Dyrektywa Rady
z dnia 14 czerwca 1989 r.
w sprawie urzędowej kontroli środków spożywczych
(89/397/EWG)
RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności jego art. 100a,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
we współpracy z Parlamentem Europejskim [2],
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
handel środkami spożywczymi stanowi jeden z najważniejszych aspektów wspólnego rynku; wszystkie Państwa Członkowskie muszą dołożyć wszelkich starań w celu ochrony zdrowia i interesów ekonomicznych swoich obywateli; ochrona zdrowia musi stanowić priorytet bezwarunkowy, dlatego też urzędowa inspekcja środków spożywczych musi zostać zharmonizowana i stać się bardziej skuteczna;
jednakże różnice w ustawodawstwach krajowych w odniesieniu do tego typu kontroli stanowią ograniczenia w swobodnym przepływie towarów;
niezbędne jest zbliżenie wspomnianych ustawodawstw;
należy przede wszystkim zharmonizować ogólne zasady regulujące przeprowadzanie takiej kontroli;
w razie konieczności możliwe jest późniejsze wprowadzenie przepisów szczególnych, jako uzupełnienie zasad ogólnych;
przedmiotem niniejszej dyrektywy jest sprawdzenie środków spożywczych z przepisami prawnymi w sprawie środków spożywczych; takie przepisy prawne obejmują przepisy dotyczące zdrowia, przepisy w sprawie składu oraz jakości, regulujące ochronę interesów ekonomicznych konsumenta, a także przepisy w sprawie informowania konsumenta oraz uczciwych transakcji handlowych;
należy kontrolować, w tym samym czasie co środki spożywcze, również materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu ze środkami spożywczymi;
w celach urzeczywistnienia rynku wewnętrznego środki spożywcze przekraczające granice wewnątrzwspólnotowe muszą zostać poddane kontroli z taką samą starannością jak te, które są przeznaczone do obrotu w Państwie Członkowskim, w którym są produkowane;
z tego względu inspekcja musi opierać się w zasadzie na przepisach obowiązujących w Państwie Członkowskim produkcji; jednakże taka zasada nie powinna być stosowana tam, gdzie ustalono, zgodnie z wymogami władz dokonujących kontroli za pomocą właściwych środków, włączając przedkładanie dokumentów handlowych, że dany produkt jest przeznaczony do wysyłki do innego Państwa Członkowskiego oraz że jest on zgodny z przepisami obowiązującymi w tym Państwie Członkowskim;
aby kontrole były skuteczne, należy je przeprowadzać systematycznie; nie mogą być one ograniczone do przedmiotu, etapu lub momentu najbardziej odpowiedniego do ich przeprowadzenia oraz muszą przyjąć najdogodniejsze formy dla zagwarantowania ich skuteczności;
w celu zagwarantowania, iż procedury kontrolne nie są pomijane, niezbędne jest zapewnienie, że Państwo Członkowskie nie wyłączy produktu z właściwej kontroli z uwagi na jego przeznaczenie do wywozu poza Wspólnotę;
należy przyznać inspektorom właściwe uprawnienia;
pomimo że z jednej strony przedsiębiorstwa nie powinny mieć prawa odmowy kontroli, z drugiej strony należy zachować ich uzasadnione prawa, w szczególności prawo do zachowania tajemnicy produkcji oraz prawo do odwołania;
władze odpowiedzialne za kontrolę środków spożywczych mogą różnić się w poszczególnych Państwach Członkowskich; stąd też pożądane jest opublikowanie wykazu właściwych władz w tej dziedzinie w każdym Państwie Członkowskim ze wskazaniem na terytoria, za które odpowiadają, a także zatwierdzonych laboratoriów analiz prowadzonych w związku z taką kontrolą;
urzędowe kontrole powinny się skutecznie przyczyniać do zapobiegania naruszeniom przepisów dotyczących żywności; w tym celu należy sporządzić programy w oparciu o właściwe kryteria;
pomimo że zasadniczo każde Państwo Członkowskie ustanawia własne programy kontroli, w celu utworzenia i funkcjonowania rynku wewnętrznego, konieczne jest także stworzenie programów skoordynowanych na poziomie wspólnotowym;
jednoczesne wprowadzenie programów narodowych oraz programów skoordynowanych pozwoli na zdobycie obecnie brakujących doświadczeń; w świetle tego doświadczenia konieczne może być znowelizowanie niniejszej dyrektywy w celu poprawy działań, które ona wprowadza;
dopuszczalny jest pewien stopień swobody w Państwach Członkowskich, w zakresie praktycznych środków przeprowadzania kontroli po to, aby nie pozostawały one w sprzeczności ze sprawdzonymi systemami, najlepiej dostosowanymi do określonej sytuacji w każdym Państwie Członkowskim,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
1. Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne zasady dotyczące przeprowadzania urzędowej kontroli środków spożywczych.
2. Do celów niniejszej dyrektywy "urzędowa kontrola środków spożywczych" - zwana dalej "kontrolą" - oznacza kontrolę prowadzoną przez właściwe władze, w zakresie zgodności:
- środków spożywczych,
- dodatków do żywności, witamin, soli mineralnych, pierwiastków śladowych i innych dodatków przeznaczonych do sprzedaży jako takie,
- materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi,
z przepisami mającymi na celu zapobieganie zagrożeniom zdrowia publicznego, gwarantującymi uczciwe transakcje handlowe lub chroniącymi interesy konsumenta, w tym przepisy w sprawie przekazywania informacji konsumentom.
3. Niniejszą dyrektywę stosuje się bez uszczerbku przepisów przyjętych w kontekście szczególnych reguł wspólnotowych.
4. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do kontroli metrologicznej.
Artykuł 2
1. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia przeprowadzania kontroli zgodnie z niniejszą dyrektywą.
2. Państwa Członkowskie zapewniają przeprowadzanie kontroli produktów przeznaczonych do wysyłki do innego Państwa Członkowskiego z taką samą starannością jak w przypadku produktów przeznaczonych do obrotu na ich własnym terytorium.
Artykuł 3
Państwa Członkowskie nie mogą wyłączyć produktu z właściwej kontroli z racji jego przeznaczenia do wywozu poza Wspólnotę.
Artykuł 4
1. Kontrole przeprowadza się:
a) systematycznie;
b) w przypadku zaistnienia podejrzenia o niezgodności.
2. Kontrole przeprowadza się przy użyciu środków proporcjonalnych do założonych celów.
3. Kontrola obejmuje wszystkie etapy produkcji, wytwarzania, przywozu do Wspólnoty, przetwarzania, składowania, transportu, dystrybucji i handlu.
4. Jako ogólna zasada, kontrole przeprowadza się bez wcześniejszego uprzedzenia.
5. Jako ogólna zasada, do kontroli w każdym przypadku wybiera się etap lub etapy uznane za najwłaściwsze do badania spośród wyszczególnionych w ust. 3.
Artykuł 5
Kontrola obejmuje jedno lub więcej działań zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 6-9 oraz w świetle badań, które należy przeprowadzić:
1) kontrola;
2) pobranie próbek i analiza;
3) kontrola higieny personelu;
4) badanie pism i dokumentacji;
5) badanie wszelkich systemów weryfikacji wprowadzonych przez przedsiębiorstwo oraz uzyskanych wyników.
Artykuł 6
1. Przedmiotem kontroli są:
a) stan oraz wykorzystanie, na różnych etapach wymienionych w art. 4 ust. 3 zakładu, zabudowań, biur, otoczenia zakładu, środków transportu, maszyn i urządzeń;
b) surowce, składniki, pomoce technologiczne oraz inne produkty użyte do przygotowania i produkcji środków spożywczych;
c) półprodukty;
d) produkty gotowe;
e) materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu ze środkami spożywczymi;
f) produkty i procesy stosowane w trakcie czyszczenia i konserwacji oraz pestycydy;
g) procesy produkcji lub przetwarzania środków spożywczych;
h) etykietowanie i prezentacja środków spożywczych;
i) metody konserwowania.
2. Działania wymienione w ust. 1 mogą, w miarę potrzeby, być uzupełnione o:
- rozmowy z kierownikiem kontrolowanego przedsiębiorstwa oraz z osobami pracującymi na rzecz tego przedsiębiorstwa,
- odczytanie wartości zapisanych przez przyrządy pomiarowe zainstalowane przez przedsiębiorstwo,
- sprawdzenie pomiarów pobranych przez urządzenia zainstalowane przez przedsiębiorstwo, przeprowadzone przez właściwe władze, za pomocą własnych urządzeń.
Artykuł 7
1. Próbki produktów wyszczególnionych w art. 6 ust. 1 lit. b)-f) mogą zostać pobrane do celów analizy.
Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia podmiotom podlegającym kontroli możliwości uzyskania innej opinii.
2. Analizy przeprowadzane są przez urzędowe laboratoria.
Państwa Członkowskie mogą również upoważnić inne laboratoria do przeprowadzania powyższych analiz.
Artykuł 8
Osoby, które w trakcie wykonywania swoich obowiązków mają bezpośrednio lub pośrednio styczność z materiałami i produktami, określonymi w art. 6 ust. 1 lit. b)-f), podlegają kontroli higieny, określonej w art. 5 ust. 3.
Celem powyższej kontroli jest sprawdzenie, czy przestrzegane są normy dotyczące czystości osobistej oraz odzieży. Przeprowadza się ją bez uszczerbku dla badań medycznych.
Artykuł 9
1. Inspektorzy mogą wziąć pod uwagę pisma i dokumentacje będące w posiadaniu osób fizycznych i prawnych, na różnych etapach wyszczególnionych w art. 4 ust. 3.
2. Inspektorzy mogą również robić kopie lub pobierać wypisy z pism i dokumentacji przedłożonych im do kontroli.
Artykuł 10
W przypadku wykrycia lub podejrzenia nieprawidłowości inspektorzy podejmują niezbędne środki.
Artykuł 11
1. Państwa Członkowskie zapewniają inspektorom prawo do prowadzenia działań przewidzianych w art. 6-10.
2. Państwa Członkowskie zalecają, aby osoby fizyczne i prawne, których dotyczy kontrola, były zobowiązane do poddania się wszelkiej kontroli przeprowadzanej zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz pomagały inspektorom w wykonywaniu ich zadań.
Artykuł 12
1. Państwa Członkowskie podejmują środki niezbędne w celu zapewnienia osobom fizycznym i prawnym, których dotyczy kontrola, prawa do odwołania od środków podjętych przez właściwe władze do celów kontroli.
2. Wymagają one związania inspektorów tajemnicą zawodową.
Artykuł 13
W celu zapewnienia jednolitego stosowania niniejszej dyrektywy we wszystkich Państwach Członkowskich Komisja, w ciągu jednego roku od jej przyjęcia, sporządza sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie:
a) przepisów odnośnie do aktualnych standardów szkolenia inspektorów żywności w Państwach Członkowskich;
b) możliwości ustanowienia przepisów wspólnotowych, dotyczących zakresu szkolenia podstawowego i uzupełniającego dla inspektorów;
c) możliwości ustanowienia wspólnotowych norm jakościowych dla wszystkich laboratoriów biorących udział w kontroli oraz pobierania próbek zgodnie z niniejszą dyrektywą;
d) możliwości ustanowienia inspekcji wspólnotowej, w tym możliwości wymiany informacji przez wszystkie instytucje i osoby biorące udział w kontroli.
Artykuł 14
1. Właściwe władze lub władze Państw Członkowskich opracowują przyszłe programy ustanawiające charakter i częstotliwość kontroli przeprowadzanych regularnie w określonym okresie zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a).
2. Do dnia 1 maja każdego roku Państwa Członkowskie przesyłają Komisji wszelkie niezbędne informacje dotyczące wprowadzenia w minionym roku programów, określonych w ust. 1, określające:
- kryteria zastosowane przy opracowywaniu tych programów,
- ilość i rodzaj przeprowadzonych kontroli,
- ilość i rodzaj wykazanych nieprawidłowości.
3. Do dnia 16 października każdego roku, a po raz pierwszy w 1991 r., Komisja przekaże Państwom Członkowskim, po konsultacji w ramach Stałego Komitetu ds. Środków Spożywczych, zalecenie dotyczące skoordynowanego programu kontroli na następny rok. Zalecenie to może być następnie dostosowane, według potrzeb, w trakcie wprowadzania programu skoordynowanego.
Program skoordynowany określa w szczególności priorytetowe kryteria przyjęte w celu jego wprowadzenia.
Informacje przewidziane w ust. 2 zawierają specjalną, oddzielną sekcję, dotyczącą wprowadzenia programu skoordynowanego.
4. Po pięciu latach od ogłoszenia niniejszej dyrektywy Komisja przekaże Radzie sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszego artykułu i załączy, w razie konieczności, właściwe wnioski.
Artykuł 15
Każde Państwo Członkowskie komunikuje Komisji nazwy:
- właściwego organu lub władz oraz zakres ich odpowiedzialności terytorialnej i funkcji,
- urzędowych laboratoriów lub laboratoriów upoważnionych przez właściwe władze, które są odpowiedzialne za przeprowadzanie analiz w związku z kontrolą.
Wykazy te publikowane są w serii "C"Dziennika Urzędowego Wspólnot Europejskich.
Artykuł 16
Państwa Członkowskie przyjmą i opublikują nie później niż w ciągu 12 miesięcy od notyfikacji niniejszej dyrektywy przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej w ciągu 24 miesięcy od jej notyfikacji [4] i niezwłocznie powiadomią o tym Komisję.
Artykuł 17
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w Luksemburgu, dnia 4 czerwca 1989 r.