
#دائما_یکسان_نباشد_حال_دوران_غم_مخور 
 
برخی شبها معمولاً آخرین نفری هستم که از محل کارم در دانشگاه خارج می‌شوم. همه‌ی چراغ‌ها را خاموش کرده‌اند. دانشگاه غرق ظُلماتی وصف‌ناپذیر است. تاریکیِ مطلق. تنها چیزی که در این مسیر پر پیچ و خم یاری‌ام می‌کند تا به درد و دیوار نخورم و در پله‌ها کله مُعلق نزنم، دو تا چراغ کوچک سبز و قرمز روی آب سرد کنی است که در یکی از پیچ‌ها قرار دارد. دو چراغ کوچک به اندازه‌ی دو عدس. 
 
با خودم فکر می‌کنم وضعیت ما در هستی مگر غیر از این است؟ 
 تا حالا به حد و قواره‌ی خودمان در عالم فکر کرده‌اید؟ در سرزمین کوچکی هستیم به نام ایران. خاورمیانه، و به قول محسن نامجو، "اینکه زاده‌ی آسیایی". روی کره‌ی زمین. زمینی که کُلَش در کهکشان راه شیری [که خودش فقط یک کهکشان کوچک از چند میلیارد کهکشان در کیهان است] به اندازه‌ی یک دانه‌ی خردل هم نمی‌شود. حالا حسابِ من و تو که روی این دانه‌ی خردل معلوم است. 
 
در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود 
از گوشه‌ای برون آی ای کوکب هدایت 
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود 
زنهار از این بیابان وین راه بی‌نهایت 
ای آفتاب خوبان می‌جوشد اندرونم 
یک ساعتم بگنجان در سایه‌ی عنایت 
این راه را نهایت صورت کجا توان بست 
کش صد هزار منزل بیش است در بدایت 
 
امروزه ما با وجود تلسکوپ‌های فضایی و رادیوتلسکوپ‌ها بخش‌هایی از کیهان را رصد می‌کنیم که پیش از این‌ها بشر هیچ شناخت و درکی از آن نداشت. کیهانِ شناخته‌شده در زمانه‌ی ما به مراتب بزرگتر از آن است که گالیله و نیوتن و کپلر و کپرنیک تصور می‌کردند. امروزه دانشمندان قطر جهان قابل مشاهده را حدود ۹۳ میلیارد سال نوری تخمین می‌زنند. جهانی که به گفته آنها حدود چهارده میلیارد سال پیش آغاز شده، در حال انبساط است و صدها میلیارد کهکشان دارد. و در این میان، استیون هاوکینگ بر این باور بود که در عالمی با بیش از ۱۰۰ میلیارد کهکشان، که در هر یک از آنها صدها میلیون ستاره وجود دارد، بعید است زمین تنها جایی باشد که در آن موجودات زنده پدیدار شده‌اند. 
 
امروزه کیهان‌شناسان نه تنها در پی کشف رمز و راز کیهان وچگونگی پیدایش جهان‌اند؛ بلکه با یک پرسش بنیادین مواجه‌اند که در حیطه‌ی اخترزیست‌شناسی قرار می‌گیرد. آیا در بین صدها میلیارد کهکشان و ساختارهای عظیم کیهانی، جایی اثری از حیات پیدا خواهد شد؟ آیا ما تنها موجوداتی هستیم که تصادفا گوشه‌ای در این کیهان پهناورظاهر شده‌ایم و می‌توانیم چنین سوالاتی را بپرسیم؟ آرتور سی کلارک نویسنده بریتانیایی داستان‌های علمی‌ـ‌‌تخیلی جایی گفته بود:"دو حالت وجود دارد. یا ما در این گیتی تنهاییم یا تنها نیستیم. هر دو به یک اندازه ترسناک است."‌ (عرفان کسرایی). 
 
حکایت ما و امید در این عالمِ بی‌نهایت، حکایت همان دانشگاه و آن دو چراغ سبز و قرمزِ روی آب‌سردکن است. ما بدون امید هیچیم. هیچِ هیچ. حتی در جهنم نیز نگذار امید در دلت بمیرد.  
دیگر بدتر از اردوگاه کار اجباری نازی‌ها که نیست. سلاخان غربی روزی چند آدم گرسنه‌ی پاپتی را که اگر ولشان می‌کردی خودشان از سختیِ وضعیت می‌مردند، برای تفریحشان می‌کشتند یا در کوره می‌سوزاندند و کِر کر می‌خندیدند. آدم‌ها چگونه از آن زنده بیرون آمدند؟ دکتر فرانکل  که خود در آنجا اسیر بود می‌گفت فقط با یک چیز: #امید (بنگرید به کتابش؛ انسان در جستجوی معنا) 
 
ما به امید نیاز داریم. حتی به امیدهای #مبتذل، #مسخره، #متوهمانه و #پلاسیبویی؛ البته، به‌شرطی که جایِ برنامه و کُنش فردی و اجتماعی را تنگ نسازنند. 
 
یوسف گم گشته بازآید به کنعان غم مخور 
کلبه‌ی احزان شود روزی گلستان غم مخور 
ای دلِ غمدیده حالت بِه شود دل بد مکن 
وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور 
گر بهار عمر باشد باز بر تخت چمن 
چتر گل در سر کشی ای مرغ خوشخوان غم مخور 
دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت  
#دائما_یکسان_نباشد_حال_دوران_غم_مخور 
هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب 
باشد اندر پرده بازی‌های پنهان غم مخور 
ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند 
چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور 
در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم 
سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور 
گر چه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید 
هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور 
حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب 
جمله می‌داند خدای حال گردان غم مخور 
حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار 
تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور. 
 
دکتر محسن زندی 
@Amiralichannel
