DECYZJA KOMISJI
z dnia 8 grudnia 2005 r.
przyznająca odstępstwo Niderlandom zgodnie z dyrektywą Rady 91/676/EWG dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego
(notyfikowana jako dokument nr C(2005) 4778)
(Jedynie tekst w języku niderlandzkim jest autentyczny)
(2005/880/WE)
KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając dyrektywę Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (1), w szczególności jej pkt 2 lit. b) załącznika III,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Jeśli ilości nawozu naturalnego, które Państwo Członkowskie zamierza stosować w przeliczeniu na hektar rocznie, różnią się od ilości określonej w pierwszych zdaniach pkt 2 oraz w pkt 2 lit. a) załącznika III do dyrektywy 91/676/EWG, muszą one być ustalone tak, by nie stanowiły przeszkody w realizacji celów określonych w art. 1 wymienionej dyrektywy, i muszą być uzasadnione na podstawie obiektywnych kryteriów, na przykład tak jak w omawianym przypadku, długich okresów wegetacji i upraw o wysokim poborze azotu.
(2)
W dniu 8 kwietnia 2005 r. Niderlandy złożyły wniosek do Komisji o przyznanie odstępstwa na mocy pkt 2 lit. b) załącznika III do dyrektywy 91/676/EWG.
(3)
Odstępstwo to dotyczy zamiaru zezwolenia przez Niderlandy na stosowanie 250 kg azotu na hektar rocznie pochodzącego z odchodów zwierzęcych w gospodarstwach rolnych, w których co najmniej 70 % powierzchni stanowią użytki zielone. Wniosek o przyznanie odstępstwa dotyczy około 25 000 gospodarstw rolnych w Niderlandach i około 900 000 hektarów.
(4)
Niderlandy przyjęły prawodawstwo wprowadzające w życie dyrektywę 91/676/EWG, mające również zastosowanie do odstępstwa, o przyznanie którego złożono wniosek.
(5)
Niderlandzkie prawodawstwo wprowadzające w życie dyrektywę 91/676/EWG obejmuje normy stosowania zarówno w odniesieniu do azotu, jak i fosforanu. Normy stosowania w odniesieniu do fosforanu mają na celu osiągnięcie równowagi w zakresie nawożenia fosforanem do roku 2015.
(6)
Niderlandy zajęły się kwestią nadmiaru składników pokarmowych pochodzących z nawozów naturalnych i mineralnych poprzez wprowadzenie kilku instrumentów polityki, a w okresie od 1999 r. do 2002 r. zmniejszyły liczbę bydła o 17 %, świń o 14 %, a kóz o 21 %. Ilość azotu i fosforu w nawozie naturalnym zmniejszyła się odpowiednio o 29 % i 34 % w okresie od 1985 r. do 2002 r. W okresie od 1992 r. do 2002 r. ilość azotu i fosforu zmniejszyła się odpowiednio o 25 % i 37 %.
(7)
Dane dotyczące jakości wody wykazują tendencję spadkową w zakresie stężenia azotanów w wodach gruntowych oraz w zakresie stężenia składników pokarmowych (w tym fosforu) w wodach powierzchniowych.
(8)
Dokumentacja naukowo-techniczna przedstawiona w powiadomieniu ze strony Niderlandów wykazuje, że proponowana ilość 250 kg azotu w przeliczeniu na hektar rocznie pochodzącego z odchodów bydła w gospodarstwach rolnych, w których co najmniej 70 % powierzchni stanowią użytki zielone, jest zgodna z osiągnięciem poziomu 11,3 mg azotu na litr wody (co odpowiada 50 mg NO3 na litr wody) we wszystkich typach gleby, oraz w przybliżeniu z zerowym saldem fosforu w warunkach optymalnego zarządzania.
(9)
Przedstawiona dokumentacja naukowo-techniczna wykazuje, że proponowana ilość 250 kg azotu w przeliczeniu na hektar rocznie pochodzącego z odchodów bydła w gospodarstwach rolnych, w których co najmniej 70 % powierzchni stanowią użytki zielone, jest uzasadniona na podstawie obiektywnych kryteriów, na przykład długich okresów wegetacji i upraw o wysokim poborze azotu.
(10)
Komisja uważa zatem, że ilość nawozu naturalnego, którą obejmuje wniosek Niderlandów, nie będzie stanowiła przeszkody w realizacji celów dyrektywy 91/676/EWG, z zastrzeżeniem pewnych ściśle określonych warunków.
(11)
Warunki te obejmują ustalenie planów nawożenia oddzielnie dla każdego gospodarstwa rolnego, rejestrację praktyk nawożenia poprzez prowadzenie rejestrów nawożenia, okresowe analizy gleby, „zielone pole” w okresie zimowym po uprawie kukurydzy, specjalne przepisy dotyczące zaorywania trawy, niestosowania nawozu naturalnego przed zaoraniem trawy oraz dostosowanie nawożenia w taki sposób, aby uwzględnić udział roślin strączkowych. Celem tych przepisów jest zapewnienie nawożenia, które opiera się na wymaganiach upraw oraz zmniejszaniu i zapobieganiu stratom azotu do wód.
(12)
Aby nie dopuścić do intensyfikacji wskutek stosowania omawianego odstępstwa, właściwe władze powinny zagwarantować, że produkcja nawozu naturalnego zarówno pod względem azotu, jak i fosforu nie przekroczy poziomu z roku 2002 zgodnie z programem działań wprowadzanym przez Niderlandy.
(13)
Należy zatem zatwierdzić odstępstwo, o którego przyznanie złożono wniosek.
(14)
Niniejszą decyzję stosuje się w ramach programu działań Niderlandów przyjętego na lata 2006-2009.
(15)
Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Komitetu ds. Azotanów ustanowionego na podstawie art. 9 dyrektywy 91/676/EWG,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Odstępstwo, o przyznanie którego Niderlandy złożyły wniosek pismem z dnia 8 kwietnia 2005 r. w celu zezwolenia na stosowanie większej ilości odchodów zwierzęcych od ilości określonej w pierwszych zdaniach pkt 2 oraz pkt 2 lit. a) załącznika III do dyrektywy 91/676/EWG, przyznaje się z zastrzeżeniem warunków określonych w niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej decyzji stosuje się następujące definicje:
a)
„gospodarstwa rolne posiadające użytki zielone” oznaczają gospodarstwa, w których co najmniej 70 % powierzchni, na której można stosować nawóz naturalny, stanowi trawa;
b)
„wypasane zwierzęta gospodarskie” oznaczają bydło (z wyjątkiem cieląt), owce, kozy i konie, osły, zwierzynę płową i bawoły wodne;
c)
„użytki rolne” oznaczają powierzchnię, której dany rolnik jest właścicielem, dzierżawcą lub zarządcą na mocy pisemnej umowy indywidualnej i w stosunku do której rolnik ten ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za zarządzanie;
d)
„trawa” oznacza trwałe lub krótkotrwałe użytki zielone zakładane zwykle na okres krótszy niż cztery lata.
Artykuł 3
Zakres zastosowania
Niniejsza decyzja ma zastosowanie na zasadzie indywidualnej i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 4, 5 i 6 w odniesieniu do gospodarstw rolnych posiadających użytki zielone.
Artykuł 4
Roczne zezwolenia i zobowiązania
1. Rolnicy, którzy chcą skorzystać z odstępstwa, co roku przedstawiają właściwym władzom wniosek o przyznanie odstępstwa.
2. Wraz z corocznym wnioskiem określonym w ust. 1 rolnicy zobowiązują się na piśmie do spełnienia warunków określonych w art. 5 i 6.
3. Właściwe władze zapewniają objęcie wszystkich wniosków o przyznanie odstępstwa oraz rejestrów nawożenia kontrolą administracyjną. Jeżeli kontrola wniosków, o których mowa w ust. 1, przeprowadzona przez władze krajowe, wykazuje, że warunki określone w art. 5 i 6 nie zostały spełnione, wnioskodawca zostaje o tym poinformowany. W takim przypadku wniosek zostaje odrzucony.
Artykuł 5
Stosowanie nawozu naturalnego i innych nawozów
1. Ilość odchodów wypasanych zwierząt gospodarskich (w tym odchody pochodzące bezpośrednio od zwierząt) stosowana na użytkach rolnych każdego roku w gospodarstwach rolnych posiadających użytki zielone nie przekracza ilości nawozu naturalnego zawierającej 250 kg azotu na hektar, z zastrzeżeniem warunków określonych w ust. 2-7.
2. Ogólna wielkość dawki azotu jest zgodna z zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe poszczególnych roślin uprawnych oraz zawartością tej substancji w glebie.
3. Każde gospodarstwo posiada swój plan nawożenia opisujący płodozmian na użytkach rolnych i planowane stosowanie nawozu naturalnego oraz nawozów azotowych i fosforanowych. Plan ten jest dostępny w gospodarstwie najpóźniej od dnia 1 lutego.
Plan nawożenia zawiera:
a)
liczbę zwierząt gospodarskich, opis systemu utrzymania i przechowywania wraz z dostępną pojemnością do celów przechowywania nawozu naturalnego;
b)
wyliczenie ilości azotu pochodzącego z nawozu naturalnego (minus straty poniesione podczas utrzymania i przechowywania) oraz fosforu wyprodukowanego w gospodarstwie;
c)
płodozmian oraz powierzchnię każdej uprawy wraz ze szkicową mapką określającą położenie poszczególnych pól;
d)
przewidywalne wymagania upraw w zakresie azotu i fosforu;
e)
ilość i rodzaj nawozu naturalnego dostarczonego kontrahentom i niewykorzystanego na użytkach rolnych;
f)
ilość przywożonego nawozu naturalnego stosowanego na użytkach rolnych;
g)
wyliczenie udziału mineralizacji materii organicznej, upraw roślin strączkowych i wiązania azotu z powietrza, a także ilości azotu znajdującego się w glebie w czasie, kiedy uprawy zaczynają go wykorzystywać w znaczącym stopniu;
h)
stosowanie azotu i fosforu pochodzącego z nawozu naturalnego w podziale na poszczególne pola (działki gospodarstwa jednolite pod względem upraw i typu gleby);
i)
stosowanie azotu i fosforu pochodzących z nawozów chemicznych i innych nawozów w podziale na poszczególne pola;
j)
obliczenia w celu oceny zgodności z normami stosowania azotu i fosforu.
W celu zapewnienia spójności między planami a faktycznymi praktykami rolniczymi, plany zostają poddane przeglądowi nie później niż w ciągu siedmiu dni po wprowadzeniu jakichkolwiek zmian w praktykach rolniczych.
4. Każde gospodarstwo posiada swój rejestr nawożenia. Rejestry są przedkładane właściwemu organowi za każdy rok kalendarzowy. Określają one:
a)
powierzchnie upraw;
b)
liczbę i rodzaj zwierząt gospodarskich;
c)
produkcję nawozu naturalnego w przeliczeniu na zwierzę;
d)
ilość nawozów spoza gospodarstwa;
e)
ilość nawozu naturalnego usuwanego z gospodarstwa oraz odbiorcę.
5. Każde gospodarstwo rolne posiadające użytki zielone, które korzysta z indywidualnego odstępstwa, zgadza się na objęcie kontrolą stosowania i rejestru nawozów.
6. W każdym gospodarstwie, które korzysta z indywidualnego odstępstwa, co najmniej co cztery lata przeprowadza się okresową analizę gleby pod kątem zawartości azotu i fosforu w odniesieniu do każdego obszaru gospodarstwa jednolitego pod względem płodozmianu i cech gleby.
Badania azotu w zakresie azotu mineralnego i parametrów oceny udziału azotu pochodzącego z mineralizacji materii organicznej są przeprowadzane po zaoraniu użytków zielonych, w odniesieniu do każdego jednolitego obszaru gospodarstwa.
W odniesieniu do analiz określonych w akapicie pierwszym i drugim, wymagane minimum stanowi jedna analiza na 5 hektarów ziemi.
7. Nie rozrzuca się nawozu naturalnego w okresie jesiennym przed uprawą trawy.
Artykuł 6
Pokrywa gruntów
1. Co najmniej 70 % powierzchni, na której stosuje się nawóz naturalny, stanowi uprawa trawy. Rolnicy korzystający z indywidualnego odstępstwa stosują następujące środki:
a)
w celu znacznego ograniczenia możliwości wymywania na glebach piaskowych i lessowych po kukurydzy uprawia się trawę lub inne uprawy zapewniające dobre pokrycie gleby w okresie zimowym;
b)
w celu zapewnienia stałej pokrywy roślinnej na gruntach ornych, co pozwoli odzyskać azotany wymyte z podglebia w okresie jesiennym oraz ograniczy ich wymywanie w okresie zimowym, nie stosuje się orki międzyplonów przed dniem 1 lutego;
c)
trawa na glebach piaskowych i lessowych jest zaorywana w okresie wiosennym;
d)
na wszystkich typach gleby po zaoraniu trawy następuje bezpośrednio uprawa roślin o wysokim poborze azotu, a nawożenie jest oparte na analizie gleby pod kątem azotu mineralnego i innych parametrów stanowiących odniesienie dla oszacowania uwalniania azotu poprzez mineralizację materii organicznej;
e)
jeżeli system płodozmianu zawiera rośliny strączkowe lub inne rośliny wiążące azot atmosferyczny, stosowanie nawozów zostaje odpowiednio zmniejszone.
2. W drodze odstępstwa od lit. c) w okresie jesiennym dopuszczalne jest zaorywanie trawy w celu sadzenia cebulek kwiatowych.
Artykuł 7
Środki dotyczące produkcji nawozu naturalnego
Władze krajowe zagwarantują, że produkcja nawozu naturalnego zarówno pod względem azotu, jak i fosforu nie przekroczy poziomu z roku 2002.
Artykuł 8
Monitorowanie
1. Właściwy organ sporządza i co roku aktualizuje mapy określające odsetek gospodarstw rolnych posiadających użytki zielone, odsetek zwierząt gospodarskich oraz odsetek gruntów rolnych objętych indywidualnym odstępstwem w każdej gminie.
Mapy te są co roku przekazywane Komisji, a po raz pierwszy w drugim kwartale 2006 r.
2. Jako punkty monitorowania odstępstwa ustanawia się i prowadzi sieć monitorowania w celu pobierania próbek wody glebowej, wody ze strumieni i wody gruntowej.
Sieć monitorowania, odpowiadająca co najmniej 300 gospodarstwom korzystającym z indywidualnych odstępstw, reprezentuje wszystkie typy gleby (gleby gliniaste, torfowe, piaskowe i lessowe), praktyki nawożenia i systemy płodozmianu. Skład sieci monitorowania nie ulega zmianom w okresie stosowania niniejszej decyzji.
3. Badania i stała analiza składników pokarmowych dostarczają danych na temat miejscowego użytkowania gruntów, systemu płodozmianu i praktyk rolniczych w gospodarstwach korzystających z indywidualnych odstępstw. Dane te mogą zostać wykorzystane w modelowych obliczeniach wielkości wypłukiwanych azotanów i strat fosforu z pól, gdzie stosuje się do 250 kg azotu na hektar rocznie w nawozie naturalnym pochodzącym od wypasanych zwierząt gospodarskich.
4. Woda gruntowa, woda glebowa, woda odpływowa i strumienie na terenie gospodarstw należących do sieci monitorowania dostarczają danych na temat stężenia azotanów i fosforu w wodzie odprowadzanej ze strefy korzeniowej i wprowadzanej do systemu wód gruntowych i powierzchniowych.
5. Na obszarach rolniczych o glebach piaskowych prowadzi się ściślejsze monitorowanie wody.
Artykuł 9
Kontrole
1. Właściwy organ krajowy przeprowadza kontrole administracyjne wszystkich gospodarstw korzystających z indywidualnego odstępstwa w celu oceny zgodności z maksymalną ilością 250 kg azotu na hektar rocznie pochodzącego z odchodów wypasanych zwierząt gospodarskich, z ogółem norm stosowania azotu i fosforanów oraz z warunkami użytkowania gruntów.
2. W oparciu o analizę ryzyka, wyniki kontroli z poprzednich lat i wyniki ogólnych kontroli wyrywkowych dotyczących prawodawstwa wprowadzającego w życie dyrektywę 91/676/EWG opracowany zostaje program inspekcji.
Specjalne inspekcje dotyczące użytkowania gruntów, liczby zwierząt gospodarskich i produkcji nawozu naturalnego obejmują co najmniej 5 % gospodarstw korzystających z indywidualnego odstępstwa.
Kontrole w terenie dotyczące warunków określonych w art. 5 i 6 są przeprowadzane co najmniej w 3 % gospodarstw.
Artykuł 10
Sprawozdawczość
1. Każdego roku właściwy organ przekazuje Komisji wyniki monitorowania wraz ze zwięzłym sprawozdaniem dotyczącym praktyki oceniania (kontrole na poziomie gospodarstw, wraz z informacjami na temat gospodarstw niespełniających warunków zgodności na podstawie inspekcji administracyjnych i w terenie) i zmian jakości wody (w oparciu o monitorowanie wypłukiwania strefy korzeniowej, jakość wód powierzchniowych/gruntowych oraz modelowe obliczenia).
Pierwsze sprawozdanie należy przedłożyć do marca 2007 r., a następnie co roku w marcu 2008 r., 2009 r. i 2010 r.
2. Poza danymi określonymi w ust. 1 sprawozdanie zawiera następujące informacje:
a)
dane dotyczące nawożenia we wszystkich gospodarstwach korzystających z indywidualnego odstępstwa;
b)
tendencje w zakresie liczby zwierząt gospodarskich w ramach każdej kategorii zwierząt w Niderlandach i gospodarstwach korzystających z odstępstwa;
c)
tendencje w zakresie krajowej produkcji nawozu naturalnego w odniesieniu do zawartości azotu i fosfatu w nawozie naturalnym;
d)
streszczenie wyników kontroli związanych ze współczynnikami wydalania do nawozu pochodzącego od świń i drobiu na poziomie krajowym.
3. Komisja uwzględni uzyskane w ten sposób wyniki podczas rozpatrywania ewentualnego nowego wniosku władz Niderlandów o przyznanie odstępstwa.
4. Właściwy organ co roku sporządza i przekazuje Komisji sprawozdanie na temat nawożenia i plonów w odniesieniu do różnych typów gleby i upraw w celu przedstawienia informacji dotyczących zarządzania w gospodarstwach posiadających użytki zielone, w których odstępstwo ma zastosowanie, oraz osiągniętego poziomu optymalizacji zarządzania.
Artykuł 11
Stosowanie
Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 1 stycznia 2006 r.
Niniejsza decyzja wygasa w dniu 31 grudnia 2009 r.
Artykuł 12
Niniejsza decyzja skierowana jest do Królestwa Niderlandów.
Sporządzono w Brukseli, dnia 8 grudnia 2005 r.