Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2493/2000
z dnia 7 listopada 2000 r.
w sprawie środków mających na celu wspieranie pełnej integracji wymiaru środowiskowego w procesie rozwoju krajów rozwijających się
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 i 179,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
działając zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3], oraz w świetle wspólnego tekstu zatwierdzonego przez Komitet Pojednawczy w dniu 27 lipca 2000 r.,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wyczerpanie zasobów naturalnych i degradacja środowiska mają bezpośredni wpływ na rozwój gospodarczy, w szczególności na sposób życia społeczności lokalnych, w tym ludności autochtonicznej i stoją tym samym w sprzeczności z wysiłkami podejmowanymi w zwalczaniu ubóstwa poprzez zapewnienie trwałego rozwoju.
(2) Obecnie, modele produkcji i konsumpcji mają niezaprzeczalne skutki transgraniczne i globalne, szczególnie jeśli dotyczą powietrza, hydrosfery, stanu gleby i różnorodności biologicznej.
(3) Wspólnota i Państwa Członkowskie są sygnatariuszami Deklaracji z Rio oraz programu działań "Agenda 21" i w pełni popierają rezolucję przyjętą podczas sesji nadzwyczajnej Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych zatytułowaną "Program dalszego wdrażania Agendy 21".
(4) Wspólnota i Państwa Członkowskie są stronami umów wielostronnych dotyczących środowiska naturalnego, szczególnie Konwencji o różnorodności biologicznej, Ramowej Konwencji w sprawie zmian klimatu i Konwencji o zwalczaniu pustynnienia. Są one zatem zobowiązane do uwzględnienia wspólnych, ale zróżnicowanych obowiązków stron rozwiniętych i rozwijających się w tych dziedzinach.
(5) Istnieje konieczność zintegrowania aspektów wewnętrznych i zewnętrznych polityki Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska dla efektywnego sprostania wyzwaniom określonym przez Konferencję Narodów Zjednoczonych "Środowisko i rozwój" (UNCED) i w trakcie prac z niej wynikających.
(6) Wspólnota i Państwa Członkowskie są zaangażowane w program Komitetu Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczego i Rozwoju (OECD) zatytułowanego "Formułowanie strategii na XXI wiek", wzywającej do wspierania wdrażania krajowych strategii na rzecz trwałego rozwoju we wszystkich krajach do roku 2005, aby zapewnić, że obecne tendencje do wyczerpywania się zasobów środowiska naturalnego zostaną skutecznie odwrócone zarówno na poziomie globalnym jak i krajowym do roku 2015.
(7) Parlament Europejski i Rada przyjęły decyzję nr 2179/98/WE z dnia 24 września 1998 r. w sprawie rewizji wspólnotowego programu polityki i działań w odniesieniu do środowiska naturalnego i stałego rozwoju "Ku zrównoważonemu rozwojowi" [4] wzywającego do wzmocnienia roli Wspólnoty w ramach współpracy międzynarodowej w dziedzinie środowiska naturalnego i trwałego rozwoju. Podstawowa strategia programu polega na osiągnięciu pełnej integracji polityki środowiskowej z innymi politykami, również z polityką rozwoju.
(8) Rada Europejska, która na szczycie w czerwcu 1998 r. w Cardiff, przyjęła komunikat Komisji zatytułowany "Partnerstwo dla integracji", ustalający strategię włączenia rozważań dotyczących środowiska do polityki Unii Europejskiej i poparła zasadę, według której głównym propozycjom polityk powinna towarzyszyć ocena ich wpływu na środowisko naturalne.
(9) Rada i Państwa Członkowskie przyjęły dnia 15 lipca 1996 r. rezolucję na temat oceny środowiskowej w ramach współpracy na rzecz rozwoju.
(10) W swojej rezolucji z dnia 30 listopada 1998 r. Rada uznała kluczową rolę ludności autochtonicznej w kwestii zachowania i zrównoważonego użytkowania zasobów naturalnych.
(11) Trwały rozwój opiera się na integracji wymiaru środowiskowego z procesem rozwoju.
(12) Ponieważ zasoby naturalne są ograniczone, tworzenie odpowiednich polityk, strategii i narzędzi oraz wdrażanie eksperymentalnych procedur jest niezbędnym składnikiem do takiej integracji we współpracy gospodarczej i współpracy na rzecz rozwoju.
(13) Instrumenty finansowe dostępne Wspólnocie dla wspierania trwałego rozwoju w krajach rozwijających się powinny być uzupełnione.
(14) Poprawy wymaga koordynacja działań finansowanych ze środków Wspólnoty.
(15) Rozporządzenie Rady (WE) nr 722/97 z dnia 22 kwietnia 1997 r. w sprawie działań środowiskowych realizowanych w krajach rozwijających się w kontekście zrównoważonego rozwoju [5] określiło ramy pomocy wspólnotowej mającej na celu umożliwienie krajom rozwijającym się integrację wymiaru środowiskowego w ich proces rozwoju. Rozporządzenie Rady (WE) nr 722/97 było stosowane do dnia 31 grudnia 1999 r. Doświadczenia nabyte w trakcie jego wdrażania powinny znaleźć odzwierciedlenie w niniejszym rozporządzeniu.
(16) Należy wprowadzić przepisy umożliwiające finansowanie działań określonych w niniejszym rozporządzeniu.
(17) Niniejsza decyzja ustanawia, na cały czas trwania programu, ramy finansowe tworzące podstawowe odniesienie, w rozumieniu punktu 33 międzyinstytucjonalnego porozumienia z dnia 6 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i poprawienia procedury budżetowej [6] dla władz budżetowych w okresie rocznej procedury budżetowej.
(18) Należy ustanowić szczegółowe zasady wykonania, w szczególności formę działania, partnerów współpracujących oraz procedury podejmowania decyzji.
(19) Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [7],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
1. Wspólnota wspiera wysiłki krajów rozwijających się w celu zintegrowania wymiaru środowiskowego z ich procesem rozwoju.
Wspólnota udziela pomocy finansowej i wykonuje właściwe ekspertyzy w celu sporządzenia i promowania wdrożenia polityk, strategii, narzędzi i technologii na rzecz trwałego rozwoju.
2. Wsparcie wspólnotowe jest udzielane bezpośrednio krajom rozwijającym się, jak również pośrednio, przez wzmocnienie wymiaru środowiskowego gospodarki wspólnotowej i współpracy na rzecz rozwoju w celu zapewnienia, że interesy środowiska naturalnego będą w pełni uwzględnione w programach wspólnotowych.
3. Pomoc i ekspertyzy udzielane na podstawie niniejszego rozporządzenia uzupełniają i wzmacniają pomoc i ekspertyzy dostarczane przez inne instrumenty współpracy na rzecz rozwoju.
Artykuł 2
Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następującą definicją:
"stały rozwój" oznacza poprawę poziomu życia i dobrobytu określonych grup ludności, w granicach możliwości ekosystemów, przez zachowanie zasobów naturalnych i ich różnorodności biologicznej w interesie obecnych i przyszłych pokoleń.
Artykuł 3
1. Działania wykonywane na podstawie niniejszego rozporządzenia są skierowane w szczególności na:
- globalne problemy środowiskowe, szczególnie takie, które objęte są wielostronnymi umowami środowiskowymi, takie jak zmiana klimatu, pustynnienie i różnorodność biologiczna,
- transgraniczne problemy środowiskowe, szczególnie zanieczyszczenie powietrza, gleby i wody,
- wpływ środowiskowy na integrację krajów rozwijających się z gospodarką światową,
- włączenie do współpracy na rzecz rozwoju projektów środowiskowych, rozważenie nadania tym projektom trwałego wymiaru, aby były wyróżnione, zidentyfikowane i ocenione,
- wpływ środowiskowy polityk makroekonomicznych w krajach rozwijających się,
- trwałe wzorce produkcji i konsumpcji,
- zrównoważone zarządzanie i korzystanie z zasobów naturalnych i środowiskowych we wszystkich sektorach produkcji, takich jak rolnictwo, rybołówstwo i przemysł,
- problemy środowiskowe wynikające z niezrównoważonego korzystania za zasobów spowodowanego ubóstwem,
- zrównoważona produkcja i korzystanie z energii, w szczególności zachęcanie do korzystania z odnawialnych źródeł energii, wzrostu efektywności energetycznej, oszczędności energii, jak również zastąpienia szczególnie szkodliwych źródeł energii przez mniej szkodliwe,
- zrównoważoną produkcję i korzystanie z produktów chemicznych, szczególnie z substancji niebezpiecznych i toksycznych,
- zachowanie różnorodności biologicznej - szczególnie przez ochronę ekosystemów i środowisk naturalnych oraz zachowanie różnorodności gatunków - zrównoważone korzystanie z jej części składowych, zaangażowanie osób posiadających tradycyjną wiedzę w dziedzinie korzystania z różnorodności biologicznej, jak również sprawiedliwy i równy podział korzyści powstałych z wykorzystania zasobów genetycznych,
- zarządzanie zasobami świeżej wody pitnej,
- zarządzanie strefą przybrzeżną, ujściami rzek i obszarami bagiennymi,
- pustynnienie,
- problemy środowiska miejskiego związane, między innymi, z transportem, odpadami i ściekami, zanieczyszczeniem powietrza, hałasem oraz z jakością wody pitnej,
- problemy środowiskowe związane z działalnością przemysłową.
2. Działania uprawnione do finansowania obejmują między innymi:
- wsparcie w sporządzaniu polityk, planów, strategii, programów i projektów trwałego rozwoju na poziomie krajowym, regionalnymi i lokalnym,
- projekty zwiększające zdolności instytucjonalne i operacyjne uczestników procesów na rzecz rozwoju, czyli rządów, organizacji pozarządowych, sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i ludności autochtonicznej, na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym,
- projekty pilotażowe realizowane w terenie, szczególnie te oparte na technologiach przyjaznych dla środowiska, przystosowane do ograniczeń i potrzeb lokalnych,
- promocję handlu produktami wytworzonymi według zrównoważonych metod produkcji,
- tworzenie instrumentów wspierających trwały rozwój, między innymi instrumentów związanych z handlem, takich jak etykietowanie i certyfikacja produktów oraz inicjatywy w dziedzinie handlu ekologicznego,
- formułowanie wytycznych, instrukcji oraz instrumentów promujących trwały rozwój i integrację środowiskową, w szczególności pod postacią ogólnodostępnych baz danych i banków danych w internecie (dostępnych dla opinii publicznej),
- kampanie informacyjne na temat substancji niebezpiecznych, w szczególności toksycznych odpadów i pestycydów,
- wsparcie dla rozwoju i stosowania narzędzi oceny środowiskowej podczas tworzenia i wdrażania polityk, strategii, programów i projektów w dziedzinie środowiska naturalnego,
- zwiększanie świadomości społeczności lokalnych i kluczowych uczestników procesu rozwoju oraz współpracy na rzecz rozwoju w odniesieniu do skutków trwałego rozwoju, szczególnie przez kampanie informacyjne i szkolenie,
- inwentaryzację, rachunkowość i prace statystyczne, w celu poprawy jakości danych i wskaźników środowiskowych.
3. W trakcie selekcji, przygotowania, wdrażania i oceny działań szczególną uwagę należy zwrócić na:
- udział w głównym celu jakim jest zwalczanie ubóstwa,
- inicjatywy lokalne zawierające innowacyjne środki mające na celu trwały rozwój,
- aktywne zaangażowanie, wspieranie i własność lokalnych grup ludności, szczególnie ludności autochtonicznej,
- szczególne role każdej z płci, wiedza, perspektywy oraz udział kobiet/dziewcząt i mężczyzn/chłopców w zrównoważonym zarządzaniu i użytkowaniu zasobów naturalnych,
- możliwość integracji w szerszym kontekście polityk i programów wspólnotowych na rzecz rozwoju,
- internalizację kosztów środowiskowych, szczególnie za pomocą instrumentów gospodarczych,
- udział we wzmacnianiu współpracy regionalnej w dziedzinie trwałego rozwoju.
Elementami niezbędnymi przy wdrażaniu niniejszego rozporządzenia są wnioski wyciągane z przeprowadzonych działań i upowszechnienie ich wyników, łącznie ze wspieraniem wykonywania międzynarodowych umów środowiskowych.
Artykuł 4
Współpracującymi partnerami uprawnionymi do otrzymania pomocy na podstawie niniejszego rozporządzenia są: organizacje międzynarodowe, państwa, regiony i organy regionalnego, służby zdecentralizowane, organizacje publiczne, prywatne podmioty gospodarcze i przemysłowe, spółdzielnie, społeczności lokalne, organizacje pozarządowe i stowarzyszenia reprezentujące lokalne grupy ludności, w szczególności ludności autochtonicznej.
Artykuł 5
1. Finansowanie przez Wspólnotę może obejmować badania, pomoc techniczną, edukację, trening lub inne usługi, mniejsze dostawy i prace, przyznawanie małych funduszy a także wyceny, rewizję ksiąg, ocenę i nadzorowanie zadań. W zakresie ustalanym corocznie przez władzę budżetową, finansowanie to może pokrywać wydatki na pomoc techniczną i administracyjną na rzecz Komisji i beneficjenta, związane z innymi działaniami niż tymi wykonywanymi stale przez administrację publiczną i mającymi związek z identyfikacją, przygotowaniem, zarządzaniem i nadzorowaniem, rewizją ksiąg i kontrolą programów lub projektów.
Finansowanie przez Wspólnotę może pokrywać zarówno inwestycje związane z określonym działaniem, z wyjątkiem nabycia nieruchomości, jak i wydatki bieżące (łącznie z wydatkami administracyjnymi, zachowawczymi i obrotowymi).
Z wyjątkiem szkolenia, edukacji i programów badawczych, bieżące wydatki mogą być pokrywane jedynie w fazie uruchamiania i na zasadach stopniowego zmniejszania.
2. Należy dążyć do udziału partnerów współpracujących, określonych w art. 4, w każdym projekcie współpracy. Ich udział jest uzależniony od ich środków i charakteru danego projektu.
3. Należy szukać możliwości współfinansowania projektów przez innych sponsorów, szczególnie przez Państwa Członkowskie i odpowiednie organizacje międzynarodowe. Z tego względu konieczna jest koordynacja działań ze środkami podejmowanymi przez innych sponsorów.
4. Podejmuje się niezbędne działania dla podkreślenia wspólnotowego charakteru pomocy udzielanej na podstawie niniejszego rozporządzenia.
5. Do osiągnięcia celów spójności i komplementarności ustanowionych w Traktacie i w celu zagwarantowania optymalnej skuteczności wszystkim tym działaniom, Komisja, w powiązaniu z Państwami Członkowskimi, podejmuje wszystkie konieczne działania koordynujące, w szczególności zawierające:
a) systematyczną wymianę i analizę informacji na temat działań przez siebie finansowanych lub, których finansowanie jest rozważane przez Wspólnotę i Państwa Członkowskie;
b) miejscowa koordynacja działań, poprzez regularne spotkania i wymianę informacji między przedstawicielami Komisji a Państw Członkowskich w krajach będących beneficjentami pomocy.
6. W celu osiągnięcia możliwie jak największego wpływu z działań na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym, Komisja, w powiązaniu z Państwami Członkowskimi, podejmuje niezbędne kroki dla zapewnienia odpowiedniej koordynacji i ścisłej współpracy z partnerami współpracującymi, partnerami lokalnymi (organizacjami pozarządowymi, społecznościami i stowarzyszeniami lokalnymi), dawcami i innymi zainteresowanymi organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z tymi, które stanowią część sytemu Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 6
Pomoc finansowa na podstawie niniejszego rozporządzenia jest udzielana w formie dotacji.
Artykuł 7
Ramy finansowe dla wykonania niniejszego rozporządzenia w okresie 2000-2006 r. są ustalone na 93 miliony EUR.
Wartość rocznych środków przyznanych zostanie zatwierdzona przez władze budżetowe w ramach perspektyw finansowych.
Artykuł 8
1. Komisja jest odpowiedzialna za ocenianie, podejmowanie decyzji w sprawie finansowania i zarządzanie działaniami objętymi niniejszym rozporządzeniem zgodnie z obowiązującymi procedurami budżetowymi i innymi, w szczególności tymi ustanowionymi w rozporządzeniu finansowym dotyczącym budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
2. Co dwa lata Komisja przyjmuje, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 9 ust. 2, strategiczne wytyczne i priorytety dla wdrożenia działań, które mają być wykonane w następnych latach. Komisja informuje o tym Parlament Europejski.
3. Decyzje dotyczące dotacji wynoszących 2,5 miliona EUR lub więcej w sprawie pojedynczych działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 9 ust. 2.
4. Komisja skrótowo informuje komitet określony w art. 9 ust. 1 o wszelkich decyzjach finansowych, które ma zamiar podjąć w odniesieniu do dotacji niższej niż 2,5 milionów EUR dla działań prowadzonych w myśl niniejszego rozporządzenia. Informacje te zostają udostępnione nie później niż tydzień przed podjęciem decyzji.
5. Komisja jest uprawniona do zatwierdzenia wszelkich dodatkowych zobowiązań, koniecznych do pokrycia przewidzianych lub faktycznych przekroczeń kosztów, lub dodatkowych wymagań dotyczących działań, pod warunkiem że przekroczenie lub dodatkowe wymaganie wynosi nie więcej niż 20 % początkowego zaangażowania ustalonego przez decyzję finansową.
6. Wszystkie finansowe porozumienia lub umowy zawarte na podstawie niniejszego rozporządzenia, przewidują przeprowadzenie w imieniu Komisji i Trybunału Obrachunkowego kontroli na miejscu, zgodnie ze zwykłymi procedurami przewidzianymi przez Komisję na podstawie obowiązujących przepisów, w szczególności tych ustanowionych w rozporządzeniu finansowym dotyczącym budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
7. W przypadku gdy działania są przedmiotem umowy finansowej między Wspólnotą a krajem będącym beneficjentem, umowa ta przewiduje, że podatki, opłaty i inne należności nie są pokrywane przez Wspólnotę.
8. Udział w zaproszeniach do składania ofert i w udzielaniu zamówień jest otwarty na równych warunkach dla wszystkich osób fizycznych i prawnych z Państw Członkowskich i z kraju będącego beneficjentem. Może on być rozszerzony na inne kraje rozwijające się i w wyjątkowych, ściśle usprawiedliwionych przypadkach, na inne państwa trzecie.
9. Dostawy pochodzą z Państw Członkowskich, z kraju będącego beneficjentem lub z innych krajów rozwijających się. W wyjątkowych przypadkach, kiedy okoliczności to uzasadniają, dostawy mogą pochodzić z innych państw.
10. Szczególna uwaga zwrócona jest na:
- dążenie do efektywności pod względem kosztów i zrównoważonego wpływu działań,
- jasne określenie i nadzorowanie osiąganych celów i wskaźników dla wszystkich działań.
Artykuł 9
1. Komisja jest wspomagana przez właściwy pod względem geograficznym komitet odpowiedzialny za rozwój, zwany dalej "Komitetem".
2. Tam gdzie dokonano odwołania do tego ustępu mają zastosowanie art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, uwzględniając przepisy zawarte w art. 8 tej decyzji.
Ustala się okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE na jeden miesiąc.
3. Komitet przyjmuje własny regulamin.
Artykuł 10
1. Przed dniem 1 września po każdym roku budżetowym Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie podsumowujące działania finansowane w trakcie tego roku oraz ocenę wykonania niniejszego rozporządzenia w tym okresie.
Raport zawiera w szczególności informacje na temat ilości i rodzaju finansowanych działań, partnerów współpracujących i zainteresowanych krajów. Sprawozdanie określa również ilość wykonanych zewnętrznych ocen dotyczących danych działań.
2. Komisja regularnie ocenia działania finansowane przez Wspólnotę w celu ustanowienia, czy cele tych działań zostały osiągnięte i przewiduje wytyczne dla poprawy skuteczności przyszłych działań. Komisja przedkłada Komitetowi określonemu w art. 9 ust. 1 podsumowanie wykonanych ocen. Oceny udostępniane są Państwom Członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu i innym zainteresowanym stronom.
3. Komisja informuje Państwa Członkowskie, nie później niż miesiąc po podjęciu decyzji, o zatwierdzonych działaniach, ustalając ich koszt i charakter, jak również kraj zainteresowany i partnerów współpracujących.
4. Podręcznik finansowania określający wytyczne i kryteria stosowane do wyboru działań jest publikowany i udostępniany zainteresowanym stronom przez służby Komisji, łącznie z delegacjami Komisji w krajach zainteresowanych.
Artykuł 11
1. Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się do dnia 31 grudnia 2006 r.
2. Cztery lata po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia, Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie całościową ocenę działań finansowanych przez Wspólnotę na podstawie niniejszego rozporządzenia, w kontekście całościowej współpracy Wspólnoty na rzecz rozwoju, jak również propozycje dotyczące przyszłości niniejszego rozporządzenia, łącznie z jego możliwą zmianą lub utratą mocy.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 7 listopada 2000 r.