Decyzja 466/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 1 marca 2002 r.
ustanawiająca program działań Wspólnoty popierający organizacje pozarządowe działające głównie w zakresie ochrony środowiska
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Traktat zapewnia rozwój i realizację polityki Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska i ustala cele i zasady rządzące tą polityką.
(2) Program działania wprowadzony decyzją Rady 97/872/WE z dnia 16 grudnia 1997 r. w sprawie programu działania Wspólnoty popierającego organizacje pozarządowe działające głównie w zakresie ochrony środowiska [4] został zakończony w dniu 31 grudnia 2001 r. Program został oceniony przez Komisję oraz obecnych i poprzednich beneficjentów, wykazując silne poparcie dla jego wznowienia lub poprawienia.
(3) Szósty Program Działania na rzecz Ochrony Środowiska uznaje potrzebę uprawnienia obywateli, a proponowane środki obejmują prowadzenie rozległego i na szeroką skalę dialogu z uczestnikami kształtowania polityki w dziedzinie ochrony środowiska. W celu umożliwienia organizacjom pozarządowym (zwanymi dalej "NGO") wzięcia udziału w takim dialogu Szósty Program Działania na rzecz Ochrony Środowiska przewiduje potrzebę odpowiedniego wspierania NGO, włączając finansowanie przez Wspólnotę.
(4) NGO działające na rzecz ochrony środowiska dowiodły już, że mogą wnieść wkład do polityki Wspólnoty w dziedzinie środowiska, co zostało ustanowione w art. 174 Traktatu przez aktywny udział w konkretnych działaniach na rzecz ochrony środowiska i w działaniach ukierunkowanych na podniesienie ogólnej świadomości potrzeby ochrony środowiska i zorientowanych na trwały rozwój. NGO działające również w dziedzinie ochrony zwierząt, jeżeli ich działania służą osiągnięciu celów ochrony środowiska, mogą uczestniczyć w tym programie.
(5) NGO pełnią zasadniczą rolę w koordynowaniu i przekazywaniu do Komisji informacji i poglądów na temat nowych oraz powstających możliwości, takich jak ochrona przyrody i transgraniczne problemy związane ze środowiskiem, które nie mogą być lub nie są w pełni rozwiązywane w Państwie Członkowskim lub na poziomie mu podporządkowanym. NGO dobrze rozumieją interesy publiczne w dziedzinie środowiska naturalnego i dlatego mogą popierać te poglądy i przekazywać je do Komisji.
(6) NGO działające na rzecz ochrony środowiska naturalnego uczestniczą w grupach ekspertów, w komitetach przygotowawczych i wykonawczych instytucji Wspólnoty, wnosząc ważny wkład do polityki Wspólnoty, jej programów i inicjatyw oraz zapewniając niezbędną równowagę w odniesieniu do interesów innych stron związanych ze środowiskiem, wliczając przemysł/biznes, związki zawodowe i grupy konsumentów.
(7) NGO mające zdolności pobudzania wymiany poglądów, problemów i możliwych rozwiązań oraz do wprowadzania w życie właściwych działań związanych z problemami środowiska naturalnego o wymiarze wspólnotowym, angażując zainteresowane osoby na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, powinny być wspierane. W tym celu tylko NGO i sieci NGO aktywne w skali europejskiej powinny być docelowymi podmiotami.
(8) Geograficzne rozszerzenie programu jest niezbędne w celu objęcia nim organizacji pozarządowych z państw kandydujących w świetle ich znaczenia w zdobywaniu poparcia opinii publicznej dla prawnego dorobku wspólnotowego w dziedzinie środowiska naturalnego oraz pełniejszego jego wprowadzania w życie.
(9) W świetle doświadczenia zdobytego w pierwszych trzech latach wprowadzania w życie niniejszej decyzji, należy dokonać oceny działania programu w celu podjęcia decyzji w sprawie jego kontynuacji.
(10) Decyzje o przyznaniu rocznych środków są podejmowane przez władze budżetowe w drodze procedury budżetowej.
(11) Niniejsza decyzja ustanawia na cały czas trwania programu ramy finansowe tworzące podstawowe odniesienie, w rozumieniu pkt 33 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [5] dla władz budżetowych w okresie rocznej procedury budżetowej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Niniejszym ustanawia się wspólnotowy program działania wspierający organizacje pozarządowe (NGOs) działające głównie w zakresie ochrony środowiska.
2. Głównym celem niniejszego programu jest wspomaganie NGO - organizacji pozarządowych działających głównie w zakresie ochrony środowiska i zwiększenie znaczenia ochrony środowiska na poziomie europejskim. Takie działania powinny pociągać za sobą przyczynianie się lub możliwość przyczyniania się do rozwoju i wprowadzania w życie polityki Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska oraz ustawodawstwa w różnych regionach Europy.
3. Program wspiera ciągle również uczestnictwo NGO na wszystkich etapach procesu tworzenia przez Wspólnotę polityki w dziedzinie ochrony środowiska, przez zapewnienie właściwej reprezentacji w konsultacjach z zainteresowanymi osobami i przesłuchaniach publicznych. Program przyczynia się również do wzmacniania małych regionalnych lub lokalnych stowarzyszeń pracujących nad zastosowaniem dorobku wspólnotowego w odniesieniu do środowiska naturalnego i trwałego rozwoju ich regionów.
Artykuł 2
Aby NGO mogła ubiegać się o dotację, powinna posiadać następujące cechy i spełniać warunki wyszczególnione w Załączniku:
a) musi być niezależną i nienastawioną na osiąganie zysku osobą prawną, której podstawowa działalność związana jest z ochroną środowiska i zwiększaniem znaczenia celów ochrony środowiska, mającej na celu dobro publiczne oraz uwzględnienie zasad trwałego rozwoju;
b) musi działać na poziomie europejskim jako pojedyncza lub składająca się z kilku stowarzyszeń działających w sposób skoordynowany, ze strukturą (na bazie członkostwa) i działaniami obejmującymi co najmniej trzy państwa europejskie. Jednakże NGO działające na terenie dwóch państw europejskich może się także kwalifikować, pod warunkiem że podstawowym celem działania jest wspieranie rozwoju i wprowadzanie w życie polityki Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska, jak określono w art. 1 ust. 2 i 3;
c) jej działania muszą być zgodne w szczególności z zasadami leżącymi u podstaw Szóstego Programu Działania na rzecz Ochrony Środowiska i pokrywać się z priorytetowymi obszarami określonymi w art. 5;
d) musi być utworzona zgodnie z prawem na czas dłuższy niż dwa lata i posiadać roczne sprawozdania finansowe za dwa poprzednie lata zatwierdzone przez biegłego rewidenta księgowego. W przypadku istnienia nadzwyczajnych okoliczności Komisja może udzielić zgody na odstępstwo od tych dwóch wymagań, pod warunkiem że tym samym nie zaszkodzi ochronie interesów finansowych Wspólnoty.
Artykuł 3
Program jest otwarty dla europejskich NGO, utworzonych w:
a) Państwach Członkowskich;
b) krajach stowarzyszonych [6], zgodnie z warunkami ustalonymi w odpowiednich umowach europejskich, w dodatkowych protokołach do nich i w decyzjach odpowiednich rad stowarzyszeń;
c) na Cyprze, Malcie lub w Turcji zgodnie z warunkami i procedurami do uzgodnienia z tymi państwami; lub
d) krajach bałkańskich tworzących część procesu stabilizacji i stowarzyszania dla państw Europy Południowo-Wschodniej [7], zgodnie z warunkami i procedurami do uzgodnienia z tymi państwami.
Artykuł 4
1. Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich wezwanie do składania do 30 września każdego roku wniosków dotyczących dotacji na następny rok kalendarzowy. Dodatkowo Komisja stosuje inne dostępne odpowiednie środki służące do zapoznania z programem potencjalnych beneficjentów, wliczając media elektroniczne.
2. Wezwanie do złożenia wniosków zawiera pakiet informacji i określa warunki niezbędne do spełnienia, kryteria wyboru i przyznawania (wliczając dane szczegółowe proponowanego systemu ważenia) oraz procedurę zgłoszenia, oceny i zatwierdzania.
3. Po przeprowadzeniu oceny wniosków Komisja bezzwłocznie podejmuje decyzję, które organizacje mają otrzymać finansowanie w następnym roku, do 31 grudnia każdego roku, o ile nie opóźni się przyjęcie budżetu Wspólnoty. Decyzja ta stanowi podstawę umowy między Komisją a beneficjentem, ustalając maksymalną kwotę dotacji, sposoby płatności, środki kontroli i monitorowania oraz cele, jakie powinny zostać osiągnięte przy pomocy dotacji. Płatności są wykonywane niezwłocznie.
Artykuł 5
1. Uwzględniając znaczenie trwałego rozwoju oraz zdrowia i jakości życia obywateli europejskich, program ten kieruje swoje wsparcie w szczególności na obszary priorytetowe Szóstego Programu Działania na rzecz Ochrony Środowiska, podzielone na cztery grupy:
a) ograniczanie zmian klimatycznych;
b) przyroda i różnorodność biologiczna - ochrona unikalnych zasobów;
c) zdrowie i środowisko naturalne;
d) zapewnienie zrównoważonej gospodarki zasobami naturalnymi i odpadami.
Szósty Program Działania na rzecz Ochrony Środowiska podlega przeglądowi w czwartym roku funkcjonowania i zostaje zrewidowany i uaktualniony, jeśli będzie to konieczne, w celu uwzględnienia nowych wydarzeń i informacji.
Poza wyżej wymienionymi obszarami edukację dotyczącą środowiska naturalnego i wprowadzanie w życie i stosowanie prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie środowiska należy również zaliczyć do dziedzin priorytetowych.
2. Proces wyboru i przyznawania dotacji przeprowadza się w czterech etapach, jak zostało to przedstawione w części A Załącznika.
Artykuł 6
1. Wielkość dotacji nie powinna przekraczać 70 % przeciętnych rocznych zweryfikowanych i kwalifikujących się w czasie poprzednich dwóch lat wydatków poniesionych przez zgłaszającego wniosek, w przypadku NGO mających swoją siedzibę w państwach Wspólnoty, lub 80 % w przypadku NGO mających swoją siedzibę w państwach kandydujących i w krajach bałkańskich, ani 80 % kwalifikujących się wydatków w roku bieżącym.
Kwota powinna być ustalona corocznie, zgodnie z przyjętym systemem ważenia, który uwzględnia wyniki oceny określonej w art. 5 ust. 2 i opisanej w części A Załącznika i zasady przedstawione w części C Załącznika.
2. Beneficjent w ramach tego programu ma swobodę w używaniu dotacji na pokrycie zakwalifikowanych wydatków w czasie trwania roku, na który dotacja została przyznana, jeśli wydaje mu się to odpowiednie. Wszystkie wydatki ponoszone przez beneficjenta w czasie trwania roku, na który dotacja została przyznana, będą uważane za kwalifikujące się, z wyjątkiem tych, które zostały wymienione w części D pkt 2 Załącznika. Beneficjenci mogą również wypłacić środki pieniężne na rzecz partnerów lub organizacji członkowskich, zgodnie z zasadami szczegółowymi określonymi przez zatwierdzony program roboczy.
3. Kwota dotacji zostaje ostatecznie określona tylko wtedy, gdy zrewidowane sprawozdanie finansowe zostanie zaakceptowane przez Komisję, zapewniając tym samym, że fundusze Wspólnoty są wykorzystane zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia finansowego z dnia 21 grudnia 1977 r., które mają zastosowanie odnośnie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [8].
Ostateczna płatność zostaje odpowiednio zmniejszona, jeśli całkowita wysokość dotacji wspólnotowych związanych z tym i każdym innym programem przekracza 80 % zrewidowanych kwalifikujących się wydatków poniesionych przez beneficjenta w ciągu roku.
4. Ponadto jeśli zrewidowane sprawozdanie finansowe dotyczące roku, na który dotacja została przyznana, wykazuje, że łączne przychody beneficjenta, z wyjątkiem przychodów regularnie przeznaczanych na niekwalifikujące się wydatki, przekraczają kwalifikujące się wydatki, ostateczna płatność zostanie zmniejszona lub, jeśli jest to konieczne, nadwyżka zostanie odpowiednio odzyskana. Zgodnie z art. 256 Traktatu zlecenie odzyskania podlega wykonaniu.
5. W celu zapewnienia efektywności dotacji dla NGO, działających w dziedzinie środowiska naturalnego Komisja podejmuje niezbędne kroki zmierzające do sprawdzenia, czy wybrana organizacja nadal spełnia wymagania niezbędne do przyznania dotacji w ciągu całego roku, na który dotacja została przyznana. W szczególności zostanie uruchomiony stały system monitorowania działań beneficjentów w ciągu roku, na który dotacja została przyznana, jak również analiza ex post jego funkcjonowania.
6. Komisja dostarczy wnioskodawcom, których wnioski nie zostały zaakceptowane, informacje na temat powodów, dla których NGO nie spełniają wymagań, podając wystarczające wyjaśnienie umożliwiające im ustalenie zmian niezbędnych przed sporządzeniem nowego wniosku.
Artykuł 7
1. Niniejszy program rozpoczyna się dnia 1 stycznia 2002 r. i kończy dnia 31 grudnia 2006 r.
2. Limity finansowe wprowadzenia w życie niniejszego programu na lata 2002-2006 ustala się niniejszym na 32 mln EUR.
3. Wartość rocznych środków przyznanych zostanie zatwierdzona przez władze budżetowe w ramach limitów perspektywy finansowej.
Artykuł 8
1. W celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami Komisja może przeprowadzać kontrole na miejscu oraz inspekcje, opierając się na niniejszym programie zgodnie z rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) numer 2185/96 [9]. Jeśli jest to wskazane, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przeprowadza dochodzenia, co jest regulowane rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady [10].
2. Beneficjent otrzymujący dotację udostępnia Komisji wszystkie dokumenty uzupełniające, wliczając zrewidowane sprawozdanie finansowe dotyczące wydatków poniesionych w czasie roku, na który została przyznana dotacja, przez okres pięciu lat następujących po dokonaniu ostatniej płatności. Beneficjent otrzymujący dotację dopilnuje, aby, gdzie stosowne, dokumenty uzupełniające, będące w posiadaniu partnerów lub członków były dostępne dla Komisji.
Artykuł 9
1. Niepowodzenie w osiągnięciu spodziewanych wyników, wykazane w obowiązkowych sprawozdaniach, może spowodować niezakwalifikowanie do finansowania w ramach niniejszego programu w następnym roku. Powtarzające się niepowodzenie w ciągu dwóch kolejnych lat może spowodować niezakwalifikowanie finansowania na pozostałe lata trwania programu.
2. Jeśli NGO staje się podmiotem zlecenia pobrania wydanego przez Komisję, będącego wynikiem nieprawidłowości spowodowanych świadomie, nieprawidłowości spowodowanych zaniedbaniem lub nadużyciem finansowym, będzie ona automatycznie wykluczona z finansowania na pozostałe lata trwania programu.
3. Jeśli Komisja wykryje nieprawidłowości, niegospodarność lub nadużycie finansowe związane z dotacją przy pomocy audytu albo kontroli na miejscu, beneficjent podlega zastosowaniu jednego lub kilku następujących środków administracyjnych oraz kar proporcjonalnie do powagi przypadku (i z prawem do odwołania się od tej decyzji):
a) cofnięcie dotacji;
b) zapłacenie kary pieniężnej w wysokości do 50 % wartości zlecenia pobrania;
c) wykluczenie z innych możliwości finansowania przez Wspólnotę na pozostałe lata trwania programu;
d) wykluczenie z istotnych mechanizmów dialogu Komisji na pozostałe lata trwania programu.
Artykuł 10
Wykaz beneficjentów finansowanych w ramach tego programu, łącznie z przyznanymi kwotami, jest publikowana każdego roku w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Artykuł 11
Komisja przedstawia Państwom Członkowskim i Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie do 30 kwietnia każdego roku, dotyczące procesu przyznawania dotacji na rok bieżący oraz wyników przyznanych dotacji w poprzednim roku. Sprawozdanie zawiera wyjaśnienie, jak Komisja dokonała wyboru beneficjentów na bieżący rok. Komisja zwołuje spotkanie uczestników w sprawie przedyskutowania tego sprawozdania do dnia 30 czerwca każdego roku.
Najpóźniej do dnia 31 grudnia 2004 r. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące osiągnięcia celów niniejszego programu w czasie pierwszych trzech lat i w stosownym przypadku przedstawia propozycje dokonania ulepszeń w związku z kontynuowaniem lub zawieszeniem programu. Powyższe sprawozdanie oparte jest na sprawozdaniach dotyczących działania beneficjentów i ocenie, w szczególności ich efektywności przyczyniania się do osiągania celów określonych w art. 1 i w Załączniku.
Zgodnie z Traktatem Parlament Europejski i Rada decydują w sprawie kontynuowania programu po dniu 1 stycznia 2007 r. Przed przesłaniem propozycji w tym celu Komisja przeprowadzi zewnętrzną ocenę wyników osiągniętych w ramach programu.
Artykuł 12
Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 1 marca 2002 r.