DECYZJA RADY
z dnia 27 marca 2007 r.
powołująca Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej oraz przyznająca mu określone korzyści
(2007/198/Euratom)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 47 akapity trzeci i czwarty oraz art. 48,
uwzględniając wniosek Komisji,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Dzięki silnemu, trwałemu i skoordynowanemu wsparciu wspólnotowemu ze strony realizowanych przez Europejską Wspólnotę Energii Atomowej („Euratom”) programów badawczych i szkoleniowych, a także dzięki rozwijaniu wiedzy i zasobów ludzkich w krajowych laboratoriach zajmujących się syntezą jądrową, współpracujących zwłaszcza w ramach Europejskiego porozumienia w sprawie rozwoju syntezy jądrowej (European Fusion Development Agreement, EFDA), Wspólnota stworzyła wspólny i w pełni zintegrowany program badań w dziedzinie syntezy jądrowej, który zyskał czołowe znaczenie w prowadzonych na świecie badaniach nad syntezą jądrową jako potencjalnie nieograniczonym, bezpiecznym, odnawialnym, przyjaznym dla środowiska i ekonomicznie konkurencyjnym źródłem energii.
(2)
Powołanie w 1978 roku projektu badawczego w dziedzinie syntezy jądrowej o nazwie Joint European Torus (JET) (1), w ramach którego zrealizowano lub przekroczono wszystkie założenia projektowe, w tym zademonstrowano wydzielenie znacznych ilości energii termojądrowej w sposób kontrolowany, oraz do tej pory utrzymano rekordowy w skali światowej wynik w zakresie mocy i energii uzyskanych w procesie syntezy jądrowej, wykazało wartość dodaną wynikającą z połączenia posiadanych środków i wiedzy fachowej na poziomie wspólnotowym w formie wspólnego przedsięwzięcia.
(3)
Wspólnota odegrała kluczową rolę w rozwoju kolejnego międzynarodowego projektu ITER w dziedzinie syntezy jądrowej, zaczynając w 1988 r. od prac nad projektem koncepcyjnym (2), przez zainicjowane w 1992 r. działania w ramach projektowania technicznego (3), które w roku 1998 przedłużono o 3 lata (4), a w roku 1994 podpisano drugą umowę (5), w rezultacie czego w 2001 r. powstał szczegółowy, kompletny i w pełni zintegrowany projekt techniczny obiektu badawczego, mający wykazać realność wykorzystania syntezy jądrowej jako źródła energii, które może przynieść znaczne korzyści Wspólnocie, w szczególności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i zróżnicowania dostaw energii w długim okresie.
(4)
Siedem stron negocjacji w sprawie ITER (Euratom, Chińska Republika Ludowa, Indie, Japonia, Republika Korei, Rosja i Stany Zjednoczone), reprezentujących ponad połowę ludności świata, zawarło Umowę w sprawie powołania Międzynarodowej Organizacji Energii Termojądrowej na rzecz wspólnej realizacji projektu ITER (6) („umowa ITER”), na mocy której utworzono Międzynarodową Organizację Energii Termojądrowej („Organizacja ITER”) z siedzibą w miejscowości Saint-Paul-lès-Durance (Bouches-du Rhône) we Francji. Organizacja ITER jest w pełni odpowiedzialna za budowę, obsługę, eksploatację i zakończenie działalności obiektów ITER.
(5)
Na mocy umowy ITER wszystkie strony są zobowiązane wnosić swój wkład na rzecz Organizacji ITER za pośrednictwem odpowiednich podmiotów prawnych, zwanych „agencjami wewnętrznymi”. Aby umożliwić niezwłoczne przystąpienie do budowy obiektu ITER, a także biorąc pod uwagę fakt, że Euratom, jako gospodarz, będzie miał szczególne obowiązki jako członek Organizacji ITER, w tym obowiązek ponoszenia największego proporcjonalnie wkładu oraz odpowiedzialność za przygotowanie terenu pod obiekt, należy jak najszybciej powołać agencję wewnętrzną Euratomu.
(6)
Euratom i Japonia zawarły umowę dwustronną w sprawie wspólnej realizacji działań w ramach szeroko zakrojonej koncepcji („umowa w sprawie szeroko zakrojonej koncepcji z Japonią”), określającą dodatkowe, wspólne prace badawcze w dziedzinie syntezy jądrowej w ramach szeroko zakrojonej koncepcji do szybkiego uzyskania energii termojądrowej, uzgodnionego podczas negocjacji w sprawie umowy ITER. Umowa w sprawie szeroko zakrojonej koncepcji z Japonią przewiduje, że działania w ramach szeroko zakrojonej koncepcji powinny być realizowane przez Euratom za pośrednictwem agencji wewnętrznej Euratomu, pełniącej rolę agencji wykonawczej.
(7)
Dla osiągnięcia maksimum synergii i korzyści skali w kontekście „przyspieszonego” programu rozwoju syntezy jądrowej, który został zweryfikowany przez grupę niezależnych ekspertów na zlecenie ministrów właściwych do spraw badań naukowych podczas prezydencji belgijskiej, agencja wewnętrzna Euratomu powinna realizować także długoterminowy program działań mających na celu przygotowanie do budowy demonstracyjnego reaktora syntezy jądrowej z instalacjami towarzyszącymi w celu poprawy konkurencyjności europejskiego przemysłu w tej dziedzinie.
(8)
W konkluzjach z posiedzenia w dniach 26-27 listopada 2003 r. Rada Europejska jednogłośną decyzją upoważniła Komisję do wysunięcia kandydatury Francji jako państwa przyjmującego ITER oraz miejscowości Cadarache na siedzibę ośrodka projektu ITER oraz postanowiła o umiejscowieniu agencji wewnętrznej Euratomu w Hiszpanii.
(9)
Wobec fundamentalnego znaczenia, jakie projekt ITER oraz działania w ramach szeroko zakrojonej koncepcji mają dla wykorzystania syntezy jądrowej jako potencjalnie nieograniczonego, bezpiecznego, odnawialnego, przyjaznego dla środowiska i ekonomicznie konkurencyjnego źródła energii, konieczne jest powołanie agencji wewnętrznej Euratomu w formie wspólnego przedsięwzięcia, o którym mowa w rozdziale 5 Traktatu Euratom.
(10)
Wspólne przedsięwzięcie, które powinno być odpowiedzialne za publiczne prace badawcze prowadzone w interesie europejskim i międzynarodowym oraz realizować zobowiązania wynikające z umów międzynarodowych, należy uznać za organizację międzynarodową w rozumieniu art. 151 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (7), i za organizację międzynarodową w rozumieniu art. 23 ust. 1 tiret drugie dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (8), art. 22 dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (9) oraz art. 15 dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (10).
(11)
Niniejsza decyzja ustanawia, na okres przewidziany we wspólnym przedsięwzięciu, kwotę odniesienia finansowego, które ilustruje wolę władzy prawodawczej i które pozostanie bez wpływu na uprawnienia władzy budżetowej określone w Traktacie.
(12)
Wspólne przedsięwzięcie powinno mieć, z zastrzeżeniem uprzedniej konsultacji z Komisją, własny regulamin finansowy oparty na zasadach rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w artykule 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (11) („ramowe rozporządzenie finansowe”) i uwzględniający jego szczególne potrzeby operacyjne wynikające w szczególności z ciążących na nim zobowiązań międzynarodowych.
(13)
W celu wzmocnienia międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych udział we wspólnym przedsięwzięciu powinien być otwarty dla krajów, które zawarły z Euratomem umowy o współpracy w dziedzinie syntezy jądrowej, wiążące prowadzone przez nie programy z odpowiednimi programami Euratomu.
(14)
Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) badań jądrowych i działań szkoleniowych (2007-2011) oraz szczegółowego programu wykonawczego do tego programu ramowego (zwanego dalej „7PR”) stawia projekt ITER w centrum europejskiej strategii na rzecz rozwoju syntezy jądrowej i przewiduje wniesienie przez Euratom, za pośrednictwem wspólnego przedsięwzięcia, wkładu na rzecz Organizacji ITER, działań w ramach szeroko zakrojonej koncepcji i innych działań towarzyszących, związanych z przygotowaniem do budowy demonstracyjnych reaktorów syntezy jądrowej.
(15)
W związku z koniecznością zapewnienia stabilnych warunków zatrudnienia i równego traktowania personelu, uwzględniając doświadczenia wyniesione ze wspólnego przedsięwzięcia JET, celem przyciągnięcia wyspecjalizowanej kadry naukowej i technicznej najwyższej klasy do całości personelu zatrudnionego w ramach wspólnego przedsięwzięcia zastosowanie będą mieć regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich i warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich, ustanowione rozporządzeniem (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (12) („regulamin pracowniczy”).
(16)
Biorąc pod uwagę fakt, że wspólne przedsięwzięcie nie ma służyć celom gospodarczym i odpowiada za zarządzanie uczestnictwem Euratomu w międzynarodowym projekcie badawczym w interesie publicznym, dla realizacji jego zadań niezbędne jest, aby do wspólnego przedsięwzięcia oraz jego dyrektora i personelu zastosowanie miał protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich z dnia 8 kwietnia 1965 r. (13).
(17)
Wobec szczególnego charakteru działalności wspólnego przedsięwzięcia oraz jego znaczenia dla rozwoju badań w dziedzinie syntezy jądrowej, a także w celu wsparcia właściwego i oszczędnego gospodarowania przekazywanymi na jego rzecz środkami publicznymi, należy przyznać wspólnemu przedsięwzięciu wszystkie korzyści, o których mowa w załączniku III do Traktatu.
(18)
Jako podmiot posiadający osobowość prawną, wspólne przedsięwzięcie powinno ponosić odpowiedzialność za swoje działania. Powinna istnieć możliwość zastrzeżenia w umowach zawartych przez wspólne przedsięwzięcie właściwości Trybunału Sprawiedliwości w sprawach rozstrzygania sporów wynikających z tych umów.
(19)
Uwzględniając wynikające z postanowień tytułu II rozdziału 2 Traktatu prawa i obowiązki Wspólnoty w zakresie rozpowszechniania informacji, wspólne przedsięwzięcie powinno dokonać w tym zakresie odpowiednich ustaleń z Komisją.
(20)
Pomiędzy wspólnym przedsięwzięciem a Hiszpanią powinna zostać zawarta umowa dotycząca lokalizacji biura, przywilejów i immunitetów oraz innego wsparcia, które Hiszpania ma zapewnić wspólnemu przedsięwzięciu.
(21)
Niniejsza decyzja uwzględnia wyniki przeprowadzonych przez Komisję konsultacji, w szczególności pozytywną opinię Komitetu Konsultacyjnego Szczegółowego Programu Badań i Szkoleń Euratom w dziedzinie energii jądrowej (syntezy) na temat przedstawionych propozycji,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Powołanie wspólnego przedsięwzięcia
1. Niniejszym powołuje się Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej (Fusion for Energy) (zwane dalej „wspólnym przedsięwzięciem”) na okres 35 lat od dnia 19 kwietnia 2007 r.
2. Do zadań wspólnego przedsięwzięcia należą:
a)
wnoszenie wkładu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej („Euratom”) na rzecz Międzynarodowej Organizacji Energii Termojądrowej ITER;
b)
wnoszenie wkładu Euratomu na rzecz realizowanych wspólnie z Japonią działań w ramach szeroko zakrojonej koncepcji mających na celu szybkie uzyskanie energii termojądrowej;
c)
przygotowanie i koordynację programu działań mających na celu przygotowanie do budowy demonstracyjnych reaktorów syntezy jądrowej wraz z instalacjami towarzyszącymi, w tym międzynarodowej instalacji napromieniowywania materiałów przeznaczonych do syntezy jądrowej (IFMIF) (International Fusion Materials Irradiation Facility).
3. Siedzibą wspólnego przedsięwzięcia jest Barcelona (Hiszpania).
4. Wspólne przedsięwzięcie uznaje się za organizację międzynarodową w rozumieniu art. 151 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE i za organizację międzynarodową w rozumieniu art. 23 ust. 1 tiret drugie dyrektywy 92/12/EWG, art. 22 lit. c) dyrektywy 2004/17/WE oraz art. 15 lit. c) dyrektywy 2004/18/WE.
Artykuł 2
Członkowie
Członkami wspólnego przedsięwzięcia są:
a)
Euratom, reprezentowany przez Komisję;
b)
państwa członkowskie Euratomu;
c)
kraje trzecie, które zawarły z Euratomem umowy o współpracy w dziedzinie kontrolowanej syntezy jądrowej, wiążące prowadzone przez nie programy z odpowiednimi programami Euratomu, i które wyraziły wolę stania się członkami wspólnego przedsięwzięcia.
Artykuł 3
Statut
Niniejszym przyjmuje się statut wspólnego przedsięwzięcia zamieszczony w załączniku.
Artykuł 4
Finansowanie
1. Środki wymagane dla realizacji zadań przez wspólne przedsięwzięcie ustala się następująco:
a)
w odniesieniu do zadań, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. a) - zgodnie z umową ITER;
b)
w odniesieniu do zadań, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) - zgodnie z umową w sprawie szeroko zakrojonej koncepcji z Japonią;
c)
w odniesieniu do zadań, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. c) - zgodnie z programami badawczymi i szkoleniowymi przyjętymi zgodnie z art. 7 Traktatu.
2. Środki wspólnego przedsięwzięcia pochodzą z wkładu Euratomu, wkładów państwa przyjmującego ITER, rocznych składek i dobrowolnych wkładów wnoszonych przez członków wspólnego przedsięwzięcia innych niż Euratom oraz środków dodatkowych.
3. Szacowane łączne środki uznane za niezbędne dla wspólnego przedsięwzięcia zgodnie z ust. 1 wynoszą 9 653 mln EUR (14). Szczegółowy podział przedstawia się następująco:
(w mln EUR)
2007-2016
2017-2041
2007-2041
z czego 2007-2011
Wartości stałe
Suma
4 127
1 717
5 526
3 544
9 653
4. Szacowany łączny udział Euratomu w środkach, o których mowa w ust. 3, wynosi 7 649 mln EUR, z czego na wydatki administracyjne przeznacza się najwyżej 15 %. Szczegółowy podział przedstawia się następująco:
(w mln EUR)
2007-2016
2017-2041
2007-2041
z czego 7PR (2007-2011)
Wartości stałe
Suma
3 147
1 290
4 502
2 887
7 649
Artykuł 5
Regulamin finansowy
1. Wspólne przedsięwzięcie posiada odrębny regulamin finansowy oparty na zasadach ramowego rozporządzenia finansowego. W przypadkach gdy wymagają tego szczególne względy operacyjne wspólnego przedsięwzięcia i z zastrzeżeniem przeprowadzenia uprzedniej konsultacji z Komisją, regulamin finansowy wspólnego przedsięwzięcia („regulamin finansowy”) może odstąpić od ramowego rozporządzenia finansowego.
2. Wspólne przedsięwzięcie powołuje własne służby kontroli wewnętrznej.
3. Absolutorium z wykonania budżetu wspólnego przedsięwzięcia udzielane jest przez Parlament Europejski na zalecenie Rady.
Artykuł 6
Pracownicy
Do personelu wspólnego przedsięwzięcia stosuje się regulamin pracowniczy oraz zasady przyjęte wspólnie przez instytucje Wspólnoty Europejskiej do celów stosowania regulaminu pracowniczego.
Artykuł 7
Przywileje i immunitety
Do wspólnego przedsięwzięcia oraz jego dyrektora i personelu stosuje się Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich.
Artykuł 8
Korzyści
Państwa członkowskie przyznają wspólnemu przedsięwzięciu w ramach jego oficjalnej działalności i na czas jego istnienia wszystkie korzyści, o których mowa w załączniku III do Traktatu.
Artykuł 9
Odpowiedzialność i właściwość Trybunału Sprawiedliwości
1. Odpowiedzialność umowną wspólnego przedsięwzięcia regulują właściwe postanowienia umowy oraz prawo właściwe dla danej umowy.
Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich jest właściwy do orzekania na podstawie klauzuli arbitrażowej w umowie zawartej przez wspólne przedsięwzięcie.
2. W zakresie odpowiedzialności pozaumownej wspólne przedsięwzięcie naprawia szkody wyrządzone przez swoich pracowników podczas wykonywania przez nich obowiązków służbowych, zgodnie z ogólnymi zasadami wspólnymi dla systemów prawnych państw członkowskich.
Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich jest właściwy w sprawach rozstrzygania sporów dotyczących odszkodowań za takie szkody.
3. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy w sprawach wniesionych przeciwko wspólnemu przedsięwzięciu, w tym przeciwko decyzjom rady zarządzającej, na warunkach określonych w art. 146 i 148 Traktatu.
4. Wszelkie wypłaty dokonywane przez wspólne przedsięwzięcie z tytułu odpowiedzialności, o której mowa w ust. 1 i 2, oraz poniesione w związku z tym koszty i wydatki, uważa się za wydatki wspólnego przedsięwzięcia i pokrywa z jego środków.
Artykuł 10
Rozpowszechnianie informacji
Wspólne przedsięwzięcie uzgadnia z Komisją odpowiednie postanowienia umożliwiające Wspólnocie wykonywanie jej praw i obowiązków wynikających z tytułu II rozdziału 2 Traktatu.
Artykuł 11
Umowa z państwem przyjmującym
Umowa pomiędzy wspólnym przedsięwzięciem a Hiszpanią jako państwem przyjmującym zostaje zawarta w terminie trzech miesięcy od powołania wspólnego przedsięwzięcia.
Artykuł 12
Stosowanie
Niniejsza decyzja stosuje się dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 27 marca 2007 r.