DECYZJA RADY
z dnia 27 listopada 2009 r.
w sprawie Europejskiego Roku Wolontariatu Propagującego Aktywność Obywatelską (rok 2011)
(2010/37/WE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 308,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Traktat ustanawia obywatelstwo Unii Europejskiej (UE), które uzupełnia obywatelstwa krajowe poszczególnych państw członkowskich i jest ważnym czynnikiem wzmacniającym i zabezpieczającym proces integracji europejskiej.
(2)
Sprzyjanie aktywności obywatelskiej jest kluczowym elementem mającym służyć zwiększaniu spójności i rozwojowi demokracji.
(3)
Europejski Rok Wolontariatu Propagujący Aktywność Obywatelską pomoże wykazać, że wolontariat jest jednym z kluczowych wymiarów aktywności obywatelskiej i demokracji, gdyż pozwala realizować w praktyce takie wartości europejskie, jak solidarność i niedyskryminacja, a także przyczynia się do harmonijnego rozwoju społeczeństw europejskich.
(4)
Wolontariat jest wartościowym doświadczeniem edukacyjnym, umożliwia rozwój umiejętności i kompetencji społecznych oraz wzmacnia solidarność. Działania prowadzone przez wolontariuszy w różnym wieku mają kluczowe znaczenie dla rozwoju demokracji, będącej jedną z podstawowych zasad UE. Wolontariat może przyczynić się do pomyślności jednostek i do harmonijnego rozwoju europejskich społeczeństw.
(5)
Biorąc we właściwy sposób pod uwagę specyfikę sytuacji w każdym z państw członkowskich oraz wszelkie formy wolontariatu, termin „wolontariat” odnosi się do wszelkiego rodzaju działań ochotniczych - formalnych, pozaformalnych i nieformalnych - które dana osoba podejmuje z własnej woli, własnego wyboru i własnych powodów, bez wynagrodzenia. Wolontariat przynosi korzyści wolontariuszowi, poszczególnym społecznościom i całemu społeczeństwu. Jest on również narzędziem służącym osobom fizycznym i stowarzyszeniom do rozwiązywania problemów i zaspokajania potrzeb ludzkich, społecznych, międzypokoleniowych i środowiskowych; jest on wykonywany w ramach działalności organizacji niekomercyjnych lub w ramach inicjatyw określonej społeczności. Wolontariat nie zastępuje fachowej, wynagradzanej pracy, lecz stanowi dla społeczeństwa wartość dodaną.
(6)
W zmieniających się w szybkim tempie społeczeństwach istnieje potrzeba zapewnienia skutecznych środków wsparcia dla wolontariatu, aby umożliwić większej liczbie osób angażowanie się w taką działalność. Dlatego tak ważne jest, aby wspomagać partnerskie uczenie się oraz wymianę i rozwój dobrych wzorców na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i wspólnotowym.
(7)
W 1997 r. konferencja międzyrządowa przyjęła deklarację 38 w sprawie wolontariatu, załączoną następnie do końcowego aktu traktatu z Amsterdamu, w której uznaje się istotny wkład wolontariatu w rozwijanie solidarności społecznej.
(8)
W komunikacie z czerwca 1997 r. w sprawie promowania roli organizacji i fundacji wolontariackich w Europie Komisja podkreśliła trzy aspekty działania takich organizacji i fundacji: aspekt gospodarczy - tworzenie miejsc pracy, aspekt społeczny - pomoc w definiowaniu polityk społecznych i tym samym przyczynianie się do postępu społecznego, a także aspekt polityczny - wspieranie demokracji, obywatelstwa i aktywności obywatelskiej.
(9)
W rezolucjach Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie z dnia 27 czerwca 2002 r. i z dnia 16 listopada 2007 r. oraz w zaleceniu z dnia 20 listopada 2008 r. Rada i państwa członkowskie uznały wolontariat za kluczowy aspekt problematyki młodzieżowej, a także uzgodniły wspólne cele wolontariatu młodzieżowego i przyjęły uzgodnienia w sprawie mobilności młodzieży w UE.
(10)
W swojej opinii z dnia 13 grudnia 2006 r.„Działalność wolontariacka: jej rola w społeczeństwie europejskim i jej oddziaływanie” (2) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wezwał Komisję do „ogłoszenia Roku Wolontariusza, a następnie do jak najszybszego opublikowania białej księgi na temat wolontariatu i aktywności obywatelskiej w Europie”.
(11)
W marcu 2008 r. Parlament Europejski przyjął sprawozdanie w sprawie roli wolontariatu w kształtowaniu spójności gospodarczej i społecznej, w którym zachęcił państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do uznania wagi wolontariatu w promowaniu spójności społecznej i gospodarczej.
(12)
W lipcu 2008 r. Parlament Europejski przyjął oświadczenie pisemne wzywające do ogłoszenia roku 2011 Europejskim Rokiem Wolontariatu.
(13)
Wolontariat stanowi przedmiot wielu programów wspólnotowych i sieci promujących m.in. mobilność wolontariuszy w każdym wieku, np. programu „Uczenie się przez całe życie” (3), programu „Europa dla obywateli” (4) oraz „wolontariatu europejskiego” z programu „Młodzież w działaniu” (5).
(14)
W Europie prowadzi się bardzo wiele różnych działań wolontariackich, które należy podtrzymywać i rozwijać.
(15)
Potencjał wolontariatu wciąż nie jest w pełni wykorzystywany. Europejski Rok Wolontariatu Propagujący Aktywność Obywatelską będzie okazją, aby wykazać w kontekście europejskim, że wolontariat zwiększa aktywność obywatelską, a także może pomóc wzmocnić poczucie przynależności obywateli do społeczeństwa oraz ich zaangażowanie na rzecz społeczeństwa na wszystkich szczeblach - lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim.
(16)
Rok Wolontariatu Propagujący Aktywność Obywatelską może również przyczynić się do podjęcia kwestii nierówności płciowych w sektorze wolontariatu, np. kwestii tego, w jakich obszarach kobiety i mężczyźni są aktywni, w jakich działaniach uczestniczą i jak są reprezentowani na stanowiskach kierowniczych.
(17)
W roku 2011 przypada 10. rocznica Międzynarodowego Roku Wolontariusza, który ogłoszono w 2001 roku z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych.
(18)
Niniejsza decyzja określa pulę środków finansowych, która ma stanowić podstawowy punkt odniesienia dla władzy budżetowej w rozumieniu pkt 37 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami (6).
(19)
Cele proponowanego Roku Wolontariatu nie mogą zostać w pełni osiągnięte na szczeblu państw członkowskich z uwagi na potrzebę transnarodowej wymiany informacji i upowszechniania najlepszych wzorców w całej Wspólnocie, ale mogą, ze względu na skalę proponowanych działań, zostać lepiej zrealizowane na szczeblu Wspólnoty. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Przedmiot
Rok 2011 ogłasza się Europejskim Rokiem Wolontariatu Propagującym Aktywność Obywatelską (zwanym dalej Rokiem Wolontariatu).
Artykuł 2
Cele
Ogólnym celem Roku Wolontariatu jest zachęcanie Wspólnoty, państw członkowskich, władz lokalnych i regionalnych do podjęcia wysiłków na rzecz stworzenia warunków sprzyjających angażowaniu się społeczeństwa obywatelskiego w wolontariat w Unii Europejskiej (UE), wspieranie tych wysiłków - zwłaszcza poprzez wymianę doświadczeń i dobrych wzorców - a także do podjęcia wysiłków na rzecz większego wyeksponowania wolontariatu w UE.
Cele Roku Wolontariatu są następujące:
1)
tworzenie sprzyjającego otoczenia dla wolontariatu w UE w celu uczynienia z wolontariatu trwałego elementu propagowania aktywności obywatelskiej i działań międzyludzkich w kontekście UE i w stosownych przypadkach zajęcia się przeszkodami, na które napotyka wolontariat;
2)
wzmacnianie pozycji organizatorów wolontariatu w celu poprawy jakości wolontariatu w celu ułatwienia wolontariatu i udzielenia pomocy organizatorom we wprowadzaniu nowych form wolontariatu, a także stymulowania tworzenia sieci współpracy, mobilności, współdziałania i synergii w ramach społeczeństwa obywatelskiego oraz między społeczeństwem obywatelskim a innymi sektorami w kontekście UE;
3)
uznawanie wolontariatu w celu zachęcania do tworzenia odpowiednich środków motywujących jednostki, przedsiębiorstwa i organizacje wspomagające wolontariuszy oraz doprowadzenia do uznawania wolontariatu na szczeblu UE i państw członkowskich - przez osoby odpowiedzialne za wyznaczanie kierunków polityki, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, instytucje publiczne, sektor edukacji formalnej i pozaformalnej oraz pracodawców - za formę zdobywania umiejętności i kompetencji;
4)
szerzenie wiedzy o wartości i znaczeniu wolontariatu w celu poprawy ogólnego stanu wiedzy o wolontariacie jako istotnym wyrazie aktywności obywatelskiej, który pomaga dążyć do celów będących przedmiotem zainteresowania wszystkich państw członkowskich, takich jak harmonijny rozwój społeczeństwa i spójność społeczna.
Artykuł 3
Planowane inicjatywy
1. Środki, jakie mają zostać podjęte dla realizacji celów wymienionych w art. 2, mogą obejmować następujące inicjatywy realizowane na szczeblu wspólnotowym, krajowym, regionalnym lub lokalnym w związku z celami Roku Wolontariatu:
a)
wymiana doświadczeń i dobrych wzorców;
b)
przeprowadzanie analiz i badań oraz rozpowszechnianie ich wyników;
c)
konferencje i imprezy promujące debatę i zwiększające wiedzę o znaczeniu i wartości wolontariatu stymulującego zaangażowanie obywateli oraz wynagradzające wysiłki wolontariuszy i ich organizacji;
d)
konkretne inicjatywy w państwach członkowskich mające służyć promowaniu celów Roku Wolontariatu; co najmniej 25 % całkowitego budżetu przeznaczonego na Rok Wolontariatu zostanie wykorzystane w tym celu;
e)
kampanie informacyjne i promocyjne upowszechniające główne przesłania.
Szczegóły dotyczące inicjatyw, o których mowa w ust. 1, określone są w załączniku.
2. Finansowanie przez Wspólnotę innych projektów może odbywać się w ramach istniejących programów wspólnotowych.
Artykuł 4
Współpraca z państwami członkowskimi
W terminie do dnia 28 lutego 2010 r. każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za jego uczestnictwo w Roku Wolontariatu (zwany dalej „krajowym organem koordynującym”), a następnie o wyznaczonym organie powiadamia Komisję.
Krajowy organ koordynujący, realizując swoje działania, a zwłaszcza przygotowując program krajowy, konsultuje się i ściśle współpracuje z wieloma zainteresowanymi stronami, w tym z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i, w stosownych przypadkach, krajowymi agencjami lub punktami kontaktowymi odpowiednich programów wspólnotowych.
Program krajowy i krajowe priorytety Roku Wolontariatu są ustalane zgodnie z celami wymienionymi w art. 2 i ze szczegółami dotyczącymi środków określonymi w załączniku.
Artykuł 5
Koordynacja na szczeblu wspólnotowym i wdrożenie
Komisja zwołuje spotkania krajowych organów koordynujących w celu skoordynowania realizacji Roku Wolontariatu oraz wymiany informacji na temat jego realizacji na szczeblu krajowym.
Komisja zwołuje również spotkania przedstawicieli europejskich organizacji lub organów działających w dziedzinie wolontariatu oraz zainteresowanych stron w celu uzyskania wsparcia w realizacji Roku Wolontariatu na szczeblu wspólnotowym.
Komisja wdraża działania w ramach Roku Wolontariatu na szczeblu wspólnotowym.
Do działań tych przyłączają się państwa członkowskie, Parlament Europejski, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny oraz Komitet Regionów.
Artykuł 6
Przepisy finansowe
1. Środki o zasięgu wspólnotowym, o których mowa w części A załącznika, są przedmiotem zamówienia publicznego lub są dotowane z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
2. Środki o zasięgu wspólnotowym, o których mowa w części B załącznika, mogą być współfinansowane z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
3. Komisja przyznaje dotację każdemu krajowemu organowi koordynującemu zgodnie z procedurą określoną w części C załącznika.
Artykuł 7
Budżet
1. Pula środków finansowych na wykonanie niniejszej decyzji w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. wynosi 8 000 000 EUR.
2. Władza budżetowa zatwierdza kwotę rocznych środków w granicach określonych ramami finansowymi.
Artykuł 8
Współpraca międzynarodowa
W celu realizacji Roku Wolontariatu Komisja może nawiązać współpracę z odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi, zwłaszcza z ONZ i Radą Europy, zapewniając przy tym widoczność udziału UE.
Artykuł 9
Spójność i komplementarność
Komisja wraz z państwami członkowskimi zapewnia zgodność środków przewidzianych w niniejszej decyzji z innymi planami i inicjatywami wspólnotowymi, krajowymi i regionalnymi, które są pomocne w realizacji celów Roku Wolontariatu.
Artykuł 10
Ochrona interesów finansowych Wspólnoty
1. W przypadku działań finansowanych na mocy niniejszej decyzji Komisja zapewnia ochronę interesów finansowych Wspólnoty poprzez zastosowanie środków zapobiegających oszustwom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, poprzez skuteczne kontrole oraz odzyskiwanie nienależnie wypłaconych kwot, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - poprzez zastosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (7), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (8) oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (9).
2. W odniesieniu do działań Wspólnoty finansowanych na mocy niniejszej decyzji pojęcie nieprawidłowości, o którym mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95, oznacza każde naruszenie przepisów prawa wspólnotowego lub każde naruszenie zobowiązania umownego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które poprzez nieuzasadnioną pozycję wydatków przyniosło lub mogłoby przynieść szkodę budżetowi ogólnemu Wspólnot lub budżetom zarządzanym przez Wspólnoty.
3. Komisja obniża kwotę pomocy finansowej, zawiesza pomoc lub odzyskuje kwotę pomocy przyznanej na dane działanie, jeżeli stwierdzi nieprawidłowości, w szczególności postępowanie niezgodne z przepisami niniejszej decyzji, przepisami indywidualnej decyzji lub umowy dotyczącej przyznania danego wsparcia finansowego, lub jeżeli okaże się, że bez zgody Komisji działanie zostało zmienione w istotny sposób, niezgodny z jego charakterem lub warunkami jego realizacji.
4. Jeżeli nie dotrzymano terminów lub jeżeli stan realizacji danego działania odpowiada jedynie części udzielonego wsparcia, Komisja zwraca się do beneficjenta o przedstawienie uwag przed upływem określonego terminu. Jeżeli beneficjent nie udzieli satysfakcjonującej odpowiedzi, Komisja może anulować pozostałą pomoc finansową i zażądać zwrotu wypłaconych kwot.
5. Wszelkie niesłusznie wypłacone kwoty są zwracane Komisji. Do wszelkich kwot, które nie zostaną zwrócone we właściwym czasie zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (10), doliczane są odsetki.
Artykuł 11
Monitorowanie i ocena
Do dnia 31 grudnia 2012 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów sprawozdanie na temat wykonania, wyników i ogólnej oceny inicjatyw przewidzianych w niniejszej decyzji.
Artykuł 12
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 27 listopada 2009 r.