Havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashish qoidalariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasining Havo kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 6-son, 247-modda) muvofiq buyuraman:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshlig‘ining 2011-yil 11-apreldagi 45-son buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2238, 2011-yil 29-iyun) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2011-y., 26-son, 275-modda) bilan tasdiqlangan Havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashish qoidalariga ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin. 
 2. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 1. 1-bandning yigirma birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “tashuvchi — ekspluatant sertifikatiga ega bo‘lgan havo kemasining ekspluatanti;”.
 2. 2 — 4-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “2. Mazkur Qoidalar e’lon qilingan parvozlar jadvali va charter shartnomalari asosida ichki va xalqaro havo yo‘nalishlarida yo‘lovchi va bagaj tashishda qo‘llaniladi.
 3. Mazkur Qoidalar aviatsiya ishlarini bajaruvchi ekspluatantlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
 4. Tashuvchilar havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashishning o‘z faoliyatlari xususiyatiga mos keladigan va mazkur Qoidalarga zid bo‘lmagan qo‘shimcha qoidalarini belgilashi mumkin.”.
 3. 5-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 4. 7-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “7. Havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashish shartnomalari, jumladan charter shartnomalari asosida tashiladi.
 Havo transportida tashish shartnomasiga binoan tashuvchi yo‘lovchi va uning bagajini chiptada ko‘rsatilgan parvozni amalga oshirayotgan havo kemasidan joy berib belgilangan manzilga eltib qo‘yish majburiyatini, yo‘lovchi bagajini topshirgan bo‘lsa — bagajini belgilangan manzilga yetkazib, uni yo‘lovchiga yoki yo‘lovchi tayinlagan shaxsga topshirish majburiyatini oladi. Yo‘lovchi belgilangan tarif bo‘yicha parvoz uchun, tashuvchi belgilagan me’yordan ortiq bagaj bo‘lgan taqdirda esa — bunday bagaj uchun ham haq to‘lash majburiyatini oladi. Charter shartnomasi shartlari mazkur shartnomaning o‘zida belgilanishi lozim.”. 
 5. 14-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “14. Tashuvchi havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashish shartnomasini tashish yo‘nalishining istalgan manzilida quyidagi hollarda bekor qilishi mumkin: 
 yo‘lovchi tomonidan parvoz boshlanadigan, tugaydigan va tranzit mamlakatning qonun hujjatlarida belgilangan bojxona, chegara, sanitariya-karantin talablari va havo transportida tashishga taalluqli boshqa talablar buzilsa; 
 agar yo‘lovchi sog‘lig‘ining holati havo transportida tashishning alohida shart-sharoitlarini talab qilsa yoxud yo‘lovchining o‘z xavfsizligiga yoki boshqa shaxslarning xavfsizligiga tahdid solsa, bu hol tibbiy hujjatlar bilan tasdiqlansa, xuddi shuningdek tartibsizlik keltirib chiqarsa va boshqa yo‘lovchilarga tashish shartnomasining shartlarida nazarda tutilgan xizmatlarni ko‘rsatishi uchun tashuvchiga imkoniyat bermasa; 
 havo kemasi ichidagi yurish-turish qoidalari yo‘lovchi tomonidan parvoz xavfsizligiga tahdid tug‘diradigan yoxud havo kemasi ichidagi shaxslarning hayotiga yoki sog‘lig‘iga va mol-mulkiga tahdid tug‘diradigan tarzda buzilsa; 
 havo transportida tashishlarning belgilangan qoidalari talablarini bajarish yo‘lovchi tomonidan rad etilsa.”.
 6. 29-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: 
 “29. Tashuvchi parvozlarning yo‘nalishlari va jadvallarini, yo‘lovchilarni hamda yuklarni tashish tariflarini, aeroportlarda va havo kemasining ichida xizmat ko‘rsatish shartlarini e’lon qilishi hamda aholining (mijozlarning) e’tiboriga yetkazishi shart.”.
 7. 49-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “49. Yo‘lovchi havo transportida tashish shartnomasi amal qilib turgan istalgan vaqtda — yo‘lovchi uchun joy band qilib qo‘yilgan havo kemasi parvoz qilgunicha yoki parvoz qilganidan keyin yo‘nalish manzillaridan birida havo transportida tashish shartnomasini bekor qilish va tashish uchun to‘langan summaning hammasini yoki bir qismini tashuvchining tariflarini qo‘llash qoidalarida belgilangan tartibda olish huquqiga ega.
 Chiptaning egasi vafot etgan yoki sog‘lig‘i og‘irlashgan holatlarda yo‘lovchi, uning vakili yoki tegishli huquqqa ega bo‘lgan shaxslar chiptaning pulini qaytarib olish huquqiga ega.”.
 8. Quyidagi mazmundagi 1041 — 1048-bandlar bilan to‘ldirilsin:
 “1041. Uchib kelgan reys yo‘lovchilariga bagaj topshirilganidan keyin talab qilib olinmagan bagaj uni olib kelgan tashuvchi hisobidan saqlash va bunday bagajning egasini qidirish hamda uni egasiga yetkazib berishni tashkil etish uchun aeroportning tegishli xizmatiga topshiriladi. 
 Tashuvchilar tomonidan olib kelinib, talab qilib olinmagan bagaj aeroportda ko‘pi bilan 3 oy saqlanadi va aeroportning tegishli xizmati tomonidan yo‘q qilinadi.
 Chet ellik tashuvchilar tomonidan olib kelinib, talab qilib olinmagan bagaj aeroportda ko‘pi bilan 7 kun saqlanadi va uni olib kelgan tashuvchining reysi bilan qaytarib yuboriladi. 
 1042. Talab qilib olinmagan bagajdagi tez buziladigan narsalarda buzilish belgilari aniqlangan taqdirda, ular yo‘q qilinishi lozim. Bunda aeroportning bagaj qidiruv xizmati xodimlari tomonidan bojxona xizmati vakili ishtirokida talab qilib olinmagan bagaj ochilib, undan buzilgan narsalar dalolatnoma asosida olib tashlanishi mumkin. Buzilgan narsalar olib tashlangandan so‘ng, bagajda qolgan narsalar ro‘yxati tuzilib, yopiladi hamda muhrlanadi. Dalolatnomada bagajning dastlabki holati (vazni, hajmi) va o‘lchash natijalari aks ettirilishi shart. Bagajda qolgan narsalar ro‘yxati dalolatnomaga ilova qilinadi. 
 1043. Saqlash muddati tamom bo‘lgach, aeroport direktori tomonidan talab qilib olinmagan bagajlarni yo‘q qilish bo‘yicha komissiya (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi) tuziladi. Komissiya ishida aeroport bojxona xizmati va ichki ishlar organlari vakillari ishtirok etadi. Bunda talab qilib olinmagan va yo‘q qilinishi lozim bo‘lgan bagajlarning ro‘yxati aeroportning bagaj qidiruv xizmati tomonidan tuziladi va Komissiyaga taqdim etiladi. Ushbu ro‘yxatga Talab qilib olinmagan bagajni ro‘yxatga olish jurnali, talab qilib olinmagan bagajning egasini qidirib topish uchun berilgan e’lon nusxalari, bagajni saqlashga qabul qilish bo‘yicha dalolatnoma nusxasi ilova qilinadi. 
 1044. Taqdim etilgan hujjatlar Komissiya tomonidan ko‘rib chiqilgach, Komissiya a’zolari bagajni ochadi va undagi predmetlarni xususiyatlariga ko‘ra ajratib, yo‘q qilish uchun qoplarga joylaydi. Bunda Komissiya a’zolari bir martalik qo‘lqoplar va maska-respiratorlar bilan ta’minlanishi shart. Yoqib yuborish orqali yo‘q qilib bo‘lmaydigan predmetlar, jumladan qimmatbaho metallar, qimmatbaho, yarimqimmatbaho toshlar, tabiiy marvaridlar va boshqa shunga o‘xshash predmetlar esa, alohida raqamlangan va muhrlangan idishlarga joylashtiriladi. 
 1045. Komissiya qarori dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi va mazkur dalolatnoma Komissiyaning barcha a’zolari tomonidan imzolanadi hamda aeroport direktorining imzosi bilan tasdiqlanadi. Mazkur dalolatnomada yo‘q qilish uchun ajratilgan bagajlar soni, bagajlarning ichidagi predmetlar ro‘yxati hamda yoqib yuborish orqali yo‘q qilib bo‘lmaydigan predmetlar joylangan idishlarning tartib raqamlari ko‘rsatilishi kerak. 
 1046. Komissiyaning bagajni yo‘q qilish haqidagi qarori bagajdagi predmetlarni yo‘q qilish uchun asos hisoblanadi. Yoqish orqali yo‘q qilib bo‘lmaydigan predmetlar mexanik buzish orqali, foydalanish uchun yaroqsiz holga keltirilgandan so‘ng, yo‘q qilinadi.
 1047. Qimmatbaho metallar, qimmatbaho, yarimqimmatbaho toshlar hamda tabiiy marvaridlar va boshqa shunga o‘xshash predmetlar yo‘q qilinmaydi. Bunday predmetlar bo‘yicha Komissiya a’zolari tomonidan ikki nusxada ularning vazni va alohida belgilari ko‘rsatilgan ro‘yxat tuziladi. Mazkur ro‘yxat Komissiya a’zolari va Komissiya ishida ishtirok etgan aeroportning bojxona xizmati va ichki ishlar organlari vakillari tomonidan imzolanadi. Aeroport direktori tomonidan ro‘yxat rasmiylashtirilgach, uch ish kuni ichida unda nazarda tutilgan predmetlarni tasarruf qilish bo‘yicha tegishli qaror qabul qilish uchun fuqarolik ishlari bo‘yicha sudga da’vo arizasi bilan murojaat qilishi shart.
 1048. Bagajlarni yo‘q qilish bo‘yicha tegishli hujjatlar, shuningdek ularni yo‘q qilinganligini tasdiqlovchi video va foto materiallar tegishli aeroportda saqlanadi.”.
 9. 116-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: 
 “116. Havo transportida tashishda tashuvchining javobgarligi O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari, fuqarolik qonun hujjatlari va Havo kodeksi bilan tartibga solinadi.”.
 10. Quyidagi mazmundagi 1161-band bilan to‘ldirilsin: 
 “1161. Havo transportida tashish yo‘lovchilar va bagaj aeroportda, havo kemasi ichida yoki boshqa uchish-qo‘nish joyida bo‘lishidan qat’i nazar, tashuvchining javobgarligi ostida bo‘lgan vaqt mobaynidagi davrni qamrab oladi.”.
 11. 118-band quyidagi mazmundagi xatboshilar bilan to‘ldirilsin: 
 “Etkazilgan zarar yoki zararning ko‘payishi jabrlanuvchining qo‘pol ehtiyotsizligi natijasi ekanligini tashuvchi isbotlab bergan boshqa hollarda fuqarolik qonun hujjatlarining umumiy normalariga muvofiq zarar uchun to‘lanadigan tovonning miqdori kamaytirilishi yoki zararni qoplashdan xalos etilishi mumkin.
 Tashuvchi yo‘lovchining o‘limi yoki sog‘lig‘i shikastlanganligi uchun yetkazilgan zararning o‘rni O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hamda fuqarolik qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va miqdorlarda qoplanishini ta’minlashi shart.”.
 12. 126-bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: 
 “qiymati e’lon qilinmagan holda tashish uchun qabul qilingan bagajning, shuningdek yo‘lovchi yonidagi buyumlarning yo‘qolganligi, kamomadi yoxud ularga yetkazilgan zarar uchun — O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hamda fuqarolik qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va miqdorlarda javobgar bo‘ladi.”.
 13. Quyidagi mazmundagi VIII1-bob bilan to‘ldirilsin.
 “VIII1 bob. Tashuvchining xatti-harakati oqibatida yo‘lovchi tashish shartnomasi bajarilishining kechikishi
 1301. Rasmiylashtirilgan chipta va oldindan band qilingan joyga ega bo‘lgan yo‘lovchiga tashuvchi tomonidan havo kemasidan joy berish rad etilgan bo‘lsa va bu yo‘lovchining belgilangan vaqtdan ortiq uchish punktida ushlanib qolishiga sabab bo‘lsa, yo‘lovchiga yetkazilgan zarar tashuvchi tomonidan kompensatsiya to‘lovi yoki bepul qo‘shimcha xizmatlar ko‘rsatish orqali qoplanadi. 
 Kompensatsiya to‘lovini to‘lash tartibi va miqdori tashuvchi tomonidan fuqarolik qonun hujjatlari talablarini inobatga olgan holda ishlab chiqilgan qoidalar, O‘zbekiston Respublikasining Havo kodeksi, mazkur Qoidalar, shuningdek jo‘nab ketish yoki tranzit mamlakatning qonun hujjatlari va xalqaro tijorat ittifoqlarining talablari asosida belgilanadi.
 1302. Parvoz tashuvchi tomonidan belgilangan aniq vaqtdan kechiksa, tashuvchi yo‘lovchiga yetkazilgan zararni qoplashi shart. Zarar miqdori parvoz kuponi narxidan kelib chiqqan holda tashuvchi tomonidan belgilanadi.
 1303. Yo‘lovchiga yetkazilgan zarar uchun tashuvchi tomonidan quyidagi bepul qo‘shimcha xizmatlar ko‘rsatiladi:
 bir marotaba telefon orqali gaplashish yoki telegramma yuborish yoki boshqa aloqa xizmatlaridan foydalanishni ta’minlash;
 parvozgacha kutish davrida yoki transportning boshqa turi orqali tashishgacha bo‘lgan vaqtda oziq-ovqat va ichimlik suvi bilan ta’minlash;
 tashuvchi qoidalarida belgilangan muddat kutish vaqtidan ko‘ra ko‘proq bo‘lsa, mehmonxona bilan ta’minlash;
 kutish vaqtida transport orqali aeroportdan vaqtinchalik yashash joyigacha eltib qo‘yish va qaytishni ta’minlash;
 chiptada nazarda tutilgan tutash reyslarga kechikish bilan bog‘liq xarajatlarni to‘lash.
 1304. Quyidagi hollarda yo‘lovchiga kompensatsiya to‘lovlari to‘lanmaydi:
 yo‘lovchi boshqa reysda uchishdan bosh tortsa va chipta uchun to‘langan pulning majburiyat bajarilmagan qismi doirasida joyida to‘lab berishni talab qilsa;
 yo‘lovchi tashuvchining chipta olish va ro‘yxatdan o‘tishga kelish muddatlari bilan bog‘liq talablariga rioya qilmasa;
 yo‘lovchi mazkur Qoidalarning 14-bandiga asosan parvozdan chetlatilganda;
 yo‘lovchi ro‘yxatdan o‘tib, uchib ketish joyiga kelmasa;
 reysda yo‘lovchiga uni chiptasida ko‘rsatilgan klassdan yuqoriroq klassda qo‘shimcha haq olmasdan tashish taklif etilsa;
 tashuv bepul amalga oshirilayotgan bo‘lsa.”. 
 14. 131-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 15. 132-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “132. Yo‘lovchi yoki bagajni tashish yuzasidan tashuvchiga nisbatan da’vo qo‘zg‘atishdan oldin uning oldiga talab qo‘yilishi shart, aviatsiya halokati natijasida yo‘lovchining o‘limi yoki sog‘lig‘iga zarar yetishi bilan bog‘liq hollar bundan mustasno.
 Tashish bitta tashuvchi tomonidan bajarilgan taqdirda talablar da’vogarning xohishiga ko‘ra parvoz boshlangan yoki tugagan manzilda bildiriladi. Tashish bir nechta tashuvchi tomonidan bajarilgan taqdirda, bagaj tashish qoidasi buzilganligiga doir talablar da’vogarning xohishiga ko‘ra birinchi yoxud oxirgi tashuvchiga, yo‘lovchining o‘limi yuz bergan yoki sog‘lig‘iga zarar yetkazilgan taqdirda esa, tashishni yo‘nalishning zarar yuzaga kelgan uchastkasida bajargan tashuvchiga bildiriladi.”.
 16. Mazkur o‘zgartirish va qo‘shimchalar O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo‘mitasi, Milliy xavfsizlik xizmati, Davlat bojxona qo‘mitasi, Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo‘mitasi va “O‘zbekiston havo yo‘llari” milliy aviakompaniyasi bilan kelishilgan.