Decyzja 1419/1999/WE Parlamentu Europejskiego I Rady
z dnia 25 maja 1999 r.
ustanawiająca działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2005-2019
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 151,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
działając zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) W całej swojej historii Europa była miejscem wyjątkowo płodnej i różnorodnej działalności artystycznej; życie miejskie odgrywało główną rolę w rozwoju i wpływie na kultury europejskie.
(2) Artykuł 151 Traktatu nadaje Wspólnocie uprawnienia w dziedzinie kultury, wszystkie działania Wspólnoty w celu wspierania działalności kulturalnej powinny z tego względu być podejmowane na tej podstawie prawnej, zgodnie z celami i środkami przyznanymi Wspólnocie Traktatem.
(3) Dnia 13 czerwca 1985 r. ministrowie właściwi do spraw kultury zebrani w Radzie, przyjęli uchwałę dotyczącą dorocznych obchodów "Europejskiego Miasta Kultury" [4], których głównym celem jest otwarcie dla społeczeństwa europejskiego szczególnych aspektów kultury odnośnego miasta, regionu lub kraju. Obchody finansowo wspierane są przez Wspólnotę.
(4) Badania przeprowadzone w celu określenia efektów obchodów Europejskich Miast Kultury pokazały, że miały one korzystny wpływ jeśli chodzi o oddźwięk w mediach, rozwój kultury i turystyki oraz uznanie przez mieszkańców znaczenia faktu wyboru ich miasta.
(5) Mimo to korzystny wpływ nie zawsze dawał efekty trwające dłużej niż sam projekt i władze publiczne wybranych miast, których kompetencje do decydowania o treści swojego projektu są uznawane, powinny zwrócić uwagę na potrzebę włączenia projektu kulturalnego w dynamiczny proces średniookresowy.
(6) Inicjatywa ta ma znaczenie zarówno dla wzmocnienia lokalnej i regionalnej tożsamości, jak i dla kultywowania integracji europejskiej.
(7) W dyskusjach prowadzących do wydania opinii Parlamentu Europejskiego z dnia 7 kwietnia 1995 r. [5] w sprawie programu Kalejdoskop ustanowionego decyzją nr 719/96/WE [6], na podstawie art. 151 Traktatu zwrócono się do Komisji o przedstawienie programu szczegółowego w sprawie Europejskiego Miasta Kultury po roku 2000.
(8) Znaczenie i oddziaływanie wydarzenia określanego nazwą "Miasto Kultury" wymaga utworzenia rotacyjnego systemu desygnowania, który zapewni, że w każdym Państwie Członkowskim, w regularnych odstępach czasu, będzie wybrane jedno z miast; przewidywalny, jednorodny i przejrzysty system rotacyjny najlepiej uzyskuje się poprzez pojedynczą decyzję ustalającą kolejność, według której Państwa Członkowskie będą gospodarzami obchodów.
(9) Właściwe jest, aby z uwagi na wielkie znaczenie symboliczne takiego desygnowania w Państwach Członkowskich "stolice kultury" desygnowała Rada.
(10) Każda inicjatywa Wspólnoty w celu wspierania Europejskiego Miasta Kultury musi spełniać wcześniej określone warunki i wykorzystywać źródła przewidziane przez Traktat.
(11) W przeszłości Wspólnota przyczyniła się do organizowanych w ramach programu Kalejdoskop, który kończy się w 1999 r., wydarzeń Europejskie Miasto Kultury i Europejski Miesiąc Kultury.
(12) Dnia 22 września 1997 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie przyszłości europejskich działań kulturalnych [7], w której zwróciła się do Komisji, zgodnie z art. 208 Traktatu, o przedstawienie w terminie do maja 1998 do dyskusji, wraz z zasadami finansowania, propozycji wspólnego programu na rzecz kultury, w który włączone będą działania Europejskiej Stolicy Kultury.
(13) Komisja przedłożyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie komunikat w sprawie pierwszego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej wspierającego kulturę, włącznie z propozycją decyzji ustanawiającej wspólny instrument finansowania i programowania na rzecz współpracy kulturalnej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Ustanawia się działanie Wspólnoty zatytułowane "Europejska Stolica Kultury". Jego celem jest podkreślenie bogactwa i zróżnicowania kultur europejskich oraz ich wspólnych cech, jak również wspieranie szerszych kontaktów między obywatelami europejskimi.
Artykuł 2
1. Jedno miasto Państwa Członkowskiego wyznacza się na Europejską Stolicę Kultury, według kolejności określonej w załączniku I. Kolejność chronologiczna, określona w załączniku I, może być zmieniona przez wspólne porozumienie między zainteresowanymi Państwami Członkowskimi. Odnośne Państwo Członkowskie zgłasza nominację jednego lub więcej miast Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i Komitetowi Regionów, w miarę możliwości z dołączoną rekomendacją od tego ostatniego, nie później niż na cztery lata przed rozpoczęciem odnośnych obchodów.
2. Każdego roku Komisja tworzy komisję selekcyjną, która sporządza sprawozdanie z wyznaczenia miasta bądź miast ocenione na podstawie celów i cech tego działania. Komisja selekcyjna składa się z siedmiu niezależnych osób, które są ekspertami w dziedzinie kultury, z których dwie mianuje Parlament Europejski, dwie Rada, dwie Komisja i jeden Komitet Regionów. Komisja selekcyjna przedkłada swoje sprawozdanie Komisji, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
3. Parlament Europejski może przesłać do Komisji opinię w sprawie wyznaczenia w terminie nieprzekraczającym trzech miesięcy od daty otrzymania sprawozdania. Rada, działając na podstawie zalecenia Komisji sporządzonego w świetle opinii Parlamentu Europejskiego i sprawozdania komisji selekcyjnej, oficjalnie wyznacza odnośne miasto na Europejską Stolicę Kultury na rok, na który zostało wcześniej wyznaczone.
Artykuł 3
Wyznaczenie obejmuje wydarzenie kulturalne o wymiarze europejskim, z zasady oparte na współpracy kulturalnej, zgodnie z celami i działaniami określonymi w art. 151 Traktatu.
Wniosek ściśle określa, w jaki sposób nominowane miasto zamierza:
- podkreślić wspólne dla Europejczyków ruchy i style artystyczne, które zainspirowało lub do których znacząco się przyczyniło,
- wspierać wydarzenia angażujące działaczy kultury z innych miast w Państwach Członkowskich i prowadzące do trwałej współpracy kulturalnej i do kultywowania ich ruchu w Unii Europejskiej,
- wspierać i rozwijać prace twórcze, które są istotnym elementem każdej polityki kulturalnej,
- zapewnić mobilizację i udział dużych części populacji i w konsekwencji, wpływ społeczny działania i jego trwanie poza rok wydarzenia,
- zachęcać do przyjmowania obywateli Unii i możliwie najszerszego rozpowszechniania różnych wydarzeń przez zastosowanie wszelkich form multimedialnych,
- promować dialog między kulturami europejskimi i kulturami z innych części świata oraz w tym duchu optymalizować otwarcie na innych i ich rozumienie, co stanowi fundamentalne wartości kulturalne,
- wykorzystywać dziedzictwo historyczne, architekturę miejską i jakość życia w mieście.
Artykuł 4
Państwa europejskie niebędące członkami Unii mogą uczestniczyć w tym działaniu. Każde takie państwo może wyznaczać jedno miasto na Europejską Stolicę Kultury i powinno zgłosić swoją nominację do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komisji i Komitetu Regionów. Rada, działając jednogłośnie na podstawie zalecenia Komisji, oficjalnie wyznacza jedno z nominowanych miast na Europejską Stolicę Kultury na każdy rok, mając na uwadze celowość czteroletniego okresu przygotowawczego.
Artykuł 5
Każde miasto organizuje program imprez kulturalnych, podkreślających własną kulturę i dziedzictwo kulturowe miasta, jak również jego miejsce we wspólnym dziedzictwie kulturowym i angażujących ludzi zainteresowanych działalnością kulturalną z innych krajów europejskich z zamiarem utworzenia trwałej współpracy. Oprócz powyższego, wyznaczone miasto przy planowaniu swojego programu powinno, w możliwie najszerszym zakresie, wziąć pod uwagę wykaz określający kryteria planowania i oceny zamieszczony w załączniku II. Co do zasady, program ten powinien trwać jeden rok, ale w drodze wyjątku wyznaczone miasta mogą wybrać skrócenie tego okresu. Miasta mogą zdecydować się na zaangażowanie do swojego programu otaczających je regionów. Programy wyznaczonych miast na ten sam rok powinny być ze sobą powiązane.
Artykuł 6
Każdego roku Komisja przedstawia sprawozdanie oceniające wyniki obchodów z poprzedniego roku, włącznie z analizą jego organizatorów. To sprawozdanie przedstawia się Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Regionów. Komisja może również przedstawić wszelkie propozycje zmian do niniejszej decyzji, które uzna za konieczne dla sprawnego prowadzenia tego działania i w szczególności mając na uwadze przyszłe rozszerzenie Unii.
Sporządzono w Brukseli, dnia 25 maja 1999 r.