DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI
tas-17 ta’ Ġunju 2009
dwar l-Għajuna mill-Istat C 33/08 (ex N 732/07) lil Volvo Aero Corporation għall-R&D, li l-Iżvezja biħsiebha li timplimenta
(notifikata bid-dokument numru C(2009) 4542)
(Il-verżjoni Żvediża biss hi awtentika)
(Test b’relevanza għaż-ŻEE)
(2009/838/KE)
IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ,
Wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u partikolarment l-ewwel sottoparagrafu tal-Artikolu 88(2) tiegħu,
Wara li kkunsidrat it-Trattat taż-Żona Ekonomika Ewropea, u partikolarment l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,
Wara li stiednet il-partijiet interessati biex iressqu l-kummenti tagħhom skont dawk id-dispożizzjonijiet (1),
Wara li kkunsidrat dawk il-kummenti,
Billi:
1. PROĊEDURA
(1)
Bl-ittra tal-10 ta’ Diċembru 2007, l-awtoritajiet Żvediżi nnotifikaw lill-Kummissjoni l-miżura relatata ma’ għajnuna li huma kienu biħsiebhom li jagħtu lil Volvo Aero Corporation. Il-Kummissjoni, f’ittra ddatata t-28 ta’ Jannar 2008, talbet għal informazzjoni addizzjonali. L-awtoritajiet Żvediżi, f’ittra ddatata t-18 ta’ Marzu 2008, ressqu xi tweġibiet għal din it-talba.
(2)
Fil-15 ta’ April 2008, saret laqgħa bejn l-awtoritajiet Żvediżi u s-servizzi tal-Kummissjoni, wara din il-laqgħa, fil-21 ta’ April 2008, il-Kummissjoni kitbet ittra oħra li titlob għal informazzjoni supplimentari. L-awtoritajiet Żvediżi wieġbu għal din l-ittra u ressqu osservazzjonijiet addizzjonali b’ittra tat-2 ta’ Ġunju 2008. F’dik l-ittra, l-awtoritajiet Żvediżi rreferu għal informazzjoni addizzjonali, speċjalment dwar skambji interni ta’ ittri elettroniċi bejn il-maniġment tal-benefiċjarji. Din l-informazzjoni supplimentari tressqet fid-19 ta’ Ġunju 2008.
(3)
Bl-ittra tas-16 ta’ Lulju 2008 il-Kummissjoni nnotifikat lill-Iżvezja bid-deċiżjoni tagħha biex tibda proċedimenti skont l-Artikolu 88(2) tat-Trattat tal-KE dwar il-miżura msemmija hawn fuq. Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tibda proċedimenti ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (2). Il-Kummissjoni stiednet il-partijiet interessati biex iressqu l-osservazzjonijiet tagħhom dwar il-miżura. L-Iżvezja ressqet l-osservazzjonijiet tagħha fis-17 ta’ Ottubru 2008.
(4)
B’faks iddatat it-28 ta’ Ottubru 2008, Fred Bodin, l-eks President u Kap Eżekuttiv tal-Volvo Aero, ressaq l-osservazzjonijiet tiegħu. Bl-ittra tal-31 ta’ Ottubru 2008, il-GE Aviation ressqet l-osservazzjonijiet tagħha. Bl-ittra elettronika ddatata t-3 ta’ Novembru 2008, l-unjoni tal-IF Metalworkers tal-Volvo Aero ressqet l-osservazzjonijiet tagħha.
(5)
Bl-ittra tat-3 ta’ Novembru 2008 il-Kummissjoni ressqet dawn l-osservazzjonijiet lill-awtoritajiet Żvediżi, fejn min-naħa tagħhom ressqu l-kummenti fit-12 ta’ Diċembru 2008.
(6)
Il-Kummissjoni talbet għal aktar informazzjoni mill-awtoritajiet Żvediżi b’ittra ddatata it-30 ta’ Marzu 2009, li l-Iżvezja wieġbet għaliha fit-3 ta’ April 2009.
2. GĦAN TAL-MIŻURA
(7)
L-awtoritajiet Żvediżi biħsiebhom li jagħtu għajnuna lil Volvo Aero (il-Kumpanija) għar-riċerka u l-iżvilupp (R&D) ta’ komponenti għall-magna GEnx, lil hi magna żviluppata mill-General Electric (GE) għall-inġenji tal-ajru Boeing B787 u B747-8. Il-Volvo Aero iffirmat ftehim inizjali ta’ sħubija għat-tqassim tar-riskju mal-GE fil-15 ta’ Diċembru 2004 u bdiet il-ħidma fuq il-proġett tal-R&D.
(8)
Il-Volvo Aero hi żviluppatriċi u produttriċi ta’ komponenti għal magni ta’ inġenji tal-ajru għal skop kummerċjali u militari, bi dħul operattiv ta’ SEK 359 miljun (madwar EUR 39 miljun (3) u marġini operattiv ta’ 4,8 % fl-2008. Hi attur żgħir fl-hekk imsejjaħ suq ta’ tieni livell (4) u tipproduċi komponenti għall-produzzjoni kollha ta’ tagħmir oriġinali (PTO): General Electric (GE) u Pratt & Whitney (PW) fl-Amerika ta’ Fuq u r-Rolls-Royce (RR) fl-Ewropa.
(9)
Volvo Aero hi parti mill-Volvo Group (il-Grupp). Il-Grupp jopera prinċipalment fis-setturi tat-trakkijiet, t-tagħmir għall-bini, u x-xarabank. Jipprovdi wkoll magni għal dgħajjes ta’ rikreazzjoni u ta’ xogħol kif wkoll sett ta’ ġeneratur li jaħdem bid-diżil u operati fl-industrija aerospazjali (permezz tal-kumpanija sussidjarja tagħha l-Volvo Aero) (5). Fl-2008, id-dħul operattiv tal-Grupp ammonta għal SEK 15 851 miljun (madwar EUR 1 704 miljun) b’marġini operattvi ta’ 5,2 %. Volvo Aero tammonta għal 2 % tas-sehem tal-bejgħ nett u dħul operattiv tal-Grupp.
(10)
Il-GEnx qed tiġi żviluppata mill-GE u numru ta’ msieħba li jaqsmu r-riskju u l-introjtu (MJRI) li jinkludu, minbarra l-Volvo Aero, il-kumpaniji li ġejjin: Avio (l-Italja), bi 12 %, responsabbli għat-tfassil u l-manifattura tal-aċċessorji għall-kaxxa tal-gerijiet; Techspace Aero (il-Belġju) b’5 %, responsabbli għall-low pressure compressor stators; u msieħba oħra fil-Ġappun (IHI u MHI b’sehem ikkombinat ta’ 15 %) u fl-istati Uniti.
(11)
Il-GEnx għall-B787 ġiet iċċertifikata f’Marzu 2008 u l-GEnx għall-B747-8 hi skedata għaċ-ċertifikazzjoni f’nofs l-2009. L-ordnijiet tal-1120 GEnx ġew żgurati għall-inġenji tal-ajru B787 u B747-8; madankollu t-tnedija tal-B787 iddewmet mill-Boeing għal madwar sentejn u l-ebda magna ma ġiet effettivament mibjugħa s’issa.
(12)
Il-parteċipazzjoni tal-Volvo Aero fil-GEnx taħt il-ftehim tal-MJRI tammonta għal 5,6 % tal-ispejjeż kumplessivi tal-GEnx. Il-Volvo Aero hi inkarigata li tiżviluppa numru ta’ komponenti għall-GEnx: il-fan hub frame, booster spool, turbine rear frame, after fan case u high pressure turbine root seal, bl-ispejjeż kumplessivi għall-proġett tal-R&D ta’ SEK 927 miljun (madwar EUR 100 miljun).
(13)
Id-daqs tal-proġett tal-R&D propost hu erba’ darbiet akbar minn kull proġett tal-R&D ieħor li ġie trattat s’issa mill-Kumpanija u hi l-ewwel darba li l-Volvo Aero ħadet dan il-livell ta’ responsabbiltà. Barra minn hekk, ir-riskji tekniċi u kummerċjali ppreżentati mill-GEnx huma sostanzjali. Il-magna GEnx tinkludi komponenti ħfief kumplessi li għandhom jiġu applikati b’metodu ġdid. L-għanijiet teknoloġiċi ambizzjużi ffissati mill-GE għall-iżvilupp tal-komponenti tal-GEnx huma marbutin ma’ konsum baxx ta’ karburant, livell baxx ta’ storbju, emissjoni baxxa u piż ħafif.
(14)
L-awtoritajiet Żvediżi kellhom il-ħsieb li jagħtu lil Volvo Aero ħlas bil-quddiem li jitħallas lura (6) ta’ SEK 362 miljun (madwar EUR 39 miljun bir-rata ta’ skambju li tkun fis-seħħ meta ngħatat l-għajnuna), li għandu jkopri 39 % tal-ispejjeż għall-R&D eliġibbli. L-għajnuna għadha ma tħallsietx u hi soġġetta għall-approvazzjoni mill-Kummissjoni. Skont l-awtoritajiet Żvediżi, il-mekkaniżmu ta’ rimborż għandu jassigura redditu ta’ 7,32 % fuq is-self, ogħla mir-rata ta’ referenza attwali għall-Iżvezja (5,49 % fl-2007).
(15)
Il-ħlas lura hu defenit abbażi l-qligħ tal-Volvo Aero mill-proġett (fit-termini ta’ ħlasijiet mill-GE lil Volvo Aero). It-tbassir li ntuża mill-awtoritajiet Żvediżi hu ta’ SEK 23 biljun (7), abbażi t-tbassiriet tal-bejgħ ta’ 4 937 magna sal-2028. Sakemm ma jintlaħaq dan il-volum, il-Volvo Aero hi mistennija li tħallas […] (*) % tal-pagamenti mill-GE lill-Gvern, inklużi pagamenti minn magni derivattivi oħra mill-GEnx. Meta l-bejgħ jeċċedi t-SEK 23 biljun, il-Volvo Aero se tibqa’ tħallas dritt li jikkorrispondi għal […]% ta’ fatturat annwali mill-GEnx (bl-esklużjoni tal-magni derivattivi futuri), bl-ebda limiti fuq iż-żmien.
(16)
Il-Volvo Aero talbet l-għajnuna f’ittra lill-Gvern Żvediż fis-7 ta’ Diċembru 2004, qabel il-bidu tal-proġett. L-Awtoritajiet Żvedieżi taw assigurazzjoni orali lil Volvo Aero f’Diċembru 2004 li huma se jagħtu xi għajnuna għall-proġett tal-R&D (madankollu mingħajr ma jispeċifikaw l-ammont eżatt u l-forma tal-għajuna). Il-Gvern esprima l-pożizzjoni pożittiva tiegħu dwar l-għajnua b’mod informali biss, permezz ta’ telefonata mill-Ministeru tal-Industrija lil Volvo Aero.
(17)
Il-Volvo Aero tiddikjara li hi serħet fuq din l-assigurazzjoni u ffirmat il-ftehim mal-GE fil-15 ta’ Diċembru 2004, għalkemm li ma kellha l-ebda konferma bil-miktub mill-Gvern dwar l-għajnuna. L-għajuna ġiet approvata formalment mill-awtoritajiet Żvediżi biss fl-14 ta’ Lulju 2007 meta huma taw l-istruzzjoni lill-Uffiċċju Nazzjonali tad-Dejn biex jifformalizza is-self, wara li, skont l-awtoritajiet Żvediżi, l-ambitu tal-parti tal-Volvo Aero fil-proġett ġie kjarifikat. Sa dak in-nhar umbagħad, parti kbira mill-proġett tal-R&D kien diġà tlesta.
3. BAŻI GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA FORMALI TA’ INVESTIGAZZJONI
(18)
Il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura formali ta’ investigazzjoni minħabba numru ta’ dubji li huma miġbura hawn taħt:
(19)
Il-Kummissjoni kellha xi dubji dwar in-nuqqas tas-suq invokat mill-Iżvezja, jiġifieri l-informazzjoni imperfetta relatata mal-finanzjament li japplika ma’ dan it-tip ta’ proġett (8). Peress li l-Volvo Aero mhix finanzjament indipendenti mill-Volvo Group u li l-ispejjeż tal-proġett ġew de facto koperti mill-flus tal-likwidità operattiv tal-Volvo Aero u mill-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp, dan ta’ lok għall-mistoqsija dwar jekk l-Volvo Aero ma għandhiex verament jew le nuqqas ta’ riżorsi biex tipparteċipa fil-proġett tal-GEnx.
(20)
Il-Kummissjoni kellha d-dubji dwar l-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna, u l-bżonn tagħha, u stħarrġet dwar fuq liema livell l-għajnuna kienet ta’ fattur determinanti fid-deċiżjoni tal-Volvo Aero biex tibda il-proġett peress li ġie approvat formalment biss meta kien kważi tlesta nofs il-proġett. Il-Kummissjoni kienet tal-opinjoni li d-diskussjoni orali li saret bejn il-Gvern u l-Kumpanija ma kenitx sostitut għall-proċedura formali għall-għotja tal-għajnuna.
(21)
Il-Kummissjoni stħarrġet dwar il-proporzjonalità tal-għajnuna meta mqabbla mat-termini tar-rimborż tal-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura. Il-Kummissjoni kienet imħassba li r-riskji tal-iskambju tal-munita barranija qed jinġarru mill-Gvern minflokk mill-Volvo Aero.
(22)
Il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni ta’ ftuħ, ikkunsidrat li l-impatt tal-għajnuna fuq il-kompetizzjoni kien limitat, minħabba s-sehem, li hu wisq żgħir, tas-suq tal-benefiċjarju (sehem ta’ 2 % tas-suq għal magni kbar għall-inġenji tal-ajru ċivili). Madankollu, il-Kummissjoni stiednet lill-kompetituri jew partijiet terzi oħra biex iressqu kull osservazzjonijiet dwar l-effetti fuq il-kompetizzjoni.
4. KUMMENTI MILL-IŻVEZJA U PARTIJIET INTERESSATI
(23)
Skont l-Artikolu 20(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (9), u bħala tweġiba għall-avviż pubbliku f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (10), il-Kummissjoni rċeviet il-kummenti mill-awtoritajiet Żvediżi, mill-eks President u Kap Eżekuttiv tal-Volvo Aero, mill-GE Aviation, mill-unjoni tal-IF Metalworkers tal-Volvo Aero.
4.1. Kummenti mill-Iżvezja
4.1.1. Nuqqas tas-suq
(24)
L-awtoritajiet Żvediżi pprovdew informazzjoni biex jindirizzaw id-dubji tal-Kummissjoni rigward il-kwistjoni tan-nuqqas tas-suq u biex jispjegaw l-eżiztenza tan-nuqqas tas-suq fil-każ attwali, billi jiffukaw fuq id-disponibbiltà ta’ finanzjament intern u estern xieraq, kif ukoll il-politiki finanzjarji tal-Volvo Group lejn l-użu ta’ sorsi għal finanzjament estern, inkluż is-sostenn pubbliku.
(25)
L-Iżvezja pprovdiet aktar informazzjoni dwar il-politika finanzjarja tal-Volvo Group, inklużi t-termini u l-kondizzjonijiet tas-self minn ġewwa l-grupp nnifsu lil Volvo Aero. L-informazzjoni provduta turi li l-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp aktar tirrappreżenta miżura temporanja ta’ emerġenza biex tippermetti lil Volvo Aero biex tissodisfa l-obbligi kontrattwali li għandha mal-GE, bi stennija għas-sostenn miftihem mill-Gvern. Madankollu, it-tkomplija ta’ self bħal dan tista’ thedded li tiżbilanċja l-finanzjament ta’ operati oħrajn tal-Grupp u b’hekk mhix għażla sostenibbli.
(26)
Rigward id-disponibbiltà tal-finanzjament estern, l-Iżvezja spjegat għaliex il-finanzjament estern ma kienx disponibbli għall-proġett. Il-Volvo Group qatt ma akkwista, minn kwalunkwe bank kummerċjali, jew istituzzjoni finanzjarja, self kondizzjonali li jista’ jitqabbel mal-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura. Normalment il-Volvo Group ma takkwistax self kummerċjali fejn il-perjodu jeċċedi 10 snin, filwaqt li l-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura mitlub hu għal 20 sena. In-Nordea, il-bank preferut tal-Volvo Group, ma kienx mħejji biex jipprovdi self kondizzjonali jew self għal perjodu ta’ bejn 20-30 sena lil Volvo Group.
4.1.2. Effett ta’ inċentiv
(27)
L-Awtoritajiet Żvediżi jispjegaw ir-raġunijiet li jispeċifikaw il-perjodu ta’ bejn l-assigurazzjoni inizjali mill-Gvern għall-għotja tal-għajnuna, il-bidu tal-proġett tal-R&D u tal-approvazzjoni formali tal-għajnuna. Skont l-Iżvezja, fl-2004 il-Gvern ikkonferma lil Volvo Aero li se jagħtiha l-għajuna. Madankollu, għal numru ta’ raġunijiet oġġettivi, peress li l-ambitu tal-proġett li ġie kjarifikat biss fil-ħarifa tal-2006, u l-elezzjonijiet tal-2006, l-approvazzjoni tal-għajnuna ġiet formulata biss fl-2007.
(28)
L-Iżvezja pprovdiet l-informazzjoni biex turi li l-assigurazzjoni ċara u pożittiva mogħtija lil Volvo Aero fl-2004 rigward l-għajnuna kellha effett ta’ inċentiv, hekk kif ippermettew lill-Kumpanija biex tinvolvi ruħha fil-proġett tal-GEnx. L-awtoritajiet Żvediżi ddikjaraw li l-Gvern ried ifisser li l-Volvo ser isserraħ fuq l-assigurazzjonijiet li ntqalu u li abbażi dan se tidħol fi ftheim mal-GE. Ġew provduti dokumenti interni lill-Kummissjoni biex juri li assigurazzjonijiet bħal dawn jirriflettu b’mod eżatt l-intenzjoni tal-awtoritajiet Żvediżi f’dak il-perjodu.
(29)
Peress li hemm l-assigurazzjonijiet mill-Gvern fl-2004 li taw bidu għall-bidla fl-imġiba tal-Kumpanija, skont l-awtoritajiet Żvediżi, ftehim formali biex tingħata l-għajnuna fl-2007 kien biss formalizzazzjoni tal-offerta de facto tal-għajnuna fl-2004. Il-perjodu bejn l-assigurazzjonijiet u l-formalizzazzjoni tagħhom, skont l-Iżvezja, ma jirriflettu l-ebda inċerteza li l-għajnuna ġiet effettivament imħallsa. Barra minn hekk, l-awtoritajiet Żvediżi enfasizzaw li d-deċiżjoni formali biex tingħata l-għajuna ttieħdet meta parti kbira tax-xogħol tal-R&D kien għadu għaddej.
(30)
L-awtoritajiet Żvediżi saħqu ulterjorment li peress li n-natura eċċezzjonali tal-proġett tal-GEnx, inklużi d-daqs u l-ambitu u r-riskji teknoloġiċi u kummerċjali involuti, is-self kondizzjonali kien kruċjali għall-Volvo Aero biex tinvolvi ruħha fil-ftehim tal-GE. Huma ppreżentaw informazzjoni dettaljata li tikkonċerna r-riskji teknoloġiċi u kummerċjali relatati mal-proġett, fil-bidu tal-proġett, u kif ukoll fil-perjodu li l-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura kien ġie formalizzat f’nofs l-2007 u lil hinn. Meta jiġu kkunsidrati r-riskji tekniċi u finanzjarji, il-GE inizjalment kellha dubji serji dwar l-involviment tal-Volvo Aero fil-proġett tal-Genx minħabba l-esperjenza limitata tagħha fl-iżvilupp tal-komponent tal-magna. F’nofs l-2007 u lil hinn kien għad hemm riskji tekniċi u finanzjarji konsiderabbli minħabba x-xogħol tal-R&D li kien għadu għaddej, u kif ukoll inqas bejgħ milli kien mistenni oriġinarjament tal-inġenju tal-ajru li jaħdem bil-GEnx.
(31)
Skont l-awtoritajiet Żvediżi, is-sitwazzjoni de facto tal-Volvo Aero (li l-proġett tal-R&D twettaq bir-riżorsi interni u tal-Grupp) ma tfissirx li l-finanzjament għal tul ta’ żmien jew finanzjament tat-tqassim tar-riskju kien disponibbli għall-kumpaniji operattivi tal-Grupp. Wara li ffirmat il-ftehim tal-GE, il-Volvo Aero kellha impenji kontrattwali biex tkompli l-proġett. In-nuqqas li tagħmel dan jista’ jkollu konsegwenzi drammatiċi, bħal ksur tal-kuntratt u dewmien f’xogħlha, telf ta’ reputazzjoni u r-riskju li titqies bħala imsieħba li ma għandhiex tiġi fdata. B’hekk, serħan temporanju fuq il-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp kien kruċjali iżda mhux sostitut għal finanzjament għal tul ta’ żmien. L-awtoritajiet Żvediżi enfasizzaw li l-Kumpanija, minħabba d-dewmien fl-għajnuna mill-Istat mistennija, qed taffaċċja l-aktar pożizzjoni drammatika tal-istorja dwar il-fluss tal-likwidità.
4.1.3. Proporzjonalità tal-għajnuna
(32)
L-awtoritajiet Żvediżi ppreżentaw argumenti li juru għaliex il-Volvo Aero u mhux il-Gvern ser iġġorr r-riskju tal-iskambju tal-munita barranija. Huma argumentaw ukoll li peress li r-rimborż tal-ħlas bil-quddiem hu bbażat fuq l-introjti mill-bejgħ (kwalunkwe hi l-munita) u mhux l-unitajiet mibjugħa, l-istrument hu aktar proporzjonat, hekk kif jinkludi wkoll il-bejgħ tal-partijiet tar-rikambju. L-awtoritajiet Żvediżi ddikjaraw ukoll li l-għajnuna kienet proporzjonata prinċipalment minħabba t-termini tar-rimborż tal-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura.
4.1.4. Distorsjoni tal-kompetizzjoni
(33)
L-awtoritajiet Żvediżi ftehmu li d-distorsjoni tal-kompetizzjoni u tal-kummerċ kienet limitata. Huma enfasizzaw li r-riskju ta’ crowding out kien limitat minħabba kull wieħed mill-proġett tal-magna jippreżenta opportunità ġdida għal bosta produtturi tal-komponenti biex jinvolvu ruħhom f’R&D ġdid. Skont l-awtoritajiet Żvediżi, l-għajnuna għandha żżied b’mod marġinali biss is-sehem tas-suq tal-Kumpanija, hekk kif il-proġett tal-GEnx se jissostitwixxi l-programm CF6-80 preċedenti. Fl-aħħar nett, l-għajnuna għandha tippermetti lill-Kumpanija biex tinvolvi ruħha fl-iżvilupp u l-produzzjoni ta’ komponenti ta’ magni għall-inġenji tal-ajru ċivili.
4.2. Kummenti mill-partijiet interessati
(34)
Fred Bodin, l-eks President u Kap Eżekuttiv tal-Volvo Aero, ipprovda d-dettalji tal-proċess ta’ negozjati mal-GE u mal-Gvern. Fid-dawl tal-implikazzjonijiet tal-fluss tal-likwidità tal-proġett tal-GEnx, id-deċiżjoni tal-bord biex tidħol fil-ftehim tal-GE ttieħdet fuq il-fehma li l-Volvo Aero għandha tirċievi l-għajnuna, hekk kif iddokumentat fil-ftehim MJRI tal-GE ddatat il-15 ta’ Diċembru 2004. Is-Sur Bodin enfasizza li l-Gvern ikkonferma b’mod ċar li għandu jagħti l-għajnuna, u qal ukoll li ma kienx se jawtorizza l-ftehim mal-GE mingħajr impenn ċar mill-Gvern.
(35)
L-osservazzjonijiet mill-GE Aviation jinkludu informazzjoni li tispjega l-proċess ta’ negozjati mal-GE, li turi li l-GE kellha xi tħassib rigward ir-riżorsi tal-Volvo Aero, dawk tekniċi u kif ukoll finanzjarji, biex tipparteċipa fil-proġett tal-GEnx, l-akbar proġett tal-R&D li qatt ittieħed mill-Volvo Aero. Il-Kumpanija ddiskutiet mal-GE f’bosta okkażjonijiet li l-għotja tas-sostenn mill-Gvern għall-proġett kien kritiku għad-deċiżjoni tagħhom biex isiru msieħba li jaqsmu r-riskju fil-proġett tal-Genx, u li l-Volvo Aero daħlet fil-ftehim tal-GE fuq il-fehma li għandha tkun intitolata għas-self. Il-GE indikat ukoll li xorta għad hemm riskji assoċjati mal-programm tal-GEnx.
(36)
Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-unjonijiet tal-ħaddiema jenfasizzaw li l-programm tal-Genx hu wieħed ġdid u uniku għall-Iżvezja u kif ukoll għall-Volvo Aero. Ix-xogħol preċedenti tal-Volvo Aero fis-settur ċivili ġie bbażat fuq il-produzzjoni tal-komponenti tal-magna, filwaqt li parti sinifikanti tal-proġett il-ġdid se tinvolvi l-iżvilupp ta’ komponenti ġodda tal-magna. Il-programm tal-GEnx hu ħafna akbar minn proġetti preċedenti ta’ kooperazzjoni mar-Rolls Royce.
(37)
L-unjonijiet tal-ħaddiema esprimew it-tħassib tagħhom dwar id-diffikultajiet tas-suq tal-inġenju tal-ajru għal attur żgħir bħall-Volvo Aero, li għaliha dan it-tip ta’ programm hu essenzjali biex tibqa’ fis-suq globali. Huma jafu dwar l-implikazzjonijiet finanzjarji u tad-diffikultajiet li l-programm rappreżentat għall-Volvo, iżda jifhmu wkoll il-possibbiltajiet offruti mis-self mill-Istat. Mingħajr l-għajnuna mill-Istat, il-parteċipazzjoni f’programm daqshekk kbir kienet tkun impossiblli għall-Volvo Aero.
(38)
Skont l-unjonijiet, ix-xogħol ta’ żvilupp għadu ma tlestix u għad hemm riskji tekniċi sinifikanti. Ir-riskji kummerċjali għadhom xorta sinifikanti wkoll, hekk kif l-ordnijiet mhux dejjem jimmaturaw f’bejgħ, partikolarment minħabba r-reċessjoni ekonomika u finanzjarja. Il-konsegwenzi negattivi fil-każ li ma jingħatax sostenn mill-Istat dwar is-sitwazzjoni tal-fluss tal-likwidità tal-Volvo Aero, li attwalment qiegħda fl-agħar sitwazzjoni, qed iħassbu l-unjonijiet tal-ħaddiema.
4.3. Osservazzjonijiet mill-Iżvezja dwar il-kummenti mill-parti terza
(39)
Bl-ittra ddatata t-12 ta’ Diċembru 2008, l-awtoritajiet Żvediżi ressqu osservazzjonijiet dwar il-kummenti mill-parti terza u provdew informazzjoni addizzjonali abbazi ta’ informazzjoni ulterjuri riċevuta mill-Volvo Aero biex juru li l-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura kien kruċjali għall-Volvo Aero biex tidħol fil-ftehim tal-GE.
(40)
L-awtoritajiet Żvediżi qablu mal-osservazzjonijiet tal-GE u tal-unjonijiet tal-ħaddiema li jiddikjaraw li l-GEnx kienet sfida partikolari għall-Volvo Aero u li x-xogħol tal-R&D għadu għaddej, bi sfidi tekniċi relatati. Barra minn hekk, skont l-Iżvezja, dawn l-osservazzjonijiet huma konsistenti fl-intier tagħhom mal-informazzjoni provduta mis-Sur Bodin, l-eks President u Kap Eżekuttiv tal-Kumpanija, li tirrappreżenta korrettament wkoll ir-rabta bejn in-negozjati mal-GE u mal-assigurazzjonijiet tal-Gvern li se jagħti l-għajnuna.
4.4. Informazzjoni ulterjuri provduta mill-Iżvezja
(41)
Bi tweġiba għall-ittra tal-Kummissjoni ddatata 30 ta’ Marzu 2009, l-Iżvezja provdiet informazzjoni ulterjuri dwar il-finanzjament intern fi ħdan il-grupp biex tiġġustifika għaliex l-AB Volvo ma kkontribwietx finanzjarment għal tul ta’ żmien għall-proġett tal-GE. Meta jiġi kkunsidrat li n-nuqqas tas-suq u l-effett ta’ inċentiv jistgħu jiġu ddubitati bil-formalizzazzjoni tard tal-għajnuna, l-awtoritajiet Żvediżi indikaw ix-xewqa tagħhom li jaċċettaw emenda tal-ammont tal-għajnuna notifikata oriġinarjament.
(42)
Fl-14 ta’ Ġunju 2007, id-data li fiha l-Gvern ta l-ftehim formali tiegħu biex jagħti l-għajnuna, il-Volvo Aero ħallset de facto madwar 66,5 % tal-ispejjeż eleġibbli. Dan hu lill hinn mill-kontribuzzjoni ppjanata oriġinarjament ta’ 60 %, u konsegwentament l-għajnuna għandha titnaqqas b’madwar 33,5 % tal-ispejjeż eliġibbli, ekwivalent ta’ madwar SEK 304 miljun (madwar EUR 33 miljun), imqabbla ma’ SEK 362 miljun (madwar EUR 39 miljun) ppjanati oriġinarjament.
5. EŻISTENZA TA’ GĦAJNUNA MILL-ISTAT
5.1. Eżistenza tal-għajnuna mill-Istat
(43)
Kif indikat fid-deċiżjoni biex jinfetħu l-proċedimenti, il-miżura li qiegħda taħt valutazzjoni taqa’ fi ħdan l-ambitu tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat. L-ebda parti ma argumenta din il-konklużjoni.
(44)
Il-miżura notifikata tikkonċerna self mogħti mill-Uffiċċju Żvediż Nazzjonali tad-Dejn lil Volvo Aero. Ir-riżorsi involuti huma riżorsi mill-Istat, hekk kif huma saru disponibbli mill-Parlament Żvediż u l-istruzzjonijiet dwar l-użu tagħhom tfasslu mill-Gvern Żvediż. Il-miżura hi selettiva hekk kif tikkonċerna biss impriża waħda, il-Volvo Aero, li hi impriża kbira involuta fil-kummerċ ma’ Stati Membri oħrajn. Il-miżura tipprovdi vantaġġ lil Volvo Aero, hekk kif tippermetti lill-Kumpanija biex ikollha aċċess għal riżorsi fuq termini li s-suq mhux kapaċi li jipprovdi. B’hekk il-miżura tikkonsisti għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE.
5.2. Legalità tal-miżura
(45)
Peress li nnotifikaw il-miżura qabel l-implimentazzjoni tagħha, l-awtoritajiet Żvediżi ssodisfaw l-obbligi tagħhom taħt l-Artikolu 88(3) tat-Trattat tal-KE. Il-miżura notifikata se tiġi implimentata biss wara l-approvazzjoni mill-Kummissjoni, skont l-Artikolu 88(3) tat-Trattat tal-KE.
6. KOMPATIBBILTÀ MAS-SUQ UNIKU
(46)
Il-Kummissjoni vvalutat il-miżura taħt l-Artikolu 87(3)(c) tat-Trattat, partikolarment abbażi d-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw l-għajnuna għall-R&D - sa mill-1 ta’ Jannar 2007, il-Qafas Komunitarju għall-Għajnuna mill-Istat għar-Riċerka u l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni (11) (il-Qafas R&D&I).
6.1. Nuqqas tas-suq
(47)
Biex tiġi valutata kif xieraq għajnuna għal proġett kbir tal-R&D, hu neċessarju li jiġu valutati l-għanijiet u l-miżura, speċjalment liema nuqqasijiet tas-suq qed timmira li titratta. Nuqqas tas-suq hu kkunsidrat li jeżisti fil-każ biss li l-isforzi tas-suq waħedhom ma jkunux kapaċi li jilħqu riżultat effiċjenti ekonomiku. Fin-notifika tagħhom, l-awtoritajiet Żvediżi spjegaw li minħabba informazzjoni mhux perfetta u mhux preċiża, hemm nuqqas ta’ finanzjament tat-taqsim tar-riskju privat għall-proġett tal-GEnx li hu kkaratterizzat b’riskji teknoloġiċi għoljin u redditu għal tul ta’ żmien.
(48)
Il-Kummissjoni għarfet l-eżistenza ta’ dan in-nuqqas tas-suq li jikkonċerna programmi kbar fis-settur aerospazjali f’deċiżjonijiet preċedenti (12). Madankollu, dan ma jfissirx li kull proġett fis-settur se jaffaċċja nuqqas tas-suq. Hu evidenti li f’bosta okkażjonijiet, kumpaniji varji fis-settur kienu kapaċi li jiffinanzjaw proġetti ġodda, jew mir-riżorsi tagħhom stess jew permezz tas-swieq finanzjarji. Il-Kummissjoni għandha tivvaluta l-preżenza u l-possibbiltà tan-nuqqas tas-suq fil-każ speċifiku li kien taħt valutazzjoni.
(49)
Fid-deċiżjoni ta’ ftuħ, il-Kummissjoni stħarrġet dwar jekk ma kienx hemm nuqqas tas-suq jew le peress li d-deċiżjoni formali tal-Gvern biex jagħti l-għajnuna waslet fl-aħħar stadju fil-programm meta l-proġett kien diġa ġie ffinanzjat mill-Volvo Aero mill-fluss tal-likwidità operattiv tagħha u mill-ġabra interna tal-flus fi ħdan il-grupp. B’hekk il-Kummissjoni stħarrġet dwar jekk il-finanzjament intern fi ħdan il-grupp jistax de facto jikkostitwixxi jew le finanzjament għal tul ta’ żmien tal-proġett tal-GEnx.
(50)
Il-Kummissjoni tikkunsidra l-informazzjoni provduta mill-awtoritajiet Żvediżi dwar il-politika finanzjarja tal-Volvo Group, inklużi t-termini u l-kondizzjonijiet tas-self minn ġewwa l-grupp innifsu lil Volvo Aero, li qed tfittex li turi li l-finanzjament mis-sistema tal-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp ma jistax jiġi kkunsidrat bħala finanzjament għal tul ta’ żmien għall-proġett tal-GEnx. Finanzjament bħal dan aktar rrappreżenta miżura temporanja ta’ emerġenza biex tippermetti lil Volvo Aero biex tissodisfa l-obbligi kontrattwali tagħha lejn il-GE; madankollu, il-kontinwazzjoni tiegħu jista’ jhedded li jiżbilanċja l-finanzjament ta’ operati tal-Grupp oħrajn.
(51)
Kif spjegat mill-Iżvezja, il-politiki finanzjarji tal-Grupp jeħtieġu li l-kumpaniji sussidjarji tagħha jiġu ffinanzjati mill-fluss tal-likwidità operattiv jew mill-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp li hu ffinanzjant permezz tal-kumpaniji tal-Grupp u permezz ta’ sorsi esterni. Il-Volvo Treasury hi inkarigata li tieħu ħsieb l-amministrazzjoni tal-ġabra komuni tal-flus tal-Grupp biex tassigura li hemm biżżejjed riżervi biex jiġi ssalvagwardjat il-finanzjament attwali tal-operati tal-Volvo. Hi responsabbli għall-valutazzjoni tal-ħtiġijiet u possibbiltajiet kumplessivi tal-oqsma ta’ negozju kollha tal-Grupp u tiddetermina l-limiti tal-ġabra komuni tal-flus (l-ammont li jingħata bħala self u l-ammont li jittieħed bħala self) tal-kumpaniji tal-Volvo Group kull tliet xhur.
(52)
Kif spjegat ulterjorment mill-awtoritajiet Żvediżi, il-finanzjament intern fi ħdan il-grupp mhux suppost li jkopri finanzjament relatat mal-proġett. Hi r-responsabbiltà tal-kumpaniji sussidjarji li jiffinanzjaw waħedhom l-ispejjeż tal-R&D tagħhom. Barra minn hekk, il-faċilità tal-ġabra komuni tal-flus tal-Grupp tista’ tintuża biss għal proġetti ta’ perjodu qasir, taħt kondizzjonijiet stretti ta’ rimborż u bi proporzjon mal-kontribuzzjoni li saret mad-dħul operattiv tal-Grupp, ħalli l-finanzjament intern fi ħdan il-grupp ma jsirx a skapitu ta’ oqsma ta’ negozju oħrajn tal-Grupp. Skont l-awtoritajiet Żvediżi, il-finanzjament intern fi ħdan il-grupp hu provdut fuq it-termini tas-suq.
(53)
Il-Kummissjoni tinnota li s-serħan tal-Volvo Aero fuq il-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp għal kważi 4 snin kien eċċezzjoni tal-politiki finanzjarji tal-Grupp. Skont l-Iżvezja, il-Volvo Aero kienet l-unika kumpanija operattiva li konstatament rċeviet limitu negattiv sostanzjali tal-ġabra komuni tal-flus li jvarja bejn SEK […] sa […] miljun (madwar EUR […] sa […] miljun) mill-2004-2008. Barra minn hekk, il-limiti tal-ġabra komuni tal-flus ma għadhomx fissati fuq bażi annwali, iżda fuq bażi ta’ darba kull tliet xhur. Bil-kontribuzzjoni limitata tagħha ta’ 2 % lid-dħul operattiv tal-Grupp, serħan bħal dan fuq il-finanzjament intern fi ħdan il-grupp ġie mqabbel b’mod disproporzjonat mal-importanza relattiva tal-Kumpanija fil-Grupp (13).
(54)
Il-Kummissjoni tikkunsidra wkoll l-ispjegazzjoni provduta mill-awtoritajiet Żvediżi li s-serħan speċjali bħal dan fuq il-finanzjament tal-ġabra komuni tal-flus tal-Grupp jhedded biex jimmina l-koerenza tal-operati tal-grupp. Il-Volvo Aero serħet fuq il-ġabra komuni tal-flus tal-Grupp a skapitu tal-finanzjament ta’ oqsma ta’ negozju oħrajn tal-grupp, b’hekk tipperikola l-kontinwità u t-tkabbir bbilanċjat ta’ operati oħra tal-Grupp (14), hekk kif toħloq żbilanċ tar-riskji bejn it-taqsimiet aeorospazjali u dawk mhux aerospazjali tal-Volvo Group. Dan se jillimita l-kapaċità tal-Grupp biex jiffinanzja proġetti oħrajn tal-Grupp li huma inqas riskjużi u li jagħtu redditi aħjar.
(55)
Il-Kummissjoni tikkunsidra li s-serħan kontinwu fuq il-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp mhux sostenibbli għall-perjodu fit-tul, hekk kif il-Grupp qed ipoġġi lil Volvo Aero taħt pressjoni finanzjarja severa biex tħallas lura s-self, minkejja l-pożizzjoni tal-fluss tal-likwidita tagħha li hi ħażina ħafna. Il-Volvo Aero kellha dħul u nfiq operattiv negattiv wara taxxa ta’ SEK […] miljun (madwar EUR […] miljun) fl-2008. B’hekk il-Volvo Aero ġiet obbligata li tieħu numru ta’ miżuri interni biex tiġġenera likwidità, bħal […] (15).
(56)
Abbażi dawn l-argumenti, il-Kummissjoni hi kapaċi li tikkonkludi li l-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp provdiet kopertura f’forma likwidità għal Volvo Aero biex tippermetti l-Kumpanija biex tissodissfa l-obbligi tagħha lejn il-GE. Madankollu, finanzjament bħal dan ma jistax isostni l-finanzjament għal tul ta’ żmien tal-proġett, peress li tista’ timmina l-koerenza tal-finanzjament intern fi ħdan il-grupp u toħolq riskji għall-bilanċ bejn in-negozji tal-Grupp.
(57)
Madankollu, meta jiġi kkunsidrat li l-qasam aerospazjali hu wieħed mill-oqsma tan-negozju tal-Grupp, għalkemm limitat bi 2 % tad-dħul operattiv tal-Grupp, il-Grupp għandu jikkontribwixxi ammont ta’ finanzjament għal tul ta’ żmien lill-proġett, anka jekk, skont l-awtoritajiet Żvediżi, il-Kumpanija mhix intitolata li tfittex mill-Volvo Treasury impenn aktar strutturat għal tul ta’ żmien rigward il-GEnx. B’hekk, abbażi l-informazzjoni provduta, id-daqs u n-natura tan-nuqqas tas-suq li jikkonċerna l-proġett tal-GEnx jidhru xi ftit limitati, li jista’ jindika li l-ammont tal-għajnuna proposta mhux proporzjonat kif xieraq mas-suq.
(58)
Barra minn hekk, peress li l-Volvo Aero ma għandhiex l-awtonomija finanzjarja biex tfittex finanzjament estern għall-investimenti bħal dak sostnut mill-miżura, il-Kummissjoni fid-deċiżjoni ta’ ftuħ stħarrġet dwar jekk ma kienx veru jew le li l-Volvo Group ma kellhiex il-mezzi biżżejjed biex tassigura finanzjament estern għall-proġett tal-GEnx.
(59)
Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-awtoritajiet Żvediżi l-ewwel ikkonfermaw li l-kumpaniji tal-Volvo Group mhux permessi li jiksbu l-ebda finanzjament estern minn banek u istituzzjonijiet finanzjarji oħrajn. Qabel l-applikazzjoni għas-sostenn tal-Gvern, il-Grupp esplora sorsi possibbli oħrajn ta’ kapital fir-riskju estern, iżda mingħajr suċċess. Minkejja l-fatt li l-AB Volvo tinsab f’pożizzjoni b’saħħitha biex taċċedi finanzjament estern, hemm ammont limitat ħafna ta’ finanzjament estern disponibbli għal dan it-tip ta’ proġett tal-R&D aerospazjali, parzjalment minħabba riskji tal-proġetti għoljin perċepiti.
(60)
L-awtoritajiet Żvediżi provdew ukoll argumenti li jispjegaw għaliex it-teħied ta’ self mhux ser ikun xieraq biex jiffinanzja proġetti tal-R&D aerospazjali ta’ kapital intensiv b’riskji teknoloġiċi u kummerċjali għoljin u perjodi twal ħafna biex jinfeda s-self.
(61)
L-awtoritajiet Żvediżi spjegaw li l-Volvo Group fittxet finanzjament tat-tqassim tar-riskju estern għall-proġetti tal-GEnx mingħajr suċċess. Il-Volvo Group avviċinat lil Nordea Bank, iżda l-bank ma provdix finanzjament għat-tqassim tar-riskju. Il-Volvo Group ikkuntatjat ukoll atturi ta’ ekwità privata fuq bażi informali, iżda mingħajr suċċess. Fl-aħħar nett, il-Volvo Aero kienet kapaċi li tassigura biss kontibuzzjoni żgħir minn sub-kuntrattur wieħed (Carlton ForgeWorks) biex tkopri l-miżata tal-ftuħ lil GE.
(62)
B’hekk il-Kummissjoni se tkun kapaċi li tikkonkludi li ma kien hemm l-ebda finanzjament estern disponibbli għall-proġett tal-GEnx.
(63)
Il-Kummissjoni nnotat ukoll fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha li l-politiki finanzjarji tal-Volvo Group jidhru li qed jimplikaw li l-finanzjament mill-Istat kien il-prekondizzjoni biex tiffinanzja l-kumpaniji sussidjarji tagħha. Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-awtoritajiet Żvediżi spjegaw li l-finanzjament pubbliku ma kienx prekondizzjoni għall-Grupp biex jiffinanzja l-kumpaniji sussidjarja tagħha. Il-politiki finanzjarji tal-Grupp jiddefinixxu l-proċeduri għat tfittxija ta’ sorsi alternattivi ta’ finanzjament, jew permezz ta’ self minn barra il-Volvo Group jew kreditu kummerċjali ta’ forom oħra ta’ prodotti strutturati, inkluż finanzjament pubbliku.
(64)
Abbażi l-kummenti provduti, il-Kummissjoni tikkunsidra li filwaqt li n-nuqqas ta’ disponibbiltà tal-għajnuna sfurzat lil Volvo Aero biex tistriħ bil-kbir fuq il-finanzjament intern fi ħdan il-grupp, il-Grupp ma jidhirx li qed f’pożizzjoni li jsostni finanzjament bħal dan għal perjodu twil minħajr jimponi riskji fuq operati oħrajn tal-Grupp. Fid-dawl ta’ dawn l-elementi l-ġodda u t-tnaqqis fl-għajnuna mill-awtoritajiet Żvediżi biex jikkunsidraw il-kontribuzzjoni de facto proprja tal-Grupp lill-proġett fid-data tal-għotja formali tal-għajnuna, il-Kummissjoni hi kapaċi li tikkonkludi li l-għajnuna hi maħsuba biex tindirizza n-nuqqas tas-suq.
6.2. Effett ta’ inċentiv
(65)
Fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha il-Kummissjoni espremiet dubji dwar l-effett ta’ inċentiv tal-għajuna, hekk kif il-ftehim formali tal-Gvern Żvediż tal-għajnuna li għandha tingħata ngħatat meta ġiet implimentata parti kbira mill-proġett, mill-inqas għall-Boeing B787. Hekk kif id-deċiżjoni ttieħdet meta l-proġett kien kważi tlesta, dehret li kienet qed tkopri riskji mhux relatati mal-kontenut tal-R&D tal-proġett.
(66)
Skont il-Kapitolu 6 tal-Qafas tal-R&D&I il-Kummissjoni għandha l-ewwel tivverifika jekk it-talba tal-għajnuna tressqietx jew le mill-benefiċjarju qabel il-bidu tal-proġett tal-R&D. Kif diġa indikat fid-deċiżjoni ta’ ftuħ, l-għajnuna ttalbet mill-Volvo Aero qabel il-bidu tal-proġett, b’hekk tiġi rispettata d-dispożizzjoni inkluża fit-tieni paragrafu tal-Kapitolu 6 tal-Qafas tal-R&D&I.
(67)
Il-Kummissjoni tinnota li normalment tistħarreġ dwar l-effett ta’ inċentiv ta’ miżura kull meta deċiżjoni formali biex tingħata għajnuna tittieħed mill-Istat f’punt fejn tlestiet parti kbira mill-proġett u de facto ffinanzjat mill-benefiċjarju. Fil-każ tal-R&D, hu essenzjali li l-għajnuna għandha jkollha impatt fuq l-imġiba tal-Kumpanija, fl-inklużjoni ta’ investiment akbar u aktar mgħaġġel fi proġett. Mingħajr impatt bħal dan, l-għajnuna mhu ser ikollha l-ebda effett ta’ inċentiv u b’hekk mhix se tkun neċessarja.
(68)
Biex ikun hemm impatt bħal dan, l-għajnuna għandha tiġi deċiża mill-Istat, jew formalment, iżda bi klawżola sospensiva minħabba l-approvazzjoni neċessarja mill-Kummissjoni tal-kompatibbiltà tal-għajnuna dwar il-bażi tal-Artikolu 88(3) tat-Trattat, jew permezz ta’ ittra ta’ intenzjoni, li mhu se tagħti lok għall-ebda aspettativi leġittimi iżda li tkun biżżejjed b’saħħitha li tindika x-xewqa mill-Istat biex tappoġġa proġett (16).
(69)
Il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-kondizzjonijiet neċessarji għall-kompatibbiltà tal-għajnuna lill-proġett tal-R&D hi notifika bikrija tal-għajnuna taħt l-Artikolu 88(3) tat-Trattat. Notifika ta’ għajnuna għal proġett li kważi tlesta jfisser li l-Istat mhux konvint dwar l-għajnuna li hu biħsiebu li jagħti jew mhux kapaċi li jagħti assigurazzjoni dwar din l-għajnuna. Jekk rigward din l-inċertezza, il-Kumpanija hi kapaċi li twettaq il-proġett, u anke li tlestih, x’aktarx dan ifisser li l-għajnuna mhix daqshekk neċessarja għall-Kumpanija nnifisha.
(70)
Skont il-Kapitolu 6 tal-Qafas R&D&I, il-Kummissjoni għandha tivvaluta, għal miżuri individwali kollha, numru ta’ kriterji li jindikaw l-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna, relatati maż-żieda fid-daqs, ambitu jew veloċità tal-proġett jew iż-żieda fl-ammont kumplessiv totali minfuq minn benefiċjarju fuq l-R&D. Il-Kummissjoni, fir-rendiment tagħha tal-valutazzjoni ddettaljata tal-effett ta’ inċentiv, ibbażat lilha nnifisha fuq il-Punt 7.3.3 tal-Qafas R&D&I.
(71)
Fid-determinazzjoni tal-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna fil-bidla tal-imġiba tal-Kumpanija, il-Kummissjoni staħrrġet dwar il-valur tal-assigurazzjonijiet orali mill-Gvern li ngħataw lil Volvo Aero f’Diċembru 2004. L-awtoritajiet Żvediżi u l-partijiet terzi fl-osservazzjonijiet tagħhom qalu li l-assigurazzjonijiet mill-Gvern biex jipprovdi l-għajnuna kienu fattur deċiżiv fid-deċiżjoni mill-Volvo Aero biex tinvolvi ruħha fil-proġett. Il-kuntatti tal-Volvo Aero mal-Ministeru tal-Industrija matul il-ħarifa tal-2004 aktar saħħu lil Volvo Aero fil-kunfidenza tagħha li r-riżorsi imwarba mill-Parlament se jintużaw biex isostnu l-proġett tal-R&D tal-GEnx (17).
(72)
L-awtoritajiet Żvediżi pprovdew ukoll dokumenti interni li juru li l-Kumpanija serħet fuq l-assigurazzjonijiet li jikkonċernaw l-għajnuna qabel ma tinvolvi ruħha fil-proġett (18). Kif indikat mill-eks Kap Eżekuttiv tal-Kumpanija, kieku l-Volvo Aero ma rċivietx dawn l-assigurazzjonijiet mill-Gvern, kieku l-ftehim tal-GE ma kienx jiġi konkluż, hekk kif il-proġett jista’ jippreżenta livell mhux aċċettabbli ta’ riskju u ta’ daqs tal-investiment għall-Kumpanija u l-Grupp.
(73)
Skont l-Iżvezja, il-fatt li mhemm l-ebda proġett kontrafattwali (jiġifieri, proġett li l-Kumpanija għandha twettaq fin-nuqqas ta’ għajnuna) jista’ juri wkoll li l-Volvo Aero kellha aspettativi li tirċievi l-għajnuna, l-istess fil-każ tal-proġett tat-TRENT 900 (19). Il-GE kkonfermat ukoll fl-osservazzjonijiet tagħha li l-prospettiva li tirċievi għajnuna kienet importanti għad-deċiżjoni tal-Volvo Aero biex issir msieħeb għat-tqassim tar-riskju. Il-ftehim tal-GE mal-Volvo Aero ddatat il-15 ta’ Diċembru 2004 jinkludi wkoll referenza għas-sostenn mill-Istat Żvediż.
(74)
Il-Kummissjoni kkunsidrat ukoll l-argumenti ekonomiċi provduti mill-awtoritajiet Żvediżi li jiġġustifikaw għaliex il-proġett tal-GEnx ma kienx jitwettaq mingħajr is-sostenn tal-Gvern. L-ewwel, l-ispejjeż kbar bil-quddiem jistgħu jpoġġu stress mhux aċċettabbli fuq il-pożizzjoni finanzjarja tal-Kumpanija. Kif evidenzjat mid-dokumenti finanzjarji, il-Volvo Aero kienet kapaċi li tiffinanzja biss sa 60 % tal-ispejjeż tal-proġett mill-fluss tal-likwidità operattiv filwaqt li l-40 % li jibqa tal-ispejjeż tal-proġett ġew koperti temporanjament mill-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp b’antiċipazzjoni tal-finanzjament pubbliku mistenni.
(75)
Il-Kummissjoni tinnota li filwaqt li l-għajnuna tidher li għandha effett limitat fuq il-likwidità (wara kollox il-proġett ġie ffinanzjat mill-Volvo Aero mill-fluss tal-likwidità intern u mill-finanzjament intern fi ħdan il-grupp) u effett limitat ta’ profittabbiltà f’termini tal-impatt tagħha fuq ir-rata interna tar-redditu (RIR) u l-valur nett preżenti (VNP), l-għajnuna naqqset l-espożizzjoni finanzjarja tal-Volvo Aero, b’hekk tnaqqas ir-riskji tal-proġett fiċ-ċirkustanza tan-nuqqas teknoloġiku u kummerċjali tagħha.
(76)
Il-Kummissjoni tinnota li l-proġett tal-GEnx hu akbar mill-proġett tal-R&D (Trent 900) preċedenti tal-Volvo Aero. Jippermetti wkoll lill-Kumpanija biex tassumi responsabbiltajiet addizzjonali tal-R&D. Ix-xogħol tal-R&D kien relatat mar-riskji addizzjonali preżenti tal-GEnx li ma kinux preżenti fil-programm CF6-80, li kien purament xogħol ta’ produzzjoni mingħajr l-ebda komponent tal-R&D.
(77)
Il-Kummissjoni stħarrġet dwar id-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha l-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna li se tasal meta l-proġett ikun kważi twettaq u n-natura tar-riskji teknoloġiċi u kummerċjali tkun imbiddlet. Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-awtoritajiet Żvediżi urew kif xieraq li riskji teknoloġiċi u kummerċjali kienu għadhom sinifikanti ħafna meta l-proġett tal-R&D kien fi stadju avvanzat mhux ħażin minħabba n-novità tat-teknoloġija u l-esperjenza limitata tal-Volvo Aero ta’ dan it-tip ta’ proġett.
(78)
Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni hi kapaċi li tikkonkludi li d-dokumenti interni tat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-osservazzjonijiet tal-GE jindikaw l-importanza kritika tal-għajnuna għal Volvo Aero fit-teħid ta’ deċiżjoni biex tinvolvi ruħha fil-proġett għax inaqqsu l-livelli ta’ riskju għal livell li hu aċċettabbli għall-Kumpanija biex tieħu l-proġett. Abbażi dawn l-elementi, il-Kummissjoni hi kapaċi li taċċetta li l-għajnuna kellha effett ta’ inċentiv peress li ġiet ikkonsidrata bħala neċessarja għal Volvo Aero biex tinvolvi ruħha fil-proġett tal-GEnx.
6.3. Proporzjonalità
(79)
Fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha, il-Kummissjoni ddikjarat li ma kenitx konvinta kompletament dwar il-proporzjonalità tal-għajnuna hekk kif tikkunsidra t-termini ta’ rimborż tal-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura. Peress li r-rimborż tal-ħlas bil-quddiem hu strutturat abbażi ċ-ċifri tal-bejgħ tas-SEK, filwaqt li l-introjti mill-bejgħ lil GE huma abbażi l-USD, il-Kummissjoni ssuspettat li r-riskji tal-iskabju tal-munita barranija jistgħu jinġarru mill-Gvern u mhux mill-Kumpanija.
(80)
Il-Kummissjoni tinnota l-argumenti ppreżentati mill-awtoritajiet Żvediżi li hi l-Volvo Aero li qed iġġorr ir-riskju tal-iskabju tal-munita barranija u mhux il-Gvern, peress li l-Volvo Aero tirċievi ħlasijiet mill-GE f’ USD, filwaqt li l-għajnuna għandha titħallas lura f’ SEK. Barra minn hekk, peress li r-rimborż tal-ħlas bil-quddiem hu abbażi l-introjti mill-bejgħ (irrespettivament tal-munita) u mhux tal-unitajiet mibjugħa, l-istrument hu aktar appropjat, peress li jinkludi wkoll il-bejgħ tal-partijiet tar-rikambju.
(81)
It-termini tar-rimborż tal-ħlas bil-quddiem li jitħallas lura jidhru li qed jikkonfermaw il-proporzjonalità tal-għajnuna: ir-redditi huma stabbiliti b’7,32 %, il-kwantitjiet tar-rimborż ma tnaqqsux fil-ħin u r-rimborż hu stabbilit abbażi ta’ kull tliet xhur fuq l-introjti mill-GE.
(82)
Filwaqt li l-Kummissjoni tinnota li r-riskju tal-iskambju tal-munita barranija għandu jinġarr mill-Kumpanija, il-fatt li r-rimborż isir fuq l-introjti kollha u mhux biss fuq il-bejgħ tal-magni jibbilanċja l-vantaġġ potenzjali tal-Kumpanija mill-gwadanni tal-iskambju tal-munita barranija. Barra minn hekk, ir-rimborż tal-ħlas bil-quddiem hu b’konformità mal-Qafas R&D&I u hu strument ta’ għajnuna inqas distorsiv. Wara li kkunsidrat wkoll ir-redditu relattivament għoli mitlub mill-Iżvezja, l-għajnuna tista’ tiġi kkunsidrata li hi proporzjonata, f’dak li jirrigwarda ir-riskju tal-iskabju tal-munita barranija.
(83)
Il-Kummissjoni tindika wkoll li ħlas bil-quddiem li jitħallas lura hu strument tal-qsim tar-riskju li, fil-każ li l-proġett jirnexxi, jippermetti għal rimborż aktar proporzjonat mill-benefiċjarju: Jekk jiġi sodisfat it-tbassir tal-bejgħ, l-għajnuna hi rimborżata fl-intier tagħha, inkluż l-imgħax. Jekk il-bejgħ jaqa’ taħt it-tbassir, ir-rimborż jittnaqqas proporzjonalment (20). Jekk il-bejgħ hu aktar mit-tbassir, ir-rimborż jeċċedi l-ammont tal-ħlas bil-quddiem riċevut.
(84)
Il-Kummissjoni, fil-valutazzjoni tagħha dwar jekk l-għajnuna mhix proporzjonata jew le għan-natura u d-daqs tan-nuqqas tas-suq, għandha tassigura li l-għajnuna hi limitata għal minimu neċessarju. Fl-ittra tagħha tat-12 ta’ Novembru 2008 il-Kummissjoni b’hekk stħarrġet dwar jekk l-ammont tal-għajnuna mhux effettivament neċessarju jew le, wara li kkunsidrat li l-għajnuna ġiet formalment miftehma meta tlestiet parti kbira mill-proġett u l-Volvo Aero kienet kapaċi li tiffinanzja l-ispejjeż permezz tal-ġabra komuni tal-flus deskritta hawn fuq.
(85)
Bi tweġiba għat-tħassib tal-Kummissjoni li jista’ jkun li l-għajnuna ma nżammitx għal minimu, l-awtoritajiet Żvediżi rrikonoxxu li l-proċess għall-għotja tal-għajnuna u s-sitwazzjoni finanzjarja tal-Grupp kienu indikazzjoni li l-ammont tal-għajnuna ma setax jitnaqqas meta mqabbel mal-intenzzjoni inizzjali tagħhom. Huma pproponew li jnaqqsu l-ammont tal-għajnuna abbażi s-sitwazzjoni de facto tal-Volvo Aero fil-mument tal-ftehim tal-għotja tal-għajnuna fl-14 ta’ Ġunju 2007. Minn dik id-data, il-Volvo Aero kopriet madwar 66,5 % tal-ispejjeż eliġibbli, li 60 % minnhom ġew koperti mil-likiwidità interna tal-Volvo Aero. Is-6,5 % li jibqa’, ekwivalenti għal madwar SEK 58 miljun (madwar EUR 6 miljun), ġie ffinanzjat mill-ġabra komuni tal-flus fi ħdan il-grupp. Fil-qosor, l-Iżvezja pproponiet li tnaqqas l-ammont kumplessiv tal-għajnuna mill-SEK 362 miljun mitluba inizzjalment (madwar EUR 39 miljun) għal madwar SEK 304 miljun) għal madwar EUR 33 miljun).
(86)
Il-Kummissjoni tosserva li l-limitazzjoni tal-għajnuna għall-SEK 304 miljun proposti (madwar EUR 33 miljun), li tirrappreżenta 33,5 % tal-ispejjeż eliġibbli għall-proġett, meta mqabbla mad-39 % proposti inizzjalment tal-ispejjeż eliġibbli, tassigura li l-għajnuna tinżamm għall-minimu neċessarju. Dan jiġri għax l-ammont tal-għajnuna proposta tindirizza l-bżonnijiet reali tal-finanzjament mill-Volvo Aero fil-mument meta l-għajnuna ġiet formalizzata u b’dan il-mod tirriffletti aħjar id-daqs tan-nuqqas tas-suq. B’hekk il-Kummissjoni hi kapaċi li tikkonkludi li l-ammont imnaqqas tal-għajnuna jassigura li l-għajnuna tibqa’ proporzjonata u tinżamm għall-minimu assolut.
(87)
B’hekk il-Kummissjoni hi kapaċi li tikkonkludi li t-termini tar-rimborż tal-għajnuna u t-tnaqqis fl-ammont tal-għajnuna għal 33,5 % tal-ispejjeż eleġibbli huma proporzjonati għall-grad u daqs tan-nuqqas tas-suq.
6.4. Impatt fuq il-kompetizzjoni
(88)
Il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha kkunsidrat is-suq relevanti bħala is-suq għall-magni għall-inġenju tal-ajru ċivili kbar. Il-Kummissjoni laħqet il-konklużjoni preliminari li l-impatt fuq il-kompetizzjoni tal-għajnuna kien limitat, bil-ħsieb tas-sehem limitat tas-suq u tad-daqs tal-investiment. Madankollu l-kompetituri xorta waħda ġew mistiedna biex jikkummentaw u jissostanzjaw impatt sinifikanti possibbli fuq il-kompetizzjoni.
(89)
L-awtoritajiet Żvediżi indikaw li fis-suq dinji tal-komponenti għall-magni tal-ajru, il-Volvo Aero hi attur żgħir meta mqabbla mal-kompetituri tagħha fl-Ewropa, bħal Rolls Royce, Snecma, Avio, u MTU. Peress li l-Volvo Aero għandha sehem tas-suq ta’ 2 % biss fis-suq tal-magni kbar għall-inġenji tal-ajru ċivili, l-għajnuna jista’ jkollha impatt żgħir ħafna. Il-komponenti żviluppati u prodotti mill-Volvo ma jistgħux jiġu kkunsidrati faċilment bħala suq sekondarju separat, mhux inqas minħabba li jistgħu jiġu żviluppati jew mill-produtturi l-kbar tat-tagħmir oriġinali jew minn fornituri oħrajn.
(90)
Il-Kummissjoni tinnota li l-ebda kompetitur ma intervjena wara li l-Kummissjoni bdiet proċeduri formali ta’ investigazzjoni. Wara li kkunsidrat ir-reklamar mogħti lid-deċiżjoni biex jinfetħu l-proċedimenti, is-sehem tas-suq li hu limitat ħafna tal-Volvo Aero fis-suq tal-magni kbar għall-inġenji tal-ajru ċivili, u n-nuqqas probabbli tal-imsieħba Ewropej għall-istess komponenti, il-Kummissjoni tikkonkludi minn dan in-nuqqass ta’ kummenti li l-ebda kompetitur ma għandu tħassib li din tista’ tirriżulta f’distorsjoni tal-inċentivi dinamiċi, toħloq poter tas-suq jew iżżomm strutturi ineffiċjenti tas-suq. Il-Kummissjoni tikkunsidra wkoll il-kummenti ta’ sostenn riċevuti mill-GE Aviation, kif ukoll mill-eks President u Kap Eżekuttiv tal-Volvo Aero, u mill-għaqdiet tal-ħaddiema tal-Volvo.
(91)
Evidentement, l-għajnuna proposta ma tidhirx li għandha riżultat ta’ distorsjoni fuq l-inċentivi dinamiċi tal-kompetituri (produtturi tal-komponenti għall-magna) biex jinvestu u jikkompetu. Dan jista’ jkun prinċipalment peress ħafna fornituri ta’ tieni u tielet livell għandhom tendenza li jkollhom relazzjonijiet għal tul ta’ żmien ma’ Produttur ta’ Tagħmir Oriġinali (PTO) wieħed bħala l-imsieħeb preferut. Il-Volvo Aero taħdem fuq bażi ta’ proġett b’PTO varji, primarjament ir-Rolls-Royce u l-GE, u hi indipendenti.
(92)
Dwar il-kompetizzjoni fis-swieq tal-prodott, l-għajnuna tikkonċerna biss numru limitat ta’ komponenti tal-magni għall-inġenji tal-ajru, speċjalment il-fan hub frame, booster spool u turbine rear frame. Barra minn hekk, dawn il-komponenti huma mfassla speċifikatament għall-magna tal-GEnx, u b’hekk ma jaffettwawx tipi oħrajn ta’ magni. Barra minn hekk, l-investiment involut hu limitat għal daqs li hu mqabbel mal-investimenti meħtieġa għall-izvilupp ta’ magna ġdida. B’hekk, l-għajnuna ma għandhiex impatt sinifikanti fuq il-poter tas-suq. Minħabba dan, l-għajnuna għandha effett limitat fuq il-kompetizzjoni fis-suq għall-komponenti tal-magna għall-inġenji tal-ajru.
(93)
Fl-aħħar nett, l-għajnuna mhix marbuta mal-użu ta’ ċerti addizzjonijiet għall-prodotti kkonċernati u ma’ ċerta lokazzjoni tal-attivitajiet tal-R&D.
(94)
Abbażi l-konsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni b’hekk hi kapaċi li tikkonkludi li, fin-nuqqas tal-intervent minn kompetituri jew partijiet terzi oħrajn, u billi kkunsidrat is-sehem tas-suq li hu limitat ħafna tal-Volvo Aero, l-impatt fuq il-kompetizzjoni hu limitat ħafna.
6.5. Test ta’ bbilanċjar
(95)
Fid-dawl tal-elementi pożittivi u negattivi valutati hawn fuq, u b’konformità mal-punt 7.5 tal-Qafas R&D&I, il-Kummissjoni għandha tibbilanċja l-effetti tal-miżura u tiddetermina jekk id-distorsjonijiet li jirriżultaw ma jaffetwawx jew le b’mod negattiv il-kondizzjonijiet tal-kummerċ b’mod li hu kontra l-interess komuni.
(96)
Fil-każ preżenti, il-Kummissjoni ssib li l-għajnuna għandha effett pożittiv sakemm tindirizza nuqqas tas-suq, li għandu effett ta’ inċentiv għall-benefiċjarju u li tingħata permezz strument xieraq li jassigura li l-għajnuna hi proporzjonata u li l-impatt fuq il-kompetizzjoni hu limitat.
(97)
Il-Kummissjoni tikkunsidra ukoll li l-effetti negattivi tal-miżura huma limitati, peress li d-distorsjoni tal-kompetizzjoni li nħolqot mill-għajnuna mhix sinifikanti peress li mhemmx sitwazzjoni ta’ crowding out tal-investimenti mill-kompetituri u li ma toħloqx pożizzjoni ta’ poter tas-suq.
(98)
Fl-ivvalutar ta’ dawn il-fatturi, il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-awtoritajiet Żvediżi naqqsu l-ammont tal-għajnuna biex jassiguraw li hi limitata għall-minimu neċessarju.
(99)
L-awtoritajiet Żvediżi se jipprovdu rapport annwali dwar l-implimentazzjoni tal-għajnuna, biex b’hekk jippermettu lill-Kummissjoni biex tissorvelja il-miżura.
(100)
Bħala konklużjoni, il-Kummissjoni tista’ tgħid li tghid li t-test ta’ bbilanċjar għall-għajnuna, li hi taħt valutazzjoni, hu pożittiv.
7. KONKLUŻJONI
(101)
Abbażi l-elementi msemmija hawn fuq, b’hekk il-Kummissjoni tikkonkludi li għandha tadotta deċiżjoni finali pożittiva rigward l-għajnuna ta’ SEK 304 miljun (madwar EUR 33 miljun) li l-Iżvezja biħsiebha li tagħti lil Volvo Aero għall-iżvilupp tal-komponenti għall-magna tal-Genx żviluppata mill-GE għall-inġejni tal-ajru Boeing B787 u B747-8,
ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
L-għajnuna mill-Istat li l-Iżvezja għandha l-ħsieb li tagħti lil Volvo Aero, tammonta għal SEK 304 miljun (madwar EUR 33 miljun) hi kompatibbli mas-suq komuni.
L-implimentazzjoni tal-għajnuna hi awtorizzata kif xieraq.
Artikolu 2
Din id-Deċiżjoni hi indirizzata lir-Renju tal-Iżvezja.
Magħmul fi Brussell, is-17 ta’ Ġunju 2009.