DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI
tat-28 ta’ Ottubru 2009
Dwar ir-reġim tal-għajnuna mill-istat C 61/2003 (ex NN 42/01) li l-Italja qiegħda tagħti lill-industrija ajrunawtika
(notifikata bid-dokument numru C(2009) 8097)
(It-test fil-lingwa Taljana biss huwa awtentiku)
(Test b’relevanza għaż-ŻEE)
(2010/564/KE)
IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ,
wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, b’mod partikolari l-ewwel punt tal-Artikolu 88(2),
wara li kkunsidrat il-ftehim dwar l-Ispazju Ekonomiku Ewropew, b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a),
wara li stiednet il-partijiet interessati biex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom skont id-dispożizzjonijiet imsemmija (1),
wara li kkunsidrat dan li ġej:
(1)
Il-miżura taħt investigazzjoni tikkonċerna l-għajnuniet individwali favur żewġ proġetti ta’ riċerka u żvilupp fil-qasam ajrunawtiku (A139/AB139 u BA609). L-għajnuniet ingħataw mill-Italja skont il-liġi 808/1985 “Interventi għall-iżvilupp u t-tkabbir tal-kompetittività tal-industriji li joperaw fis-settur ajrunawtiku” (minn issa ’l quddiem “il-Liġi 808/85”). Il-liġi inkwistjoni ġiet adottata mill-Parlament Taljan fl-24 ta’ Diċembru 1985. Il-Kummissjoni approvat ir-reġim fl-1986 (2). L-għajnuna għal dawn iż-żewġ proġetti kienet baqgħet barra mill-ambitu tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2008/806/KE (3) minħabba li dwar dan kien hemm kwistjoni dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 296 tat-Trattat u l-Kummissjoni dak iż-żmien ma kellhiex biżżejjed informazzjoni biex twassal sat-tmiem il-valutazzjoni tagħha.
1. IL-PROĊEDURA
(2)
Fl-1 ta’ Ottubru 2003, wara l-preżentazzjoni ta’ rapport u wara stħarriġ estern indipendenti, il-Kummissjoni bdiet il-proċedura ta’ indaġni formali (minn issa ’l quddiem “l-ewwel deċiżjoni tal-bidu tal-proċedura”) dwar is-sitt każijiet ta’ għajnuna sostanzjali favur proġetti ta’ riċerka u żvilupp li ma kinux innotifikati b’mod individwali mill-awtoritajiet Taljani. Dwar is-sitt każijiet, il-Kummissjoni esprimiet xi perplessitajiet dwar il-kompatibbiltà tagħhom mar-regoli applikabbli għall-kwistjonijiet tal-għajnuniet dwar ir-riċerka u l-iżvilupp (4).
(3)
Bid-deċiżjoni tat-22 ta’ Ġunju 2005 (5) il-Kummissjoni ddeċidiet li twessa’ l-ambitu tal-proċedura (minn issa ’l quddiem “it-tieni deċiżjoni tal-bidu tal-proċedura”) għall-applikazzjoni kollha tal-liġi 808/85, u għalhekk anke għall-proġetti li l-Italja kienet tqis bħala li jidħlu fl-ambitu tal-Artikolu 296. Fit-12 ta’ Ottubru 2005 ġiet ippubblikata t-tieni deċiżjoni (6).
(4)
Bl-ittra tas-17 ta’ Ġunju 2005 l-awtoritajiet Taljani osservaw li l-ambitu taż-żewġ deċiżjonijiet tal-bidu tal-proċedura kienu jirrigwardaw kwistjonijiet sensittivi għas-sigurtà nazzjonali.
(5)
Bl-ittra tal-15 ta’ Lulju 2005 l-Kummissjoni wieġbet l-ittra tas-17 ta’ Ġunju 2005, li fiha sostniet li l-indaġni tal-Kummissjoni kienet limitata esklussivament għall-aspetti ċivili u li l-valutazzjoni tal-proġetti importanti għall-fini tas-sigurtà nazzjonali kienet se ssir preċiżament biex dawn ikunu esklużi mill-ambitu tad-deċiżjoni finali.
(6)
Fil-11 ta’ Marzu 2008, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni 2008/806/KE dwar bosta proġetti individwali ta’ riċerka u żvilupp iffinanzjati mill-Italja.
(7)
Il-premessa 419 tad-Deċiżjoni 2008/806/KE tiddikjara: “Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni mhux kapaċi tasal għal konklużjoni dwar iż-żewġ proġetti msemmijin taħt il-qafas tat-tieni deċiżjoni tal-bidu tal-proċedura, li dwarhom kienet esprimiet dubji dwar in-natura tagħhom bħala proġetti militari. Il-Kummissjoni tirriserva d-dritt li titlob mingħand l-Italja aktar informazzjoni dwar dan, bil-għan li tadotta deċiżjoni fil-futur qarib.”
(8)
F’xi wħud mill-ittri ppreżentati lill-Kummissjoni matul il-proċedura ta’ eżami, l-awtoritajiet Taljani kienu inkludew ukoll riferimenti dwar iż-żewġ proġetti msemmija hawn fuq. Bl-ittra tal-24 ta’ April 2007, l-awtoritajiet Taljani taw żewġ noti dettaljati dwar iż-żewġ proġetti.
(9)
Fl-4 ta’ Mejju 2007, matul laqgħa fl-uffiċċji tar-Rappreżentanza Permanenti tal-Italja għall-Unjoni Ewropea, l-awtoritajiet Taljani taw permess lil delegazzjoni tal-Kummissjoni biex tara d-dokumenti kklassifikati minħabba raġunijiet ta’ sigurtà nazzjonali dwar iż-żewġ proġetti msemmija.
(10)
Bl-ittra tal-5 ta’ Mejju 2008, il-Kummissjoni talbet informazzjoni supplementari dwar iż-żewġ proġetti.
(11)
L-Italja ppreżentat informazzjoni fuq iż-żewġ proġetti fid-9 ta’ Lulju 2008.
(12)
Fid-29 ta’ Settembru 2008, l-awtoritajiet Taljani kellhom żjara minn żewġ uffiċjali tal-Kummissjoni fil-bażi militari […] (*), fejn isiru ċerti provi fuq il-BA609, u fil-kwartieri prinċipali tal-impriża AgustaWestland f’Cascina Costa (fil-provinċja ta’ Varese).
(13)
Bl-ittra tas-7 ta’ Ottubru 2008, l-Italja tat rendikont ta’ din iż-żjara flimkien ma’ lista dettaljata tal-istrutturi militari miżjura u l-elementi ta’ prova mogħtija rigward il-proġett eżaminat.
(14)
Bl-ittra tad-9 ta’ Ottubru 2008, l-Italja ħabbret li kienet se tippreżenta dokumentazzjoni ulterjuri dwar il-proġetti. L-awtoritajiet Taljani, barra minn hekk, esprimew ir-rieda tagħhom li jkomplu jikkollaboraw mal-Kummissjoni minkejja li l-proġetti kellhom rilevanza għall-fini tas-sigurtà nazzjonali u għalhekk jaqgħu fl-ambitu tal-Artikolu 296.
(15)
B’ittri tad-29 ta’ Ottubru 2008, l-Italja pprovdiet informazzjoni supplementari dwar il-proġett marbut mal-BA609.
(16)
Bl-ittri tal-31 ta’ Marzu, is-7 ta’ Mejju u l-24 ta’ Lulju 2009, l-Italja ppreżentat aktar informazzjoni dwar il-proġett għaddej fir-rigward tal-BA609, inklużi l-aħħar żviluppi finanzjarji. Il-Kummissjoni wieġbet b’ittra tat-22 ta’ April 2009.
2. RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-INDAĠNI FORMALI
(17)
Fit-tieni deċiżjoni tal-bidu tal-proċedura, il-Kummissjoni esprimiet dubji serji dwar jekk il-proġetti AB139 (jew A139, minn issa ’l quddiem “A139”) u BA609 setgħux jiġu definiti bħala militari kif sostnew l-awtoritajiet Taljani.
(18)
Dwar il-proġett A139, il-Kummissjoni sabet pereżempju li s-sit elettroniku ta’ AgustaWestland (7) kien jagħti l-lista segwenti ta’ applikazzjoni għal dan il-prodott: servizz mediku ta’ emeġenza, tifi tan-nar, trasport għall-pilota ewlieni tal-port, infurzar tal-liġi, offshore, tiftix u salvataġġ u trasport ta’ VIPs jew użu korporattiv. Il-Kummissjoni qieset li ebda waħda minn dawn l-applikazzjonijiet ma kienet militari.
(19)
Dwar il-BA609, il-Kummissjoni sabet pereżempju li s-sit elettroniku ta’ Bell Agusta (8) kien fih lista ta’ mistoqsijiet komuni (FAQ), fejn għall-mistoqsija “Il-BA609 għandu konfigurazzjoni kemm ċivili u kemm militari?”, l-impriża wieġbet “Il-BA609 huwa attwalment previst biss bil-konfigurazzjoni ċivili. Il-konfigurazzjoni l-aktar qrib dik militari hija l-konfigurazzjoni SAR [Tiftix u salvataġġ] għall-inġenji tal-ajru maħsuba għall-gwardji kostali. Bħalissa m’hemmx konfigurazzjonijiet militari disponibbli.”.
(20)
Abbażi tal-informazzjoni fil-ħin tad-Deċiżjoni 2008/806/KE, il-Kummissjoni ma kienet għadha mhix f’pożizzjoni li tasal għal konklużjoni dwar iż-żewġ proġetti. Il-Kummissjoni żammet id-dritt li tagħmel mistoqsijiet ulterjuri lill-Italja biex tiċċara xi aspetti tal-proġetti qabel ma tadotta deċiżjoni. Għalhekk eskludiet iż-żewġ proġetti mill-ambitu tad-deċiżjoni.
3. OSSERVAZZJONIJIET TA’ PARTIJIET TERZI DWAR IŻ-ŻEWĠ PROĠETTI
(21)
L-osservazzjonijiet ippreżentati minn parti terza anonima interessata (minn hawn ’il quddiem “il-parti terza interessata”) wara t-tieni deċiżjoni li tinbeda l-proċedura u matulha kien fihom bosta kummenti speċifiċi dwar iż-żewġ proġetti eżaminati.
(22)
Il-parti terza interessata kellha d-dubji tagħha dwar kemm iż-żewġ proġetti eżaminati setgħu jitqiesu militari. Fl-opinjoni tagħha, l-AW139 kellu jitqies bħala ħelikopter purament ċivili minħabba li m’għandu l-ebda applikazzjoni militari. Barra minn hekk, il-fatt li numru minnhom inxtraw mill-militar f’bosta nħawi tad-dinja ma kienx jibdel in-natura ċivili tal-AW139.
(23)
Il-parti terza interessata osservat li d-distinzjoni bejn ħelikopters militari u ċivili ssir fil-fażi taċ-ċertifikazzjoni, b’mod partikolari fl-ewwel ċertifikazzjoni tal-proġett. Hija żiedet li l-karatteristiċi tipiċi tal-programmi militari jitolbu fażi ta’ definizzjoni ta’ ħtiġijiet militari, kuntratt ta’ żvilupp mal-Ministeru tad-Difiża u kuntratt ta’ produzzjoni mal-istess Ministeru. Skont il-parti terza interessata dawn il-fażijiet ikunu pubbliċi u jissemmew fil-baġit nazzjonali għad-difiża.
(24)
Rigward il-BA609, il-parti terza interessata kkwotat l-informazzjoni pubblika mogħtija minn Agusta, li f’dak il-mument semmiet biss applikazzjonijiet ċivili ta’ konvertiplan (tilt-rotor).
(25)
Il-parti terza interessata, barra minn hekk, semmiet ukoll li għall-iżvilupp taż-żewġ proġetti Agusta kienet teħtieġ somom kbar ta’ flus li ma setax ikollha jekk mhux bl-għajnuna ġeneruża tal-Istat.
(26)
B’mod partikolari, il-parti terza interessata sostniet li għall-iżvilupp tal-A139 kien meħtieġ investiment ta’ mill-inqas 700 miljun euro. Il-parti terza interessata sostniet ukoll li l-parteċipazzjoni ta’ Agusta fil-proġett konġunt ma’ Bell fuq il-BA609 sewa mill-inqas 200 miljun euro.
(27)
Skont il-parti terza interessata, in-nefqa ta’ Agusta fir-riċerka u l-iżvilupp, kif tirriżulta mill-informazzjoni disponibbli pubblikament, ma kinetx tkopri din l-ispiża.
4. DESKRIZZJONI TAL-PROĠETTI PPREŻENTATI MILL-ITALJA
(28)
Fid-tieni deċiżjoni ta’ bidu ta’ proċedura, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar jekk iż-żewġ proġetti miġjuba għall-attenzjoni tagħha - l-A139 u l-BA609 - setgħux jiġu definiti bħala militari, kif sostnew l-awtoritajiet Taljani.
(29)
Kif qalet fid-Deċiżjoni 2008/806/KE, il-Kummissjoni ma setgħetx tasal għal konklużjoni dwar iż-żewġ proġetti mill-informazzjoni għad-dispożizzjoni tagħha.
(30)
Il-benefiċjarja tal-proġetti eżaminati hija Agusta (9), impriża tal-grupp Finmeccanica li tispeċjalizza fil-ħelikopters. Fil-komunikazzjonijiet tagħha, l-Italja indikat li l-osservazzjonijiet tagħha ġew ippreżentati flimkien ma’ Finmeccanica.
(31)
L-ewwel nett, tajjeb li wieħed ifakkar li l-Istat Taljan applika l-liġi 808/85 biex jiffinanzja proġetti kemm fil-qasam ċivili u kemm fil-kamp militari. Skont l-informazzjoni mogħtija mill-awtoritajiet Taljani (imsemmija fil-premessa 171-172 tad-Deċiżjoni 2008/806/KE), minn total ta’ 3 biljun euro, 1 311 miljun euro ntużaw għal proġetti marbuta mas-sigurtà nazzjonali.
(32)
L-Italja pprovdiet ukoll tabella li telenka l-programmi marbuta mas-sigurtà nazzjonali ffinanzjati permezz tar-reġim inkwistjoni. L-applikazzjoni ta’ liġi ċivili għal proġetti militari wkoll jispjega għaliex uħud mill-proġetti mhumiex imsemmija fil-baġit nazzjonali għad-difiża.
(33)
B’mod aktar partikolari, l-Italja sostniet li l-għajnuna mogħtija għaż-żewġ proġetti kienet iġġustifikata minn skopijiet ta’ sigurtà nazzjonali, u invokat l-Artikolu 296 tat-Trattat KE.
4.1. Il-Proġett A139
(34)
Skont l-awtoritajiet Taljani, il-proġett A139, wara diskussjoni inizjali fl-ambitu tan-NATO, twieled bħala proġett ta’ kooperazzjoni mal-impriża Russa Kamov, liema proġett madankollu ntemm fl-1997. Wara dan, il-Gvern Taljan għamel talba uffiċjali permezz tal-Ministeru tad-Difiża Taljan għal ħelikopter ta’ trasport tattiku ta’ appoġġ waqt operazzjonijiet ta’ kombattiment.
(35)
L-awtoritajiet Taljani wrew lill-Kummissjoni t-talba uffiċjali ta’ studju ta’ fattibbiltà li jġib id-data […], bil-ħtiġijiet militari.
(36)
L-awtoritajiet Taljani wrew ukoll l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-ħelikopter militari datati […].
(37)
L-Italja ssottomettiet li x-xogħol imwettaq minn Agusta sal-1999 kien jikkonsisti fil-preżentazzjoni ta’ proġett inizjali u s-soluzzjonijiet tekniċi neċessarji li jiggarantixxu l-issodisfar tat-talba għal ħelikopter ta’ trasport tattiku ta’ appoġġ waqt operazzjonijiet ta’ kombattiment. Agusta wettqet attivitajiet ta’ sperimentazzjoni u validazzjoni fuq dimostratur fir-rigward ta’: […] (fl-1998) u […] (fl-1999).
(38)
Fl-2000, skont l-Italja, l-attivitajiet komplew b’ […].
(39)
Skont l-awtoritajiet Taljani, il-proġett iffinanzjat skont il-liġi 808/85 intemm bl-iżvilupp ta’ dimostratur militari.
(40)
Il-Gvern Taljan ikkontribwixxa għall-A139 b’deċiżjoni tal-1998. Il-kontribuzzjoni statali ngħatat lill-impriża fi […] partijiet:
Tabella 1
Kontribut finanzjarju għall-proġett A139
(f’EUR)
Sena
Somma mogħtija fis-sena
Total akkumulat
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(41)
L-Italja spjegat id-dewmien li kien hemm fl-iżvilupp tal-ħelikopter militari bil-fatt li l-eżiġenzi operattivi speċifiċi mistennija mill-A139 kienu ġew adattati ulterjorment mill-Ministeru tad-Difiża abbażi tal-esperjenzi miksuba mill-missjonijiet militari barra mill-pajjiż (fl-Albanija, il-Bożnija, il-Maċedonja, it-Timor u l-Kosovo). Dawn l-adattamenti affettwaw […].
(42)
L-Italja indikat ukoll li kellha l-ħsieb li l-A139 jissostitwixxi l-flotta eżistenti ta’ Bell 212, 205 u 412. L-Italja żiedet iżda, li wara l-ġrajjiet tal-11 ta’ Settembru 2001, kellha tirrevedi l-ippjanar tagħha, b’mod li tagħmel użu minn […].
(43)
Skont l-Italja, il-proġett A139 kien se jkun differenti mill-ħelikopter ċivili ta’ warajh AW139. L-A139 eżaminat mill-Kummissjoni kien madankollu l-bidu għall-iżvilupp tal-ħelikopter militari AW149.
(44)
L-Italja ppreżentat paragun bejn il-karatteristiċi tekniċi taż-żewġ ħelikopters AW139 u AW149. Skont l-Italja, minn dan il-paragun jirriżulta li:
-
l-AW139 għandu l-karatteristiċi kollha ta’ ħelikopter ċivili;
-
l-AW149 għandu l-karatteristiċi kollha ta’ ħelikopter militari;
-
il-karatteristiċi li baqgħu komuni bejn iż-żewġ ħelikopters huma limitati ħafna, billi ż-żewġ inġenji tal-ajru huma fundamentalment differenti.
(45)
It-tabella li ġejja ġiet ikkompilata abbażi tal-informazzjoni mogħtija mill-Italja. Fit-tielet kolonna t-tabella turi paragun bejn iż-żewġ ħelikopters, jiġifieri turi jekk il-partijiet żviluppati għall-AW149 humiex differenti minn dawk tal-AW139.
Tabella 2
Paragun bejn il-proġetti AW139 u AW149
Verżjoni ċivili AW139
Verżjoni militari AW149
AW149 / AW139
Dijametru tar-rotor prinċipali
13,8 m
14,6 m
Ġdid
Dijametru tar-rotor tad-denb
2,7 m
2,8 m
Ġdid
Dimensjoni tal-kabina tal-pilotaġġ
Wisa’ + 3 cm
Proġett ta’ struttura ġdid
Kabina
Tul + 30 cm
Tul + 26 cm
Proġett ta’ struttura ġdid
Tagħmir tal-inżul
Ma jassorbix ħafna enerġija
Għoli mill-art 42 cm
Jassorbi ħafna enerġija (skont normi militari)
Għoli mill-art 50 cm
Proġett ġdid
Travu tad-denb
+ 45 cm
Modifika jew ġdid
Piż mat-tlugħ
6 400 Kg; ċertifikazzjoni ċivili skont JAR/FAR 29
6 800 -7 000 Kg (mingħajr sistema ta’ missjoni); approvazzjoni militari AR 56 (klassifikazzjoni utility) u DEF STAN 00-970 (approvazzjoni tal-Ministeru tad-Difiża tar-Renju Unit)
Ġdid
Magni
PW PT6-67C baż
PW PT6-67C msaħħa (skont l-Italja)
Ġdid
Trażmissjoni
+ 25 % koppja ta’ reazzjoni disponibbli
Elementi mekkaniċi ġodda bl-istess housing
Auxiliary Power Unit
mhux preżenti
Accessory Drive Module
Ġdid
Sistema kombustibbli
Crashworthy skont in-normi ċivili JAR/FAR29
Crashworthy skont ir-rekwiżiti militari; awtosiġillanti
Proġett ġdid
Armamenti
M’hemmx
Maxinganns 762 mm; predispost għall-installazzjoni ta’ tagħmir li jispara rokits minn 7 × 70 mm; maxinganns 20 mm
Ġdid
Tagħbija esterna
Installazzjoni standard skont l-użu (tiftix u salvataġġ)
Portelli biex iżommu tagħbija skont l-istandards NATO
Proġett ġdid
Protezzjoni ballistika
Mhux prevista
Preżenti
Ġdid
Sistema avjonika
Sistemi ċivili normali
Sistema flessibbli li kapaċi tintegra tagħmir ġdid ta’ missjoni, ta’ komunikazzjoni u ta’ navigazzjoni skont il-protokoll militari
Ġdid
(46)
L-Italja pprovdiet ukoll informazzjoni dwar l-iżvilupp tal-AW139. Fl-2000 ġie żviluppat GTV u fl-2001 ġie mmuntat dimostratur/prototipu li kien kapaċi jtir. Fl-2000 u fl-2001 saru l-ewwel prototipi u ngħata bidu għall-iżvilupp u ċ-ċertifikazzjoni. F’Ġunju 2003, il-ħelikopter ġie ċċertifikat mill-EASA (u wara mill-FAA fl-Istati Uniti). Fl-2004, ngħatat ċertifikazzjoni ġdida li ppermettiet l-ewwel kunsinni f’verżjoni bażika. Fl-2005, iċ-ċertifikazzjoni addizzjonali għal tagħmir awżiljarju għal ħelikopter aktar komplut, b’aktar apparat avjoniku bħal radar tat-temp, infrareds, strutturi ta’ emerġenza għall-ifflowtjar, tankijiet awżiljari tal-fjuwil, eċċ.
(47)
L-Italja pprovdiet ukoll kjarifiki dwar is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ Agusta u dwar il-finanzjament tagħha tal-proġetti ta’ riċerka u żvilupp. Barra minn hekk, l-Italja pprovdiet il-lista tal-materji marbuta mal-analiżi tar-riskji u l-benefiċċji li tqiesu fl-iżvilupp tal-AW139 u li ppermettew lil Agusta tnaqqas b’mod sinifikanti l-investiment inizjali tagħha fil-proġett.
(48)
L-Italja pprovdiet l-informazzjoni globali dwar l-infiq ta’ Agusta għar-riċerka u l-iżvilupp. B’mod partikolari, skont l-awtoritajiet Taljani, fir-riċerka u l-iżvilupp Agusta investiet madwar [20-30] % tal-fatturat annwali tagħha (medja ta’ [550-700] miljun euro fil-perjodu 1998-2000). Il-proġetti militari ffinanzjati skont il-liġi 808/85 irrappreżentaw […] % tal-ammont kollu minfuq fir-riċerka u l-iżvilupp. Il-bqija ntefqu fi proġetti ċivili kofinanzjati mill-Istat (1030 %, iffinanzjati skont il-liġi 808/85) jew inkella fi proġetti ta’ riċerka u żvilupp iffinanzjati minnha stess ([35-45] %). Il-finanzjamenti tal-proġett ta’ riċerka u żvilupp li ssarraf fl-AW139 laħaq l-ammont ta’ […] miljun euro fis-sena ([…] % ta’ […] %).
(49)
L-Italja pprovdiet ukoll dikjarazzjoni tal-awdituri ta’ Agusta (PricewaterhouseCoopers) datata 15 ta’ Settembru 2006. L-awdituri ddikjaraw li:
-
l-informazzjoni marbuta mal-ispiża tal-materjal, tat-tagħmir u tal-ispejjeż esterni l-oħra ġiet ittrattata b’mod korrett fil-kontabbiltà analitika tal-produzzjoni tal-impriża fir-rigward tal-proġett;
-
l-ispiża tax-xogħol mill-ħaddiema ġiet iddeterminata abbażi tar-rati fis-siegħa normali, li ma kinux jisbqu dawk iffissati mill-Ministeru tad-Difiża; u
-
l-informazzjoni marbuta mal-finanzjamenti tikkorrispondi ma’ kemm ħareġ il-Ministeru tal-Attivitajiet Produttivi skont il-liġi 808.
(50)
Fl-aħħar nett, dwar l-affermazzjoni tal-parti terza interessata li skontha l-ewwel ċertifikazzjoni hija essenzjali biex tiġi ddefinita n-natura tal-proġett ta’ riċerka u żvilupp, l-awtoritajiet Taljani wieġbu li ċ-ċertifikazzjoni mhijiex biżżejjed biex tittieħed deċiżjoni dwar in-natura ta’ ħelikopter. B’appoġġ għal din l-affermazzjoni, l-awtoritajiet Taljani taw lista ta’ ħelikopters li l-ewwel irċivew approvazzjoni militari u mbagħad ċertifikazzjoni ċivili jew bil-maqlub, jew li saħansitra għaddew minn żewġ proċeduri ta’ ċertifikazzjoni paralleli.
(51)
L-Italja mbagħad qalet li dan l-aħħar saret prassi komuni li jintalab li l-ħelikopters militari jiġu ċċertifikati anke mill-awtoritajiet ċivili, u l-approvazzjoni militari qed tiġi limitata għal ċerti elementi (bħall-avjonika u l-armamenti).
(52)
Bħala konklużjoni, l-Italja sostniet li ċertifikazzjoni ċivili ma teskludix il-fatt li l-iżvilupp oriġinali ta’ ħelikopter ikun ġie ffinanzjat għal għanijiet militari (kif, skont l-awtoritajiet Taljani, seħħ għall-A139) u li l-iżvilupp ulterjuri u ċ-ċertifikazzjoni aktar tard ta’ verżjoni ċivili jkunu ġew iffinanzjati kompletament mill-impriża bi flusha stess.
4.2. Il-proġett BA609
(53)
Il-proġett BA609 jirrigwarda l-iżvilupp ta’ konvertiplan, jiġifieri inġenju tal-ajru li jista’ jitla’ u jinżel bħal ħelikopter u jtir bħal ajruplan. Ir-rotors tal-ġwienaħ jitqiegħdu vertikalment waqt it-tlugħ u l-inżul u orrizontalment waqt it-tajran. Dan l-inġenju jgħaqqad il-versatilità tal-ħelikopter biex jitla’ u jinżel fi spazji limitati mal-kapaċità li jtir distanzi itwal u b’veloċitajiet ħafna akbar. Iżda fl-istess waqt, meta mqabbel ma’ ħelikopters oħra, minħabba d-dimensjonijiet u l-karatteristiċi tiegħu jrid jinżel fuq bażi apposta (pjattaforma tas-siment), u dan jirrendih inadattat għal missjonijiet fid-deżert jew għal inżul fuq rigs taż-żejt.
(54)
Il-proġett għall-BA609 huwa mmexxi mill-impriża Amerikana Bell. Skont dak li qed issostni l-Italja, il-BA609 huwa oriġinat mill-V22, inġenju tal-ajru b’sistema tilt-rotor (konvertiplan) użat mill-gvern tal-Istati Uniti.
(55)
L-Italja ssostni li l-verżjoni ċivili hija żviluppata minn Bell u Agusta flimkien b’fondi tagħhom stess, permezz tal-kumpanija BellAgusta, b’sehem ta’ 60% minn Bell u 40 % minn Agusta.
(56)
Skont l-Italja, l-iżvilupp parallel taż-żewġ verżjonijiet tal-BA609 huwa kif ġej:
Tabella 3
Stadji tal-proġett BA609
Sena
Stadju tal-iżvilupp tal-ħelikopter ċivili BA609
Stadju tal-iżvilupp tal-ħelikopter militari BA609
1996
Bell tibda l-iżvilupp
Ottubru 1998
Ftehim Bell Agusta
[…]
Ottubru 1998
[…]
Diċembru 2002
L-ewwel testijiet fuq l-art tal-prototipu BA609
Marzu 2003
L-ewwel titjira tal-ewwel prototipu
2004
[…]
Settembru 2005
[…]
Lulju 2006
L-ewwel titjira tat-tieni prototipu ċivili
2012
Mistenni l-ħruġ taċ-ċertifikazzjoni
(57)
F’Mejju 2007 l-awtoritajiet Taljani wrew lill-Kummissjoni d-dokumenti marbuta mal-ħtiġijiet militari.
(58)
L-Italja pprovdiet ukoll ittri tal-Marina fejn kien hemm turija ta’ interess strateġiku min-naħa tal-Marina għall-iżvilupp tal-BA609. L-Italja indikat li hija kellha l-ħsieb, […] tkun tista’ tinkorpora konvertiplani wkoll.
(59)
Skont l-Italja, ix-xogħol imwettaq minn Agusta fl-Italja fuq il-BA609, jiġifieri fuq il-proġett li l-Italja tiddikjara li qed tissussidja, jirrigwarda verżjoni militari tal-BA609, separata u differenti mill-verżjoni ċivili tal-BA609 li bħalissa tinsab fil-fażi ta’ żvilupp fil-faċilitajiet ta’ Bell fl-Istati Uniti.
(60)
L-Italja pprovdiet informazzjoni dettaljata dwar il-karatteristiċi tekniċi taż-żewġ verżjonijiet, militari u ċivili, li minnhom, skont l-awtoritajiet Taljani, toħroġ il-konferma tal-eżistenza ta’ verżjoni militari:
-
il-verżjoni militari hija itqal (8t flok 76t) u għandha piż akbar mat-tlugħ (18 000 lb flok 16 800 lb);
-
fil-verżjoni militari, il-qafas strutturali huwa rrafforzat biex jippermetti bibien jisslajdjaw, protezzjoni ballistika, rinfurzar speċifiku fiż-żoni ta’ konċentrazzjoni tat-tagħbija addizzjonali u assorbiment tal-enerġija fil-fuselage, f’konformità mar-rekwiżiti militari l-aktar stretti dwar ir-reżistenza għall-impatti;
-
il-magna tal-verżjoni militari għandha tkun il-PWC PT6C-67 msaħħa (flok il-PWC PT6C-67A);
-
il-verżjoni militari għandha Auxiliary Power Unit (APU) maħsub biex jissupplixxi l-enerġija elettrika meta l-magni jkunu weqfin u biex iqawwi l-kapaċità operattiva tal-inġenju tal-ajru; il-verżjoni ċivili m’għandhiex APU;
-
it-tagħmir tal-inżul tal-verżjoni militari huwa pproġettat għal inżul goff u l-impatti, tipiċi tal-użu militari; il-verżjoni ċivili għandha tagħmir tal-inżul li jidħol u joħroġ;
-
il-verżjoni militari hija mgħammra b’sistema ta’ fjuwil tat-tip reżistenti għall-impatti u b’faċiltà awtosiġillanti biex tkun tista’ tieħu l-fjuwil fl-ajru, skont ir-rekwiżiti militari applikati f’ħelikopters oħra; il-verżjoni ċivili tas-sistema tal-fjuwil għandha reżistenza għall-impatti aktar limitata;
-
il-verżjoni militari għandha karatteristiċi speċifiċi oħra li mhumiex preżenti fil-verżjoni ċivili: hija mgħammra b’maxinganns ta’ 20mm u lanċjaturi tar-rokits; tippermetti piżijiet esterni supplementari għall-użu militari (biex tippermetti l-imbark u l-iżbark ta’ truppi eċċ.); hija mgħammra bi protezzjoni balistika għall-ġwienaħ u r-rotors u b’pannelli korazzati għall-kabina tal-pilot, eċċ.
(61)
Fid-29 ta’ Settembru 2008, fuq stedina tal-awtoritajiet Taljani, is-servizzi tal-Kummissjoni wettqu żjara fuq il-post. L-awtoritajiet Taljani ħaduhom iżuru l-bażi militari fejn qed isiru xi testijiet fuq il-BA609 u fis-sede prinċipali ta’ Agusta, li tospita d-diviżjonii tar-riċerka u l-iżvilupp.
(62)
L-awtoritajiet Taljani wrew:
-
is-sala tal-kontroll telemetriku u l-informazzjoni rigward l-operazzjonijiet li kienu għaddejjin fuq titjira bi prova tal-BA609;
-
it-tlugħ u l-inżul tal-prototipu nru 2 tal-BA609 (10), inkluża l-alternanza tar-rotors minn modalità ta’ ajruplan għal modalità ta’ ħelikopter;
-
il-BA609, ippreżentat mill-pilota tiegħu;
-
il-prototipu nru 3 tal-BA609, li jinsab f’fażi ta’ żvilupp f’ħangar fil-bażi militari.
(63)
Fil-bażi militari, id-direttur maniġerjali ta’ Agusta għamel preżentazzjoni dettaljata tal-BA609, filwaqt li rappreżentant tal-Ministeru tad-Difiża Taljan ta xi dettalji dwar il-konfigurazzjoni militari u dwar il-missjonijiet militari, b’riferenza għar-rekwiżiti stipulati mill-istess ministeru.
(64)
Ingħataw ukoll provi tat-tħassib espress mill-awtoritajiet tal-Istati Uniti responsabbli mill-V22 […] (11).
(65)
Ingħatat ukoll informazzjoni dwar l-evoluzzjoni tal-avjonika bażika tat-teknoloġija tilt-rotor lejn il-konfigurazzjonijiet għall-missjonijiet militari […].
(66)
Fiż-żona riżervata għal raġunijiet ta’ sigurtà tas-sede prinċipali ta’ Agusta f’ Cascina Costa, is-servizzi tal-Kummissjoni ntwerew l-elementi li huma marbuta direttament mal-BA609 li ġejjin:
-
mudell fi skala 1:1 tal-BA609 fil-konfigurazzjoni tiegħu għal […], bit-tagħmir speċifiku ta’ missjoni […];
-
il-laboratorju ta’ integrazzjoni tas-sistema tal-missjoni, fejn setgħu jaraw missjonijiet simulati bi […].
(67)
L-Italja pprovdiet informazzjoni dwar il-kontribut mogħti għall-BA609 permezz ta’ żewġ deċiżjonijiet ta’ għajnuna. L-ewwel deċiżjoni kienet tirrigwarda l-perjodu 1998-2000 u kienet tammonta għal madwar […] miljun euro.
(68)
It-tieni deċiżjoni, għal […] miljun euro oħra, kienet tikkonċerna l-attivitajiet għall-perjodu 2001-2004. Dawn l-attivitajiet għadhom għaddejjin minħabba li l-proġett akkumula dewmien sostanzjali, u l-Gvern Taljan għadda l-aħħar partijiet fi […].
(69)
L-Italja pprovdiet tabella dettaljata tal-ammont ta’ għajnuna (12).
Tabella 4
Kontribuzzjoni finanzjarja għall-proġett BA609
(f’miljuni ta’ EUR)
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
Total
Teknoloġiji militari tal-pjattaforma
Tilt rotor simulation code
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Power transfer system tech
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Flight control system
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Flight test HW u SW
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Tot. parzjali
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Konfigurazzjonijiet ulterjuri militari u ta’ sigurtà tal-BA609
Arkitettura
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Airframe
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Sistemi
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Avjonika
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Tot. parzjali
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Total
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(70)
L-Italja pprovdiet ukoll informazzjoni dwar l-infiq fir-riċerka u l-iżvilupp magħmula minn Agusta (ara l-premessa 48). In-nefqa medja għall-verżjoni ċivili tal-BA609 fil-perjodu 1998-2000 kienet ta’ […] miljun euro fis-sena ([…]% tal-[…]% imsemmi hawn fuq).
(71)
Kif issemma diġà fil-premessa 49), għall-A139, l-Italja pprovdiet dikjarazzjoni tal-awdituri ta’ Agusta (PricewaterhouseCoopers).
(72)
L-Italja sostniet li ma kienx hemm trasferiment teknoloġiku mill-proġett militari għall-proġett ċivili żviluppat minn BellAgusta. Hija żżid li, anke li kieku seħħ trasferiment ta’ għarfien, il-kwantifikazzjoni tat-trasferiment teknoloġiku xorta kienet tkun diffiċli ħafna.
(73)
L-Italja tirrikonoxxi li t-teknoloġija bażika tal-ħelikopters hija essenzjalment dejjem doppja u dan huwa minnu anke għall-konvertiplan. L-Italja tinnota minkejja kollox li, anke fil-każ eżaminat, il-kwistjoni hija ħafna aktar komplessa minħabba li l-proġett jirrigwarda inġenju tal-ajru estremament innovattiv li twieled minn proġett militari ta’ entità ħafna akbar.
(74)
Fl-aħħar nett l-Italja tinnota li l-iżvilupp tal-konvertiplan m’għandux impatt fuq il-kompetizzjoni minħabba li ma jeżistux proġetti alternattivi u paragunabbli, la f’livell Ewropew u lanqas fuq livell dinji.
(75)
Bħala konklużjoni, l-Italja tafferma li l-uniku proġett ta’ riċerka u żvilupp marbut ma’ konvertiplan li hija kellha f’moħħha li tissussidja, jiġifieri dak konness mal-BA609, jirrigwarda inġenju tal-ajru intenzjonat għall-użu militari.
4.3. Konklużjoni tal-Italja fuq iż-żewġ proġetti
(76)
Għaż-żewġ inġenji tal-ajru, l-awtoritajiet Taljani għalhekk jinvokaw l-Artikolu 296 tat-Trattat. Għaldaqstant, huma jitolbu lill-Kummissjoni biex tagħlaq il-proċedura ta’ indaġni li għaddejja bħalissa għaliex m’hemmx raġuni għalfejn din titkompla ladarba l-miżuri kkonċernati ma jaqgħux fl-ambitu tal-Artikoli 87 u 88 tat-Trattat.
(77)
Kif ġie indikat f’bosta okkażjonijiet, fid-dokumenti ppreżentati l-awtoritajiet Taljani jistiednu lill-Kummissjoni biex, fejn il-miżuri adottati mill-Gvern Taljan iqajmu riżervi fir-rigward tal-kompetizzjoni, teżamina tali miżuri mal-Italja abbażi tal-Artikolu 298, paragrafu 1, tat-Trattat.
5. VALUTAZZJONI
(78)
Fundamentalment, il-valutazzjoni tal-Kummissjoni għandha l-għan li tistabbilixxi jekk l-għajnuna mogħtija mill-Italja liż-żewġ proġetti deskritti hawn fuq taqax fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat.
(79)
Jekk il-miżura adottata mill-Gvern Taljan favur iż-żewġ proġetti ma taqax fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat, kif sostniet il-parti terza interessata, il-Kummissjoni għandha tivvaluta ż-żewġ proġetti fuq il-bażi tal-Artikolu 87 tat-Trattat, u b’mod partikolari tar-regoli applikabbli għall-valutazzjoni tal-għajnuna għal proġetti ta’ riċerka u żvilupp. Jekk, min-naħa l-oħra, il-miżuri Taljani jaqgħu fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat, ir-regoli dwar il-kompetizzjoni ma jkunux applikabbli (13).
(80)
L-informazzjoni ppreżentata mill-Italja u ż-żjara fuq il-post ippermettew lill-Kummissjoni tasal għall-konklużjoni dwar iż-żewġ proġetti u dwar il-miżuri adottati mill-Gvern Taljan għall-appoġġ tagħhom.
(81)
Jeħtieġ li jitfakkar sa mill-bidu nett li n-natura u l-iskopijiet militari tat-tagħmir mhumiex fihom infushom biżżejjed biex jiġġustifikaw deroga mir-regoli Komunitarji abbażi tal-Artikolu 296 tat-Trattat. Il-miżura li qed tiġi ttrattata hawnhekk għandha wkoll tkun meħtieġa għall-ħarsien tal-interessi essenzjali tas-sigurtà tal-Istat Membru. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, l-Artikolu 296 tat-Trattat għandu jiġi interpretat b’mod restrittiv u jkun limitat għal każijiet eċċezzjonali u definiti b’mod ċar. Barra minn hekk, l-obbligu tal-prova li qed jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet meħtieġa għall-applikazzjoni tad-deroga jaqa’ fuq l-Istati Membri.
(82)
L-ewwel nett, għalhekk, il-valutazzjoni għandha tibda b’verifika tan-natura taż-żewġ proġetti ta’ riċerka.
(83)
It-tieni nett, il-valutazzjoni għandha teżamina jekk l-Italja wrietx li l-miżuri adottati kienu meqjusa neċessarji għall-ħarsien tal-interessi essenzjali tas-sigurtà tagħha, marbuta mal-produzzjoni jew il-kummerċ ta’ armamenti, munizzjon u materjal tal-gwerra, fi kliem ieħor jekk japplikax l-Artikolu 296 tat-Trattat.
(84)
It-tielet nett, il-valutazzjoni għandha tivverifika wkoll jekk dawn il-miżuri influwenzawx il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-suq komuni, fil-każ tal-iżvilupp ta’ ħelikopters ċivili min-naħa ta’ Agusta.
(85)
Fil-valutazzjoni taż-żewġ proġetti, huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-miżuri eżaminati jirrigwardaw il-fażijiet ta’ riċerka u żvilupp. Dak li jgħodd mhuwiex biss in-natura tal-prodotti finali, iżda wkoll in-natura tal-attivitajiet imwettqa matul il-fażi tar-riċerka u l-iżvilupp. Barra minn hekk, tajjeb wieħed jinnota li l-proġetti eżaminati kienu limitati għall-fażi tar-riċerka u l-iżvilupp u li mhux possibbli li jiġu vvalutati fuq il-bażi ta’ kuntratt ta’ produzzjoni, kif mitlub mill-parti terza interessata, ħaġa li ssir fi stadju aktar tard.
(86)
L-Italja ppreżentat elementi konsistenti dwar il-proġetti u ppermettiet żjara fuq il-post f’bażi militari.
(87)
Huwa meħtieġ fl-aħħar nett li jitfakkar li l-Italja użat l-istess bażi ġuridika, il-liġi 808/85, biex tissussidja proġetti ċivili u militari. Kif diġà ġie nnutat fid-Deċiżjoni 2008/806/KE, l-użu ta’ liġi ċivili bħala bażi legali għall-finanzjament ta’ proġetti militari, jekk min-naħa kkontribwixxa għall-inċertezza fuq in-natura tal-proġetti ffinanzjati, min-naħa l-oħra jispjega għaliex tali proġetti ma jidhrux fil-bilanċ tad-difiża.
5.1. A139
(88)
Mid-dokumentazzjoni ppreżentata mill-awtoritajiet Taljani jirriżulta li l-proġett ta’ riċerka u żvilupp tal-A139 ssussidjat mill-awtoritajiet Taljani kien maħsub għal użi marbuta mas-sigurtà nazzjonali.
(89)
B’mod partikolari, fil-każ tal-A139 il-proġett eżaminat kien jirrigwarda esklussivament l-iżvilupp ta’ dimostratur, li jirrappreżenta fażi bikrija ħafna tal-iżvilupp ta’ ħelikopter. L-Italja spjegat li d-dimostratur serva biss għall-iżvilupp tal-ħelikopter militari AW149.
(90)
L-Italja wriet id-dokumenti militari li kienu jiddefinixxu l-missjonijiet li l-ħelikopter militari kellu jwettaq (ara l-premessa 35).
(91)
L-Italja mbagħad uriet id-dokumenti militari li fihom l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-proġett għall-iżvilupp (ara l-premessa 36). L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jirrappreżentaw ir-riżultat tal-proġett ta’ riċerka u żvilupp. Il-ħtiġijiet militari u l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi militari huma żewġ stadji li skont il-parti terza interessata jikkaratterizzaw l-iżvilupp ta’ programmi militari.
(92)
Skont l-informazzjoni mogħtija u l-elementi murija mill-Italja, id-dimostratur kellu jintuża għall-iżvilupp ta’ ħelikopter imsejjaħ AW149, li l-iżvilupp tiegħu talab żmien ħafna itwal minn dak li kien maħsub fil-bidu.
(93)
Jeħtieġ li wieħed jinnota li l-missjonijiet u l-karatteristiċi tal-AW149 huma effettivament dawk ta’ ħelikopter militari (14).
(94)
L-Italja pprovdiet ukoll informazzjoni dwar il-finanzjamenti pubbliċi globali mogħtija għall-proġett eżaminat u dwar l-investimenti ġenerali f’attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp imwettqa minn Agusta. Din l-informazzjoni hija kompatibbli mal-finanzjament tal-iżvilupp uniku inizjali ta’ dimostratur.
(95)
L-Italja pprovdiet dikjarazzjoni tal-awdituri tal-impriża li tiċċertifika li l-ispejjeż tal-proġett A139 ġew irreġistrati bħala spejjeż militari u jikkorrispondu mal-parametri ffissati mill-Ministeru tad-Difiża Taljan.
(96)
Il-missjonijiet li għalihom hu maħsub l-AW149 jirrigwardaw l-ewwel nett attivitajiet ta’ appoġġ bl-ajru għal-operazzjonijiet fiż-żona tal-kombattiment, essenzjali għas-sigurtà nazzjonali.
(97)
L-informazzjoni pprovduta mill-Italja tippermetti għalhekk li wieħed jasal għall-konklużjoni li l-AW149 huwa ħelikopter essenzjali għall-għanijiet ta’ sigurtà nazzjonali ddefiniti mill-Ministeru tad-Difiża u suċċessivament adattati fuq il-bażi tal-esperjenzi li jsiru fil-missjonijiet operattivi tal-Armata Taljana (15).
(98)
L-informazzjoni mogħtija mill-Italja turi li l-miżuri adottati mill-awtoritajiet Taljani ta’ sussidju għall-proġett A139 ġew ikkunsidrati mill-Italja bħala meħtieġa għall-ħarsien tal-interessi essenzjali tas-sigurtà tagħha għaliex ippermettew li huma jwieġbu għal ħtiġijiet militari u li jiffinanzjaw bis-sħiħ l-iżvilupp ta’ teknoloġiji maħsuba għall-produzzjoni tal-armamenti, f’dan il-każ ħelikopters militari, li huma inklużi fil-lista msemmija fl-Artikolu 296, it-tieni subparagrafu. Għalhekk il-valutazzjoni ta’ dawn il-miżuri hija li bl-informazzjoni disponibbli mhux possibbli li wieħed jikkonkludi li l-Italja invokat b’mod ħażin l-Artikolu 296 tat-Trattat.
(99)
L-Italja ssostni li l-proġett A139 ma kienx se jkun għall-benefiċċju tal-iżvilupp tal-ħelikopter ċivili AW139.
(100)
Fl-istess waqt huwa ċar ukoll li l-użu min-naħa tal-impriżi tal-istess akronimu (A139) għal ħelikopter ċivili (AW139) qajjem dubji dwar in-natura tal-proġett.
(101)
L-Italja pprovdiet informazzjoni dettaljata dwar iż-żewġ ħelikopters u fuq it-tagħmir relattiv u b’hekk ippermettiet li wieħed jasal għall-konklużjoni li l-A139 ċivili (AW139) u l-AW149 huma żewġ ħelikopters distinti.
(102)
Fil-fatt, il-kontribuzzjoni tal-Italja ngħatat fil-bidu tal-fażi ta’ riċerka u żvilupp għall-iżvilupp ta’ ħelikopter b’karatteristiċi li jissodisfaw l-eżiġenzi strateġiċi speċifiċi tad-difiża Taljana.
(103)
L-informazzjoni mogħtija mill-Italja dwar in-natura militari tal-proġett A139 u l-argumenti tal-parti terza interessata dwar in-natura ċivili tal-AW139 huma koerenti. Huwa għalhekk possibbli, u tassew probabbli, li l-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp imwettqa fil-qafas tal-proġett iffinanzjat A139 marru għall-benefiċċju tal-iżvilupp tal-ħelikopter ċivili AW139 (16).
(104)
Jeħtieġ li wieħed ifakkar li l-ħelikopters għandhom karatteristiċi li jippermettulhom użu doppju. Kif affermat l-Italja, mhux l-ewwel darba li f’dan is-settur l-impriżi jisfruttaw proġetti ta’ riċerka u żvilupp maħsuba għal ħelikopters militari favur l-iżvilupp ta’ ħelikopters ċivili.
(105)
Huwa għalhekk possibbli li jiġi konkluż li, jekk min-naħa, l-awtoritajiet Taljani ma mxewx ħażin meta invokaw l-Artikolu 296 tat-Trattat, min-naħa l-oħra, milli jidher, il-miżuri inkwistjoni kellhom l-effett li jalteraw il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-suq komuni għaliex dawn marru wkoll għall-benefiċċji tal-iżvilupp tal-ħelikopter ċivili AW139.
(106)
Abbażi tal-Artikolu 298, paragrafu 1, il-Kummissjoni għandha għalhekk teżamina flimkien mal-awtoritajiet Taljani l-kundizzjonijiet li bihom tali miżuri jistgħu jsiru konformi mar-regoli stipulati fit-Trattat.
5.2. Il-BA609
(107)
Dwar il-BA609, l-awtoritajiet Taljani taw biżżejjed informazzjoni li minnha joħroġ li għaddej l-iżvilupp ta’ verżjoni militari tal-konvertiplan.
(108)
L-awtoritajiet Taljani taw ukoll preżentazzjoni dettaljata tal-missjonijiet li għalihom huwa maħsub il-BA609. L-istess awtoritajiet ippreżentaw provi tat-talba min-naħa tal-Ministeru tad-Difiża għal inġenju tal-ajru ta’ dan it-tip. Dan huwa stadju li l-parti terza interessata tqis neċessarju għal proġetti militari.
(109)
L-awtoritajiet Taljani organizzaw ukoll żjara fuq il-post f’bażi militari. Iż-żjara fuq il-post kienet okkażjoni biex tiġi vverifikata l-eżistenza tal-prototipi tal-inġenju tal-ajru fil-fażi ta’ żvilupp u tal-mudelli ta’ daqs reali tat-tagħmir u l-għan militari reali tagħhom (ara l-premessi minn 62) sa 66)).
(110)
L-awtoritajiet Taljani taw ukoll informazzjoni dwar il-finanzjament tal-iżvilupp tal-inġenju tal-ajru.
(111)
L-istess awtoritajiet taw ukoll dikjarazzjoni mill-awdituri li tiċċertifika li l-impriża użat is-somom kollha mogħtija mill-Gvern Taljan għal proġetti militari.
(112)
Barra minn hekk, l-awtoritajiet Taljani spjegaw li l-karatteristiċi tal-konvertiplan jippermettu użu strateġiku tiegħu għal għanijiet ta’ sigurtà nazzjonali - bħalma hi s-sorveljanza fuq il-baħar, u s-sorveljanza ta’ importanza partikolari għall-Italja minħabba l-pożizzjoni ġeografika tagħha fiċ-ċentru tal-Mediterran.
(113)
Id-dimostrazzjoni tal-iżvilupp tas-sistemi avjoniċi ppermettiet b’mod partikolari li jiġu apprezzati l-possibbiltajiet tal-konvertiplan li jwettaq missjonijiet ta’ sigurtà nazzjonali.
(114)
L-informazzjoni mogħtija mill-Italja turi li l-miżuri adottati mill-awtoritajiet Taljani ta’ sussidju għall-proġett BA609 tqiesu mill-Italja bħala neċessarji għall-ħarsien tal-interessi essenzjali tas-sigurtà tagħha minħabba li ppermettew li l-Italja twieġeb għal ħtiġijiet militari u li tiffinanzja bis-sħiħ l-iżvilupp ta’ teknoloġiji maħsuba għall-produzzjoni ta’ armamenti, f’dan il-każ ħelikopters militari, li huma inklużi fil-lista msemmija fl-Artikolu 296, it-tieni subparagrafu. Għalhekk il-valutazzjoni ta’ dawn il-miżuri hija li bl-informazzjoni disponibbli mhux possibbli li wieħed jikkonkludi li l-Italja invokat b’mod żbaljat l-Artikolu 296 tat-Trattat.
(115)
Min-naħa l-oħra, wieħed għandu jinnota wkoll li l-iżvilupp parallel ta’ żewġ verżjonijiet ta’ inġenju tal-ajru, minkejja li huwa innovattiv ħafna bħalma hu l-BA609, jinkludi inevitabbilment trasferiment ta’ għarfien minn parti tal-proġett għal oħra. Minkejja li, kif uriet l-Italja, l-inġenju tal-ajru proġettat għal żvilupp militari jippreżenta differenzi notevoli meta mqabbel mal-verżjoni maħsuba għas-suq ċivili, wisq probabbli kien hemm trasferiment teknoloġiku tal-ħidma mwettqa għall-inġenju tal-ajru militari għall-benefiċċju tal-verżjoni ċivili.
(116)
Dan jirreferi b’mod partikolari għall-ħidma inizjali mwettqa minn Agusta fuq il-mekkaniżmi tat-tilt-rotor.
(117)
Bil-għan li ssir stima korretta ta’ din il-ħidma inizjali, jeħtieġ li wieħed jirrikonoxxi li tali ħidma - imwettqa l-aktar lejn l-aħħar tas-snin disgħin - hija ’l bogħod ħafna mill-prodott finali, li, skont l-aħħar previżjonijiet, se jitqiegħed fis-suq fl-2013 jekk mhux aktar tard (17).
(118)
L-informazzjoni mogħtija mill-Italja dwar in-natura militari tal-proġett BA609 hija koerenti mal-informazzjoni mogħtija mill-parti terza interessata dwar in-natura ċivili tal-inġenju tal-ajru BA609. L-Italja tirrikonoxxi li hemm żviluppi paralleli. Huwa għalhekk possibbli, u tassew probabbli, li l-ħidma mwettqa fil-qafas tal-proġett iffinanzjat BA609 marret għall-benefiċċju tal-inġenju tal-ajru ċivili li bħalissa jinsab f’fażi ta’ żvilupp (18).
(119)
Huwa għalhekk possibbli li jiġi konkluż li, jekk min-naħa, l-awtoritajiet Taljani ma mxewx ħażin meta invokaw l-Artikolu 296 tat-Trattat, min-naħa l-oħra, milli jidher, il-miżuri inkwistjoni kellhom l-effett li jalteraw il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-suq komuni għaliex dawn marru wkoll għall-benefiċċji tal-iżvilupp ta’ inġenju tal-ajru ċivili BA609.
(120)
Fuq il-bażi tal-Artikolu 298, paragrafu 1, il-Kummissjoni trid għalhekk teżamina flimkien mal-awtoritajiet Taljani l-kundizzjonijiet li bihom tali miżuri jistgħu jsiru konformi mar-regoli stipulati fit-Trattat.
6. KONKLUŻJONI
(121)
Meta tqis l-elementi kollha msemmija hawn fuq, il-Kummissjoni tista’ tikkonkludi li l-kontribuzzjoni mogħtija mill-Gvern Taljan fil-qafas tal-liġi 808/85 għaż-żewġ proġetti ta’ riċerka u żvilupp A139 u BA609 tidħol fl-ambitu tal-Artikolu 296.
(122)
Għalhekk, din il-proċedura, prevista fl-Artikolu 88, paragrafu 2, m’għandhiex għalfejn tkompli u tista’ tingħalaq.
(123)
Madankollu, mill-eżami tal-Kummissjoni, ħareġ ukoll li l-miżuri alteraw il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-suq komuni f’dak li għandu x’jaqsam mal-prodotti mhux maħsuba għal skopijiet speċifikament militari.
(124)
Għal dawn ir-raġunijiet, fl-applikazzjoni tal-Artikolu 298, l-paragrafu 1, il-Kummissjoni trid teżamina flimkien mal-awtoritajiet Taljani, fi proċedura separata, il-kundizzjonijiet li bihom tali miżuri jistgħu jsiru konformi mar-regoli stipulati fit-Trattat,
ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
Il-miżuri adottati mill-Italja fuq il-bażi tal-liġi 808/1985 favur żewġ proġetti ta’ riċerka u żvilupp A139 u BA609 jidħlu fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat. Il-proċedura preżenti għalhekk m’għandhiex għalfejn tkompli.
Artikolu 2
Ir-Repubblika Taljana hija destinatarja ta’ din id-Deċiżjoni.
Magħmula fi Brussell, it-28 ta’ Ottubru 2009.