Rozporządzenie Rady (WE) nr 381/2001
z dnia 26 lutego 2001 r.
tworzące mechanizm szybkiego reagowania
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 308,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Polityka Wspólnoty w kilku regionach świata obejmuje pomoc rozwojową, pomoc makrofinansową, pomoc we współpracy gospodarczej, regionalnej i technologicznej, pomoc w restrukturyzacji, pomoc dla uchodźców i wysiedleńców oraz pomoc dla działań wspierających umacnianie demokracji i zasad państwa prawa, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności.
(2) Cele programów pomocy i współpracy i/lub warunki ich należytej realizacji mogą zostać narażone na szwank lub bezpośrednio zagrożone między innymi przez sytuacje kryzysowe lub konflikty, potencjalne lub istniejące zagrożenia prawa i porządku publicznego, jak również bezpieczeństwa jednostek.
(3) W sprawozdaniu przyjętym na spotkaniu Rady Europy w Helsinkach w dniach 10 i 11 grudnia 1999 r. w sprawie rozwijania zdolności Wspólnoty Europejskiej do rozwiązywania kryzysów przy pomocy metod pozamilitarnych, szczególny nacisk położony został na konieczność ustanowienia mechanizmów szybkiego finansowania, takich jak Fundusz Szybkiego Reagowania utworzony przez Komisję w celu przyspieszenia dostarczania środków na, odpowiednio, wspieranie działań UE, wspomaganie operacji prowadzonych przez inne organizacje międzynarodowe i finansowanie działań organizacji pozarządowych.
(4) W związku z tym należy przyjąć postanowienie wspierające istniejące wspólnotowe polityki i programy oraz umożliwiające Wspólnocie podejmowanie pilnych działań zmierzających do przywrócenia lub zapewnienia normalnych warunków realizacji przyjętych polityk w celu zachowania ich skuteczności.
(5) Mechanizm taki musi w szczególności, zgodnie z przyspieszonymi procedurami podejmowania decyzji, ułatwić mobilizację i szybkie rozmieszczenie określonych środków finansowych.
(6) Rada i Komisja są odpowiedzialne za zapewnienie spójności działań zewnętrznych prowadzonych przez Unię Europejską w kontekście jej stosunków zewnętrznych, polityki bezpieczeństwa, polityki gospodarczej, społecznej i rozwoju. W wyżej wymienionym sprawozdaniu Rada Europejska podkreśliła również, iż, aby móc reagować na pojawiające się sytuacje kryzysowe szybciej i bardziej efektywnie, Unia powinna wzmocnić zdolność reagowania i wydajność swoich zasobów i narzędzi, jak również umocnić ich współdziałanie.
(7) Działania objęte rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/96 z dnia 20 czerwca 1996 r. dotyczące pomocy humanitarnej [3] ("rozporządzenie ECHO") nie powinny być finansowane na podstawie niniejszego rozporządzenia.
(8) Istnieje potrzeba maksymalnej przejrzystości we wszystkich kwestiach dotyczących udzielania pomocy finansowej przez Wspólnotę oraz właściwej kontroli wykorzystania przyznanych środków.
(9) Ochrona interesów finansowych Wspólnoty i zwalczanie nadużyć finansowych oraz nieprawidłowości są brane pod uwagę w niniejszym rozporządzeniu.
(10) Traktat nie przewiduje dla przyjęcia niniejszego rozporządzenia innych kompetencji, niż wymienione w art. 308,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Ustanawia się mechanizm, zwany dalej "mechanizmem szybkiego reagowania", którego celem jest umożliwienie Wspólnocie szybkiego, sprawnego i elastycznego reagowania na sytuacje nagłe lub kryzysowe lub na pojawianie się kryzysów, zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
Artykuł 2
1. Mechanizm szybkiego reagowania oparty jest na istniejących wspólnotowych instrumentach prawnych, wymienionych w Załączniku do niniejszego rozporządzenia.
2. Działania, które w normalnych warunkach objęte są rozporządzeniami i programami wymienionymi w Załączniku, mogą być podejmowane w kontekście niniejszego rozporządzenia w przypadku, gdy:
a) działanie ma być natychmiastowe, lecz na podstawie istniejących przepisów prawnych nie może zostać uruchomione w rozsądnym terminie pomimo zaistnienia konieczności szybkiej reakcji;
b) działanie jest ograniczone w czasie, zgodnie z przepisami art. 8.
3. W drodze odstępstwa od ust. 2 działania objęte rozporządzeniem ECHO i uprawnione do finansowania w jego ramach nie mogą być finansowane na podstawie niniejszego rozporządzenia.
W szczególnych okolicznościach związanych z bezpieczeństwem lub zarządzaniem kryzysami Komisja może jednakże zdecydować, że interwencja przy pomocy mechanizmu szybkiego reagowania jest, w niezbędnym zakresie, bardziej odpowiednia w połączeniu z działaniem w ramach ECHO. W takich przypadkach należy ustanowić ścisłą współpracę w celu uzyskania optymalnej ogólnej spójności.
4. Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może na wniosek Komisji wprowadzić zmiany do odnośnego Załącznika.
Artykuł 3
1. Mechanizm szybkiego reagowania może zostać uruchomiony, gdy w zainteresowanych państwach beneficjentach wystąpią sytuacje kryzysowe lub grożące kryzysem, sytuacje stanowiące zagrożenie dla prawa i porządku publicznego, bezpieczeństwa jednostek, sytuacje grożące przeistoczeniem się w konflikt zbrojny lub destabilizacją danego państwa i w przypadku gdy sytuacje takie mogą stanowić zagrożenie dla dobroczynnych efektów polityk i programów pomocy i współpracy, ich efektywności i/lub warunków ich właściwego wykonania.
2. Działania o charakterze cywilnym, które wchodzą w zakres wszystkich dziedzin interwencji przewidzianych w instrumentach prawnych wymienionych w Załączniku, mogą być podejmowane w ramach mechanizmu szybkiego reagowania w celu zapewnienia lub przywrócenia w sytuacji kryzysowej lub grożącej kryzysem, warunków stabilizacji niezbędnych do właściwego wykonania i sukcesu tych polityk oraz programów pomocy i współpracy.
Artykuł 4
1. Decyzja dotycząca działań w ramach mechanizmu szybkiego reagowania podejmowana jest przez Wspólnotę zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.
Zostaje ona wykonana przez Komisję zgodnie z obowiązującymi procedurami budżetowymi oraz innymi, włączając te ustanowione art. 116 i 118 rozporządzenia finansowego z dnia 21 grudnia 1977 r., które odnoszą się do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4].
2. W przypadku gdy Komisja zamierza podjąć działanie na podstawie niniejszego rozporządzenia, przed podjęciem odnośnej decyzji, poinformuje o niej niezwłocznie Radę. Wykonując następnie odnośne działanie, Komisja w sposób właściwy weźmie pod uwagę stanowisko przyjęte przez Radę w celu zachowania spójności zewnętrznych działań UE.
Artykuł 5
1. Finansowanie przez Wspólnotę na podstawie niniejszego rozporządzenia przyjmie postać dotacji.
2. Interwencje objęte niniejszym rozporządzeniem są wolne od podatków, opłat, należności i opłat celnych.
Artykuł 6
1. Partnerami, uprawnionymi na podstawie niniejszego rozporządzenia do wykonania stosownych działań, mogą być władze Państw Członkowskich lub państw beneficjentów oraz ich agencje, organizacje regionalne i międzynarodowe oraz ich agencje, organizacje pozarządowe a także publiczne i prywatne podmioty o odpowiednim doświadczeniu specjalistycznym.
2. Komisja może zawierać umowy finansowe lub umowy ramowe z odpowiednimi agencjami rządowymi, organizacjami międzynarodowymi, organizacjami pozarządowymi oraz publicznymi i prywatnymi podmiotami, na podstawie ich zdolności do prowadzenia szybkich interwencji w ramach zarządzania kryzysowego. W sytuacjach, gdy niezbędne jest osobiste doświadczenie lub gdy wiarygodność działania i zaufanie stron związane są z konkretną osobą lub organizacją, Komisja może podpisać kontrakty z pojedynczymi organizacjami lub podmiotami, nawet jeśli nie zawarto wcześniej żadnej umowy ramowej.
3. Po podjęciu przez Komisję decyzji o finansowaniu, zgodnie z art. 4 i w najkrótszym możliwym czasie, umowa finansowa powinna zostać zawarta z organizacjami pozarządowymi oraz publicznymi i/lub prywatnymi podmiotami, które zostały wybrane do przeprowadzenia interwencji, na podstawie odpowiednich umów ramowych.
4. Organizacje pozarządowe, uprawnione do zawierania umów finansowych w związku z wdrażaniem interwencji na podstawie niniejszego rozporządzenia, powinny spełniać następujące kryteria:
a) powinny być autonomicznymi organizacjami nienastawionymi na przynoszenie dochodu;
b) mieć swoją główną siedzibę w Państwie Członkowskim Wspólnoty lub w państwie trzecim, otrzymującym pomoc wspólnotową.
W wyjątkowych przypadkach ich siedziba może mieścić się w innym państwie trzecim.
5. Przy ustalaniu, czy odnośny prywatny podmiot gospodarczy lub organizacja pozarządowa mogą być finansowane przez Wspólnotę, należy wziąć pod uwagę następujące czynniki:
a) zdolności administracyjne oraz zdolności zarządzania finansami;
b) techniczne i logistyczne zdolności w odniesieniu do pilności zaplanowanych działań;
c) doświadczenie w danej dziedzinie;
d) gotowość wzięcia udziału, w razie takiej konieczności, w każdym konkretnym systemie koordynacji, ustanowionym dla prowadzenia interwencji;
e) posiadaną opinię oraz gwarancję bezstronności we wprowadzaniu w życie powierzonych zadań.
Artykuł 7
1. Wszystkie kontrakty lub porozumienia o finansowaniu zawarte na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny przewidywać przeprowadzenie w imieniu Komisji i Trybunału Obrachunkowego kontroli na miejscu, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
2. Komisja może przeprowadzić kontrole na miejscu oraz inspekcje zgodnie z rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami [5]. Środki podjęte przez Komisję powinny zapewnić należytą ochronę interesów finansowych Wspólnoty zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [6].
Artykuł 8
1. Każdego roku władza budżetowa ustanawia ogólny roczny pułap finansowania interwencji, przewidziany na podstawie niniejszego rozporządzenia, w ramach limitów perspektywy finansowej.
2. Wszelkie działania, podjęte na podstawie niniejszego rozporządzenia zostaną wykonane w ograniczonym czasie, który nie może przekroczyć sześciu miesięcy.
3. W przypadkach wyjątkowych, z uwagi na szczególny charakter odnośnego kryzysu lub jego intensywność, Komisja może zdecydować o podjęciu działania dodatkowego. Działanie dodatkowe powinno spełniać takie same wymagania, co działanie pierwotne.
Artykuł 9
1. Komisja bezzwłocznie informuje Radę, po podjęciu decyzji, o przyjętych działaniach i projektach, w szczególności wskazuje niezbędne sumy, ich charakter oraz zainteresowanych partnerów. Ponadto Komisja informuje Radę o wykonywaniu odnośnych działań i projektów i, gdy to konieczne, także na temat działań uzupełniających.
2. Pod koniec okresu sześciu miesięcy, wymienionego w art. 8 ust. 2, i nie później niż do jego zakończenia, Komisja ocenia działania podjęte na podstawie niniejszego rozporządzenia w celu ustalenia, czy osiągnięto zamierzone cele i, gdy to konieczne, przyjmuje wytyczne w celu poprawy efektywności przyszłych interwencji. Gdy konieczne, ocena ta obejmuje również działania uzupełniające, w kontekście istniejących rozporządzeń i programów Wspólnoty. Komisja bez zbędnej zwłoki poinformuje Radę o rezultatach odnośnej oceny.
Artykuł 10
1. Komisja zapewnia, by działanie podjęte zgodnie z mechanizmem szybkiego reagowania było sprawnie koordynowane, włączając koordynację na miejscu, z działaniami Państw Członkowskich zmierzającymi do podniesienia spójności, komplementarności oraz skuteczności interwencji. W tym celu Komisja i Państwa Członkowskie powinny wymieniać między sobą wszystkie użyteczne informacje na temat działań, które wdrażają lub zamierzają wdrożyć.
2. Komisja wspiera koordynację działań oraz współpracę z międzynarodowymi i regionalnymi organizacjami. Zapewnia, by działanie podjęte w ramach mechanizmu szybkiego reagowania było skoordynowane i zgodne z działaniami międzynarodowych i regionalnych organizacji i agencji.
3. Podejmie środki niezbędne, by udział Wspólnoty był zauważalny.
Artykuł 11
Przed dniem 31 grudnia 2005 r. Rada dokona przeglądu niniejszego rozporządzenia. W tym celu i przynajmniej na sześć miesięcy przed tym terminem Komisja przedstawi Radzie ogólne sprawozdanie dotyczące wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia wraz z propozycjami dotyczącymi przyszłości rozporządzenia, gdy wymagane, oraz, gdy konieczne, propozycji zmian do niego.
Artykuł 12
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się do dnia 31 grudnia 2006 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 26 lutego 2001 r.