OAV: Janubiy Afrikada ta’qib qilinayotgan aka-uka Guptalar O‘zbekistonda

Aka-uka Guptalar Janubiy Afrika Respublikasida (JAR) qonunlarni buzishda ayblanayotgan hindistonlik tadbirkorlar bo‘lib, hozirda ular Toshkent shahrida. Bu haqda Zee Business nashriga tayanib, “Gazeta.uz” xabar berdi. Ta’kidlanishicha, ular 2018-yilda JARni tark etgach, nechta mamlakatlarda bo‘lgan va hozirda O‘zbekistonda.

 Ajay va Atul Gupta (stolda)
Aka-uka Guptalar kim o‘zi ?
Uchta aka-uka Guptalar — Ajay, Atul va Rajesh — 1993-yilda Afrika mamlakatiga ko‘chib borishgan. Oila kompyuter texnologiyalari, konlar, ommaviy axborot vositalari, texnologiyalar va muhandislik kompaniyalarini o‘z ichiga olgan biznes imperiyasini yaratdi. OAV xabarlariga ko‘ra, aka-uka Guptalar “Afrika milliy kongressi”ning hukmron partiyasi, xususan, Jeykob Zuma bilan 2009-yili mamlakat prezidenti bo‘lishidan ancha oldin yaqin aloqalarni o‘rnatgan.
Uyushgan jinoyatchilik va korrupsiyani o‘rganish markazining (OCCRP) ma’lumotlariga ko‘ra, aka-uka Guptalar qonunlarni buzganlikda, mablag‘larni o‘zlashtirish va korrupsiya orqali hukumatning foydali tenderlarida g‘olib chiqishda, qora tanlilarga yordam berish bo‘yicha hukumat dasturidagi mablag‘larni o‘zlashtirganlikda, shuningdek, “hokimiyatni egallash”da (bu atama tizimli siyosiy korrupsiyaning turini anglatib, unda xususiy manfaatlar o‘z manfaatlari nuqtayi nazaridan qaror qabul qilish jarayonlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi) va boshqa qonunbuzarliklarda ayblanib, JAR tomonidan ta’qib qilinmoqda (New York Times va BBC ham bu haqda yozgan).
So‘nggi holat bo‘yicha, JARda davlatni egallab olish to‘g‘risidagi ayblovlarni tekshirish uchun maxsus Sud komissiyasi tashkil etilgan.
Ular 2016-yilda mamlakatdan chiqib ketgandan so‘ng, Gupta oilasining JARdagi hisob raqamlari hibsga olingan va tergov ishlari boshlangan. Ma’lumotlarga ko‘ra, prokuratura oilaning sobiq prezident Jeykob Zuma ma’muriyatiga haddan tashqari ta’sir ko‘rsatishi bilan bog‘liq korrupsiya holatlari tufayli yo‘qotilgan 4 milliard dollardan ko‘proq mablag‘ni qaytarishga harakat qilmoqda.
2018-yil oxirida New York Times aka-uka Guptalarning Dubayda “ixtiyoriy surgunda” ekanliklari haqida yozgan edi. 2019-yil oktabr oyida AQSh Moliya vazirligi JARning sobiq prezidenti Jeykob Zuma bilan bog‘liq korrupsiya sxemalarida ishtirok etgani uchun ularga qarshi sanksiyalar joriy etdi.
O‘zbekistondagi loyihalarni amalga oshirayotgan Jalan oilasi bilan ehtimoliy aloqalar to‘g‘risidagi xabarlar
Business Television India (BTVI) telekanali 2019-yilda aka-uka Guptalar yangi investitsiya maydonlarini izlayotgani haqida xabar bergandi. Rejalashtirilgan loyihalar orasida O‘zbekistonda katta universitet tashkil etish ham borligi aytilgan.
2019-yil iyun oyida Atul Guptaning o‘g‘li Murari Jalanning (hindistonlik tadbirkor va Agio Image Group rahbari. Amaldagi korxonalar savdo va distributsiya, ko‘chmas mulk, qog‘oz ishlab chiqarish, sog‘liqni saqlash va aviatsiyani rivojlantirish kompaniyalari BAA, Hindiston, Rossiya va O‘zbekiston bozorlarini qamrab olgan) jiyaniga uylandi. Ommaviy axborot vositalari va JARda joylashgan jurnalistik tadqiqot markazi — amaBhunhane xabarlariga ko‘ra, Jalan va Gupta oilalari o‘rtasida ba’zi kompaniyalar orqali aloqalar bo‘lishi mumkin.
Biroq Murari Jalan vakillarining Zee Business’ga bergan sharhida uning “Janubiy Afrikadan kelgan aka-uka Guptalar bilan aloqasi yo‘q”ligi aytilgan va “Jalanni va uning biznesini Guptalar oilasi bilan bog‘lash noto‘g‘ri” deya ta’kidlangan. “Shaxsiy munosabatlar tadbirkorlik faoliyatidan ajralib turadi”, — deya ta’kidlanadi sharhda.
Shuningdek, 2020-yilning oktabr oyida Jalanga yaqin bo‘lgan vakil Forbes India’ga “Jalanning akasi va uning oilasi o‘rtasidagi oilaviy munosabatlar va Jalanning tijoriy faoliyati o‘rtasida hech qanday aloqa yo‘q” deb aytgan.
Jalan bilan birga Jet Airways’ni qayta tiklash niyatida bo‘lgan Londonning Kalrock Capital investitsiya jamg‘armasi ham Guptalar oilasidan hech kim Jalanning biznesi bilan bevosita yoki bilvosita aloqador emasligini aytdi.

Toshkent shahar hokimligi va Hindistonning Minerva World of Knowledge xorijiy qurilish kompaniyasi 2019-yil avgust oyida 500 million dollarlik investitsiya shartnomasini imzolagan.
Hisobotda ta’kidlanishicha, Toshkentda Minerva World of Knowledge bilan muzokaralar 4 oy davom etgan.
Kelishuv yaqin besh yil ichida Sergeli tumanida turar joy majmualari, universitetlar va yotoqxonalar, tibbiyot va sport inshootlari, maktabgacha ta’lim muassasalari va savdo-ko‘ngilochar majmualarni barpo etishni nazarda tutadi.

2019-yil 29-avgust holatiga korxona va tashkilotlarning yagona davlat reyestri ma’lumotlariga ko‘ra, ustav kapitali 12,75 million so‘m bo‘lgan Minerva World of Knowledge MChJ 2019-yil 10-yanvarda Toshkent shahrida ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Uning boshlig‘i Sherzod Ro‘zimov, muassislari Murari Lal Jalan (50 foiz) va Aakash Garg (50 foiz) (amaBhunhane ma’lumotlariga ko‘ra, aka-uka Guptalardan birining kuyovi hisoblanadi).

Biroq 2021-yil 9-martdan boshlab Kumar Arvind kompaniya rahbari sifatida va Murari Lal Jalan (100 foiz) yagona ta’sischi sifatida ko‘rsatilgan.
Aakash Garg dastlab 2019-yil 15-martda ro‘yxatdan o‘tgan Lake City Township qurilish kompaniyasining yagona ta’sischisi sifatida ro‘yxatga olingan edi, ammo hozir Ankit Jalan 100 foiz aksiyalarga egalik qiladi.

 Skrinshot: Minerva World of Knowledge
Aakash Garg O‘zbekiston hukumatiga Minerva World of Knowledge loyihasini amalga oshirish bo‘yicha birinchi taklifni (Pdf) 2018-yil dekabr oyida taqdim etdi. Ko‘rib chiqish uchun Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligiga ikkita universitet (Minerva University of Uzbekistan va Minerva International University of Uzbekistan), xalqaro maktab (Minerva International School), bolalar bog‘chasi (Minerva Play School) va ilg‘or tadqiqotlar akademiyasi (Minerva Skills Academy)dan iborat o‘quv majmualari kompleksining loyihasi taklif qilindi. Investorning ta’kidlashicha, Minerva University of Uzbekistan yiliga 1000 talabaga, Minerva International University of Uzbekistan esa 4000 talabaga ta’lim beradi.
2019-yil 10-yanvarda Aakash Garg (Pdf) imzosi bilan 500 million dollar miqdoridagi reja va investitsiya taklifi bilan Toshkent hokimi va O‘zbekiston bosh vaziriga xat yuborildi. Shu kuniyoq Minerva World of Knowledge kompaniyasi ro‘yxatdan o‘tkazildi, unda Murari Lal Jalan va Aakash Garg (har birining 50 foiz ulushi bilan) ta’sischi sifatida ro‘yxatga kiritilgan. Minerva World of Knowledge loyihalari soni kengaytirildi:
Maktubda keng ko‘lamli loyihani amalga oshirish uchun 100 gektar yer maydoni zarurligi ko‘rsatilgan. Investitsiya shartnomasini amalga oshirish yetti yil davomida besh bosqichda amalga oshirilishi rejalashtirilgan edi (Toshkent shahar hokimligi loyiha besh yil davom etishi haqida xabar berdi). Shu kuni kompaniya o‘zbek bankida hisob raqamini ochdi.

 Aakash Garg, Ankit Jalan (Murari Lal Jalanning jiyani) va Murari Lal Jalan Namangan Square savdo ofislarining ochilish marosimida.

 Aakash Garg, Ankit Jalan va Murari Lal Jalan Toshkent shahar hokimligi rahbariyati bilan Minerva World of Knowledge xalqaro universiteti qurilishining boshlanishiga bag‘ishlangan tantanali marosimda
Developerning saytida ko‘rsatilishicha, Minerva City loyihasi jahon andozalari darajasidagi maktablar, kollej va universitetdan iborat kompleks qurishni o‘z ichiga oladi. 100 gektar maydonda 15 ming xonadon, bolalar bog‘chalari, sayr qilish maskanlari, bog‘lar, bolalar maydonchalari, klinika, mehmonxona, yoqilg‘i quyish shoxobchasi, savdo markazlari, klabxausni joylashtirish ko‘zda tutilmoqda.
O‘zbekistondagi boshqa loyihalar
Murari Lal Jalan MJ Developers kompaniyasi orqali O‘zbekistonda bir nechta yirik loyihalarni amalga oshiradi. “Majmuaviy aqlli shaharlarni yaratishga ixtisoslashgan strategik developerlik tashkiloti” — deyiladi kompaniya saytida. Tashkilotning asosiy vazifasi qilib “O‘zbekistonga alohida e’tibor qaratgan holda rivojlanayotgan bozorlarda premium darajadagi aqlli shaharlarni rivojlantirish va sarmoyalar” ko‘rsatilgan.

MJ Developers kompaniyasi tomonidan e’lon qilingan loyihalar qatorida Toshkent shahridagi “Baxt” ko‘li negizida barpo etilayotgan 100 gektar maydonga ega Lake City kompleksi ham bor. Loyiha doirasida akvapark, plyajli sun’iy ko‘l, istirohat bog‘lari, shuningdek, mehmonxonalar, hashamatli turar joy binolari va boshqalarni yaratish rejalashtirilgan.

Yana bir loyiha — “Yashil shahar” Namangan Square. 18 gektar maydonda ofislariga ega biznes-markazlar, restoranlar, do‘konlar, sport klublari va turar joy binolari joylashgan bo‘ladi. Bino maydoni 325 ming kvadrat metrni tashkil qilib, 1500 dan ortiq kvartirani o‘z ichiga oladi. Bundan tashqari, ushbu hududda golf maydonchasi ham bo‘ladi.
Bu yerda Iconic Towers (18 qavatli tijorat binolaridan iborat egizak minoralar) va Boulevard Plaza — do‘konlar, kafelar, restoranlar va tungi bozorni o‘z ichiga olgan bulvar, Clubhouse (badminton, billiard, stol tennisi, raqslar va fitness markazi, sog‘lomlashtirish kurorti, suzish havzasi, konferensiya zallari, kutubxona, banketlar uchun zal, restoran, qahvaxona va karaoke) barpo etiladi.

Bukhara Hotel — 7 qavatli, 228 xonadan iborat, 2,75 gektar yer maydoniga ega besh yulduzli mehmonxona. U yerda basseyn, spa-salon, fitness-zal, bar, restoran, banket zali va boshqa xonalar bo‘ladi.
O‘rganib chiqilgan ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, Minerva World of Knowledge O‘zbekistonda 40 dan ortiq turar joy va noturar joy binolari qurish, ko‘chmas mulk sotib olish va sotish, shuningdek, maktabgacha, o‘rta va oliy ta’limga ixtisoslashgan kompaniyalar tashkil qilgani aniqlangan.
Kompaniyalar ro‘yxati (2019-yilda ro‘yxatdan o‘tkazilganlari 8,5 million so‘mlik ustav fondi bilan, 2020-yildagilar — 10 million so‘mlik ustav fondi bilan tashkil etilgan):
Murari Lal Jalan, shuningdek, Metric Ventures (2018-yil 11-iyulda ro‘yxatdan o‘tgan, faoliyati — mehmonxonalar va shu kabi turar joylar) va Orion International (2010-yil 7-oktabr, noturar joylarni ijaraga berish va boshqarish) kompaniyalariga egalik qiladi.