให้มีระดับ LDL สูง
แต่โดยมากก็ไม่มีผลหรือมีผลน้อยเพื่อเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลแบบ HDL
แต่ยาหลายอย่างในกลุ่ม statin รวมทั้ง rosuvastatin และ pitavastatin ก็เพิ่มระดับ HDL อย่างสำคัญ
เพราะ statin มีผลข้างเคียงต่าง ๆ เช่น กล้ามเนื้อเจ็บ
คนไข้อาจจำต้องได้ยาขนาดต่ำกว่าเพื่อควบคุมคอเลสเตอรอล


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
ผลิตภัณฑ์ Lovaza ซึ่งประกอบด้วยกรดไขมันโอเมกา-3, eicosapentaenoic acid ethyl ester และ docosahexaenoic acid ethyl ester พบว่า เพิ่มระดับ HDL-C
แต่หลักฐานดีสุดที่มีก็แสดงว่า ไม่มีประโยชน์ไม่ว่าจะในระดับปฐมภูมิหรือทุติยภูมิต่อโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด


title: ไลโพโปรตีนหนาแน่นสูง

text:
แม้องค์การอาหารและยาสหรัฐจะยังไม่ได้อนุมัติ peroxisome proliferator-activated receptor (PPAR) modulator หรือ selective androgen receptor modulator (SARM) คือ GW501516 ซึ่งเป็นสารเคมีที่ยังทดลองอยู่ (คือยังไม่ให้มนุษย์บริโภค) แต่ก็พบว่ามีผลดีต่อ HDL-C
และมีฤทธิ์ต้านหลอดเลือแดงแข็ง (antiatherogenic) ถ้า LDL เป็นปัญหา


title: ปาเวล ชีชากอฟ

text: ปาเวล วาซิลิเอวิช ชีชากอฟ หรือ จีชากอฟ (; (8 กรกฎาคม [ตามปฎิทินเก่า 27 มิถุนายน] ค.ศ. 1767 – 20 สิงหาคม ค.ศ. 1849) เป็นผู้บัญชาการทหารและนาวิกโยธินของรัสเซียในสงครามนโปเลียน


title: ปาเวล ชีชากอฟ

text: เขาเกิดเมื่อปี ค.ศ. 1767 ในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ซึ่งเป็นบุตรของนายพลเรือ วาซีลี ชีชากอฟ กับภรรยาชาวอังกฤษ เมื่ออายุสิบสองปีเขาถูกเกณฑ์เข้าสู่กองกำลังรักษาความมั่นคง ส่วนในปี ค.ศ. 1782 เขาทำหน้าที่ในการศึกที่ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในฐานะนายทหารผู้ช่วยพ่อของเขา เขาทำหน้าที่อย่างยอดเยี่ยมในสงครามรัสเซีย-สวีเดนเมื่อปี ค.ศ. 1788–1790 โดยเขาได้บัญชาการกองเรือรบแนวเส้นประจัญบาน "รอสติสลาฟ" และได้รับบำเหน็จเครื่องอิสริยาภรณ์เซนต์จอร์จ ชั้นที่สี่ รวมถึงดาบทองที่มีคำจารึกว่า "สำหรับความกล้าหาญ"


title: ปาเวล ชีชากอฟ

text: หลังสงคราม เขาเข้าเรียนที่สถาบันราชนาวี ขณะอยู่ที่นั่น เขาได้พบกับเอลิซาเบธ โปรบี ลูกสาวของข้าราชการที่ท่าเรือชาแธม และต่อมาได้หมั้นกับเธอ เมื่อเขากลับไปยังรัสเซียในปี ค.ศ. 1796 เขาได้ขออนุญาตแต่งงาน แต่มีกระแสรับสั่งโดยจักรพรรดิพอลที่ 1 ว่า "มีเจ้าสาวเพียงพออยู่แล้วในรัสเซีย ไม่จำเป็นต้องมองหาใครในอังกฤษอีก" มีความรุนแรงบางอย่างตามมาและชีชากอฟถูกส่งตัวเข้าเรือนจำ เขาได้รับพระราชทานอภัยโทษในไม่นาน โดยได้รับพระบรมราชานุญาตให้แต่งงานกับเอลิซาเบธ และได้รับการเลื่อนยศเป็นพลเรือตรี ส่วนในปี ค.ศ. 1802 อเล็กซานเดอร์ที่ 1 ซึ่งเป็นผู้สืบราชบัลลังก์แห่งองค์จักรพรรดิพอล ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนยศชีชากอฟเป็นพลเรือโท และทรงแต่งตั้งให้เขาเป็นสมาชิกคนหนึ่งของคณะกรรมการปฏิรูปกองทัพเรือ ครั้นในปี ค.ศ. 1807 เขาได้รับการเลื่อนยศเป็นพลเรือเอก และได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงราชนาวี


title: ปาเวล ชีชากอฟ

text: ชีชากอฟลาออกและเดินทางไปยุโรปในปี ค.ศ. 1809–1811 กระทั่งเอลิซาเบธเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1811 ส่วนในปี ค.ศ. 1812 อเล็กซานเดอร์มีพระราชกระแสรับสั่งให้เขาเข้าเฝ้าและแต่งตั้งให้เขาเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดแห่งกองทัพตะวันตกที่สามที่ตั้งขึ้นใหม่ รวมถึงผู้สำเร็จราชการแห่งมอลเดเวียและวัลลาเชีย อย่างไรก็ตาม สนธิสัญญาบูคาเรสต์ ค.ศ. 1812 ได้ทำให้สงครามรัสเซีย-ตุรกีสิ้นสุดเมื่อถึงเวลาที่เขาได้รับคำสั่งจากกองทัพ ในช่วงการศึก ค.ศ. 1812 เพื่อต่อต้านจักรพรรดินโปเลียน เขาถูกกล่าวหาว่าเป็นคนปล่อยให้จักรพรรดินโปเลียนทรงหนีที่แม่น้ำเบเรซีนาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1812 ส่วนในปี ค.ศ. 1813 เขาถูกไล่ออกและในปีต่อไปได้เดินทางไปยังประเทศฝรั่งเศสในช่วงออกจากงานโดยไม่กลับไปยังประเทศรัสเซียอีกเลย เขายังคงเป็นสมาชิกสภาแห่งรัฐจนกระทั่งปี ค.ศ. 1834 แต่ถูกถอดออกจากตำแหน่งหลังจากนั้น และถูกยึดทรัพย์สิน เขาเสียชีวิตในกรุงปารีสในปี ค.ศ. 1849 ซึ่งหลังจากเสียชีวิต บันทึกความทรงจำของเขาได้รับการตีพิมพ์


title: สองนรี

text: สองนรี เป็นบทประพันธ์ของ พัดชา เคยสร้างเป็นละครโทรทัศน์มาสองครั้งแล้ว


title: สองนรี

text:
ครั้งที่ 1 ออกอากาศทาง ช่อง 3 (พ.ศ. 2540) ทุกวันจันทร์ - วันอังคาร เวลา 20.20 - 22.20 น. วันที่ออกอากาศ 24 กุมภาพันธ์ 2540 - 22 เมษายน 2540 ผลิตโดย บริษัท โนพรอบเล็ม จำกัด บทประพันธ์ พัดชา บทโทรทัศน์ ยิ่งยศ ปัญญา กำกับการแสดง ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์ นักแสดงโดย จักรกฤษณ์ อำมะรัตน์ แอน ทองประสม รวิชญ์ เทิดวงส์ พรนภา เทพทินกร อุทุมพร ศิลาพันธุ์ พรนภา เทพทินกร และนักแสดงอีกมากมาย
ครั้งที่ 2 ออกอากาศทาง ช่อง 7 เอชดี (พ.ศ. 256..) ผลิตโดย บริษัท พอดีคำ เอนเทอร์เทนเม้นท์ จำกัด บทประพันธ์ พัดชา บทโทรทัศน์ กำกับการแสดง ชัชวาล ศาสตวัตกลูน นักแสดงโดย ธันวา สุริยจักร พีชญา วัฒนามนตรี สพล อัศวมั่นคง สุภาพร มะลิซ้อน ปภาดา กลิ่นสุมาลย์ พงศกร โตสุวรรณ มยุรา เศวตศิลา และนักแสดงอีกมากมาย


title: สุริยุปราคา 24 สิงหาคม พ.ศ. 2606

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2606 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 12 สิงหาคม พ.ศ. 2607

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2607 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: สุริยุปราคา 17 ธันวาคม พ.ศ. 2609

text: สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2609 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร


title: จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้

text: จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้ (, ย่อว่า: "Sultra", ) เป็นจังหวัดหนึ่งบนเกาะซูลาเวซี ที่มีรูปร่างเป็นคาบสมุทรทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะ ในประเทศอินโดนีเซีย ยังประกอบด้วยเกาะนอกชายฝั่งอย่าง บูตน, มูนา, กาบาเอนา และ วาโวนีอี รวมถึงเกาะเล็ก ๆ อีกหลายเกาะ จังหวัดมีเมืองหลวงของเมืองเกินดารี ตั้งอยู่ชายฝั่งทิศตะวันออกของคาบสมุทร


title: จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้

text: จังหวัดนี้ไม่มีถนนหลวงสายใหญ่ที่เชื่อมโยงกับส่วนที่เหลือของเกาะ การเดินทางหลักใช้คือวิธีเรือข้ามฟากที่อ่าวโบนีระหว่างวาตัมโปเนในจังหวัดซูลาเวซีใต้กับท่าเรือโกลาโกในจังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้


title: จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้

text: มีเทือกเขาที่สำคัญสองแห่งในจังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้ คือ เทือกเขาตังเกอาซีนูวา และเทือกเขาเมกงกา แม่น้ำสายสำคัญคือ ลาลินดู ลาโซโล และซัมปารา