Decyzja NR 508/2000/WE Parlamentu Europejskiego I Rady
z dnia 14 lutego 2000 r.
ustanawiająca program "Kultura 2000"
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności art. 151 ust. 5 tiret pierwsze,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu, w świetle wspólnego tekstu zatwierdzonego przez Komitet Pojednawczy dnia 9 grudnia 1999 r. [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Kultura przedstawia wielką wartość samą w sobie dla wszystkich ludzi w Europie, jest podstawowym elementem integracji europejskiej i przyczynia się do afirmacji i żywotności europejskiego modelu społeczeństwa oraz wpływu Wspólnoty na arenie międzynarodowej.
(2) Kultura jest jednocześnie czynnikiem ekonomicznym i czynnikiem integracji społecznej i obywatelskiej; z tego powodu odgrywa ona istotną rolę wobec nowych wyzwań stojących przed Wspólnotą, takich jak globalizacja, społeczeństwo informacyjne, jedność społeczna oraz tworzenie nowych miejsc pracy.
(3) Ze względu na konieczność sprostania potrzebom wymiaru kulturowego w Unii Europejskiej Wspólnota musi uwzględniać w swych działaniach aspekty kulturalne zgodnie z przepisami Traktatu innymi niż art. 151, w szczególności w celu poszanowania i wspierania różnorodności kultur wchodzących w jej skład, w tym kontekście Komisja powinna zachęcać do upowszechniania informacji o możliwościach, jakie stwarzają dla przemysłu kulturalnego fundusze strukturalne zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającym przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych [4] oraz podjąć badania w tym celu.
(4) Ze względu na rosnącą wagę kultury dla społeczeństwa europejskiego oraz na zadania stojące przed Wspólnotą u progu XXI wieku istotne jest zwiększenie skuteczności i spójności środków wspólnotowych w zakresie kultury poprzez zaproponowanie jednolitych wytycznych i ram programowych na okres 2000-2004, mając na uwadze potrzebę większego uwzględnienia kultury w politykach wspólnotowych; z tego względu decyzja Rady z dnia 22 września 1997 r. dotycząca przyszłości działalności kulturalnej w Europie [5], wzywa Komisję do złożenia wniosków w celu ustanowienia jednolitego instrumentu programowania i finansowania, mającego na celu wykonanie art. 151 Traktatu.
(5) Jeśli obywatele w pełni wspierają i uczestniczą w integracji europejskiej, większy nacisk należy położyć na podkreślenie ich wspólnych wartości i korzeni kulturowych jako kluczowego elementu ich tożsamości i przynależności do społeczeństwa opartego na zasadzie wolności, demokracji, tolerancji i solidarności; niezbędne jest osiągnięcie lepszej równowagi między aspektem ekonomicznym a kulturalnym we Wspólnocie, tak aby aspekty te mogły się uzupełniać i równoważyć.
(6) Traktat zobowiązuje Unię Europejską do tworzenia bliższych związków między narodami Europy oraz przyczyniania się do rozkwitu kultur Państw Członkowskich, z poszanowaniem ich różnorodności narodowej i regionalnej, jednocześnie podkreślając znaczenie wspólnego dziedzictwa kulturowego; należy poświęcać specjalną uwagę ochronie pozycji małych kultur europejskich i języków mniej używanych.
(7) Wspólnota w konsekwencji zaangażowana jest w prace nad rozwojem przestrzeni kulturowej wspólnej dla narodów europejskich, otwartej, zróżnicowanej i powstałej na zasadzie pomocniczości, współpracy między wszystkimi zaangażowanymi w sektorze kulturowym, promowaniu ram legislacyjnych sprzyjających działaniom kulturalnym oraz zapewnieniu przestrzegania różnorodności kulturowych, a także zintegrowaniu wymiaru kulturalnego do polityk Wspólnoty zgodnie z art. 151 ust. 4 Traktatu.
(8) Aby ta wspólna przestrzeń kulturowa narodów Europy stała się faktem, potrzebne jest pobudzanie twórczych działań, wspieranie dziedzictwa kulturowego w wymiarze europejskim, zwiększanie wzajemnej świadomości historycznej i kulturowej narodów europejskich, a także wspieranie wymiany kulturowej w celu poprawy upowszechniania wiedzy oraz stymulacji współpracy i działań twórczych.
(9) W tym kontekście istnieje potrzeba wspierania bliższej współpracy z zaangażowanymi w działania kulturalne poprzez zachęcanie ich do zawierania umów o współpracy, w celu realizowania wspólnych projektów, większe wspieranie docelowych środków o wysokim profilu europejskim, a także zapewnianie wsparcia dla szczególnych innowacyjnych środków oraz zachęcanie do wymiany i dialogu na wybrane tematy istotne dla Europy.
(10) Programy kulturalne Kaleidoscope, Ariane i Raphael, określone kolejno w decyzji nr 719/96/WE [6], decyzji nr 2085/97/WE [7] i decyzji nr 2228/97/WE [8] Parlamentu Europejskiego i Rady, wyznaczyły pierwszy pozytywny etap we wdrażaniu działań wspólnotowych w dziedzinie kultury; jednakże starania kulturalne Wspólnoty powinny być uproszczone i wzmocnione na podstawie rezultatów oceny i dokonań wyżej wspomnianych programów.
(11) Zgodnie z komunikatem Komisji "Agenda 2000" należy zwiększyć skuteczność środków na poziomie wspólnotowym, w szczególności poprzez skoncentrowanie dostępnych zasobów polityki wewnętrznej, włączając działania kulturalne.
(12) Znaczne doświadczenia zostały zdobyte, w szczególności poprzez ocenę pierwszych programów kulturalnych, szeroką konsultację ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz jako rezultat forum kulturalnego Unii Europejskiej, które odbyło się w dniach 29 i 30 stycznia 1998 r.
(13) Działania Wspólnoty w dziedzinie kultury powinny uwzględniać specyficzny charakter, a więc również specyficzne potrzeby obszaru kulturowego.
(14) Konkluzje Rady Europejskiej na szczycie w Kopenhadze w dniach 21 i 23 czerwca 1993 r. wezwały do otwarcia programów wspólnotowych dla państw Europy Środkowej i Wschodniej, które podpisały układy stowarzyszeniowe; Wspólnota podpisała z niektórymi państwami trzecimi umowy o współpracy zawierające klauzulę dotyczącą kultury.
(15) Niniejsza decyzja dlatego ustanawia jednolity instrument finansowania i programowania współpracy kulturalnej zatytułowany "Kultura 2000" na okres od dnia 1 stycznia 2000 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.
(16) Niniejsza decyzja ustanawia na cały czas trwania programu ramy finansowe, tworzące podstawowe odniesienie w rozumieniu pkt 33 porozumienia międzyinstytucjonalnego między Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją z dnia 6 maja 1999 r. w sprawie dyscypliny budżetowej oraz usprawnienia procedury budżetowej [9].
(17) Środki konieczne do wykonania niniejszej decyzji powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [10].
(18) Zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności ustanowionymi w art. 5 Traktatu, jako że cele niniejszego działania nie mogą być osiągnięte w zadowalający sposób przez Państwa Członkowskie, dlatego ze względu na szeroki zakres i skalę skutków mogą zostać lepiej zrealizowane przez Wspólnotę; niniejsza decyzja ogranicza się do niezbędnego minimum wymaganego dla osiągnięcia celów i nie wychodzi ponad to, co konieczne do osiągnięcia celu.
(19) Program "Kultura 2000" powinien być jedynym programem działającym od roku 2000 w zakresie kultury, dlatego decyzja nr 2228/97/WE powinna zostać uchylona,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Czas trwania i cele
Jednolity instrument finansowania i programowania współpracy kulturalnej, zwany dalej "Kultura 2000", zostaje niniejszym ustanowiony na okres od dnia 1 stycznia 2000 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.
Program "Kultura 2000" przyczynia się do promowania przestrzeni kulturowej wspólnej dla narodów europejskich. W tym kontekście wspiera on współpracę twórców, działaczy kultury, prywatnych i publicznych promotorów, działania sieci kulturalnych oraz innych partnerów, a także instytucji kulturalnych Państw Członkowskich i innych państw uczestniczących, w celu osiągnięcia następujących celów:
a) promocja dialogu kulturalnego i wzajemnego poznawania kultury i historii narodów europejskich;
b) promocja twórczości i ponadnarodowego upowszechniania kultury oraz przemieszczania się artystów, twórców, innych działaczy kultury i profesjonalistów oraz ich prac, ze szczególnym naciskiem na młodych i społecznie pokrzywdzonych oraz na różnorodność kulturową;
c) podkreślanie różnorodności kulturowej i rozwój nowych form ekspresji kulturalnej;
d) dzielenie i podkreślanie, na poziomie europejskim, wspólnego dziedzictwa kulturowego o znaczeniu europejskim; upowszechnianie wiedzy i promowanie dobrych praktyk dotyczących ochrony i zabezpieczania tego dziedzictwa;
e) uwzględnianie roli kultury w rozwoju społeczno-gospodarczym;
f) popieranie międzykulturowego dialogu i wzajemnej wymiany między kulturami europejskimi a pozaeuropejskimi;
g) wyraźne uznanie kultury jako czynnika ekonomicznego oraz jako czynnika w społecznej integracji i obywatelstwie;
h) poprawa dostępu do uczestnictwa kulturalnego w Unii Europejskiej dla możliwie największej liczby obywateli.
Program "Kultura 2000" wspiera dalsze skuteczne związki z przedsięwzięciami wykonawczymi w ramach innych polityk wspólnotowych, które mają oddziaływanie kulturalne.
Artykuł 2
Rodzaje działań i wydarzeń kulturalnych
Osiągnięcie celów wymienionych w art. 1 odbywa się z zastosowaniem następujących środków:
a) szczególnie nowatorskie i/lub eksperymentalne działania;
b) zintegrowane działania objęte wieloletnimi umowami o współpracy kulturalnej;
c) szczególne wydarzenia kulturalne o wymiarze europejskim i/lub międzynarodowym.
Działania oraz ich środki wykonawcze opisane są w załączniku I. Istnieją działania pionowe (dotyczące jednej dziedziny kultury) lub działania poziome (łączące kilka dziedzin kultury).
Artykuł 3
Budżet
Ramy finansowe dla wdrożenia programu "Kultura 2000" w okresie określonym w art. 1 ustala się niniejszym na 167 mln EUR.
Wartość rocznych środków zatwierdzają władze budżetowe w ramach limitów finansowych.
Artykuł 4
Wykonanie
1. Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji, odnoszące się do spraw wymienionych poniżej, przyjmuje się zgodnie z procedurą zarządzania określoną w art. 5 ust. 2:
a) priorytety i ogólne wytyczne dla wszystkich przedsięwzięć opisanych w załączniku I oraz rocznym programie z niego wynikającym;
b) ogólna równowaga wszystkich działań;
c) zasady selekcji i kryteria dla różnych typów projektów opisanych w załączniku I działanie I.1, I.2 i I.3,
d) wsparcie finansowe, udzielone przez kwoty wspólnotowe, czas trwania, dystrybucja i beneficjenci;
e) szczegółowe procedury monitorowania i oceny niniejszego programu, wraz z wnioskami z oceny sprawozdania przewidzianego w art. 8 oraz wszystkie inne działania przystosowujące program "Kultura 2000", wynikające ze sprawozdania.
2. Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji, odnoszące się do wszystkich innych kwestii, przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą określoną w art. 5 ust. 3.
Artykuł 5
Komitet
1. Komisja wspierana jest przez Komitet.
2. Tam, gdzie dokonano odwołania do tego ustępu, mają zastosowanie art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres określony w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE ustala się na dwa miesiące.
3. Tam, gdzie dokonano odwołania do tego ustępu, mają zastosowanie art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
4. Komitet przyjmuje własne zasady procedury.
Artykuł 6
Zgodność i komplementarność
Wykonując program "Kultura 2000", Komisja zapewnia, we współpracy z Państwami Członkowskimi, całkowitą spójność i komplementarność z odnośnymi politykami Wspólnoty i działaniami mającymi wpływ w zakresie kultury. Może to dotyczyć możliwości włączenia komplementarnych projektów finansowanych za pośrednictwem innych programów wspólnotowych.
Artykuł 7
Państwa trzecie i organizacje międzynarodowe
W programie "Kultura 2000" mogą uczestniczyć państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Cypru, a także państwa stowarzyszone Europy Środkowej i Wschodniej, zgodnie z warunkami ustanowionymi w umowach stowarzyszeniowych lub dodatkowych protokołach do umów stowarzyszeniowych, odnoszących się do uczestnictwa w programach wspólnotowych, które zostały lub będą zawarte z tymi państwami.
Program "Kultura 2000" dopuszcza również współpracę z państwami trzecimi, które zawarły umowy stowarzyszeniowe lub umowy o współpracy, zawierające klauzule dotyczące kultury, na podstawie dodatkowych funduszy dostępnych zgodnie z procedurami, które będą uzgodnione z tymi państwami.
Program "Kultura 2000" dopuszcza wspólne działanie właściwych w dziedzinie kultury organizacji międzynarodowych, takich jak UNESCO czy Rada Europy, na podstawie wspólnych wkładów i zgodnie z różnymi zasadami dla każdej instytucji czy organizacji, w zakresie realizacji działań i wydarzeń kulturalnych wymienionych w art. 2.
Artykuł 8
Ocena i monitorowanie
Nie później niż dnia 31 grudnia 2002 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów szczegółową ocenę sprawozdania z wyników programu "Kultura 2000", uwzględniając jego cele, zaopatrzone w miarę potrzeb w propozycję poprawek do niniejszej decyzji.
Wraz z zakończeniem programu "Kultura 2000" Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów sprawozdanie dotyczące jego wdrożenia. Ponadto Komisja corocznie przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oraz Komitetowi Regionów krótkie sprawozdanie monitorujące stan wykonania programu "Kultura 2000".
Powyższe sprawozdania podkreślają w szczególności tworzenie dodatkowych wartości, szczególnie o charakterze kulturalnym, oraz społeczno-gospodarcze konsekwencje finansowego wsparcia Wspólnoty.
Artykuł 9
Uchylenie
Niniejszym z dniem 1 stycznia 2000 r. decyzja nr 2228/97/WE traci moc.
Artykuł 10
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 1 stycznia 2000 r.
Sporządzono w Brukseli, dnia 14 lutego 2000 r.