Dyrektywa Rady
z dnia 19 listopada 1991 r.
w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i zmieniająca dyrektywy 90/425/EWG oraz 91/496/EWG
(91/628/EWG)
RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności jego art. 43,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
w rezolucji z dnia 20 lutego 1987 r. w sprawie polityki dotyczącej opieki nad zwierzętami [4], Parlament Europejski wezwał Komisję do przedstawienia propozycji w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu;
aby wyeliminować bariery techniczne w handlu żywymi zwierzętami i sprawić, aby odpowiednie organizacje rynków działały bez przeszkód przy jednoczesnym zapewnieniu zadowalającego poziomu ochrony zwierzętom, których to dotyczy, Wspólnota przyjęła przepisy w tej dziedzinie;
wszystkie Państwa Członkowskie ratyfikowały Europejską Konwencję o ochronie zwierząt podczas transportu międzynarodowego oraz podpisały dodatkowy Protokół umożliwiający Wspólnocie jako takiej przystąpienie do wspomnianej Konwencji;
rozporządzenie Rady (EWG) nr 3626/82 z dnia 3 grudnia 1982 r. w sprawie stosowania we Wspólnocie Konwencji o międzynarodowym handlu zagrożonymi gatunkami fauny i flory [5], zwanej dalej "CITES", reguluje warunki transportu określonych gatunków;
dyrektywa 77/489/EWG [6] ustanowiła zasady dotyczące ochrony zwierząt podczas transportu międzynarodowego; dyrektywa 81/389/EWG [7] ustaliła środki zmierzające do wykonania dyrektywy 77/489/EWG, w szczególności wprowadziła kontrole na wewnętrznych granicach Wspólnoty;
aby osiągnąć te same cele, a szczególnie ochronę zwierząt podczas transportu, w kontekście ustanawiania rynku wewnętrznego, konieczna jest modyfikacja przepisów dyrektywy 90/425/EWG [8], między innymi w celu harmonizacji uprzednich kontroli dotyczących opieki nad zwierzętami podczas transportu;
ramy te muszą obejmować transport zwierząt wewnątrz, do i ze Wspólnoty, a systematyczne kontrole na wewnętrznych granicach wspólnotowych muszą zostać zniesione;
ze względów związanych z opieką nad zwierzętami, transport zwierząt na duże odległości, w tym zwierząt rzeźnych, należy ograniczyć w jak największym stopniu;
proponowane przepisy muszą zagwarantować skuteczną ochronę zwierząt podczas transportu;
dyrektywę 91/496/EWG [9] należy zmienić w taki sposób, aby dostosować ją do niniejszej dyrektywy; ponadto należy uchylić dyrektywy 77/489/EWG oraz 81/389/EWG,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
ROZDZIAŁ I
Przepisy ogólne
Artykuł 1
1. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do transportu:
a) nieparzystokopytnych zwierząt gospodarskich oraz bydła, owiec, kóz i nierogacizny;
b) drobiu, ptactwa domowego i królików domowych;
c) kotów domowych i psów domowych;
d) innych ssaków i ptaków;
e) innych zwierząt kręgowych i zwierząt zimnokrwistych.
2. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
a) podróżnych przewożących zwierzęta domowe w celach niekomercyjnych;
b) bez uszczerbku dla odnośnych przepisów prawa krajowego, w stosunku do transportu zwierząt odbywającego się:
- na maksymalną odległość do 50 km liczoną od wyruszenia transportu do miejsca przeznaczenia, lub
- przy udziale hodowców bydła lub właścicieli tuczarni korzystających z pojazdów rolniczych, lub środków transportu należących do nich w przypadkach, kiedy warunki geograficzne zmuszają ich sezonowo do niezarobkowego okresowego wypasu pewnych gatunków zwierząt.
Artykuł 2
1. W razie potrzeby do celów niniejszej dyrektywy obowiązują definicje zawarte w art. 2 dyrektyw 89/662/EWG [10], 90/425/EWG, 90/675/EWG [11] oraz dyrektywy 91/496/EWG.
2. Dodatkowo obowiązują następujące definicje:
a) "środki transportu" są to części pojazdów drogowych, pojazdów szynowych, statków i samolotów wykorzystywane do załadunku i transportu zwierząt, jak również kontenery podczas transportu lądowego, morskiego lub powietrznego;
b) "transport", wszelkie przemieszczanie zwierząt odbywające się przy użyciu środka transportu, które obejmuje załadunek i wyładunek zwierząt;
c) "miejsce postoju", miejsce, w którym podróż zostaje przerwana w celu umożliwienia zwierzętom odpoczynku, nakarmienia ich oraz napojenia;
d) "punkt przeładowania", miejsce, w którym transport zostaje wstrzymany w celu przeładowania zwierząt z jednego środka transportu do innego środka transportu;
e) "miejsce wyruszenia transportu", miejsce, w którym, bez uszczerbku dla przepisów art. 1 ust. 2 lit. b), zwierzę zostało po raz pierwszy załadowane na środek transportu, lub każde inne miejsce, w którym zwierzęta zostały wyładowane i były przechowywane, przez co najmniej 10 godzin, pojone, karmione i gdzie miały w razie potrzeby zapewnioną opiekę, ale z wyłączeniem wszelkich miejsc postoju lub punktów przeładowania.
Targowiska oraz miejsca gromadzenia zwierząt, zatwierdzone zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym, również mogą być uznane za miejsca wyruszenia transportu:
- jeśli pierwsze miejsce załadunku zwierząt znajduje się bliżej niż 50 km od wspomnianych targowisk lub miejsc gromadzenia zwierząt,
- jeśli chociaż odległość wymieniona w tiret pierwsze wynosi ponad 50 km, zwierzęta miały zapewniony okres odpoczynku w okresie ustalanym zgodnie z procedurą określoną w art. 17 i zostały napojone oraz nakarmione przed ponownym załadunkiem;
f) "miejsce przeznaczenia", miejsce, w którym zwierzę jest ostatecznie wyładowane ze środka transportu, ale z wyłączeniem miejsca postoju lub punktu przeładowania;
g) "przewóz", transport z miejsca wyruszenia do miejsca przeznaczenia.
ROZDZIAŁ II
Transport i kontrole na terenie Wspólnoty
Artykuł 3
1. Państwa Członkowskie gwarantują, że:
a) transport zwierząt wewnątrz, do i z każdego Państwa Członkowskiego odbywa się zgodnie z niniejszą dyrektywą, a w stosunku do zwierząt wymienionych w:
- art. 1 lit. a) zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale I Załącznika,
- art. 1 lit. b) zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale II Załącznika,
- art. 1 lit. c) zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale III Załącznika,
- art. 1 lit. d) zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale IV Załącznika,
- art. 1 lit. e) zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale V Załącznika;
b) żadne zwierzę nie będzie przewożone, jeśli jego stan na to nie pozwala i jeśli nie podjęto stosownych kroków w celu zagwarantowania mu opieki w trakcie przewozu i po dotarciu do miejsca przeznaczenia. Zwierzęta chore lub ranne uznaje się za niezdolne do przewozu. Jednakże niniejszy przepis nie obowiązuje w stosunku do:
i) zwierząt lekko rannych lub chorych, u których transport nie wywoła niepotrzebnego cierpienia;
ii) zwierząt przewożonych do celów badań naukowych zatwierdzonych przez właściwy organ;
c) zwierzętom, które zachorują lub odniosą urazy podczas transportu, udziela się jak najszybciej pierwszej pomocy; zapewnia się im odpowiednią opiekę weterynaryjną, a jeśli to konieczne, dokonuje się uboju w sposób niepowodujący niepotrzebnego cierpienia.
2. Niezależnie od ust. 1 lit. b) Państwa Członkowskie mogą zezwolić na transport zwierząt w celu przeprowadzenia koniecznego leczenia weterynaryjnego lub uboju z konieczności, w warunkach niespełniających wymogów niniejszej dyrektywy. Państwa Członkowskie zagwarantują, że każdy transport tego rodzaju jest dozwolony jedynie wówczas, jeśli nie powoduje niepotrzebnego cierpienia lub złego traktowania odnośnych zwierząt. W razie konieczności przyjęte zostaną konkretne przepisy dotyczące obowiązywania niniejszego ustępu zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 17.
3. Bez uszczerbku dla wymogów ustanowionych w ust. 1 lit. a) i b) oraz w Załączniku do niniejszej dyrektywy Rada, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów, ustala na wniosek Komisji odpowiednie warunki dodatkowe transportu pewnych gatunków zwierząt, takich jak nieparzystokopytne, dzikie ptactwo i ssaki morskie, celem ich ochrony.
Do chwili wprowadzenia w życie niniejszych przepisów Państwa Członkowskie mogą, zgodnie z postanowieniami Traktatu, stosować dodatkowe przepisy odnośnego prawa krajowego.
Artykuł 4
Państwa Członkowskie gwarantują, że zwierzęta podlegają identyfikacji i rejestracji w trakcie przewożenia zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 90/425/EWG, oraz że towarzyszy im dokumentacja wymagana zgodnie z prawem wspólnotowym lub prawem wewnętrznym, umożliwiająca właściwemu organowi sprawdzenie:
- miejsca pochodzenia zwierząt oraz tożsamości ich właściciela,
- miejsca wyruszenia transportu zwierząt i miejsca przeznaczenia,
- daty i godziny wyruszenia transportu.
Artykuł 5
Państwa Członkowskie gwarantują, że:
1. każda osoba fizyczna lub prawna, przewożąca zwierzęta w celach zarobkowych:
a) jest zarejestrowana w sposób umożliwiający właściwym organom sprawdzenie, że spełnia wymogi niniejszej dyrektywy;
b) przewozi zwierzęta objęte niniejszą dyrektywą przy użyciu środków transportu spełniających wymogi ustanowione w Załączniku do niniejszej dyrektywy;
c) nie przewozi żadnych zwierząt, lub nie doprowadza do transportu żadnych zwierząt w sposób mogący prowadzić do ich poranienia lub spowodowania niepotrzebnego cierpienia;
2. osoba kierująca przedsiębiorstwem przewozu zwierząt:
a) powierza przewóz personelowi posiadającemu niezbędną wiedzę o sprawowaniu wszelkiej koniecznej opieki nad przewożonymi zwierzętami;
b) przy przewozach trwających ponad 24 godziny od miejsca wyruszenia transportu i uwzględnieniu miejsca przeznaczenia, sporządza plan trasy łącznie ze wszystkimi miejscami postoju i punktami przeładunku, dzięki któremu można zapewnić zwierzętom odpoczynek, karmienie i pojenie oraz, w razie konieczności, wyładunek i przechowanie zgodne z wymogami niniejszej dyrektywy właściwymi dla gatunków przewożonych;
c) jest w stanie, względem przewożonych gatunków i jeśli przewóz trwa dłużej niż 24 godziny, przedstawić kroki, jakie zostały podjęte w celu spełnienia zapotrzebowania zwierząt na karmę i wodę w trakcie przewozu, nawet wówczas, gdy plan trasy ulega zmianie, lub jeśli przewóz zostaje przerwany z powodów, na które nie ma ona wpływu;
d) gwarantuje, że zwierzęta są przewożone bez zwłoki do miejsca przeznaczenia niezależnie od normalnych okresów odpoczynku dla kierowców;
e) gwarantuje, że podczas przewozu przesyłce towarzyszą dokumenty zawierające oryginał planu trasy, wymienionego w lit. b), uzupełniony o datę, miejsce i czas wyruszenia transportu;
f) przechowuje drugą kopię wspomnianego planu trasy, przez okres ustalony przez właściwy organ, przedstawianą do wglądu, w celu weryfikacji, na żądanie właściwego organu;
g) jeśli zwierzęta podróżują bez opiekuna, gwarantuje, że wysyłający przygotował je do przewozu zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy oraz że odbiorca jest przygotowany na ich przyjęcie;
3. miejsca postoju, uzgodnione zawczasu przez osobę kierującą, wymienioną w ust. 2, są regularnie kontrolowane przez właściwy organ.
Artykuł 6
1. W dyrektywie 90/425/EWG wprowadza się następujące zmiany:
a) art. 1 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
"Niniejsza dyrektywa nie dotyczy kontroli przeprowadzanych jako część zadań wykonywanych, w sposób niedyskryminacyjny, przez organy odpowiedzialne za ogólne stosowanie ustaw w Państwach Członkowskich";
b) w załączniku A do sekcji I dodaje się następujące odniesienie: "Dyrektywa Rady 91/628/EWG z dnia 19 listopada 1991 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i zmieniająca dyrektywy 90/425/EWG oraz 91/496/EWG. (Dz.U. L 340 z 11.12.1991, str. 17)."
2. Świadectwa lub dokumenty wymienione w art. 3 dyrektywy 90/425/EWG uzupełnia się zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 17, celem uwzględnienia wymogów niniejszej dyrektywy.
3. Wymiana informacji między organami, zgodnie z wymogami niniejszej dyrektywy, musi zostać zintegrowana ze skomputeryzowanym systemem, przewidzianym w art. 20 dyrektywy 90/425/EWG (Animo) i, jeśli chodzi o przywóz z państw trzecich, z projektem Shift, zgodnie z art. 12 ust. 4 dyrektywy 91/496/EWG.
Szczegółowe zasady obowiązywania niniejszego ustępu zostaną przyjęte zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 17.
Artykuł 7
1. Państwa Członkowskie gwarantują przyjęcie stosownych środków w celu zredukowania do minimum wszelkich opóźnień transportu lub cierpienia zwierząt, jeśli strajki lub inne nieprzewidziane okoliczności stanowią przeszkodę w stosowaniu niniejszej dyrektywy. Należy podjąć specjalne kroki, w szczególności w portach, na lotniskach, dworcach kolejowych, stacjach rozrządowych oraz w punktach kontroli granicznej, wymienionych w art. 6 dyrektywy 91/496/EWG, w celu przyspieszenia transportu zwierząt w warunkach zgodnych z wymogami niniejszej dyrektywy.
2. Bez uszczerbku dla wymogów wspólnotowych w zakresie zdrowia zwierząt ustanowionych innymi przepisami, żaden transport zwierząt nie może zostać zatrzymany w trakcie przewozu, o ile nie jest to konieczne ze względów opieki nad zwierzętami. Jeżeli jakaś przesyłka musi zostać zatrzymana podczas transportu na dłużej niż dwie godziny, podjęte zostaną stosowne kroki dla zapewnienia zwierzętom opieki oraz, jeśli to konieczne, wyładunku i przechowania.
Artykuł 8
Państwa Członkowskie gwarantują, że zgodnie z zasadami i przepisami dotyczącymi kontroli, ustalonymi w dyrektywie 90/425/EWG, właściwy organ sprawdza, czy spełnione zostały wymogi niniejszej dyrektywy poprzez dokonywanie niedyskryminacyjnych inspekcji:
a) środków transportu i zwierząt przybywających do miejsca przeznaczenia;
b) środków transportu i zwierząt na targowiskach, w miejscach wyruszenia transportu, w miejscach postoju i w punktach przeładowania;
c) szczegółowych danych w dokumentach towarzyszących.
Ponadto, jeśli właściwy organ Państwa Członkowskiego posiada informacje, na podstawie których może podejrzewać, że doszło do uchybienia, może on przeprowadzać kontrole również podczas transportu zwierząt na jego terytorium.
Niniejszy artykuł nie dotyczy kontroli przeprowadzanych jako część zadań wykonywanych w sposób niedyskryminacyjny przez organa odpowiedzialne za ogólne stosowanie ustaw w Państwie Członkowskim.
Artykuł 9
1. Jeżeli w trakcie transportu zostaje stwierdzone, że przepisy niniejszej dyrektywy nie są lub nie były przestrzegane, organ właściwy dla miejsca stwierdzenia takiego uchybienia żąda od osoby odpowiadającej za ten środek transportu podjęcia wszelkich działań, jakie właściwy organ uzna za konieczne dla opieki nad odnośnymi zwierzętami.
Zależnie od okoliczności działania takie mogą obejmować:
a) zorganizowanie zakończenia przewozu lub dostarczenie zwierząt najkrótszą trasą z powrotem do miejsca wyruszenia transportu, pod warunkiem, że takie postępowanie nie sprawi zwierzętom niepotrzebnego cierpienia;
b) zorganizowanie zwierzętom odpowiedniego miejsca przechowania i zapewnienie im prawidłowej opieki do czasu rozwiązania problemu;
c) zorganizowanie humanitarnego uboju odnośnych zwierząt. Przeznaczenie i wykorzystanie tusz takich zwierząt regulują przepisy zawarte w dyrektywie 64/433/EWG [12].
2. Jeżeli osoba odpowiadająca za ów środek transportu nie przestrzega instrukcji właściwego organu, organ ten niezwłocznie egzekwuje wymienione działania, kosztami obciążając osobę odpowiedzialną.
3. Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na prawo odwołania od decyzji właściwych organów, istniejące w ramach ustaw obowiązujących w Państwach Członkowskich.
Decyzje podejmowane przez właściwe organy w Państwach Członkowskich wraz z uzasadnieniem są podawane do wiadomości wysyłającemu lub jego przedstawicielowi oraz właściwemu organowi w Państwie Członkowskim będącym krajem wysyłającym.
Na życzenie wysyłającego lub jego przedstawiciela wymienione decyzje wraz z uzasadnieniem są im przesyłane na piśmie ze szczegółami dotyczącymi prawa do odwołania, którym dysponują zgodnie z ustawami obowiązującymi w Państwie Członkowskim przeznaczenia oraz szczegółami dotyczącymi obowiązującej procedury i terminów.
Jednakże w razie zaistnienia sporu obie strony zainteresowane mogą, jeśli tak postanowią, w maksymalnym terminie jednego miesiąca, poddać spór ocenie biegłego, którego nazwisko znajduje się na liście biegłych wspólnotowych sporządzonej przez Komisję.
Biegli wydają opinię w terminie nie dłuższym niż 72 godziny. Strony podporządkowują się opinii biegłego z należytym uwzględnieniem ustawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie weterynarii.
Artykuł 10
1. Biegli Komisji mogą, w zakresie wymaganym dla jednolitego obowiązywania niniejszej dyrektywy, dokonywać kontroli na miejscu we współpracy z właściwymi organami Państw Członkowskich. Państwa Członkowskie, na terenie których przeprowadzane są inspekcje, zapewnią biegłym wszelką pomoc konieczną do zrealizowania ich zadań. Komisja powiadamia Państwa Członkowskie o wynikach takich kontroli.
2. Szczegółowe zasady obowiązywania niniejszego artykułu przyjmowane są zgodnie z procedurą określoną w art. 17.
ROZDZIAŁ III
Przywóz z państw trzecich
Artykuł 11
1. Zasady określone w dyrektywie 91/496/EWG stosuje się odpowiednio, w szczególności w stosunku do organizowania kontroli i postępowania kontrolnego.
2. Przywóz, tranzyt i transport do i na terenie Wspólnoty żywych zwierząt objętych niniejszą dyrektywą i pochodzących z państw trzecich są dozwolone tylko wówczas, gdy eksporter i/lub importer zobowiązuje się pisemnie do przestrzegania wymogów niniejszej dyrektywy i podjął kroki w celu ich przestrzegania.
3. Ze skutkiem od dnia 1 stycznia 1993 r. akapit pierwszy art. 4 ust. 2 lit. d) dyrektywy 91/496/EWG otrzymuje brzmienie:
"d) weryfikacja zgodności z wymogami dyrektywy Rady 91/628/EWG z dnia 19 listopada 1991 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu zmieniającej dyrektywy 90/425/EWG oraz 91/496/EWG [13]."
4. Świadectwo lub dokumenty przewidziane w art. 4 ust. 1 tiret trzecie dyrektywy 91/496/EWG są uzupełniane zgodnie z procedurą określoną w art. 17, celem uwzględnienia wymogów niniejszej dyrektywy.
Do chwili przyjęcia niniejszych przepisów obowiązują stosowne przepisy prawa krajowego, zgodne z ogólnymi zasadami określonymi w Traktacie.
ROZDZIAŁ IV
Przepisy końcowe
Artykuł 12
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się zasady i procedury dotyczące informacji, ustalone w dyrektywie 89/608/EWG [14], z uwzględnieniem istniejących różnic.
Artykuł 13
1. Przed dniem 1 lipca 1992 r. Komisja przedstawi przedstawia raport przygotowany na podstawie opinii Naukowego Komitetu Weterynaryjnego, ewentualnie także wnioski, w sprawie:
- kwestii ustalenia maksymalnego czasu przewozu dla określonych gatunków zwierząt;
- przerw ustalonych w rozdziale I części A ust. 2 lit. d) Załącznika do niniejszej dyrektywy;
- długości okresu odpoczynku przewidzianego w art. 5 ust. 2 lit. b);
- norm załadunkowych dotyczących zagęszczenia zwierząt, obowiązujących podczas transportu określonych gatunków zwierząt;
- norm, jakie musi spełniać środek transportu, dotyczących transportu określonych gatunków zwierząt.
Rada podejmuje działania w sprawie tych wniosków, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów.
2. Zgodnie z procedurą ustaloną w art. 17 i po konsultacjach z Naukowym Komitetem Weterynaryjnym, Komisja określa kryteria wspólnotowe, jakie spełniać muszą miejsca postoju względem karmienia, pojenia, załadunku, wyładunku i, jeśli to konieczne, przechowywania określonych gatunków zwierząt.
3. Po trzech latach od wdrożenia przepisów niniejszej dyrektywy Komisja przedstawia Radzie raport w sprawie doświadczenia, uzyskanego przez Państwa Członkowskie, w szczególności dotyczącego przepisów wymienionych w ust. 1 i 2, ewentualnie dołączając wnioski w sprawie zmiany tych przepisów, Rada, stanowi o nich kwalifikowaną większością głosów.
4. Do czasu wprowadzenia w życie przepisów wymienionych w ust. 1 i 2 obowiązują stosowne przepisy prawa krajowego zgodne z ogólnymi zasadami określonymi w Traktacie.
Artykuł 14
Załącznik do niniejszej dyrektywy zmieniany jest przez Radę, stanowiącą kwalifikowaną większością głosów na wniosek Komisji, w szczególności ze względu na jego dostosowywanie do postępu technicznego i naukowego.
Artykuł 15
Zgodnie z procedurą określoną w art. 17 świadectwa lub dokumenty towarzyszące, przewidziane w rozporządzeniach wspólnotowych w sprawie transportu zwierząt, wymienionych w art. 1, mogą być uzupełniane przez zaświadczenia wydane przez właściwy organ w rozumieniu art. 2 ust. 6 dyrektywy 90/425/EWG, poświadczające, że wymogi niniejszej dyrektywy zostały spełnione.
Artykuł 16
Przepisy dotyczące opieki nad zwierzętami podczas transportu obowiązujące przy przemieszczaniu zwierząt w pewnych częściach terytoriów wymienionych w załączniku 1 do dyrektywy 90/675/EWG, w przypadku Królestwa Hiszpanii łącznie z Wyspami Kanaryjskimi, z uwzględnieniem naturalnych ograniczeń właściwych dla tych terytoriów, w szczególności ich oddalenia od kontynentalnej części terytorium Wspólnoty, przyjmowane są zgodnie z procedurą określoną w art. 17, na podstawie informacji określonych w ust. 2.
W tym celu, najpóźniej do dnia 1 lipca 1992 r., zainteresowane Państwa Członkowskie przedstawiają Komisji szczególne przepisy, których będą przestrzegać, dotyczące opieki nad zwierzętami podczas transportu, jeśli zwierzęta przemieszczane są w odnośnych regionach, z uwzględnieniem ograniczeń właściwych tym terytoriom.
Artykuł 17
1. Jeśli stosowana ma być procedura określona w niniejszym artykule, przewodniczący - z własnej inicjatywy lub na prośbę przedstawiciela Państwa Członkowskiego - niezwłocznie kieruje sprawy do Stałego Komitetu Weterynaryjnego (zwanego dalej "Komitetem"), ustanowionego decyzją 68/361/EWG [15].
2. Przedstawiciel Komisji przedstawia Komitetowi projekt środków, jakie należy podjąć. Komitet wydaje opinię w sprawie projektu w terminie, który może ustalić przewodniczący zależnie od pilności sprawy. Opinia wydawana jest większością głosów określoną w art. 148 ustęp 2 Traktatu w przypadku decyzji, które Rada przyjmuje na wniosek Komisji. Głosy przedstawicieli Państw Członkowskich w Komitecie ważone są w sposób określony w wymienionym artykule. Przewodniczący nie bierze udziału w głosowaniu.
3. Komisja przyjmuje proponowane środki, jeśli są one zgodne z opinią Komitetu.
4. Jeśli proponowane środki są niezgodne z opinią Komitetu lub jeśli nie wydano żadnej opinii, Komisja niezwłocznie przedstawia Radzie wniosek odnoszący się do środków, jakie należy podjąć. Rada stanowi kwalifikowaną większością głosów.
Jeżeli po upływie trzech miesięcy od dnia skierowania sprawy do Rady, nie podjęła ona żadnych działań, proponowane środki są przyjmowane przez Komisję, z wyjątkiem sytuacji, gdy Rada zagłosowała zwykłą większością przeciwko tym środkom.
Artykuł 18
1. Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie konkretne środki zapewniające karanie osób fizycznych i prawnych naruszających niniejszą dyrektywę.
2. W przypadku wielokrotnego naruszania niniejszej dyrektywy lub naruszenia powodującego dotkliwe cierpienie u zwierząt, Państwo Członkowskie może, bez uszczerbku dla innych nałożonych sankcji, podjąć kroki konieczne dla naprawienia zauważonych niedociągnięć.
Artykuł 19
Niniejszą dyrektywę stosuje się bez uszczerbku dla zobowiązań wynikających z prawodawstwa celnego.
Artykuł 20
Dyrektywy 77/489/EWG oraz 81/389/EWG tracą moc nie później niż w terminie wymienionym w art. 21.
Artykuł 21
1. Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne konieczne do wdrożenia niniejszej dyrektywy przed dniem 1 stycznia 1993 r. Niezwłocznie powiadomiają o tym Komisję.
2. Wymienione w ust. 1 środki wprowadzane przez Państwa Członkowskie, zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
Artykuł 22
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 19 listopada 1991 r.