DECYZJA RADY
z dnia 2 grudnia 2004 r.
ustanawiająca Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na okres 2005-2010
(2004/904/WE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 63 ust. 2 lit. b),
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),
po konsultacji z Komitetem Regionów,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Wspólna polityka dotyczącą azylu, w tym Wspólny Europejski System Azylowy, jest elementem realizacji celu Unii Europejskiej, jakim jest sukcesywne tworzenie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości otwartego dla osób, które, zmuszone okolicznościami, zgodnie z prawem ubiegają się ochronę w Unii Europejskiej.
(2)
Wprowadzanie w życie tej polityki powinno być oparte na solidarności między Państwami Członkowskimi oraz wymaga istnienia mechanizmów mających na celu promowanie równowagi pomiędzy wysiłkami Państw Członkowskich wynikającymi z przyjmowania uchodźców i wysiedleńców oraz ze skutków tych działań. W tym celu, decyzją 2000/596/WE (3), powołano Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na okres 2000-2004.
(3)
Należy powołać Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców (zwany dalej „Funduszem”) na okres 2005-2010 w celu zapewnienia stałej solidarności pomiędzy Państwami Członkowskimi w świetle przyjętych ostatnio wspólnotowych aktów prawnych w dziedzinie azylu, biorąc pod uwagę doświadczenia zdobyte w trakcie realizacji pierwszej fazy Funduszu w okresie 2000-2004.
(4)
Należy wspierać wysiłki podejmowane przez Państwa Członkowskie w celu zapewnienia odpowiednich warunków przyjmowania uchodźców i wysiedleńców oraz w celu stosowania sprawiedliwych i skutecznych procedur udzielania azylu, tak aby chronione były prawa osób wymagających międzynarodowej ochrony.
(5)
Integracja uchodźców w społeczeństwie kraju, w którym się osiedlili, jest jednym z celów Konwencji genewskiej sporządzonej dnia 28 lipca 1951 r., dotyczącej statusu uchodźców, uzupełnionej przez Protokół sporządzony w Nowym Yorku dnia 31 stycznia 1967 r. Należy umożliwić takim osobom uznawanie wartości określonych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. W tym celu Państwa Członkowskie powinny wspierać działania polegające na promowaniu integracji społecznej, gospodarczej i kulturowej tych osób w takim zakresie, w jakim działania te przyczyniają się do spójności gospodarczej i społecznej, której utrzymanie i wzmacnianie jest jednym z podstawowych celów Wspólnoty przewidzianych w art. 2 i 3 ust. 1 lit. k) Traktatu.
(6)
Zarówno w interesie Państw Członkowskich, jak i osób zainteresowanych leży umożliwienie uchodźcom i wysiedleńcom, którzy uzyskali prawo pobytu na terytorium Państw Członkowskich, utrzymywania się dzięki pracy wykonywanej zgodnie z odpowiednimi przepisami wspólnotowymi.
(7)
Ponieważ działania wspierane przez fundusze strukturalne oraz inne działania Wspólnoty w dziedzinie edukacji i kształcenia zawodowego nie są same w sobie wystarczającymi działaniami na rzecz takiej integracji, należy udzielić wsparcia specjalnym działaniom podejmowanym w celu umożliwienia uchodźcom i wysiedleńcom korzystania w pełni z organizowanych programów.
(8)
Potrzebne jest praktyczne wsparcie w celu stworzenia lub poprawy warunków umożliwiających uchodźcom i wysiedleńcom podjęcie świadomej decyzji o opuszczeniu terytorium Państw Członkowskich i powrocie do kraju pochodzenia, jeżeli takie jest ich życzenie.
(9)
Wsparcie z Funduszu powinno być przyznawane na realizowanie działań, w które zaangażowane są organy co najmniej dwóch Państw Członkowskich, jak również na realizowanie działań leżących w interesie Wspólnoty w tej dziedzinie; należy też zachęcać do wymiany pomiędzy Państwami Członkowskimi w celu określania i propagowania najefektywniejszych metod działania.
(10)
Należy stworzyć rezerwę finansową w celu wprowadzania w życie nadzwyczajnych środków dla zapewnienia czasowej ochrony w przypadku masowego napływu uchodźców zgodnie z przepisami dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów udzielania tymczasowej ochrony w przypadku masowego napływu wysiedleńców oraz w sprawie działań promujących wśród Państw Członkowskich równowagę wysiłków związanych z przyjmowaniem takich osób, jak również ponoszeniem konsekwencji tych działań (4).
(11)
W celu wprowadzenia w życie solidarności finansowej w sposób skuteczny i proporcjonalny oraz uwzględniający doświadczenie zdobyte w czasie realizacji działań Europejskiego Funduszu na Rzecz Uchodźców w latach 2000-2004 należy określić rozdział kompetencji pomiędzy Komisję i Państwa Członkowskie w zakresie wykorzystywania Funduszu i zarządzania nim. Państwa Członkowskie powinny wyznaczyć do tego celu odpowiednie organy krajowe, których zakres obowiązków należy określić.
(12)
Wsparcie udzielane przez Fundusz będzie bardziej skuteczne i lepiej ukierunkowane, jeżeli współfinansowanie uprawnionych do uzyskania wsparcia działań będzie oparte na dwóch wieloletnich programach oraz na rocznym programie pracy przygotowanym przez każde Państwo Członkowskie z uwzględnieniem sytuacji i potrzeb danego kraju.
(13)
Właściwe jest rozdzielanie środków finansowych proporcjonalnie do obciążeń ponoszonych przez każde Państwo Członkowskie z powodu przyjmowania uchodźców i wysiedleńców, w tym uchodźców pozostających pod międzynarodową ochroną w ramach programów krajowych.
(14)
Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji powinny być uchwalone zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (5).
(15)
Efektywny monitoring jest jednym ze sposobów zapewniania skuteczności działań wspieranych przez Fundusz. Należy określić warunki przeprowadzania monitoringu.
(16)
Bez uszczerbku dla obowiązków Komisji w zakresie kontroli finansowej, powinna zostać podjęta w tej dziedzinie współpraca pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi.
(17)
Państwa Członkowskie powinny zapewnić wystarczające gwarancje odnośnie do ustaleń dotyczących wprowadzania w życie i jakości wykonywania przepisów. Należy określić obowiązki Państw Członkowskich dotyczące wykrywania i zwalczania nieprawidłowości oraz naruszeń przepisów, jak również obowiązki Komisji, w wypadkach gdy Państwa Członkowskie nie wypełniają swoich obowiązków.
(18)
Efektywność i skutki działań wspieranych przez Fundusz zależą również od ich oceny. Należy jasno określić obowiązki Państw Członkowskich i Komisji w tym względzie oraz poczynić ustalenia mające zapewnić rzetelność oceny.
(19)
Należy przeprowadzać ocenę działań w celu dokonania ich średniookresowego przeglądu oraz oceny ich skutków. Proces oceny powinien być ujęty w ustaleniach dotyczących monitoringu projektu.
(20)
Ponieważ cel niniejszej decyzji, jakim jest promowanie wśród Państw Członkowskich równowagi wysiłków podejmowanych w zakresie przyjmowania uchodźców i wysiedleńców, nie może być osiągnięty w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie i możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(21)
Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Zjednoczone Królestwo notyfikowało swoją chęć uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji.
(22)
Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Irlandia notyfikowała swoją chęć uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji.
(23)
Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie bierze udziału w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią ani związana, ani decyzja ta nie ma zastosowania wobec Danii,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
ROZDZIAŁ I
CELE I ZADANIA
Artykuł 1
Ustanowienie Funduszu i jego cele
1. Na mocy niniejszej decyzji ustanawia się Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców (zwany dalej „Funduszem”) na okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.
2. Celem Funduszu jest wspieranie działań podejmowanych przez Państwa Członkowskie i zachęcanie do podejmowania wysiłków w zakresie przyjmowania i ponoszenia konsekwencji związanych z przyjmowaniem uchodźców i wysiedleńców, z uwzględnieniem prawodawstwa wspólnotowego w tej dziedzinie, poprzez współfinansowanie działań przewidzianych w niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Przepisy finansowe
1. Finansowa kwota referencyjna dla realizacji działań Funduszu wynosi w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. 114 milionów EUR.
2. Roczne środki dla Funduszu są zatwierdzane przez organ budżetowy w ramach limitów wyznaczonych w perspektywach finansowych.
Artykuł 3
Docelowe grupy osób
Do celów niniejszej decyzji grupy docelowe obejmują następujące kategorie osób:
1)
obywatele państw trzecich lub bezpaństwowcy, których status został określony przez Konwencję genewską z dnia 28 lipca 1951 r. dotyczącą statusu uchodźców oraz Protokół do niej z roku 1967, którzy uzyskali zezwolenie na pobyt, jako uchodźcy, na terytorium jednego z Państw Członkowskich;
2)
obywatele państw trzecich lub bezpaństwowcy, objęci jedną z form ochrony uzupełniającej w rozumieniu dyrektywy Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm uznawania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców za uchodźców lub osoby, które z innych względów wymagają ochrony międzynarodowej, statusu tych osób oraz zakresu przyznawanej pomocy (6);
3)
obywatele państw trzecich lub bezpaństwowcy, którzy złożyli wniosek o objęcie ich jedną z form ochrony, o których mowa w pkt. 1 i 2;
4)
obywatele państw trzecich lub bezpaństwowcy objęci ochroną tymczasową w rozumieniu dyrektywy 2001/55/WE.
Artykuł 4
Działania
1. Fundusz wspiera działania w Państwach Członkowskich w następujących dziedzinach:
a)
warunki przyjmowania i procedury udzielania azylu;
b)
integracja osób, określonych w art. 3, których pobyt na terytorium Państwa Członkowskiego ma charakter długotrwały i stały;
c)
dobrowolny powrót osób, określonych w art. 3, o ile nie uzyskały one nowego obywatelstwa i nie opuściły terytorium Państwa Członkowskiego.
2. Działania przewidziane w ust. 1 mają na celu w szczególności wspieranie wprowadzania w życie przepisów odpowiedniego istniejącego i przyszłego prawodawstwa wspólnotowego w zakresie Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego.
3. W działaniach uwzględnia się szczególną sytuację osób wymagających szczególnego traktowania, takich jak małoletni, małoletni bez opieki, osoby niepełnosprawne, osoby starsze, kobiety ciężarne, osoby samotnie wychowujące małoletnie dzieci oraz osoby poddane torturom, ofiary gwałtów lub ofiary innych poważnych form przemocy psychologicznej, fizycznej lub seksualnej.
Artykuł 5
Kwalifikujące się do udzielenia wsparcia działania krajowe dotyczące warunków przyjmowania i procedur udzielania azylu
Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się w szczególności następujące działania dotyczące warunków przyjmowania i procedur udzielania azylu:
a)
związane z infrastrukturą lub usługami służącymi zapewnieniu zakwaterowania;
b)
zapewnienie pomocy materialnej oraz opieki medycznej lub psychologicznej;
c)
pomoc społeczna, informowanie lub pomoc w związku z formalnościami administracyjnymi;
d)
pomoc prawna i językowa;
e)
edukacja, nauka języka lub inne inicjatywy zgodne ze statusem danej osoby;
f)
świadczenie usług pomocniczych, takich jak tłumaczenie i szkolenie, w celu poprawy warunków przyjmowania oraz efektywności i jakości procedur udzielania azylu;
g)
informowanie społeczności lokalnych mających styczność z osobami przyjmowanymi w państwie przyjmującym.
Artykuł 6
Kwalifikujące się do udzielenia wsparcia działania krajowe dotyczące integracji
Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się w szczególności następujące działania dotyczące integracji osób określonych w art. 4 ust. 1 lit. b) i członków ich rodzin ze społeczeństwem Państwa Członkowskiego:
a)
doradztwo i pomoc w takich dziedzinach, jak zakwaterowanie, środki utrzymania, integracja na rynku pracy, opieka medyczna, psychologiczna i społeczna;
b)
działania pozwalające beneficjentom dostosować się do społeczeństwa Państwa Członkowskiego pod względem społeczno-kulturowym oraz uznawać wartości zawarte w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej;
c)
działania w celu wspierania trwałego i stałego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym;
d)
środki skupiające się na edukacji, kształceniu zawodowym, uznawaniu kwalifikacji i dyplomów;
e)
działania zmierzające do wspierania usamodzielnienia oraz umożliwiające tym osobom zaspokajanie własnych potrzeb;
f)
działania wspierające istotne kontakty i konstruktywny dialog między tymi osobami a przyjmującym je społeczeństwem, w tym działania, które wspierają zaangażowanie najistotniejszych partnerów, takich jak opinia publiczna, władze lokalne, stowarzyszenia uchodźców, grupy wolontariuszy, partnerzy społeczni i szeroko pojęte społeczeństwo obywatelskie;
g)
działania służące wspieraniu nabywania umiejętności przez te osoby, w tym szkolenia językowe;
h)
działania wspierające zarówno równy dostęp tych osób do instytucji publicznych, jak i ich równe traktowanie przez te instytucje.
Artykuł 7
Kwalifikujące się do uzyskania wsparcia działania krajowe dotyczące dobrowolnych powrotów
Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się w szczególności następujące działania dotyczące dobrowolnych powrotów:
a)
informowanie i doradztwo dotyczące inicjatyw lub programów w zakresie dobrowolnych powrotów;
b)
informowanie o sytuacji kraju lub regionu pochodzenia lub byłego zwyczajowego miejsca pobytu;
c)
kształcenie ogólne lub zawodowe oraz pomoc przy ponownej integracji;
d)
działania społeczności wywodzących się z miejsca pochodzenia przebywającej na terenie Unii Europejskiej służące ułatwieniu dobrowolnych powrotów osób określonych w niniejszej decyzji;
e)
działania mające na celu ułatwienie organizacji i realizacji krajowych programów na rzecz dobrowolnych powrotów.
Artykuł 8
Działania wspólnotowe
1. Z inicjatywy Komisji, poza projektami przewidzianymi w art. 5, 6 i 7, można wykorzystać nie więcej niż 7 % dostępnych środków Funduszu na finansowanie działań ponadnarodowych lub działań przeprowadzanych w interesie Wspólnoty jako całości, dotyczących polityki azylowej oraz środków mających zastosowanie wobec uchodźców i wysiedleńców, określonych w ust. 2.
2. Do uzyskania wsparcia kwalifikują się działania wspólnotowe obejmujące zasadniczo następujące dziedziny:
a)
wspieranie współpracy wspólnotowej we wprowadzaniu w życie prawa wspólnotowego i dobrych praktyk;
b)
wspieranie utworzenia ponadnarodowych sieci współpracy oraz projektów pilotażowych opartych na współdziałaniu organów w dwóch lub w większej liczbie Państw Członkowskich wyznaczonych w celu wspierania innowacji, ułatwiania wymiany doświadczeń i dobrych praktyk oraz poprawy jakości polityki azylowej;
c)
wspieranie ponadnarodowych kampanii uświadamiających, dotyczących europejskiej polityki azylowej oraz sytuacji i okoliczności, w jakich znalazły się osoby określone w art. 3;
d)
wspieranie rozpowszechniania i wymiany informacji dotyczących najlepszych praktyk i wszystkich innych aspektów funkcjonowania Funduszu, w tym wykorzystywania technologii informacyjnych i komunikacyjnych.
3. Roczny program pracy określający priorytety działań wspólnotowych zostaje przyjęty zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 11 ust. 2.
Artykuł 9
Środki nadzwyczajne
1. W przypadku wdrażania mechanizmów tymczasowej ochrony w rozumieniu dyrektywy Rady 2001/55/WE Fundusz finansuje także środki mające na celu pomoc Państwom Członkowskim, o charakterze odrębnym i uzupełniającym wobec działań określonych w art. 4.
2. Kwalifikujące się do uzyskania pomocy środki nadzwyczajne dotyczą następujących rodzajów działań:
a)
przyjmowanie i zakwaterowanie;
b)
zapewnienie środków utrzymania, w tym żywności i odzieży;
c)
pomoc medyczna, psychologiczna i inna;
d)
koszty osobowe i administracyjne związane z przyjęciem danych osób i wdrażaniem środków;
e)
koszty logistyki i transportu.
ROZDZIAŁ II
PRZEPISY DOTYCZĄCE WYKONANIA I ZARZĄDZANIA
Artykuł 10
Wykonanie
Komisja jest odpowiedzialna za wykonanie niniejszej decyzji i przyjmuje przepisy wykonawcze stosownie do potrzeb.
Artykuł 11
Procedura komitetu
1. Komisja jest wspomagana przez Komitet.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie znajdują art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE.
4. Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 12
Zakres kompetencji Komisji i Państw Członkowskich
1. Komisja:
a)
przyjmuje wytyczne, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 11 ust. 2, dotyczące priorytetów programów wieloletnich przewidzianych w art. 15 i notyfikuje Państwom Członkowskim indykatywny przydział środków finansowych dla Funduszu;
b)
zapewnia, w ramach swoich obowiązków dotyczących wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej, by w Państwach Członkowskich istniały odpowiednie systemy zarządzania i kontroli oraz by ich stosowanie odbywało się bez zakłóceń, tak aby zagwarantować, że fundusze wspólnotowe są wykorzystywane odpowiednio i efektywnie. Środki te obejmują uprzednie kontrole dokumentów i kontrole na miejscu przeprowadzane w oparciu o procedury wykonawcze, systemy kontroli, zasady rachunkowości, procedury przetargowe oraz procedury przyznawania dotacji stosowane przez odpowiedzialne organy. W każdym przypadku znaczących zmian procedur i systemów Komisja dokonuje ich oceny;
c)
realizuje działania wspólnotowe przewidziane w art. 8.
2. Państwa Członkowskie:
a)
są odpowiedzialne za realizację krajowych działań wspieranych z Funduszu;
b)
podejmują środki niezbędne dla efektywnego działania Funduszu na poziomie krajowym oraz środki, włączając podmioty, które dotyczą polityki azylowej zgodnie z praktyką krajową;
c)
wyznaczają organy odpowiedzialne za zarządzanie projektami krajowymi wspieranymi z Funduszu zgodnie z odpowiednim prawodawstwem wspólnotowym oraz zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami;
d)
są odpowiedzialne przede wszystkim za kontrolę finansową działań oraz zapewniają, że systemy zarządzania i kontroli są wdrażane w sposób gwarantujący, że fundusze wspólnotowe są wykorzystywane odpowiednio i efektywnie. Przekazują one Komisji opis takich systemów;
e)
poświadczają, że deklaracje wydatków przedkładane Komisji są prawidłowe oraz zapewniają, że są one sporządzane w oparciu o systemy rachunkowości, których podstawą są możliwe do zweryfikowania dokumenty uzupełniające;
f)
współpracują z Komisją w zakresie gromadzenia danych statystycznych niezbędnych do wykonania art. 17.
3. Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi:
a)
przejmuje odpowiedzialność za rozpowszechnianie informacji o wynikach działań podejmowanych przez Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców w latach 2000-2004 oraz działań, które będą realizowane w latach 2005-2010;
b)
zapewnia, by przekazywano odpowiednie informacje, prowadzono odpowiednie działania promocyjne i uzupełniające dotyczące działań wspieranych z Funduszu;
c)
zapewnia, by działania były spójne z innymi odpowiednimi politykami, instrumentami i inicjatywami wspólnotowymi oraz by je uzupełniały.
Artykuł 13
Organy odpowiedzialne
1. Każde Państwo Członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za kontakty z Komisją. Organ taki jest organem funkcjonującym w ramach Państwa Członkowskiego lub krajowym podmiotem publicznym. Organ odpowiedzialny może delegować część lub wszystkie zadania wykonawcze na inny organ administracji publicznej lub podmiot prawa prywatnego podlegającego prawu tego Państwa Członkowskiego i wykonujący zadania administracji publicznej. W przypadku gdy Państwo Członkowskie wyznaczy organ odpowiedzialny inny niż siebie, określa ono wszelkie zasady dotyczące stosunków z takim organem oraz stosunków takiego organu z Komisją.
2. Organ wyznaczony jako organ odpowiedzialny lub organy delegowane spełniają następujące warunki minimalne:
a)
posiadają osobowość prawną, chyba że są one organami funkcjonującymi w ramach Państwa Członkowskiego;
b)
dysponują środkami finansowymi i możliwościami w zakresie zarządzania, pozwalającymi im na prawidłowe wykonywanie zadań, zgodnie z regułami dotyczącymi zarządzania funduszami Wspólnoty oraz proporcjonalnymi do wielkości funduszy wspólnotowych, którymi organy takie będą zobowiązane zarządzać.
3. Do zadań organów odpowiedzialnych należą:
a)
konsultacje z odpowiednimi partnerami w celu utworzenia programu wieloletniego;
b)
organizacja i publikacja zaproszeń do składania ofert lub propozycji;
c)
organizacja procedur wyboru i przyznawania współfinansowania z Funduszu zgodnie z zasadami przejrzystości i równego traktowania oraz z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych środków w celu unikania jakiegokolwiek konfliktu interesów;
d)
zapewnienie spójności i uzupełniania się współfinansowania w ramach Funduszu i z innych odpowiednich krajowych lub wspólnotowych instrumentów finansowych;
e)
administracyjne, umowne i finansowe zarządzanie działaniami;
f)
działalność informacyjna i doradcza, jak również rozpowszechnianie informacji o wynikach;
g)
monitorowanie i ocena;
h)
współpraca i kontakty z Komisją i organami odpowiedzialnymi w innych Państwach Członkowskich.
4. Państwo Członkowskie zapewnia organowi odpowiedzialnemu lub organowi oddelegowanemu odpowiednie środki, aby mógł on prawidłowo wykonywać swoje zadania w ciągu całego okresu realizacji działań finansowanych z Funduszu. Realizacja działań może być finansowana na mocy uzgodnień dotyczących pomocy technicznej i administracyjnej, określonych w art. 18.
5. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 11 ust. 2, przyjmuje przepisy dotyczące systemów zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich, w tym zasady dotyczące administracyjnego i finansowego zarządzania projektami krajowymi współfinansowanymi z Funduszu.
Artykuł 14
Kryteria wyboru
Organ odpowiedzialny dokonuje wyboru projektów w oparciu o następujące kryteria:
a)
sytuacja i potrzeby w danym Państwie Członkowskim;
b)
efektywność wydatków przy uwzględnieniu liczby osób, których dotyczy projekt;
c)
doświadczenie, kompetencje, wiarygodność i wkład finansowy organizacji składającej wniosek o finansowanie i wszelkich organizacji partnerskich;
d)
zakres, w jakim projekty uzupełniają inne działania finansowane z ogólnego budżetu Unii Europejskiej lub stanowiące część programów krajowych.
ROZDZIAŁ III
PROGRAMY
Artykuł 15
Programy wieloletnie
1. Działania na terenie Państw Członkowskich są realizowane w dwóch etapach programu wieloletniego, z których każdy trwa trzy lata (2005-2007 i 2008-2010).
2. Każde Państwo Członkowskie przedstawia projekt programu wieloletniego dla każdego etapu programu, opracowany na podstawie wytycznych dotyczących priorytetów programów wieloletnich oraz określonego w art. 12 ust. 1 lit. a) indykatywnego przydziału środków przedstawionego przez Komisję; projekt programu zawiera następujące elementy:
a)
opis bieżącej sytuacji w danym Państwie Członkowskim w odniesieniu do uzgodnień dotyczących przyjmowania, procedur udzielania azylu, integracji i dobrowolnych powrotów osób, określonych w art. 3;
b)
analizę potrzeb danego Państwa Członkowskiego w zakresie przyjmowania, procedur udzielania azylu, integracji i dobrowolnych powrotów, a także wskazanie celów operacyjnych umożliwiających zaspokojenie tych potrzeb w okresie objętym programem;
c)
przedstawienie odpowiedniej strategii osiągnięcia tych celów oraz priorytet przypisany ich osiągnięciu, z uwzględnieniem wyników konsultacji z partnerami, o których mowa w art. 13 ust. 3 lit a), a także krótki opis działań przewidzianych w celu realizacji priorytetów;
d)
wskazanie, czy taka strategia jest spójna z innymi instrumentami regionalnymi, krajowymi i wspólnotowymi;
e)
indykatywny plan finansowania, który określa proponowany wkład finansowy Funduszu i ogólną kwotę współfinansowania publicznego lub prywatnego dla każdego priorytetu i na każdy rok.
3. Państwa Członkowskie przekazują projekty programów wieloletnich nie później niż cztery miesiące po przedstawieniu przez Komisję wytycznych i indykatywnego przydziału środków na dany okres.
4. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 11 ust. 3, zatwierdza projekty programów wieloletnich w terminie trzech miesięcy od ich otrzymania, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w wytycznych przyjętych zgodnie z art. 12 ust. 1 lit. a).
Artykuł 16
Programy roczne
1. Programy wieloletnie zatwierdzone przez Komisję są realizowane poprzez roczne programy pracy.
2. Komisja przekazuje Państwom Członkowskim, nie później niż 1 lipca każdego roku, szacunkowe kwoty, które zostaną im przyznane na następny rok z ogólnej kwoty środków przyznanych w ramach rocznej procedury budżetowej, obliczone zgodnie z art. 17.
3. Państwa Członkowskie przekazują Komisji, nie później niż 1 listopada każdego roku, projekt programu rocznego na rok następny, sporządzony zgodnie z zatwierdzonym programem wieloletnim, który zawiera:
a)
ogólne zasady wyboru projektów, które mają być finansowane w ramach programu rocznego, jeżeli różnią się one od warunków określonych w programie wieloletnim;
b)
opis zadań, które mają być realizowane przez organ odpowiedzialny w ramach wykonywania programu rocznego;
c)
proponowany podział finansowy wkładu Funduszu na różne działania w ramach programu oraz wskazanie wnioskowanej kwoty na pokrycie kosztów pomocy technicznej i administracyjnej zgodnie z art. 18 służącej realizacji programu rocznego.
4. Przy analizowaniu propozycji Państwa Członkowskiego Komisja bierze pod uwagę ostateczną kwotę środków przyznanych Funduszowi w ramach procedury budżetowej oraz podejmuje decyzję w sprawie współfinansowania z Funduszu nie później niż 1 marca danego roku. W decyzji określa się kwotę przyznaną danemu Państwu Członkowskiemu oraz okres, w którym wydatki kwalifikują się do udzielenia wsparcia.
5. W przypadku znaczących zmian mających wpływ na realizację programu rocznego, pociągających za sobą transfer funduszy pomiędzy poszczególnymi działaniami w wysokości przekraczającej 10 % całkowitej kwoty przyznanej Państwu Członkowskiemu na dany rok Państwo Członkowskie przedkłada Komisji do zatwierdzenia poprawiony program roczny najpóźniej w momencie złożenia sprawozdania okresowego, o którym mowa w art. 23 ust. 3.
Artykuł 17
Roczny podział środków na działania w Państwach Członkowskich przewidziane w art. 5, 6 i 7
1. Każde Państwo Członkowskie otrzymuje stałą kwotę w wysokości 300 000 EUR ze środków przydzielanych rocznie Funduszowi. Zgodnie z nowymi perspektywami finansowymi dla państw, które przystąpiły do Unii Europejskiej dnia 1 maja 2004 r., kwotę tę na lata 2005, 2006 i 2007 ustala się na 500 000 EUR rocznie.
2. Pozostałe dostępne środki na dany rok są rozdzielane między Państwa Członkowskie w następujący sposób:
a)
30 % proporcjonalnie do liczby osób zaliczonych w okresie poprzednich trzech lat do jednej z kategorii określonych w art. 3 pkt. 1 i 2;
b)
70 % proporcjonalnie do liczby osób określonych w art. 3 pkt. 3 i 4 zarejestrowanych w okresie poprzednich trzech lat.
3. Podstawę obliczeń stanowią najnowsze dane statystyczne opracowane przez Urząd Statystyczny Wspólnot Europejskich zgodnie z przepisami wspólnotowymi w sprawie gromadzenia i analizy danych dotyczących azylu.
Artykuł 18
Pomoc techniczna i administracyjna
Część współfinansowania rocznego przyznanego Państwu Członkowskiemu może zostać przeznaczona na pokrycie wydatków związanych z pomocą techniczną i administracyjną w zakresie przygotowania, monitorowania i oceny działań.
Roczna kwota przeznaczona na pokrycie kosztów pomocy technicznej i administracyjnej nie może przekraczać kwoty równej 7 % całkowitej wartości współfinansowania rocznego przyznanego danemu Państwu Członkowskiemu, powiększonej o 30 000 EUR.
Artykuł 19
Przepisy szczególne dotyczące środków nadzwyczajnych
1. Państwa Członkowskie przekazują Komisji wykaz potrzeb oraz plan wdrożeniowy dla środków nadzwyczajnych przewidzianych w art. 9, w tym opis planowanych środków oraz organy odpowiedzialne za ich realizację.
2. Pomoc finansowa z Funduszu na realizację środków nadzwyczajnych przewidzianych w art. 9 jest ograniczona do okresu sześciu miesięcy i nie przekracza 80 % kosztów danego środka nadzwyczajnego.
3. Dostępne środki są rozdzielane między Państwa Członkowskie na podstawie liczby osób objętych ochroną tymczasową w każdym Państwie Członkowskim, zgodnie z art. 9 ust. 1.
4. Zastosowanie znajdują przepisy art. 20 ust. 1 i 2, art. 21 oraz art. 23-26.
ROZDZIAŁ IV
ZARZĄDZANIE I NADZÓR NAD FINANSAMI
Artykuł 20
Struktura finansowania
1. Udział finansowy Funduszu ma formę dotacji, które nie podlegają zwrotowi.
2. Działania wspierane z Funduszu są współfinansowane ze źródeł publicznych lub prywatnych, mają charakter niezarobkowy i nie kwalifikują się do finansowania z innych źródeł objętych budżetem ogólnym Unii Europejskiej.
3. Środki przyznane z Funduszu uzupełniają wydatki publiczne lub wydatki równoważne przyznane przez Państwa Członkowskie na działania objęte niniejszą decyzją.
4. Wkład wspólnotowy we wspierane projekty nie przekracza:
a)
50 % całkowitych kosztów danego działania w przypadku określonych w art. 5, 6 i 7 działań realizowanych w Państwach Członkowskich. Wkład ten może zostać podwyższony do 60 % w przypadku działań o charakterze szczególnie nowatorskim, takich jak działania przeprowadzane w ramach partnerstw ponadnarodowych lub działań, które wiążą się z aktywnym uczestnictwem osób określonych w art. 3 lub organizacji utworzonych przez te grupy docelowe, oraz jest podwyższony do 75 % w Państwach Członkowskich objętych Funduszem Spójności;
b)
80 % całkowitych kosztów danego działania w przypadku zaproszenia do składania propozycji projektów w ramach działań wspólnotowych określonych w art. 8.
5. Wspólnotowa pomoc finansowa przyznana na działania wspierane z Funduszu obejmuje zasadniczo okres nie dłuższy niż trzy lata, pod warunkiem przedkładania sprawozdań okresowych.
Artykuł 21
Kwalifikowalność
1. Wydatki odpowiadają płatnościom dokonanym przez beneficjentów dotacji. Wydatki należy udokumentować podpisanymi przez odbiorcę fakturami lub równoważnymi dokumentami rozliczeniowymi.
2. Wydatki mogą być uznane za kwalifikujące się do uzyskania wsparcia z Funduszu jedynie gdy zostały faktycznie poniesione nie wcześniej niż dnia 1 stycznia roku określonego w decyzji Komisji w sprawie współfinansowania, o której mowa w art. 16 ust. 4.
3. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 11 ust. 3, przyjmuje przepisy dotyczące kwalifikowalności wydatków w ramach działań realizowanych w Państwach Członkowskich na mocy art. 5, 6 i 7 i współfinansowanych z Funduszu.
Artykuł 22
Zobowiązania
Zobowiązania budżetowe Wspólnoty są określane corocznie na podstawie określonej w art. 16 ust. 4 decyzji Komisji w sprawie współfinansowania.
Artykuł 23
Płatności
1. Wkład z Funduszu jest wpłacany przez Komisję zgodnie ze zobowiązaniami budżetowymi na rzecz organu odpowiedzialnego.
2. Fundusz dokonuje na rzecz Państwa Członkowskiego wpłaty pierwszej raty zaliczkowej w wysokości 50 % kwoty przyznanej w decyzji rocznej Komisji w prawie współfinansowania w terminie sześćdziesięciu dni od przyjęcia decyzji o współfinansowaniu.
3. Wpłaty drugiej raty zaliczkowej dokonuje się nie później niż trzy miesiące po zatwierdzeniu przez Komisję sprawozdania okresowego w sprawie realizacji rocznego programu pracy oraz wykazu wydatków obejmujących co najmniej 70 % kwoty pierwszej raty zaliczkowej. Komisja dokonuje wpłaty drugiej raty zaliczkowej w wysokości nieprzekraczającej 50 % całkowitej kwoty przyznanej na podstawie decyzji o współfinansowaniu lub, w każdym przypadku, nieprzekraczającej różnicy między kwotą funduszy wspólnotowych faktycznie wykorzystanych przez Państwo Członkowskie na poszczególne projekty w ramach rocznego programu a pierwszą ratą zaliczkową.
4. Wpłaty kwoty salda dokonuje się nie później niż trzy miesiące po zatwierdzeniu przez Komisję sprawozdania końcowego z wykonania programu rocznego oraz końcowego wykazu wydatków przewidzianych w art. 24 ust. 3 i art. 28 ust. 2; jeżeli to nie nastąpi, w terminie tym występuje się z wnioskiem o zwrot kwot przekraczających wydatki końcowe zatwierdzone przez Fundusz, które zostały wpłacone w ramach pierwszej lub drugiej raty zaliczkowej.
Artykuł 24
Wykaz wydatków
1. Organ odpowiedzialny zapewnia w odniesieniu do wszystkich wydatków, które przedstawia Komisji, że krajowe programy wykonawcze są zarządzane zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi oraz że fundusze są wykorzystywane zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.
2. Prawidłowość wykazu wydatków jest potwierdzana przez osobę lub wydział działający niezależnie od wydziałów organu odpowiedzialnego zatwierdzających wypłaty.
3. W ciągu dziewięciu miesięcy po upływie określonego w decyzji o współfinansowaniu terminu dokonania wydatków organ odpowiedzialny przekazuje Komisji końcowy wykaz wydatków. Jeżeli wykaz ten nie zostanie przekazany w tym terminie, Komisja automatycznie zamyka program roczny i wycofuje odpowiednie środki.
Artykuł 25
Kontrola ksiąg i korekty finansowe Państw Członkowskich
1. Bez uszczerbku dla obowiązków Komisji związanych z wykonaniem budżetu ogólnego Unii Europejskiej, Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za kontrolę finansową działań. W tym celu podejmują one następujące środki:
a)
organizują, na podstawie odpowiednich wyrywkowych prób, kontrole działań obejmujących co najmniej 10 % całkowitych kwalifikujących się do uzyskania pomocy wydatków w ramach każdego rocznego programu wykonawczego oraz kontrole reprezentatywnej próby zatwierdzonych działań. Państwa Członkowskie zapewniają odpowiedni rozdział zadań w zakresie kontroli oraz procedur realizacji działań lub dokonywania płatności związanych z nimi;
b)
zapobiegają, wykrywają i usuwają nieprawidłowości oraz powiadamiają o nich Komisję zgodnie z przepisami oraz informują ją o przebiegu postępowań administracyjnych i sądowych;
c)
współpracują z Komisją w celu zapewnienia, by środki wspólnotowe były wykorzystywane zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.
2. Państwa Członkowskie dokonują w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości niezbędnych korekt finansowych, z uwzględnieniem faktu, czy jest to przypadek pojedynczy czy powtarzający się. Korekty dokonywane przez Państwo Członkowskie polegają na wycofaniu całości lub części wkładu wspólnotowego; w przypadku gdy kwota nie zostanie zwrócona w terminie określonym przez dane Państwo Członkowskie nalicza się odsetki za opóźnienie w wysokości określonej w art. 26 ust. 4.
3. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 11 ust. 3, przyjmuje zasady i procedury dotyczące korekt finansowych dokonywanych przez Państwa Członkowskie w związku ze współfinansowanymi z Funduszu działaniami realizowanymi w Państwach Członkowskich zgodnie z przepisami art. 5, 6 i 7.
Artykuł 26
Kontrola ksiąg i korekty finansowe Komisji
1. Bez uszczerbku dla uprawnień Trybunału Obrachunkowego lub kontroli przeprowadzanych przez Państwa Członkowskie zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi, urzędnicy lub pracownicy Komisji mogą przeprowadzać kontrole na miejscu, w tym kontrole wyrywkowe, dotyczące działań finansowanych z Funduszu oraz systemów zarządzania i kontroli, o których informują z wyprzedzeniem nie krótszym niż trzy dni. Komisja informuje dane Państwo Członkowskie o kontroli w celu uzyskania niezbędnej pomocy. Urzędnicy lub pracownicy danego Państwa Członkowskiego mogą uczestniczyć w takich kontrolach.
Komisja może zażądać, by dane Państwo Członkowskie przeprowadziło kontrolę na miejscu w celu sprawdzenia prawidłowości jednej lub większej liczby transakcji. Urzędnicy lub pracownicy Komisji mogą uczestniczyć w takich kontrolach.
2. Jeżeli, po dokonaniu niezbędnej weryfikacji, Komisja dojdzie do wniosku, że Państwo Członkowskie nie spełnia obowiązków nałożonych na nie na mocy art. 25, zawiesza związane ze współfinansowaniem odpowiednich programów rocznych z Funduszu płatności rat zaliczkowych lub płatność końcową, w przypadkach gdy:
a)
Państwo Członkowskie nie realizuje działań uzgodnionych w decyzji o współfinansowaniu; lub
b)
działanie, w całości lub w części, nie uzasadnia części lub całości współfinansowania z Funduszu; lub
c)
występują znaczące braki w systemach zarządzania i kontroli, które mogą spowodować powtarzające się nieprawidłowości.
W takich przypadkach Komisja występuje z zawierającym uzasadnienie wnioskiem, by Państwo Członkowskie przedstawiło swoje uwagi oraz, w stosownych przypadkach, usunęło w określonym terminie wszelkie nieprawidłowości.
3. Po upływie okresu wyznaczonego przez Komisję może ona w ciągu trzech miesięcy, jeżeli nie osiągnięto porozumienia, a Państwo Członkowskie usunęło nieprawidłowości, uwzględniając wszelkie uwagi zgłoszone przez Państwo Członkowskie, podjąć decyzję o:
a)
zmniejszeniu kwoty rat zaliczkowych lub płatności końcowych; lub
b)
wprowadzeniu niezbędnych korekt finansowych poprzez wycofanie całości lub części wkładu z Funduszu na rzecz danego działania.
W przypadku gdy nie zostanie podjęta decyzja zgodnie z przepisami lit. a) lub b), zawieszenie płatności jest niezwłocznie uchylane.
4. Wszelkie kwoty nienależnie uzyskane lub podlegające zwrotowi są przekazywane Komisji. Jeżeli należna kwota nie została zwrócona w terminie wyznaczonym przez Komisję, nalicza się od niej odsetki za opóźnienie według podwyższonej o trzy i pół punktu procentowego stopy procentowej stosowanej przez Europejski Bank Centralny przy jego podstawowych operacjach refinansowych w euro, obowiązującej pierwszego dnia miesiąca, w którym przypada termin płatności, opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej seria C.
5. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 11 ust. 3, przyjmuje zasady i procedury dotyczące korekt finansowych dokonywanych przez Państwa Członkowskie w związku z realizowanymi w Państwach Członkowskich współfinansowanymi z Funduszu działaniami, o których mowa w art. 5, 6 i 7.
ROZDZIAŁ V
MONITOROWANIE, OCENA I SPRAWOZDANIA
Artykuł 27
Monitorowanie i ocena
1. Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi regularnie monitoruje działania Funduszu.
2. Fundusz jest regularnie poddawany ocenie przez Komisję we współpracy z Państwami Członkowskimi w celu określenia, czy realizowane działania są właściwe, efektywne i wywierają odpowiedni wpływ w świetle celów określonych w art. 1. Komisja analizuje też, w jakim zakresie działania wspierane z Funduszu uzupełniają się z działaniami prowadzonymi w ramach innych odpowiednich polityk, instrumentów i inicjatyw wspólnotowych.
Artykuł 28
Sprawozdania
1. W każdym Państwie Członkowskim organ odpowiedzialny podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia monitorowania i oceny projektu.
W tym celu zawierane przez organ odpowiedzialny porozumienia i umowy z organizacjami odpowiedzialnymi za realizację działania zawierają klauzule nakładające obowiązek przedkładania regularnych szczegółowych sprawozdań okresowych dotyczących realizacji tych działań oraz szczegółowe sprawozdanie końcowe określające, w jakim zakresie osiągnięto założone cele.
2. Nie później niż dziewięć miesięcy po wyznaczonym dla każdego programu rocznego terminie, w którym wydatki określone w decyzji o współfinansowaniu kwalifikują się do przyznania finansowania, organ odpowiedzialny przedkłada Komisji sprawozdanie końcowe dotyczące realizacji działania oraz wykaz wydatków, zgodnie z przepisami art. 24 ust. 3.
3. Państwa Członkowskie przedkładają Komisji:
a)
nie później niż dnia 31 grudnia 2006 r., sprawozdanie oceniające realizację działań współfinansowanych z Funduszu;
b)
nie później niż dnia 30 czerwca 2009 r. i dnia 30 czerwca 2012 r., sprawozdanie oceniające rezultaty i wpływ działań współfinansowanych z Funduszu.
4. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów:
a)
nie później niż dnia 30 kwietnia 2007 r., sprawozdanie pośrednie dotyczące wyników oraz aspektów jakościowych i ilościowych funkcjonowania Funduszu, wraz z wszelkimi proponowanymi zmianami;
b)
nie później niż dnia 31 grudnia 2009 r., pośrednie sprawozdanie oceniające oraz propozycje dotyczące przyszłego funkcjonowania Funduszu;
c)
nie później niż dnia 31 grudnia 2012 r., sprawozdanie zawierające ocenę ex post.
ROZDZIAŁ VI
PRZEPISY PRZEJŚCIOWE
Artykuł 29
Program wieloletni na lata 2005-2007
Na zasadzie odstępstwa od przepisów art. 15, program wieloletni na lata 2005-2007 jest realizowany zgodnie z następującym harmonogramem:
a)
Komisja notyfikuje Państwom Członkowskim nie później niż dnia 31 stycznia 2005 r. wytyczne w zakresie planowania oraz określa przewidywaną wysokość przyznawanych im kwot;
b)
Państwa Członkowskie wyznaczają nie później niż dnia 1 maja 2005 r. krajowy organ odpowiedzialny, o którym mowa w art. 13, oraz przedstawiają propozycję programu wieloletniego na lata 2005-2007, o którym mowa w art. 15;
c)
Komisja, stanowiąc zgodnie z procedura określoną w art. 11 ust. 3, zatwierdza poszczególne programy wieloletnie w terminie dwóch miesięcy od otrzymania projektu danego programu wieloletniego.
Artykuł 30
Program roczny na rok 2005
Na zasadzie odstępstwa od art. 16, programu na rok budżetowy 2005 jest realizowany zgodnie z następującym harmonogramem:
a)
Komisja przedstawia Państwom Członkowskim najpóźniej do dnia 31 stycznia 2005 r. szacunkową wysokość przyznanych im kwot;
b)
Państwa Członkowskie przedstawiają Komisji propozycję programu rocznego, o którym mowa w art. 16 najpóźniej do dnia 1 czerwca 2005 r., wraz ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi systemów zarządzania i kontroli, które zostaną wdrożone w celu zapewnienia właściwego i efektywnego wykorzystania funduszy wspólnotowych;
c)
Komisja, po zbadaniu kwestii wskazanych w art. 12 ust. 1 lit. b), przyjmuje decyzję o współfinansowaniu nie później niż dwa miesiące po przedstawieniu projektu programu rocznego.
Wydatki faktycznie poniesione między dniem 1 stycznia 2005 r. a dniem, w którym przyjęte zostaną decyzje o współfinansowaniu, mogą kwalifikować się do udzielenia wsparcia z Funduszu.
ROZDZIAŁ VII
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 31
Przegląd
Rada dokona do dnia 31 grudnia 2010 r. przeglądu niniejszej decyzji na podstawie wniosku Komisji.
Artykuł 32
Adresaci
Niniejsza decyzja skierowana jest do Państw Członkowskich zgodnie z przepisami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Sporządzono w Brukseli, dnia 2 grudnia 2004 r.