Decyzja Rady
z dnia 22 lipca 2003 r.
w sprawie wytycznych polityk zatrudnienia Państw Członkowskich
(2003/578/WE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 128 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [4],
uwzględniając opinię Komitetu Zatrudnienia,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Artykuł 2 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską stawia Unii za cel wspieranie postępu gospodarczego i społecznego oraz wysokiego poziomu zatrudnienia. Artykuł 125 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską ustanawia, że Państwa Członkowskie i Wspólnota będą podejmować działania w celu wypracowania strategii zatrudnienia, a szczególnie w celu wspierania siły roboczej wykwalifikowanej, przeszkolonej i zdolnej do dostosowania się oraz rynków pracy, reagujących na zmiany gospodarcze.
(2) Po nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Europejskiej w sprawie zatrudnienia w dniach 20 i 21 listopada 1997 r. w Luksemburgu rezolucja Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wytycznych zatrudnienia na 1998 r. [5] zainaugurowała ten proces z bardzo wyraźnym i silnym zobowiązaniem politycznym i szeroką akceptacją wszystkich zainteresowanych stron.
(3) Rada Europejska w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r. określiła jako nowy cel strategiczny dla Unii Europejskiej stanie się najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarką w świecie, zdolną do utrzymania trwałego wzrostu gospodarczego, charakteryzującą się wzrostem ilości oraz jakości miejsc pracy oraz większą spójnością społeczną. W tym celu Rada uzgodniła ogólne cele zatrudnienia oraz cele zatrudnienia w odniesieniu do kobiet do 2010 r., które zostały uzupełnione przez Radę Europejską w Sztokholmie w dniach 23 i 24 marca 2001 r. przez wyznaczenie celów średnioterminowych do stycznia 2005 r. oraz nowego celu do 2010 r., odzwierciedlającego wyzwania demograficzne, w odniesieniu do stopy zatrudnienia starszych kobiet i mężczyzn.
(4) Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Nicei w dniach 7, 8 i 9 grudnia 2000 r. przyjęto Europejską Agendę Społeczną, w której stwierdzono, iż powrót do pełnego zatrudnienia wymaga ambitnej polityki w zakresie podnoszenia stopy zatrudnienia, zmniejszania różnic regionalnych, zmniejszania nierówności oraz poprawy jakości pracy.
(5) Rada Europejska w Barcelonie w dniach 15 i 16 marca 2002 r. wezwała do wzmocnienia Europejskiej Strategii Zatrudnienia poprzez wzmocniony, uproszczony i lepiej zarządzany proces, którego ramy czasowe wyznacza rok 2010 i w którym zawarte zostaną założenia i cele strategii lizbońskiej. Rada Europejska w Barcelonie wnioskowała również o usprawnienie procesów koordynacji polityki, łącznie z synchronizacją kalendarzy przyjęcia ogólnych kierunków polityki gospodarczej i wytycznych zatrudnienia.
(6) Rada Europejska w Brukseli w dniach 20 i 21 marca 2003 r. potwierdziła wiodącą rolę strategii zatrudnienia w osiągnięciu celów w zakresie zatrudnienia i rynku pracy, zawartych w strategii lizbońskiej, jak również to, że strategia zatrudnienia i ogólne kierunki polityki gospodarczej, które zapewniają całościową koordynację polityki gospodarczej Wspólnoty, powinny funkcjonować w jednolity sposób. Ta sama Rada Europejska wezwała do ograniczenia ilości wytycznych i ukierunkowania ich na wyniki, co pozwoli Państwom Członkowskim opracować właściwy zestaw różnych działań, oraz wsparcia ich wyznaczeniem odpowiednich celów. Rok 2003 stanowi szczególną okazję do zastosowania usprawnionych kluczowych instrumentów koordynacji polityki - ogólnych kierunków polityki gospodarczej, wytycznych zatrudnienia oraz strategii rynku wewnętrznego - i nadanie im nowej trzyletniej perspektywy czasowej.
(7) Strategia zatrudnienia została poddana wyczerpującej ocenie, łącznie ze szczegółowym przeglądem średniookresowym, zakończonym w 2000 r., oraz gruntowną oceną doświadczeń uzyskanych w ciągu pierwszych pięciu lat, zakończonych w 2002 r. W ocenie tej wskazuje się na potrzebę ciągłości strategii w celu zajęcia się pozostającymi słabościami strukturalnymi, jak również potrzebę zajęcia się nowymi wyzwaniami stojącymi przed rozszerzoną Unią Europejską.
(8) Pomyślne wprowadzenie w życie Agendy lizbońskiej wymaga, aby polityka zatrudnienia Państw Członkowskich sprzyjała, w zrównoważony sposób, trzem uzupełniającym się i wzajemnie wspierającym celom, jakimi są pełne zatrudnienie, jakość i wydajność pracy oraz społeczna spójność i integracja społeczna. Osiągnięcie tych celów wymaga dalszych reform strukturalnych, skoncentrowanych na dziesięciu wzajemnie powiązanych kluczowych priorytetach, przy czym należy zwrócić szczególną uwagę na spójne zarządzanie tym procesem. Reformy polityki, przy wprowadzaniu w życie wszelkich działań, wymagają podejścia opierającego się na włączaniu problematyki płci do głównego nurtu życia społecznego i politycznego.
(9) Dnia 6 grudnia 2001 r. Rada przyjęła szereg wskaźników do pomiaru dziesięciu wymiarów inwestowania w jakość pracy i wezwała do stosowania tych wskaźników w monitorowaniu europejskich wytycznych zatrudnienia i rekomendacji.
(10) Aktywne i zapobiegawcze polityki powinny być skuteczne i przyczyniać się będą do osiągnięcia celów, jakimi jest pełne zatrudnienie oraz integracja społeczna, poprzez zapewnienie osobom bezrobotnym i nieaktywnym możliwości konkurowania na rynku pracy oraz włączenia się do rynku pracy. Polityki te powinny być wspierane przez nowoczesne instytucje rynku pracy.
(11) Państwa Członkowskie powinny zachęcać do zwiększania ilości i podnoszenia jakości miejsc pracy przez wspieranie przedsiębiorczości i innowacyjności w sprzyjającym otoczeniu gospodarczym. Państwa Członkowskie są zobowiązane do wprowadzania w życie Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw i są zaangażowane w proces analizy porównawczej polityki dotyczącej przedsiębiorstw.
(12) Zapewnienie właściwej proporcji między elastycznością i bezpieczeństwem pomoże wspierać konkurencyjność firm, podnosić jakość i wydajność pracy oraz ułatwi adaptację firm i pracowników do zmian gospodarczych. W tym kontekście Rada Europejska w Barcelonie i Brukseli wezwały szczególnie do przeglądu ustawodawstw w zakresie zatrudnienia, przy równoczesnym poszanowaniu roli partnerów społecznych. Poziom norm bezpieczeństwa i higieny pracy należy podnieść zgodnie z nową strategią wspólnotową w okresie 2002-2006. Przede wszystkim należy skoncentrować się na sektorach szczególnie zagrożonych wypadkami przy pracy. Zapewnienie pracownikom dostępu do kształcenia jest zasadniczym elementem równowagi między elastycznością i bezpieczeństwem oraz należy wspierać uczestnictwo w nich wszystkich pracowników, uwzględniając korzyści inwestowania dla pracowników, pracodawców, jak również ogółu społeczeństwa. Restrukturyzacja gospodarcza stanowi wyzwanie dla zatrudnienia zarówno w obecnych, jak i w przyszłych Państwach Członkowskich i wymaga konstruktywnego zarządzania przy udziale wszystkich odpowiednich podmiotów, włączając partnerów społecznych.
(13) Rada Europejska w Barcelonie przyjęła z zadowoleniem plan działań Komisji dotyczący kwalifikacji zawodowych i mobilności, a rezolucja Rady z dnia 3 czerwca 2002 r. w sprawie umiejętności i mobilności bardziej zachęca Komisję, Państwa Członkowskie oraz partnerów społecznych do podejmowania wymaganych środków. Lepsza zawodowa i geograficzna mobilność oraz pośrednictwo pracy pomogą w zwiększaniu zatrudnienia i spójności społecznej, uwzględniając aspekty imigracji, związane z rynkiem pracy.
(14) Wprowadzenie w życie strategii spójnego i wszechstronnego kształcenia ustawicznego ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia pełnego zatrudnienia, podniesienia jakości i wydajności pracy oraz lepszej spójności społecznej. Rada Europejska w Barcelonie przyjęła z zadowoleniem komunikat Komisji "Stworzenie europejskiego obszaru kształcenia ustawicznego", w którym nakreślono podstawowe elementy budowy strategii ustawicznego kształcenia, jakimi są partnerstwo, dogłębna znajomość rynku nauki, odpowiednie zasoby, ułatwianie dostępu do możliwości kształcenia, stworzenie kultury kształcenia się oraz dążenie do biegłości. Trwający proces konkretyzacji przyszłych celów edukacji, rozpoczęty przez Radę Europejską w Lizbonie, odgrywa istotną rolę w zakresie rozwoju kapitału ludzkiego oraz powinna być w pełni wykorzystana synergia ze strategią zatrudnienia. W dniach 5-6 maja 2003 r. Rada przyjęła serię analiz porównawczych przeciętnej europejskiej wydajności w edukacji i kształceniu, z których kilka jest szczególnie przydatnych w kontekście polityk zatrudnienia. Rada Europejska w Lizbonie wezwała do znacznego zwiększenia inwestycji w dziedzinie zasobów ludzkich w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Wymaga to odpowiedniej zachęty dla pracodawców i osób fizycznych oraz przekierowania publicznych środków finansowych na bardziej skuteczne inwestowanie w zasoby ludzkie, obejmujące całe spektrum nauki.
(15) Odpowiednia podaż siły roboczej jest niezbędna, aby sprostać wyzwaniom demograficznym, wspierać wzrost gospodarczy, popierać pełne zatrudnienie i wspierać trwałość systemów ochrony socjalnej. Wspólne sprawozdanie Komisji i Rady "Zwiększanie udziału siły roboczej oraz promowanie aktywnego starzenia się", przyjęte przez Radę dnia 7 marca 2002 r., stwierdza, że w tym celu niezbędne jest wypracowanie wszechstronnych krajowych strategii, opartych na podejściu uwzględniającym cykl życia. Polityki powinny wykorzystywać potencjał zatrudnienia wszystkich kategorii osób. Rada Europejska w Barcelonie była zgodna co do tego, że Unia Europejska powinna doprowadzić do roku 2010 do postępującego przedłużenia o około pięć lat przeciętnego wieku zakończenia aktywności zawodowej, w którym przestaje się pracować. Wiek ten w roku 2001 był szacowany na około 59,9 lat.
(16) Różnice między mężczyznami i kobietami na rynku pracy powinny być stopniowo eliminowane, jeżeli Unia Europejska ma zapewnić pełne zatrudnienie, podnieść jakość pracy i wspierać proces integracji i spójności społecznej. Wymaga to zarówno podejścia opartego na włączaniu problematyki płci do głównego nurtu życia społecznego i politycznego, jak również szczególnych działań politycznych w celu stworzenia kobietom i mężczyznom warunków wejścia, powtórnego wejścia i pozostawania na rynku pracy. Rada Europejska w Barcelonie uzgodniła, że do roku 2010 Państwa Członkowskie powinny zapewnić opiekę nad dzieckiem przynajmniej w odniesieniu do 90 % dzieci w wieku od trzech lat do objęcia powszechnym obowiązkiem nauczania oraz przynajmniej 33 % dzieci w wieku poniżej lat trzech. Zająć się należy czynnikami leżącymi u podstaw nierówności ze względu na płeć w dziedzinie bezrobocia i w zarobkach, i w rezultacie osiągnąć planowane zmniejszenie tych różnic, bez naruszania zasady zróżnicowania wynagrodzeń w zależności od wydajności i sytuacji na rynku pracy.
(17) Skuteczna integracja z rynkiem pracy osób najmniej uprzywilejowanych zapewni wzrost społecznej integracji, stopy zatrudnienia oraz poprawę trwałości systemów ochrony socjalnej. Reakcje polityczne wymagają zajęcia się dyskryminacją, zapewnienia indywidualnego podejścia do potrzeb indywidualnych oraz stworzenia równych szans zatrudnienia przez zapewnienie zachęt zatrudnienia dla pracodawców. Decyzja Rady 2001/903/WE [6] z dnia 3 grudnia 2001 r. ustanowiła rok 2003 "Europejskim rokiem osób niepełnosprawnych". Dostęp do rynku pracy to główny priorytet w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, których liczba w Unii Europejskiej szacowana jest na około 37 milionów, a z których wiele jest zdolnych i chętnych do pracy.
(18) W celu poprawy perspektyw pełnego zatrudnienia i spójności społecznej równowaga między dochodem uzyskiwanym z pracy lub dochodem uzyskiwanym w trakcie bezrobocia lub nieaktywności powinny być takie, by wspierać wejście, ponowne wejście i pozostawanie na rynku pracy osób oraz sprzyjać tworzenie miejsc pracy.
(19) Pojęcie "praca nielegalna" oznacza "każda opłacaną działalność, która jest zgodna z prawem w odniesieniu do swojego charakteru, ale niezgłoszona władzom publicznym". Badania szacują rozmiar nieformalnej gospodarki średnio między 7 % a 16 % PKB UE. Powinno to zostać przekształcone w stałą pracę, aby zapewnić poprawę ogólnego otoczenia gospodarczego, jakości pracy danych osób, spójność społeczną oraz trwałość finansów publicznych i systemów ochrony socjalnej. Należy wspierać pogłębianie wiedzy o skali nielegalnej pracy w Państwach Członkowskich i Unii Europejskiej.
(20) Regionalne dysproporcje w zatrudnieniu i bezrobociu w Unii Europejskiej są nadal ogromne i wzrosną po jej rozszerzeniu. Powinny być zmniejszane poprzez szerokie podejście, włączające podmioty na wszystkich szczeblach w celu wspierania spójności gospodarczej i społecznej, przy wykorzystaniu funduszów strukturalnych Wspólnoty.
(21) Oceniając pierwsze pięć lat strategii zatrudnienia podkreślono kluczową rolę lepszego zarządzania w przyszłej skuteczności strategii. Powodzenie wprowadzania w życie polityk zatrudnienia zależy od partnerstwa na wszystkich szczeblach, zaangażowania szeregu służb operacyjnych oraz odpowiednich środków finansowych w celu wsparcia wprowadzenia w życie wytycznych zatrudnienia. Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za skuteczne wprowadzenie w życie wytycznych zatrudnienia, włącznie z zapewnieniem proporcjonalnego wykonania na szczeblu regionalnym i lokalnym.
(22) Skuteczne wprowadzenie w życie wytycznych zatrudnienia wymaga aktywnego uczestnictwa partnerów społecznych, na wszystkich poziomach, począwszy od tworzenia projektu polityk do ich wprowadzania w życie. W trakcie szczytu społecznego w dniu 13 grudnia 2001 r. partnerzy społeczni wyrazili potrzebę rozwoju i poprawy koordynacji konsultacji trójstronnych. Ustalono także, iż trójstronny szczyt społeczny ds. wzrostu i zatrudnienia będzie odbywać się przed każdą Radą Europejską, obradującą podczas sesji wiosennej.
(23) Oprócz wytycznych zatrudnienia Państwa Członkowskie powinny w pełni wprowadzać w życie ogólne wytyczne polityki gospodarczej oraz zapewnić całkowitą zgodność swoich działań z utrzymaniem zdrowych finansów publicznych i stabilizacją makroekonomiczną,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł
Przyjmuje się wytyczne polityk zatrudnienia Państw Członkowskich ("wytyczne zatrudnienia") załączone poniżej. Państwa Członkowskie uwzględnią je w swoich politykach zatrudnienia.
Sporządzono w Brukseli, dnia 22 lipca 2003 r.