Dyrektywa Rady
z dnia 24 listopada 1986 r.
w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych
(86/609/EWG)
RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności jego art. 100,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
między obowiązującymi obecnie krajowymi ustawodawstwami dotyczącymi ochrony zwierząt wykorzystywanych do niektórych celów doświadczalnych istnieją różnice, które mogą zakłócić funkcjonowanie wspólnego rynku;
w celu wyeliminowania tych różnic ustawodawstwa Państw Członkowskich powinny zostać zharmonizowane; takie zharmonizowanie przepisów powinno zapewnić ograniczenie do minimum liczby zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych naukowych, otoczenie tych zwierząt odpowiednią opieką, zapobieżenie niepotrzebnemu zadawaniu im bólu, cierpienia, niepokoju lub trwałego uszkodzenia, a w razie gdyby oddziaływania takie były nieuniknione, ograniczenie ich do minimum;
w szczególności należy unikać niepotrzebnego powielania doświadczeń,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Celem niniejszej dyrektywy jest zapewnienie, aby wszędzie tam, gdzie zwierzęta są wykorzystywane do celów doświadczalnych i innych celów naukowych, przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne w Państwach Członkowskich odnoszące się do ochrony tych zwierząt zostały zharmonizowane tak, aby uniknąć zakłóceń w ustanowieniu i funkcjonowaniu wspólnego rynku, w szczególności przez naruszenie konkurencji oraz barier w handlu.
Artykuł 2
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicję:
a) "zwierzę" o ile nie zakwalifikowano inaczej, oznacza każdego żyjącego kręgowca niebędącego człowiekiem, włączając wolno żyjące i/lub rozmnażające formy larwalne, ale z wyłączeniem form płodowych lub embrionalnych;
b) "zwierzęta doświadczalne" - zwierzęta wykorzystywane lub przeznaczone do wykorzystania w doświadczeniach;
c) "zwierzęta hodowlane" - zwierzęta wychowywane specjalnie w celu wykorzystania w doświadczeniach w programach zatwierdzonych lub zarejestrowanych przez organ władzy;
d) "doświadczenie" oznacza jakiekolwiek wykorzystanie zwierzęcia do celów doświadczalnych lub innych naukowych, które może u niego spowodować ból, cierpienie, niepokój lub trwałe uszkodzenie, łącznie z wszelkimi czynnościami mającymi na celu lub powodującymi urodzenie się zwierzęcia w każdej takiej sytuacji, ale z wyłączeniem najmniej bolesnych sposobów zabijania lub znakowania zwierząt przyjętych w nowoczesnej praktyce (tj. metod "humanitarnych"); początkiem doświadczenia jest moment przygotowania zwierzęcia po raz pierwszy do uczestnictwa w nim, a końcem moment, po którym nie będą czynione dalsze obserwacje; usunięcie odczuwania bólu, cierpienia, niepokoju i trwałych uszkodzeń przez skuteczne użycie środków znieczulających, przeciwbólowych lub innych środków nie narusza objęcia zwierzęcia niniejszą definicją. Definicja nie obejmuje czynności weterynaryjnych dokonywanych w gospodarstwach rolnych lub klinikach, które nie mają na celu prowadzenia doświadczeń;
e) "organ władzy" oznacza organ lub organy władzy wyznaczone przez każde Państwo Członkowskie jako odpowiedzialne za nadzorowanie wprowadzania w życie niniejszej dyrektywy;
f) "właściwa osoba" - każda osoba uważana przez Państwo Członkowskie za właściwą do wykonywania odpowiedniej funkcji określonej w niniejszej dyrektywie;
g) "ośrodek" - każdy obiekt, budynek, grupa budynków lub inne zabudowania, mogący zawierać miejsca niecałkowicie ogrodzone lub zadaszone oraz pomieszczenia ruchome;
h) "ośrodek hodowlany" - każdy ośrodek, w którym hoduje się zwierzęta w celu wykorzystania ich w doświadczeniach;
i) "ośrodek zaopatrzeniowy" - każdy ośrodek inny niż hodowlany, z którego dostarczane są zwierzęta przeznaczone do wykorzystania w doświadczeniach;
j) "ośrodek badawczy" - każdy ośrodek, gdzie zwierzęta są wykorzystywane do doświadczeń;
k) "odpowiednio znieczulony" - pozbawiony czucia przez znieczulenie (miejscowe lub ogólne), tak samo skuteczne, jak stosowane w dobrej praktyce weterynaryjnej;
l) "humanitarny sposób uśmiercania" - zabijanie zwierzęcia z zadaniem mu minimalnego cierpienia fizycznego lub psychicznego w zależności od gatunku.
Artykuł 3
Niniejszą dyrektywę stosuje się do wykorzystania zwierząt w doświadczeniach podejmowanych w jednym z następujących celów:
a) rozwój, produkcja, jakość, skuteczność i bezpieczeństwo testowania leków, środków spożywczych i innych substancji lub produktów:
i) w celu uniknięcia, zapobiegania, diagnozowania lub leczenia choroby, złego stanu zdrowia lub innych nieprawidłowości i ich wpływu na człowieka, zwierzęta lub rośliny;
ii) w celu oceny, wykrywania, regulacji lub modyfikacji warunków fizjologicznych u człowieka, zwierząt lub roślin;
b) ochrona środowiska naturalnego w interesie zdrowia i dobrobytu ludzi lub zwierząt.
Artykuł 4
Każde Państwo Członkowskie zobowiązane jest do wprowadzenia zakazu wykorzystywania do celów doświadczalnych zwierząt uważanych za zagrożone, zgodnie z załącznikiem I do Konwencji o międzynarodowym handlu zagrożonymi gatunkami fauny i flory oraz załącznikiem C. I do rozporządzenia EWG/3626/82 [4], chyba że pozostają one w zgodzie z tym rozporządzeniem, a przedmiotem doświadczeń są:
- badania mające na celu zachowanie danego gatunku, lub
- istotne cele biomedyczne, kiedy dany gatunek wyjątkowo okazuje się być jedynym przydatnym do tych celów.
Artykuł 5
Państwa Członkowskie zapewnią, aby w zakresie ogólnej opieki i przetrzymywania zwierząt:
a) wszystkie zwierzęta doświadczalne miały zapewnione schronienie, otoczenie, przynajmniej pewną swobodę ruchu, pożywienie, wodę oraz opiekę odpowiednią do utrzymania ich w zdrowiu i dobrostanie;
b) wszelkie ograniczenia możliwości zaspokojenia przez zwierzę doświadczalne potrzeb fizjologicznych i zachowawczych były minimalne;
c) warunki środowiska, w którym zwierzęta doświadczalne są hodowane, trzymane lub wykorzystywane, były codziennie kontrolowane;
d) dobrostan i stan zdrowia zwierząt doświadczalnych są obserwowane przez właściwą osobę, aby można było zapobiec zbędnemu bólowi, cierpieniu, niepokojowi lub trwałemu uszkodzeniu;
e) poczynione zostały ustalenia zapewniające usunięcie tak szybko jak to możliwe wszelkiej wykrytej wady lub cierpienia.
W celu wprowadzenia w życie przepisów lit. a) i b), Państwa Członkowskie będą mieć na uwadze wytyczne zawarte w załączniku II.
Artykuł 6
1. Każde Państwo Członkowskie wyznaczy organ lub organy władzy odpowiedzialne za sprawdzenie czy przepisy niniejszej dyrektywy są właściwie wykonywane.
2. W ramach wprowadzania w życie niniejszej dyrektywy Państwa Członkowskie przyjmą konieczne środki w celu umożliwienia wyznaczonemu organowi władzy wymienionemu w ust. 1 zasięgnięcie rady ekspertów właściwych w danej dziedzinie.
Artykuł 7
1. Doświadczenia są przeprowadzane wyłącznie przez właściwe i upoważnione osoby lub na bezpośrednią odpowiedzialność takiej osoby bądź wtedy, gdy projekt doświadczalny lub naukowy jest zatwierdzony zgodnie z przepisami ustawodawstwa krajowego.
2. Doświadczenia nie są przeprowadzane jeśli jest teoretycznie i praktycznie dostępna inna naukowo zadowalająca metoda osiągnięcia pożądanego celu, niepociągająca za sobą wykorzystania zwierzęcia.
3. Jeżeli doświadczenie musi zostać wykonane, wybór gatunku zostanie dokładnie rozważony i w miarę potrzeby uzasadniony właściwemu organowi władzy. Wybierając między doświadczeniami pierwszeństwo należy przyznać tym, w których wykorzystywana jest najmniejsza liczba zwierząt, angażują zwierzęta o najniższym stopniu wrażliwości neurofizjologicznej, w które powodują najmniej bólu, cierpienia, niepokoju i trwałych uszkodzeń oraz co, do których istnieje największe prawdopodobieństwo, że przyniosą zadowalające wyniki.
Doświadczenia na dzikich zwierzętach nie mogą być wykonywane, chyba że badania na innych zwierzętach nie wystarczałyby do osiągnięcia celów doświadczenia.
4. Wszystkie doświadczenia zmierzają do uniknięcia niepokoju, niepotrzebnego bólu i cierpienia. Doświadczenia te podlegają przepisom ustanowionym w art. 8. Działania określone w art. 9 będą podejmowane we wszystkich przypadkach.
Artykuł 8
1. Wszystkie doświadczenia będą wykonywane w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym.
2. Ustęp 1 nie ma zastosowania, jeżeli:
a) znieczulenie jest oceniane jako bardziej traumatyczne dla zwierzęcia niż samo doświadczenie;
b) znieczulenie nie daje się pogodzić z przedmiotem doświadczenia. W takich przypadkach podejmuje się właściwe środki ustawodawcze i/lub administracyjne zapewniające, że takie doświadczenie nie będzie przeprowadzane niepotrzebnie.
Znieczulenie powinno być stosowane w przypadku poważnych urazów, które mogą spowodować silny ból.
3. Jeżeli znieczulenie nie jest możliwe, powinny zostać zastosowane środki przeciwbólowe lub inne odpowiednie środki zapewniające, tak dalece jak to możliwe, ograniczenie bólu, cierpienia, niepokoju, aby w żadnym przypadku nie narażać zwierzęcia na silny ból, niepokój lub cierpienie.
4. O ile działanie takie jest zgodne z celem doświadczenia, znieczulone zwierzę, które odczuwa znaczny ból po ustaniu działania znieczulenia, odpowiednim czasie otrzyma środki uśmierzające ból, a gdy to niemożliwe, zostaną niezwłocznie zabite metodą humanitarną.
Artykuł 9
1. Po zakończeniu każdego doświadczenia decyduje się, czy zwierzę będzie pozostawione przy życiu, czy też uśmiercone metodą humanitarną, uwzględniając warunek, że zwierzę nie będzie utrzymywane przy życiu, jeżeli pomimo przywrócenia zdrowia zwierzęcia do normalnego stanu pod wszystkimi innymi względami będzie ono prawdopodobnie odczuwało trwały ból lub niepokój.
2. Decyzje, określone w ust. 1 będą podejmowane przez właściwą osobę, najlepiej przez weterynarza.
3. Jeżeli po zakończeniu doświadczenia:
a) zwierzę ma pozostać przy życiu, musi być ono otoczone opieką właściwą do jego stanu zdrowia, znaleźć się pod nadzorem weterynarza lub innej właściwej osoby i być trzymane w warunkach spełniających wymagania art. 5. Od warunków ustanowionych w niniejszej literze można jednak odstąpić, jeżeli według opinii weterynarza nie narazi to zwierzęcia na cierpienie;
b) zwierzę nie zostaje przy życiu lub też nie może korzystać z warunków z przepisów art. 5, dotyczących dobrego samopoczucia zwierzęcia, musi być ono uśmiercone metodą humanitarną tak szybko, jak to możliwe.
Artykuł 10
Państwa Członkowskie zapewnią, że wszelkie ponowne wykorzystanie zwierząt do doświadczeń będzie zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.
W szczególności, żadne zwierzę nie będzie wykorzystywane więcej niż jeden raz do doświadczeń powodujących silny ból, niepokój lub inne równoważne cierpienie.
Artykuł 11
Bez względu na inne przepisy niniejszej dyrektywy, gdzie jest to konieczne ze względu na uzasadnione cele doświadczenia, organ władzy może zezwolić na wypuszczenie danego zwierzęcia na wolność, pod warunkiem że dołoży się możliwie największych starań w celu zapewnienia ochrony dobrego samopoczucia zwierzęcia, tak długo jak na to pozwala stan jego zdrowia i że nie stworzy to zagrożenia dla zdrowia publicznego i środowiska.
Artykuł 12
1. Państwa Członkowskie ustanowią procedury, według których same doświadczenia oraz dane osób przeprowadzających te doświadczenia będą z wyprzedzeniem zgłoszone do odpowiedniego organu władzy.
2. Jeżeli planuje się poddanie zwierzęcia doświadczeniu narażającemu je lub mogącemu je narazić na silny ból, który może być długotrwały, takie doświadczenie musi zostać zgłoszone do organu władzy z podaniem szczegółów i dokładnie uzasadnione lub specjalnie zatwierdzone przez organ władzy. Organ władzy podejmuje właściwe działania sądowe lub administracyjne, jeżeli nie zostanie wystarczająco przekonany, co do wagi doświadczenia, aby uznać je za dotyczące podstawowych potrzeb człowieka lub zwierząt.
Artykuł 13
1. Na podstawie otrzymanych do zatwierdzenia wniosków i powiadomień oraz na podstawie zrobionych sprawozdań organ władzy w każdym Państwie Członkowskim zbiera i zależnie od możliwości poda okresowo do wiadomości publicznej następujące informacje statystyczne dotyczące wykorzystania zwierząt w doświadczeniach:
a) liczbę i rodzaj zwierząt wykorzystanych w doświadczeniach;
b) liczbę zwierząt wybranych kategorii wykorzystanych w doświadczeniach określonych w art. 3;
c) liczbę zwierząt wybranych kategorii wykorzystanych w doświadczeniach wymaganych przez obowiązujące przepisy prawne.
2. Państwa Członkowskie podejmą wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia ochrony poufności informacji o znaczeniu handlowym przekazanych na mocy niniejszej dyrektywy.
Artykuł 14
Osoby, które przeprowadzają doświadczenia lub biorą w nich udział oraz osoby, które opiekują się zwierzętami wykorzystywanymi w doświadczeniach, włączając w to obowiązki o charakterze nadzorczym, posiadają właściwe wykształcenie i szkolenie.
W szczególności osoby przeprowadzające lub nadzorujące przebieg doświadczeń otrzymują informacje w zakresie dyscypliny naukowej zgodnej z podejmowaną pracą doświadczalną, oraz umieją obchodzić się i opiekować zwierzętami laboratoryjnymi; osoby te powinny również przekonać organ władzy, że osiągnęły poziom szkolenia wystarczający do wykonywania swoich zadań.
Artykuł 15
Ośrodki hodowlane i zaopatrzeniowe powinny być zatwierdzone lub zarejestrowane przez organ władzy i powinny spełniać wymagania art. 5 i 14, chyba że zostaną z tego zwolnione na podstawie art. 19 ust. 4 lub art. 21. Ośrodek zaopatrzeniowy będzie pozyskiwał zwierzęta jedynie z ośrodka hodowlanego lub z innego ośrodka zaopatrzeniowego, chyba że zwierzę zostało zgodnie z prawem przywiezione z zagranicy i nie jest to ani zwierzę zdziczałe, ani zbłąkane. Ogólne i szczegółowe zwolnienia od tego ostatniego przepisu mogą zostać przyznane ośrodkowi zaopatrzeniowemu na zasadach ustalonych przez organ władzy.
Artykuł 16
Przy zatwierdzeniu lub rejestracji przewidzianym w art. 15 zostanie wskazana właściwa osoba odpowiedzialna za ośrodek, której powierzone będzie prowadzenie lub zorganizowanie właściwej opieki nad zwierzętami hodowlanymi lub przetrzymywanymi w ośrodku oraz zapewnienie zgodności z wymaganiami art. 5 i 14.
Artykuł 17
1. Ośrodki hodowlane i zaopatrzeniowe rejestrują liczbę i gatunki sprzedanych lub dostarczonych zwierząt, datę ich sprzedaży lub dostarczenia, nazwę i adres odbiorcy oraz liczbę i gatunki zwierząt, które padły na terenie danego ośrodka hodowlanego lub zaopatrzeniowego.
2. Każdy organ władzy określi rejestry, które mają być przechowywane i udostępniane im przez osobę odpowiedzialną za ośrodki, ustanowioną w ust. 1; rejestry są przechowywane przez okres, co najmniej trzech lat od daty ostatniego wpisu i podlegają okresowej kontroli urzędników organu władzy.
Artykuł 18
1. Każdy pies, kot lub zwierzę z gatunku ssaków naczelnych w jakimkolwiek ośrodku hodowlanym zaopatrzeniowym lub badawczym zostanie, przed odstawieniem od matki, zaopatrzony w sposób możliwie najmniej bolesny w znak identyfikacyjny, z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 3.
2. Jeżeli nieoznaczony pies, kot lub zwierzę z gatunku ssaków naczelnych jest przyjmowany do ośrodka po raz pierwszy po odstawieniu od matki, jest znakowany tak szybko, jak to możliwe.
3. Jeżeli pies, kot lub zwierze z gatunku ssaków naczelnych jest, przed odstawieniem od matki, przenoszony z jednego ośrodka określonego w ust. 1 do innego i jeżeli nie jest możliwe oznakowanie go przed tym przeniesieniem, to ośrodek przyjmujący musi prowadzić pełną dokumentację rejestru zwierzęcia, w szczególności określającą jego matkę, aż do chwili, gdy będzie ono mogło być oznakowane.
4. Szczegółowe dane dotyczące tożsamości i pochodzenia każdego psa, kota lub zwierzęcia z gatunku ssaków naczelnych umieszcza się w rejestrach każdego ośrodka.
Artykuł 19
1. Ośrodki użytkowe są rejestrowane lub zatwierdzane przez dany organ władzy. Powinny one być wyposażone w urządzenia i sprzęt stosowny do gatunków wykorzystywanych zwierząt oraz przeprowadzanych tam doświadczeń; konstrukcja, wykonanie i sposób działania są takie, aby zapewnić, doświadczenia są przeprowadzane tak wydajnie, jak to możliwe i tak, aby można było uzyskać służące wyniki przy wykorzystaniu jak najmniejszej liczby zwierząt oraz zadawaniu im jak najmniejszego bólu, cierpienia, niepokoju lub trwałych uszkodzeń.
2. W każdym ośrodku badawczym:
a) określona jest osoba lub osoby odpowiedzialne administracyjnie za opiekę nad zwierzętami i działanie sprzętu;
b) zapewniony jest wystarczająco wyszkolony personel;
c) dokonuje się odpowiednich ustaleń w celu zapewnienia porad i leczenia weterynaryjnego;
d) weterynarzowi lub innej właściwej osobie powinno powierzać się obowiązki doradcze w zakresie dobrego samopoczucia zwierząt.
3. Doświadczenia mogą być, jeśli zostało to zatwierdzone przez odnośny organ władzy, przeprowadzane poza ośrodkami badawczymi.
4. W ośrodkach badawczych są wykorzystywane jedynie zwierzęta pochodzące z ośrodków hodowlanych lub zaopatrzeniowych, chyba że zostanie uzyskane wyłączenie ogólne lub specjalne na warunkach ustalonych przez organ władzy. W każdym przypadku, gdy będzie możliwe, wykorzystywane są zwierzęta hodowlane. Zbłąkane zwierzęta domowe nie są wykorzystywane do doświadczeń. Wyłączenie ogólne oparte na warunkach niniejszego ustępu nie może rozciągać się na zbłąkane psy i koty.
5. W ośrodkach badawczych przechowuje się rejestry wszystkich wykorzystywanych zwierząt i okazuje w każdym przypadku, gdy jest to wymagane przez organy władzy. W szczególności, w rejestrach tych określa się liczbę i gatunki nabytych zwierząt, od kogo zostały nabyte i kiedy zostały dostarczone. Rejestry te są przechowywane przez okres, co najmniej trzech lat i są przedstawiane organowi władzy, jeśli ten wyrazi takie życzenie. Ośrodki użytkowe podlegają kontroli okresowej przedstawicieli organu władzy.
Artykuł 20
Jeżeli ośrodki użytkowe hodują zwierzęta przeznaczone do doświadczeń prowadzonych na własnym terenie, to do zgodności z przepisami art. 15 i 19 potrzebna jest tylko jedna rejestracja lub zatwierdzenie. Jednakże ośrodki stosują odpowiednie przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące ośrodków hodowlanych i badawczych.
Artykuł 21
Zwierzęta należące do gatunków wymienionych w załączniku I, przeznaczone do wykorzystania w doświadczeniach są zwierzętami hodowlanymi, chyba że zostanie uzyskane ogólne lub specjalne zwolnienie na zasadach określonych przez organ władzy.
Artykuł 22
1. Aby uniknąć niepotrzebnego powielania doświadczeń w celu spełnienia wymagań wspólnotowego ustawodawstwa dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa, Państwa Członkowskie będą, tak dalece jak to możliwe, uznawać ważność danych pochodzących z doświadczeń przeprowadzanych na terytorium innych Państw Członkowskich, chyba że w celu ochrony zdrowia publicznego i bezpieczeństwa konieczne są dalsze badania.
2. W tym celu Państwa Członkowskie, tam gdzie to jest możliwe i bez naruszenia wymagań obowiązujących dyrektyw wspólnotowych, przekazują Komisji informacje dotyczące ich ustawodawstwa i praktyki administracyjnej w zakresie doświadczeń na zwierzętach, włącznie z wymaganiami, jakie muszą być spełnione przed wprowadzeniem produktów do obrotu; dostarczają one również faktycznych informacji na temat doświadczeń przeprowadzanych na ich terytorium oraz zezwoleń lub wszelkich innych szczegółowych danych administracyjnych dotyczących tych doświadczeń.
3. Komisja ustanowi stały komitet doradczy, w którym będą reprezentowane Państwa Członkowskie i który będzie wspomagać Komisję w organizowaniu wymiany właściwych informacji, spełniając zarazem wymogi poufności, oraz który będzie także wspomagać Komisję w innych sprawach wynikłych w związku ze stosowaniem niniejszej dyrektywy.
Artykuł 23
1. Komisja i Państwa Członkowskie powinny zachęcać do podejmowania badań nad rozwoju i zatwierdzenia alternatywnych technik, które mogłyby dostarczyć takiej samej ilości informacji, jaką uzyskuje się w doświadczeniach z wykorzystaniem zwierząt, lecz które dotyczyłyby mniejszej liczby zwierząt lub pociągałyby za sobą mniej bolesne procedury oraz podejmują inne takie kroki, które uznają za właściwe, w celu zachęcania do badań w tym zakresie. Komisja i Państwa Członkowskie monitorują tendencje w metodach doświadczalnych.
2. Przed końcem 1987 r. Komisja składa sprawozdanie dotyczące możliwości modyfikacji badań i wytycznych ustanowionych w istniejącym ustawodawstwie wspólnotowym, biorąc pod uwagę cele określone w ust. 1.
Artykuł 24
Niniejsza dyrektywa nie ogranicza prawa Państw Członkowskich do stosowania lub przyjmowania surowszych środków ochrony zwierząt wykorzystywanych w doświadczeniach lub też prawa kontroli wykorzystania zwierząt w doświadczeniach. W szczególności, Państwa Członkowskie mogą wymagać wcześniejszego zatwierdzenia doświadczeń lub programów zgłoszonych zgodnie z przepisami art. 12 ust. 1.
Artykuł 25
1. Państwa Członkowskie podejmują środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 24 listopada 1989 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
2. Państwa Członkowskie przekażą Komisji przepisy prawa krajowego, przyjęte w zakresie objętym niniejszą dyrektywą.
Artykuł 26
W regularnych odstępach czasu nie przekraczających trzech lat, a po raz pierwszy po pięciu latach od ogłoszenia niniejszej dyrektywy, Państwa Członkowskie powiadomią Komisję o środkach podjętych w tym zakresie i dostarczą odpowiednie zestawienie informacji zebranych zgodnie z przepisami art. 13. Komisja przygotuje sprawozdanie w imieniu Rady oraz Parlamentu Europejskiego.
Artykuł 27
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 24 listopada 1986 r.