Dyrektywa Rady
z dnia 24 września 1990 r.
w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych
(90/496/EWG)
RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności jego art. 100a,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
we współpracy z Parlamentem Europejskim [2],
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
ważne jest przyjęcie środków w związku ze stopniowym ustanawianiem rynku wewnętrznego do dnia 31 grudnia 1992 r.; rynek wewnętrzny jest przestrzenią bez granic wewnętrznych, w której zapewniony jest swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału;
w obliczu wzrostu zainteresowania publicznego w odniesieniu do zależności między sposobem odżywiania a zdrowiem oraz wyboru właściwego sposobu odżywiania odpowiadającego indywidualnym potrzebom;
Rada i przedstawiciele rządów Państw Członkowskich zebrani w Radzie w rezolucji z dnia 7 lipca 1986 r. w sprawie europejskiego programu walki z rakiem uznali za priorytetową sprawę poprawy żywienia;
wiedza na temat podstawowych zasad żywienia i właściwego określania wartości odżywczej środków spożywczych przyczyniłyby się znacznie do umożliwienia konsumentowi dokonywania wyboru;
przepisy dotyczące określania wartości odżywczej powinny towarzyszyć działaniom w dziedzinie edukacji żywieniowej społeczeństwa;
w celu zabezpieczenia konsumenta, z jednej strony, i dla uniknięcia wszelkich możliwych barier technicznych w handlu, z drugiej strony, określanie wartości odżywczej powinno być prezentowane w znormalizowanej formie stosowanej w całej Wspólnocie;
środki spożywcze opatrzone określeniem wartości odżywczej powinny być zgodne z zasadami ustanowionymi w niniejszej dyrektywie;
wszystkie inne formy określania wartości odżywczej powinny zostać zakazane, ale środki spożywcze nieopatrzone określeniem wartości odżywczej powinny być dopuszczone do swobodnego obrotu;
dostarczane informacje powinny być przedstawione w sposób prosty i zrozumiały dla przeciętnego konsumenta i przekazywane w celu, dla którego zostały wprowadzone, z uwzględnieniem aktualnie niskiego poziomu wiedzy na temat żywienia;
stosowanie niniejszej dyrektywy przez pewien okres umożliwi zdobycie cennego doświadczenia oraz dokonanie oceny reakcji konsumentów na sposób przedstawiania informacji żywieniowej, umożliwiając Komisji dokonanie przeglądu niniejszych zasad i wystąpienie z wnioskiem wprowadzenia właściwych zmian;
w celu zachęcenia zainteresowanych stron, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, do zapewniania określania wartości odżywczej w odniesieniu do jak największej ilości produktów, należy stopniowo ustanawiać środki w celu dostarczania coraz bardziej wyczerpujących oraz zrównoważonych informacji;
zasady ustanowione w niniejszej dyrektywie powinny również uwzględniać wytyczne w sprawie określania wartości odżywczej zawarte w Codex Altimentarius;
przepisy ogólne dotyczące etykietowania oraz definicje zawarte są w dyrektywie Rady 79/112/EWG z dnia 18 grudnia 1978 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do etykietowania, prezentacji i reklamowania środków spożywczych przeznaczonych na sprzedaż konsumentowi końcowemu [4], ostatnio zmienionej dyrektywą 89/395/EWG [5]; niniejsza dyrektywa może dlatego zostać ograniczona do przepisów odnoszących się do określania wartości odżywczej,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
1. Niniejsza dyrektywa dotyczy określania wartości odżywczej środków spożywczych, dostarczanych jako takie konsumentowi końcowemu. Niniejsza dyrektywa znajduje również zastosowanie do środków spożywczych przeznaczonych dla restauracji, szpitali, barów i innych podobnych zakładów zbiorowego żywienia (zwanych dalej "zakładami zbiorowego żywienia").
2. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
- naturalnych wód mineralnych lub innych wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi,
- składników diety/suplementów żywnościowych.
3. Niniejszą dyrektywę stosuje się bez uszczerbku dla przepisów w sprawie etykietowania ustanowionych w dyrektywie Rady 89/398/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego [6] oraz dyrektyw szczególnych, jak określono w art. 4 tej dyrektywy.
4. Do celów niniejszej dyrektywy:
a) "określanie wartości odżywczej" oznacza wszelkie informacje umieszczone na etykiecie i odnoszące się do:
i) wartości energetycznej;
ii) następujących składników odżywczych:
- białko,
- węglowodany,
- tłuszcze,
- błonnik pokarmowy,
- sód,
- witaminy i minerały wymienione w Załączniku i obecne w znaczących ilościach, jak określono w tym Załączniku.
Zmiany w wykazie witamin, minerałów i ich zalecanego dziennego spożycia przyjmuje się zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 10;
b) "oświadczenie żywieniowe" oznacza jakikolwiek opis i jakąkolwiek informację reklamową, która stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że środek spożywczy ma szczególne wartości odżywcze ze względu na energię (wartość kaloryczną), której:
- dostarcza,
- dostarcza w zmniejszonej lub w zwiększonej ilości, albo
- nie dostarcza,
i/lub ze względu na wartości odżywcze, które:
- zawiera,
- zawiera w zmniejszonej lub zwiększonej ilości, albo
- nie zawiera.
Odniesienie do jakości lub ilości składników odżywczych nie stanowi oświadczenia żywieniowego w rozumieniu przepisów prawa.
Zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 10 można w niektórych przypadkach stwierdzić, czy warunki opisane w niniejszej literze są spełnione;
c) "białko" oznacza zawartość białka obliczoną w zastosowaniu wzoru: białko = całkowity azot Kjeldahla x 6,25;
d) "węglowodany" oznaczają wszelkie węglowodany, które podlegają procesom metabolizmu w organizmie człowieka, łącznie z alkoholami wielowodorotlenowymi;
e) "cukry" oznaczają wszystkie cukry proste i dwucukry obecne w żywności, z wyjątkiem alkoholi wielowodorotlenowych;
f) "tłuszcze" oznaczają tłuszcze całkowite, włącznie z fosfolipidami;
g) "kwasy tłuszczowe nasycone" oznaczają kwasy bez podwójnych wiązań;
h) "kwasy tłuszczowe jednonienasycone" oznaczają kwasy tłuszczowe z jednym podwójnym wiązaniem;
i) "kwasy tłuszczowe wielonienasycone" oznaczają kwasy tłuszczowe z podwójnymi wiązaniami przerwanymi cis-metylenem;
j) "błonnik pokarmowy" oznacza materiał, zdefiniowany zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 10 i mierzony metodą analizy, którą należy ustalić zgodnie z tą procedurą;
k) "wartość średnia" oznacza wartość, która najlepiej określa ilość składnika odżywczego zawartego w danym środku spożywczym i odzwierciedla ilości w odniesieniu do sezonowej zmienności, wzorców konsumpcji i innych czynników, które mogą mieć wpływ na zmianę wartości rzeczywistej.
Artykuł 2
1. Z zastrzeżeniem ust. 2, określanie wartości odżywczej jest nieobowiązkowe.
2. W przypadku gdy oświadczenie żywieniowe występuje na etykiecie, w prezentacji lub w reklamie, z wyłączeniem reklamy ogólnej, określanie wartości odżywczej jest obowiązkowe.
Artykuł 3
Jedynymi dozwolonymi oświadczeniami żywieniowymi są oświadczenia odnoszące się do wartości energetycznej, składników odżywczych wymienionych w art. 1 ust. 4 lit. a) pkt ii) oraz do substancji, które należą bądź które są składnikami kategorii tych składników odżywczych. Przepisy ograniczające lub zakazujące oświadczeń żywieniowych w rozumieniu niniejszego artykułu mogą być przyjęte na mocy procedury przewidzianej w art. 10.
Artykuł 4
1. W przypadku gdy przewiduje się określanie wartości odżywczej, podana informacja składa się albo z grupy 1 albo z grupy 2, w następującym porządku:
Grupa 1
a) wartość energetyczna;
b) ilości białka, węglowodanów i tłuszczu.
Grupa 2
a) wartość energetyczna;
b) ilość białka, węglowodanów, cukrów, tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, błonnika pokarmowego i sodu.
2. W przypadku gdy przedstawia się oświadczenie żywieniowe w odniesieniu do cukrów, kwasów tłuszczowych nasyconych, błonnika pokarmowego lub sodu, podana jest informacja składająca się z grupy 2.
3. Określenie wartości odżywczej może również obejmować ilości jednego lub więcej następujących składników:
- skrobia,
- alkohole wielowodorotlenowe,
- kwasy tłuszczowe jednonienasycone,
- kwasy tłuszczowe wielonienasycone,
- cholesterol,
- każdy z minerałów lub witamin wymienionych w Załączniku i obecnych w znaczącej ilości, jak określono w tym Załączniku.
4. W przypadku przedstawienia oświadczenia żywieniowego obowiązkowe jest oświadczenie dotyczące substancji, które należą lub które są składnikami jednej z kategorii składników odżywczych określonych w ust. 1 i 3.
Ponadto, w przypadku gdy podaje się ilość kwasów tłuszczowych wielonienasyconych lub jednonienasyconych lub cholesterolu, podaje się również ilość kwasów tłuszczowych nasyconych, przy czym oświadczenie dotyczące tego ostatniego składnika nie stanowi - w tym przypadku - oświadczenia żywieniowego w rozumieniu ust. 2.
Artykuł 5
1. Podawaną wartość energetyczną oblicza się z zastosowaniem następujących współczynników przeliczeniowych:
-węglowodany (z wyjątkiem alkoholi wielowodorotlenowych) | 4 kcal/g - 17 kJ/g |
-alkohole wielowodorotlenowe | 2,4 kcal/g - 10 kJ/g |
-białka | 4 kcal/g - 17 kJ/g |
-tłuszcze | 9 kcal/g - 37 kJ/g |
-alkohol (alkohol etylowy) | 7 kcal/g - 29 kJ/g |
-kwas organiczny | 3 kcal/g - 13 kJ/g |
2. Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10 ustanawia się przepisy dotyczące następujących punktów:
- zmiany współczynników przeliczeniowych wymienionych w ust. 1,
- dodania do wykazu określonego w ust. 1 substancji, które należą lub które są składnikami jednej z kategorii składników odżywczych określonych w tym ustępie, oraz ich współczynników przeliczeniowych w celu dokładniejszego obliczenia wartości energetycznej środków spożywczych.
Artykuł 6
1. Wartość energetyczną oraz proporcję składników odżywczych lub ich składników podaje się liczbowo. Stosuje się następujące jednostki:
-energia - kJ i kcal | |
-białko | gramy g) |
-węglowodany |
-tłuszcz |
-błonnik pokarmowy |
-sód |
-cholesterol | miligramy (mg) |
-witaminy i minerały | jednostki określone w Załączniku |
2. Informacja wyrażona jest w jednostkach na 100 g lub 100 ml. Informacja ta może być dodatkowo podana w przeliczeniu na posiłek, zgodnie z informacją na etykiecie, albo w przeliczeniu na jedną porcję, pod warunkiem że na opakowaniu podana jest liczba porcji zawartych w opakowaniu.
3. Zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 10 można postanowić, że informacja w ust. 1 i 2 może zostać również podana w formie graficznej według formatów, które zostaną ustalone.
4. Wymienione ilości odnoszą się do ilości żywności, w jakich jest ona sprzedawana. Tam, gdzie stosowne, informacja ta może odnosić się do środków spożywczych po przygotowaniu, pod warunkiem że podawane są wystarczająco dokładne instrukcje dotyczące przygotowania, a informacje odnoszą się do żywności przygotowanej do spożycia.
5. a) Informacja o witaminach i minerałach musi również być wyrażona jako wartość procentowa dziennego zalecanego spożycia (DZS), podana w Załączniku dla ilości, jak określono w ust. 2.
b) Wartość procentowa dziennego zalecanego spożycia (DZS) w odniesieniu do witamin i minerałów może również być wyrażona w formie graficznej. Zasady wykonywania niniejszej litery zostaną przyjęte zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10.
6. W przypadku gdy przedstawia się oświadczenie dotyczące cukrów lub alkoholi wielowodorotlenowych lub skrobi, niezwłocznie po takim oświadczeniu przedstawia się oświadczenie dotyczące zawartości węglowodanów w następujący sposób:
węglowodany | g |
w tym:
-cukry | g |
-alkohole wielowodorotlenowe | g |
-skrobia | g |
7. W przypadku gdy przedstawia się oświadczenie dotyczące kwasów tłuszczowych lub cholesterolu, niezwłocznie po takim oświadczeniu przedstawia się oświadczenie dotyczące całkowitej zawartości tłuszczów w następujący sposób:
tłuszcze | g |
w tym:
-kwasy tłuszczowe nasycone | g |
-kwasy tłuszczowe jednonienasycone | g |
-kwasy tłuszczowe wielonienasycone | g |
-cholesterol | mg |
8. Podawane wartości, odpowiednio dla danego przypadku, są wartościami średnimi opartymi na:
a) analizie żywności dokonanej przez producenta;
b) obliczeniu na podstawie znanych lub rzeczywistych wartości średnich używanych składników;
c) obliczeniu na podstawie ogólnie ustalonych i przyjętych danych.
Zasady wykonywania przepisów ustępu pierwszego w odniesieniu w szczególności do różnic między wartościami deklarowanymi a wartościami ustalonymi w trybie urzędowej kontroli są ustanawiane zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 10.
Artykuł 7
1. Informacje objęte niniejszą dyrektywą muszą być przedstawione razem w jednym miejscu, w formie tabeli, ponumerowane w szeregu, jeśli jest wystarczająca ilość miejsca. W przypadku gdy ilość miejsca nie jest wystarczająca, informacje są przedstawiane w formie liniowej.
Informacje są drukowane w sposób czytelny i nieusuwalny w widocznym miejscu.
2. Państwa Członkowskie zapewniają, aby informacje objęte niniejszą dyrektywą występowały w języku łatwo zrozumiałym dla kupujących, chyba że przyjęte zostały inne środki w celu zapewnienia kupującemu takich informacji. Niniejszy przepis nie stanowi przeszkody dla przedstawiania takich informacji w różnych językach.
3. Państwa Członkowskie powstrzymują się od ustanawiania wymogów dotyczących określania wartości odżywczej bardziej szczegółowych niż wymogi zawarte w niniejszej dyrektywie.
Artykuł 8
W przypadku środków spożywczych niepaczkowanych, przeznaczonych na sprzedaż dla konsumenta końcowego lub przeznaczonych dla zakładów żywienia zbiorowego, oraz w przypadku środków spożywczych pakowanych w punkcie sprzedaży na wniosek kupującego, lub paczkowanych w celu niezwłocznej sprzedaży, zakres informacji określony w art. 4 oraz sposób jej podania mogą zostać ustalone na mocy przepisów krajowych do czasu ewentualnego przyjęcia środków wspólnotowych zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 10.
Artykuł 9
Wszelkie środki mogące mieć wpływ na zdrowie publiczne są przyjmowane po konsultacji z Komitetem Naukowym ds. Żywności ustanowionym decyzją 74/234/EWG [7].
Artykuł 10
1. W przypadkach gdy ma być stosowana procedura ustalona w niniejszym artykule, przewodniczący niezwłocznie przedstawia dane zagadnienie na forum Stałego Komitetu ds. Środków Spożywczych, ustanowionego decyzją 69/414/EWG [8] (zwanego dalej "Komitetem"), czyniąc to z własnej inicjatywy lub też na wniosek przedstawiciela Państwa Członkowskiego.
2. Przedstawiciel Komisji przedkłada Komitetowi projekt środków, które należy przyjąć. Komitet wydaje opinię o tym projekcie w terminie, który może zostać wyznaczony przez przewodniczącego stosownie do pilności sprawy. Opinię wydaje się większością ustanowioną w art. 148 ust. 2 Traktatu w przypadku decyzji, które Rada jest zobowiązana podjąć na wniosek Komisji. Głosy przedstawicieli Państw Członkowskich w Komitecie są ważone w sposób określony w tym artykule. Przewodniczący nie bierze udziału w głosowaniu.
3. a) Komisja przyjmuje przewidziane środki, jeśli są zgodne z opinią Komitetu.
b) Jeżeli przewidziane środki nie są zgodne z opinią Komitetu lub jeżeli nie zostaje wydana żadna opinia, Komisja bezzwłocznie przedkłada Radzie wniosek odnoszący się do środków, które należy przyjąć. Rada stanowi większością kwalifikowaną.
c) W przypadku gdy Rada nie podejmie decyzji w ciągu trzech miesięcy od daty przedłożenia jej sprawy, Komisja przyjmuje proponowane środki.
Artykuł 11
1. Państwa Członkowskie przyjmują środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy i niezwłocznie informują o tym Komisję. Środki te stosuje się w taki sposób, aby:
- zezwolić na handel produktami spełniającymi wymagania niniejszej dyrektywy do dnia 1 kwietnia 1992 r.,
- zakazać handlu produktami, które nie są zgodne z niniejszą dyrektywą, z mocą od dnia 1 października 1993 r.
2. Do… (pięć lat od notyfikacji niniejszej dyrektywy) oświadczenie dotyczące określania wartości odżywczej podawane dobrowolnie albo w następstwie oświadczenia żywieniowego w zakresie występowania jednego lub więcej z następujących składników odżywczych: cukrów, kwasów tłuszczowych nasyconych, błonnika pokarmowego, sodu nie powoduje określonego w art. 4 ust. 1 i 2 obowiązku zgłaszania wszystkich tych składników odżywczych.
3. Do… (osiem lat od notyfikacji niniejszej dyrektywy) Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy. Jednocześnie Komisja przedstawia Radzie właściwe wnioski dotyczące wprowadzenia zmian.
Artykuł 12
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 24 września 1990 r.