DECYZJA KOMISJI
z dnia 11 marca 2008 r.
w sprawie pomocy państwa, którą Belgia zamierza wdrożyć na rzecz Volvo Cars Gent (C 35/07 (ex N 256/07))
(notyfikowana jako dokument nr C(2008) 832)
(Jedynie teksty w języku niderlandzkim i francuskim są autentyczne)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2008/709/WE)
KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 88 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
Projekt pomocy szkoleniowej na rzecz zakładu montażu samochodów Volvo w Gandawie (Volvo Cars Gent, zwany dalej „VCG”) został zgłoszony Komisji pismem datowanym na 4 maja 2007 r. W dniu 31 maja 2007 r. odbyło się spotkanie ze służbami Komisji. W następstwie tego spotkania Belgia dostarczyła dodatkowe informacje pismem z dnia 6 lipca 2007 r.
(2)
W piśmie z dnia 12 września 2007 r. Komisja poinformowała Belgię o swojej decyzji o wszczęciu postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 Traktatu w odniesieniu do tego środka pomocowego (zwanej dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”).
(3)
Decyzja o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedkładania uwag. Komisja nie otrzymała żadnych uwag.
(4)
Na decyzję o wszczęciu postępowania Belgia odpowiedziała pismem datowanym na 15 października 2007 r. W dniu 23 października 2007 r. władze belgijskie, beneficjent oraz Komisja odbyły spotkanie, w trakcie którego przekazano Komisji dokumenty. Belgia dostarczyła uzupełniające informacje pismem z dnia 23 listopada 2007 r. Komisja poprosiła o wyjaśnienia w piśmie z dnia 21 grudnia 2007 r., na który Belgia odpowiedziała pismami z dnia 8, 15 oraz 16 stycznia 2008 r.
II. OPIS PROJEKTU ZGŁOSZONEGO W DNIU 4 MAJA 2007 R.
(5)
Beneficjentem pomocy miałby być zakład VCG. Spółka ta, stanowiąca od 1999 r. część przedsiębiorstwa Ford Motor Company (dalej zwanego „FMC”), zatrudnia 5 000 osób. Program szkoleniowy, na rzecz którego miałaby być udzielona pomoc, trwać ma od września 2006 r. do września 2009 r. i jest częściowo związany z wprowadzeniem nowej platformy produkcyjnej - europejskiej platformy EUCD - standardowo stosowanej w FMC przy produkcji pojazdów średniej wielkości (segmenty C oraz D rynku motoryzacyjnego). Wprowadzenie nowej platformy stanowiło będzie inwestycję w aktywa materialne w wysokości 26,3 miliona EUR. Platforma ta umożliwi zakładowi produkcję nie tylko modeli marki Volvo, lecz także modeli marek Ford i Jaguar. Zwiększenie elastyczności zakładu przyczyni się do zakotwiczenia działalności Forda w Gandawie i utrzymania tam zatrudnienia.
(6)
W zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r. wykazano koszty szkolenia obliczone na około 37 milionów EUR. Jako że rozporządzenie Komisji (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy szkoleniowej (3) ogranicza część kosztów kwalifikowalnych dotyczących personelu uczestniczącego w projekcie szkoleniowym do kwoty równej ogółowi pozostałych kosztów kwalifikowalnych, koszty kwalifikowalne notyfikowane przez Belgię były ograniczone do wysokości 19 milionów EUR. Jako że Gandawa nie znajduje się w regionie objętym pomocą, maksymalna intensywność pomocy wynosi 50 % w stosunku do szkoleń ogólnych i 25 % w stosunku do szkoleń specjalistycznych. Według zgłoszenia z dnia 4 maja 2007 r. region Flandrii (Vlaams Gewest) zamierza udzielić pomocy w wysokości 6 018 558,91 EUR w formie pomocy ad hoc.
(7)
W zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r. program szkoleniowy został podzielony na pięć modułów, z czego dwa ostatnie mają niewielki zasięg:
-
moduł 1: wzmocnienie siły roboczej (koszty kwalifikowalne w wysokości 4,3 miliona EUR, z czego 3,1 miliona EUR na szkolenie ogólne (4) i 1,2 miliona EUR na szkolenie specjalistyczne, oraz pomoc w wysokości 1,8 miliona EUR). Celem tego modułu jest wyposażenie pracowników VCG w wystarczającą podstawową wiedzę techniczną. Głównymi wykładanymi przedmiotami będą pneumatyka, robotyka, sterowanie programowalne, elektryczność i elektronika, zarządzanie kosztami, umiejętności społeczne, techniki zarządzania, nadwozia, lakierowanie i specjalistyczne oprogramowania dla przemysłu motoryzacyjnego,
-
moduł 2: szkolenie techniczne i technologiczne: część teoretyczna (koszty kwalifikowalne w wysokości 1,7 miliona EUR - szkolenie w całości ogólne - oraz pomoc w wysokości 0,85 miliona EUR). Celem tego modułu jest pogłębienie wiedzy i kompetencji pracowników w zakresie niektórych dziedzin techniki i technologii wdrożonych w platformie. Wykładane przedmioty to głównie robotyka i roboty produkcyjne, sterowanie programowalne i techniki pomiarowe stosujące kamery,
-
moduł 3: szkolenie dotyczące wdrożenia: część praktyczna (koszty kwalifikowalne w wysokości 12,9 miliona EUR - szkolenie w całości specjalistyczne - oraz pomoc w wysokości 3,2 miliona EUR). Celem tego modułu jest nauka zastosowania wiedzy teoretycznej do specyficznego środowiska pracy i do sytuacji produkcyjnej pracowników. Celem jest maksymalizacja kompetencji, którymi powinni dysponować pracownicy dla pełnego wykorzystania potencjału platformy EUCD,
-
moduł 4: zmiany, które należy wprowadzić w zakresie zarządzania i zachowań dla zmaksymalizowania programu szkoleniowego i zastosowania platformy EUCD w ujęciu ogólnym (koszty kwalifikowalne wynoszące 0,2 miliona EUR, szkolenie w całości ogólne, oraz pomoc w wysokości 0,1 miliona EUR). Moduł ten polega na szkoleniu w zakresie zarządzania,
-
moduł 5: szkolenie ANDON/DAISSY (koszty kwalifikowalne wynoszące 0,02 miliona EUR, szkolenie w całości ogólne, oraz pomoc w wysokości 0,01 miliona EUR). Ten moduł szkolenia odnosi się do kontroli jakości.
(8)
Belgia zaznacza w zgłoszeniu, że szkolenie wykracza poza bezpośrednie potrzeby przedsiębiorstwa. Władze belgijskie poproszone przez Komisję o wyjaśnienie tej kwestii sprecyzowały w piśmie z dnia 6 lipca 2007 r., iż moduły 1 i 4 programu szkoleniowego zostałyby w każdym przypadku zrealizowane przez VCG, nawet przy braku pomocy. Natomiast moduły 2, 3 oraz 5 stanowią szkolenia dodatkowe, których realizacja jest możliwa dzięki pomocy. Belgia nie dostarczyła jednakże żadnych dokładnych wyjaśnień na poparcie tych stwierdzeń.
III. PRZYCZYNY PROWADZĄCE DO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA
(9)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zwraca uwagę na fakt, że konieczność pomocy jest kryterium zgodności w ujęciu ogólnym. W kwestii zwłaszcza zgodności z tytułu art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu dzięki pomocy nie zachodzi „ułatwianie” rozwoju działań gospodarczych, skoro w każdym przypadku przedsiębiorstwo przedsięwzięłoby subwencjonowane działania, nawet przy braku pomocy.
(10)
W odniesieniu do programu szkoleniowego przewidzianego przez VCG efekt zachęty, jaki mogłaby wywołać pomoc, został podany w wątpliwość, ponieważ po podjęciu decyzji o wprowadzeniu platformy EUCD spółka nieuchronnie musi ponieść koszty szkolenia, ażeby wdrożyć taką decyzję handlową. W przemyśle motoryzacyjnym zastosowanie nowej platformy produkcyjnej jest regularną praktyką, konieczną do zwiększenia elastyczności i produktywności, a przez to do utrzymania konkurencyjności. Aby zapewnić skuteczną eksploatację nowej platformy, należy przeszkolić siłę roboczą w zakresie nowych technik i metod pracy. Wydatki na szkolenia związane z wprowadzeniem nowej linii produkcyjnej są zatem zazwyczaj dokonywane przez producentów samochodów na podstawie samych bodźców rynkowych. W konsekwencji jest wysoce prawdopodobne, że VCG w każdym przypadku przedsięwzięłoby, nawet przy braku pomocy, część działań szkoleniowych, o których mowa. Takie zachowanie wydaje się również cechować większość konkurentów w sektorze. Zważywszy, że moduły 2, 3 i 5 programu wydają się być bezpośrednio związane z wprowadzeniem nowej platformy i konieczne do jej eksploatacji, Komisja podaje w wątpliwość zapewnienia Belgii, według których moduły te nie byłyby realizowane przy braku pomocy.
IV. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON
(11)
Żadna z zainteresowanych stron nie zgłosiła uwag w następstwie opublikowania w Dzienniku Urzędowym decyzji o wszczęciu postępowania.
V. UWAGI ZGŁOSZONE PRZEZ BELGIĘ
(12)
W następstwie wszczęcia postępowania Belgia w znaczący sposób zmieniła swoją prezentację faktów. Przyznaje ona odtąd, że obszerne części programu szkoleniowego byłyby zrealizowane w każdym przypadku, nawet przy braku pomocy, gdyż są one konieczne do eksploatacji nowej platformy. Jednakże Belgia uważa, że niektóre części programu nie mają nic wspólnego z wprowadzeniem platformy, a inne zaś są z tym powiązane, lecz pomoc umożliwi Volvo Car Gent przeszkolenie personelu wykraczające poza to, co ściśle konieczne do zapewnienia eksploatacji platformy.
(13)
Belgia zgadza się ponieść jedynie wydatki, w odniesieniu do których pomoc jest konieczna, skutkiem czego zmniejszyła w znaczący sposób koszty kwalifikowalne, które będą finansowane.
(14)
W tabeli poniżej porównano wydatki kwalifikowalne ujęte w pierwotnym zgłoszeniu i wydatki, które Belgia ma odtąd zamiar ponieść.
(miliony EUR)
Zgłoszenie z dnia 4 maja 2007 r.
Po wszczęciu postępowania (5)
Szkolenie ogólne
Szkolenie specjalistyczne
Szkolenie ogólne
Szkolenie specjalistyczne
Moduł 1
3,1
1,2
3,1
1,2
Moduł 2
1,7
0,2
Moduł 3
12,9
6,1
Moduł 4
0,2
0,1
Moduł 5
0,02
0,02
Suma
4,97
14,12
3,40
7,35
Kwota pomocy
6,02
3,54
(15)
W odniesieniu do modułu 1 Belgia stwierdza, tak jak już to uczyniła w zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r., że jego treść nie jest związana z wprowadzeniem nowej platformy produkcyjnej i zatem nie jest konieczna do jej eksploatacji. Moduł ten polega na podstawowym szkoleniu obejmującym przedmioty ogólne i ma na celu podniesienie kwalifikacji pracowników. Zdaniem Belgii wynika to wyraźnie z lektury treści kursów. Pomimo że związki zawodowe domagają się tego typu szkoleń, gdyż poprawiają one pozycję pracowników na rynku pracy, ogół czynników sprawia, że przy braku pomocy VCG nie zrealizowałaby tej części programu. Przede wszystkim, liczne szkolenia tego typu były organizowane w ostatnich latach z racji masowych zatrudnień, lecz napływ nowych pracowników praktycznie uległ zahamowaniu (6) i duża część zatrudnionych została już przeszkolona w podobny sposób. Przedsiębiorstwo zwraca następnie uwagę, że wysoko wykwalifikowani pracownicy mają tendencję do odchodzenia z przedsiębiorstwa. Mówiąc dokładniej, przedsiębiorstwa usytuowane w regionie Gandawy w poszukiwaniu podobnych kwalifikacji aktywnie rekrutują pracowników VCG (7) i szkolenie, o którym mowa, z racji swej treści ogólnej zwiększyłoby prawdopodobieństwo odejścia z przedsiębiorstwa pracowników, którzy skorzystaliby z takiego szkolenia. Na koniec, takie podstawowe kwalifikacje są bardziej dostępne na rynku pracy od czasu, gdy szkoły techniczne i VDAB (Flamandzkie Służby ds. Zatrudnienia i Kształcenia Zawodowego) rozwinęły programy szkoleniowe obejmujące te dziedziny.
(16)
Co się tyczy modułu 2, Belgia oznajmia, jak już to wykazała w zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r., że obejmuje on przedmioty techniczne i technologiczne związane z nową platformą produkcyjną. Belgia twierdzi, że większość przewidzianych godzin szkoleniowych jest konieczna do eksploatacji nowej platformy i byłaby w każdym przypadku realizowana. Jednakże część kursów wykracza poza poziom konieczny do eksploatacji platformy EUCD (8). Mówiąc dokładniej, VCG dzięki pomocy zgadza się na realizację większej liczby godzin wykładowych niż ta, która jest konieczna i byłaby zasadna z punktu widzenia ekonomicznego przy braku subwencji. Belgia dostarczyła szczegółowe informacje w sprawie dodatkowych godzin szkoleniowych realizowanych przez VCG dzięki pomocy (9).
(17)
W odniesieniu do modułu 3 Belgia stwierdza, jak już to uczyniła w zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r., że jego treść jest w całości związana z platformą EUCD. Wobec wątpliwości wyrażonych w decyzji o wszczęciu postępowania Belgia przyznaje, że znaczna część przewidzianych godzin szkoleniowych jest konieczna do eksploatacji nowej platformy i byłaby zrealizowana w każdym przypadku, nawet przy braku pomocy. Jednakże Belgia wyjaśnia, że dzięki pomocy władz flamandzkich VCG zgadza się na realizację znacznie większej liczby godzin szkoleniowych. W istocie, zakład przeszkoli większą liczbę pracowników, a niektóre kursy, które ze względu na racjonalne zarządzanie kosztami miałyby być zarezerwowane dla doświadczonych pracowników, będą mogły zostać otwarte dla nowo przybyłych. W celu przeszkolenia nowo zatrudnionych pracowników należy zorganizować dodatkowe kursy, jak również zwiększyć czas trwania i wzbogacić treść pozostałych kursów (10). Ponadto, jako że nowo przybyli nie wykazali jeszcze swych zdolności przyswajania nowej wiedzy, szansa powodzenia szkolenia jest mniejsza. W trosce o racjonalne zarządzenie kosztami VCG zarezerwowałoby takie szkolenie dla pracowników bardziej doświadczonych, którzy już uczestniczyli w podobnym szkoleniu. Czas trwania i koszt szkolenia mogłyby zatem zostać znacznie ograniczone. Niektóre kursy mogłyby mieć mniejszy stopień trudności, a z innych można by całkowicie zrezygnować.
(18)
W odniesieniu do modułu 4 Belgia stwierdza, jak już to uczyniła w zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r., że dotyczy on zmian, które należy wprowadzić w zakresie zarządzania i zachowań i że ma on więc charakter bardzo ogólny. Belgia uściśla, że określona liczba godzin szkoleniowych byłaby w każdym przypadku zorganizowana przez VCG, nawet przy braku pomocy, gdyż w wystarczający sposób przyczyniają się one do zwiększenia elastyczności i produktywności pracowników, a zatem mają konkretny udział w trwałym sukcesie wprowadzenia platformy EUCD (11). Natomiast konkretne korzyści, jakie miałyby przynieść pozostałe godziny, są niewystarczające dla uzasadnienia odpowiednich wydatków, tak że nie zostałyby one zorganizowane przy braku pomocy.
(19)
Co do modułu 5 Belgia wyjaśnia, że obejmuje on szkolenie w zakresie technik kontroli jakości. Kursy te nie są konieczne do eksploatacji platformy oraz innych instalacji produkcyjnych i zostaną zorganizowane jedynie w przypadku przyznania pomocy.
(20)
W następstwie tych zmian Belgia oficjalnie poinformowała Komisję, że zgadzając się wesprzeć jedynie działalność szkoleniową, w stosunku do której pomoc jest konieczna, zamierza przyznać tylko 3,5 milionów EUR w miejsce pierwotnie zgłoszonych 6 milionów EUR.
VI. OCENA ŚRODKÓW POMOCY
(21)
Komisja zwraca uwagę na fakt, że w następstwie decyzji o wszczęciu postępowania Belgia w znaczący sposób zmodyfikowała swoje zgłoszenie. Mówiąc dokładniej, w piśmie z dnia 16 stycznia 2008 r. Belgia potwierdziła swój zamiar przyznania pomocy na szkolenie jedynie w kwocie 3 538 580,57 EUR zamiast 6 018 558,91 EUR przewidzianych w zgłoszeniu z dnia 4 maja 2007 r. Tak zredukowana kwota pomocy opiera się na zmniejszonych kosztach kwalifikowalnych opisanych w piśmie Belgii z dnia 15 stycznia 2008 r. A zatem w niniejszej decyzji Komisja dokona oceny pomocy w kwocie 3 538 580,57 EUR, opartej na zmniejszonych kosztach kwalifikowalnych.
(22)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja doszła do wniosku, że przyznanie subwencji na rzecz VCG stanowiłoby pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu. Belgia nie zakwestionowała tego wniosku.
(23)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wskazała, że środki pomocowe w kwocie wyższej niż 1 milion EUR nie korzystają ze zwolnienia przewidzianego rozporządzeniem (WE) nr 68/2001 i powinny zatem zostać poddane ocenie bezpośrednio na podstawie art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu. Jednakże Komisja stosuje przez analogię te same zasady przewodnie, które figurują w rozporządzeniu (WE) nr 68/2001. Przekłada się to zwłaszcza na weryfikację przestrzegania pozostałych tam wymienionych warunków formalnych dotyczących zwolnienia, lecz Komisja nie jest zobowiązana poprzestać na takim prostym sprawdzeniu.
(24)
Belgia nie zakwestionowała wyżej wymienionych wniosków, które nadal mają zastosowanie, ponieważ pomoc, nawet zredukowana, przekracza kwotę 1 miliona EUR.
(25)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wskazała, że zgłoszona pomoc wydaje się spełniać warunki formalne wymienione w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 68/2001. Żaden nowy element mogący podać w wątpliwość tę pierwotną ocenę nie został przedstawiony. Komisja zwraca uwagę, że ocena ta jest ważna w odniesieniu do zredukowanej pomocy, ponieważ ta ostatnia oparta jest na części kosztów kwalifikowalnych zgłoszonych w dniu 4 maja 2007 r. i uznanych za dopuszczalne w decyzji o wszczęciu postępowania. Ponadto Belgia nie zmodyfikowała intensywności pomocy, utrzymując ją na poziomie 50 % w stosunku do szkoleń ogólnych i 25 % w stosunku do szkoleń specjalistycznych.
(26)
Jak wykazano powyżej, jedyna wątpliwość wyrażona w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczyła konieczności przewidzianej pomocy, zwłaszcza części programu szkoleniowego, które wydają się powiązane z nową inwestycją - platformą produkcyjną EUCD - i niezbędne do jej eksploatacji.
(27)
Komisja zaznacza, że Belgia zaakceptowała zasadę, zgodnie z którą pomoc może zostać udzielona jedynie na rzecz działalności szkoleniowej, która nie zostałaby podjęta przy braku pomocy.
(28)
W celu zastosowania się do tej zasady Belgia dokonała rozróżnienia pomiędzy działaniami, które zostałyby w każdym przypadku podjęte przez VCG, gdyż są one konieczne do zapewnienia eksploatacji nowej platformy, a tymi skierowanymi na cele, „których osiągnięcie nie jest możliwe przez działanie samych tylko sił rynkowych” (12), ponieważ wykraczają one poza to, co konieczne i ponieważ korzyści, jakie uzyskałby VCG są niewystarczające dla zrównoważenia poniesionych kosztów. Komisja poddała analizie wyjaśnienia dostarczone przez Belgię, streszczone w motywach 15-19 niniejszej decyzji. Krótko mówiąc, Belgia twierdzi, że znaczne wydatki kwalifikowalne dotyczące modułów 1 i 3 programu nie byłyby realizowane przy braku pomocy. Komisja przyznaje, że moduł 1 wyraźnie nie jest powiązany z nową platformą. Nie jest on zatem konieczny dla zapewnienia jej eksploatacji. Ponieważ te działania szkoleniowe mają charakter raczej ogólny i ponieważ ogół czynników odwodzi VCG od ich podjęcia, Komisja uważa, że jest wysoce prawdopodobne, iż moduł 1 nie zostałby zorganizowany przy braku pomocy. Odnośnie do modułu 3 Belgia wykluczyła wydatki na szkolenia, co do których - na podstawie podobnych inwestycji dokonanych w przeszłości - stwierdzono, że są konieczne do zapewnienia eksploatacji nowej platformy i ograniczyła wydatki kwalifikowalne do działań szkoleniowych wykraczających poza to, co konieczne.
(29)
Skutkiem tego Komisja uważa, że Belgia prawidłowo rozpoznała działania szkoleniowe, które nie zostałyby zrealizowane bez pomocy państwa. Jako że Belgia zamierza wspierać jedynie ten typ działań i nie przyznawać żadnej pomocy na szkolenia, które VCG zorganizowałaby w każdym przypadku, Komisja stwierdza, że zgodnie z celem zamieszczonym w motywie 10 rozporządzenia (WE) nr 68/2001 pomoc „rozszerza krąg wykwalifikowanych pracowników, którzy mogą zostać zatrudnieni przez inne firmy” i że z tego względu, zgodnie z warunkiem określonym w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu, powoduje ona „ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych”.
VII. WNIOSEK
(30)
Uwzględniając powyższe wnioski, Komisja stwierdza, że pomoc jest zgodna z zasadami wspólnego rynku,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Środki pomocy państwa w wysokości 3 538 580,57 EUR, które Belgia zamierza wdrożyć na rzecz Volvo Cars Gent, są zgodne ze wspólnym rynkiem.
Zezwala się zatem na wdrożenie pomocy w wysokości 3 538 580,57 EUR.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Królestwa Belgii.
Sporządzono w Brukseli, dnia 11 marca 2008 r.