Rozporządzenie (WE) nr 1726/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 29 czerwca 2000 r.
w sprawie współpracy na rzecz rozwoju z Afryką Południową
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 179,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Od wyborów z kwietnia 1994 r. i ustanowienia demokratycznego rządu, Wspólnota przyjęła strategię wspierania polityk i reform podejmowanych przez władze Południowej Afryki.
(2) Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 2259/96 z dnia 22 listopada 1996 r. w sprawie współpracy na rzecz rozwoju z Południową Afryką [3]; rozporządzenie to wygasło dnia 31 grudnia 1999 r.
(3) Porozumienie w sprawie handlu, rozwoju i współpracy między Wspólnotą Europejską oraz Republiką Południowej Afryki przewiduje w rozdziale VII, że pomoc finansowa w formie dotacji ma zostać pokryta przez specjalny instrument finansowy ustanowiony w ramach budżetu Wspólnoty, że Wspólnota deklaruje wolę utrzymania współpracy finansowej z Południową Afryką na istotnym poziomie, oraz że podejmie niezbędne decyzje w tym zakresie na podstawie wniosku Komisji.
(4) Wyżej wspomniane Porozumienie zawiera w rozdziale V przepisy w sprawie celów, priorytetów, metod oraz realizacji współpracy na rzecz rozwoju z Południową Afryką.
(5) W świetle wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 2259/96 oraz Specjalnego Raportu nr 7/98 Trybunału Obrachunkowego odnośnie do wspólnotowego programu pomocy na rzecz rozwoju dotyczącego Południowej Afryki (1986-1996), współpraca na rzecz rozwoju z Południową Afryką powinna być kontynuowana z zastrzeżeniem dostosowań, szczególnie pod względem upraszczania procedur, większego nacisku na priorytety sektorowe oraz zdecentralizowanego podejmowania decyzji.
(6) Pomoc przewidziana na podstawie niniejszego rozporządzenia powinna być realizowana zgodnie z działaniami innych darczyńców, włącznie z instytucjami wielostronnymi.
(7) Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia należy przyjąć zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r., ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [4].
(8) Niniejsze rozporządzenie ustanawia, na cały czas trwania programu, ramy finansowe stanowiące zasadniczy punkt odniesienia, w rozumieniu pkt 33 porozumienia międzyinstytucjonalnego między Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją z dnia 6 maja 1999 r. w sprawie dyscypliny budżetowej oraz usprawnienia procedury budżetowej [5], dla organu budżetowego w trakcie rocznej procedury budżetowej.
(9) Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [6] ustanawia wspólne ramy prawne we wszystkich dziedzinach związanych ze środkami własnymi oraz wydatkami Wspólnot.
(10) Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r., w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innym nieprawidłowościami [7], ma zastosowanie do wszystkich obszarów działalności Wspólnot bez uszczerbku dla przepisów o szczególnych regułach wspólnotowych dla różnych obszarów polityki,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cele
Wspólnota realizuje współpracę finansową i techniczną z Południową Afryką, aby wspierać polityki i reformy przeprowadzane przez władze południowoafrykańskie w kontekście dialogu politycznego i partnerstwa.
Celem wspólnotowego programu współpracy zatytułowanego "Europejski Program na rzecz Odbudowy i Rozwoju w Afryce Południowej" (EPRD) jest przyczynianie się do harmonijnego i stałego rozwoju gospodarczego i społecznego Południowej Afryki, poprzez programy i środki przeznaczone do ograniczania ubóstwa i pobudzania wzrostu gospodarczego, który przyniesie korzyść ludziom dotkniętym ubóstwem, do ciągłej integracji z gospodarką światową, a także do konsolidacji podstaw społeczeństwa demokratycznego oraz państwa prawa, w którym w pełni przestrzegane są prawa człowieka i podstawowe wolności.
Zostanie to osiągnięte poprzez wspieranie międzynarodowych celów i polityk na rzecz stałego rozwoju w oparciu o konwencje i rezolucje Narodów Zjednoczonych, tym samym przyczyniając się do osiągnięcia celu ograniczenia do roku 2015 liczby ludności żyjącej w skrajnym ubóstwie, o co najmniej połowę.
Artykuł 2
Obszary współpracy
1. Programy koncentrują się na walce z ubóstwem, biorą pod uwagę potrzeby wcześniej zaniedbywanych społeczności oraz uwzględniają kwestie związane z równouprawnieniem płci oraz środowiskowy wymiar rozwoju. We wszystkich tych programach szczególną uwagę zwraca się na wzmocnienie zdolności instytucjonalnych.
2. Współpraca na rzecz rozwoju, która ma być realizowana na podstawie niniejszego rozporządzenia, będzie się głównie koncentrować na:
a) wsparciu dla polityk, instrumentów i programów mających na celu ciągłą integrację gospodarki południowoafrykańskiej z gospodarką i handlem światowym, dla tworzenia miejsc pracy, rozwoju sektora prywatnego, regionalnej współpracy i integracji. W tym drugim kontekście szczególna uwaga zostanie poświęcona udzielaniu wsparcia dla wysiłków dostosowawczych powstałych w regionie poprzez ustanowienie strefy wolnego handlu na podstawie Porozumienia o Handlu, Rozwoju i Współpracy, w szczególności w ramach Południowoafrykańskiej Unii Celnej. Można również rozważyć promocję współpracy opartej na wzajemnych interesach ogólnych między Unią Europejską a przedsiębiorstwami południowoafrykańskimi;
b) poprawie warunków życia oraz świadczeniu podstawowych usług socjalnych;
c) wspieraniu demokratyzacji, ochronie praw człowieka, sprawnej administracji publicznej, wzmacnianiu samorządów lokalnych oraz zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego w procesy rozwojowe.
3. Wspierane będą również dialog i partnerstwo między organami władzy publicznej a partnerami pozarządowymi działającymi na rzecz rozwoju.
Artykuł 3
Współpracujący partnerzy kwalifikujący się do otrzymania pomocy
Współpracującymi partnerami kwalifikującymi się do otrzymania pomocy finansowej na podstawie niniejszego rozporządzenia są organy krajowe, regionalne i lokalne, podmioty publiczne, organizacje pozarządowe oraz społeczne, organizacje regionalne i międzynarodowe, instytucje oraz podmioty gospodarcze publiczne i prywatne. Za uzgodnieniem obu stron, za kwalifikujący się do otrzymania pomocy może zostać uznany każdy inny podmiot.
Artykuł 4
Środki, wydatki, informacja w sprawie programu i koordynacji
1. Środki, które mogą zostać zastosowane w ramach działań na rzecz współpracy, określone w art. 2, obejmują w szczególności badania, pomoc techniczną, szkolenia lub inne usługi, dostawy i prace budowlane, a także audyt i misje polegające na ocenie i monitorowaniu.
2. Finansowanie przez Wspólnotę w walucie lokalnej lub obcej, w zależności od potrzeb i charakteru działania może pokrywać:
a) wydatki z budżetu państwa w celu wspierania wdrażania reform i polityk w sektorach uznanych za priorytetowe w drodze dialogu politycznego, przy użyciu najbardziej odpowiednich instrumentów, łącznie z formą bezpośredniego wsparcia budżetowego dla poszczególnych sektorów, w których są spełnione odpowiednie warunki (np. odpowiedzialność za budżet państwa oraz jego przejrzystość, sprawne procedury udzielania zamówień publicznych);
b) inwestycje oraz wyposażenie;
c) w należycie uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy program jest wdrażany przez partnerów pozarządowych, biorąc pod uwagę, że program taki musi w możliwie największym stopniu dążyć do osiągnięcia długookresowej trwałości, stałe wydatki (w tym koszty administracyjne, utrzymania i operacyjne).
Część środków finansowych może zostać skierowana do bezpośrednich beneficjentów (np. przedsiębiorców rozpoczynających swą działalność) poprzez wyspecjalizowane instytucje finansowe, w tym Europejski Bank Inwestycyjny, w formie kapitału ryzyka lub innych instrumentów. Środki uruchomione na podstawie niniejszego rozporządzenia nie zostaną wykorzystane w sposób dopuszczający nieuczciwą konkurencję.
3. Wkład finansowy partnerów określony w art. 3 jest zasadniczo wymagany dla każdego działania na rzecz współpracy. Żądanie dokonania wkładu nastąpi zgodnie z możliwościami zainteresowanych partnerów i w zależności od charakteru każdego działania. Wnoszenie wkładu jest wskazane szczególnie w przypadkach gdy projekt będzie stanowił początek bezterminowej działalności w celu zapewnienia trwałości takich projektów po zakończeniu finansowania przez Wspólnotę. Wkład może być rzeczowy. W szczególnych przypadkach gdy partnerem jest organizacja pozarządowa lub organizacja społeczna, możliwa jest rezygnacja z wymogu wnoszenia wkładu.
4. Komisja może podjąć wszelkie właściwe kroki w celu zapewnienia, że wspólnotowy charakter pomocy przewidzianej na podstawie niniejszego rozporządzenia został podany do publicznej wiadomości.
5. Można szukać możliwości potencjalnego współfinansowania i równoległego finansowania z innymi darczyńcami, szczególnie z Państwami Członkowskimi.
6. Aby osiągnąć cele spójności i komplementarności określone w Traktacie oraz mając na celu zagwarantowanie optymalnej skuteczności pomocy, Komisja podejmuje wszelkie niezbędne środki o charakterze koordynacyjnym, w szczególności:
a) ustanowienie systemu systematycznej wymiany informacji w sprawie działań finansowanych lub planowanych do finansowania przez Wspólnotę, Państwa Członkowskie i EBI;
b) koordynację tych działań na miejscu w drodze regularnych spotkań i wymiany informacji między przedstawicielami Komisji i Państw Członkowskich w kraju beneficjencie.
7. Komisja w powiązaniu z Państwami Członkowskimi będzie usiłowała podejmować wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia odpowiedniej koordynacji z innymi zainteresowanymi darczyńcami oraz zachęcenia do zwiększania aktywności kraju beneficjenta w procesie koordynacji pomocy.
Artykuł 5
Forma wsparcia finansowego
Wsparcie finansowe na mocy niniejszego rozporządzenia udzielane jest w formie dotacji.
Artykuł 6
Programowanie
1. Programowanie indykatywne w cyklach trzyletnich jest realizowane w kontekście ścisłych kontaktów z Rządem Południowej Afryki i z uwzględnieniem wyników koordynacji określonych w art. 4 ust. 6 i 7. Proces programowania indykatywnego będzie w pełni uwzględniał zasadę programowania zorientowanego na otrzymującego pomoc.
2. W celu przygotowania się do każdej czynności związanej z programowaniem, w kontekście zwiększonej koordynacji z Państwami Członkowskimi, w tym koordynacji na miejscu, Komisja opracowuje Krajowy Dokument Strategiczny w oparciu o dialog z Rządem Południowej Afryki. Krajowy Dokument Strategiczny uwzględnia wyniki najnowszych całościowych ocen działań finansowanych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 2259/96 i niniejszego rozporządzenia, a także wyniki innych okresowych ocen działań. Dokument będzie powiązany z analizą problemu i będzie obejmował zagadnienia przekrojowe, takie jak ograniczanie ubóstwa, równouprawnienie płci, środowisko naturalne oraz zrównoważony rozwój. Projekt programu indykatywnego realizowanego w cyklach trzyletnich zostanie załączony do Krajowego Dokumentu Strategicznego. Wybrana zostanie ograniczona liczba dziedzin współpracy opartej na obszarach określonych w art. 2 niniejszego rozporządzenia. Dla tych dziedzin określone zostaną zasady i towarzyszące im środki. Zależnie od możliwości opracowane zostaną wskaźniki wydajności w celu ułatwienia realizacji celów i oceny ich wpływu.
Krajowy Dokument Strategiczny oraz projekt programu indykatywnego realizowanego w cyklach trzyletnich zostaną zbadane przez Komitet określony w art. 8 ust. 1, zwany dalej "Komitetem".
Komitet wydaje swą opinię zgodnie z procedurą określoną w art. 8 ust. 2.
3. Program indykatywny realizowany w cyklach trzyletnich zostanie wynegocjowany oraz podpisany przez Komisję oraz Rząd Republiki Południowej Afryki. Ostateczny wynik tych negocjacji zostanie przesłany do wiadomości Komitetu. Jeżeli jeden lub więcej członków Komitetu wystąpi z takim wnioskiem, dokument zostanie przedyskutowany na forum Komitetu.
4. Komitet raz w roku dokonuje przeglądu funkcjonowania, wyników oraz dalszej przydatności Krajowego Dokumentu Strategicznego oraz programu indykatywnego realizowanego w cyklach trzyletnich. Jeżeli oceny lub stosowny rozwój wypadków na to wskazują, Komitet może wezwać Komisję do negocjacji z Rządem Południowej Afryki poprawek do programu indykatywnego realizowanego w cyklach trzyletnich.
5. Na forum Komitetu, w oparciu o prezentację Komisji, raz w roku dyskutowane są ogólne wytyczne dla działań, które mają zostać przeprowadzone w następnym roku.
Artykuł 7
Procedury
1. Komisja jest odpowiedzialna za ocenianie, podejmowanie decyzji oraz zarządzanie działaniami przeprowadzanymi na podstawie niniejszego rozporządzenia, zgodnie z obowiązującymi procedurami budżetowymi i innymi, szczególnie procedurami ustanowionymi w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej.
2. W szczególnym przypadku wnoszenia wkładu EPRD do programów regionalnych na obszarze Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju, finansowanych z Europejskiego Funduszu Rozwoju, wkład ten może zostać wykorzystany zgodnie z zasadami Konwencji z Lomé, pod warunkiem że respektowane są przepisy rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej.
3. W celu zapewnienia przejrzystości oraz osiągnięcia celów określonych w art. 4 ust. 6, Komisja przekazuje arkusze informacyjne dotyczące projektów do Państw Członkowskich oraz ich przedstawicieli lokalnych w odniesieniu do wszystkich projektów, jak tylko zostanie podjęta decyzja o ich ocenie. Komisja dokonuje następnie aktualizacji arkuszy informacyjnych dotyczących projektów i przekazuje je Państwom Członkowskim.
4. Wszelkie porozumienia lub umowy finansowe, zawarte na podstawie niniejszego rozporządzenia, przewidują kontrole na miejscu, przeprowadzane przez Komisję oraz Trybunał Obrachunkowy, zgodnie ze zwyczajowym ustaleniami określonymi przez Komisję na podstawie obowiązujących przepisów, w szczególności przepisów ustanowionych w rozporządzeniach finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej.
Środki podejmowane przez Komisję zgodnie z procedurą określoną w art. 8 przewidują właściwą ochronę interesów finansowych Wspólnoty zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 2988/95.
5. W przypadku gdy działania stanowią powód zawarcia porozumień finansowych między Wspólnotą a Południową Afryką, takie porozumienia przewidują, że podatki, cła i opłaty nie są ponoszone przez Wspólnotę.
6. Udział w zaproszeniach do składania ofert oraz umowach jest otwarty na równych warunkach dla wszystkich osób fizycznych i prawnych w Państwach Członkowskich, Południowej Afryce oraz innych państwach AKP. Udział może zostać rozszerzony tak, by obejmował inne państwa, w należycie uzasadnionych przypadkach oraz w celu zapewnienia najlepszego wskaźnika opłacalności.
7. Dostawy pochodzą z Państw Członkowskich, Republiki Południowej Afryki oraz innych państw AKP. W należycie uzasadnionych wyjątkowych przypadkach mogą one pochodzić z innych państw.
8. O ile w niniejszym rozporządzeniu nie przewidziano inaczej, umowy są podpisywane przez Rząd Republiki Południowej Afryki. Ponadto, umowy nieobjęte porozumieniem finansowym są zawierane przez Komisję.
Artykuł 8
Komitet
1. Komisję wspiera w razie potrzeby komitet właściwy w kwestiach rozwoju danego obszaru geograficznego.
2. W przypadku gdy dokonywane jest odniesienie do niniejszego ustępu, stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE ustala się na jeden miesiąc.
3. Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny.
4. W przypadku programów zatwierdzonych przez Komitet i finansowanych w formie transz odnoszących się do okresu dłuższego niż jeden rok budżetowy, Komisja podejmuje każdego roku kolejne decyzje finansowe, nieprzekraczające określonego maksymalnego poziomu wydatków dla zatwierdzonego programu i w granicach środków finansowych udostępnionych przez organ budżetowy, bez dodatkowego powiadamiania Komitetu.
5. Procedura określona w niniejszym artykule stosuje się do decyzji finansowych, które Komisja zamierza podjąć w odniesieniu do projektów i programów o wartości przekraczającej 5 milionów EUR. Stosuje się ją również do wszelkich zmian danego działania, związanych z ponad 20 % wzrostem wstępnie ustalonej kwoty, oraz do propozycji istotnych zmian w wykonaniu projektu, dla którego podjęto już zobowiązanie.
6. Komisja powiadamia w krótkiej formie komitet o decyzjach finansowych, które zamierza podjąć w odniesieniu do projektów i programów o wartości nie przekraczającej 5 milionów EUR Takie powiadomienie następuje najpóźniej na tydzień przed podjęciem decyzji.
Artykuł 9
Monitorowanie i ocena
1. Po każdym roku budżetowym Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie roczne w sprawie wykonania niniejszego rozporządzenia. Sprawozdanie przedstawia wykonanie budżetu w odniesieniu do zobowiązań i płatności oraz projektów i programów finansowanych w ciągu roku. Zawiera dane statystyczne dotyczące zamówień udzielonych na wdrożenie projektów i programów.
Ponadto Komisja monitoruje postęp w realizacji celów każdego działania pod względem wydajności i wyników przy użyciu wskaźników dających się obiektywnie zweryfikować.
2. Komisja regularnie ocenia działania finansowane przez Wspólnotę, aby ustalić, czy cele tych działań zostały osiągnięte oraz aby ustanowić wytyczne dla poprawy skuteczności przyszłych działań. Komisja przedkłada Komitetowi określonemu w art. 8 ust. 1 podsumowanie dokonanych ocen. Sprawozdania oceniające są udostępniane wszystkim Państwom Członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu i innym zainteresowanym stronom.
3. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie ocenę w połowie okresu najpóźniej do dnia 31 października 2003 r. oraz całościową ocenę programu przed wygaśnięciem niniejszego rozporządzenia.
Ocena w połowie okresu zawiera wyniki pierwszego programu realizowanego w cyklach trzyletnich (lata 2000-2002), wdrożonego na podstawie niniejszego rozporządzenia. W razie potrzeby Komisja zaproponuje zmiany do niniejszego rozporządzenia, uwzględniając implikacje nowych ustaleń między UE i AKP dla Republiki Południowej Afryki.
Ogólna ocena zawiera propozycje kontynuacji współpracy na rzecz rozwoju z Republiką Południowej Afryki.
Artykuł 10
Finansowa kwota referencyjna
1. Ramy finansowe wykonania niniejszego rozporządzenia w okresie 2000-2006 ustala się niniejszym na 885,5 miliona EUR.
Wartość rocznych środków przyznanych jest zatwierdzana przez organ budżetowy w ramach limitów Perspektywy finansowej.
2. Każdego roku w części opisowej budżetu ustala się pułap w ramach rocznych środków na umowy o pomocy technicznej, zawierane przez Komisję w celu przeprowadzenia wspólnych działań z korzyścią zarówno dla Wspólnoty jak i beneficjenta.
Artykuł 11
Czas obowiązywania
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Niniejsze rozporządzenie wygasa z dniem 31 grudnia 2006 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Luksemburgu, dnia 29 czerwca 2000 r.