DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY NR 1351/2008/WE
z dnia 16 grudnia 2008 r.
w sprawie ustanowienia wieloletniego wspólnotowego programu ochrony dzieci korzystających z Internetu oraz innych technologii komunikacyjnych
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 153,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Korzystanie z Internetu oraz z innych technologii komunikacyjnych, takich jak telefonia komórkowa, odgrywa coraz bardziej znaczącą rolę w Unii Europejskiej i oferuje wszystkim obywatelom szerokie możliwości w zakresie np. uczestnictwa, interaktywności i kreatywności. Jednakże nadal występują zagrożenia dla dzieci oraz niewłaściwe sposoby korzystania z technologii, a ze względu na zmieniające się technologie i zachowania społeczne ciągle pojawiają się nowe zagrożenia oraz sposoby niewłaściwego korzystania. Należy przyjąć na poziomie UE środki w celu ochrony integralności fizycznej, psychicznej i moralnej dzieci, które mogą doznać uszczerbku w wyniku dostępu do nieodpowiednich treści. Ponadto zachęcenie obywateli do korzystania z możliwości, jakie oferuje Internet oraz inne technologie komunikacyjne, a także do czerpania pożytków z nich płynących, wymaga także środków promujących bezpieczne z nich korzystanie.
(2)
Strategia „i2010 - Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia” (COM(2005) 0229), rozwijająca strategię lizbońską, dąży do osiągnięcia spójności w polityce Komisji dotyczącej społeczeństwa informacyjnego i mediów w celu wzmocnienia istotnego wkładu, jaki technologie informacyjne i komunikacyjne wnoszą w wyniki osiągane przez gospodarki państw członkowskich. Jednym z jej celów jest utworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej, oferującej przystępną cenowo i bezpieczną komunikację przez łącza o wysokiej przepustowości, bogate i zróżnicowane treści oraz usługi cyfrowe.
(3)
Wspólnotowe ramy prawne dotyczące wyzwań w zakresie treści cyfrowych w społeczeństwie informacyjnym obejmują przepisy o ochronie nieletnich (3), ochronie prywatności (4) oraz odpowiedzialności usługodawców będących pośrednikami (5). Decyzja ramowa Rady 2004/68/WSiSW z dnia 22 grudnia 2003 r. dotycząca zwalczania seksualnego wykorzystywania dzieci i pornografii dziecięcej (6) określa minimalne wymogi dla państw członkowskich dotyczące definicji przestępstw oraz właściwych sankcji. Bazując na zaleceniu Rady 98/560/WE z dnia 24 września 1998 r. w sprawie rozwoju konkurencyjności europejskiego przemysłu usług audiowizualnych i informacyjnych poprzez wspieranie ram krajowych mających na celu osiągnięcie porównywalnego i efektywnego poziomu ochrony nieletnich i godności ludzkiej (7), zalecenie 2006/952/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony małoletnich, godności ludzkiej oraz prawa do odpowiedzi w odniesieniu do konkurencyjności europejskiego przemysłu audiowizualnego oraz internetowych usług informacyjnych (8) określa wytyczne dotyczące rozwoju samoregulacji na poziomie krajowym, poszerza zakres o umiejętność korzystania z mediów, współpracę oraz wymianę doświadczeń i dobrych praktyk między organami regulacyjnymi, samoregulującymi i współregulującymi, a także o środki zwalczania dyskryminacji we wszystkich mediach.
(4)
Nadal potrzebne będą działania w dziedzinie zarówno treści potencjalnie szkodliwych dla dzieci, w szczególności materiałów pornograficznych, jak i treści niezgodnych z prawem, w szczególności materiałów przedstawiających wykorzystywanie dzieci. To samo ma zastosowanie do dzieci padających ofiarą szkodliwych i niezgodnych z prawem zachowań, przynoszących im szkody fizyczne i psychiczne, oraz nakłanianych do imitacji takich zachowań ze szkodą dla nich oraz dla innych. Należy podjąć szczególne wysiłki, aby zbadać rozwiązania zapobiegające propozycjom, wyrażanym za pomocą technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych przez osoby dorosłe, prowadzącym do spotkania z dzieckiem w celu dopuszczenia się wykorzystania seksualnego lub innych przestępstw na tle seksualnym. Szczególną uwagę należy przy tym zwrócić na system wzajemnego wsparcia.
(5)
Należy podejmować również działania mające na celu zapobieganie wiktymizacji dzieci poprzez groźby, napastowanie i poniżanie za pośrednictwem Internetu lub interaktywnych technologii cyfrowych, w tym telefonów komórkowych.
(6)
Decyzja nr 276/1999/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 stycznia 1999 r. przyjmująca wieloletni plan działań Wspólnoty w zakresie promowania bezpieczniejszego korzystania z Internetu i nowych technologii sieciowych poprzez zwalczanie sprzecznych z prawem i szkodliwych treści głównie w obszarze ochrony dzieci i nieletnich (9) (plan działania na rzecz bezpieczniejszego Internetu 1998-2004) oraz decyzja nr 854/2005/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspólnotowego na rzecz promowania bezpieczniejszego korzystania z Internetu i nowych technologii sieciowych (10) (program „Bezpieczniejszy Internet +” 2005-2008) zapewniły finansowanie wspólnotowe, które z powodzeniem doprowadziło do zapoczątkowania szeregu inicjatyw, które zapewniły wartość dodaną w wymiarze europejskim, jak wykazują oceny programu przedstawione Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Regionów (COM(2001) 0690, COM(2003) 0653 i COM(2006) 0663).
(7)
Oprócz ustaleń zawartych w ocenach poprzednich programów, szereg badań Eurobarometru oraz konsultacje społeczne jasno wykazały potrzebę kontynuacji działań w zakresie zgłaszania niezgodnych z prawem treści oraz podnoszenia świadomości w państwach członkowskich.
(8)
Program ustanowiony niniejszą decyzją powinien mieć na celu między innymi utworzenie pakietu edukacyjnego dla rodziców, opiekunów, nauczycieli i wychowawców.
(9)
Ewoluujące technologie, zmiany w sposobie korzystania z Internetu oraz innych technologii komunikacyjnych przez dorosłych i dzieci, oraz zmiany zachowań społecznych prowadzą do nowych zagrożeń dla dzieci. Baza wiedzy, którą można wykorzystać do planowania efektywnych działań, powinna zostać rozbudowana, co umożliwi lepsze zrozumienie takich zmian. Konieczne będzie połączenie w sposób wieloaspektowy i komplementarny różnych środków i działań; będą to np. podjęcie działań w celu propagowania bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z Internetu, dalszy rozwój technologii pomocniczych, promowanie najlepszych praktyk w zakresie kodeksów postępowania odzwierciedlających ogólnie przyjęte kanony zachowania oraz współpraca z branżą w celu realizacji uzgodnionych celów tych kodeksów.
(10)
Program ten powinien ponadto wspierać środki służące promowaniu pozytywnych treści przeznaczonych dla dzieci.
(11)
Zmieniające się z uwagi na nowe technologie oraz innowacyjność w mediach środowisko środków masowego przekazu sprawia, iż należy uczyć dzieci, a także rodziców, opiekunów, nauczycieli i wychowawców bezpiecznego i efektywnego korzystania z internetowych usług informacyjnych.
(12)
W celu ochrony dzieci należy podjąć starania, na przykład poprzez opracowanie skutecznych systemów weryfikacji wieku oraz dobrowolnych oznaczeń związanych z certyfikacją.
(13)
Ze względu na globalny charakter problemu współpraca międzynarodowa ma podstawowe znaczenie. Niezgodne z prawem treści mogą być wytwarzane w jednym państwie i udostępniane w drugim, ale przeglądane i pobierane na całym świecie. Współpraca międzynarodowa, która stymulowana była poprzez wspólnotowe struktury tworzenia sieci kontaktów, będzie musiała zostać wzmocniona w celu lepszej ochrony dzieci przed zagrożeniami o charakterze transgranicznym, kiedy w grę wchodzą państwa trzecie. Obustronnie korzystna może być wymiana najlepszych praktyk między organizacjami europejskimi oraz organizacjami w innych częściach świata.
(14)
Wszystkie państwa członkowskie ratyfikowały konwencję ONZ o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r., zgodnie z którą państwa sygnatariusze mają obowiązek przyjęcia wszelkich krajowych, dwu- i wielostronnych środków niezbędnych do zapobiegania wszelkim formom wykorzystywania dzieci oraz wszelkich środków legislacyjnych, administracyjnych i innych środków niezbędnych do stosowania praw uznanych przez tę konwencję, w odpowiednich przypadkach w ramach współpracy międzynarodowej.
(15)
Środki, jakie Komisja może przyjmować na mocy uprawnień wykonawczych przyznanych jej niniejszą decyzją, to zasadniczo środki z zakresu zarządzania, mające związek z wykonaniem programu mającego istotny wpływ na budżet w rozumieniu art. 2 lit. a) decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (11). Środki takie powinny zatem być przyjmowane zgodnie z procedurą zarządzania przewidzianą w art. 4 wspomnianej decyzji.
(16)
Komisja powinna zapewnić komplementarność i synergię z powiązanymi inicjatywami i programami wspólnotowymi.
(17)
Niniejsza decyzja ustanawia ramy finansowe wdrożenia programu stanowiące główny punkt odniesienia dla władzy budżetowej w rozumieniu pkt 37 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami (12).
(18)
Ponieważ ze względu na transnarodowy charakter przedmiotowych kwestii cele niniejszej decyzji nie mogą zostać osiągnięte w stopniu wystarczającym przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na europejską skalę i efekty działań mogą zostać lepiej osiągnięte na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może podjąć działania, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tych celów.
(19)
Niniejsza decyzja nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności w jej art. 3 ust. 1, art. 7, 8 i 24,
STANOWIĄ, CO NASTĘPUJE:
Artykuł 1
Cel programu
1. Niniejsza decyzja ustanawia program wspólnotowy mający na celu promowanie bezpieczniejszego korzystania z Internetu oraz innych technologii komunikacyjnych, w szczególności przez dzieci, a także zwalczanie treści niezgodnych z prawem oraz szkodliwych zachowań w środowisku online.
Program nosi nazwę „Bezpieczniejszy Internet” (dalej „program”).
2. Prowadzone są działania w następujących obszarach:
a)
zapewnienie świadomości publicznej;
b)
zwalczanie niezgodnych z prawem treści i szkodliwych zachowań w środowisku online;
c)
promowanie bezpieczniejszego środowiska online;
d)
utworzenie bazy wiedzy.
Działania prowadzone w każdym z tych obszarów określono w załączniku I.
Program jest realizowany zgodnie z załącznikiem III.
3. Na użytek niniejszej decyzji „dzieci” oznaczają osoby poniżej 18 roku życia, chyba że odpowiednie prawo krajowe przyznaje im, pod pewnymi warunkami, pełną zdolność do czynności prawnych przed osiągnięciem tego wieku.
Artykuł 2
Uczestnictwo
1. Uczestnictwo w programie jest otwarte dla wszystkich podmiotów prawnych mających siedzibę w:
a)
państwach członkowskich;.
b)
państwach Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), będących członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), zgodnie z warunkami ustanowionymi w porozumieniu o EOG;
c)
państwach przystępujących i państwach kandydujących korzystających ze strategii przedakcesyjnej, zgodnie z zasadami ogólnymi i warunkami ogólnymi uczestnictwa tych państw w programach wspólnotowych, ustalonych w odpowiednich umowach ramowych oraz decyzjach Rady Stowarzyszenia;
d)
państwach Bałkanów Zachodnich oraz w państwach objętych europejską polityką sąsiedztwa, zgodnie z warunkami, jakie zostaną ustalone z tymi państwami po zawarciu umów ramowych dotyczących ich uczestnictwa w programach wspólnotowych;
e)
państwie trzecim, będącym stroną porozumienia międzynarodowego ze Wspólnotą, na warunkach lub na podstawie którego wnosi ono wkład finansowy do programu.
2. Program jest otwarty dla organizacji międzynarodowych i podmiotów prawnych mających siedzibę w państwach trzecich inne niż te, o których mowa w ust. 1 lit. b) - e) na warunkach określonych w załączniku III.
Artykuł 3
Kompetencje Komisji
1. Komisja jest odpowiedzialna za realizację programu.
2. Komisja opracowuje na podstawie niniejszej decyzji roczne programy prac.
3. Podczas realizacji programu Komisja, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, zapewnia jego ogólną spójność z innymi stosownymi politykami, programami i działaniami Wspólnoty oraz komplementarość wobec nich.
4. Komisja działając zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 4 ust. 2:
a)
przyjmuje roczne programy prac i dokonuje ich zmian, w tym ustala priorytetowe obszary współpracy międzynarodowej;
b)
dokonuje oceny projektów przedstawionych w odpowiedzi na zaproszenia do składania wniosków o przyznanie funduszy wspólnotowych przy szacowanym udziale Wspólnoty w wysokości wynoszącej co najmniej 500 000 EUR;
c)
wdraża środki w zakresie oceny programu.
5. Komisja informuje komitet, o którym mowa w art. 4, o postępach w realizacji programu. W szczególności Komisja niezwłocznie informuje ten komitet o wszelkich wyborach dokonanych w sprawach, które nie są objęte zakresem ust. 4 niniejszego artykułu.
Artykuł 4
Komitet
1. Komisję wspomaga komitet.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
Artykuł 5
Monitorowanie i ocena
1. W celu zapewnienia efektywnego wykorzystania pomocy wspólnotowej Komisja zapewnia, aby działania podejmowane na podstawie niniejszej decyzji podlegały uprzedniej ocenie, bieżącej kontroli oraz ocenie końcowej.
2. Komisja monitoruje realizację projektów w ramach programu.
3. Komisja ocenia sposób przeprowadzenia projektów oraz skutki ich realizacji, aby ocenić, czy osiągnięto pierwotne cele.
4. W terminie do 24 czerwca 2011 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów sprawozdanie z realizacji działań w obszarach, o których mowa w art. 1 ust. 2.
5. Po zakończeniu programu Komisja przedstawia końcowe sprawozdanie z oceny.
Artykuł 6
Przepisy finansowe
1. Program obejmuje okres pięciu lat, rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2009 r.
2. Koperta finansowa na realizację programu w okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. wynosi 55 000 000 EUR.
3. Roczne środki na okres od roku 2009 do roku 2013 zatwierdzane są przez władze budżetową w granicach określonych w ramach finansowych.
4. Orientacyjną strukturę wydatków przedstawiono w załączniku II.
Artykuł 7
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Strasburgu, dnia 16 grudnia 2008 r.