YuQORI ChASTOTALI QURILMALARNING RUXSAT BERUVChI HUJJATLARINI RASMIYLAShTIRISh, QURILMALARNI RO‘YXATGA OLISh VA ULARNING TEXNIK PARAMETRLARINI O‘LChAShNI O‘TKAZISh TARTIBI TO‘G‘RISIDA YO‘RIQNOMASINI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasining “Radiochastotalar spektri to‘g‘risida”gi Qonuni, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 7-maydagi 215-son “O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
 1. “Yuqori chastotali qurilmalarning ruxsat beruvchi hujjatlarini rasmiylashtirish, qurilmalarni ro‘yxatga olish va ularning texnik parametrlarini o‘lchashni o‘tkazish tartibi to‘g‘risida yo‘riqnoma” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tganidan o‘n kun keyin kuchga kirgan deb hisoblansin.
 3. Mazkur buyruq kuchga kirgan kundan boshlab 1999-yil 27-iyulda O‘zPTAning Bosh direktori birinchi o‘rinbosari tomonidan tasdiqlangan “Barcha turdagi yuqori chastotali qurilmalarning ruxsat beruvchi hujjatlarini rasmiylashtirish, qurilmalarni ro‘yxatga olish va ularning texnik parametrlarini o‘lchashni o‘tkazish tartibi to‘g‘risida Yo‘riqnoma” (1999-yil 20-avgust, ro‘yxat raqami 802) o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin. 
 4. Ushbu buyruq bajarilishini nazorat qilish Bosh direktor o‘rinbosari M. Sangilov zimmasiga yuklansin.
 Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasining “Radiochastota spektri to‘g‘risida”gi Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi 1999-yil, 1-son) hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 7-maydagi 215-son “O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 19-son, 220-modda) muvofiq, yuqori chastotali qurilmalar (keyingi o‘rinlarda YuChQ deb yuritiladi) uchun ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish, ularni ro‘yxatga olish, o‘rnatish hamda ishlatish jarayonida ularning texnik parametrlarini o‘lchash bo‘yicha ishlarni bajarish tartibini belgilaydi.
 1. Ushbu Yo‘riqnoma sanoat, ilmiy va tibbiy maqsad uchun mo‘ljallangan YuChQni sotib oladigan va ulardan foydalanadigan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari, shu jumladan xorijiy yuridik shaxslar va fuqarolar, fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga (keyingi o‘rinlarda YuChQ egalari deb yuritiladi) taalluqlidir va O‘zbekiston Respublikasi hududida ular tomonidan sotib olinadigan va foydalaniladigan sanoat, ilmiy va tibbiy maqsad uchun mo‘ljallangan YuChQga zarur ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish masalalarini tartibga soladi.
 YuChQ — radiochastota energiyasini sanoat, ilmiy, tibbiy, maishiy yoki boshqa maqsadlarda hosil qilish va foydalanish uchun mo‘ljallangan uskunalar yoki asboblar, ulardan radioto‘lqinlarni tarqatish yoki qabul qilish maqsadida foydalanish xollari bundan mustasno.
 2. Ushbu Yo‘riqnomaning amal qilishi quyidagilarga tatbiq etilmaydi:
 O‘zbekiston Respublikasining Mudofaa vazirligi Ichki ishlar vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Hukumat aloqa xizmati va Milliy xavfsizlik xizmati radiochastota organlarining radiochastota ta’minotida bo‘lgan vazirliklar va muassasalariga;
 Elektromagnit moslashuvi markazining (keyingi o‘rinlarda EMM deb yuritiladi) ruxsatnomasisiz foydalanishga ruxsat etiladigan yuqori chastotali qurilmalarga.
 3. Texnik parametrlarning nazorat o‘lchashlarini amalga oshirishda quyidagi standartlarga amal qilinadi:
 O’z DSt 1032:2003 Industrial radioxalaqitlar. Industrial radioxalaqitlar manbalarining sinov uslublari;
 O’z DSt 1033:2003 Sanoat, ilmiy, tibbiy va maishiy yuqori chastotali qurilmalardan industrial radioxalaqitlar. O‘lchov me’yorlari va uslublari;
 O’z DSt 1063:2004 Texnik vositalarning elektromagnit moslashuvchanligi. Industrial radioxalaqitlarni o‘lchash uchun asboblar. Texnik talablar va sinov usullari.
 4. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga o‘tkazish va foydalanishga ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish uchun dastlab O‘zbekiston Respublikasi radiochastotalar bo‘yicha davlat komissiyasining (keyingi o‘rinlarda RChDK deb yuritiladi) ushbu YuChQni muayyan radiochastotaga muvofiqligi bo‘yicha qarori talab qilinadi.
 Bunda, 18,0 kHzdan 245,0 GHzgacha radiochastotalar diapazonidagi radiochastotalarda ishlaydigan YuChQ uchun tegishli ruxsat beruvchi hujjatlar rasmiylashtirilishi zarur.
 5. YuChQni ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish YuChQ egalari tomonidan taqdim etilgan buyurtma asosida EMM tomonidan amalga oshiriladi.
 6. Turli maqsadlarda qo‘llaniladigan YuChQ uchun tegishli ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish faqat RChDK tomonidan ajratilgan radiochastota polosalarida ishlaydigan YuChQ uchun amalga oshiriladi.
 7. YuChQni ishlab chiqarish, modernizatsiya qilish uchun (radionurlanishlarning texnik tavsiflarini o‘zgartirgan holda) YuChQ egalari O‘zbekiston Respublikasi standartlariga muvofiq tayyorlangan texnik topshiriq va texnik shartlarni EMMga kelishish uchun taqdim etadilar.
 YuChQni ishlab chiqarish va modernizatsiya qilish faqatgina texnik topshiriq va texnik shartlar EMMda kelishilgandan so‘ng amalga oshiriladi.
 8. Taqdim etilgan texnik topshiriq va texnik shartlar standartlar talablariga to‘g‘ri kelmaganda yoki YuChQni RChDKning qarori bo‘lmagan radiochastotalarda ishlab chiqarish mo‘ljallanganda, talabgorga asoslangan rad javobi yuboriladi.
 9. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga o‘tkazish uchun (shu jumladan, bir vazirlik yoki muassasaning ichida) ruxsatnoma olish uchun YuChQ egalari EMMga uning vazifasi to‘g‘risidagi ma’lumot bilan birga buyurtma taqdim etadilar.
 10. Buyurtmaga quyidagilar ilova qilinadi:
 YuChQning davlat yoki rus tilidagi texnik tavsifi;
 O‘zbekiston Respublikasi hududida YuChQning ushbu turidan foydalanish imkoniyati to‘g‘risidagi RChDK qarori;
 O‘zbekiston Respublikasining muvofiqlik sertifikati.
 YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga o‘tkazishga ruxsatnoma namunasi mazkur Yo‘riqnomaning 1-ilovasida keltirilgan.
 11. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga o‘tkazishga EMMning ruxsatnomasisiz yo‘l qo‘yilmaydi.
 12. EMM O‘zbekiston Respublikasi hududida YuChQdan foydalanish imkoniyati to‘g‘risida RChDKning tegishli qarori mavjud bo‘lganda, buyurtmani ko‘rib chiqish uchun qabul qiladi va uni sotib olish, olib kirish, boshqaga o‘tkazish uchun ruxsatnomani rasmiylashtiradi.
 13. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga o‘tkazish uchun ruxsatnoma YuChQ egasiga undan foydalanish huquqini bermaydi.
 14. YuChQ uchun tegishli ruxsatnoma olingandan so‘ng, YuChQ O‘zbekiston Respublikasida belgilangan tartibda sertifikatlashtirilishi, o‘rnatilishi, EMM tomonidan o‘lchatilishi va YuChQdan foydalanish maqsadida ruxsatnoma olishga EMMga murojaat qilinishi lozim.
 15. YuChQdan foydalanishga ruxsatnoma olish uchun uning egasi EMMga YuChQdan foydalanish uchun ruxsatnomani berish to‘g‘risida buyurtma beradi.
 16. Buyurtmaga quyidagilar ilova qilinadi:
 har bir so‘ralayotgan YuChQ uchun ikki nusxada belgilangan shakldagi to‘ldirilgan anketa;
 YuChQning egasi yuridik shaxs bo‘lganda, korxonada ruxsat beruvchi hujjatlarni o‘z vaqtida rasmiylashtirish va YuChQni hisobga olish uchun javobgar mansabdor shaxsning tayinlanganligi to‘g‘risidagi buyruqning nusxasi;
 o‘tkazilgan o‘lchashlarning bayonnomasi.
 YuChQ uchun anketaning namunasi mazkur Yo‘riqnomaning 2-ilovasida keltirilgan.
 17. YuChQning egasi har bir YuChQ texnik parametrlarini industrial radioxalaqitlarning yo‘l qo‘yilgan darajalari uchun O’z DSt 1032:2003ga muvofiq nazorat o‘lchashlari o‘tkazilishini va ishchi radiochastota tekshirilishini ta’minlashi kerak.
 18. YuChQning egasida tegishli sharoitlar, zarur o‘lchash apparaturalari va malakali xodimlar bo‘lmaganda, YuChQ egasining YuChQni sinash bo‘yicha murojaatida ko‘rsatilgan o‘lchashlarni o‘tkazish O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi (keyingi o‘rinlarda O‘zAAA deb yuritiladi)ning ixtisoslashgan korxonalari tomonidan amalga oshiriladi. 
 19. Ushbu Yo‘riqnomaning 16-bandiga muvofiq taqdim etilgan hujjatlarning to‘liq to‘plami va o‘lchashlarning ijobiy natijalari mavjud bo‘lganda, EMM YuChQning egasiga foydalanish uchun mazkur Yo‘riqnomaning 3-ilovasida belgilangan shakldagi ruxsatnoma beradi.
 20. YuChQni O‘zbekiston Respublikasi hududida foydalanishga EMM tomonidan berilgan maxsus ruxsatnomasiz va muvofiqlik sertifikatisiz yo‘l qo‘yilmaydi. 
 21. EMM va YuChQ egasining o‘zaro munosabatlari YuChQni foydalanish uchun ruxsatnoma rasmiylashtirilayotganda tuziladigan foydalanish shartnomasida belgilanadi. 
 22. YuChQdan foydalanish O‘zbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlari, mazkur Yo‘riqnomaning 4-paragrafi hamda foydalanishga ruxsatnoma berilayotganda EMM tomonidan belgilangan talablarga muvofiq amalga oshiriladi.
 23. Navbatdagi nazorat o‘lchashlari o‘tkazilganda, YuChQdan foydalanish uchun avval berilgan ruxsatnomaga EMM tegishli yozuv kiritadi va gerbli muhr bilan tasdiqlaydi.
 Texnologik jarayon, ish tartibi, foydalanish shartlari va joylari, xalaqitlarni bostirish tizimlari o‘zgarganda, shuningdek YuChQ, uning ishchi elementi (press, quritish kamerasi, induktor, tigel va sh.k.) yoki xalaqitlarni bostirish vositalari o‘rta yoki kapital ta’mirlash ishlari bajarilganidan so‘ng, YuChQdan foydalanish uchun berilgan ruxsatnomaga tegishli o‘zgartishlar kiritilishi, ya’ni yo‘l qo‘yilgan industrial radioxalaqitlar normalariga va ruxsat berilgan chastotalar polosasida foydalanishga mos kelishi tekshirilishi kerak.
 24. YuChQ egasi foydalanish uchun avval berilgan ruxsatnomaga tegishli o‘zgartishlarni kiritish uchun YuChQni o‘rnatish joyi, korxona nomi yoki korxona joylashgan joyi o‘zgarishining barcha holatlari to‘g‘risida EMMni yozma ravishda xabardor qilishi kerak.
 25. YuChQ foydalanishdan chiqarilganda, uning egasi EMMga asosiy vositalarni hisobdan chiqarish va foydalanishdan chiqarish dalolatnomasini YuChQdan (mulk egasi yuridik shaxs bo‘lganda) foydalanish maqsadida berilgan ruxsatnomani ilova qilib, xat bilan murojaat qilishi kerak.
 YuChQ egasi jismoniy shaxs bo‘lganda, YuChQni foydalinishdan chiqarishda foydalanish uchun berilgan ruxsatnoma tegishli ma’lumot bilan EMMga qaytariladi.
 26. YuChQ boshqa yuridik yoki jismoniy shaxsga o‘tkazilganda yoki sotilganda, YuChQ egasi 10 kun muddatda uni hisobdan chiqarishi va EMMga foydalanish uchun berilgan ruxsatnomani qaytarishi kerak.
 Oluvchi taraf, o‘z navbatida, mazkur Yo‘riqnomaga muvofiq YuChQni sotib olishga ruxsatnoma olishi lozim. 
 27. YuChQ texnik parametrlarini sinovdan o‘tkazish bo‘yicha ishlarni o‘tkazishda radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi va kuchlanganligini, ishchi chastotani va uning barqarorligini o‘lchash (texnologik sikl vaqtida ishchi chastotaning tebranish chegaralarini aniqlash) uchun o‘lchash vositalaridan foydalaniladi.
 28. O‘lchash vositalari standartlar (O’z DSt 1063:2004) talablariga muvofiq bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasida belgilangan tartibda akkreditatsiyadan o‘tkazilgan laboratoriyalarda sinovdan o‘tkazilgan bo‘lishi va belgilangan muddatda foydalanilishi kerak.
 29. EMMning vakillari, ular tomonidan o‘lchashlar bo‘yicha ishlar bajarilganda, xavfsizlik texnikasi qoidalari bo‘yicha bilimlari tekshirilganligi to‘g‘risida guvohnomaga, uchinchidan past bo‘lmagan malaka guruhiga hamda tegishli o‘lchashlar bo‘yicha malaka guvohnomasiga ega bo‘lishlari kerak.
 30. YuChQni sinovdan o‘tkazishdan oldin EMMning vakillari o‘lchash vositalari va boshqa zarur apparaturaning ishga yaroqliligini tekshirishi kerak.
 31. O‘lchash vositalarini elektr tarmoqqa ulashdan oldin ularning korpusi yerga ulanishi zarur.
 32. Sinovdan o‘tkazish ushbu YuChQ turi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq, har bir YuChQ uchun alohida amalga oshiriladi. O‘lchashlar jarayonida YuChQ ish tartibi texnologik jarayonga mos kelishi kerak.
 YuChQni o‘lchash bilan bog‘liq barcha ishlar faqat YuChQ egasining ruxsati bilan va uning bevosita kuzatuvida (YuChQ egasi jismoniy shaxs bo‘lsa) yoki maxsus ajratilgan shaxsning bevosita kuzatuvi ostida (YuChQ egasi yuridik shaxs bo‘lsa) o‘tkazilishi lozim.
 33. YuChQ texnik parametrlarini sinovdan o‘tkazishda uning ishchi chastotasi va barqarorligi, radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi hamda kuchlanganligini o‘lchash amalga oshiriladi.
 34. Ishchi radiochastotani o‘lchash va uning barqarorligini aniqlash bevosita YuChQning yaqinida amalga oshiriladi.
 35. Chastota o‘lchagich YuChQ yoki uning ishchi elementi (induktor, press, vayma va sh.k.)dan shunday masofada joylashtiriladiki, bunda o‘lchash asbobining barqaror ishi ta’minlanishi kerak.
 36. Chastota o‘lchagichning ko‘rsatgichlari bo‘yicha texnologik sikl davrida YuChQning maksimal va minimal ishchi radiochastotasi aniqlanadi. Har bir muayyan YuChQ bo‘yicha ishchi chastotaning o‘lchamlari va uning barqarorlik natijalari EMMning vakillari tomonidan ish daftariga yozib qo‘yiladi.
 Texnologik sikl qisqa muddatli bo‘lganda, (masalan, polixlorvinil plyonkalarni payvandlashda) ishchi radiochastotani qayd etish natijalarining ishonchliligini oshirish uchun YuChQ ishining 3—5ta sikli uchun uning tebranishi aniqlanadi.
 37. O‘lchashlar natijalari EMM tomonidan berilgan va RChDKning qaroriga muvofiq foydalanish shartnomasida qayd etilgan foydalanish uchun ruxsatnomada belgilangan radiochastotalar polosasi bilan taqqoslanadi.
 38. O‘lchashlar jarayonida aniqlangan ishchi radiochastotaning mos kelmasligi (ruxsat etilgan radiochastotalar polosasidan, hattoki texnologik siklning bir qismidan tashqarida ishlash) ham EMMning vakillari tomonidan ish daftariga yoziladi.
 39. Radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi va kuchlanganligini o‘lchash asosiy radiochastota va uning garmoniklarida O’z DSt 1033:2003 standarti bilan belgilangan uslub bo‘yicha amalga oshiriladi.
 40. Turar joylarning elektr tarmoqlariga ulangan yoki korxonalarda ishlatiladigan YuChQ tomonidan yuzaga keladigan radioxalaqitlar kuchlanishini o‘lchash, YuChQdan kamida 10 m masofada eng yaqin joylashgan taqsimlash shchitining qisqichlarida amalga oshiriladi.
 Tarmoq ekvivalentlarining elektr tarmoqqa ulanishini YuChQ egasi yoki uning vakili amalga oshirishi kerak.
 41. Radioxalaqitlar maydonining kuchlanganligini o‘lchash YuChQ o‘rnatilgan korxona hududi yoki xonaning (YuChQ egasi jismoniy shaxs bo‘lsa) to‘rt tarafidan YuChQdan 10 m masofada amalga oshiriladi. O‘lchashlar nuqtalarini tanlashda alohida e’tibor tekshirilayotgan YuChQdan eng kam masofada joylashuviga qaratilishi kerak.
 Agar normaga keltirilgan masofada (korxona hududi chegarasi yoki xonadan 10 m) maydon kuchlanganlik o‘lchashlarini o‘tkazishning imkoniyati bo‘lmasa (yo‘lning transport qatnaydigan qismi, haydalgan yer, shaxsiy uy va sh.k.), o‘lchashlar nuqtasini normaga keltirilgandan ko‘proq masofalarda (300 metrgacha) tanlash mumkin. Ruxsat berilgan qiymat bilan solishtiriladigan maydon kuchlanganligining qiymati esa, O’z DSt 1033:2003 standartiga binoan hisoblash bilan aniqlanadi.
 42. Radioxalaqitlar maydoni kuchlanishi va kuchlanganligining o‘lchangan qiymatlari ish daftariga yoziladi.
 43. O‘tkazilgan o‘lchashlar natijalari bo‘yicha 2 nusxada mazkur Yo‘riqnomaning 4-ilovasida keltirilgan shaklda bayonnoma tuziladi. Bayonnomada YuChQning ish tartibi, ishchi radiochastotani o‘lchash natijalari, radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi va kuchlanganligi, ularni o‘tkazish joylari (nuqtalari), har bir tekshirilgan qurilmaning belgilangan talablarga muvofiqligi va aniqlangan kamchiliklari qayd etiladi.
 44. Bayonnomalarni EMM va korxona vakillari, YuChQ egasi imzolashadi va uning bir nusxasi YuChQ egasiga topshiriladi.
 45. YuChQ industrial radioxalaqitlarning yo‘l qo‘yilgan darajalarida belgilangan normalariga mos kelganda, ularni ishga tushirish yoki bundan keyin ishlatish mumkinligi to‘g‘risida bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi.
 46. YuChQni industrial radioxalaqitlarning yo‘l qo‘yilgan darajalari normalari talablariga mos kelmasligi yoki uning ruxsat berilmagan radiochastotalar polosasida ishlashi aniqlanganda, EMMning vakillari quyidagi ko‘rsatmani rasmiylashtirgan holda, mazkur Yo‘riqnomaning 5-ilovasida keltirilgan namunadagi sinovdan o‘tkazish dalolatnomasini tuzadi:
 ishga tushirilayotgan YuChQ bo‘yicha — aniqlangan nomuvofiqliklar bartaraf etilgunga qadar ishga tushirilishini taqiqlash; 
 ishlatilayotgan YuChQ bo‘yicha aniqlangan nomuvofiqliklarni bartaraf etish uchun aniq muddat (bajarilishi zarur bo‘lgan ishlarning murakkabligiga qarab, lekin 30 kundan ortiq bo‘lmagan) belgilanadi. Agar YuChQ texnik parametrlarining aniqlangan buzilishlari radioaloqa ishida, televideniye va radioeshittirish dasturlarini qabul qilishda xalaqitlarni yuzaga keltirsa, ushbu xalaqitlar sabablari bartaraf etilgunga qadar YuChQdan foydalanish to‘xtatiladi.
 47. Ushbu Yo‘riqnomaning 46-bandida bayon qilingan barcha aniqlangan holatlar bo‘yicha EMM Davlat aloqa inspeksiyasiga axborotni taqdim etadi.
 48. YuChQ egalari YuChQni ishlatish jarayonida quyidagi huquqlarga ega:
 berilgan ruxsatnoma doirasida radiochastota spektridan foydalanish jarayonida qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyatni amalga oshirish;
 radioxalaqitlar manbalarini aniqlash va bartaraf etishda qatnashish;
 EMM mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari ustidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq shikoyat qilish.
 49. YuChQ egalari quyidagilar uchun javobgardirlar:
 YuChQ uchun ruxsat beruvchi hujjatlarni o‘z vaqtida rasmiylashtirish va sotib olingan yoki foydalanilayotgan YuChQ texnik parametrlarini o‘lchash bo‘yicha ishlarni o‘z vaqtida o‘tkazishga;
 YuChQni ruxsatnomaga va radiochastota spektridan foydalanish shartnomasiga muvofiq ishlatishga.
 50. Ushbu Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Hukumat aloqa xizmati, O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash davlat qo‘mitasi va “O‘zstandart” agentligi bilan kelishilgan.