Haftalik dayjest: O‘rinbosar — pulni bosar, Telegram buzuvchi xizmatlar, yog‘ berilsin!

O‘rinbosar bilasizmi kim? Panadagi odam. Aslida u boshliqning o‘rnini bosishi, yo‘qligini bildirmasligi lozim. Ammo o‘z xojasining qing‘ir ishlarini bajarishdek ish bilan shug‘ullanuvchi o‘rinbosarlar ham ko‘p uchraydi. Panadagi odam sezilmaydi-da. Mabodo, kattakonning misi chiqib qolsa, “bularning hammasini men qilgandim” deb zimmasiga olishi ham mumkin. Nima qilibdi, adolatli sudimiz iqtisodiy jinoyatlarga katta jazo bermasligi aniq-ku. Hech narsaga sha’ma qilmayapmiz.
Jizzax viloyati hokimining Mirziyoyev tomonidan “siyosatga xiyonat qilgan” deb topilgan sobiq o‘rinbosari Akram Rahmonqulovga nisbatan 2021-yilning yanvarida jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan edi. Oliy Majlis Senatining yaqinda o‘tkazilgan 14-yalpi majlisida nutq so‘zlagan bosh prokuror Nig‘matilla Yo‘ldoshevning ma’lum qilishicha, Rahmonqulov 2018-yilda viloyat hokimi o‘rinbosari etib tayinlangach, uyushgan guruh tuzib, milliardlab budjet mablag‘larini talon-toroj qilib kelgan. “...2018—2020-yillarda Rahmonqulov jami 494 milliard so‘mlik 82 ta obyektda qurilish-ta’mirlash ishlarini o‘zining rahnamoligidagi 9 ta pudrat tashkilotiga topshirib, qurilish ishlari hajmini sun’iy ravishda oshirilgan narxlarda rasmiylashtirish, qo‘shib yozish orqali qariyb 20 milliard so‘mlik budjet mablag‘larini talon-toroj qilgan. Bu hozirgacha tergovda aniqlangani”, — deydi bosh prokuror.
Bosh prokurorning qayd etishicha, tergovda Rahmonqulovga tegishli korxonalarda 12 milliard so‘m, Jizzax shahridagi “Eski shahar” buyum bozorida qurilgan 172 ta savdo do‘koni, ko‘p qavatli uylarda 14 ta xonadon, 43 ta avtomashina, 37 ta boshqa ko‘chmas mulk borligi aniqlanib, zararni undirish uchun xatlangan. Hozir Rahmonqulov va uning 10 nafar jinoiy sherigi qamoqqa olingan, tergov harakatlari olib borilmoqda.
 “Jizzaxcha tenderlar-2”. Bir necha yuz mlrd so‘mlik loyihalarni viloyat hokimi o‘rinbosarining qarindoshlari qo‘lga kiritgani ma’lum bo‘ldi
Atigi 2 yilda shuncha ish qilib yuborish mumkin bo‘lsa, qolgan mansabdorlarning cho‘ntagidagini sanash qiyin emas. Eng qizig‘i, Rahmonqulov shuncha ishlar qilibdi-yu, hech kim sezmaganini qarang. “Sehrli qalpoqcha” qahramoni ham bunchalik ishlolmasdi.
*                      *                      *
2018-yilning iyunida “Yoshlar ittifoqi” mardikorchilikka chiqqan yigitchalarni to‘plab, futbol o‘ynatib, oxirida bir litrdan paxta yog‘i sovg‘a qilayotgan rasmini qo‘yib kulgiga qolgandi. “Yog‘ berilsin” deyish istehzoli taqdirlash sinonimiga aylanib ketdi. Ammo shu kunlarda “yog‘ berilsin” desangiz, kinoya-pinoyasiz odamlar jon deydi, chunki o‘simlik yog‘i bahosi 25—30 foizga ko‘tarilib ketdi. Shu bois deputatlarimiz O‘zbekistonda o‘simlik yog‘i importini QQSdan ozod qilish va uning eksportini cheklash taklifini Senatga yubordi. Senat o‘simlik yog‘i importiga QQSni bekor qilishni ma’qulladi.

Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi raisi Erkin Gadoyev O‘zbekistonda o‘simlik yog‘i iste’moli hajmi yiliga 460 ming tonnani tashkil etishi, uning yarmi import hisobiga qoplanishini ma’lum qildi.
U jahon bozorida o‘simlik yog‘i narxi yil davomida 86 foizga, yil boshidan buyon esa 21 foizga qimmatlashganini ta’kidladi.
Qonun bilan Soliq kodeksining 483-moddasiga (vaqtinchalik soliq imtiyozlari) o‘zgartish kiritilmoqda.
Jumladan, 2021-yil 1-maydan 31-dekabrga qadar bo‘lgan davrda:
Bundan tashqari:

*                      *                      *
Ma’lumki, xakerlarning vazifalariga tarmoq akkauntlarini buzib kirish ham kiradi. Shu hafta “Kun.uz” sayti xodimining Telegram akkauntini buzib kirishdi. Buzib kirish holati bir vaqtning o‘zida 2ta IP manzildan — biri Toshkent va yana biri Stokgolm shahridan amalga oshirilgan. Eng qizig‘i, bunda Telegram messenjerining majburiy qoidalariga zid ravishda akkaunt egasi (“Kun.uz” xodimi)ning telefoniga SMS orqali tasdiqlash kodi yetib kelmagan. Akkaunt egasi buni sezib, darhol ikkinchi seansni o‘chirgan. Eng qizig‘i shundan keyin ro‘y bergan. Ortiqcha seanslar o‘chirilishi bilan noma’lum shaxs(lar) akkauntga kirish uchun faol tarzda bir necha marta urinib ko‘rgan. Bu urinishlar akkaunt egasi ikki bosqichli autentifikatsiya funksiyasini yoqqanidan so‘ng ham davom etgan, bungacha esa telefonga SMS-kod kelmay turib (!), akkauntga bir necha marta takroran buzib kirilgan. “Vzlom”chilarning kimligi aniqlanmadi.
Qizig‘i shundaki, uch kun muqaddam “Kun.uz”da Davlat xavfsizlik xizmatining axborot xavfsizligi bo‘limidan xabarlarni o‘chirish, qaysi mavzularda yozish va qaysi mavzularda yozmaslik bo‘yicha bosimlar, bunday talablar bajarilmagan taqdirda tahririyat vakillariga tahdidlar bo‘layotgani haqida maqola chop etilgandi.
Telegram’dagi “Haqiqat vazirligi” kanali muallifi Sardor Salim “Siloviklar” hukmron mamlakatda amaldor, jurnalist, bloger va boshqa faollar o‘zining doimiy kuzatuvda ekanligini eslab yashashi kerak”, deb yozdi va bunaqasi Rossiyada ham bo‘lganini, kuchishlatar xakerlar talabi bilan mobil aloqa operatorlari xodimi tasdiqlovchi SMS’ni abonentga yubormasdan ushlab qolishini tilga oldi. Xakerlar qurboniga aylanmaslik uchun Telegram’da ikki faktorlik autentifikatsiyani yoqish va xos suhbatlarni “maxfiy chat” orqali yuritishni ham tavsiya etdi.
*                      *                      *
Koronavirusga qarshi emlash ishlari qizg‘in bormoqda. O‘zbekiston hududlari bo‘ylab 24-aprel kuni jami 15 778 kishi COVID-19’ga qarshi emlandi, deb xabar bermoqda Sog‘liqni saqlash vazirligi matbuot xizmati. Shu kungacha O‘zbekistonda koronavirus infeksiyasiga qarshi emlangan fuqarolar soni 544 529 nafarga yetdi. Hozirga qadar jami emlanganlar soni bo‘yicha rekord ko‘rsatkich Farg‘ona viloyatida (73 479 nafar) qayd etilgan. Undan keyingi o‘rinlarda Namangan viloyati (58 995 nafar), Samarqand viloyati (54 054 nafar), Andijon viloyati (52 435 nafar) turibdi.

Yana bir yaxshi yangilik shuki, 23-aprel kuni O‘zbekistonga “Sputnik V” vaksinasining dastlabki partiyasi olib kelindi. “Sputnik V” vaksinasining yarmini tadbirkor Alisher Usmonov moliyalashtirgan. Oldinroq ushbu vaksinadan jami 1 million doza sotib olinishi rejalashtirilgan edi.
O‘zbekistonda bugungi kunda 1 million 660 ming doza vaksina bor. Ularning 660 ming dozasi COVAX jamg‘armasi tomonidan olib kelingan AstraZeneca vaksinasi, 1 million dozasi esa O‘zbekiston—Xitoy hamkorligida ishlab chiqilgan ZF-UZ-VAC 2001 vaksinasi. O‘zbekistonga aprel oxirigacha yana 1 million dona Xitoy va 300 ming dona “Sputnik V” vaksinalari olib kelinishi kerak.
Hozircha, dayjestimizga yig‘ganlarimiz shular. Karantin qoidalariga rioya qiling. Biror yerda ortiqcha gap yozgan bo‘lsangiz, Telegram akkauntingizga hushyor bo‘ling. “Daryo”da qoling.