Rozporządzenie Rady (WE) nr 2500/2001
z dnia 17 grudnia 2001 roku
dotyczące przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Turcji oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 3906/89, (WE) nr 1267/1999, (WE) nr 1268/1999 i (WE) nr 555/2000
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego artykuł 308,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Warunki, jakie mają zostać wypełnione przez państwa ubiegające się o członkostwo w Unii Europejskiej, zostały ustalone podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Kopenhadze w czerwcu 1993 roku.
(2) Rada Europejska w Helsinkach w grudniu 1999 roku stwierdziła, że Turcja jest krajem kandydującym, która przystąpi do Unii na podstawie takich samych kryteriów, jakie mają zastosowanie do innych krajów kandydujących oraz że w oparciu o istniejącą Strategię europejską Turcja, podobnie jak inne kraje kandydujące, będzie czerpać korzyści ze strategii przedakcesyjnej w celu pobudzania i wspierania jej reform.
(3) Rada Europejska na posiedzeniu w Nicei w grudniu 2000 r. z zadowoleniem powitała postęp poczyniony w realizacji strategii przedakcesyjnej dla Turcji.
(4) Ponieważ Turcja jeszcze nie spełnia kryteriów politycznych ustalonych w Kopenhadze, Wspólnota wezwała ją do poprawy i promowania praktyk demokratycznych oraz do poszanowania podstawowych praw człowieka, jak też ściślejszego włączenia obywateli w ten proces.
(5) Kamieniem węgielnym strategii przedakcesyjnej jest "partnerstwo dla członkostwa", przygotowane w oparciu o wcześniejsze konkluzje Rady Europejskiej, zawierające priorytety, na których mają się koncentrować przygotowania akcesyjne w świetle kryteriów politycznych i ekonomicznych oraz zobowiązań Państwa Członkowskiego.
(6) Podstawa prawna utworzenia "partnerstwa dla członkostwa" i jednolitych ram koordynacji wszystkich źródeł przedakcesyjnej pomocy finansowej została określona dla Turcji w rozporządzeniu Rady (WE) nr 390/2001 z dnia 26 lutego 2001 roku w sprawie pomocy dla Turcji w ramach strategii przedakcesyjnej, a w szczególności w sprawie ustanowienia partnerstwa dla członkostwa [3].
(7) Zasady, priorytety, cele pośrednie i warunki "partnerstwa dla członkostwa" z Turcją zostały zawarte w decyzji 2001/235/WE [4]. Tak jak w przypadku pozostałych krajów kandydujących, pomoc dla Turcji z Unii Europejskiej ma koncentrować się na priorytetach wynikających z "partnerstwa dla członkostwa".
(8) Właściwe jest, aby pomoc wspólnotowa była stosowana głównie poprzez wzmocnienie instytucjonalne oraz inwestycje mające na celu promowanie zgodności z dorobkiem wspólnotowym.
(9) Wspólnota powinna podjąć konkretne działania w celu promowania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Turcji.
(10) Współpraca transgraniczna, szczególnie w kontekście granic między Turcją a Unią Europejską, między Turcją a innymi państwami kandydującymi oraz między Turcją a innymi państwami w regionie również ma być przedmiotem konkretnych działań.
(11) Komisja powinna zapewnić koordynację pomocy przedakcesyjnej z pomocą dwustronną Państw Członkowskich oraz z finansowaniem z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), innymi instrumentami finansowymi dla współpracy transgranicznej (Phare, MEDA, Tacis, CARDS, Interreg), jak również innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi.
(12) Wspólnota powinna współfinansować udział Turcji w programach i agencjach wspólnotowych.
(13) Pomoc Wspólnoty powinna być uzależniona od przestrzegania zobowiązań zawartych w umowach między Wspólnotami Europejskimi a Turcją oraz od warunków ustalonych w rozporządzeniu (WE) nr 390/2001, decyzji 2001/235/WE oraz w niniejszym rozporządzeniu.
(14) Komisja powinna wdrażać pomoc zgodnie z rozporządzeniem finansowym z dnia 21 grudnia 1977 roku mającym zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5].
(15) Środki niezbędne do wdrożenia niniejszego rozporządzenia winny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [6].
(16) Udział w przetargach powinien być otwarty, zarówno dla osób fizycznych i prawnych z Państw Członkowskich, jak i z Turcji, dla osób fizycznych i prawnych z innych państw kandydujących oraz z państw korzystających ze środków finansowych i technicznych towarzyszących reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego (MEDA) [7] oraz z pomocy dla Albanii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Federalnej Republiki Jugosławii i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii (CARDS) [8]. Takie uczestnictwo powinno również być otwarte, w przypadku gdy wymagane jest szczególne doświadczenie, dla osób fizycznych i prawnych z krajów Europy Wschodniej i Azji Środkowej, pod warunkiem świadczenia pomocy dla państw partnerskich w Europie Wschodniej i Azji Środkowej [9]. Analogicznie, podobne postanowienia powinny zostać wprowadzone w programach pomocowych dla innych państw kandydujących.
(17) Zarządzanie pomocą przedakcesyjną powinno zostać stopniowo zdecentralizowane w odniesieniu do Turcji, z uwzględnieniem jej zdolności zarządzania i kontroli finansowej, pod warunkiem prowadzenia kontroli pomocy ex post oraz pod warunkiem że władze tureckie podejmą się przeprowadzania takich samych kontroli oraz stosowania takich samych gwarancji, jak kontrole i gwarancje ustanowione w odpowiednich przepisach wspólnotowych.
(18) Należy sporządzać sprawozdania roczne z realizacji programu pomocowego oraz przedstawiać sprawozdanie oceniające.
(19) W perspektywie finansowej 2000-2006 przedakcesyjna pomoc finansowa została podwojona dla państw kandydujących. W świetle konkluzji Rady Europejskiej w Helsinkach, z zastrzeżeniem normalnych procedur budżetowych, celem powinno być zastosowanie niniejszej zasady do Turcji oraz kontynuacja stosowania w pozostałym okresie bieżącej perspektywy finansowej.
(20) Traktat nie przewiduje kompetencji innych niż wymienione w art. 308, dla przyjęcia niniejszego rozporządzenia,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Wspólnota udziela Turcji przedakcesyjnej pomocy finansowej w celu wspierania priorytetów określonych w "partnerstwie dla członkostwa" dla Turcji.
Artykuł 2
Pomoc:
- przyjmie postać dotacji,
- będzie realizowana w drodze finansowania programów lub projektów mających na celu wypełnienie kryteriów akcesyjnych oraz zgodnie z zasadami programowymi i wykonawczymi ustanowionymi w wytycznych, które mają zostać przyjęte przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2,
- może przyjąć postać usług, dostaw i robót,
- w przypadku inwestycji nie może obejmować zakupu ziemi ani budynków.
Artykuł 3
Beneficjentami niniejszej pomocy może być nie tylko Państwo Tureckie, ale również regionalne i lokalne organy władzy, organizacje i agendy wspierające przedsiębiorstwa, spółdzielnie i wspólnoty, w szczególności organizacje reprezentujące społecznych partnerów, stowarzyszenia, fundacje, organizacje o celu niezarobkowym oraz organizacje pozarządowe.
Artykuł 4
1. Od odbiorców pomocy może być wymagane wniesienie wkładu finansowego do każdego programu lub projektu. Wkład zależy od charakteru programu lub projektu. W wyjątkowych przypadkach, dla programów lub projektów mających na celu promowanie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, wkład może zostać wniesiony w naturze.
2. Pomoc obejmuje wydatki związane z wsparciem programowym, działaniami w zakresie komunikacji i informacji oraz monitorowaniem, kontrolą, przeglądem i oceną programów i projektów.
3. Komisja przyjmuje szczegółowe postanowienia dotyczące informacji i reklamy w celu zapewnienia wysokiego poziomu finansowania przez Wspólnotę środków finansowanych na mocy niniejszego rozporządzenia.
4. Pomoc może być zarówno niezależna, jak i w formie współfinansowania wraz z Państwami Członkowskimi, Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, państwami trzecimi lub organizacjami wielostronnymi.
5. Można ubiegać się o możliwości współfinansowania z innymi darczyńcami, zwłaszcza Państwami Członkowskimi.
6. Wspólnota może wnieść wkład w koszty związane ze strukturami zarządzania pomocą.
7. Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi zapewni staranną koordynację z innymi dostawcami przedmiotowych funduszy, w szczególności EBI.
Artykuł 5
Finansowanie programów i projektów zależy od przestrzegania zobowiązań zawartych w Układzie Stowarzyszeniowym między Wspólnotami Europejskimi a Turcją, decyzji nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z dnia 22 grudnia 1995 roku w sprawie wprowadzenia w życie ostatniego etapu unii celnej [10] oraz wszelkich pozostałych powiązanych umów i decyzji oraz warunków ustanowionych w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 390/2001, w "partnerstwie dla członkostwa" z Turcją oraz w niniejszym rozporządzeniu.
Artykuł 6
1. Komisja będzie wdrażać pomoc wspólnotową zgodnie z zasadami przejrzystości oraz zgodnie z rozporządzeniem finansowym, a w szczególności jego art. 114.
2. W uprzedniej ocenie programów i projektów zostaną uwzględnione między innymi następujące czynniki:
a) jej skuteczność i natychmiastowa wykonalność,
b) aspekty kulturalne, socjalne i dotyczące płci;
c) zachowanie i ochrona środowiska na podstawie zasad stałego rozwoju;
d) rozwój instytucjonalny niezbędny do osiągnięcia celów programu i projektu;
e) doświadczenie zdobyte na podstawie programów i projektów tego samego rodzaju.
Artykuł 7
1. Wybór projektu, przetarg i kontraktacja przez Turcję podlegają zatwierdzeniu ex ante przez Komisję.
2. Niemniej jednak Komisja może podjąć decyzję, na podstawie analizy w oparciu o poszczególne przypadki programu krajowego i sektorowego/możliwości zarządzania projektem, procedur i struktur kontroli finansowej dotyczących finansów publicznych, o zwolnieniu od wymogu zatwierdzenia ex ante, o którym mowa w ust. 1, i powierzyć jednostkom wdrażającym w Turcji zarządzanie pomocą na zasadzie decentralizacji. Takie zwolnienie uzależnione jest od:
a) minimalnych kryteriów oceny możności zarządzania pomocą jednostek wdrażających w Turcji i minimalnych warunków mających zastosowanie do takich jednostek, przedstawionych w Załączniku;
b) szczególnych przepisów dotyczących między innymi zaproszeń do składania ofert, dokładnego badania i oceny przetargów, przyznawania kontraktów i wdrażania dyrektyw Wspólnoty dotyczących zamówień publicznych, jakie mają zostać ustanowione w umowach o finansowanie zawartych z Turcją.
Artykuł 8
1. Pomoc w wysokości powyżej 2000000 EUR zostanie udostępniona w drodze decyzji w sprawie finansowania podejmowanych przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2. W tym celu Komisja przedłoży komitetowi, o którym mowa w art. 10, propozycję finansowania opisującą programy i/lub projekty, jakie mają zostać wdrożone.
Komisja powiadomi komitet, o którym mowa w art. 10, z przynajmniej jednotygodniowym wyprzedzeniem, o wszelkich decyzjach w sprawie finansowania, jakie zamierza przyjąć w sprawie programów i projektów w wysokości poniżej 2000000 EUR.
2. Komisja może zatwierdzić, bez zwracania się o wydanie opinii komitetu, o którym mowa w art. 10, dodatkowe dotacje niezbędne do pokrycia spodziewanych lub faktycznych przekroczeń programów lub projektów, pod warunkiem że przekroczenie nie będzie wyższe niż 20 % pierwotnej dotacji ustalonej w decyzji o finansowaniu.
3. Wszystkie umowy lub kontrakty o finansowanie zawarte na podstawie niniejszego rozporządzenia będą zawierały postanowienia przewidujące przeprowadzenie przez Komisję i Trybunał Obrachunkowy kontroli na miejscu zgodnie z procedurami ustalonymi przez Komisję na podstawie obowiązujących przepisów, a w szczególności przepisów rozporządzenia finansowego.
4. W celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty Komisja może przeprowadzać sprawdzania i kontrole na miejscu zgodnie z rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami [11].
5. Zastosowanie ma art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2222/2000 z dnia 7 czerwca 2000 r. ustanawiającego zasady finansowe dla stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1268/1999 w sprawie wspólnotowych środków pomocowych na rzecz działań przedakcesyjnych w dziedzinie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w państwach Europy Środkowej i Wschodniej ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w okresie przedakcesyjnym [12], łącznie z powiadamianiem o poszczególnych przypadkach nieprawidłowości oraz ustaleniem systemu zarządzania informacjami w tej dziedzinie.
6. W przypadku gdy programy i projekty są przedmiotem umów o finansowanie pomiędzy Wspólnotą i Turcją, umowy te będą stanowić, że płatność podatków, opłat i innych zobowiązań nie będzie objęta pomocą.
7. Uczestnictwo w zaproszeniach do składania ofert będzie otwarte na równych warunkach dla wszystkich osób fizycznych i prawnych z Państw Członkowskich, państw ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej oraz państw będących odbiorcami na mocy rozporządzenia (WE) nr 1488/96 i rozporządzenia (WE) nr 2666/2000.
Uczestnictwo państw będących odbiorcami na podstawie rozporządzenia (WE) nr 99/2000 będzie również zatwierdzane przez Komisję dla poszczególnych przypadków, jeżeli przedmiotowe programy lub projekty będą wymagać szczególnych doświadczeń dostępnych w tych państwach.
W przypadku współfinansowania uczestnictwo przedsiębiorstw z państw trzecich w zaproszeniach do składania ofert i kontraktach może być zatwierdzane przez Komisję w każdym poszczególnym przypadku.
8. Postanowienia, o których mowa w ust. 7, mają zastosowanie do pochodzenia dostaw.
Artykuł 9
Przydziały roczne zostają zatwierdzone przez organ budżetowy w granicach perspektywy finansowej.
Artykuł 10
1. Komisja jest wspomagana przez komitet ustanowiony na podstawie art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3906/89 z dnia 18 grudnia 1989 roku w sprawie pomocy gospodarczej dla niektórych państw Europy Środkowej i Wschodniej [13].
2. W przypadku gdy przywołuje się niniejszy ustęp, stosuje się art. 4 i art. 7 decyzji 1999/468/WE.
Okres, o którym mowa w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE, zostaje ustalony na trzy miesiące.
3. Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 11
Komisja corocznie przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie z realizacji pomocy. Sprawozdanie będzie zawierać informacje na temat programów i projektów finansowanych w ciągu roku oraz programowanie na następny rok finansowy, jak również informacje o wynikach monitoringu i oceny, w razie konieczności z załączonymi wnioskami o dokonanie zmian w zarządzaniu pomocą, w celu zapewnienia jak największej skuteczności. Informacje te mogą zostać zawarte w sprawozdaniu, o którym mowa w art. 10 rozporządzenia (EWG) nr 3906/89. Sprawozdanie zostanie przedłożone nie później niż dnia 30 września następnego roku.
Artykuł 12
1. W rozporządzeniu (WE) nr 3906/89 wprowadza się następujące zmiany:
- na końcu art. 7 ust. 1 dodaje się wyrazy: "oraz Turcja, Cypr i Malta".
2. W rozporządzeniu Rady (WE) nr 555/2000 z dnia 13 mara 2000 roku w sprawie wdrożenia działań w ramach strategii przedakcesyjnej dla Republiki Cypru i Republiki Malty [14] wprowadza się następujące zmiany:
- na końcu art. 7 ust. 9 dodaje się wyrazy: "oraz pozostałe państwa ubiegające się o członkostwo w Unii Europejskiej",
- na końcu art. 7 ust. 10 dodaje się wyrazy: "lub inne państwo ubiegające się o członkostwo w Unii Europejskiej".
3. Do art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1267/1999 z dnia 21 czerwca 1999 roku ustanawiającego Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej [15] dodaje się następujący ustęp:
"8. "Osoby fizyczne i prawne z Cypru, Malty i Turcji mogą brać udział w zaproszeniach do składania ofert i kontraktach na takich samych warunkach, jakie mają zastosowanie do wszystkich osób fizycznych i prawnych z Państw Członkowskich oraz krajów beneficjentów"."
4. Do art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1268/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. w sprawie wspólnotowych środków pomocowych na rzecz działań przedakcesyjnych w dziedzinie rolnictwa oraz rozwoju obszarów wiejskich w państwach Europy Środkowej i Wschodniej ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w okresie przedakcesyjnym [16] dodaje się następujący ustęp:
"3. "Osoby fizyczne i prawne z Cypru, Malty i Turcji mogą brać udział w zaproszeniach do składania ofert i kontraktach na takich samych warunkach, jakie mają zastosowanie do wszystkich osób fizycznych i prawnych z Państw Członkowskich oraz krajów beneficjentów"."
Artykuł 13
Rada dokona przeglądu niniejszego rozporządzenie przed dniem 1 stycznia 2006 r. W tym celu Komisja przed dniem 1 lipca 2005 roku przedstawi Radzie sprawozdanie oceniające dotyczące rozporządzenia oraz, odpowiednio, wniosek o wprowadzenie zmian do tego rozporządzenia.
Artykuł 14
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 17 grudnia 2001 r.