ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 2007/2004
z dnia 26 października 2004 r.
ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 62 ust. 2 lit. a) i art. 66,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Celem wspólnotowej polityki w dziedzinie granic zewnętrznych UE jest zintegrowane zarządzanie zapewniające jednolity i wysoki poziom kontroli oraz ochrony, będący niezbędnym elementem swobody przepływu osób w obrębie Unii Europejskiej oraz podstawowym składnikiem przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. W tym celu przewidziane jest ustanowienie wspólnych zasad odnośnie standardów i procedur dotyczących kontroli granic zewnętrznych.
(2)
Skuteczne wprowadzenie w życie wspólnych zasad wymaga wzmożonej koordynacji współpracy operacyjnej między Państwami Członkowskimi.
(3)
Uwzględniając doświadczenia Wspólnej Jednostki Ekspertów w zakresie Granic Zewnętrznych, działającej w ramach Rady, powinien zostać ustanowiony wyspecjalizowany organ ekspercki, którego zadaniem będzie poprawa koordynacji współpracy operacyjnej między Państwami Członkowskimi w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi w formie Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (zwanej dalej „Agencją”).
(4)
Odpowiedzialność za kontrolę i ochronę granic zewnętrznych spoczywa na Państwach Członkowskich. Agencja powinna ułatwić stosowanie istniejących i przyszłych środków wspólnotowych odnoszących się do zarządzania granicami zewnętrznymi poprzez zapewnienie koordynacji działań Państw Członkowskich we wprowadzaniu w życie tych środków.
(5)
Skuteczna kontrola i ochrona granic zewnętrznych jest kwestią najwyższej wagi dla Państw Członkowskich bez względu na ich położenie geograficzne. Istnieje zatem potrzeba wspierania solidarności między Państwami Członkowskimi w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi. Utworzenie Agencji, wspomagającej Państwa Członkowskie we wprowadzaniu w życie operacyjnych aspektów zarządzania granicami zewnętrznymi, w tym powrotów obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie w Państwach Członkowskich, stanowi ważny krok w tym kierunku.
(6)
W oparciu o wspólny, zintegrowany model analizy ryzyka, agencja powinna przeprowadzać analizy ryzyka w celu dostarczenia Wspólnocie i Państwom Członkowskim odpowiednich informacji pozwalających na podjęcie właściwych środków lub uporanie się z rozpoznanymi zagrożeniami i ryzykiem mając na względzie poprawę zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi.
(7)
Agencja powinna zapewnić szkolenie na poziomie europejskim dla instruktorów krajowych funkcjonariuszy straży granicznych, a także dodatkowe szkolenia i seminaria związane z kontrolą i ochroną granic zewnętrznych oraz wydaleniami obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie w Państwach Członkowskich, przeznaczone dla funkcjonariuszy właściwych służb krajowych. Agencja może we współpracy z Państwami Członkowskimi organizować działania szkoleniowe na ich terytoriach.
(8)
Agencja powinna śledzić osiągnięcia badań naukowych w swojej dziedzinie oraz przekazywać te informacje Komisji i Państwom Członkowskim.
(9)
Agencja powinna prowadzić wykazy wyposażenia technicznego udostępnianego przez Państwa Członkowskie, przyczyniając się tym samym do „gromadzenia do wspólnego użytku” środków materiałowych.
(10)
Agencja powinna również wspierać Państwa Członkowskie w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych.
(11)
W większości Państw Członkowskich aspekty operacyjne powrotów obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie w Państwach Członkowskich należą do kompetencji organów odpowiedzialnych za kontrolowanie granic zewnętrznych. Z uwagi na oczywiste korzyści wynikające z wykonywania tych zadań na szczeblu europejskim, Agencja powinna, z zastrzeżeniem wspólnotowej polityki w zakresie powrotów, zapewniać odpowiednią pomoc w organizowaniu wspólnych działań Państw Członkowskich dotyczących powrotów oraz określać najlepsze praktyki dotyczące uzyskiwania dokumentów podróży oraz wydalania obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terytoriach Państw Członkowskich.
(12)
Do celów wypełnienia swojej misji oraz w zakresie wymaganym do wypełnienia swoich zadań, Agencja może współpracować z Europolem, właściwymi organami państw trzecich oraz organizacjami międzynarodowymi właściwymi w kwestiach objętych niniejszym rozporządzeniem w ramach ustaleń roboczych dokonanych zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu. Agencja powinna ułatwić współpracę operacyjną między Państwami Członkowskimi i państwami trzecimi w ramach polityki stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej.
(13)
Agencja może utworzyć wyspecjalizowane oddziały odpowiedzialne za zajmowanie się granicami lądowymi, powietrznymi i morskimi, na bazie doświadczeń Wspólnej Jednostki Ekspertów w zakresie Granic Zewnętrznych oraz centrów operacyjnych i szkoleniowych specjalizujących się odpowiednio w różnych aspektach kontroli i nadzoru granic lądowych, powietrznych i morskich, które zostały utworzone przez Państwa Członkowskie.
(14)
Agencja powinna być niezależna w odniesieniu do kwestii technicznych oraz posiadać autonomię prawną, administracyjną i finansową. W tym celu, właściwym i koniecznym jest, aby Agencja była organem wspólnotowym posiadającym osobowość prawną i realizującym uprawnienia wykonawcze, które zostają jej przyznane niniejszym rozporządzeniem.
(15)
Komisja i Państwa Członkowskie powinny być reprezentowane w Zarządzie w celu skutecznej kontroli funkcjonowania Agencji. Zarząd powinien, tam gdzie to możliwe, składać się z dyrektorów operacyjnych służb krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie strażą graniczną lub ich przedstawicieli. Zarządowi powinny zostać powierzone kompetencje niezbędne do ustanowienia budżetu, kontroli jego wykonania, przyjęcia odpowiednich zasad finansowych, ustanowienia przejrzystych procedur podejmowania decyzji przez Agencję oraz powoływania Dyrektora Wykonawczego i jego zastępcy.
(16)
W celu zagwarantowania pełnej autonomii i niezależności Agencji, powinno się jej przyznać odrębny budżet, którego przychody pochodzą zasadniczo z wkładu Wspólnoty. Procedura budżetowa Wspólnoty powinna mieć zastosowanie, w zakresie dotyczącym wkładu Wspólnoty i innych dotacji, którymi obciążany jest budżet ogólny Unii Europejskiej. Rewizja ksiąg powinna być przeprowadzona przez Trybunał Obrachunkowy.
(17)
Rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (3) powinno mieć nieograniczone zastosowanie do Agencji, która powinna przystąpić do porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 25 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Wspólnot Europejskich dotyczącego dochodzeń wewnętrznych prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (4).
(18)
Do Agencji powinno mieć zastosowanie rozporządzenie nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (5).
(19)
Do przetwarzania danych osobowych przez Agencję stosuje się rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (6).
(20)
Za opracowywanie polityki i przepisów dotyczących kontroli i ochrony granicy zewnętrznej nadal odpowiedzialne pozostają instytucje UE, w szczególności Rada. Między Agencją i tymi instytucjami powinna być zagwarantowana bliska współpraca.
(21)
Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, to jest zapewnienie zintegrowanego zarządzania współpracą operacyjną na granicach zewnętrznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, może ona podjąć działania, zgodnie z zasadą pomocniczości wynikającą z art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów.
(22)
Niniejsze rozporządzenie szanuje podstawowe prawa i przestrzega zasad uznanych na mocy art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej i odzwierciedlonych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
(23)
W odniesieniu do Islandii i Norwegii, niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, który należy do dziedziny określonej w art. 1 pkt A decyzji Rady 1999/437/WE (7) w sprawie niektórych warunków stosowania tego Układu. Zgodnie z tym delegacje Republiki Islandii i Królestwa Norwegii powinny wchodzić w skład Zarządu Agencji jako jego członkowie, aczkolwiek z ograniczonym prawem głosu. W celu określenia dalszych procedur pozwalających na pełne uczestnictwo Republiki Islandii i Królestwa Norwegii w działaniach Agencji, należy dokonać dalszych ustaleń między Wspólnotą i tymi państwami.
(24)
Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie bierze udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana, ani nie podlega jego stosowaniu. Ponieważ niniejsze rozporządzenie oparte jest na dorobku Schengen zgodnie z postanowieniami tytułu IV części trzeciej Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania, zgodnie z art. 5 wspomnianego Protokołu, w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę niniejszego rozporządzenia, podejmie decyzję, czy dokona jego transpozycji do swego prawa krajowego.
(25)
Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy, zgodnie z decyzją Rady 2000/365/WE z dnia 29 maja 2000 r. dotyczącą wniosku Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o zastosowanie wobec niego niektórych przepisów dorobku Schengen (8). Zjednoczone Królestwo nie bierze zatem udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związane, ani nie podlega jego stosowaniu.
(26)
Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Irlandia nie uczestniczy, zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE z dnia 28 lutego 2002 r. dotyczącą wniosku Irlandii o zastosowanie wobec niej niektórych przepisów dorobku Schengen (9). Irlandia nie bierze zatem udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana, ani nie podlega jego stosowaniu.
(27)
Agencja powinna ułatwić organizację działań operacyjnych, umożliwiających Państwom Członkowskim skorzystanie z wiedzy fachowej oraz infrastruktury, które Irlandia i Zjednoczone Królestwo byłyby skłonne zaoferować, zgodnie z warunkami, o których Zarząd zadecyduje w odniesieniu do każdego przypadku. W tym celu przedstawiciele Irlandii i Zjednoczonego Królestwa powinni zostać zaproszeni do uczestnictwa we wszystkich posiedzeniach Zarządu w celu umożliwienia im pełnego udziału w obradach dotyczących przygotowania takich działań operacyjnych.
(28)
Między Królestwem Hiszpanii a Zjednoczonym Królestwem istnieje spór o wytyczenie granic Gibraltaru.
(29)
Zawieszenie stosowania niniejszego rozporządzenia do granic Gibraltaru nie oznacza zmiany stanowisk zainteresowanych państw w tej sprawie.
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
PRZEDMIOT
Artykuł 1
Ustanowienie Agencji
1. Mając na względzie poprawę zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi Państw Członkowskich Unii Europejskiej, niniejszym ustanawia się Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych (Agencję).
2. Zważywszy, że odpowiedzialność za kontrolę i ochronę granic zewnętrznych spoczywa na Państwach Członkowskich, Agencja powinna ułatwiać stosowanie istniejących i przyszłych środków dotyczących zarządzania granicami zewnętrznymi i czynić je bardziej skutecznym poprzez zapewnienie koordynacji działań Państw Członkowskich we wprowadzaniu w życie tych środków, przyczyniając się tym samym do zapewnienia skuteczności oraz wysokiego i jednolitego poziomu kontroli osób oraz ochrony granic zewnętrznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej.
3. Agencja powinna również udostępnić Komisji i Państwom Członkowskim niezbędną pomoc techniczną oraz wiedzę fachową na temat zarządzania granicami zewnętrznymi i wspierać solidarność między Państwami Członkowskimi.
4. W rozumieniu niniejszego rozporządzenia „granice zewnętrzne Państw Członkowskich” oznaczają granice lądowe i morskie Państw Członkowskich oraz ich porty lotnicze i morskie, do których stosuje się postanowienia prawodawstwa wspólnotowego w sprawie przekraczania przez osoby granic zewnętrznych.
ROZDZIAŁ II
ZADANIA
Artykuł 2
Główne zadania
1. Agencja wykonuje następujące zadania:
a)
koordynuje współpracę operacyjną między Państwami Członkowskimi w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi;
b)
wspomaga Państwa Członkowskie w szkoleniach krajowych funkcjonariuszy straży granicznych, w tym w ustanowieniu wspólnych standardów szkoleniowych;
c)
przeprowadza analizy ryzyka;
d)
śledzi rozwój badań mających znaczenie dla kontroli i ochrony granic zewnętrznych;
e)
wspomaga Państwa Członkowskie w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych;
f)
udziela Państwom Członkowskim niezbędnego wsparcia w organizowaniu wspólnych działań dotyczących powrotów.
2. Bez uszczerbku dla uprawnień Agencji, Państwa Członkowskie mogą kontynuować współpracę na poziomie operacyjnym z innymi Państwami Członkowskimi i/lub państwami trzecimi na granicach zewnętrznych, jeżeli stanowi ona uzupełnienie działania Agencji.
Państwa Członkowskie powstrzymują się od wszelkich działań, które mogłyby zagrozić funkcjonowaniu Agencji lub osiągnięciu jej celów.
Państwa Członkowskie informują Agencję o tych kwestiach operacyjnych na granicach zewnętrznych, które wykraczają poza zadania Agencji.
Artykuł 3
Wspólne działania i projekty pilotażowe na granicach zewnętrznych
1. Agencja dokonuje oceny, zatwierdza i koordynuje propozycje wspólnych działań i projektów pilotażowych przygotowanych przez Państwa Członkowskie.
Agencja może sama oraz w porozumieniu z zainteresowanym Państwem Członkowskim lub zainteresowanymi Państwami Członkowskimi podejmować inicjatywy wspólnych działań i projektów pilotażowych we współpracy z Państwami Członkowskimi.
Agencja może również zdecydować o przekazaniu swojego wyposażenia technicznego do dyspozycji Państw Członkowskich uczestniczących we wspólnych działaniach lub projektach pilotażowych.
2. Agencja może działać poprzez swoje wyspecjalizowane oddziały określone w art. 16 w celu praktycznej organizacji wspólnych działań i projektów pilotażowych.
3. Agencja dokona oceny wyników wspólnych działań i projektów pilotażowych i sporządzi całościowe analizy porównawcze tych wyników mając na względzie podwyższenie jakości, zwiększenie spójności i skuteczności przyszłych działań i projektów pilotażowych; analizy te zostaną włączone do jej sprawozdania ogólnego, o którym mowa w art. 20 ust. 2 lit. b).
4. Agencja może zdecydować o współfinansowaniu działań i projektów określonych w ust. 1, w postaci dotacji ze swojego budżetu zgodnie z zasadami finansowymi mającymi zastosowanie wobec Agencji.
Artykuł 4
Analizy ryzyka
Agencja opracowuje i stosuje wspólny zintegrowany model analizy ryzyka.
Przygotowuje ona zarówno analizy o charakterze ogólnym, jak i analizy ryzyka dostosowane do określonych potrzeb, które są przedkładane Radzie i Komisji.
Opracowując wspólny podstawowy program szkolenia funkcjonariuszy straży granicznych określony w art. 5, Agencja uwzględnia wyniki wspólnego zintegrowanego modelu analiz ryzyka.
Artykuł 5
Szkolenia
Agencja ustanawia i rozwija wspólny podstawowy program szkolenia funkcjonariuszy straży granicznych oraz zapewnia szkolenie na poziomie europejskim dla instruktorów krajowych funkcjonariuszy straży granicznych Państw Członkowskich.
Agencja oferuje również dodatkowe szkolenia i seminaria na tematy związane z kontrolą i ochroną granic zewnętrznych oraz dotyczące powrotów obywateli państw trzecich dla funkcjonariuszy właściwych służb krajowych Państw Członkowskich.
Agencja może we współpracy z Państwami Członkowskimi organizować działania szkoleniowe na ich terytoriach.
Artykuł 6
Śledzenie badań
Agencja śledzi osiągnięcia w badaniach mających znaczenie dla kontroli i nadzoru granic zewnętrznych oraz przekazuje te informacje Komisji i Państwom Członkowskim.
Artykuł 7
Zarządzanie wyposażeniem technicznym
Agencja tworzy i przechowuje scentralizowane rejestry wyposażenia technicznego służącego do kontroli i ochrony granic zewnętrznych należących do Państw Członkowskich, które to Państwa, na zasadach dobrowolności oraz na prośbę innego Państwa Członkowskiego, są skłonne oddać czasowo do dyspozycji innego Państwa Członkowskiego stosownie do analiz potrzeb i ryzyka przeprowadzanych przez Agencję.
Artykuł 8
Wspomaganie Państw Członkowskich w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych
1. Bez uszczerbku dla postanowień art. 64 ust 2 Traktatu, jedno lub kilka Państw Członkowskich, które znalazły się w sytuacji wymagającej zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej przy wykonywaniu swoich zobowiązań w odniesieniu do kontroli i ochrony granic zewnętrznych, może zwrócić się o pomoc do Agencji. Agencja może zorganizować odpowiednią pomoc techniczną i operacyjną dla zwracającego się do niej jednego lub kilku Państw Członkowskich.
2. W sytuacjach określonych w ust. 1 Agencja może:
a)
udzielić pomocy w kwestiach współpracy między Państwami Członkowskimi w celu rozwiązania problemów zaistniałych na granicach zewnętrznych;
b)
rozmieścić swoich ekspertów w celu wsparcia właściwych władz krajowych zainteresowanego Państwa lub Państw Członkowskich na odpowiedni czas.
3. Agencja może nabywać wyposażenie techniczne służące do kontroli i ochrony granic zewnętrznych, które zostanie użyte przez ekspertów w czasie trwania rozmieszczenia w jednym lub kilku Państwach Członkowskich.
Artykuł 9
Współpraca w zakresie powrotów
1. Agencja, z zastrzeżeniem wspólnotowej polityki w zakresie powrotów, zapewnia niezbędną pomoc w organizowaniu wspólnych działań Państw Członkowskich dotyczących powrotów. Agencja może wykorzystywać wspólnotowe środki finansowe dostępne w dziedzinie powrotów.
2. Agencja ustala najlepsze praktyki dotyczące uzyskiwania dokumentów podróży oraz wydalania przebywających nielegalnie obywateli państw trzecich.
Artykuł 10
Realizacja uprawnień wykonawczych
Realizacja uprawnień wykonawczych przez pracowników Agencji i ekspertów Państw Członkowskich działających na terytorium innego Państwa Członkowskiego podlega prawu krajowemu tego Państwa Członkowskiego.
Artykuł 11
Systemy wymiany informacji
Agencja może podjąć wszelkie niezbędne środki ułatwiające wymianę informacji istotnych dla jej zadań z Komisją i Państwami Członkowskimi.
Artykuł 12
Współpraca z Irlandią i Zjednoczonym Królestwem
1. Agencja ułatwia współpracę operacyjną Państw Członkowskich z Irlandią i Zjednoczonym Królestwem w kwestiach objętych jej działaniami oraz w zakresie wymaganym do wypełnienia jej zadań określonych w art. 2 ust. 1.
2. Pomoc, która zostanie zapewniona przez Agencję zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. f), obejmuje organizowanie wspólnych działań Państw Członkowskich dotyczących powrotów, w których Irlandia albo Zjednoczone Królestwo, lub obydwa te państwa, również uczestniczą.
3. Stosowanie niniejszego rozporządzenia do granic Gibraltaru jest zawieszone do dnia osiągnięcia porozumienia w sprawie zakresu środków dotyczących przekraczania przez osoby granic zewnętrznych Państw Członkowskich.
Artykuł 13
Współpraca z Europolem i organizacjami międzynarodowymi
Agencja może współpracować z Europolem i organizacjami międzynarodowymi właściwymi w sprawach objętych niniejszym rozporządzeniem w ramach ustaleń roboczych dokonanych z tymi podmiotami, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu oraz przepisami w sprawie uprawnień tych podmiotów.
Artykuł 14
Ułatwienie współpracy operacyjnej z państwami trzecimi oraz współpracy z właściwymi organami państw trzecich
W kwestiach objętych działaniami Agencji oraz w zakresie wymaganym do wypełnienia jej zadań, powinna ona ułatwiać współpracę operacyjną między Państwami Członkowskimi i państwami trzecimi w ramach polityki stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej.
Agencja może współpracować z organami państw trzecich właściwymi w kwestiach objętych niniejszym rozporządzeniem w ramach ustaleń roboczych dokonanych z tymi organami, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu.
ROZDZIAŁ III
STRUKTURA
Artykuł 15
Status prawny i lokalizacja
Agencja jest organem Wspólnoty. Posiada osobowość prawną.
W każdym z Państw Członkowskich Agencja korzysta ze zdolności prawnej w najszerszym zakresie przyznawanym osobom prawnym na mocy ustawodawstw krajowych. Może ona, w szczególności, nabywać lub zbywać mienie ruchome i nieruchomości oraz być stroną postępowań sądowych.
Agencja jest niezależna w odniesieniu do kwestii technicznych.
Jest ona reprezentowana przez swojego Dyrektora Wykonawczego.
O siedzibie Agencji decyduje jednomyślnie Rada.
Artykuł 16
Wyspecjalizowane oddziały
Zarząd Agencji ocenia potrzebę i decyduje o utworzeniu wyspecjalizowanych oddziałów w Państwach Członkowskich, z zastrzeżeniem, że wyraziły one na to zgodę, biorąc pod uwagę, że należne pierwszeństwo należy przyznać centrom operacyjnym i szkoleniowym już utworzonym i wyspecjalizowanym w różnych aspektach kontroli i ochrony odpowiednio granic lądowych, powietrznych i morskich.
Wyspecjalizowane oddziały Agencji opracowują najlepsze praktyki, mając na względzie określone rodzaje granic zewnętrznych, za które są odpowiedzialne. Agencja zapewnia spójność i jednolitość takich najlepszych praktyk.
Każdy wyspecjalizowany oddział przedkłada Dyrektorowi Wykonawczemu szczegółowe sprawozdanie roczne ze swoich działań, jak również dostarcza wszystkich innych rodzajów informacji odnoszących się do koordynacji współpracy operacyjnej.
Artykuł 17
Personel
1. Regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich, warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich oraz zasady przyjęte wspólnie przez instytucje Wspólnoty Europejskiej odnośnie stosowania tego regulaminu pracowniczego i warunków zatrudnienia znajdują zastosowanie do pracowników Agencji.
2. Agencja, w odniesieniu do swoich pracowników, wykonuje kompetencje przyznane organowi powołującemu zgodnie z regulaminem pracowniczym oraz warunkami zatrudnienia innych pracowników.
3. Personel Agencji składa się z odpowiedniej liczby urzędników i ekspertów krajowych w dziedzinie kontroli i ochrony granic zewnętrznych oddelegowanych przez Państwa Członkowskie do wykonywania obowiązków w zakresie zarządzania. Pozostały personel składa się z innych pracowników zatrudnianych przez Agencję w miarę potrzeb do wykonywania jej zadań.
Artykuł 18
Przywileje i immunitety
Do Agencji stosuje się Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich.
Artykuł 19
Odpowiedzialność
1. Odpowiedzialność umowną Agencji reguluje prawo właściwe dla danej umowy.
2. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich jest właściwy do rozpoznania sporów na podstawie klauzuli arbitrażowej zamieszczonej w umowie zawartej przez Agencję.
3. W przypadku odpowiedzialności pozaumownej Agencja naprawia każdą szkodę wyrządzoną przez jej jednostki lub jej pracowników przy wykonywaniu ich obowiązków zgodnie z zasadami ogólnymi wspólnymi dla ustawodawstw Państw Członkowskich.
4. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do rozpoznawania sporów dotyczących naprawienia szkody określonej w ust. 3.
5. Odpowiedzialność osobistą pracowników wobec Agencji regulują przepisy ustanowione w regulaminie pracowniczym lub warunkach zatrudnienia mających do nich zastosowanie.
Artykuł 20
Kompetencje zarządu
1. Agencja posiada zarząd.
2. Zarząd dokonuje następujących czynności:
a)
mianuje Dyrektora Wykonawczego na wniosek Komisji zgodnie z art. 26;
b)
do dnia 31 marca każdego roku przyjmuje sprawozdanie ogólne Agencji za poprzedni rok i przesyła je, najpóźniej do dnia 15 czerwca, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Komisji. Sprawozdanie ogólne podawane jest do wiadomości publicznej;
c)
przed dniem 30 września każdego roku, po otrzymaniu opinii Komisji, przyjmuje, większością trzech czwartych głosów swoich członków z prawem głosu, program pracy Agencji na nadchodzący rok i przesyła go Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Komisji; program pracy zostaje przyjęty zgodnie z coroczną procedurą budżetową Wspólnoty oraz programem legislacyjnym Wspólnoty w odpowiednich obszarach zarządzania granicami zewnętrznymi;
d)
ustanawia procedury podejmowania przez Dyrektora Wykonawczego decyzji dotyczących zadań operacyjnych Agencji;
e)
wykonuje swoje funkcje dotyczące budżetu Agencji zgodnie z art. 28, 29 ust. 3 i art. 32;
f)
wykonuje uprawnienia dyscyplinarne w stosunku do Dyrektora Wykonawczego oraz w porozumieniu z Dyrektorem Wykonawczym w stosunku do jego zastępcy;
g)
ustanawia swój regulamin wewnętrzny;
h)
określa strukturę organizacyjną Agencji i przyjmuje politykę zatrudnienia Agencji.
3. Projekty decyzji w sprawie szczególnych działań, które mają być przeprowadzone na granicach zewnętrznych lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie, któregokolwiek Państwa Członkowskiego wymagają głosowania za ich przyjęciem przez członka zarządu reprezentującego to Państwo Członkowskie.
4. Zarząd może doradzać Dyrektorowi Wykonawczemu w każdej sprawie ściśle związanej z rozwojem zarządzania operacyjnego granicami zewnętrznymi, w tym ze śledzeniem badań określonych w art. 6 niniejszego rozporządzenia.
5. Zarząd podejmuje decyzje odnośnie uczestniczenia w działaniach Agencji przez Irlandię i/lub Zjednoczone Królestwo na ich wniosek.
Zarząd podejmuje swoją decyzję osobno w odniesieniu do każdego przypadku bezwzględną większością głosów swoich członków z prawem głosu. Podejmując decyzję Zarząd rozważa, czy uczestnictwo Irlandii i/lub Zjednoczonego Królestwa przyczyni się do wykonania działań, o których mowa. Decyzja określa wkład finansowy Irlandii i/lub Zjednoczonego Królestwa na rzecz działania, do którego odnosił się wniosek o uczestnictwo.
6. Zarząd przesyła władzy budżetowej wszelkie informacje mające znaczenie dla wyniku procedur oceny.
7. Zarząd może ustanowić Biuro Wykonawcze wspomagające go oraz Dyrektora Wykonawczego przy przygotowywaniu decyzji, programów i działań przyjmowanych przez Zarząd, oraz jeśli to konieczne, w pilnych przypadkach, podejmujące niektóre decyzje tymczasowe w imieniu Zarządu.
Artykuł 21
Skład Zarządu
1. Bez uszczerbku dla postanowień ust. 2, w skład Zarządu wchodzi po jednym przedstawicielu każdego Państwa Członkowskiego oraz dwóch przedstawicieli Komisji. W tym celu każde Państwo Członkowskie wyznacza członka Zarządu, jak również jego zastępcę, który będzie reprezentować członka w razie jego nieobecności. Komisja wyznacza dwóch członków i ich zastępców. Kadencja trwa cztery lata. Wyznaczenie na kolejną kadencję jest możliwe tylko raz.
2. Członkowie Zarządu są powoływani na podstawie ich wysokiego poziomu odpowiedniego doświadczenia i fachowej wiedzy w dziedzinie współpracy operacyjnej dotyczącej zarządzania granicą.
3. W działaniach Agencji uczestniczą kraje stowarzyszone we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen. Każdy z tych krajów posiada w Zarządzie jednego przedstawiciela i zastępcę. Na mocy odpowiednich postanowień ich układów o stowarzyszeniu, zostaną opracowane porozumienia, które m.in., określą charakter i zakres oraz szczegółowe zasady uczestnictwa tych krajów w pracy Agencji, włączając w to postanowienia w sprawie wkładów finansowych i pracowników.
Artykuł 22
Przewodnictwo Zarządu
1. Zarząd wybiera spośród swoich członków Przewodniczącego i Zastępcę Przewodniczącego. Zastępca Przewodniczącego zastępuje z urzędu Przewodniczącego w sytuacji, w której nie może on pełnić swoich obowiązków.
2. Mandat Przewodniczącego i Zastępcy Przewodniczącego wygasa odpowiednio wraz z ustaniem członkostwa Przewodniczącego lub Zastępcy Przewodniczącego w Zarządzie. Z zastrzeżeniem postanowień niniejszego przepisu, kadencja Przewodniczącego lub Zastępcy Przewodniczącego trwa dwa lata. Mogą być oni wybrani ponownie tylko raz.
Artykuł 23
Posiedzenia
1. Posiedzenia Zarządu zwołuje jego Przewodniczący.
2. W obradach bierze udział Dyrektor Wykonawczy Agencji,
3. Zarząd odbywa przynajmniej dwa posiedzenia zwykłe w roku. Dodatkowo Zarząd zbiera się z inicjatywy Przewodniczącego lub na wniosek co najmniej jednej trzeciej swoich członków.
4. Irlandia i Zjednoczone Królestwo są zapraszane na posiedzenia Zarządu.
5. Zarząd może zaprosić na swoje posiedzenie, w charakterze obserwatora, dowolną osobę, której opinia może mieć znaczenie.
6. Z zastrzeżeniem przepisów regulaminu wewnętrznego, członkowie Zarządu mogą być wspomagani przez doradców lub ekspertów.
7. Obsługę sekretariatu Zarządu zapewnia Agencja.
Artykuł 24
Głosowanie
1. Bez uszczerbku dla postanowień art. 20 ust 2 lit. c) i ust. 4, jak również art. 26 ust. 2 i 4, Zarząd podejmuje swoje decyzje bezwzględną większością głosów swoich członków z prawem głosu.
2. Każdy członek ma jeden głos. Dyrektor Wykonawczy Agencji nie bierze udziału w głosowaniu. W przypadku nieobecności członka jego zastępca jest uprawniony do wykonywania jego prawa głosu.
3. Regulamin wewnętrzny określa szczegółowe przepisy dotyczące głosowania, w szczególności warunki działania przez członka w imieniu innego członka, jak również, w odpowiednich przypadkach, wymagania dotyczące kworum.
Artykuł 25
Zadania i uprawnienia Dyrektora Wykonawczego
1. Agencją zarządza Dyrektor Wykonawczy, który jest całkowicie niezależny w wykonywaniu swoich obowiązków. Bez uszczerbku dla odpowiednich uprawnień Komisji, zarządu i Biura Wykonawczego, Dyrektor Wykonawczy nie zwraca się o instrukcje do jakiegokolwiek rządu lub innego organu, ani ich nie przyjmuje.
2. Parlament Europejski lub Rada może wezwać Dyrektora Wykonawczego Agencji do złożenia sprawozdania z wykonywania jego zadań.
3. Dyrektor Wykonawczy posiada następujące zadania i uprawnienia:
a)
przygotowuje i wprowadza w życie decyzje oraz programy i działania przyjęte przez Zarząd Agencji w granicach określonych niniejszym rozporządzeniem, przepisami wykonawczymi do niego oraz innymi stosownymi przepisami;
b)
podejmuje wszelkie niezbędne kroki, włączając w to przyjęcie wewnętrznych instrukcji administracyjnych oraz publikację komunikatów w celu zapewnienia funkcjonowania Agencji zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia;
c)
przygotowuje co roku projekt programu roboczego i sprawozdanie z działalności oraz przedkłada je Zarządowi;
d)
wykonuje, w stosunku do pracowników, uprawnienia określone w art. 17 ust. 2;
e)
opracowuje preliminarz dochodów i wydatków Agencji zgodnie z art. 29, oraz wykonuje budżet zgodnie z art. 30;
f)
może przekazywać swoje uprawnienia innym członkom personelu Agencji z zastrzeżeniem zasad, które zostaną przyjęte zgodnie z procedurą określoną w art. 20 ust. 2 lit. g).
4. Dyrektor Wykonawczy jest odpowiedzialny za swoje działania przez Zarządem.
Artykuł 26
Powoływanie wyższych urzędników
1. Komisja zgłasza kandydatów na stanowisko Dyrektora Wykonawczego na podstawie listy powstałej po opublikowaniu ogłoszenia o wolnym stanowisku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz odpowiednio w prasie lub na stronach internetowych.
2. Dyrektor Wykonawczy Agencji jest powoływany przez Zarząd na podstawie osiągnięć oraz udokumentowanych umiejętności w zakresie administracji i zarządzania, jak również odpowiedniego doświadczenia w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi. Zarząd podejmuje decyzje większością dwóch trzecich głosów swoich członków z prawem głosu.
Zarząd ma prawo odwołania Dyrektora Wykonawczego, zgodnie z tą samą procedurą.
3. Dyrektor Wykonawczy wspomagany jest przez swojego zastępcę. Jeżeli Dyrektor Wykonawczy jest nieobecny lub niedysponowany, jego zastępca przejmuje jego obowiązki.
4. Zastępca Dyrektora Wykonawczego Agencji jest powoływany przez Zarząd na wniosek Dyrektora Wykonawczego, na podstawie osiągnięć oraz udokumentowanych umiejętności w zakresie administracji i zarządzania, jak również odpowiedniego doświadczenia w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi. Zarząd podejmuje decyzję większością dwóch trzecich głosów swoich członków z prawem głosu.
Zarząd ma prawo odwołania Zastępcy Dyrektora Wykonawczego zgodnie z tą samą procedurą.
5. Kadencja Dyrektora Wykonawczego i Zastępcy Dyrektora Wykonawczego trwa pięć lat. Mogą być oni ponownie wybrani na kolejną pięcioletnią kadencję tylko raz.
Artykuł 27
Tłumaczenia
1. Do Agencji mają zastosowanie postanowienia rozporządzenia nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (10).
2. Bez uszczerbku dla decyzji podjętych na podstawie art. 290 Traktatu, roczne sprawozdanie z działalności i program pracy określone w art. 20 ust. 2 lit. b) i c), sporządzane są we wszystkich językach urzędowych Wspólnoty.
3. Tłumaczenia wymagane dla funkcjonowania Agencji zapewnia Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej.
Artykuł 28
Przejrzystość i informowanie
1. Po upływie sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia Agencja podlega przepisom rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 przy rozpatrywaniu wniosków o dostęp do posiadanych przez nią dokumentów.
2. Agencja może z własnej inicjatywy udostępniać informacje w dziedzinach mieszczących się w zakresie jej zadań. Agencja powinna w szczególności zapewnić, że poza publikacją określoną w art. 20 ust. 2 lit. b), opinii publicznej oraz każdej zainteresowanej stronie w krótkim czasie przekazywane są obiektywne, wiarygodne i łatwo zrozumiałe informacje dotyczące pracy Agencji.
3. Zarząd określa praktyczne warunki stosowania postanowień ust. 1 i 2.
4. Każda osoba fizyczna lub prawna może zwracać się pisemnie do Agencji w jednym z języków wskazanych w art. 314 Traktatu. Ma ona prawo do otrzymania odpowiedzi w tym samym języku.
5. Decyzje podjęte przez Agencję zgodnie z art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 mogą być powodem wniesienia skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich lub stanowić przedmiot postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, odpowiednio na podstawie art. 195 i 230 Traktatu.
ROZDZIAŁ IV
WYMOGI FINANSOWE
Artykuł 29
Budżet
1. Bez uszczerbku dla innego rodzaju przychodów, dochody Agencji składają się z:
-
dotacji Wspólnoty zapisanej w budżecie ogólnym Unii Europejskiej (dział Komisji);
-
wkładu państw stowarzyszonych we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen;
-
opłat za świadczone usługi;
-
ewentualnych dobrowolnych wkładów Państw Członkowskich.
2. Na wydatki Agencji składają się koszty pracownicze, administracyjne, infrastrukturalne i operacyjne.
3. Dyrektor Wykonawczy opracowuje preliminarz dochodów i wydatków Agencji na następny rok budżetowy i przesyła je Zarządowi łącznie z wykazem etatów.
4. Dochody i wydatki powinny się równoważyć.
5. Zarząd przyjmuje projekt preliminarza wraz z tymczasowym wykazem etatów oraz towarzyszącym mu tymczasowym programem pracy, oraz przesyła go do dnia 31 marca Komisji oraz państwom stowarzyszonym we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen.
6. Preliminarz przesyłany jest przez Komisję Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (dalej zwanymi „władzą budżetową”) wraz ze wstępnym projektem budżetu Unii Europejskiej.
7. Na podstawie preliminarza Komisja wprowadza do wstępnego projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej oszacowania, które uważa za niezbędne dla wykazu etatów oraz kwoty dotacji, które mają być ujęte w budżecie ogólnym przedkładanym przez Komisję władzy budżetowej zgodnie z art. 272 Traktatu.
8. Władza budżetowa zezwala na przydział środków na dotację dla Agencji.
Władza budżetowa przyjmuje wykaz etatów dla Agencji.
9. Zarząd przyjmuje budżet Agencji. Staje się on ostateczny po ostatecznym przyjęciu budżetu ogólnego Unii Europejskiej. W odpowiednich przypadkach budżet jest stosownie korygowany.
10. Każdej zmiany w budżecie, włączając wykaz etatów, dokonuje się według tej samej procedury.
11. Zarząd zawiadamia niezwłocznie władzę budżetową o zamiarze realizacji jakichkolwiek projektów, które mogą mieć poważne konsekwencje finansowe dla finansowania budżetu, w szczególności wszystkich projektów odnoszących się do nieruchomości, takich jak najem lub nabycie budynków. Zarząd informuje o tym Komisję jak również kraje stowarzyszone we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen.
Jeżeli jednostka władzy budżetowej poinformowała o zamiarze wydania opinii, przesyła ona swoją opinię zarządowi w terminie sześciu tygodni od daty zawiadomienia o projekcie.
Artykuł 30
Wykonanie i kontrola budżetu
1. Dyrektor Wykonawczy wykonuje budżet Agencji.
2. Do dnia 1 marca następującego po każdym roku budżetowym księgowy Agencji przekazuje sprawozdania tymczasowe księgowemu Komisji wraz ze sprawozdaniem z zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy. Księgowy Komisji konsoliduje sprawozdania tymczasowe instytucji i organów zdecentralizowanych zgodnie z art. 128 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (11) (zwanego dalej „ogólnym rozporządzeniem finansowym”).
3. Do dnia 31 marca następującego po każdym roku budżetowym, księgowy Komisji przesyła sprawozdania tymczasowe Agencji do Trybunału Obrachunkowego, wraz ze sprawozdaniem z zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy. Sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy przesyłane jest również Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
4. Po otrzymaniu uwag Trybunału Obrachunkowego na temat sprawozdań tymczasowych Agencji, zgodnie z art. 129 ogólnego rozporządzenia finansowego, Dyrektor opracowuje końcowe sprawozdania finansowe Agencji w ramach swojej własnej odpowiedzialności i przesyła je Zarządowi do zaopiniowania.
5. Zarząd przedstawia opinię na temat końcowych sprawozdań finansowych Agencji.
6. Do dnia 1 lipca następującego po każdym roku budżetowym Dyrektor Wykonawczy przesyła Komisji, Trybunałowi Obrachunkowemu, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, jak również państwom stowarzyszonym we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen sprawozdania końcowe wraz z opinią Zarządu.
7. Sprawozdania końcowe podlegają publikacji.
8. Dyrektor przesyła Trybunałowi Obrachunkowemu odpowiedź na jego uwagi do dnia 30 września. Odpowiedź tę przesyła również Zarządowi.
9. Parlament Europejski, na podstawie zalecenia Rady, udziela Dyrektorowi Wykonawczemu Agencji absolutorium z wykonania budżetu za rok n w terminie do dnia 30 kwietnia roku n+2.
Artykuł 31
Zwalczanie nadużyć finansowych
1. W celu zwalczania nadużyć finansowych, korupcji i innych bezprawnych działań przepisy rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) stosują się bez ograniczeń.
2. Agencja przystępuje do Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 25 maja 1999 r. oraz bezzwłocznie wydaje odpowiednie przepisy mające zastosowanie do wszystkich pracowników Agencji.
3. Decyzje dotyczące finansowania oraz umowy i dokumenty dotyczące ich wykonania powinny wyraźnie zastrzegać, że Trybunał Obrachunkowy i OLAF mogą, w razie konieczności, przeprowadzać na miejscu kontrole wśród odbiorców funduszy Agencji oraz urzędników odpowiedzialnych za ich przyznawanie.
Artykuł 32
Przepisy finansowe
Zasady finansowe stosujące się do Agencji są przyjmowane przez zarząd po konsultacji z Komisją. Nie mogą one odbiegać od postanowień rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 (12) w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 ogólnego rozporządzenia finansowego, chyba że jest to szczególnie wymagane w związku z działalnością Agencji i po uzyskaniu wcześniejszej zgody Komisji.
ROZDZIAŁ V
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 33
Ocena
1. W okresie trzech lat od daty podjęcia przez Agencję jej obowiązków, i co pięć kolejnych lat, Zarząd zleca dokonanie niezależnej zewnętrznej oceny dotyczącej wykonania niniejszego rozporządzenia.
2. Dokonując oceny, bada się skuteczność wypełniania przez Agencję jej zadań. Ocenia się również efekt działań Agencji i jej metody pracy. Przy ocenie bierze się pod uwagę opinie zainteresowanych, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym.
3. Zarząd otrzymuje wyniki oceny i wydaje zalecenia dotyczące zmian w niniejszym rozporządzeniu, w Agencji i jej metodach pracy dla Komisji, która przesyła je Radzie, razem ze swoją własną opinią jak również z odpowiednimi wnioskami. W stosownym przypadku załącza się plan działań z harmonogramem. Zarówno wyniki oceny, jak i sformułowane w niej zalecenia podawane są do wiadomości publicznej.
Artykuł 34
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Agencja podejmuje swoje obowiązki od dnia 1 maja 2005 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w Państwach Członkowskich zgodnie z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską.
Sporządzono w Luksemburgu, dnia 26 października 2004 r.