ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 1290/2005
z dnia 21 czerwca 2005 r.
w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37 ustęp 2 akapit trzeci,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Wspólna polityka rolna obejmuje szereg środków, w tym również środków na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. Konieczne staje się zapewnienie ich finansowania w celu realizacji założeń wspólnej polityki rolnej. Biorąc pod uwagę, że środki te posiadają wspólne elementy różniące się jednak od siebie pod pewnymi względami, ich finansowanie należy ująć w ramy prawne pozwalające, w określonych przypadkach, na ich specyficzne traktowanie. W celu uwzględnienia tych różnic konieczne staje się utworzenie dwóch europejskich funduszy rolniczych: Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (zwanego dalej „EFRG”) mającego na celu finansowanie środków rynkowych i pozostałych środków oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (zwanego dalej „EFRROW”) mającego na celu finansowanie programów rozwoju obszarów wiejskich.
(2)
Budżet wspólnotowy powinien finansować wydatki na wspólną politykę rolną, w tym wydatki na rozwój obszarów wiejskich za pośrednictwem obydwu wyżej wymienionych funduszy, na zasadzie centralizacji albo poprzez podział zarządzania między Państwa Członkowskie i Wspólnotę, zgodnie z art. 53 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (2). Należy w sposób wyczerpujący określić działania, które mogą być finansowane z obydwu wyżej wymienionych funduszy.
(3)
Jeżeli w trakcie rozliczania rachunków Komisja nie ma wystarczającej pewności, czy kontrole krajowe są odpowiednie i przejrzyste, i czy agencje płatnicze dokonują weryfikacji legalności i dopuszczalności deklaracji o wydatkach przez nie realizowanych, nie jest ona w stanie określić w rozsądnym terminie całkowitej kwoty wydatków, która ma zostać przypisana europejskim funduszom rolniczym. Biorąc powyższe pod uwagę, należy przewidzieć stworzenie przepisów dotyczących akredytowania przez Państwa Członkowskie agencji płatniczych, wprowadzenia przez nie procedur umożliwiających otrzymywanie niezbędnych poświadczeń wiarygodności rachunków i certyfikacji systemów zarządzania i kontroli, jak również rozliczeń rocznych przez niezależne jednostki.
(4)
W celu zapewnienia spójności między normami wymaganymi dla akredytacji w poszczególnych Państwach Członkowskich, Komisja powinna udzielić wskazówek odnoszących się do kryteriów, które mają być zastosowane. Ponadto w celu zapewnienia przejrzystości kontroli krajowych, w szczególności w zakresie procedur dotyczących zezwoleń, zatwierdzenia i wypłaty środków, należy w danym przypadku ograniczyć liczbę organów i jednostek, którym przydzielono te funkcje, biorąc pod uwagę przepisy konstytucyjne każdego z Państw Członkowskich.
(5)
Jeżeli Państwo Członkowskie akredytuje więcej niż jedną agencję płatniczą, ważne jest, aby wyznaczyło jedną jednostkę koordynującą, zapewniającą spójność zarządzania funduszami, odpowiadającą za kontakty między Komisją a poszczególnymi akredytowanymi agencjami płatniczymi i czuwającą nad szybkim przekazywaniem każdej żądanej przez Komisję informacji dotyczącej działalności poszczególnych agencji płatniczych.
(6)
W celu zapewnienia harmonijnej współpracy między Komisją a Państwami Członkowskimi w dziedzinie finansowania wydatków na wspólną politykę rolną, a w szczególności, w celu umożliwienia Komisji ścisłego monitorowania zarządzania finansami przez Państwa Członkowskie i rozliczania rachunków akredytowanych agencji płatniczych, konieczne jest, aby Państwa Członkowskie przekazywały Komisji pewne informacje lub zachowywały je do jej dyspozycji. W tym celu należy jak najpełniej wykorzystać technologie informacyjne.
(7)
Do opracowywania informacji przeznaczonych dla Komisji oraz do tego, aby Komisja miała pełny i natychmiastowy dostęp do danych związanych z wydatkami przedstawianych zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, powinny zostać ustalone zasady przedstawiania i przekazywania danych oraz tryb i odpowiednie terminy ich przekazywania.
(8)
Finansowanie środków i działań wymaganych przez wspólną politykę rolną jest częściowo realizowane w ramach podziału zarządzania. W celu zapewnienia właściwego zarządzania finansowego funduszami wspólnotowymi, Komisja powinna wykonywać działania zmierzające do sprawowania kontroli nad właściwym zarządzaniem funduszami przez organy Państw Członkowskich odpowiedzialne za wypłacanie środków. Należy zdefiniować charakter kontroli, które miałyby być wykonywane przez Komisję, i dokładnie określić warunki umożliwiające Komisji przyjęcie odpowiedzialności w zakresie wykonywania budżetu, jak również jasno przedstawić obowiązki współpracy nałożone na Państwa Członkowskie.
(9)
Jedynie agencje płatnicze akredytowane przez Państwa Członkowskie stanowią rozsądną gwarancję tego, że przeprowadzono niezbędną kontrolę przed przyznaniem beneficjentom środków z pomocy wspólnotowej. Dlatego też należy uściślić, że wyłącznie wydatki realizowane przez akredytowane agencje płatnicze mogą być zwracane z budżetu wspólnotowego.
(10)
Ważne jest, aby środki finansowe, niezbędne do pokrycia wydatków dokonanych przez akredytowane agencje w ramach EFRG, były przekazywane do dyspozycji Państw Członkowskich przez Komisję w formie zwrotów na podstawie zaksięgowanych wydatków dokonanych przez te agencje. W oczekiwaniu na zwroty w formie płatności miesięcznych Państwa Członkowskie powinny zgromadzić niezbędne środki w zależności od potrzeb ich akredytowanych agencji płatniczych. Państwa Członkowskie oraz beneficjenci zaangażowani w realizację wspólnej polityki rolnej pokrywają wszelkie poniesione przez nich koszty zatrudnienia oraz koszty administracyjne.
(11)
Ważne jest, aby pomoc wspólnotowa była wypłacana beneficjentom w ustalonym terminie w celu skutecznego jej wykorzystania. Nieprzestrzeganie przez Państwa Członkowskie terminów płatności ustalonych w ustawodawstwie wspólnotowym może tworzyć poważne problemy dla beneficjentów i stanowić zagrożenie dla zasady jednoroczności budżetu wspólnotowego. Dlatego też wydatki dokonane poza terminami płatności powinny zostać wyłączone z finansowania wspólnotowego. W celu poszanowania zasady proporcjonalności Komisja powinna móc ustalać przepisy określające wyjątki od tej ogólnej zasady.
(12)
Konieczne jest stworzenie procedury administracyjnej umożliwiającej Komisji podjęcie decyzji o zredukowaniu lub czasowym zawieszeniu płatności miesięcznych, w przypadku gdy informacja przekazana przez Państwa Członkowskie nie pozwala Komisji uzyskać potwierdzenia, że zostały dochowane obowiązujące zasady wspólnotowe oraz ujawnia wyraźne nadużycie funduszy wspólnotowych. W dokładnie określonych przypadkach zredukowanie lub zawieszenie powinno być również możliwe bez odwoływania się do tej procedury. W obydwu przypadkach Komisja powinna informować o tym fakcie dane Państwo Członkowskie, wyjaśniając, że wszystkie decyzje o zredukowaniu lub zawieszeniu płatności miesięcznych zostały podjęte bez naruszenia decyzji, które będą podjęte w momencie rozliczania rachunków.
(13)
W ramach przestrzegania dyscypliny budżetowej niezbędne jest zdefiniowanie pułapu rocznego wydatków finansowanych przez EFRG, biorąc pod uwagę kwoty maksymalne ustalone dla tego funduszu w perspektywach finansowych, kwoty ustalone przez Komisję z zastosowaniem art. 10 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (3), jak również kwoty ustalone w art. 143d oraz art. 143e wspomnianego rozporządzenia.
(14)
Dyscyplina budżetowa nakazuje również, aby roczny pułap wydatków finansowanych przez EFRG był przestrzegany w każdych okolicznościach i na każdym etapie procedury budżetowej i wykonywania budżetu. W tym celu konieczne jest, aby krajowy pułap płatności bezpośrednich realizowany przez Państwo Członkowskie, skorygowany zgodnie z art. 10 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, był uważany za pułap finansowy dla bezpośrednich płatności dla danego Państwa Członkowskiego i aby zwroty tych płatności nie przekraczały wspomnianego pułapu. Ponadto dyscyplina budżetowa nakazuje, aby wszystkie środki ustawodawcze wnioskowane przez Komisję lub przyjęte przez Radę lub Komisję w ramach wspólnej polityki rolnej i budżetu EFRG nie przekraczały rocznego pułapu wydatków finansowanych przez ten fundusz. Podobnie, należy przyznać Komisji prawo do ustalania dostosowań, o których mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, jeżeli Rada nie ustali ich przed dniem 30 czerwca roku kalendarzowego, do którego stosują się powyższe dostosowania.
(15)
Środki podjęte w celu określenia udziału finansowego EFRG oraz EFRROW, odnoszące się do kalkulacji pułapów finansowych, nie wpływają na kompetencje wyznaczonej przez Traktat władzy budżetowej. W związku z tym środki te powinny opierać się na kwotach referencyjnych ustalonych zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z dnia 6 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą oraz Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i poprawy procedury budżetowej (4)(zwanym dalej „porozumieniem międzyinstytucjonalnym”) i perspektywą finansową przedstawioną w załączniku I do wymienionego porozumienia.
(16)
Dyscyplina budżetowa pociąga również za sobą stałe kontrolowanie średniookresowej sytuacji budżetowej. Dlatego też w trakcie przedkładania wstępnego projektu budżetu na dany rok ważne jest, aby Komisja przedstawiła swoje prognozy i analizę Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oraz aby w razie konieczności zaproponowała Radzie podjęcie odpowiednich środków. Ponadto konieczne jest, aby Komisja używała w pełni i w każdym momencie swoich kompetencji zarządczych w celu zapewnienia przestrzegania pułapu rocznego oraz aby w razie konieczności zaproponowała Radzie przeprowadzenie odpowiednich działań mających na celu poprawienie sytuacji budżetowej. Jeżeli pod koniec roku budżetowego wnioski o zwrot przedstawione przez Państwa Członkowskie uniemożliwiałyby przestrzeganie pułapu rocznego, Komisja powinna mieć prawo podjęcia środków zapewniających, z jednej strony, tymczasowy podział dostępnych środków budżetowych pomiędzy Państwa Członkowskie proporcjonalnie do ich wniosków o zaległą wypłatę, z drugiej zaś, zachowanie pułapu ustalonego na dany rok. Należałoby przyjąć, że płatności na dany rok są realizowane w następnym roku budżetowym, oraz ostatecznie ustalić całkowitą kwotę finansowania wspólnotowego przysługującą Państwu Członkowskiemu, jak również wyrównanie między Państwami Członkowskimi w celu zachowania ustalonej kwoty.
(17)
W chwili wykonywania budżetu Komisja powinna wdrożyć comiesięczny system wczesnego ostrzegania i monitorowania wydatków rolnych w celu zapewnienia jak najszybszego reagowania w przypadku pojawienia się ryzyka przekroczenia pułapu rocznego, podjęcia odpowiednich środków w ramach przyznanych jej kompetencji zarządczych oraz, gdyby działania te okazały się niewystarczające, zaproponowania Radzie wprowadzenia w życie innych środków w jak najkrótszym czasie. W celu uzyskania jak najlepszych efektów, system ten powinien umożliwić dokonywanie zestawień rzeczywistych wydatków i wydatków szacunkowych sporządzonych na podstawie wydatków z poprzednich lat. Komisja powinna przekazać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie comiesięczne sprawozdanie zestawiające zmiany wydatków dokonanych do dnia sporządzenia sprawozdania z wydatkami szacunkowymi, jak również ocenę prognozowanego wykonania budżetu do końca roku budżetowego.
(18)
Ważne jest, aby kurs wymiany walut stosowany przez Komisję przy tworzeniu dokumentów budżetowych przekazywanych Radzie, z uwzględnieniem okresu upływającego między sporządzeniem dokumentów a ich przekazaniem przez Komisję, odzwierciedlał najnowsze dostępne dane.
(19)
Programy rozwoju obszarów wiejskich są finansowane z budżetu wspólnotowego na podstawie zobowiązań w ratach rocznych. W celu umożliwienia Państwom Członkowskim korzystania z przewidzianych funduszy wspólnotowych od momentu wdrożenia programów rozwoju obszarów wiejskich należy je udostępnić Państwom Członkowskim. Dlatego też konieczne jest ustanowienie finansowania wstępnego mającego zapewnić regularny przepływ środków umożliwiający odpowiednią realizację płatności na rzecz beneficjentów oraz ustalenie ograniczeń takiego działania.
(20)
Oprócz finansowania wstępnego, wśród płatności Komisji dla akredytowanych agencji płatniczych należy wyróżnić płatności pośrednie oraz płatność salda, ustalając warunki ich wypłaty.
(21)
Mając na względzie ochronę interesów finansowych Wspólnoty, Komisja powinna mieć możliwość zawieszenia lub ograniczenia płatności pośrednich w przypadku niezgodności wydatków. W tym celu powinna zostać stworzona procedura pozwalająca Państwom Członkowskim na uzasadnienie ich wydatków.
(22)
Zasada automatycznego zwolnienia powinna pociągać za sobą przyspieszenie wdrażania programów i właściwe zarządzanie finansowe.
(23)
W celu ustanowienia finansowego powiązania między akredytowanymi agencjami płatniczymi a budżetem wspólnotowym, Komisja powinna przeprowadzać coroczne rozliczenie rachunków tych agencji. Decyzja o rozliczaniu rachunków powinna dotyczyć kompletności, dokładności i prawdziwości przekazanych rozliczeń, natomiast nie powinna dotyczyć zgodności wydatków z ustawodawstwem wspólnotowym.
(24)
Ważne jest, aby Komisja, odpowiedzialna za właściwe stosowanie prawodawstwa wspólnotowego zgodnie z art. 211 Traktatu, podejmowała decyzje w kwestii zgodności wydatków dokonanych przez Państwa Członkowskie z ustawodawstem wspólnotowym. Należy przyznać Państwom Członkowskim prawo do uzasadniania swoich decyzji związanych z płatnościami i do korzystania z postępowania pojednawczego w przypadku braku zgody między nimi a Komisją. W celu udzielenia Państwom Członkowskim gwarancji prawnych i finansowych dotyczących wydatków dokonanych w przeszłości, należy wyznaczyć maksymalny okres, w którym Komisja może dokonywać oceny, czy nieprzestrzeganie zasad pociąga za sobą skutki finansowe.
(25)
Mając na uwadze ochronę interesów budżetu wspólnotowego, należy przyjąć, że Państwa Członkowskie podejmują środki w celu upewnienia się, czy operacje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Konieczne jest również, aby Państwa Członkowskie zapobiegały i należycie traktowały każdą nieprawidłowość popełnioną przez beneficjentów.
(26)
W przypadku odzyskiwania kwot wypłaconych przez EFRG odzyskane kwoty powinny zostać zwrócone do funduszu, jeżeli wydatki nie są zgodne z ustawodawstwem wspólnotowym i jeżeli nie są w żaden sposób uzasadnione. W przypadku gdy zostały popełnione nieprawidłowości i gdy nie została odzyskana pełna kwota, należy przewidzieć stworzenie systemu odpowiedzialności finansowej. W tym celu należy stworzyć procedurę pozwalającą Komisji chronić interesy budżetu wspólnotowego poprzez podejmowanie decyzji o obciążeniu danego Państwa Członkowskiego częścią kwot, które zostały utracone w wyniku nieprawidłowości i które nie zostały odzyskane w rozsądnym terminie. W pewnych przypadkach wystąpienia zaniedbań ze strony danego Państwa Członkowskiego powinno być uzasadnione jego obciążenie całością kwoty. Jednakże z zastrzeżeniem wywiązywania się ze zobowiązań nałożonych na Państwa Członkowskie z tytułu ich wewnętrznych procedur, obciążenia finansowe należy rozdzielać w równomierny sposób pomiędzy Wspólnotę a Państwo Członkowskie.
(27)
Procedury windykacji stosowane przez Państwa Członkowskie mogą opóźniać odzyskiwanie środków o wiele lat, bez pewności co do ich skuteczności. Koszty stosowania powyższych procedur mogą również być nieproporcjonalne w stosunku do kwot odzyskanych lub możliwych do odzyskania. W związku z tym w pewnych przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć prawo wstrzymania procedur windykacji.
(28)
W odniesieniu do EFRROW, kwoty odzyskane lub anulowane wskutek nieprawidłowości powinny pozostawać do dyspozycji programów rozwoju obszarów wiejskich zatwierdzonych w danym Państwie Członkowskim, skoro zostały one temu Państwu przyznane. Mając na uwadze ochronę interesów budżetu wspólnotowego, należy przewidzieć odpowiednie przepisy dla przypadków, gdy dane Państwo Członkowskie po wykryciu nieprawidłowości nie podejmie niezbędnych środków.
(29)
W celu umożliwienia ponownego wykorzystania funduszy w ramach EFRG i EFRROW, powinny zostać ustalone zasady przyznawania kwot odzyskanych przez Państwa Członkowskie w ramach sprawdzania zgodności rozliczeń oraz procedur związanych ze stwierdzonymi nieprawidłowościami i zaniedbaniami; zasady te powinny być również ustalone w odniesieniu do dodatkowych opłat wyrównawczych w sektorze produkcji mleka i przetworów mlecznych.
(30)
W celu spełnienia przez Komisję obowiązku sprawdzania istnienia i właściwego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli wydatków wspólnotowych w Państwach Członkowskich, niezależnie od kontroli przeprowadzanych przez Państwa Członkowskie, należy stworzyć możliwość dokonywania weryfikacji przez osoby uprawnione przez Komisję, jak również przyznać Komisji prawo zwracania się o wsparcie do Państw Członkowskich.
(31)
Konieczne jest jak najszersze zastosowanie technologii informatycznych w celu opracowania informacji, które mają być przekazywane Komisji. W czasie kontroli ważne jest, aby Komisja posiadała pełny i natychmiastowy dostęp do danych związanych z wydatkami, zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej.
(32)
Należy wyznaczyć datę ostatnich płatności dla programów rozwoju obszarów wiejskich przyjętych na okres 2000-2006 i finansowanych przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (zwany dalej „EFOGR”) - Sekcja Gwarancji. W celu umożliwienia Państwom Członkowskim otrzymania zwrotu płatności zrealizowanych po tej dacie, należy przewidzieć szczególne środki przejściowe. Środki te powinny jednocześnie zawierać przepisy odnoszące się do odzyskiwania zaliczek wypłaconych przez Komisję na podstawie art. 5 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 1258/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (5), jak również do kwot, które były przedmiotem dobrowolnego różnicowania, o którym mowa w art. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 z 17 maja 1999 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (6).
(33)
Należy wyznaczyć datę, od której Komisja może automatycznie zwolnić kwoty przyznane lecz niewydatkowane w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych przez EFOGR - Sekcja Gwarancji, jeżeli do tej daty Komisja nie otrzyma niezbędnych dokumentów związanych z zakończeniem działań. Należy określić dokumenty niezbędne dla Komisji w celu ustalenia, czy działania zostały zakończone.
(34)
Kierowanie funduszami powierza się Komisji, przewidując ścisłą współpracę między Państwami Członkowskimi a Komisją w ramach Komitetu ds. Funduszy Rolniczych.
(35)
Wielkość finansowania wspólnotowego wymaga systematycznego otrzymywania przez Parlament Europejski i Radę informacji w formie sprawozdań finansowych.
(36)
Biorąc pod uwagę, że w ramach stosowania systemów kontroli krajowych i sprawdzania zgodności rozliczeń mogą być przekazywane dane osobowe lub tajemnice handlowe, zarówno Państwa Członkowskie, jak i Komisja powinny zapewnić poufność informacji otrzymywanych w tym zakresie.
(37)
W celu zapewnienia właściwego zarządzania finansowego budżetem wspólnotowym, w poszanowaniu zasad równości, zarówno na poziomie Państw Członkowskich, jak i samych rolników, powinny zostać precyzyjnie określone reguły zastosowania euro.
(38)
Należy uchylić rozporządzenie Rady nr 25 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (7), rozporządzenie Rady (WE) nr 723/97 z 22 kwietnia 1997 r. w sprawie wykonania programów działania Państw Członkowskich dotyczących kontroli wydatków Sekcji Gwarancji EFOGR (8), jak również rozporządzenie (WE) nr 1258/1999. Należy również uchylić niektóre artykuły rozporządzenia Rady (EWG) nr 595/91 z 4 marca 1991 r. dotyczące nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie (9), biorąc pod uwagę, że niniejsze rozporządzenie przewiduje odpowiadające im przepisy.
(39)
Należy podjąć środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z decyzją Rady 1999/468/EC z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (10) oraz rozróżnić wśród nich środki, do których ma zastosowanie procedura komitetów zarządzających oraz komitetów doradczych, przy czym procedura komitetów doradczych jest, w określonych przypadkach i w trosce o wyższą skuteczność, najbardziej właściwa.
(40)
Zastąpienie przepisów uchylonych rozporządzeń przepisami niniejszego rozporządzenia może powodować pewne praktyczne i specyficzne problemy, w szczególności problemy związane z przejściem do nowych warunków, których nie obejmuje niniejsze rozporządzenie. W celu przeciwstawienia się tej ewentualności, należy umożliwić Komisji podejmowanie niezbędnych i należycie uzasadnionych środków. Środki te powinny móc stanowić odstępstwo od przepisów niniejszego rozporządzenia, jednakże wyłącznie w razie konieczności i w ograniczonym okresie.
(41)
Ze względu na to, że okres planowania programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia rozpoczyna się w dniu 1 stycznia 2007 r., niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie, poczynając od wspomnianej daty. Jednakże ważne jest, aby niektóre z przepisów miały zastosowanie od daty wcześniejszej.
(42)
Uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego (11),
(43)
Uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (12),
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Przedmiot i zakres zastosowania
Niniejsze rozporządzenie określa szczegółowe warunki i zasady mające zastosowanie do finansowania wydatków ponoszonych w ramach wspólnej polityki rolnej, w tym wydatków na rozwój obszarów wiejskich.
Artykuł 2
Fundusze finansowania wydatków rolnych
1. W celu realizacji określonych Traktatem założeń wspólnej polityki rolnej oraz zapewnienia finansowania poszczególnych środków tej polityki, w tym środków na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, ustanawia się:
a)
Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji, zwany dalej „EFRG”;
b)
Europejski Fundusz Rolniczy Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwany dalej „EFRROW”.
2. EFRG i EFRROW stanowią część budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
Artykuł 3
Wydatki EFRG
1. EFGR finansuje, na zasadzie podziału zarządzania między Państwa Członkowskie i Wspólnotę, następujące wydatki dokonywane zgodnie z prawem wspólnotowym:
a)
refundacje w przypadku wywozu produktów rolnych do państw trzecich;
b)
interwencje w zakresie regulacji rynków rolnych;
c)
płatności bezpośrednie dla rolników przewidziane w ramach wspólnej polityki rolnej;
d)
wkład finansowy Wspólnoty w działania informacyjno-promocyjne na rzecz produktów rolnych na rynku wewnętrznym Wspólnoty i w państwach trzecich, których realizacja odbywa się za pośrednictwem Państw Członkowskich na podstawie innych programów niż te, o których mowa w art. 4, wyznaczonych przez Komisję.
2. EFRG finansuje w sposób scentralizowany następujące wydatki dokonywane zgodnie z prawem wspólnotowym:
a)
wkład finansowy Wspólnoty w poszczególne działania weterynaryjne, w działania kontrolne w dziedzinie weterynarii, w dziedzinie środków spożywczych i pasz zwierzęcych, w programach zwalczania i kontroli chorób zwierzęcych (środki weterynaryjne), jak również w działaniach z zakresu ochrony fitosanitarnej;
b)
promocję produktów rolnych, realizowaną bezpośrednio przez Komisję lub za pośrednictwem organizacji międzynarodowych;
c)
środki przyjęte zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym dla zapewnienia zachowania, opisu, gromadzenia i wykorzystywania zasobów genetycznych w rolnictwie;
d)
wprowadzanie i utrzymywanie systemów informacyjnych rachunkowości rolniczej;
e)
system badań rolnych, w tym również badań w zakresie struktury gospodarstw rolnych;
f)
wydatki związane z rynkami rybołówstwa.
Artykuł 4
Wydatki EFRROW
Na zasadzie podziału zarządzania między Państwa Członkowskie i Wspólnotę, EFRROW ponosi ciężar wkładu finansowego Wspólnoty w programy rozwoju obszarów wiejskich wdrażanych zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym dotyczącym wsparcia rozwoju obszarów wiejskich udzielanego za pomocą EFRROW.
Artykuł 5
Finansowanie innych programów, w tym pomocy technicznej
EFRG i EFRROW, w zakresie, w jakim ich to dotyczy, mogą finansować, w sposób scentralizowany, z inicjatywy Komisji lub na jej rzecz, działania: przygotowawcze, monitorowania, wspierania administracyjnego i technicznego, oceny, audytu i kontroli niezbędne do wprowadzenia w życie wspólnej polityki rolnej, w tym rozwoju obszarów wiejskich. Działania te obejmują przede wszystkim:
a)
konieczne działania z zakresu analizy, zarządzania, monitorowania, wymiany informacji oraz wprowadzenia w życie wspólnej polityki rolnej, jak również te odnoszące się do wdrażania systemów kontroli oraz pomocy technicznej i administracyjnej;
b)
działania konieczne do utrzymania i rozwoju sposobów i środków technicznych przekazu informacji, wzajemnej komunikacji, monitorowania i kontroli zarządzania finansowego funduszami wykorzystywanymi do finansowania wspólnej polityki rolnej;
c)
działania informacyjne na temat wspólnej polityki rolnej, podejmowane z inicjatywy Komisji;
d)
badanie wspólnej polityki rolnej i ocena działań finansowanych przez EFRG i EFRROW, w tym doskonalenie metod oceny i wymiana informacji na temat stosowanych w tej dziedzinie praktyk;
e)
w stosownych przypadkach - agencje wykonawcze ustanowione zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003 z 19 grudnia 2002 r. ustanawiającym statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi (13), działające w ramach wspólnej polityki rolnej;
f)
działania dotyczące rozpowszechniania, zwiększania świadomości, promowania współpracy oraz wymiany doświadczeń na poziomie Wspólnoty, przeprowadzane w ramach rozwoju obszarów wiejskich, w tym zaangażowanie zainteresowanych podmiotów we współpracę.
Artykuł 6
Akredytacja i cofnięcie akredytacji agencjom płatniczym i jednostkom koordynującym
1. Agencjami płatniczymi są służby lub organy Państw Członkowskich, które w zakresie dokonywanych przez siebie płatności oraz przekazywania i przechowywania informacji oferują wystarczająco wysokie gwarancje, aby:
a)
kwalifikowalność wniosków oraz, w przypadku rozwoju obszarów wiejskich, procedura przyznawania pomocy, jak również zgodność wniosków z zasadami wspólnotowymi, podlegały kontroli przed poleceniem wypłaty środków;
b)
dokonane płatności podlegały księgowaniu w sposób dokładny i wyczerpujący;
c)
podejmowane były kontrole przewidziane w ustawodawstwie wspólnotowym;
d)
wymagane dokumenty były przedkładane w wyznaczonych terminach w formie przewidzianej przez zasady wspólnotowe;
e)
dokumenty były dostępne i przechowywane w sposób zapewniający ich kompletność, ważność i czytelność pomimo upływu czasu, również w przypadku dokumentów elektronicznych w rozumieniu zasad wspólnotowych.
Z wyjątkiem wypłat pomocy wspólnotowej, wykonywanie tych zadań może być delegowane.
2. Państwa Członkowskie akredytują jako agencje płatnicze te służby lub organy, które spełniają warunki przewidziane w ust. 1.
Każde z Państw Członkowskich ogranicza, uwzględniając swoje przepisy konstytucyjne i strukturę instytucjonalną, liczbę akredytowanych agencji płatniczych do niezbędnego minimum, tak aby wydatki, o których mowa w art. 3 ust. 1 i w art. 4, były dokonywane we właściwych warunkach administracyjnych i księgowych.
3. W przypadku akredytowania więcej niż jednej agencji płatniczej Państwo Członkowskie przekazuje Komisji szczegółowe informacje na temat służby lub organu, której powierza wykonanie następujących zadań:
a)
zbieranie informacji przeznaczonych do dyspozycji Komisji i przekazywanie ich Komisji;
b)
promowanie harmonijnego stosowania zasad wspólnotowych.
Służba ta lub organ, zwana dalej „jednostką koordynującą”, podlega specjalnej akredytacji ze strony Państw Członkowskich w zakresie przetwarzania informacji finansowych, o których mowa w lit. a).
4. W przypadku gdy jeden lub kilka warunków przewidzianych w ust. 1 nie jest spełniony lub nie jest już spełniany przez akredytowaną agencję płatniczą, Państwo Członkowskie cofa akredytację, chyba że agencja płatnicza wykona, w terminie wyznaczonym w zależności od wagi problemu, konieczne działania dostosowujące.
Artykuł 7
Jednostki certyfikujące
Jednostką certyfikującą jest podmiot prawa publicznego lub prawa prywatnego wyznaczony przez Państwo Członkowskie, odpowiedzialny za zatwierdzanie rachunków akredytowanych agencji płatniczych w zakresie ich prawdziwości, kompletności i dokładności, biorąc pod uwagę wprowadzony system zarządzania i kontroli.
Artykuł 8
Przekazywanie informacji i dostęp do dokumentów
1. Poza przepisami przewidzianymi w rozporządzeniach sektorowych Państwa Członkowskie przekazują Komisji następujące informacje, oświadczenia i dokumenty:
a)
w przypadku akredytowanych agencji płatniczych i akredytowanych jednostek koordynujących:
i)
dokument ich akredytacji;
ii)
ich funkcję (akredytowana agencja płatnicza lub akredytowana jednostka koordynująca);
iii)
w stosownym przypadku - cofnięcie ich akredytacji.
b)
w przypadku jednostek certyfikujących:
i)
ich nazwy;
ii)
ich dane identyfikacyjne.
c)
w przypadku działań związanych z operacjami finansowanymi przez EFRG i EFRROW:
i)
deklaracje wydatków, które mają także charakter wniosku o przyznanie płatności, poświadczone przez akredytowaną agencję płatniczą lub akredytowaną jednostkę koordynującą, wraz z wymaganymi informacjami;
ii)
przewidywane zapotrzebowanie na środki finansowe w odniesieniu do EFRG, a w odniesieniu do EFRROW aktualizację przewidywanych deklaracji wydatków, które będą przedstawione w trakcie roku oraz przewidywane deklaracje wydatków na następny rok budżetowy;
iii)
sprawozdania roczne akredytowanych agencji płatniczych, uzupełnione o poświadczenie wiarygodności rachunków podpisane przez kierującego agencją płatniczą, wraz z informacjami niezbędnymi do ich rozliczenia, jak również sprawozdanie certyfikacyjne sporządzone przez jednostkę certyfikującą, o której mowa w art. 7.
Sprawozdania roczne akredytowanych agencji płatniczych dotyczące wydatków dokonanych ze środków EFRROW przekazuje się w ramach każdego z programów.
2. Akredytowane agencje płatnicze przechowują dokumenty potwierdzające dokonane płatności oraz dokumenty związane z przeprowadzeniem kontroli administracyjnych i kontroli fizycznych wymaganych ustawodawstwem wspólnotowym oraz udostępniają Komisji powyższe dokumenty i informacje.
W przypadku gdy dokumenty te są przechowywane przez organ działający w imieniu agencji płatniczej, odpowiedzialny za zatwierdzanie wydatków, organ ten przekazuje akredytowanej agencji płatniczej sprawozdania dotyczące liczby przeprowadzonych weryfikacji, ich przedmiotu oraz działań podjętych na podstawie ich wyników.
Artykuł 9
Ochrona interesów finansowych Wspólnoty i zabezpieczenia związane z zarządzaniem funduszami wspólnotowymi
1. Państwa Członkowskie:
a)
przyjmują, w ramach wspólnej polityki rolnej, wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, jak również podejmują wszelkie inne środki konieczne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty, w szczególności w celu:
i)
upewnienia się co do prawdziwości i prawidłowości operacji finansowanych przez EFRG i EFRROW;
ii)
zapobiegania nieprawidłowościom i ich ściganiu;
iii)
odzyskiwania kwot utraconych na skutek nieprawidłowości lub zaniedbań;
b)
ustanawiają skuteczny system zarządzania i kontroli, obejmujący zatwierdzanie sprawozdań oraz poświadczenie wiarygodności rachunków poparte podpisem kierującego akredytowaną agencją płatniczą.
2. Komisja czuwa, aby Państwa Członkowskie sprawdzały legalność i prawidłowość wydatków, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 4, jak również przestrzegały zasad właściwego zarządzania finansowego, i z tego tytułu przeprowadza następujące działania i kontrole:
a)
upewnia się co do istnienia i właściwego funkcjonowania w Państwach Członkowskich systemów zarządzania i kontroli;
b)
redukuje lub zawiesza całość lub część płatności pośrednich i stosuje wymagane korekty finansowe, w szczególności w przypadku niewydolności systemów zarządzania i kontroli;
c)
zapewnia zwrot finansowania wstępnego i dokonuje w razie konieczności automatycznego zwolnienia zobowiązań budżetowych.
3. Państwa Członkowskie informują Komisję o przepisach przyjętych i środkach podjętych na podstawie ust. 1 oraz, w zakresie programów rozwoju obszarów wiejskich, o środkach podjętych w celu zarządzania i kontroli zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym dotyczącym wsparcia rozwoju obszarów wiejskich udzielanego za pomocą EFRROW w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty.
Artykuł 10
Dopuszczalność płatności dokonywanych przez agencje płatnicze
Wydatki, o których mowa w art. 3 ust. 1 i w art. 4, mogą podlegać finansowaniu wspólnotowemu wyłącznie wtedy, gdy zostały dokonane przez akredytowane agencje płatnicze, wskazane przez Państwa Członkowskie.
Artykuł 11
Płatność w pełnej wysokości na rzecz beneficjentów
O ile przepisy przewidziane przez ustawodawstwo wspólnotowe nie stanowią inaczej, płatności związanych z finansowaniem przewidzianym na mocy niniejszego rozporządzenia lub z kwotami odnoszącymi się do publicznego udziału finansowego w programach rozwoju obszarów wiejskich dokonuje się w pełnej wysokości na rzecz beneficjentów.
TYTUŁ II
EFRG
ROZDZIAŁ 1
Finansowanie wspólnotowe
Artykuł 12
Pułap budżetowy
1. Roczny pułap wydatków EFRG składa się z kwot maksymalnych, ustalonych dla tego funduszu przez wieloletnie ramy finansowe przewidziane w porozumieniu międzyinstytucjonalnym, pomniejszonych o kwoty, o których mowa w ust. 2.
2. Komisja ustala kwoty, które zgodnie z art. 10 ust. 2, art.143d i 143e rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 zostają przekazane do dyspozycji EFRROW.
3. Komisja ustala, na podstawie danych, o których mowa w ust. 1 i 2, saldo netto dostępne na wydatki EFRG.
Artykuł 13
Koszty administracyjne i koszty zatrudnienia
EFRG nie pokrywa wydatków związanych z kosztami administracyjnymi i kosztami zatrudnienia, poniesionych przez Państwa Członkowskie i przez beneficjentów ubiegających się o środki z EFRG.
Artykuł 14
Płatności miesięczne
1. Środki niezbędne do finansowania wydatków, o których mowa w art. 3 ust. 1, zostają przekazane przez Komisję do dyspozycji Państw Członkowskich w formie miesięcznych zwrotów, zwanych dalej „płatnościami miesięcznymi”, na podstawie wydatków dokonanych przez akredytowane agencje płatnicze wdanym okresie referencyjnym.
2. Do momentu przekazania przez Komisję płatności miesięcznych, Państwa Członkowskie gromadzą środki niezbędne do dokonania wydatków w zależności od potrzeb ich akredytowanych agencji płatniczych.
Artykuł 15
Warunki wypłacania płatności miesięcznych
1. Komisja realizuje płatności miesięczne, bez uszczerbku dla decyzji, o których mowa w art. 30 i 31, z tytułu wydatków dokonywanych przez akredytowane agencje płatnicze Państw Członkowskich w miesiącu referencyjnym.
2. Komisja decyduje, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 41 ust. 3, o dokonywanych przez nią płatnościach miesięcznych, na podstawie deklaracji wydatków Państw Członkowskich oraz dostarczonych zgodnie z art. 8 ust. 1 informacji, uwzględniając zastosowane redukcje i zawieszenia zgodnie z art. 17.
3. Przekazanie płatności miesięcznych na rzecz Państwa Członkowskiego odbywa się najpóźniej trzeciego dnia roboczego drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wydatków.
4. Wydatki Państw Członkowskich dokonane w okresie od dnia 1 do dnia 15 października są przypisane do miesiąca października. Wydatki dokonane w okresie od dnia 16 do dnia 31 października są przypisane do miesiąca listopada.
5. Komisja może zadecydować o płatnościach dodatkowych lub potrąceniach. W takim przypadku Komitet ds. Funduszy Rolniczych jest o tym informowany podczas następnego posiedzenia.
Artykuł 16
Przestrzeganie terminów płatności
W przypadku gdy ustawodawstwo wspólnotowe przewiduje terminy płatności, przekroczenie tych terminów przez agencje płatnicze skutkuje tym, że płatności nie kwalifikują się do finansowania wspólnotowego, z wyjątkiem przypadków, warunków i ograniczeń określonych zgodnie z zasadą proporcjonalności.
Artykuł 17
Redukcja i zawieszenie płatności miesięcznych
1. Jeżeli zadeklarowane wydatki lub informacje, o których mowa w art. 15 ust. 2, nie pozwalają Komisji ustalić, czy środki z funduszy są użyte zgodnie z obowiązującymi zasadami wspólnotowymi, Komisja żąda od danego Państwa Członkowskiego dostarczenia dodatkowych informacji w terminie, który ustala w zależności od wagi problemu, a który zasadniczo nie może być krótszy niż trzydzieści dni.
Przy braku odpowiedzi ze strony Państwa Członkowskiego na żądanie Komisji, o którym mowa w akapicie pierwszym, lub w przypadku odpowiedzi uznanej za niewystarczającą lub pozwalającą wnioskować, że zostały naruszone obowiązujące zasady wspólnotowe lub że doszło do nadużycia środków wspólnotowych, Komisja może czasowo zredukować lub zawiesić płatności miesięczne na rzecz Państwa Członkowskiego. Komisja informuje Państwo Członkowskie o dokonaniu zawieszenia lub zredukowania płatności miesięcznych.
2. Jeżeli deklaracje lub informacje opisane w art. 15 ust. 2 pozwalają Komisji stwierdzić, że doszło do przekroczenia pułapu finansowego ustalonego ustawodawstwem wspólnotowym lub do wyraźnego naruszenia obowiązujących zasad wspólnotowych, Komisja może zastosować redukcje lub zawieszenia, o których mowa w ust. 1 akapit drugi, po umożliwieniu Państwu Członkowskiemu przedstawienia swoich uwag.
3. Redukcje i zawieszenia stosuje się z poszanowaniem zasady proporcjonalności, w ramach decyzji dotyczącej płatności miesięcznych, o której mowa w art. 15 ust. 2, bez uszczerbku dla decyzji, o których mowa w art. 30 i 31.
ROZDZIAŁ 2
Dyscyplina budżetowa
Artykuł 18
Przestrzeganie pułapu finansowego
1. Na żadnym z etapów procedury budżetowej i wykonywania budżetu środki przeznaczone na wydatki z EFRG nie mogą przekroczyć salda netto, o którym mowa w art. 12 ust. 3.
Wszelkie akty prawne wnioskowane przez Komisję lub przyjęte przez Radę lub Komisję, mające wpływ na budżet EFRG, przestrzegają salda netto opisanego w art. 12 ust. 3.
2. Jeżeli dla danego Państwa Członkowskiego ustawodawstwo wspólnotowe przewiduje pułap finansowy wydatków rolnych w euro, odnoszące się do niego wydatki zostają Państwu Członkowskiemu zwrócone w ramach tego pułapu ustalonego w euro, w razie konieczności dostosowane do konsekwencji ewentualnego zastosowania art. 11 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003.
3. Przyjmuje się, że krajowe pułapy płatności bezpośrednich ustalone przez ustawodawstwo wspólnotowe, w tym pułapy ustanowione w art. 41 ust. 1 i art. 71d rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, skorygowane o stawki procentowe oraz wyrównania przewidziane w art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, są pułapami finansowymi w EUR.
4. Jeżeli do dnia 30 czerwca danego roku Rada nie ustaliła wyrównań, o których mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, Komisja ustali te wyrównania zgodnie z procedurą określoną w art. 41 ust. 3 niniejszego rozporządzenia i niezwłocznie poinformuje o nich Radę.
5. Najpóźniej w dniu 1 grudnia, na wniosek Komisji oparty na nowych informacjach znajdujących się w jej posiadaniu, Rada może dostosować wysokość wyrównań dopłat bezpośrednich ustalonych zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003.
Artykuł 19
Procedura dyscypliny budżetowej
1. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w tym samym czasie co wstępny projekt budżetu na rok budżetowy N, swoje prognozy na lata budżetowe N - 1, N i N + 1. Przedstawia ona jednocześnie analizę różnic stwierdzonych między prognozami początkowymi a rzeczywistymi wydatkami w latach N - 2 i N - 3.
2. Jeżeli podczas ustanawiania wstępnego projektu budżetu na rok budżetowy N okaże się, że istnieje ryzyko przekroczenia salda netto, o którym mowa w art. 12 ust. 3 na rok budżetowy N, uwzględniając margines przewidziany w art. 11 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, Komisja proponuje Radzie podjęcie niezbędnych środków, w szczególności środków wymaganych na mocy art. 11 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003.
3. W każdej chwili gdy Komisja uzna, że istnieje ryzyko przekroczenia salda netto, o którym mowa w art. 12 ust. 3 oraz że w ramach swoich kompetencji zarządczych nie jest w stanie podjąć wystarczających środków w celu poprawienia sytuacji, wnioskuje ona do Rady o podjęcie innych środków gwarantujących nienaruszalność wyżej wymienionego salda.
Rada stanowi o tych środkach zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 37 Traktatu, w terminie dwóch miesięcy od otrzymania wniosku Komisji. Parlament Europejski wydaje opinię na ten temat w takim terminie, aby Rada mogła się z nią zaznajomić i stanowić w wyznaczonym czasie.
4. Jeżeli na koniec roku budżetowego N wnioski Państw Członkowskich o zwrot przekroczą lub prawdopodobnie przekroczą saldo netto ustalone zgodnie z art. 12 ust. 3, Komisja:
a)
bierze wyżej wymienione wnioski pod uwagę proporcjonalnie do wniosków przedstawionych przez Państwa Członkowskie oraz ustala wstępnie w granicach dostępnego budżetu kwotę płatności na dany miesiąc;
b)
określa, dla wszystkich Państw Członkowskich, najpóźniej w dniu 28 lutego następnego roku, ich sytuację w odniesieniu do finansowania wspólnotowego w poprzednim roku budżetowym;
c)
określa, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 41 ust. 3, łączną kwotę finansowania wspólnotowego dla poszczególnych Państw Członkowskich, na podstawie jednolitej stawki finansowania wspólnotowego, w ramach wydatków budżetowych na płatności miesięczne;
d)
dokonuje ewentualnego wyrównania kwot należnych Państwom Członkowskim najpóźniej podczas przekazywania płatności miesięcznych za miesiąc marzec roku budżetowego N + 1.
Artykuł 20
System wczesnego ostrzegania
Aby nie dopuścić do przekroczenia pułapu budżetowego, Komisja wdraża system wczesnego ostrzegania i monitorowania miesięcznego wydatków EFRG.
W tym celu, przed początkiem każdego roku budżetowego, Komisja definiuje profile wydatków miesięcznych, opierając się, jeżeli to konieczne, na średniej miesięcznych wydatków z trzech poprzednich lat.
Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie comiesięczne sprawozdanie, analizujące zmiany w dokonanych wydatkach w stosunku do profili oraz oceniające prognozowane wykonanie budżetu w bieżącym roku.
Artykuł 21
Referencyjny kurs wymiany walut
1. Przy przyjmowaniu wstępnego projektu budżetu lub poprawki do wstępnego projektu budżetu dotyczącego wydatków rolnych w celu ustalenia założeń budżetowych EFRG, Komisja stosuje średni kurs wymiany euro do dolara amerykańskiego zanotowany na rynku w ostatnim kwartale zakończonym co najmniej dwadzieścia dni przed przyjęciem przez Komisję dokumentu budżetowego.0
2. Przy przyjmowaniu wstępnego projektu budżetu korygującego i dodatkowego czy też poprawek do wymienionego budżetu oraz w przypadku gdy dokumenty te dotyczą środków związanych z działaniami, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. a) i b), Komisja stosuje:
a)
z jednej strony, rzeczywisty średni kurs wymiany euro do dolara amerykańskiego zanotowany na rynku od dnia 1 sierpnia poprzedniego roku do końca ostatniego kwartału zakończonego co najmniej dwadzieścia dni przed przyjęciem przez Komisję dokumentu budżetowego, a najpóźniej w dniu 31 lipca bieżącego roku;
b)
z drugiej strony, jako prognozę na pozostałą część roku budżetowego, wyżej wymieniony rzeczywisty średni kurs wymiany walut zanotowany na rynku w czasie ostatniego kwartału zakończonego co najmniej dwadzieścia dni przed przyjęciem przez Komisję dokumentu budżetowego.
TYTUŁ III
EFRROW
ROZDZIAŁ 1
Sposoby finansowania
Artykuł 22
Udział finansowy EFRROW
Udział finansowy EFRROW w wydatkach związanych z programami rozwoju obszarów wiejskich jest ustalany dla każdego programu według pułapów ustanowionych ustawodawstwem wspólnotowym dotyczącym wsparcia rozwoju obszarów wiejskich udzielanego za pomocą EFRROW, powiększonych o kwoty ustalane przez Komisję zgodnie z art. 12 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
Wydatki finansowane na mocy niniejszego rozporządzenia nie mogą być przedmiotem żadnego innego finansowania z budżetu Wspólnoty.
Artykuł 23
Zobowiązania budżetowe
Zobowiązania budżetowe Wspólnoty związane z programami rozwoju obszarów wiejskich (zwane dalej „zobowiązaniami budżetowymi”) są realizowane w ratach rocznych, w okresie między dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2013 r.
Decyzja Komisji przyjmująca każdy program rozwoju obszarów wiejskich przedstawiony przez Państwo Członkowskie ma charakter decyzji w sprawie finansowania w rozumieniu art. 75 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 i stanowi w rozumieniu tego rozporządzenia, po jej przekazaniu zainteresowanemu Państwu Członkowskiemu, zobowiązanie prawne.
Dla każdego programu zobowiązanie budżetowe odnoszące się do pierwszej raty następuje po przyjęciu tego programu przez Komisję. Zobowiązania budżetowe odnoszące się do kolejnych rat są realizowane przez Komisję na podstawie decyzji wymienionej w akapicie drugim, przed dniem 1 maja każdego roku.
Rozdział 2
Zarządzanie finansami
Artykuł 24
Przepisy wspólne dotyczące płatności
1. Komisja dokonuje wypłaty wkładu EFRROW zgodnie ze zobowiązaniami budżetowymi.
2. Komisja oddaje Państwom Członkowskim do dyspozycji środki niezbędne dla pokrycia wydatków wymienionych w art. 4 w postaci finansowania wstępnego, płatności pośrednich oraz płatności salda. Środki te są wypłacane na warunkach określonych w art. 25, 26, 27 i 28.
3. Płatności są przydzielane do najwcześniejszego otwartego zobowiązania budżetowego.
4. Łączna kwota finansowania wstępnego i płatności pośrednich wynosi maksymalnie 95 % udziału EFRROW w każdym programie rozwoju obszarów wiejskich.
Artykuł 25
Wypłata finansowania wstępnego
1. Komisja, po przyjęciu programu rozwoju obszarów wiejskich, dokonuje przekazania Państwu Członkowskiemu pojedynczej wstępnej płatności dla danego programu. Wymienione finansowanie wstępne stanowi 7 % wkładu EFRROW w dany program. Może ono być rozdzielone na dwa lata budżetowe, w zależności od środków dostępnych w budżecie.
2. W przypadku gdy w terminie 24 miesięcy od przekazania pierwszej raty finansowania wstępnego nie wpłynie żadna deklaracja wydatków w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich, dokonywany jest zwrot do Komisji całości kwoty wypłaconej tytułem finansowania wstępnego.
3. Odsetki od kwoty finansowania wstępnego są przekazywane na rzecz danego programu rozwoju obszarów wiejskich i odejmowane od kwoty wydatków publicznych wymienionej w deklaracji końcowej wydatków.
4. Kwota przekazana tytułem finansowania wstępnego jest rozliczana w momencie zamykania programu rozwoju obszarów wiejskich.
Artykuł 26
Wypłata płatności pośrednich
1. Płatności pośrednie są dokonywane w ramach każdego programu rozwoju obszarów wiejskich. Ich wyliczenie następuje przez zastosowanie współczynnika współfinansowania do każdego priorytetu w ramach wydatków publicznych zatwierdzonych dla danego priorytetu.
2. Komisja dokonuje płatności pośrednich, z zastrzeżeniem dostępności środków w budżecie, w celu zwrotu wydatków poniesionych przez akredytowane agencje płatnicze na realizację działań.
3. Komisja dokonuje każdej płatności pośredniej pod warunkiem spełnienia następujących obowiązków:
a)
przekazania Komisji deklaracji wydatków, podpisanej przez akredytowaną agencję płatniczą, zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. c);
b)
przestrzegania całkowitej kwoty wkładu EFRROW przyznanej dla każdego z priorytetów dla całego okresu objętego danym programem;
c)
przekazania Komisji ostatniego rocznego sprawozdania dotyczącego wykonania danego programu rozwoju obszarów wiejskich.
4. Komisja powiadamia niezwłocznie akredytowaną agencję płatniczą oraz jednostkę koordynującą, jeżeli taka została wyznaczona, o braku spełnienia jednego z warunków przewidzianych w ust. 3 oraz o wynikającej z tego niedopuszczalności deklaracji wydatków.
5. Komisja dokonuje płatności pośredniej w terminie nieprzekraczającym 45 dni od daty rejestracji deklaracji wydatków spełniającej warunki określone w ust. 3, bez uszczerbku dla decyzji, o których mowa w art. 30 i 31.
6. Akredytowane agencje płatnicze sporządzają i przekazują Komisji, za pośrednictwem jednostki koordynującej lub, w przypadku gdy nie została ona wyznaczona, bezpośrednio, deklaracje wydatków pośrednich odnoszących się do programów rozwoju obszarów wiejskich, w terminach określonych przez Komisję. Deklaracje te odnoszą się do wydatków dokonanych przez agencję płatniczą w każdym okresie, którego dotyczą.
Deklaracje wydatków pośrednich dotyczące wydatków dokonanych po dniu 16 października są księgowane w budżecie na rok następny.
Artykuł 27
Zawieszanie i redukcja płatności pośrednich
1. Płatności pośrednie są dokonywane na warunkach określonych w art. 81 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, na podstawie deklaracji wydatków oraz informacji finansowych dostarczonych przez Państwa Członkowskie.
2. Jeżeli przekazane przez Państwo Członkowskie deklaracje wydatków lub informacje nie pozwalają stwierdzić, że deklaracja wydatków jest zgodna z obowiązującymi zasadami wspólnotowymi, żąda się od tego Państwa Członkowskiego przedstawienia informacji uzupełniających w terminie ustalanym w zależności od wagi problemu, który zasadniczo nie może być krótszy niż trzydzieści dni.
3. W przypadku braku odpowiedzi Państwa Członkowskiego na żądanie wymienione w ust. 2 lub w przypadku odpowiedzi uznanej za niewyczerpującą lub pozwalającą stwierdzić, że nie przestrzegano rozporządzenia lub nieprawidłowo wykorzystano fundusze wspólnotowe, Komisja może zredukować lub czasowo zawiesić płatności pośrednie na rzecz Państwa Członkowskiego. Komisja powiadamia o tym fakcie Państwo Członkowskie.
4. Zawieszenia płatności lub redukcji w odliczeniach płatności pośrednich, o których mowa w art. 26 dokonuje się z poszanowaniem zasady proporcjonalności i bez uszczerbku dla decyzji, o których mowa w art. 30 i 31.
Artykuł 28
Wypłaty salda i zamknięcie programu
1. Z zastrzeżeniem dostępności środków w budżecie, Komisja dokonuje płatności salda po otrzymaniu ostatniego rocznego sprawozdania dotyczącego wykonania programu rozwoju obszarów wiejskich, na podstawie: współczynnika współfinansowania dla każdego z priorytetów, sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizowania danego programu rozwoju obszarów wiejskich oraz związanej z nim decyzji w sprawie rozliczeń. Wymienione sprawozdania są przedstawiane Komisji najpóźniej w dniu 30 czerwca 2016 r. i odnoszą się do wydatków dokonanych przez akredytowaną agencję płatniczą do dnia 31 grudnia 2015 r.
2. Płatność salda następuje najpóźniej w terminie sześciu miesięcy od otrzymania informacji oraz dokumentów wymienionych w ust. 1. Pozostające po dokonaniu płatności salda przyznane kwoty są zwalniane przez Komisję najpóźniej w terminie sześciu miesięcy, bez uszczerbku dla przepisów art. 29 ust. 6.
3. Nieprzekazanie Komisji najpóźniej w dniu 30 czerwca 2016 r. ostatniego rocznego sprawozdania z wykonania budżetu wraz dokumentami niezbędnymi dla dokonania rozliczenia rachunków z ostatniego roku realizacji programu pociąga za sobą automatyczne zwolnienie salda zgodnie z art. 29.
Artykuł 29
Automatyczne zwolnienie zobowiązania
1. Komisja automatycznie zwalnia część zobowiązania budżetowego dotyczącego programu rozwoju obszarów wiejskich niewykorzystaną dla płatności finansowania wstępnego lub płatności pośrednich, lub dla której najpóźniej w dniu 31 grudnia drugiego roku następującego po roku, w którym podjęto zobowiązanie budżetowe, do Komisji nie wpłynęła żadna deklaracja wydatków spełniająca warunki określone w art. 26 ust. 3.
2. Część zobowiązań budżetowych, nadal otwartych w dniu 31 grudnia 2015 r., które nie stały się przedmiotem deklaracji wydatków najpóźniej w dniu 30 czerwca 2016 r., jest przedmiotem automatycznego zwolnienia.
3. Jeżeli zezwolenie na pomoc lub program pomocowy wymaga wydania przez Komisję decyzji późniejszej w stosunku do decyzji zatwierdzającej program rozwoju obszarów wiejskich, termin automatycznego zwolnienia biegnie od dnia wydania późniejszej decyzji. Kwoty, których dotyczy to odstępstwo, są ustalane na podstawie harmonogramu przedstawionego przez Państwo Członkowskie.
4. W przypadku postępowania sądowego lub odwoławczego postępowania administracyjnego mającego skutek zawieszający, bieg terminu, o którym mowa w ust. 1 lub 2, z upływem którego następuje automatyczne zwolnienie zostaje zawieszony dla kwoty odpowiadającej danym operacjom na czas trwania wymienionego postępowania sądowego lub odwoławczego postępowania administracyjnego, pod warunkiem że Komisja otrzyma od Państwa Członkowskiego najpóźniej w dniu 31 grudnia roku N + 2 zawierającą uzasadnienie informację na ten temat.
5. Obliczając kwoty automatycznie zwolnione, nie bierze się pod uwagę:
a)
części zobowiązań budżetowych, które są przedmiotem deklaracji wydatków, ale których zwrot jest przedmiotem redukcji lub zawieszenia przez Komisję na dzień 31 grudnia roku N + 2;
b)
części zobowiązań budżetowych, które nie mogły stać się przedmiotem wypłaty ze strony agencji płatniczej z powodu siły wyższej i której brak ma istotne skutki dla realizacji programu rozwoju obszarów wiejskich. Władze krajowe powołujące się na siłę wyższą są zobowiązane do udowodnienia jej bezpośrednich konsekwencji dla realizacji całości lub części programu.
6. Komisja powiadamia w odpowiednim czasie Państwo Członkowskie i zainteresowane władze o istnieniu ryzyka zastosowania automatycznego zwolnienia. Komisja powiadamia Państwo Członkowskie i zainteresowane władze o kwocie automatycznego zwolnienia wynikającej z posiadanych przez nią informacji. Państwo Członkowskie dysponuje terminem dwóch miesięcy od daty otrzymania tej informacji na wyrażenie swojej zgody na wymienioną kwotę lub na przedstawienie swych uwag. Komisja dokonuje automatycznego zwolnienia najpóźniej w terminie dziewięciu miesięcy od upływu ostatecznych terminów przewidzianych w ust. 1 - 4.
7. W przypadku zastosowania automatycznego zwolnienia, udział EFRROW w danym programie rozwoju obszarów wiejskich zostaje zmniejszony dla danego roku o kwotę automatycznego zwolnienia. Państwo Członkowskie przedstawia skorygowany plan finansowania w celu podzielenia kwoty zmniejszenia między priorytety programu. W przypadku jego braku Komisja dokonuje proporcjonalnego zmniejszenia kwot przyznanych dla każdego priorytetu.
8. Jeżeli niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie po dniu 1 stycznia 2007 r., termin, po którego upłynięciu może nastąpić pierwsze automatyczne zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, zostaje przedłużony dla pierwszego zobowiązania o liczbę miesięcy między dniem 1 stycznia 2007 r. a datą przyjęcia przez Komisję danego programu rozwoju obszarów wiejskich.
TYTUŁ IV
ROZLICZENIE RACHUNKÓW I NADZÓR KOMISJI
ROZDZIAŁ 1
Rozliczenie
Artykuł 30
Rozliczenie rachunków
1. Przed dniem 30 kwietnia roku następującego po danym roku budżetowym, zgodnie z procedurą określoną w art. 41 ust. 3, Komisja podejmuje decyzję w sprawie rozliczenia rachunków akredytowanych agencji płatniczych, na podstawie przekazanych informacji zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. c) pkt iii).
2. Decyzja w sprawie rozliczenia rachunków dotyczy kompletności, dokładności i prawdziwości przedłożonych rocznych sprawozdań finansowych. Decyzja jest podejmowana bez uszczerbku dla decyzji podjętych później na mocy art. 31.
Artykuł 31
Rozliczenie zgodności
1. Komisja decyduje o kwotach podlegających wyłączeniu z finansowania Wspólnoty, jeżeli stwierdzi, że wydatki określone w art. 3 ust. 1 i art. 4 nie zostały dokonane zgodnie z zasadami wspólnotowymi, według procedury, o której mowa w art. 41 ust. 3.
2. Komisja dokonuje oszacowania kwot podlegających wyłączeniu z uwzględnieniem w szczególności stwierdzonego stopnia niezgodności. Komisja uwzględnia naturę i wagę naruszenia oraz stratę finansową poniesioną przez Wspólnotę.
3. Przed podjęciem każdej decyzji o odmowie finansowania, wyniki kontroli Komisji oraz odpowiedzi zainteresowanego Państwa Członkowskiego są przedmiotem pisemnych zawiadomień, w następstwie których obie strony próbują osiągnąć porozumienie w sprawie środków, które mają zostać podjęte.
W przypadku gdy porozumienie nie zostało osiągnięte, Państwo Członkowskie może zwrócić się o rozpoczęcie procedury mającej na celu pogodzenie stanowisk stron w terminie czterech miesięcy; jej wyniki są przedmiotem sprawozdania przekazywanego Komisji i rozpatrywanego przez nią przed podjęciem ewentualnej decyzji o odmowie finansowania.
4. Odmowa finansowania nie może dotyczyć:
a)
wydatków określonych w art. 3 ust. 1, dokonanych więcej niż dwadzieścia cztery miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli;
b)
wydatków związanych ze środkami wieloletnimi stanowiącymi część wydatków określonych w art. 3 ust. 1, lub programów określonych w art. 4, dla których ostatnie nałożone na beneficjenta zobowiązanie nastąpiło więcej niż dwadzieścia cztery miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli;
c)
wydatków związanych ze środkami przewidzianymi w programach określonych w art. 4, innych niż te, o których mowa w lit. b), dla których ostatnia płatność lub, w zależności od przypadku, płatność salda przez agencję płatniczą nastąpiła więcej niż dwadzieścia cztery miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli.
5. Ustępu 4 nie stosuje się do konsekwencji finansowych:
a)
nieprawidłowości określonych w art. 32 i 33;
b)
związanych z krajowymi programami pomocowymi lub z naruszeniami, w stosunku do których została wszczęta procedura określona w art. 88 Traktatu lub w art. 226 Traktatu.
ROZDZIAŁ 2
Nieprawidłowości
Artykuł 32
Przepisy szczególne dotyczące EFRG
1. Kwoty odzyskane w wyniku nieprawidłowości lub zaniedbań, wraz z odsetkami, są przekazywane agencjom płatniczym i księgowane przez nie jako dochody przyznane w ramach EFRG w miesiącu ich rzeczywistego wpływu.
2. W przypadku zwrotu do budżetu wspólnotowego Państwo Członkowskie może zatrzymać 20 % odpowiednich kwot tytułem ryczałtowego zwrotu kosztów windykacji, z wyjątkiem kwot dotyczących nieprawidłowości lub zaniedbań, które można przypisać władzom administracyjnym lub innym organom zainteresowanego Państwa Członkowskiego.
3. Przy przekazywaniu rocznych sprawozdań finansowych, przewidzianym w art. 8 ust. 1 lit. c) pkt iii) Państwa Członkowskie przesyłają Komisji skrócone zestawienie procedur windykacji wszczętych w wyniku nieprawidłowości, dołączając zestawienie kwot jeszcze nieodzyskanych, w podziale według postępowania administracyjnego lub sądowego oraz według roku odpowiadającego pierwszemu administracyjnemu lub sądowemu ustaleniu nieprawidłowości.
Państwa Członkowskie udostępniają Komisji szczegółowe zestawienie indywidualnych procedur windykacji, jak również kwot indywidualnych jeszcze nieodzyskanych.
4. Po przeprowadzeniu procedury przewidzianej w art. 31 ust. 3, Komisja może zdecydować o obciążeniu Państwa Członkowskiego kwotami do odzyskania:
a)
jeżeli Państwo Członkowskie nie wszczęło wszystkich postępowań administracyjnych lub sądowych przewidzianych ustawodawstwem krajowym i wspólnotowym w celu windykacji w roku następującym po pierwszym ustaleniu administracyjnym lub sądowym;
b)
jeżeli pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe nie zostało dokonane lub zostało dokonane z opóźnieniem mogącym udaremnić odzyskanie lub gdy nieprawidłowość nie została ujęta w skróconym zestawieniu, określonym w ust. 3 akapit pierwszy, w roku dokonania pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego.
5. Jeżeli odzyskanie nie nastąpiło w terminie czterech lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50 % zainteresowane Państwo Członkowskie oraz w 50 % budżet wspólnotowy.
Zainteresowane Państwo Członkowskie wskazuje osobno w skróconym zestawieniu określonym w ust. 3 akapit pierwszy kwoty, które nie zostały odzyskane w terminach przewidzianych w akapicie pierwszym niniejszego ustępu.
Podział obciążenia finansowego wynikającego z nieodzyskania, zgodnie z akapitem pierwszym, nie narusza obowiązku zainteresowanego Państwa Członkowskiego kontynuowania procedur windykacji, przy zastosowaniu art. 9 ust. 1 niniejszego rozporządzenia. Kwoty odzyskane w ten sposób są w 50 % przeznaczane na rzecz EFRG, po zastosowaniu potrącenia przewidzianego w ust. 2.
Gdy w ramach procedury windykacji brak nieprawidłowości zostanie stwierdzony aktem administracyjnym lub sądowym o charakterze ostatecznym, obciążenia finansowe ponoszone przez Państwo Członkowskie na mocy akapitu pierwszego deklarowane są wobec EFRG jako wydatek.
Jednakże jeżeli z przyczyn niezależnych od danego Państwa Członkowskiego, odzyskanie nie mogło nastąpić w terminach określonych w akapicie pierwszym i jeżeli kwota, która ma zostać odzyskana, przekracza 1 milion EUR, Komisja może, na wniosek Państwa Członkowskiego, przedłużyć te terminy o nie więcej niż 50 % długości terminów początkowych.
6. W uzasadnionych przypadkach Państwa Członkowskie mogą zdecydować o niekontynuowaniu windykacji. Wymieniona decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:
a)
gdy łączna kwota poniesionych i przewidywanych kosztów windykacji przewyższa kwotę do odzyskania;
b)
gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe w związku z niewypłacalnością dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym zainteresowanego Państwa Członkowskiego.
Zainteresowane Państwo Członkowskie wskazuje osobno, w skróconym zestawieniu określonym w ust. 3 akapit pierwszy, kwoty, co do których zdecydowało o niekontynuowaniu procedur windykacji, oraz przedstawia uzasadnienie swojej decyzji.
7. Konsekwencje finansowe obciążające Państwo Członkowskie, wynikające z zastosowania ust. 5, są ujmowane przez zainteresowane Państwo Członkowskie w rocznych sprawozdaniach finansowych przekazywanych Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. c) pkt iii). Komisja sprawdza prawidłowość ich zastosowania oraz, w stosownym przypadku, dokonuje niezbędnych zmian przy wydawaniu decyzji przewidzianej w art. 30 ust. 1.
8. Po przeprowadzeniu procedury przewidzianej w art. 31 ust. 3, Komisja może zdecydować o wyłączeniu z finansowania wspólnotowego kwot obciążających budżet Wspólnoty w następujących przypadkach:
a)
na mocy ust. 5 i 6, jeżeli stwierdzi, że nieprawidłowości w windykacji lub jej brak wynikają z nieprawidłowości lub zaniedbań władz administracyjnych, służb lub organów Państwa Członkowskiego;
b)
na mocy ust. 6, jeżeli oceni, że uzasadnienie przedstawione przez Państwo Członkowskie nie jest wystarczające, by uzasadnić decyzję o wstrzymaniu procedury windykacji.
Artykuł 33
Przepisy szczególne dotyczące EFRROW
1. Państwa Członkowskie dokonują wyrównań finansowych, wynikających z nieprawidłowości i zaniedbań stwierdzonych w działaniach lub programach rozwoju obszarów wiejskich, przez całkowite lub częściowe anulowanie danego finansowania wspólnotowego. Państwa Członkowskie biorą pod uwagę naturę i wagę stwierdzonych nieprawidłowości, jak również rozmiar straty finansowej poniesionej przez EFRROW.
2. Jeżeli środki wspólnotowe zostały już wypłacone beneficjentowi, są one odzyskiwane przez akredytowaną agencję płatniczą zgodnie z jej własnymi procedurami windykacji, i ponownie wykorzystywane zgodnie z ust. 3 lit. c).
3. Państwa Członkowskie dokonują wyrównań finansowych oraz ponownie wykorzystują fundusze z zastrzeżeniem następujących warunków:
a)
w momencie stwierdzenia nieprawidłowości Państwa Członkowskie rozszerzają prowadzone przez nie dochodzenia na wszystkie działania, które mogły zostać dotknięte tymi nieprawidłowościami;
b)
Państwa Członkowskie zawiadamiają Komisję o wyrównaniach;
c)
anulowane kwoty finansowania wspólnotowego i kwoty odzyskane, jak również związane z nimi odsetki są ponownie przypisane do danego programu. Jednakże fundusze wspólnotowe anulowane lub odzyskane mogą być ponownie wykorzystane przez Państwo Członkowskie jedynie dla działań przewidzianych w tym samym programie rozwoju obszarów wiejskich i pod warunkiem że kwoty te nie zostaną ponownie przeznaczone na działania, które były przedmiotem wyrównania finansowego.
4. W trakcie przewidzianego w art. 8 ust. 1 lit. c) pkt iii) przedkładania rocznych sprawozdań finansowych Państwa Członkowskie przekazują Komisji skrócone zestawienie procedur windykacji wszczętych w wyniku nieprawidłowości, dołączając zestawienie kwot jeszcze nieodzyskanych w podziale według postępowania administracyjnego lub sądowego oraz według roku odpowiadającemu pierwszemu administracyjnemu lub sądowemu ustaleniu nieprawidłowości.
Państwa Członkowskie informują Komisję o sposobie, w jaki zdecydowały lub zamierzają ponownie wykorzystać wycofane fundusze oraz, w razie konieczności, dokonać modyfikacji planu finansowania danego programu rozwoju obszarów wiejskich.
5. Po przeprowadzeniu procedury określonej w art. 31 ust. 3 Komisja może zdecydować o obciążeniu Państwa Członkowskiego kwotami do odzyskania:
a)
jeżeli Państwo Członkowskie nie wszczęło wszystkich postępowań administracyjnych lub sądowych przewidzianych ustawodawstwem krajowym i wspólnotowym dla odzyskiwania funduszy wypłaconych beneficjentom w roku następującym po pierwszym ustaleniu administracyjnym lub sądowym;
b)
jeżeli Państwo Członkowskie nie przestrzegało ciążących na nim zobowiązań zgodnie z ust. 2 lit. a) i c).
6. Jeżeli odzyskanie określone w ust. 2 zostało dokonane po zamknięciu programu rozwoju obszarów wiejskich, Państwo Członkowskie dokonuje zwrotu odzyskanych kwot do budżetu Wspólnoty.
7. Państwo Członkowskie może zdecydować o wstrzymaniu procedury windykacji po zakończeniu programu rozwoju obszarów wiejskich, na warunkach przewidzianych w art. 32 ust. 6.
8. Jeżeli odzyskanie nie nastąpiło przed zamknięciem programu rozwoju obszarów wiejskich, konsekwencje finansowe nieodzyskania są ponoszone w 50 % przez zainteresowane Państwo Członkowskie oraz w 50 % przez budżet wspólnotowy i uwzględnione na koniec terminu czterech lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub na koniec terminu ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi albo w chwili zamknięcia programu, jeżeli powyższe terminy wygasają przed jego zamknięciem.
Jednakże jeżeli z przyczyn niezależnych od danego Państwa Członkowskiego odzyskanie nie mogło nastąpić w terminach określonych w akapicie pierwszym i jeżeli kwota, która ma zostać odzyskana, przekracza 1 milion EUR, Komisja może, na wniosek Państwa Członkowskiego, przedłużyć te terminy o nie więcej niż 50 % długości terminów początkowych.
9. W przypadkach określonych w ust. 8 kwoty odnoszące się do 50 % udziału ponoszonego przez Państwo Członkowskie dane Państwo przekazuje do budżetu Wspólnoty.
10. Jeżeli Komisja dokonuje wyrównania finansowego, wyrównanie to nie narusza obowiązku Państwa Członkowskiego windykacji kwot wypłaconych tytułem jego własnego udziału finansowego na mocy art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (14).
Artykuł 34
Przeznaczenie dochodów pochodzących od Państw Członkowskich
1. Za dochody przekazane w rozumieniu art. 18 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 uznaje się:
a)
kwoty, które zgodnie z art. 31, 32 i 33 niniejszego rozporządzenia powinny zostać przekazane do budżetu Wspólnoty, wraz z odsetkami;
b)
kwoty otrzymane lub odzyskane zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającym opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (15).
2. Kwoty określone w ust. 1 lit. a) i b) są przekazywane do budżetu Wspólnoty oraz, w przypadku ich ponownego wykorzystania, wykorzystywane wyłącznie do finansowania odpowiednio wydatków EFRG lub EFRROW.
Artykuł 35
Definicja ustalenia administracyjnego lub sądowego
Do celów niniejszego rozdziału pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe stanowi pierwsza pisemna ocena dokonana przez właściwy organ administracyjny lub sądowy stwierdzająca, na podstawie konkretnych faktów, istnienie nieprawidłowości, bez uszczerbku dla możliwości poddania tego stwierdzenia sprawdzeniu lub późniejszemu wycofaniu w wyniku rozwoju przebiegu postępowania administracyjnego lub sądowego.
ROZDZIAŁ 3
Nadzór Komisji
Artykuł 36
Dostęp do informacji
1. Państwa Członkowskie udostępniają Komisji wszystkie informacje niezbędne dla właściwego funkcjonowania EFRG i EFRROW oraz podejmują wszelkie właściwe środki w celu ułatwienia kontroli, które Komisja może uznać za konieczne w ramach zarządzania finansowaniem wspólnotowym, łącznie z kontrolami na miejscu.
2. Państwa Członkowskie przekazują, na żądanie Komisji, przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, które zostały przyjęte w celu zastosowania aktów prawnych Wspólnoty dotyczących wspólnej polityki rolnej, w takim stopniu, w jakim akty te mają konsekwencje finansowe dla EFRG lub EFRROW.
3. Państwa Członkowskie udostępniają Komisji wszelkie informacje dotyczące stwierdzonych nieprawidłowości, zgodnie z art. 32 i 33, jak również informacje dotyczące działań podjętych w celu odzyskania kwot niesłusznie wypłaconych, w wyniku wymienionych nieprawidłowości.
Artykuł 37
Kontrole na miejscu
1. Bez uszczerbku dla kontroli przeprowadzanych przez Państwa Członkowskie zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi, a także bez uszczerbku dla postanowień art. 248 Traktatu lub wszelkich kontroli przeprowadzanej na podstawie art. 279 Traktatu, Komisja może organizować kontrole na miejscu w celu sprawdzenia w szczególności:
a)
zgodności praktyk administracyjnych z zasadami wspólnotowymi;
b)
istnienia niezbędnych dokumentów dowodowych i ich zgodności z działaniami finansowanymi przez EFRG lub EFRROW;
c)
warunków, w jakich są przeprowadzane i kontrolowane transakcje finansowane przez EFRG lub EFRROW.
Osoby upoważnione przez Komisję do przeprowadzania kontroli na miejscu lub przedstawiciele Komisji działający w ramach udzielonych im kompetencji mają dostęp do ksiąg i wszystkich innych dokumentów, w tym dokumentów i ich metadanych, związanych z wydatkami finansowanymi przez EFRG lub EFRROW, łącznie z informacjami sporządzonymi lub otrzymanymi i przechowywanymi w postaci elektronicznej.
Uprawnienie do przeprowadzania kontroli, o których mowa powyżej, nie ma wpływu na stosowanie przepisów krajowych, które zastrzegają dokonywanie niektórych aktów przez funkcjonariuszy wyznaczonych w szczególny sposób przez prawo krajowe. Osoby upoważnione przez Komisję nie biorą udziału w szczególności w dokonywaniu rewizji domowych lub w formalnych przesłuchaniach osób przeprowadzanych w ramach przepisów krajowych Państwa Członkowskiego. Mają one jednakże dostęp do wszystkich informacji uzyskanych w ten sposób.
2. W odpowiednim czasie przed przeprowadzeniem kontroli Komisja powiadamia zainteresowane Państwo Członkowskie lub Państwo Członkowskie, na którego terenie kontrola ma się odbyć. Przedstawiciele zainteresowanego Państwa Członkowskiego mogą brać udział w tej kontroli.
Na żądanie Komisji i za zgodą Państwa Członkowskiego kontrole dodatkowe lub dochodzenia dotyczące działalności określonych w niniejszym rozporządzeniu są dokonywane przez właściwe organy tego Państwa Członkowskiego. Przedstawiciele Komisji lub osoby upoważnione przez Komisję mogą uczestniczyć w tej kontroli.
W celu ulepszenia kontroli Komisja może, za zgodą zainteresowanych Państw Członkowskich, włączyć organy administracyjne wymienionych Państw Członkowskich do niektórych kontroli lub niektórych dochodzeń.
TYTUŁ V
PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE
Artykuł 38
Wydatki EFOGR - Sekcja Gwarancji, z wyjątkiem wydatków na rozwój obszarów wiejskich
1. EFOGR - Sekcja Gwarancji finansuje wydatki dokonywane przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 2 i art. 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1258/1999 do dnia 15 października 2006 r.
2. Do wydatków dokonywanych przez Państwa Członkowskie po dniu 16 października 2006 r. stosuje się zasady określone w niniejszym rozporządzeniu.
Artykuł 39
Wydatki na rozwój obszarów wiejskich EFOGR - Sekcja Gwarancji
1. Dla Państw Członkowskich będących członkami Unii Europejskiej przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się następujące zasady dotyczące programów rozwoju obszarów wiejskich realizowanych w latach 2000 - 2006, finansowanych przez EFOGR - Sekcja Gwarancji, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1258/1999:
a)
wypłaty na rzecz beneficjentów wstrzymuje się najpóźniej w dniu 15 października 2006 r., a związane z nimi wydatki Państw Członkowskich Komisja zwraca najpóźniej na podstawie deklaracji wydatków z października 2006 r. Jednakże Komisja może, w uzasadnionych wypadkach i zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 41 ust. 2, udzielić zgody na wypłaty do dnia 31 grudnia 2006 r. pod warunkiem zwrotu do EFRG identycznych kwot ze środków wypłaconych Państwom Członkowskim jako zaliczki na czas realizacji programów zgodnie z art. 5 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1258/1999;
b)
zaliczki przyznane Państwom Członkowskim na czas realizacji programów zgodnie z art. 5 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1258/1999 odliczają one od wydatków finansowanych przez EFRG najpóźniej wraz z deklaracją wydatków z grudnia 2006 r.;
c)
na żądanie Państw Członkowskich wydatki poniesione przez akredytowane agencje płatnicze w okresie od dnia 16 października do dnia 31 grudnia 2006 r., z wyjątkiem wydatków zatwierdzonych zgodnie z lit. a) zdanie drugie, są uwzględniane w budżecie EFRROW tytułem planowania rozwoju obszarów wiejskich w latach 2007 - 2013;
d)
środki finansowe dostępne w Państwie Członkowskim w dniu 1 stycznia 2007 r., w następstwie redukcji lub unieważnienia kwot płatności dokonanych dobrowolnie przez to Państwo Członkowskie lub w ramach sankcji zgodnie z art. 3, 4 i 5 rozporządzenia (WE) nr 1259/1999, są wykorzystywane przez to Państwo Członkowskie na finansowanie środków rozwoju obszarów wiejskich, o którym mowa w art. 4 niniejszego rozporządzenia;
e)
jeżeli Państwa Członkowskie nie wykorzystają środków finansowych określonych w lit. d) w terminie ustalonym zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 41 ust. 2, odpowiadające im kwoty są zwracane do budżetu EFRG.
2. Dla Państw Członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r., kwoty przyznane na finansowanie działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z art. 3 ust. 1 decyzją Komisji podjętą między dniem 1 stycznia 2004 r. a dniem 31 grudnia 2006 r., dla których dokumenty niezbędne do zakończenia działań nie zostały przekazane Komisji do końca terminu przyznanego na przekazanie sprawozdania końcowego, podlegają automatycznemu zwolnieniu przez Komisję najpóźniej w dniu 31 grudnia 2010 r. i pociągają za sobą zwrot przez Państwa Członkowskie kwot niesłusznie otrzymanych.
3. Kwoty związane z działaniami lub programami będącymi przedmiotem postępowania sądowego lub postępowania administracyjnego, które zgodnie z ustawodawstwem krajowym mają skutek zawieszający, są wyłączone z obliczania kwoty automatycznego zwolnienia przewidzianego w ust. 1 i 2.
Artykuł 40
Wydatki EFOGR - Sekcja Orientacji
1. Kwoty przyznane na finansowanie działań związanych z rozwojem obszarów wiejskich przez EFOGR - Sekcja Orientacji na mocy decyzji Komisji przyjętej między dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 31 grudnia 2006 r., dla których dokumenty niezbędne do zakończenia działań nie zostały przekazane Komisji do końca terminu przyznanego na przekazanie sprawozdania końcowego, podlegają automatycznemu zwolnieniu przez Komisję najpóźniej w dniu 31 grudnia 2010 r. i pociągają za sobą zwrot przez Państwa Członkowskie kwot niesłusznie otrzymanych. Dokumentami niezbędnymi dla zakończenia działań są deklaracja wydatków dotycząca płatności salda, sprawozdanie końcowe z wykonania oraz deklaracja, o której mowa w art. 38 ust. 1 lit. f) rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych (16).
2. Kwoty związane z działaniami lub programami będącymi przedmiotem postępowania sądowego lub postępowania administracyjnego, które zgodnie z ustawodawstwem krajowym mają skutek zawieszający, są wyłączone z obliczania kwoty automatycznego anulowania przewidzianego w ust. 1.
Artykuł 41
Komitet ds. Funduszy
1. Komisji jest wspierana przez Komitet ds. Funduszy Rolniczych (zwany dalej „Komitetem”).
2. W przypadku odwołania do niniejszego ustępu, mają zastosowanie art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE wynosi jeden miesiąc.
3. W przypadku odwołania się do niniejszego ustępu, mają zastosowanie art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE.
4. Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 42
Zasady stosowania
Komisja ustanawia zasady stosowania niniejszego rozporządzenia zgodnie z procedurą określoną w art. 41 ust. 2. Komisja ustanawia, stosując niniejsze rozporządzenie, w szczególności jego art. 6, 7, 8, 9, 16, 26, 28, 31, 32, 33, 34, 37 i 48:
1.
warunki mające zastosowanie do akredytacji agencji płatniczych oraz jednostek certyfikujących, jak również do szczegółowej akredytacji jednostek koordynujących, ich odpowiednich funkcji, wymaganych informacji oraz warunków udostępniania i przekazywania tych informacji Komisji;
2.
warunki, które muszą być spełnione przy delegowaniu zadań agencji płatniczych;
3.
dopuszczalne standardy procedur certyfikacyjnych, rodzaj i zasięg tych procedur oraz terminy, w jakich mają się odbywać;
4.
warunki przeprowadzania procedur automatycznego zwolnienia, sprawdzania zgodności rozliczeń oraz rozliczania rachunków;
5.
warunki otrzymywania i przyznawania dochodów pochodzących z Państw Członkowskich;
6.
ogólne zasady przeprowadzania kontroli na miejscu;
7.
formę, treść, częstotliwość, terminy i warunki przekazywania Komisji lub oddawania do dyspozycji Komisji:
-
deklaracji wydatków oraz wykazów przewidywanych wydatków jak również ich aktualizacji,
-
poświadczenia wiarygodności oraz rocznych rachunków agencji płatniczych,
-
sprawozdań certyfikacyjnych rachunków,
-
danych identyfikacyjnych akredytowanych agencji płatniczych, jednostek koordynujących i jednostek certyfikujących,
-
warunków przyjmowania i dokonywania płatności wydatków finansowanych z tytułu EFRG i EFRROW,
-
zawiadomień o wyrównaniach finansowych dokonywanych przez Państwa Członkowskie w ramach działań lub programów rozwoju obszarów wiejskich oraz skróconych sprawozdań na temat procedur windykacji wszczętych przez Państwa Członkowskie na skutek nieprawidłowości,
-
informacji dotyczących środków podjętych przy zastosowaniu art. 9;
8.
zasad dotyczących przechowywania dokumentów i informacji;
9.
środków przejściowych koniecznych do wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 43
Roczne sprawozdanie finansowe
Przed dniem 1 września każdego roku następującego po roku budżetowym Komisja sporządza sprawozdanie finansowe z zarządzania EFRG i EFRROW w poprzednim roku budżetowym i przekazuje je Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
Artykuł 44
Poufność
Państwa Członkowskie i Komisja podejmują wszelkie środki niezbędne w celu zapewnienia poufności informacji przekazywanych lub otrzymywanych w ramach działań kontrolnych i rozliczania rachunków, prowadzonych na mocy niniejszego rozporządzenia.
Zasady określone w art. 8 rozporządzenia Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (17) stosuje się do wyżej wymienionych informacji.
Artykuł 45
Stosowanie euro
1. Kwoty wymienione w decyzjach Komisji przyjmujących programy rozwoju obszarów wiejskich, kwoty zobowiązań oraz płatności Komisji, jak również kwoty poświadczonych lub zatwierdzonych wydatków oraz deklaracje wydatków Państw Członkowskich są wyrażane i wypłacane w euro.
2. Jeżeli bezpośrednia płatność przewidziana rozporządzeniem (WE) nr 1782/2003 zostaje dokonana na rzecz beneficjenta w walucie innej niż euro, Państwa Członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażoną w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.
3. W przypadku gdy ust. 2 ma zastosowanie, Komisja dokonuje zwrotu Państwom Członkowskim kwot wypłaconych beneficjentom na podstawie deklaracji wydatków sporządzanej przez Państwa Członkowskie. W celu sporządzenia deklaracji wydatków Państwa Członkowskie stosują ten sam kurs wymiany walut, który został zastosowany przy wypłacie beneficjentowi.
Artykuł 46
Zmiany w rozporządzeniu (EWG) nr 595/91
W rozporządzeniu (EWG) nr 595/91 wprowadza się następujące zmiany:
1.
w art. 5 skreśla się ust. 2;
2.
w art. 7 skreśla się ust. 1.
Artykuł 47
Uchylenia
1. Rozporządzenie nr 25, rozporządzenie (WE) nr 723/97 i rozporządzenie (WE) nr 1258/1999 tracą moc.
Jednakże rozporządzenie (WE) nr 1258/1999 ma nadal zastosowanie do dnia 15 października 2006 r. w odniesieniu do wydatków dokonywanych przez Państwa Członkowskie oraz do dnia 31 grudnia 2006 r. w odniesieniu do wydatków dokonywanych przez Komisję.
2. Odniesienia do uchylonych rozporządzeń uznaje się za odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w Załączniku.
Artykuł 48
Środki przejściowe
W celu wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia Komisja przyjmuje środki jednocześnie niezbędne i należycie uzasadnione, służące rozwiązaniu, w nagłych przypadkach, problemów praktycznych i konkretnych, w szczególności problemów związanych z przejściem od przepisów rozporządzeń nr 25, (WE) nr 723/97 i (WE) nr 1258/1999 do niniejszego rozporządzenia. Środki te mogą stanowić odstępstwo od niektórych części niniejszego rozporządzenia, ale jedynie w ściśle koniecznym zakresie i okresie.
Artykuł 49
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie siódmego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r., z wyjątkiem art. 18 ust. 4 i 5, które stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia bez uszczerbku dla art. 47.
Jednakże następujące przepisy stosuje się od dnia 16 października 2006 r.:
-
art. 30 i 31 dla wydatków dokonanych od dnia 16 października 2006 r.,
-
art. 32 dla przypadków określonych w ramach art. 3 rozporządzenia (EWG) nr 595/91, dla których w dniu 16 października 2006 r. nie nastąpiło jeszcze pełne odzyskanie środków,
-
art. 38, 39, 41, 44 i 45 dla wydatków zgłoszonych w roku 2006 w ramach roku budżetowego 2007.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Luksemburgu, dnia 21 czerwca 2005 r.