O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI SAMOVIY HUDUDIDA “FUQARO VA EKSPERIMENTAL AVIATSIYASINING PARVOZ QILISh QOIDALARI” (O‘ZR AQ-91)GA O‘ZGARTIRIShLAR VA QO‘ShIMChA KIRITISh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni IKAO standartlari va tavsiyalarini inobatga olgan holda takomillashtirish maqsadida buyuraman:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshlig‘ining 2007-yil 12-sentabrdagi 141-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududida “Fuqaro va eksperimental aviatsiyasining parvoz qilish qoidalari” (O‘zR AQ-91)ga (ro‘yxat raqami 1723, 2007-yil 29-sentabr) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2007-yil, 41-42-son, 420-modda) ilovaga muvofiq o‘zgartirishlar va qo‘shimcha kiritilsin.
 2. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kun o‘tgandan keyin kuchga kiradi.
 1. 364-banddagi “o‘tishga 30 km qolganda” degan so‘zlar “o‘tish 30 km dan kam bo‘lmagan holatda” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.
 2. 365-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: 
 “365. Vertikal eshelonlashtirish intervallari quyidagicha o‘rnatiladi: 
 a) 30 eshelondan (900 m) 410 eshelongacha (12 500 m) — 300 m dan kam bo‘lmagan;
 b) 410 eshelondan (12500 m) va undan yuqorida — 600 m dan kam bo‘lmagan;
 v) tovushdan tez tezlikda parvozlarni bajaradigan HK bilan boshqa havo kemasi o‘rtasida — 1200 metr”.
 3. 368-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: 
 “368. O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududida vertikal eshelonlashtirish yarim doira tizimida mangit meridiani bo‘yicha ushbu Qoidalarning 21-ilovasida ko‘rsatilgan sxemaga rioya qilgan holda amalga oshiriladi.
 Parvoz eshelonlari ekipaj a’zolari va havo transporti qatnovini boshqarish organlariga eshelon nomerlari bilan birga beriladi”. 
 4. 370-banddagi “aniq” degan so‘z “magnit” degan so‘z bilan almashtirilsin.
 5. 974-bandning “b” kichik bandidagi “4200 metrgacha” degan so‘zlar “140 eshelongacha (4250 metrgacha)” degan so‘zlar bilan almashtirilsin. 
 6. 981-banddagi “balandlikda (4200, 4500 yoki 7200, 7500 m)” degan so‘zlar “eshelonlarda 140 (4250 m), 150 (4550 m) yoki 240 (7300 m), 250 (7600 m)” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.
 7. 4-ilova mazkur o‘zgartirishlar va qo‘shimchaning 1-ilovasiga muvofiq tahrirda bayon etilsin.
 8. Mazkur o‘zgartirishlar va qo‘shimchaning 2-ilovasiga muvofiq mazmundagi 21-ilova bilan to‘ldirilsin.
 9. Mazkur o‘zgartirishlar va qo‘shimcha O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi gidrometeorologik xizmati Markazi va “O‘zbekiston havo yo‘llari” Milliy aviakompaniyasi bilan kelishilgan.
 1. Navbatdagi HK aerodromga kelishini yoki qo‘nishga kirishini boshqarishni ta’minlash uchun, qoida tariqasida aerodrom aeronavigatsiya nuqtasi yoki havo koridori ustida joylashadigan kutish hududlari belgilanadi.
 2. HK kutish hududidagi harakatlari belgilangan sxema bo‘yicha bajariladi.
 Kutish sxemasining konfiguratsiyasi va foydalaniladigan atamalar.
 1-rasmda keltirilgan kutish sxemasi kutish hududlari o‘ng bilan qayrilish parvozlari (standart) sxemalariga kiradi. Kutish hududlarida chap qayrilishli (nostandart) parvozlarning tegishli sxemalari yaqinlashish yo‘liga nisbatan simmetrik joylashadi.
 Yo‘l chizig‘i hamma sxemalarda ko‘rsatilgan va uchuvchilar kursni ma’lum shamolga to‘g‘rilagan holda, kurs va vaqtga kutish hududiga kirishda va unda parvozi davomida tuzatishlar kiritib, yo‘l chizig‘ida ushlab turishlari lozim.
 3. Kutish hududida parvozlarning uskunalar ko‘rsatkichlari bo‘yicha tezligi.
 3.1. Kutish zonasiga kirish va undagi parvozlar quyidagi jadvalda berilgan yoki undan kam bo‘lgan tezlik ko‘rsatkichlarida amalga oshiriladi.
 3.2. Barcha qayrilishlar 25 daraja og‘ish burchagi va 3 daraja/sekund burchak tezligi bilan bajarilishi kerak, bunda og‘ishning kichik burchagi olinadi. 
 3.3. Ketish yo‘li chizig‘i bo‘ylab parvoz vaqti 140 eshelongacha bo‘lgan (4250 m) balandlikkacha bir daqiqani tashkil etadi va 140 eshelondan (4250 m) baland balandliklarda 1 daqiqa 30 sek, agar kutish sxemasida o‘zgacha vaqt belgilangan bo‘lmasa.
 3.4. Ketish yo‘li chizig‘i bo‘ylab parvozning hisoblanishi nazorat nuqta ustidan yoki uning yonidan, undan kechroq nima bo‘lishiga qarab, boshlanadi. Agar yonning joylashgan o‘rnini aniqlash mumkin bo‘lmasa, unda hisob ketish yo‘li chizig‘iga qayrilgan vaqtdan boshlanadi.
 4. Kutish hududlariga kirish sektorlari.
 Kutish hududlariga kirish kirishning o‘sha sektorlari yo‘nalishlaridan (1, 2, 3) amalga oshiriladi, bunda sektor chegaralarining har tomonidan 5 daraja og‘ishga ruxsat etiladi.
 5. Kutish hududiga 1-sektordan kirish (parallel kirish). Kutish hududi nazorat nuqtasini uchib o‘tgan HK ketish yo‘li chizig‘iga parallel bo‘lgan yo‘l chizig‘iga qayrilishni amalga oshiradi va ketish yo‘lida parvoz qilish uchun berilgan vaqtga teng u bo‘ylab davom etadi. So‘ngra kutish hududi nazorat nuqtasi tomonga parvozga chiqish uchun ketish yo‘li chizig‘i tomonga qayrilishni bajaradi. Kutish hududi nazorat nuqtasi ustidan ikkilamchi parvoz amalga oshirilganidan keyin ketish yo‘li chizig‘iga qayrilish amalga oshiriladi va keyinchalik sxema bo‘yicha:
 berilgan vaqt davomida ketish yo‘li chizig‘i bo‘ylab parvoz;
 180 darajada yaqinlashish yo‘li chizig‘iga qayrilish.
 6. Kutish hududiga 2-sektordan kirish (aralash kirish).
 Kutish hududi nazorat nuqtasi uchib o‘tilganidan keyin HK yaqinlashish chizig‘iga 30 daraja burchak ostida yotgan chiziqqa qayrilishni bajaradi va ketish yo‘li chizig‘i uchun ko‘rsatilgan vaqt yoki 1 min 30 sek, nima qisqaligiga qarab, davomida parvozni bajaradi. Shundan keyin yaqinlashish chizig‘iga qayrilish bajariladi va qolgani sxema bo‘yicha.
 7. Kutish hududiga 3-sektordan kirish (to‘g‘ri kirish).
 Kutish hududi nazorat nuqtasidan uchib o‘tilgandan keyin HK ketish yo‘li chizig‘iga qayrilishni amalga oshiradi va ko‘rsatilgan sxema bo‘ylab davom etadi. Kutish yo‘li chizig‘i bo‘ylab davom etish vaqti hisobi kutish hududi nazorat nuqtasi yonidan uchib o‘tilgan vaqtdan boshlanadi. So‘ngra yaqinlashish yo‘li chizig‘iga chiqish uchun 180 darajada qo‘shaloq qayrilish bajariladi. Qayrilishning o‘rtacha burchagi 25 darajadan oshmasligi lozim.
 8. Kutish punktini tark etishga ruxsat olgan uchuvchi ko‘rsatilgan vaqtda kutish hududi doirasida belgilangan vaqtga, ko‘rsatilgan vaqtda kutish punktini tark etish uchun vaqtini to‘g‘rilashi lozim.
 9. Yaqinlashish yo‘lidagi kutish nazorat nuqtasini uchib o‘tgunga qadar yaqinlashish yo‘li chizig‘iga qaytish maqsadida shamol ta’sirining kompensatsiyasi uchun kursda ham va vaqt bo‘yicha ham tuzatishlar kiritish kerak.
 10. Bunday tuzatishlarni kiritishda aeronavigatsiya vositalarining bor ko‘rsatkichlarini va nazarda tutilgan yoki ma’lum shamol haqidagi ma’lumotlardan to‘liq hajmda foydalanish lozim. DMEdan cheklangan darajadagi oraliq masofa doim yo‘lning orqaga qaytish chizig‘ini chegaralaydi. Cheklangan radial e’lon qilingan va samolyot dastlab shu radialga kiradigan taqdirda, u yaqinlashish yo‘li chizig‘iga qayrilguncha, hech bo‘lmaganida DMEdan kerakli oraliq masofaga uzoqlashguncha shu bo‘ylab davom etishi lozim”.