Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) 2000 — 2004-yillardagi faoliyati to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qaror qiladi:
 Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) 2000-2004-yillardagi faoliyati to‘g‘risidagi hisobot tasdiqlansin.
 Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) besh yil mobaynidagi faoliyati mamlakatimizda demokratlashtirish jarayonlarining chuqurlashib borishi, milliy davlatchilik institutlarini isloh qilish, qonun hujjatlarini yanada takomillashtirish, demokratik institutlarning qaror topishi va rivojlanishi, ijtimoiy sektorni hamda ommaviy axborot vositalarini fuqarolik jamiyatini barpo etish jarayonlariga faol jalb etish, O‘zbekiston Respublikasining boshqa mamlakatlar hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligini kengaytirish va chuqurlashtirish sharoitida amalga oshirildi.
 Ombudsmanga tushgan murojaatlar tahlili aholining huquqiy ongi darajasi, davlat organlari va tuzilmalari, jamoat tashkilotlari faoliyati samaradorligi o‘sib borayotganligidan dalolat beradi, ular qatorida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) instituti o‘z mavqeyini mustahkamladi.
 2000 — 2004-yillar mobaynida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakiliga 24904 ta murojaat tushdi (1995-1999-yillarda bu ko‘rsatkich 9889 ta edi), shu jumladan pochta orqali 13083 ta, qabul jarayonida 11821 ta murojaat olindi. Hisobot davri mobaynida 4925 nafar fuqaroga, shu jumladan “ishonch telefoni” orqali 2100 nafar fuqaroga yuridik maslahat va tushuntirishlar berildi.
 Fuqarolardan ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi to‘g‘risida Vakil nomiga tushgan 5581 ta murojaat (1995-1999-yillarda 2256 ta edi) nazoratga olindi, shundan hisobot davrida 1250 tasi ijobiy hal etildi (1995 —1999-yillarda 592 ta edi), qolganlari ijro etilish bosqichida turibdi.
 Hisobot davrida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili tomonidan 57 ta xulosa tayyorlandi, shundan 27 tasi Oliy sudga, 15 tasi Bosh prokuraturaga, qolganlari esa turli vazirliklar, idoralar va tashkilotlarga yuborildi. Xulosalarning hammasiga asoslantirilgan javoblar olindi.
 Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili tomonidan o‘z tarkibiy bo‘linmalarining xodimlari hamda sheriklik tashkilotlarining vakillari bilan birgalikda joylarga borib, shu jumladan ozodlikdan mahrum etish joylariga borib 270 ta uchrashuv o‘tkazildi, jinoyat va fuqarolik ishlaridan 175 tasi bo‘yicha sud jarayonining borishi kuzatildi.
 Fuqarolardan tushgan shikoyatlar tahlili Toshkent shahridan, Toshkent, Surxondaryo, Samarqand, Qashqadaryo, Farg‘ona va Andijon viloyatlaridan tushayotgan murojaatlar sonining ko‘payib borish tamoyili ustun ekanligini ko‘rsatmoqda.
 Kelib tushgan murojaatlarning aksariyati qonuniylik va huquq-tartibotni, ijtimoiy muhofaza etishni ta’minlash, mehnat huquqlarini himoya qilish masalalariga taalluqlidir.
 O‘tgan davrda fuqarolarning sud organlari faoliyatiga taalluqli 9116 ta murojaati ko‘rib chiqildi. Murojaatlarning asosiy qismi tuman va viloyat sudlarining faoliyati bilan bog‘liqdir. Fuqarolar o‘z murojaatlarida sud hukmidan yoki fuqarolik ishlari bo‘yicha sud chiqargan hal qiluv qaroridan, da’vo arizasini qabul qilish asossiz ravishda rad etilganligidan, sudlarda ishlarni ko‘rish cho‘zilib ketayotganligidan, sud orqali himoya huquqi buzilayotganligidan, sudlar qabul qilgan qarorlar ijro etilmayotganligidan rizosizlik bildiradilar.
 Ombudsmanga kelib tushgan 4683 ta murojaat huquq-tartibotni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining harakatlariga taalluqli bo‘lib, ularda fuqarolar qamoq jazosi qo‘llanilganligi, qamoqqa olinganlik, jinoiy javobgarlikka tortilganlikdan, huquq-tartibotni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari, shu jumladan penitensiar tizim xodimlari harakatlaridan, shuningdek fuqarolar tomonidan u yoki bu masalada murojaat qilinganida e’tiborsizlik bilan qaralayotganligidan, tergov tartib-taomilidan va uning olib borilishi jarayonidan norozilik bildiradilar.
 Qabul qilib olingan murojaatlarning 1554 tasi mehnat huquqlari sohasiga taalluqli bo‘lib, ularda fuqarolar ishdan bo‘shatilganlik, xodimning roziligisiz boshqa ishga o‘tkazilganlik hollaridan, o‘zlari mehnat qilayotgan muassasa, tashkilot, korxona rahbariyatining harakatlaridan, huquqlarning shu toifasini himoya qilish yuzasidan sudlar chiqargan qarorlar va ajrimlardan norozi ekanliklarini bayon etadilar, shuningdek ish haqi to‘lovlari vaqtida to‘lanmayotganligidan shikoyat qiladilar.
 Ijtimoiy to‘lovlar, ishsizlik nafaqasi olish huquqlarining amalga oshirilishi, yoshga doir pensiyaga, nogironlik pensiyasiga chiqish taomili va pensiya miqdorini hisoblab chiqarish tartibi buzilganligi bilan bog‘liq 906 ta murojaat tushdi.
 Uy-joy-kommunal muammolar yuzasidan fuqarolardan 1561 ta murojaat tushdi, ular asosan uy-joy berilishiga borib taqaladigan muammolarga, kommunal xizmatlar sifatsiz ko‘rsatilayotganligi, qish faslida issiqlik ta’minotidagi uzilishlar, issiq va sovuq suv, gaz va elektr bo‘lmay qolishi, uylar va kvartiralarni ta’mirlash masalalariga taalluqlidir.
 Fuqarolarning bir joydan ikkinchi joyga ko‘chish erkinligi bilan bog‘liq huquqlarini himoya qilish sohasida Ombudsmanga 1092 ta murojaat kelgan bo‘lib, bu murojaatlar ro‘yxatdan o‘tish, fuqarolik, pasport, shuningdek fuqaroning shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar olish taomilining buzilganligiga daxldordir.
 Tadbirkorlarning huquqlarini ta’minlash sohasida, shu jumladan ularga o‘z faoliyatini rivojlantirish uchun kredit olishda ko‘maklashish masalalariga doir 352 ta murojaat olindi. Ta’lim masalalari yuzasidan 293 ta, boshqa masalalar yuzasidan 5347 ta murojaat tushdi.
 Hisobot davri mobaynida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakiliga fuqarolardan tushgan murojaatlarni o‘rganish fuqarolar huquq va erkinliklarining qo‘pol ravishda buzilishiga olib kelgan quyidagi qator sabablarni aniqlash imkonini berdi:
 quyi tuzilmalar inson huquqlarini ta’minlash yuzasidan bevosita vazifalarini bajarishlarida ularning ustidan yuqori organlar idoraviy nazoratining yetarli darajada emasligi;
 davlat organlari, shu jumladan huquq-tartibot, mudofaa va xavfsizlikni ta’minlovchi tuzilmalarning faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda fuqarolik jamiyati institutlarining yetarli darajada ishtirok etmayotganligi;
 fuqarolarning huquqiy ma’rifati sohasida, aholi turli toifalarining huquqiy ta’limi tizimini yaratishda davlat va jamoat tuzilmalarining faoliyatini muvofiqlashtirish darajasi past ekanligi.
 Vakil devoniga tushayotgan shikoyatlarga xos umumiy tamoyildagi ijobiy o‘zgarishlar tariqasida shuni qayd etish kerakki, shikoyatlarning aniq yo‘naltirilganligi va asoslantirilganligi borgan sari ortmoqda. Shunday murojaatlar ham kelib tushmoqdaki, ularda fuqarolar o‘z shaxsiy muammolarini yozishdan tashqari, davlat va jamiyat miqyosidagi u yoki bu masalalarni hal etishni qanday tasavvur etishlari haqida mulohaza bildirib, amaldagi qonun hujjatlarini, huquq-tartibotni muhofaza qiluvchi organlar hamda mahalliy hokimiyat organlari faoliyatini takomillashtirish yo‘llarini taklif etayotirlar.
 Jamoatchilikning davlat ahamiyatiga molik masalalarni hal qilishdagi ishtiroki yil sayin kengayib borayotganligi, shuningdek tushayotgan murojaatlarni hal etish ishlarini markazdan joylarning o‘ziga bosqichma-bosqich o‘tkaza borish Ombudsmanning mintaqaviy vakillari institutini ta’sis etishga hamda ularga jamiyat hayotining barcha jabhalarini erkinlashtirish va demokratlashtirishga qarata mamlakatimizda kechayotgan jarayon zamirida amalga oshirilayotgan inson huquqlariga rioya etish masalalarida tegishli vakolatlar berilishiga olib keldi.
 Hisobot davri mobaynida mamlakatimizning barcha mintaqalarida shunday vakillar ishga tushdi, ayni vaqtda mahalliy davlat hokimiyati organlari ularni moddiy jihatdan va resurslar bilan qo‘llab-quvvatlash yuzasidan tegishli qarorlar qabul qildilar. Hozirgi paytda bu qarorlarni amalga oshirish yuzasidan qator chora-tadbirlar ko‘rilmoqda, mintaqaviy vakillar huzurida ekspertlar guruhlari shakllantirildi. Deyarli barcha mintaqaviy vakillar EXHTning Toshkentdagi markazi bilan birgalikda o‘tkazilgan treninglarda ta’lim oldilar, bu tadbirlarga qator xorijiy ombudsman institutlaridan, xalqaro tashkilotlardan mutaxassislar trener sifatida taklif etildi. Ombudsmanning lokal kompyuter tarmog‘ini — markaziy idora bilan mintaqaviy vakilliklarni o‘zaro bog‘laydigan tarmoqni yaratish yo‘lida izchil ish olib borildi.
 Parlament qo‘mitalari va komissiyalari nazorat vazifalarini amalga oshirish davrida ularga bir qator mintaqaviy vakillar faol hamkorlik qildilar. Muayyan toifadagi huquqlarning amalga oshirilishi ustidan rejali monitoringlar o‘tkazilgan hududlarda bu tadbirlarni amalga oshirishda mintaqaviy vakillar bevosita ishtirok etdilar. Ayni vaqtda mintaqaviy vakillar barcha hududlarda inson huquqlariga rioya etilishi muammolari bo‘yicha monitoring tadqiqotlari o‘tkazdilar, bunday o‘rganishlar natijasida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga doir tadbirlar amalga oshirilishini nazorat qilib bordilar.
 Ombudsmanning mintaqaviy vakillari hisobot davrida fuqarolardan tushgan 4451 ta murojaatni ko‘rib chiqdilar. Mintaqaviy vakillar tomonidan olingan murojaatlar markaziy idoraga tushgan murojaatlar bilan mohiyatan bir xil.
 Shuni ta’kidlash kerakki, mahalliy hokimiyat organlari Oliy Majlisning 2001-yil 12-mayda qabul qilingan Inson huquqlari bo‘yicha vakil tuzilmalari bilan hamkorlikka doir 232-II-son qarorini amalga oshirishga doir ishlarni tashkil etdilar, mintaqaviy vakillar mazkur qarorning ijro etilishi doirasida xalq deputatlari viloyat Kengashlarining sessiyalarida so‘zga chiqib, inson huquqlari sohasidagi vaziyat haqida axborot berdilar.
 2000-2004-yillar mobaynida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili qonun loyihalarining inson huquqlari va erkinliklarini ta’minlash hamda ularni himoya qilishga taalluqli qismi yuzasidan takliflar kiritdi, parlamentning qo‘mitalari va komissiyalari, Oliy Majlis huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti, vazirliklar va idoralar, Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi, ilmiy-tadqiqot muassasalari, oliy o‘quv yurtlari va boshqa tashkilotlar bilan faol hamkorlik qildi.
 Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti to‘g‘risida”gi, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti to‘g‘risida”gi, “Qizil yarim oy va qizil xoch timsollaridan foydalanish hamda ularni himoya qilish to‘g‘risida”gi, “Bankrotlik to‘g‘risida”gi, “Xususiy korxona to‘g‘risida”gi, “Bank siri to‘g‘risida”gi, “Valyutani tartibga solish to‘g‘risida”gi, “Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi, “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi, “Elektron hujjat aylanishi to‘g‘risida”gi, “Jamoat fondlari to‘g‘risida”gi, “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi, “Bola huquqlari to‘g‘risida”gi, “Aholini sil kasalligidan muhofaza qilish to‘g‘risida”gi, “Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi to‘g‘risida”gi, “Yer osti boyliklari to‘g‘risida”gi, “Sudlar to‘g‘risida”gi, “Prokuratura to‘g‘risida”gi va boshqa qonunlarning loyihalari, shuningdek “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi Qonunga hamda O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksiga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish haqidagi qonunlarning loyihalarini tayyorlashda ishtirok etdi.
 Ombudsman instituti “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining yangi tahririni tayyorlash yuzasidan katta ishlar olib bordi va yangi tahrirdagi mazkur Qonunning parlament o‘n beshinchi sessiyasi tomonidan qabul qilinishi bu boradagi ishlarning e’tirofi bo‘ldi dyeyish mumkin.
 Qonun hujjatlarini takomillashtirishga qaratilgan takliflarni ishlab chiqish maqsadida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili fuqarolarning huquq va erkinliklari ta’minlanishi yuzasidan muntazam ravishda monitoringlar o‘tkazdi. Vakilning nazorat faoliyati Ombudsmanning mintaqaviy vakillari, inson huquqlari bo‘yicha milliy muassasalar, nodavlat notijorat tashkilotlari vakillari, huquqshunos olimlar, sotsiologlar, jurnalistlar, barcha darajadagi mansabdor shaxslar ishtirokida amalga oshirildi.
 Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Jazoni ijro etish bosh boshqarmasi muassasalari tizimida O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiya kodeksining ijro etilishi bilan bog‘liq ahvolni o‘rganish yuzasidan Toshkent va Qashqadaryo viloyatlarida, Qoraqalpog‘iston Respublikasida (2000-yilda) tadbirlar o‘tkazdi. Jazoni ijro etish joylarida ushlab turilganlar va mahbuslarning huquqlarini ta’minlashga oid monitoring hisobot davrida mamlakatimiz miqyosida muntazam ravishda o‘tkazib borildi.
 Voyaga yetmaganlar o‘rtasida jinoyatchilikning oldini olish, tadbirkorlarning, bolalar va kam ta’minlangan oilalarning huquqlariga rioya etilishi masalalari bo‘yicha monitoring tekshiruvlari o‘tkazildi.
 Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyaga hamda “Ta’lim to‘g‘risida”gi va “Fuqarolar sog‘lig‘ini saqlash to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga rioya etilishi bo‘yicha ham Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili tomonidan monitoring amalga oshirildi.
 Odil sudlov sohasida fuqarolar huquqlari buzilayotganligi to‘g‘risidagi ko‘plab murojaatlar fuqarolarning sudlarga murojaat qilish borasidagi huquqlarini ta’minlash yuzasidan monitoring o‘tkazish uchun asos bo‘ldi. Odil sudlovni amalga oshirayotganda sudyalar, shuningdek o‘z huquqlarini himoya qilish uchun sudga murojaat qilganda fuqarolar duch kelayotgan muammolar va qiyinchiliklar aniqlandi.
 Hisobot davrida “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi va “Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlarining mamlakatimizning barcha mintaqalarida ijro etilishi yuzasidan ham izchil monitoring olib borildi.
 Mamlakatimiz mintaqalaridagi monitoring jarayonida qonunni qo‘llashdagi muayyan kamchiliklar aniqlandi, fuqarolarning huquqlarini ta’minlash sohasidagi muammolarni hal etish yo‘llari aniqlab olindi. Tekshirishlar yakunlariga asoslanib, inson huquqlari buzilishiga olib kelayotgan sabablar va sharoitlar to‘g‘risida ma’ruzalar tayyorlandi, bunday kamchiliklarni bartaraf etishga doir tavsiyalar ishlab chiqildi.
 Aholining huquqiy ma’rifati bilan bog‘liq masalalar hamon Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakili faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib turibdi.
 Ombudsman hamda uning mintaqaviy vakillari hokimiyat turli tarmoqlarining organlari va tuzilmalari bilan ijtimoiy sheriklik prinsiplari asosida hamkorlikni rivojlantirdilar, joylarda ma’rifiy-tushuntirish ishlari olib bordilar. Bu ishlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari bilan yaqin hamkorlikda amalga oshirildi.
 2000 — 2004-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi va O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, Inson huquqlari va gumanitar huquqiy o‘rganish markazi bilan insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklarini ta’minlash bo‘yicha sheriklik va o‘zaro hamkorlik to‘g‘risida bitimlar tuzilganligi Ombudsmanga inson huquqlarini ta’minlashda ta’sir ko‘rsatish usullarini ancha kengaytirish va ishning yangi shakllaridan foydalanish imkonini berdi.
 Hisobot davri mobaynida parlamentning qo‘mitalari va komissiyalari, sherik tashkilotlar tomonidan o‘tkazilgan, shuningdek Yevropa Ittifoqi Komissiyasi YevropaEyd dasturining “O‘zbekistonda demokratlashtirish jarayonini rivojlantirishga ko‘maklashish” loyihasi doirasida tashkil qilingan tadbirlarda ham Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili faol qatnashdi. Masalan, parlamentning Qonunchilik va sud-huquq masalalari qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi hamda Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi bilan birgalikda “Inson huquqlarini himoya qilishning sud va suddan tashqari tizimlari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar: xalqaro tajriba” mavzuida ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazildi, unda milliy va chet el huquqni muhofaza qilish tuzilmalari vakillari ishtirok etdilar.
 Sheriklar hamda qator tashkilotlar ko‘magida uslubiy va ommabop adabiyotlar, xususan o‘zbek va rus tillarida “O‘zbekistonda Ombudsman” va “Inson huquqlari monitoringi” to‘plamlari nashr etildi.
 Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili xodimlari O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Mudofaa vazirligi, Davlat bojxona qo‘mitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi shaxsiy tarkibi bilan, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki xodimlari, O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasining mintaqaviy tuzilmalari bilan, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Qonunchilikni mustahkamlash muammolari va prokuror-tergov xodimlari malakasini oshirish markazida, O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashining o‘quv markazida muntazam ravishda uchrashuvlar o‘tkazib keldilar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi tinglovchilari, Toshkent islom universiteti, Toshkent davlat yuridik instituti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti magistratura va bakalavriatlari talabalari, “Kamolot” harakati faollari uchun Ombudsman vakillari tomonidan parlament binosida o‘tkaziladigan mashg‘ulotlar, shuningdek ixtisoslashtirilgan o‘quv yurtlarida o‘tkaziladigan uchrashuvlar doimiylik xususiyatiga ega bo‘lib qoldi.
 O‘zbekiston Milliy universiteti, Toshkent agrar universiteti, Samarqand Davlat universiteti va Davlat tibbiyot institutida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili ko‘magida universitetlarning ombudsmanlari jamoat tuzilmalari tashkil etildi. Parlament Ombudsmani, uning jamoat tuzilmalari a’zolari va Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili Kotibiyati xodimlari o‘quv yurtlarida yoshlar bilan muntazam ravishda uchrashib turishdi. Yoshlarning alohida guruhi — mahkumlikda bo‘lib qaytganlar guruhiga ko‘maklashish maqsadida Toshkent viloyati hokimligi, Konrad Adenauer fondi, huquq-tartibotni muhofaza qiluvchi organlar, jamoat birlashmalari, ommaviy axborot vositalari bilan birgalikda davra suhbati o‘tkazildi, unda jazoni o‘tab qaytgan shaxslarning ijtimoiy reabilitatsiyasiga doir chet el tajribasi haqida ham ma’lumot berildi.
 Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili va uning mintaqaviy vakillari O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi hamda Bosh prokuraturasi tomonidan tashkil etilgan seminarlar va konferensiyalarda, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Jazoni ijro etish bosh boshqarmasi tomonidan EXHTning Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byurosi hamda “Xalqaro turma islohoti” tashkiloti bilan birgalikda mamlakatimiz viloyatlarida o‘tkazilgan treninglarda faol qatnashdilar.
 Ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishidagi ishlar davom ettirildi. Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili tomonidan tashkil etilgan barcha tadbirlar matbuot va elektron ommaviy axborot vositalari vakillarining ishtirokida o‘tkazildi. Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili faoliyati to‘g‘risidagi axborot va materiallar parlamentning rasmiy nashrlari (“O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi”, “Xalq so‘zi” va “Narodnoye slovo” gazetalari), sheriklarning “Postda”, “Vaqt”, “Huquq-Law-Pravo”, “Qonun himoyasida” va boshqa matbuot organlaridagina emas, balki chet el matbuot organlarida (“Uoll Strit Jornell”, “Fokus”, “Frankfurt Algemayne Saytung”, “Koreya Post”), shuningdek elektron ommaviy axborot vositalarida (“Bi-Bi-Si”, “Doyche Velle” va boshqalar) ham joylashtirildi.
 O‘zbekiston Respublikasining xorijiy mamlakatlar va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligi, shu jumladan inson huquqlarini ta’minlash sohasidagi hamkorligi yildan yilga kengayib bordi. O‘tgan davr mobaynida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili 130 dan ziyod rasmiy delegatsiyalarni, chet davlatlar va xalqaro tashkilotlar vakillarini qabul qildi.
 Hisobot davrida Polsha, Fransiya, Germaniya, Kanada, Italiya parlament delegatsiyalari, AQSh Davlat departamenti, Germaniya, Shveysariya, Buyuk Britaniya tashqi ishlar vazirliklari, Germaniya va AQSh adliya vazirliklari rasmiy delegatsiyalari, Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining Yevropa mnntaqaviy byurosi, EXHTning Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byurosi, “Xalqaro turma islohoti”, “Xyuman Rayts Botch”, “Fridom Xaus” va boshqa xalqaro nohukumat tashkilotlarining delegatsiyalari, shuningdek BMTning Inson huquqlari bo‘yicha oliy komissari, BMTning qiynoqlar bo‘yicha Maxsus ma’ruzachisi, BMT Inson huquqlari komissiyasining O‘zbekiston bo‘yicha mustaqil eksperti, EXHTning amaldagi raisi, EXHTning kam sonli millatlar ishlari bo‘yicha Oliy komissari, Gruziya Oliy sudi raisi, Rossiya, Fransiya, Germaniya, Polsha, Slovakiya, Shveysariya va Shvetsiyaning O‘zbekistondagi elchilari, EXHTning Toshkentdagi Markazi rahbari, BMT Taraqqiyot dasturi, BMTning Bolalarga yordam ko‘rsatish jamg‘armasi, Xalqaro Qizil Xoch Qo‘mitasi, “Yevropa uyi” tashkiloti vakillari, Yaponiya zlchixonasi, Konrad Adenauer fondi, Daniya va Kanada Inson huquqlari bo‘yicha markazlari, Amerika yuristlar uyushmasi, AQSh Milliy demokratiya instituti, AQSh korporativ ijtimoiy tadqiqotlar markazi, Sharq muammolari bo‘yicha Germaniya Instituti, Fransiya strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi, Buyuk Britaniyaning “Bolalarni qutqaring” fondi, xorijiy ommaviy axborot vositalari vakillari qabul qilindi.
 Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakilining besh yillik faoliyati mobaynida jahonning 40 dan ortiq mamlakati, shu jumladan Yevropa, Osiyo, Amerika mamlakatlari, Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligiga a’zo mamlakatlar ombudsmanlari bilan amaliy aloqalar o‘rnatildi. Polsha Respublikasi, Shvetsiya Qirolligi, Rossiya Federatsiyasi, Ozarbayjon Respublikasi va Latviya Respublikasi ombudsmanlari bilan o‘zaro hamkorlik to‘g‘risida bitimlar tuzildi.
 Fuqarolarning buzilgan huquq va erkinliklarini tiklashda ko‘maklashish masalalarida Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakilining chet ellik hamkasblar murojaatlari va so‘rovlarini ko‘rib chiqish borasidagi faoliyati ham ancha faollashdi. 60 dan ortiq murojaat, shu jumladan Rossiya Federatsiyasi Inson huquqlari bo‘yicha vakilidan, Sverdlovsk va Lipetsk viloyatlari inson huquqlari bo‘yicha vakillaridan, Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Inson huquqlari bo‘yicha komissiyadan, Qirg‘iziston Ombudsmanidan, Rossiya, Qirg‘iziston elchixonalaridan, EXHTning Toshkentdagi Markazidan, BMT Qochoqlar ishlari bo‘yicha Oliy komissari boshqarmasining Toshkentdagi vakolatxonasidan, Rossiya, Ukraina, Qozog‘iston va boshqa mamlakatlarning fuqarolaridan murojaatlar tushdi.
 O‘tgan davr mobaynida Xalqaro va Yevropa ombudsman institutlari kabi nufuzli xalqaro tuzilmalar bilan mustahkam hamkorlik aloqalari o‘rnatildi.
 Hisobot davrida BMT Inson huquqlari bo‘yicha komissiyasining qiynoqlarga doir Maxsus ma’ruzachisi Teo Van Bovenning tavsiyalarini amalga oshirishga doir harakatlar milliy rejasining hamda O‘zbekiston Respublikasi bilan NATO o‘rtasidagi Sheriklik harakatlari individual rejasining loyihalari yuzasidan takliflar va fikr-mulohazalar tayyorlandi.
 Ombudsman hisobot davrida “O‘zbekiston-Yevropa Ittifoqi” Parlament hamkorligi qo‘mitasining Strasburg, Toshkent, Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tgan, kun tartibiga demokratik institutlarning shakllanishi va inson huquqlariga rioya etilishi masalalari ham kiritilgan yillik yig‘ilishlari ishida qatnashdi.
 2002 — 2003-yillarda Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili “O‘zbekistonda demokratlashtirish jarayonini rivojlantirishga ko‘maklashish” loyihasini amalga oshirishda ishtirok etdi. Ushbu loyiha doirasida Ombudsman va uning ikki xodimi parlament guruhi tarkibida Italiya va Shvetsiyada tajriba almashish hamda bu ikki mamlakat parlamentlari faoliyati, shuningdek Italiya mintaqaviy ombudsmani va Shvetsiya parlamenti ombudsmani faoliyati bilan tanishish maqsadida o‘quv safarida bo‘ldi.
 Oliy Majlis Inson huquqlari bo‘yicha vakilining EXHTning Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byurosi hamda Toshkentdagi Markazi bilan hamkorligini alohida ta’kidlab o‘tish lozim. Bu hamkorlik Ombudsman to‘g‘risidagi qonunning yangi tahriri loyihasini ekspertizadan o‘tkazishda ko‘maklashishga, Ombudsman vakillarining o‘quvini tashkil etishga, inson huquqlari va erkinliklari masalalariga bag‘ishlab birgalikda tadbirlar o‘tkazishga, shu jumladan inson huquqlari sohasida adabiyotlar va materiallar almashishga qaratildi.
 Ombudsmanning hisobot davridagi xalqaro hamkorligida uning mintaqaviy vakillari ham ishtirok etdilar. Ular chet ellarda o‘tkazilgan konferensiyalar, seminarlar va treninglarda ma’ruzalar bilan chiqdilar, shuningdek mamlakatimiz mintaqalariga kelgan xorijiy sheriklar hamda xalqaro tashkilotlarning vakillari bilan, xususan BMT muassasalari va institutlari, EXHT tuzilmalari, Konrad Adenauer fondi delegatsiyalari bilan uchrashuvlar o‘tkazdilar.
 Shunday qilib, 2000 — 2004-yillar mobaynida Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) inson huquqlarini himoya qilish sohasidagi xalqaro hamkorlikda faol ishtirok etdi.
 Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) institutining faoliyatini yanada takomillashtirish mamlakatimizda demokratlashtirish va erkinlashtirish umumiy jarayonlarining chuqurlashuvi, konstitutsiyaviy huquqlar va erkinliklarga rioya etilishi masalalarini hal qilish yuzasidan parlament nazorati shakllarining ortib borishi, O‘zbekistonda inson manfaatlarini ko‘zlab qonun ustuvorligini ta’minlashning ta’sirchan mexanizmlari yo‘lga qo‘yilishi bilan bog‘liqdir.