Dyrektywa 2003/105/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 16 grudnia 2003 r.
zmieniająca dyrektywę Rady 96/82/WE w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu, w świetle wspólnego tekstu zatwierdzonego przez Komitet Pojednawczy w dniu 22 października 2003 r. [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dyrektywa 96/82/WE [4] dotyczy zapobiegania poważnym awariom związanych z substancjami niebezpiecznymi oraz ograniczenia ich skutków dla człowieka i środowiska naturalnego w celu zapewnienia wysokiego stopnia ochrony w całej Wspólnocie w sposób spójny i skuteczny.
(2) W świetle niedawnych wypadków przemysłowych oraz badań nad czynnikami rakotwórczymi i substancjami niebezpiecznymi dla środowiska przeprowadzonych przez Komisję na żądanie Rady, należy rozszerzyć zakres dyrektywy 96/82/WE.
(3) Rozlew cyjanku, który spowodował zanieczyszczenie Dunaju w następstwie awarii w Baia Mare w Rumunii w styczniu 2000 r., pokazał, że niektóre działania związane ze składowaniem oraz działania przetwórcze w górnictwie, w szczególności obiekty, w których składowane są odpady kopalniane, w tym stawy i tamy osadowe, mogą powodować bardzo poważne konsekwencje. Komunikaty Komisji w sprawie bezpieczeństwa działań w górnictwie oraz w sprawie szóstego programu działania na rzecz środowiska Wspólnoty Europejskiej podkreśliły zatem potrzebę rozszerzenia zakresu dyrektywy 96/82/WE. W rezolucji z 5 lipca 2001 r. [5] w sprawie komunikatu Komisji w sprawie bezpieczeństwa działań w górnictwie Parlament Europejski również powitał z zadowoleniem rozszerzenie zakresu tej dyrektywy tak, aby obejmowała ona zagrożenia wynikające ze składowania i przetwarzania w górnictwie.
(4) Projekt dyrektywy w sprawie utylizacji odpadów z przemysłu wydobywczego może stanowić odpowiednią podstawę dla środków odnoszących się do obiektów utylizacji odpadów, stanowiących źródło zagrożenia awariami, ale nie objętymi niniejszą dyrektywą.
(5) "Wypadek z fajerwerkami" w Enschede w Niderlandach w maju 2000 r. uświadomił możliwość zaistnienia poważnych wypadków w wyniku składowania i wytwarzania substancji pirotechnicznych i wybuchowych. Definicja takich substancji w dyrektywie 96/82/WE powinna zatem zostać wyjaśniona i uproszczona.
(6) Wybuch w fabryce nawozów sztucznych w Tuluzie we wrześniu 2001 r. uświadomił możliwość zaistnienia wypadków w związku ze składowaniem azotanu amonowego oraz nawozów sztucznych opartych na azotanie amonowym, w szczególności materiałów odrzuconych w procesie produkcji lub zwróconych producentowi ("niezgodnych ze specyfikacją"). Należy zatem poddać przeglądowi obecne kategorie azotanu amonowego i nawozów sztucznych opartych na azotanie amonowym w dyrektywie 96/82/WE w celu uwzględnienia materiałów "niezgodnych ze specyfikacją".
(7) Dyrektywa 96/82/WE nie powinna być stosowana do zakładowych terenów ostatecznych użytkowników, w których czasowo - przed usunięciem w celu ponownego przetworzenia lub zniszczenia - znajdują się azotan potasowy i nawozy sztuczne oparte na azotanie amonowym, które w chwili dostawy były zgodne ze specyfikacją, a następnie uległy degradacji lub zanieczyszczeniu.
(8) Badania przeprowadzone przez Komisję w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi wspierają rozszerzenie wykazu czynników rakotwórczych o właściwe ilości progowe i znaczne obniżenie ilości progowych substancji niebezpiecznych dla środowiska w dyrektywie 96/82/WE.
(9) W przypadku zakładów objętych zakresem dyrektywy 96/82/WE okazuje się konieczne wprowadzenie minimalnych okresów powiadamiania oraz ustanowienie polityki zapobiegania awariom, sprawozdań o bezpieczeństwie i planów operacyjno-ratowniczych.
(10) Doświadczenie i wiedza właściwego personelu w zakładzie mogą być bardzo pomocne podczas sporządzania planów operacyjno-ratowniczych, a cały personel zakładu, który może być dotknięty wypadkiem, powinien zostać należycie poinformowany o środkach i działaniach w zakresie bezpieczeństwa.
(11) Przyjęcie decyzji Rady 2001/792/WE, Euratom, z dnia 23 października 2001 r. ustanawiającej mechanizm wspólnotowy ułatwiający wzmocnioną współpracę w interwencjach wspierających ochronę ludności [6] podkreśla potrzebę ułatwiania wzmocnionej współpracy w interwencjach wspierających ochronę ludności.
(12) Pożyteczne jest, w celu ułatwienia planowania zagospodarowania przestrzennego, opracowanie wytycznych definiujących bazę danych wykorzystywaną podczas oceny zgodności zakładów objętych dyrektywą 96/82/WE oraz obszarów opisanych w art. 12 ust. 1 tej dyrektywy.
(13) Państwa Członkowskie powinny mieć obowiązek dostarczania Komisji podstawowych informacji dotyczących zakładów objętych dyrektywą 96/82/WE.
(14) Właściwe jest wyjaśnienie w tym samym czasie niektórych fragmentów dyrektywy 96/82/WE.
(15) Środki przewidziane w niniejszej dyrektywie były przedmiotem publicznych konsultacji z udziałem zainteresowanych stron.
(16) Dyrektywa 96/82/WE powinna zatem zostać odpowiednio zmieniona;
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
W dyrektywie 96/82/WE wprowadza się następujące zmiany:
1) W art. 4 wprowadza się następujące zmiany:
a) litery e) i f) otrzymują brzmienie:
"e) eksploatacja (badanie, wydobycie i przetwarzanie) kopalin w kopalniach, kamieniołomach lub poprzez odwierty, z wyjątkiem chemicznych i cieplnych procesów przetwarzania i składowania odnoszących się do operacji z udziałem substancji niebezpiecznych, których definicję przedstawiono w załączniku I;
f) oddalone od brzegu badania i eksploatacja kopalin, w tym węglowodorów;";
b) dodaje się lit. g) w brzmieniu:
"g) składowiska odpadów, z wyjątkiem działających obiektów składowania odpadów kopalnianych, z uwzględnieniem stawów i tam osadowych, zawierających substancje niebezpieczne zgodnie z definicją w załączniku I, w szczególności gdy są one wykorzystywane w związku z chemicznym i cieplnym przetwarzaniem kopalin."
2. W art. 6 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 dodaje się tiret w brzmieniu:
"-- w przypadku zakładów objętych później zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy - w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym niniejsza dyrektywa zaczyna mieć zastosowanie do przedmiotowego zakładu, zgodnie z tym, co zostało ustanowione w art. 2 ust. 1, akapit pierwszy.";
b) w art. 6 ust. 4 po tiret pierwszym dodaje się tiret w brzmieniu:
"- zmian w zakładzie lub instalacji, które mogłyby mieć poważne reperkusje związane z ryzykiem poważnego wypadku, lub".
3) W art. 7 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
"1a. W przypadku zakładów objętych później zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy, dokument określony w ust. 1 zostaje sporządzony bezzwłocznie, a w każdym razie w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym niniejsza dyrektywa zaczyna mieć zastosowanie do przedmiotowego zakładu, zgodnie z tym, co zostało ustanowione w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy."
4) W art. 8 ust. 2 lit. b) otrzymuje brzmienie:
"b) zostaje wprowadzony przepis dotyczący współpracy w zakresie informowania opinii publicznej i dostarczania informacji organom odpowiedzialnym za przygotowanie zewnętrznych planów operacyjno-ratowniczych."
5) W art. 9 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 2 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie::
"2. W sprawozdaniu o bezpieczeństwie zawarte są przynajmniej dane i informacje wyszczególnione w załączniku II. W sprawozdaniu wymienione są nazwy właściwych organizacji zaangażowanych w jego przygotowanie. Zawiera ono również uaktualniony spis substancji niebezpiecznych występujących w zakładzie.";
b) w ust. 3 między trzecim i czwartym tiret dodaje się tiret w brzmieniu:
"- w przypadku zakładów objętych później zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy - niezwłocznie, a w każdym razie w ciągu roku od dnia, w którym niniejsza dyrektywa zaczyna mieć zastosowanie do przedmiotowego zakładu, zgodnie z tym, co zostało ustanowione w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy.";
c) w ust. 4 odniesienie do "drugiego, trzeciego i czwartego tiret" staje się odpowiednio odniesieniem do "drugiego, trzeciego, czwartego i piątego tiret";
d) w art. 9 ust. 6 dodaje się lit. d) w brzmieniu:
"d) Wzywa się Komisję do dokonania, do dnia 31 grudnia 2006 r., w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, przeglądu istniejących "Wytycznych w sprawie przygotowania sprawozdania o bezpieczeństwie"."
6. W art. 11 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 do lit. a) i b) dodaje się tiret w brzmieniu:
"- w przypadku zakładów objętych później zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy - niezwłocznie, a w każdym razie w ciągu roku od dnia, w którym niniejsza dyrektywa zaczyna mieć zastosowanie do przedmiotowego zakładu, zgodnie z tym, co zostało ustanowione w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy."
b) ustęp 3 otrzymuje brzmienie:
"3. Bez uszczerbku dla obowiązków właściwych organów, Państwa Członkowskie zapewniają sporządzenie wewnętrznych planów operacyjno-ratowniczych, przewidzianych w niniejszej dyrektywie, po konsultacjach z personelem pracującym w danym zakładzie, w tym podwykonawcami zatrudnionymi przez dłuższy czas, a sporządzenie lub aktualizację zewnętrznych planów operacyjno-ratowniczych - po konsultacjach ze społeczeństwem.";
c) dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
"4a. W odniesieniu zewnętrznych planów operacyjno- ratowniczych, Państwa Członkowskie powinny uwzględnić konieczność ułatwienia wzmocnionej współpracy w zakresie ochrony ludności podczas poważnych sytuacji kryzysowych."
7) W art. 12 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 akapit drugi otrzymuje brzmienie:
"Państwa Członkowskie zapewniają, że ich polityka zagospodarowania przestrzennego lub inne podobne polityki oraz procedury służące wprowadzaniu w życie tych polityk uwzględniają potrzebę utrzymania, w dłuższej perspektywie, właściwych odległości między zakładami objętymi niniejszą dyrektywą a obszarami mieszkalnymi, budynkami, obszarami użytku publicznego, w miarę możliwości głównymi szlakami komunikacyjnymi, obszarami wypoczynkowymi i obszarami szczególnego zainteresowania lub szczególnej wrażliwości środowiska naturalnego, a w przypadku istniejących zakładów, potrzebę wprowadzenia dodatkowych środków natury technicznej zgodnie z przepisami art. 5, aby nie powiększać niebezpieczeństwa na jakie narażona jest ludność.";
b) Dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
"1a. Wzywa się Komisję, aby do dnia 31 grudnia 2006 r. w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi sporządziła wytyczne definiujące techniczną bazę danych obejmującą dane na temat zagrożeń i scenariusze zagrożeń, która będzie wykorzystywana do oceny zgodności między zakładami objętymi niniejszą dyrektywą i obszarami opisanymi w ust. 1. Definicja bazy danych powinna w miarę możliwości uwzględniać oceny dokonane przez właściwe organy, informacje uzyskane od podmiotów gospodarczych oraz wszystkie inne istotne informacje, takie jak społeczno-ekonomiczne korzyści płynące z rozwoju oraz skutki łagodzące planów operacyjno-ratowniczych.";
8) W art. 13 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:
"1. Państwa Członkowskie zapewniają regularne dostarczanie informacji na temat środków bezpieczeństwa i wymaganego zachowania w sytuacjach poważnych wypadków, bez konieczności ubiegania się o takie informacje, wszystkim osobom i zakładom służącym społeczeństwu (jak szkoły i szpitale), które mogą zostać dotknięte poważnym wypadkiem, mogącym powstać w zakładzie objętym art. 9.";
b) ustęp 6 otrzymuje brzmienie:
"6. W przypadku zakładów objętych przepisami art. 9 Państwa Członkowskie zapewniają podanie do publicznej wiadomości wykazu substancji niebezpiecznych przewidzianego w art. 9 ust. 2, z zastrzeżeniem przepisów ust. 4 niniejszego artykułu i art. 20."
9) W art. 19 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
"1a. W przypadku zakładów objętych niniejszą dyrektywą Państwa Członkowskie dostarczają Komisji przynajmniej następujące informacje:
a) nazwisko lub nazwę handlową prowadzącego zakład oraz dokładny adres przedmiotowego zakładu; oraz
b) rodzaj lub rodzaje działalności zakładu.
Komisja utworzy i będzie aktualizować bazę danych zawierającą informacje dostarczone przez Państwa Członkowskie. Dostęp do bazy danych będzie zastrzeżony dla osób upoważnionych przez Komisję lub właściwe władze Państw Członkowskich."
10) W załączniku I wprowadza się zmiany zgodnie z Załącznikiem do niniejszej dyrektywy.
11) Załącznik II punkt IV część B otrzymuje brzmienie:
"B. Ocena zasięgu i siły skutków poważnych awarii, które rozpoznano, w tym mapy, obrazy lub - w miarę potrzeby - równoważne opisy ukazujące obszary, które mogą zostać dotknięte taką awarią mogącą powstać w zakładzie, z zastrzeżeniem przepisów art. 13 ust. 4 i art. 20."
12) W załączniku III lit. c) wprowadza się następujące zmiany:
a) punkt i) otrzymuje brzmienie:
"i) organizacja i personel - rola i obowiązki personelu związanego z zarządzaniem poważnymi niebezpieczeństwami na wszystkich poziomach organizacji. Określenie potrzeb szkoleniowych takiego personelu oraz zapewnienie szkoleń tego rodzaju. Zaangażowanie pracowników i podwykonawców pracujących w zakładzie.";
b) punkt v) otrzymuje brzmienie:
"v) planowanie w celu bezpieczeństwa - przyjęcie i wprowadzenie w życie procedur dotyczących identyfikacji przewidywalnych wypadków w drodze systematycznej analizy, przygotowanie, sprawdzenie i przegląd planów operacyjno-ratowniczych mających na celu szybką reakcję w nagłych wypadkach oraz zapewnienie odpowiedniego szkolenia przedmiotowym pracownikom. Szkolenie takie należy zapewnić całemu personelowi pracującemu w zakładzie, z uwzględnieniem odnośnych podwykonawców."
Artykuł 2
1. Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do przestrzegania niniejszej dyrektywy do dnia 1 lipca 2005 r. i niezwłocznie powiadomią o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2. Państwa Członkowskie przekażą Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w obszarze objętym niniejszą dyrektywą.
Artykuł 3
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie w dniu jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 16 grudnia 2003 r.