MUSODARA QILINGAN, EGASIZ MOL-MULKNI, VORISLIK HUQUQI BO‘YIChA DAVLAT IXTIYORIGA O‘TGAN MOL-MULKNI VA XAZINALARNI HISOBGA OLISh, BAHOLASh VA SOTISh TARTIBI HAQIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh TO‘G‘RISIDA

Musodara qilingan va egasiz mol-mulkni hisobga olish, saqlash va sotishni yo‘lga qo‘yish, musodara qilish to‘g‘risida qaror qabul qiluvchi va musodara qilingan hamda egasiz mol-mulkni sotishda ishtirok etuvchi organlarning o‘zaro munosabatlarini tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Musodara qilingan, egasiz mol-mulkni, vorislik huquqi bo‘yicha davlat ixtiyoriga o‘tgan mol-mulkni va xazinalarni hisobga olish, baholash va sotish tartibi haqidagi ilova qilinayotgan Nizom tasdiqlansin.
 2. Quyidagilar o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin:
 O‘zbekiston SSR Ministrlar Sovetining “SSSR Ministrlar Sovetining “Musodara qilingan, egasiz mulkni, vorislik huquqi bo‘yicha davlatga o‘tgan mulk va xazinalarni hisobga olish, baholash va realizatsiya qilish tartibi haqidagi nizomni tasdiqlash to‘g‘risida” 1984-yil 29-iyundagi 683-son qarori” haqida 1984-yil 13-iyuldagi 360-son qarori (O‘zbekiston SSR Q. T., 1984-yil, № 7, 33-modda);
 O‘zbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1990-yil 13-avgustdagi 291-son qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining qaroriga kiritiladigan o‘zgarishlarning 1-bandi (O‘zbekiston SSR Q. T., 1990-yil, № 8, 28-modda);
 O‘zbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1990-yil 8-oktabrdagi 328-son qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining soliq solish masalalari bo‘yicha qaroriga kiritiladigan o‘zgarishlarning 3-bandi (O‘zbekiston SSR Q. T., 1990-yil, № 10, 36-modda).
 1. Mazkur Nizom:
 sudlarning hukmlari, ajrimlari va qarorlari yoki amaldagi qonun hujjatlariga ko‘ra bunga vakolati bo‘lgan boshqa davlat organlarining qarorlari asosida musodara qilingan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari belgilaydigan maxsus ombor (baza)larga saqlash uchun o‘tkazilgan mol-mulkka;
 belgilangan tartibda egasiz deb topilgan mol-mulkka;
 vorislik huquqi bo‘yicha belgilangan tartibda davlat ixtiyoriga o‘tgan mol-mulkka;
 davlat hisobiga o‘tkazilgan topib olingan xazinalarga joriy etiladi.
 2. Ushbu Nizomning 1-bandida qayd etilgan mol-mulkni hisobga olish, shuningdek, ularni sotishdan davlat daromadiga o‘tkaziladigan mablag‘larning to‘liq va o‘z vaqtida tushishini nazorat qilish soliq organlari zimmasiga yuklatiladi.
 Qonun hujjatlari bilan mol-mulkni musodara qilishni amalga oshirish vakolati berilgan organlar mol-mulkni saqlab qo‘yishga topshirish bilan bir vaqtda ularni hisobga olish va sotishdan davlat daromadiga o‘tkaziladigan mablag‘larning tushishini nazorat qilish uchun tegishli hujjatlarni soliq organlariga topshiradilar.
 3. Mol-mulkni qabul qilib olish va topshirish mol-mulkni ro‘yxatga olish va baholash dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi hamda dalolatnomaning barcha nusxalari amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq musodara qilish haqida qaror qabul qilgan organ tomonidan vakil qilingan ijrochining va mol-mulkni saqlashga qabul qilib olgan shaxsning imzolari bilan tasdiqlanadi.
 4. Saqlash uchun qabul qilingan mol-mulkning but saqlanishi uchun javobgarlik amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq uni qabul qilib olgan shaxs zimmasiga yuklatiladi.
 5. Musodara qilingan egasiz mol-mulkni vorislik huquqi bo‘yicha davlat ixtiyoriga o‘tgan mol-mulkni va xazinalarni baholash doimiy ishlovchi komissiya tomonidan amalga oshiriladi. Bunday komissiyalar tegishli hokimliklar tomonidan tuziladi hamda davlat soliq va moliya idoralari vakillaridan, ushbu mol-mulk sotish yoki ulardan foydalanish uchun topshirilgan tashkilotlarning vakillaridan va mol-mulkni musodara qilish yoki uni davlat daromadiga o‘tkazish to‘g‘risida qaror chiqargan organlarning vakillaridan iborat bo‘ladi.
 Mol-mulkni baholash uning joylashgan yoki saqlangan joyida yoki savdo tashkiloti bazasiga yoxud bu mulkdan foydalanish uchun qabul qilib olgan korxonalarga keltirilgandan keyin amalga oshirilishi mumkin.
 6. Xazinani topgan va topshirgan shaxslarga berilishi kerak bo‘lgan mukofot puli xazina qiymati belgilangan tartibda aniqlangan kundan boshlab bir oy muddat ichida moliya organlari tomonidan to‘lanadi.
 7. Tez buziluvchi tovarlarni musodara qilish haqida qaror qabul qilgan organ tomonidan normadagi buzilish muddatidan kamida bir kun oldin dastlabki bahoda sotish uchun berilishi kerak.
 8. Musodara qilingan, egasiz mol-mulkni, vorislik huquqi bo‘yicha davlat ixtiyoriga o‘tgan mol-mulkni sotish faqat shu maqsadlar uchun mahalliy boshqaruv organlari tomonidan maxsus ajratilgan do‘konlar, shuningdek Respublika fond birjasi va rieltorlik tashkilotlari yoki ularning filiallari orqali amalga oshiriladi. Bunda ko‘chmas mulk obyektlarini sotish rieltorlik tashkilotlari orqali, aksiyalarni sotish Respublika fond birjasi orqali belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Avtotransport vositalarini sotish ularni belgilangan tartibda kimoshdi savdolariga qo‘yish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 9. Dastlabki ishlov bermasdan savdo tarmoqlari orqali sotish mumkin bo‘lmagan buyumlar qayta ishlash uchun tegishli davlat, kooperativ va boshqa korxonalarga sotiladi.
 10. Maishiy elektr asboblari (sovutgichlar, kir yuvish mashinalari), radiotovarlar (televizorlar, radiopriyomniklar, magnitofonlar) va tuzatishni talab qiladigan boshqa murakkab maishiy texnika buyumlari savdo tashkiloti) tomonidan tuzatilishi kerak. Ularni tuzatishning iloji bo‘lmagan taqdirda bu buyumlar ehtiyot qism sifatida sotiladi yoki belgilangan tartibda yo‘q qilinadi.
 11. 8, 9 va 10-bandlarda belgilangan tartibda foydalanilishi yoki sotilishi mumkin bo‘lmagan buyumlar, shuningdek, qog‘oz chiqindilari va ikkilamchi xomashyoning boshqa turlari ikkilamchi xomashyoni yig‘ish va qayta ishlash bilan shug‘ullanuvchi tegishli davlat yoki kooperativ tashkilotlariga sotiladi.
 12. O‘z holatiga ko‘ra ikkilamchi xomashyo sifatida ishlatish mumkin bo‘lmagan buyumlar komissiya a’zolari ishtirokida yo‘q qilinadi va bu haqda mol-mulkning ro‘yxati va uni baholash dalolatnomasiga yozib qo‘yiladi, yog‘och qismlari esa yoqilg‘i sifatida sotiladi.
 13. Mol-mulkni sotish uchun topshirish, qabul qilib olish va sotish shartlari, bu mol-mulk uchun budjet bilan hisob-kitob qilish tartibi musodara qilingan va egasiz mol-mulkni sotish uchun alohida ajratilgan do‘konlar, Respublika fond birjasi va ko‘chmas mulk birjasi bilan komissiya tomonidan tuziladigan shartnomalarda aks ettiriladi.
 14. Sotish uchun savdo tashkilotlariga beriladigan barcha buyumlarga komissiya va savdo tashkilotining yorliqlari qo‘yilishi, bu yorliqlarda yozuv ro‘yxati dalolatnomasining tartib raqamlari va buyumning bahosi ko‘rsatilishi kerak.
 15. Sotish uchun qabul qilingan tovarlarni mayda-chuyda tuzatish, tozalash, dazmollash ishlari ularni sotishga qabul qilib olgan tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi. Bu a’mollar bilan bog‘liq sarf-xarajatlar savdo chegirmasi hisobiga qoplanadi.
 16. Savdo tashkiloti qabul qilib olgan mol-mulk xaridorgir bo‘lmasa (taqchil tovarlardan tashqari) va 30 kun davomida belgilangan narxda sotilmasa, savdo tashkiloti mol-mulkni baholash komissiyasi a’zolari ishtirokida qayta baholaydi. Shu bilan bir vaqtda mol-mulk sotilganligi uchun savdo tashkiloti oladigan savdo chegirmasining miqdori ham qayta hisob-kitob qilinadi. Amalga oshirilgan a’mol haqida maxsus shakldagi dalolatnoma tuziladi. Bu dalolatnomaning bir nusxasi soliq organiga hamda bir nusxasi moliya organiga beriladi.
 Komissiya yoki savdo tashkilotlarining talabi bilan mol-mulk narxni oshirish borasidagi qayta baholash ishlari darhol amalga oshiriladi va mahsus dalolatnomaning bir nusxasi soliq organiga beriladi.
 17. Musodara qilish haqida qaror qabul qilgan organdan olingan mol-mulkni qabul qilish, tashish va sotish bilan bog‘liq sarf-xarajatlarni savdo tashkiloti mol-mulkni sotishdan tushgan tushumdan, shartnomada belgilangan savdo chegirmasidan o‘z foydasiga olib qolish (lekin u bu mablag‘larning 15 foizidan oshmasligi kerak) hisobiga amalga oshiradi. Alohida hollarda mol-mulkni O‘zbekiston davlat qimmatbaho buyumlar xazinasiga (shuningdek muzeylar, kutubxonalar, arxivlar, ilmiy muassasalarga baholash dalolatnomasiga ko‘ra bepul) berishda taklif etilgan baholovchi mutaxassislar va ekspertlarga haq to‘lash bilan bog‘liq xarajatlar respublika budjetida ushbu maqsadlar uchun nazarda tutilgan mablag‘lar hisobidan amalga oshiriladi.
 Filateliya tashkilotlari budjetga to‘lanadigan mablag‘ni o‘tkazishda 15 foizgacha mablag‘ni o‘z foydasiga olib qoladilar (muomaladagi qiymati qoplanmagan markalardan tashqari). Qiymati qoplanmagan markalarni sotganlik uchun bu markalar nominal qiymatning 8 foizini o‘z foydasiga qoldiradilar.
 Kitob savdosi tashkilotlari musodara qilingan va egasiz kitoblarni sotishdan tushgan tushumning 15 foizgachasini o‘z foydasiga olib qoladilar.
 18. Sotish uchun qabul qilingan mol-mulk uchun budjet bilan hisob-kitob qilish savdo tashkiloti tomonidan shartnomada kelishilgan muddat davomida, lekin mol-mulk sotilgan vaqtdan so‘ng uzog‘i bilan o‘n kunda tegishli summani budjet daromadiga o‘tkazish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 Bunda egasiz, musodara qilingan mol-mulkni sotishdan tushgan mablag‘lar, savdo tashkiloti haqi (savdo chegirmasi) chiqarib tashlangach, budjetga (80 foizi) hamda O‘zbekiston Respublikasi hududiy soliq va bojxona organlarining maxsus fondiga (20 foizi) o‘tkaziladi.
 19. Sotilgan mol-mulk uchun budjetning daromad qismiga pul o‘tkazish kechiktirib yuborilgan taqdirda savdo tashkiloti (yoki boshqa tashkilot) muddati kechiktirilgan har bir kun uchun to‘lanadigan summaning O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan miqdorda penya to‘laydi.
 20. Musodara qilingan va egasiz mol-mulkni soliq, moliya, bojxona xizmati, sud organlari, ichki ishlar organlari va adliya xodimlarining, shuningdek, bu mol-mulkni sotuvchi tashkilot xodimlarining sotib olishlari taqiqlanadi.
 21. Qimmatbaho metallar – oltin, kumush, platina va platina guruhiga kiruvchi metallar (palladiy, iridiy, rodiy, ruteniy va osmiy) har qanday ko‘rinish va holatda; tabiiy qimmatbaho toshlar ishlov berilmagan va ishlangan ko‘rinishda (olmos, brilliant, firuza, la’l, yoqut hamda tabiiy marvarid) va yarim qimmatbaho toshlar, shuningdek tarkibida qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar va tabiiy marvarid bo‘lgan buyumlar (tarixiy, ilmiy, badiiy qimmatga ega bo‘lgan hamda muzey, kutubxona, hujjatxona, ilmiy muassasalarga baholash dalolatnomasiga ko‘ra tekin beriladiganlardan tashqari) O‘zbekiston davlat qimmatbaho buyumlar xazinasiga berilishi kerak.
 22. Diniy madaniyatga taalluqli buyumlar (tarixiy, badiiy, ilmiy qimmatga ega bo‘lgan, shuningdek, tarkibida qimmatbaho metall va toshlar bo‘lgan buyumlardan tashqari) diniy tashkilotlarga dalolatnoma bo‘yicha tekin beriladi.
 23. Pul mablag‘i, chet el valyutasi, cheklar, obligatsiyalar va boshqa qimmatbaho qog‘ozlar, aksiyalardan tashqari jamg‘arma omonatlari pul-buyum lotereyasi chiptalari amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankiga o‘tkaziladi.
 24. Pochta markalari, shu jumladan, kolleksiya qilinadigan markalar, haqini olib, matbuotning filateliya bo‘linmalariga beriladi.
 25. Kitoblar (tarixiy, ilmiy, badiiy va boshqa madaniy qimmatga ega bo‘lganlaridan tashqari), haqini olib, kitob savdosi tashkilotlariga o‘tkaziladi. Agar kitoblar qayd etib o‘tilgan tartibda sotilishi mumkin bo‘lmasa, ular haqi olinib, xomashyoni qayta ishlash tashkilotlariga beriladi.
 26. Qishloq xo‘jaligi mashinalari, asbob-anjomlar mahsuldor va ish hayvonlari, asalari oilalari va em-xashaklar, haqi olinib, davlat qishloq xo‘jaligi korxonalariga beriladi.
 27. Jun, go‘shtbop mollar, parranda, quyonlar, g‘alla, kanop va zig‘ir tolasi hamda boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, haqi olinib, davlat yoki kooperativ tayyorlov tashkilotlariga beriladi.
 Charm va mo‘yna xomashyosi, haqi olinib, “O‘zbekcharmpoyabzali” uyushmasi tashkilotlariga, qorako‘l xomashyosi esa “Buxoro qorako‘l” aksiyadorlik jamiyatiga beriladi.
 28. Ko‘p yillik ko‘chatlar (bog‘dorchilik-tomorqa ko‘chatlari) hokimliklarga tekinga, boshqa korxona va tashkilotlarga esa haqi olinib beriladi.
 29. Ishlatib bo‘lmaydigan qora va rangli metallardan yasalgan buyumlar hamda bu metallarning parchalari va chiqindilari, haqi olinib, korxonalar va tashkilotlarga beriladi.
 30. Dastgohlar, asbob-uskunalar va boshqa ishlab chiqarish asbob-uskunalari hamda kichik zavodlar, tovarlar va mahsulotlar ishlab chiqaradigan liniyalar va hokazolar haqi olinib korxona va tashkilotlarga beriladi.
 31. 21—30-bandlarda sanab o‘tilgan tovarlarni sotishdan tushgan pul mablag‘lari ham budjetga o‘tkaziladi.
 32. Mol-mulk yoki ularning qiymati quyidagi hollarda qaytariladi:
 tegishli organlarning mol-mulkni musodara qilish haqidagi hukmi, ajrimi yoki qarori bekor qilinganda;
 sud organlari mol-mulkning bir qismini hibsdan ozod etish (yozma ro‘yxatdan chiqarish) haqida qaror (ajrim) chiqarganda;
 mol-mulk egasiz deb topilganligi haqidagi sud qarori bekor qilinganda;
 sud organlari tomonidan davlatning vorislik huquqi haqidagi guvohnomalar haqiqiy emas deb topilganda yoki mol-mulkning vorislik huquqi bo‘yicha davlat ixtiyoriga o‘tishi haqidagi sud qarori bekor qilinganda.
 33. Agar mol-mulk hali sotilmagan yoki qayta ishlashga berilmagan bo‘lsa mol-mulkni qaytarish uni qaytarish to‘g‘risida ariza berilgan kundan boshlab o‘n kun muddatda soliq organi tomonidan amalga oshiriladi. Arizaga ushbu mol-mulkni davlat ixtiyoriga o‘tkazish to‘g‘risidagi qarorning bekor qilinganligini tasdiqlovchi tegishli davlat organi tomonidan berilgan hujjatning tasdiqlangan nusxasi ilova qilinadi.
 Mol-mulkni qaytarish yoki uning qiymatini to‘lash mol-mulkni qaytarish to‘g‘risidagi ariza ushbu mol-mulkning davlat ixtiyoriga o‘tganligi haqidagi qaror bekor qilingan kundan boshlab bir yildan kechikmay berilgan bo‘lsa amalga oshiriladi.
 Agar bu mol-mulk sotilgan yoki qayta ishlashga berilgan bo‘lsa uning qiymatini qoplash uning egasi yoki vorislari tomonidan mol-mulkni (sotish bilan bog‘liq xarajatlarni chiqarib tashlamay sotishdan amalda tushgan summa) qaytarish to‘g‘risida ariza berilgan kundan boshlab o‘n kun muddatda moliya organi tomonidan tegishli budjetdan amalga oshiriladi. Mol-mulkning qiymati (summasi) bahosi tegishli davlat organlarining musodara qilishni bekor qilish yoki mol-mulkning bir qismini xatga olishdan ozod etish (ro‘yxatdan chiqarish) to‘g‘risidagi qarori kuchga kirgan kunda amalda bo‘lgan shartnomaviy (bozor) narxlar bo‘yicha belgilanadi.
 Bunda, agar sotilgan mol-mulk qiymatidan boshqa tashkilotlarning joriy schyotlariga mablag‘ o‘tkazilgan bo‘lsa mol-mulk qiymatining tegishli qismi ushbu tashkilotlar hisobidan qoplanadi.
 34. Ushbu Nizomni qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan kelishgan holda O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi va Moliya vazirligi tomonidan chiqariladi.