O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING KONSTITUTSIYAVIY SUDI TO‘G‘RISIDA

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining butun hududida Konstitutsiyaning muqarrar ustunligini ta’minlash O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi zimmasiga yuklatiladi. 
 1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi O‘zbekiston Respublikasida Konstitutsiyaviy nazoratning oliy sud organi hisoblanadi.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga sodiqlik, mustaqil, bamaslahat ish yuritish, oshkoralik va sudyalar huquqlarining tengligi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi faoliyatining asosiy qoidalaridir.
 3. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi:
 O‘zbekiston Respublikasi qonunlarining va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qabul qilgan boshqa hujjatlarning, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlarining, hukumat va davlat hokimiyati mahalliy idoralari qarorlarining, O‘zbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomalari va boshqa majburiyatlarining O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga mosligini aniqlaydi;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasining Konstitutsiyasi O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasining qonunlari O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga hamda qonunlariga muvofiqligi to‘g‘risida xulosa beradi;
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining normalariga sharh beradi;
 O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan o‘ziga berilgan vakolat doirasida boshqa ishlarni ham ko‘rib chiqadi.
 4. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi faqat O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga amal qilgan holda ishlarni hal etadi va xulosalar beradi.
 1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan Konstitutsiyaviy sudning raisi, Konstitutsiyaviy sud raisining o‘rinbosari, Konstitutsiyaviy sudning kotibi va Qoraqalpog‘iston Respublikasidan vakil bo‘lgan sudyani qo‘shgan holda Konstitutsiyaviy sudning 8 a’zosidan iborat tarkibda saylanadi.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining har bir sudyasi yakka tartibda saylanadi. O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlari umumiy sonining ko‘pchilik ovozini olgan shaxs saylangan hisoblanadi.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining raisi, Konstitutsiyaviy sud raisining o‘rinbosari va Konstitutsiyaviy sudning kotibini qo‘shgan holda sud tarkibidan kamida 7 kishi saylangan taqdirda o‘z faoliyatini boshlashga haqlidir.
 4. Sudya O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi tarkibidan chiqib ketgan taqdirda Oliy Majlis ushbu moddada belgilangan tartibda boshqa shaxsni saylaydi.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 97-moddasiga binoan vakolati tugashi munosabati bilan iste’foga chiqqan Prezident umrbod Konstitutsiyaviy sud a’zosi lavozimini egallaydi.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 107-moddasiga muvofiq Konstitutsiyaviy sud 5 yil muddatga saylanadi.
 2. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi doimiy ishlovchi organ hisoblanadi.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlislari zaruratga qarab o‘tkaziladi.
 1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi hamda uning sudyalari o‘z faoliyatlarida o‘z vakolatlari muddatida mustaqildirlar va faqat O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga bo‘ysunadilar.
 2. Konstitutsiyaviy sudning sudyalari qaror qabul qilar ekanlar, amaliy maqsadga muvofiqlik mulohazalari, siyosiy moyillik va boshqa tashqi ta’sirlardan holi bo‘lgan, o‘z huquqiy nuqtai nazarlarini ifodalaydilar.
 3. Konstitutsiyaviy sudning faoliyatiga aralashuv man etiladi va bu qonunga binoan javobgarlikka tortishga sabab bo‘ladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida masalalarni muhokama qilishda va qarab chiqilayotgan masalalar bo‘yicha ovoz berishda Konstitutsiyaviy sudning raisi, Konstitutsiyaviy sud raisining o‘rinbosari, Konstitutsiyaviy sudning kotibi va Konstitutsiyaviy sudning a’zolari teng huquqlarga egadirlar.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining xulosalari barcha davlat hokimiyati va boshqaruv organlari, shuningdek korxonalar, muassasalar, tashkilotlar hamda jamoat birlashmalari, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining xulosalari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Prezidenti e’tiboriga yetkaziladi.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining o‘ziga ma’lum bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi buzilganligi hollariga barham berish, shuningdek me’yoriy va boshqa huquqiy hujjatlarning matnlarini, hujjatlar va ularning nusxalarini taqdim etish to‘g‘risidagi, Konstitutsiyaviy sudda qarab chiqilayotgan masalalar yuzasidan tushuntirish, maslahat berish hamda mutaxassis fikrini bayon etish xususidagi talabnomalari bu talabnomalar yuborilgan barcha idoralar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 82-moddasiga muvofiq Konstitutsiyaviy sud O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisida qonunchilik tashabbusi bilan chiqish huquqiga ega.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlislarini tayyorlash, Konstitutsiyaviy sud majlislarida masalalarni ko‘rib chiqish tartibi, uning majlislarini o‘tkazish yo‘sini, sudyalar o‘rtasida ishlarni taqsimlash qoidalari, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi xodimlariga qo‘yiladigan talablar, ish yuritishning o‘ziga xos xususiyatlari va boshqa shunga o‘xshash masalalar O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi qabul qiladigan Ish tartibi bilan belgilanadi.
 Siyosat va huquq sohasi mutaxassislari jumlasidan bo‘lgan, kamida 35 yoshga to‘lgan, qoida tariqasida yuridik ixtisosi bo‘yicha ish staji 10 yildan kam bo‘lmagan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi vazifasini bajarish uchun talab qilinadigan yuksak malakaga ega bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi Konstitutsiyaviy sud sudyasi etib saylanishi mumkin.
 Oliy Majlis Raisi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyalari etib saylangan shaxslarni qasamyod qildiradi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi etib saylangan shaxs quyidagi mazmunda qasamyod qiladi:
 “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi vazifalarini halol va vijdonan bajarishga, konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilishga, bunda faqat O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga bo‘ysunishga va boshqa hech kimga bo‘ysunmaslikka tantanali qasamyod qilaman”.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining raisi, raisining o‘rinbosari, Konstitutsiyaviy sud kotibi va a’zosi vazifalarini bajarish bilan deputatlik mandatiga ega bo‘lish, siyosiy partiyalarga a’zolik, harakatlarda ishtirok etish va haq to‘lanadigan boshqa lavozimni egallash o‘zaro nomuvofiqdir.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasini almashtirib bo‘lmaydi va uning vakolatlari ushbu Qonunda belgilangan tartib hamda asoslardan o‘zga tarzda to‘xtatilishi yoki to‘xtatib turilishi mumkin emas.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi daxlsizdir. U O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, hibsga olinishi, ushlab keltirilishi yoki ma’muriy jazo choralariga duchor etilishi mumkin emas. 
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasiga nisbatan jinoiy ish, shuningdek ma’muriy huquqbuzarlik yuzasidan ish yuritish faqat O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan qo‘zg‘atilishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi sudyasining turar joyiga yoki xizmat xonasiga, shaxsiy yoki uning foydalanishida bo‘lgan transportga kirish, u yerda tekshiruv, tintuv o‘tkazish yoki narsalarni olib qo‘yish, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasini shaxsan tekshirish yoki shaxsan tintish O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining ijozatisiz amalga oshirilishi mumkin emas.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi sudyasining vakolatlari:
 u iste’fo berish to‘g‘risida iltimos qilganligi;
 uning to‘g‘risidagi sudning qonuniy kuchga kirgan ayblov hukmi mavjudligi;
 u tibbiyot komissiyasining xulosasi bo‘yicha uzoq davom etayotgan kasalliligi;
 u O‘zbekiston Respublikasidan chetga chiqib ketganligi sababli Oliy Majlis qarori bilan to‘xtatiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida ishlarni qarab chiqish va xulosalar berish O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi sudyalari ro‘yxatdagi tarkibining kamida 7 a’zosidan iborat tarkibda bamaslahat amalga oshiriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlislari, odatda, ochiq o‘tadi. Sud majlisi bo‘layotgan xonaga sud raisining qaroriga binoan ommaviy axborot vositalarining vakillari kiritilishi mumkin.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida ish yuritish O‘zbekiston Respublikasi davlat tilida amalga oshiriladi.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi, agar olingan materiallar ushbu Qonun talablariga javob bersa, ularni olingan kundan e’tiboran o‘n kunlik muddatdan kechiktirmay o‘rganib chiqishga kirishadi.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida tegishli material olingan paytdan e’tiboran olti oy ichida ko‘rib chiqilayotgan masala yuzasidan qaror qabul qilinadi.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Raisi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi nomidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi davlat hokimiyatining oliy idorasi, Oliy Majlisning bir guruh deputatlari (kamida 50 kishi), O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori O‘zbekiston Respublikasi Oliy xo‘jalik sudining raisi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida ko‘rib chiqish uchun masala kiritish huquqiga egadirlar.
 Masala O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining kamida to‘rt sudyasi tashabbusi bilan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi tomonidan ham kiritilishi mumkin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi faqat konstitutsiyaviyligi shubha ostiga olingan muayyan ko‘rib chiqilayotgan masalalar yuzasidan qarorlar chiqaradi va xulosalar beradi.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi normativ hujjatning konstitutsiyaviyligini tekshirib, ayni chog‘da tekshirilgan normativ hujjatlar asos qilib olingan, yoxud uning qoidalarini takrorlovchi hujjatlarga nisbatan, garchi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida qarab chiqish uchun kiritilgan masalada ular xususida so‘z yuritilmagan bo‘lsa ham, qaror chiqarishi mumkin.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlisida O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy xo‘jalik sudining raisi, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori va O‘zbekiston Respublikasi Adliya vaziri qatnashishlari mumkin. Ular ko‘rib chiqilayotgan barcha masalalar yuzasidan o‘z fikrlarini bayon etishga haqlidirlar.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlislarida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Raisi, uning o‘rinbosarlari, O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri, Qoraqalpog‘iston Respublikasining oliy mansabdor shaxslari ishtirok etish huquqiga egadirlar.
 1. Tomonlar konstitutsiyaviy sudlov ishlarida ishtirok etish va O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi joylashgan manzilda bo‘lish bilan bog‘liq xarajatlarni o‘z mablag‘lari hisobidan qoplaydilar.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudidagi sudlov ishlari va u joylashgan manzilda bo‘lish bilan bog‘liq boshqa xarajatlar qilgan tomonlar bu xarajatlarni fuqarolik sudlovi tartibida qoplanishini talab qilishi mumkin.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlisiga zarur ma’lumot yoki materiallarga ega shaxslar guvoh sifatida hamda qarab chiqilayotgan masala sohasida maxsus bilimga ega shaxslar ekspert sifatida chaqirilishlari mumkin.
 1. Davlatlararo shartnomaning konstitutsiyaviyligi yuzasidan qarab chiqilgan ishning mohiyati bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining yakuniy to‘xtami qaror deb ataladi. Qarorlar O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi nomidan chiqariladi.
 2. Ushbu Qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining yakuniy to‘xtami xulosa deb ataladi.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining talablari uning hal qiluv qarorlarida ifodalanishi yoxud boshqa shaklga ega bo‘lishi mumkin.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining hal qiluv qarori ochiq ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinadi.
 2. Sudya ovoz berishda betaraf qolishga yoki qatnashmaslikka haqli emas.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining qarori, agar unga majlisda qatnashayotgan sudyalarning ko‘pchiligi yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, qabul qilingan hisoblanadi. Ovozlar teng bo‘linib qolgan taqdirda raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. 
 4. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining qarori yoki xulosasiga qo‘shilmagan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi o‘z fikrini yozma tarzda bayon qilish va uni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi majlisi bayoniga tirgab qo‘yishga haqlidir.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudning qarorlari matbuotda e’lon qilingan paytdan boshlab kuchga kiradi.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining hal qiluv qarorlari qat’iy va uning ustidan shikoyatga o‘rin yo‘q.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining hal qiluv qarori, basharti:
 hal qiluv qarori qabul qilingan paytda O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga noma’lum bo‘lgan yangi ahamiyatli jihatlar ayon bo‘lib qolsa;
 hal qiluv qarori qabul qilinayotganda asoslanilgan konstitutsiyaviy norma o‘zgartirilgan bo‘lsa, Konstitutsiyaviy sudining o‘z tashabbusi bilan qaytadan ko‘rib chiqiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining hal qiluv qarorlari, xulosalari va boshqa qarorlari Oliy Majlisning Axborotnomasida hamda Oliy Majlisning boshqa matbaa nashrlarida chop etiladi.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining ishini moliyaviy ta’minlash O‘zbekiston Respublikasining respublika budjeti mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining hal qiluv qarorlarini bajarish bilan bog‘liq xarajatlarni tegishli talablarni ijro etish zimmasiga yuklatilgan davlat organlari va jamoat tashkilotlari, shuningdek korxonalar, muassasalar, tashkilotlar ko‘taradilar.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga saylangan shaxslar faoliyati ta’minotining shartlariga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputatlariga tenglashtiriladilar.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi sudyalarining pensiya ta’minoti tartibi O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilab qo‘yiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi egallab turgan binolarni, zarurat bo‘lganda esa O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi sudyalarini hamda ularning oila a’zolarini, ular yashab turgan turar joylarni va ularning mol-mulkini qo‘riqlash ichki ishlar organlariga yuklanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi sudyalariga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tasdiqlaydigan namunadagi guvohnoma va ko‘krakka taqiladigan nishon beriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va o‘z nomi yozilgan muhrga ega bo‘ladi.