ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 2112/2005
z dnia 21 listopada 2005 r.
w sprawie dostępu do pomocy zagranicznej Wspólnoty
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 181a,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Praktyka bezpośredniego lub pośredniego wiązania udzielanej pomocy z zakupem towarów i usług za środki otrzymane w ramach tej pomocy w kraju udzielającym pomocy zmniejsza jej skuteczność i jest niezgodna z polityką popierania rozwoju w krajach ubogich. Odejście od wiązania pomocy nie powinno być traktowane jako cel sam w sobie, ale jako narzędzie dla wzmocnienia innych elementów walki z ubóstwem, takich jak własność, integracja regionalna i wzmacnianie potencjału, z naciskiem na wzmacnianie pozycji lokalnych i regionalnych dostawców towarów i usług w krajach rozwijających się.
(2)
W marcu 2001 r. Komitet Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD/DAC) przyjął „Zalecenie dotyczące odejścia od wiązania oficjalnej pomocy rozwojowej dla krajów najmniej rozwiniętych” (2). Państwa Członkowskie przyjęły te zalecenia, a Komisja uznała ideę tego zalecenia za wskazówkę dla pomocy wspólnotowej.
(3)
Dnia 14 marca 2002 r. Rada ds. Ogólnych obradująca jednocześnie z Radą Europejską w Barcelonie, przygotowując się do Międzynarodowej Konferencji na temat Finansowania Rozwoju, zwołanej na 18-22 marca 2002 r. w Monterrey, stwierdziła, że Unia Europejska będzie „wprowadzać z życie zalecenia DAC dotyczące niewiązania pomocy dla krajów najmniej rozwiniętych i kontynuować dyskusje na temat dalszego odchodzenia od wiązania pomocy bilateralnej. UE rozważy również podjęcie kroków zmierzających do dalszego odejścia od wiązania pomocy wspólnotowej, z jednoczesnym utrzymaniem istniejącego systemu preferencji cenowych w ramach UE-AKP”.
(4)
Dnia 18 listopada 2002 r. Komisja przyjęła komunikat dla Parlamentu Europejskiego i Rady zatytułowany „Odejście od wiązania: czynnik zwiększający skuteczność pomocy”. Komunikat ten przedstawiał poglądy Komisji w tej sprawie, a także możliwe opcje wprowadzania w życie wspomnianego wyżej zobowiązania barcelońskiego w ramach systemu pomocy UE.
(5)
W Konkluzjach dotyczących odejścia od wiązania pomocy z dnia 20 maja 2003 r. Rada podkreśliła konieczność dalszego odchodzenia od wiązania pomocy wspólnotowej. Zgodziła się na warunki przedstawione we wspomnianym wyżej komunikacie i zdecydowała się na wybór proponowanych opcji.
(6)
W dniu 4 września 2003 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie powyższego komunikatu Komisji (3), w której odnotowana została potrzeba dalszego odejścia od wiązania pomocy wspólnotowej. W rezolucji tej poparto warunki określone w tym komunikacie i wyrażono zgodę na zaproponowane opcje. Podkreślono potrzebę dalszej dyskusji zmierzającej do większego ograniczenia wiązania pomocy w oparciu o dalsze badania i udokumentowane propozycje oraz dobitnie wezwano do „wyraźnego preferowania współpracy lokalnej i regionalnej, przy jednoczesnym nadaniu priorytetu - w ustalonej kolejności - dostawcom z państwa przyjmującego, sąsiednich państw rozwijających się oraz innych państw rozwijających się”, w celu wsparcia wysiłków krajów otrzymujących pomoc, zmierzających do wzmocnienia produkcji własnej na poziomie krajowym, regionalnym, lokalnym i rodzinnym, a także działań zmierzających do poprawy dostępności i dostępu do środków spożywczych oraz podstawowych usług odpowiadających miejscowym zwyczajom i systemom produkcji oraz handlu.
(7)
W celu określenia dostępu do wspólnotowej pomocy zagranicznej należy zwrócić uwagę na kilka elementów. Kryteria kwalifikujące określające dostęp osób są zawarte w art. 3. Reguły określające angażowanie ekspertów i pochodzenie dostaw i materiałów nabywanych przez osoby kwalifikujące się są zawarte odpowiednio w art. 4 i 5. Definicja i warunki wprowadzania w życie zasady wzajemności są zawarte w art. 6. Odstępstwa i ich zastosowanie są określone w art. 7. Przepisy szczególne dotyczące operacji finansowanych przez organizacje międzynarodowe lub organizacje regionalne, lub współfinansowane przez państwa trzecie, są określone w art. 8. Przepisy szczególne dotyczące pomocy humanitarnej są określone w art. 9.
(8)
Dostęp do wspólnotowej pomocy zagranicznej jest określony w podstawowych aktach regulujących pomoc zagraniczną, w związku z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (4) (zwanym dalej „rozporządzeniem finansowym”). Zmiany dokonane przez to rozporządzenie w dostępie do pomocy wspólnotowej wymagają zmian we wszystkich tych aktach prawnych. Wszystkie zmiany podstawowych aktów prawnych mających tu zastosowanie są wymienione w załączniku I do niniejszego rozporządzenia.
(9)
Przy udzielaniu zamówień w oparciu o instrumenty wspólnotowe szczególną uwagę należy zwrócić na poszanowanie międzynarodowych ustaleń z zakresu podstawowych standardów pracy Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), np. konwencji dotyczących prawa zrzeszania się i rozwiązywania sporów zbiorowych, zniesienia pracy przymusowej, eliminacji dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, a także eliminowania pracy dzieci.
(10)
Przy udzielaniu zamówień w oparciu o instrumenty wspólnotowe szczególną uwagę należy zwrócić na przestrzeganie następujących międzynarodowych konwencji z zakresu ochrony środowiska: Konwencji o ochronie różnorodności biologicznej z 1992 r., Protokołu z Kartageny o bezpieczeństwie biologicznym z 2000 r. oraz Protokołu z Kioto do Konwencji Ramowej ONZ w sprawie zmian klimatu z 1997 r.,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Zakres
Niniejsze rozporządzenie ustala zasady dostępu przez zainteresowane strony do instrumentów pomocy zagranicznej Wspólnoty finansowanych z budżetu ogólnego Unii Europejskiej, wymienionych w załączniku I.
Artykuł 2
Definicje
Dla interpretacji terminów używanych w niniejszym rozporządzeniu należy się odnieść do rozporządzenia finansowego i do rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (5).
Artykuł 3
Kryteria kwalifikujące
1. Udział w procedurach przetargowych lub w przyznawaniu umów o dotacje, finansowanych w ramach instrumentu wspólnotowego, jest otwarty dla wszystkich osób prawnych mających siedzibę w Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej lub mających siedzibę w oficjalnych krajach kandydujących, uznanych za takie przez Wspólnotę Europejską, lub obywateli Państw Członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
2. Udział w procedurach przetargowych lub w przyznawaniu umów o dotacje finansowanych w ramach instrumentów wspólnotowych o zasięgu tematycznym, zgodnie z definicją zawartą w części A załącznika I, jest otwarty dla wszystkich osób prawnych będących obywatelami krajów rozwijających się, zgodnie z listą Komitetu Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD/DAC) zawartą w załączniku II, a ponadto dla tych osób prawnych, które kwalifikują się na podstawie odpowiedniego instrumentu.
3. Udział w procedurach przetargowych lub w przyznawaniu umów o dotacje finansowanych w ramach instrumentów wspólnotowych o zasięgu geograficznym, określonych w części B załącznika I, jest otwarty dla wszystkich osób prawnych będących obywatelami krajów rozwijających się, zgodnie z listą OECD/DAC zawartą w załączniku II i które są wyraźnie wymienione jako kwalifikujące się, a ponadto dla tych osób prawnych, które są już określone jako kwalifikujące się na podstawie odpowiedniego instrumentu.
4. Udział w procedurach przetargowych lub w przyznawaniu umów o dotacje, finansowanych w ramach instrumentów wspólnotowych, jest otwarty dla wszystkich osób prawnych będących obywatelami wszystkich pozostałych krajów poza wymienionymi w ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu, pod warunkiem że na podstawie art. 6 został ustalony wzajemny dostęp do ich pomocy zagranicznej.
5. Udział w procedurach przetargowych lub w przyznawaniu umów o dotacje, finansowanych w ramach instrumentów wspólnotowych, jest otwarty dla organizacji międzynarodowych.
6. Powyższe nie wyklucza kategorii organizacji, które mogą zostać zakwalifikowane do jakiejkolwiek umowy, oraz nie ma wpływu na przepisy stanowiące odstępstwo, przewidziane w art. 114 ust. 1 rozporządzenia finansowego.
Artykuł 4
Eksperci
Wszyscy eksperci zaangażowani przez oferentów, jak określono w art. 3 i 8, nie podlegają żadnym ograniczeniom w kwestii obywatelstwa. Niniejszy artykuł nie stanowi uszczerbku dla wymogów jakościowych i finansowych określonych w przepisach wspólnotowych dotyczących zamówień publicznych.
Artykuł 5
Reguły pochodzenia
Wszelkie dostawy i materiały zakupione w ramach umowy finansowanej z instrumentów Wspólnoty muszą pochodzić ze Wspólnoty lub kraju kwalifikującego się na podstawie art. 3 i 7 niniejszego rozporządzenia. Dla celów niniejszego rozporządzenia pojęcie „pochodzenie” jest określone w odpowiednich przepisach Wspólnoty dotyczących pochodzenia dla potrzeb celnych.
Artykuł 6
Wzajemność wobec państw trzecich
1. Wzajemny dostęp do pomocy zagranicznej Wspólnoty zapewnia się krajowi, który spełnia warunki określone w art. 3 ust. 4, ilekroć taki kraj zapewnia kwalifikowanie się na równych zasadach Państwom Członkowskim Unii Europejskiej i zainteresowanemu krajowi otrzymującemu pomoc.
2. Zapewnienie wzajemnego dostępu do pomocy zagranicznej Wspólnoty opiera się na porównaniu między UE a innymi udzielającymi pomocy i następuje na poziomie sektorowym, zgodnie z kategoriami określonymi przez Komitet Pomocy Rozwojowej OECD, lub krajowym, niezależnie od tego, czy dany kraj udziela pomocy czy ją otrzymuje. Decyzja o przyznaniu takiej wzajemności krajowi udzielającemu pomocy opiera się na przejrzystości, spójności i proporcjonalności pomocy przyznawanej przez ten kraj, zarówno pod względem jakości, jak i wielkości pomocy.
3. Wzajemny dostęp do pomocy zagranicznej Wspólnoty ustala się na podstawie konkretnej decyzji dotyczącej danego kraju lub danej grupy regionalnej krajów. Taką decyzję przyjmuje się zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (6) na podstawie procedur dotyczących danego instrumentu i przez odpowiedni komitet związany z tym instrumentem. Prawo Parlamentu Europejskiego do regularnego otrzymywania informacji, stosownie do art. 7 ust. 3 tej decyzji, jest w pełni przestrzegane. Taka decyzja obowiązuje przez okres co najmniej jednego roku.
4. Wzajemny dostęp do pomocy zagranicznej Wspólnoty w krajach najmniej rozwiniętych określonych w załączniku II przyznaje się automatycznie państwom trzecim wymienionym w załączniku III.
5. W ramach procedury opisanej w ust. 1, 2 i 3 przeprowadza się konsultacje z krajami otrzymującymi pomoc.
Artykuł 7
Odstępstwa od kryteriów kwalifikujących i reguł pochodzenia
1. W należycie uzasadnionych wyjątkowych przypadkach Komisja może rozszerzyć uprawnienia na osoby prawne z państw niekwalifikujących się na podstawie art. 3.
2. W należycie uzasadnionych wyjątkowych przypadkach Komisja może zezwolić na zakup dostaw i materiałów pochodzących z krajów niekwalifikujących się na podstawie art. 3.
3. Odstępstwa na podstawie ustępów 1 i 2 mogą być uzasadnione niedostępnością produktów i usług na rynkach krajów, o których jest mowa, koniecznością natychmiastowego działania lub tym, że stosowanie kryteriów kwalifikacji uniemożliwiłoby realizację projektu, programu lub działania, lub znacznie utrudniłoby ich realizację.
Artykuł 8
Operacje, w których biorą udział instytucje międzynarodowe lub obejmujące współfinansowanie
1. We wszystkich przypadkach gdy fundusze Wspólnoty są wykorzystywane w operacjach przeprowadzanych przez organizacje międzynarodowe, uczestnictwo w odpowiednich procedurach umownych powinno być otwarte dla wszystkich osób prawnych, które kwalifikują się na podstawie artykułu 3, a także dla wszystkich osób prawnych, które kwalifikują się zgodnie z regulaminem takiej organizacji. Należy zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie równego dostępu wszystkim krajom udzielającym pomocy. Takie same reguły dotyczą dostaw, materiałów i ekspertów.
2. We wszystkich przypadkach gdy fundusze Wspólnoty są wykorzystywane w operacjach współfinansowanych przez państwo trzecie, pod warunkiem zapewnienia wzajemności zgodnie z art. 6, lub przez organizację regionalną albo Państwo Członkowskie, uczestnictwo w odpowiednich procedurach zawierania umów jest otwarte dla wszystkich osób prawnych, które kwalifikują się na podstawie art. 3, a także dla wszystkich osób prawnych kwalifikujących się na mocy przepisów tego państwa trzeciego, organizacji regionalnej lub Państwa Członkowskiego. Takie same reguły dotyczą dostaw towarów, materiałów i ekspertów.
3. W odniesieniu do operacji pomocy żywnościowej zastosowanie niniejszego artykułu ograniczone jest do operacji nagłych.
Artykuł 9
Pomoc humanitarna i organizacje pozarządowe
1. Przepisy art. 3 nie dotyczą kryteriów kwalifikacji ustalonych dla wyboru beneficjentów dotacji w przypadku pomocy humanitarnej, w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/96 z dnia 20 czerwca 1996 r. w sprawie pomocy humanitarnej (7), a także w przypadku pomocy dostarczanej bezpośrednio przez organizacje pozarządowe w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1658/98 z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie współfinansowania działań wraz z europejskimi pozarządowymi organizacjami ds. rozwoju w dziedzinach dotyczących krajów rozwijających się (8).
2. Do beneficjentów tych dotacji stosuje się zasady ustalone w niniejszym rozporządzeniu, kiedy prowadzenie akcji humanitarnej przy wykorzystaniu środków pomocowych i dostarczenie pomocy bezpośrednio przez organizacje pozarządowe w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1658/98 wymaga udzielenia zamówienia publicznego.
Artykuł 10
Poszanowanie zasad podstawowych i wzmacnianie rynków lokalnych
1. W celu przyspieszenia wyeliminowania ubóstwa w drodze propagowania lokalnych możliwości rozwoju oraz działań rynkowych i nabywczych zwraca się szczególną uwagę na przetargi na poziomie lokalnym i regionalnym w krajach partnerskich.
2. Oferenci, którym udzielono zamówienia, przestrzegają międzynarodowych norm z zakresu podstawowych standardów pracy, np. podstawowych standardów pracy MOP, konwencji dotyczących prawa zrzeszania się i rozwiązywania sporów zbiorowych, zniesienia pracy przymusowej, eliminacji dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, a także eliminowania pracy dzieci.
3. Dostęp krajów rozwijających się do pomocy zagranicznej Wspólnoty umożliwia się poprzez każdą stosowną pomoc techniczną.
Artykuł 11
Wykonanie rozporządzenia
Niniejsze rozporządzenie zmienia i reguluje odpowiednie części wszystkich istniejących instrumentów wspólnotowych wymienionych w załączniku I. Komisja zmienia od czasu do czasu załączniki II-IV do niniejszego rozporządzenia w celu uwzględnienia jakichkolwiek zmian wprowadzonych w tekstach OECD.
Artykuł 12
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 21 listopada 2005 r.