SUG‘URTA XIZMATLARI BOZORINI YANADA ISLOH QILISh VA RIVOJLANTIRISh ChORA-TADBIRLARI TO‘G‘RISIDA

Sug‘urta xizmatlarining raqobat bozorini yanada shakllantirish, sug‘urta faoliyatining zamonaviy turlarini rivojlantirish va sifatini oshirish, sug‘urtalovchilarning kapitallashuv darajasini ko‘paytirish va moliyaviy barqarorligini ta’minlash, ularning mintaqaviy tarmoqlarini kengaytirish, shuningdek sug‘urtalashni tartibga solish usullarini takomillashtirish maqsadida:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan sug‘urta tashkilotlari bilan birgalikda ishlab chiqilgan 2007 — 2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta bozorini isloh qilish va rivojlantirish dasturi 1-ilovaga muvofiq ma’qullansin, unda quyidagi chora-tadbirlar nazarda tutilgan:
 sug‘urtalash, sug‘urta faoliyati va sug‘urta nazoratining qonunchilik va normativ-huquqiy bazasini xalqaro amaliyotga muvofiq yanada takomillashtirish;
 ko‘rsatilayotgan sug‘urta xizmatlari, ayniqsa tadbirkorlik faoliyatini, import-eksport operatsiyalarini sug‘urtalash, hayotni uzoq muddatga sug‘urtalash, shu jumladan sug‘urtaning jamg‘arma turlari sohasida sug‘urta xizmatlari hajmini, ko‘lamini kengaytirish va sifatini oshirish;
 respublika sug‘urta bozorini xalqaro sug‘urta bozorlariga integratsiyalash;
 sug‘urtalash sohasi xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish.
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi vazirliklar, idoralar va bajaruvchilar — sug‘urta tashkilotlari bilan birgalikda Dasturda nazarda tutilgan tadbirlarning belgilangan muddatlarda so‘zsiz va sifatli bajarilishini ta’minlasin.
 2. Sug‘urta bozorining professional qatnashchilari to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 Faoliyat ko‘rsatayotgan sug‘urta kompaniyalari (sug‘urtalovchilar) 2008-yil 1-yanvargacha bo‘lgan muddatda ustav kapitali miqdorining mazkur qaror bilan tasdiqlangan Sug‘urta bozorining professional qatnashchilari to‘g‘risidagi nizomda belgilangan talablarga muvofiqlashtirilishini ta’minlasin.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Moliya vazirligi Davlat soliq qo‘mitasi bilan birgalikda tasdiqlangan Sug‘urta bozorining professional qatnashchilari to‘g‘risidagi nizom talablariga javob bermaydigan sug‘urta tashkilotlari faoliyatini 2008-yil 1-yanvargacha belgilangan tartibda to‘xtatish va litsenziyalarini bekor qilish chora-tadbirlarini ko‘rsin.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mamlakat iqtisodiyot oliy ta’lim muassasalarida ixtisoslashtirilgan guruhlar tashkil etish, sug‘urta bozori professional qatnashchilarining yuqori malakali mutaxassislari tayyorlash kontingentini kengaytirish va sifatini oshirish, ularning malakasini muntazam ravishda oshirish bo‘yicha bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va respublika sug‘urta kompaniyalarining quyidagilar faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘lgan O‘zbekiston sug‘urta bozori professional qatnashchilari uyushmasini tashkil etish to‘g‘risidagi taklifiga rozilik berilsin:
 sug‘urta bozori konyunkturasini o‘rganish, uning yuqori darajada ochiq-oydinligini ta’minlash, raqobatni rivojlantirish, sug‘urta xizmatlari hajmlarini ko‘paytirish, ko‘lamini kengaytirish va sifatini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish;
 potensial xorijiy investorlarga mablag‘larni O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta sohasiga investitsiyalashda ko‘maklashish;
 respublika aholisi o‘rtasida sug‘urtalash masalalari bo‘yicha faol tushuntirish ishlarini olib borish;
 sug‘urtalash uchun kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini takomillashtirish, sug‘urta bozori professional qatnashchilari uchun professional etika normalarini ishlab chiqish.
 6. Sug‘urta bozorini rivojlantirish hamda yuridik va jismoniy shaxslarning sug‘urtalashda keng qatnashishini rag‘batlantirish uchun belgilab qo‘yilsinki, hayotni uzoq muddatga sug‘urtalash bo‘yicha sug‘urta mukofotlari soliqqa tortilmaydi.
 7. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Moliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risida bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
 8. Mazkur qaror ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 
 1. Mazkur Nizom “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga, boshqa qonun hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan va sug‘urta bozorining professional qatnashchilari faoliyati xususiyatlarini belgilaydi.
 Mazkur Nizomning amal qilishi davlat ijtimoiy sug‘urtasiga tatbiq etilmaydi.
 2. Sug‘urtalovchilar, sug‘urta vositachilari (sug‘urta brokeri, qayta sug‘urtalovchi broker, sug‘urta agenti), aktuar, adjaster, syurveyer xizmatlari, shuningdek assistans xizmatlari ko‘rsatadigan yuridik va jismoniy shaxslar sug‘urta bozorining professional qatnashchilari hisoblanadi.
 3. Sug‘urta bozorining professional qatnashchilarini davlat ro‘yxatiga olish belgilangan tartibda tadbirkorlik subyektlariga “yagona darcha” tamoyili bo‘yicha davlat xizmatlarini ko‘rsatish yagona markazlari tomonidan amalga oshiriladi.
 4. Sug‘urtalovchilar va sug‘urta brokerlarining faoliyati O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan beriladigan maxsus ruxsatnomalar (litsenziyalar) asosida amalga oshiriladi.
 Sug‘urtalovchilar va sug‘urta brokerlari faoliyatini amalga oshirish huquqi uchun litsenziyalar berish, ularning amal qilishini to‘xtatish va bekor qilish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
 5. Aktuar, adjaster, syurveyer xizmatlari hamda assistans xizmatlari ko‘rsatadigan yuridik va jismoniy shaxslar:
 sug‘urtalovchi sifatida sug‘urtalash va qayta sug‘urtalash operatsiyalarini o‘tkazish;
 sug‘urtalash bo‘yicha vositachilik faoliyatini amalga oshirish;
 sug‘urtalovchilarning ustav fondlarida qatnashish huquqiga ega emas.
 6. Sug‘urta bozorining professional qatnashchilari o‘z faoliyatini muvofiqlashtirish, umumiy manfaatlarni himoya qilish va ifodalash hamda umumiy vazifalarni hal etish uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda notijorat tashkilotlar hisoblangan o‘z uyushmalari va ittifoqlarini tuzishga haqlidir.
 Sug‘urta bozorining professional qatnashchilari uyushmalari va ittifoqlaridan sug‘urta bozorini monopoliya qilishga yo‘naltirilgan bitimlarga erishish uchun foydalanilishi mumkin emas.
 7. Sug‘urtalovchi — bu tijorat tashkiloti hisoblanadigan, tegishli turdagi sug‘urtalashni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega bo‘lgan va sug‘urta shartnomasiga muvofiq sug‘urta to‘lovi (sug‘urta puli) to‘lash majburiyatini o‘z zimmasiga oladigan yuridik shaxs.
 8. Sug‘urtalovchilar qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tashkiliy-huquqiy shakllarda tashkil etiladi.
 Davlat sug‘urta tashkilotlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari asosida tashkil etiladi.
 9. Sug‘urtalovchi ustav kapitalining kamida to‘qson foizi muassislar (qatnashchilar)ning pul mablag‘laridan shakllantiriladi.
 Sug‘urtalovchining ustav kapitalini shakllantirish uchun kreditga olingan, garovga qo‘yilgan mablag‘lardan va jalb etilgan boshqa mablag‘lardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Sug‘urtalovchining boshlang‘ich ustav kapitali litsenziya olinishi paytida qatnashchilar tomonidan shakllantirilishi va mazkur Nizomda belgilangan ustav kapitalining eng kam miqdoridan kam bo‘lishi mumkin emas.
 10. Ustav kapitalining eng kam miqdorlari:
 umumiy sug‘urtalash tarmog‘ida — 7,5 milliard so‘m; 
 hayotni sug‘urtalash tarmog‘ida — 10 milliard so‘m; 
 majburiy sug‘urtalash bo‘yicha — 15 milliard so‘m; 
 faqat qayta sug‘urtalash bo‘yicha — 30 milliard so‘mni tashkil etadi”; 
 11. Hayotni sug‘urtalash tarmog‘ida sug‘urta faoliyatini amalga oshirayotgan sug‘urtalovchi umumiy sug‘urtalash tarmog‘ida sug‘urta faoliyatini amalga oshirishga haqli emas, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan umumiy sug‘urtalash tarmog‘ining ayrim turlari (darajalari) bundan mustasno. Umumiy sug‘urtalash tarmog‘ida sug‘urta faoliyatini amalga oshirayotgan sug‘urtalovchi hayotni sug‘urtalash tarmog‘ida sug‘urta faoliyatini amalga oshirishga haqli emas.
 Litsenziyada sug‘urtalovchi amalga oshirishni mo‘ljallayotgan sug‘urta turlari (darajalari) ko‘rsatiladi.
 12. Sug‘urtalovchi quyidagi huquqlarga ega:
 qonun hujjatlarida belgilanadigan tartibda va shartlarda sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartnomalarini tuzish va bajarish;
 o‘z majburiyatlarini belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida qayta sug‘urtalash;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda va shartlarda investitsiya faoliyatini amalga oshirish;
 sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) sohasida mutaxassislarning malakasini oshirish, shuningdek sug‘urta agenti sifatida sug‘urta vositachiligi bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyatni amalga oshirish;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda va shartlarda sug‘urta hodisalari yuz berishining oldini olish va ogohlantirish chora-tadbirlarini moliyalashtirish;
 qonun hujjatlariga muvofiq sug‘urtalovchi tomonidan amalga oshirilayotgan sug‘urta turlari bo‘yicha qoidalar (shartlar)ni belgilash;
 huquqni muhofaza qilish organlari, sudlar, tibbiyot, seysmologiya, veterinariya, gidrometeorologiya tashkilotlaridan va boshqa tashkilotlardan sug‘urta tovoni miqdorini belgilash uchun zarur bo‘lgan tegishli axborot va hujjatlarni belgilangan tartibda so‘rash va olish;
 sug‘urta agentlari, sug‘urtalash va qayta sug‘urtalash brokerlari, sug‘urta bozorining boshqa professional qatnashchilari bilan tegishli shartnomalar tuzish;
 qonun hujjatlarida va yoki sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartnomasida belgilangan hollarda va tartibda sug‘urta tovonini tiklashni rad etish, sug‘urta shartnomasini muddatidan oldin bekor qilish;
 sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartnomasida nazarda tutilgan tartibda sug‘urtalanuvchi tomonidan ma’lum qilingan axborotni tekshirish, sug‘urtalanuvchi tomonidan sug‘urta shartnomasi talablari va shartlari bajarilishini nazorat qilish;
 xorijiy sug‘urtalovchilarga syurveyer va adjaster xizmatlari ko‘rsatish;
 ilgari sug‘urtalovchi tomonidan o‘z ehtiyojlari uchun olingan yoki sug‘urta shartnomasini amalga oshirish natijasida uning ixtiyoriga berilgan mol-mulkni sotish yoki ijaraga berish;
 O‘zbekiston Respublikasining reyting tashkilotlari va xorijiy reyting tashkilotlari reytingini olish;
 o‘zining alohida bo‘linmalarini tashkil etish.
 Sug‘urtalovchi qonun hujjatlariga va o‘zi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.
 13. Sug‘urtalovchi quyidagilarga majbur:
 sug‘urta faoliyati to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya qilish;
 qonun hujjatlari talablariga muvofiq sug‘urta faoliyatini amalga oshirishda olingan axborotning maxfiyligini ta’minlash;
 o‘zi vakolat bergan sug‘urta agentlari reyestrini yuritish;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining talabi bo‘yicha qonun hujjatlarida belgilangan axborotni taqdim etish;
 sug‘urta hodisasi yuz berganda qonun hujjatlarida yoki sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda barcha zarur hisob-kitoblarni amalga oshirish va sug‘urta tovoni to‘lash;
 firmaning nomi, tashkiliy-huquqiy shakli yoki joylashgan joyi o‘zgargan taqdirda bu haqdagi axborotni ommaviy axborot vositalari orqali sug‘urtalanuvchilar e’tiboriga yetkazish, o‘zi bajarayotgan bir yildan ortiq muddatli sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartnomasi bo‘yicha esa — yozma shaklda yetkazish;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda va shartlarda sug‘urta zaxiralarini shakllantirish va joylashtirish;
 qonun hujjatlarida belgilangan tartibda har yili majburiy auditorlik tekshiruvidan o‘tish;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda bir yilda kamida bir marta aktuar tekshiruvdan o‘tish;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan shakllar bo‘yicha, tartibda va muddatlarda yillik moliyaviy hisobotni e’lon qilish;
 qonun hujjatlarida belgilangan tartibda buxgalteriya hisobini yuritish, moliyaviy, statistik, soliq axborotini va boshqa axborotni tuzish.
 Sug‘urtalovchi qonun hujjatlariga va o‘zi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham olishi mumkin.
 14. Sug‘urtalovchilar sug‘urtani amalga oshirish bilan bevosita bog‘liq bo‘lmagan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishlari mumkin emas, qonun hujjatlarida va mazkur Nizomda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
 15. Sug‘urtalash brokeri — sug‘urtalanuvchining nomidan va uning topshirig‘i bo‘yicha sug‘urta shartnomasi tuzish va uni bajarishni tashkil etish faoliyatini amalga oshiradigan yuridik shaxs. Sug‘urtalash brokeri faoliyati sug‘urta sohasidagi faoliyatning boshqa turlari bilan qo‘shib olib borilishi mumkin emas, qayta sug‘urtalash brokerining faoliyati bundan mustasno.
 Qayta sug‘urtalash brokeri — o‘z nomidan va sug‘urtalovchining topshirig‘i bo‘yicha qayta sug‘urtalash shartnomasini tuzish va bajarishni tashkil etish faoliyatini amalga oshiradigan, qayta sug‘urtalash shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalanuvchi sifatida ish ko‘radigan yuridik shaxs.
 Sug‘urtalash va qayta sug‘urtalash brokerlari sug‘urtalovchilarning ustav kapitallarida qatnashishga haqli emas.
 16. Sug‘urtalash va qayta sug‘urtalash brokerlari quyidagi huquqlarga ega:
 o‘z vakolatlari doirasida sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash)ning har qanday turi bo‘yicha vositachilik faoliyatini amalga oshirish;
 sug‘urtalovchidan litsenziya mavjudligi, ustav fondi miqdorlari, sug‘urta zaxiralari va qabul qilingan majburiyatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni, shuningdek uning to‘lovga qodirligi va moliyaviy barqarorligining boshqa ko‘rsatkichlarini olish;
 ekspert va maslahat xizmatlari ko‘rsatish;
 qonun hujjatlarida va shartnomada belgilangan boshqa huquqlar.
 17. Sug‘urtalash va qayta sug‘urtalash brokerlari quyidagilarga majbur:
 sug‘urta faoliyati to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya qilish;
 mijozlarning so‘rovlari bo‘yicha sug‘urta shartnomasi tuzish va bajarish bo‘yicha to‘liq, ishonchli va xolisona axborotni taqdim etish;
 mijozning tijorat siri va boshqa sirini tashkil etadigan ma’lumotlarni oshkor qilmaslik;
 sug‘urta bitimlari va operatsiyalarini tuzishda mustaqillik va betaraflikka rioya qilish;
 qonun hujjatlarida va shartnomada belgilangan boshqa majburiyatlarni bajarish.
 18. Sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) brokeri o‘zi bilan sug‘urtalanuvchi o‘rtasida tuzilgan shartnoma asosida xizmatlar ko‘rsatadi.
 Sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) brokerlari xizmatlariga haq to‘lash vositachilik taqdirlash puli shaklida amalga oshiriladi, uning miqdori shartnomada belgilanadi.
 19. Sug‘urtalash va qayta sug‘urtalash brokerlari sug‘urta turlari bo‘yicha tushuntirish ishlari olib boradilar, sug‘urtalovchilar tomonidan taklif etilgan dasturlar va sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartlarini ularning samaradorligi yuzasidan tekshiradilar va ulardan eng maqbul variantni tanlab oladilar.
 20. Sug‘urta agenti — sug‘urtalovchining nomidan va uning topshirig‘i bo‘yicha sug‘urta shartnomasi tuzish va uni bajarishni tashkil etish faoliyatini amalga oshiradigan yuridik yoki jismoniy shaxs.
 Sug‘urtalovchining boshqaruv organlari rahbarlari sug‘urta agenti bo‘lishi mumkin emas.
 21. Sug‘urta agenti quyidagi huquqlarga ega:
 sug‘urtalovchi tomonidan berilgan vakolatlar doirasida, shu jumladan sug‘urtaning majburiy turlari bo‘yicha sug‘urtaning har qanday turi bo‘yicha vositachilik faoliyatini amalga oshirish;
 sug‘urtaga qabul qilinayotgan sug‘urta tavakkalchiligini baholashda, sug‘urta hodisasi yuz berganda sug‘urta to‘lovini to‘lashda va shuningdek sug‘urtalanuvchi tomonidan sug‘urta mukofoti to‘liq hajmda va sug‘urta shartnomasida belgilangan muddatlarda to‘lanishida zarur yordam berish;
 sug‘urtalovchidan litsenziya mavjudligi, ustav fondi miqdorlari, sug‘urta zaxiralari va qabul qilingan majburiyatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni, shuningdek uning to‘lovga qodirligi va moliyaviy barqarorligining boshqa ko‘rsatkichlarini olish;
 sug‘urta shartnomasini tuzish uchun zarur hujjatlarni (sug‘urta polisini) tayyorlash va rasmiylashtirish;
 sug‘urtalanuvchidan qabul qilib olinayotgan tavakkalchiliklar to‘g‘risida sug‘urtalovchiga to‘liqroq axborot berish maqsadida sug‘urtalanuvchining shaxsiy hayotiga xalaqit qilmasdan umumiy ma’lum bo‘lgan manbalardan tavakkalchilik va sug‘urtalanuvchi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘plash;
 qonun hujjatlarida va shartnomada belgilangan boshqa huquqlar.
 22. Sug‘urta agenti quyidagilarga majbur:
 sug‘urta shartnomasi tuzishda va sug‘urta tovonini to‘lashda hujjatlarni, shuningdek sug‘urtaga oid boshqa hujjatlarni to‘g‘ri va o‘z vaqtida rasmiylashtirishga ko‘maklashishga;
 sug‘urta tariflari, sug‘urtalovchilar tomonidan taklif etilayotgan sug‘urtalash shartlari, litsenziya mavjudligi, ustav fondi miqdorlari, sug‘urta zaxiralari va qabul qilingan majburiyatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni, shuningdek uning to‘lovga qodirligi va moliyaviy barqarorligining boshqa ko‘rsatkichlari to‘g‘risidagi axborotga ega bo‘lish;
 sug‘urta shartnomasini rasmiylashtirishda sug‘urtalanuvchi to‘g‘risidagi imkoni bo‘lgan axborotlarga ega bo‘lish, unga sug‘urta tavakkalchiligini pasaytirishga va sug‘urta hodisasi yuz berishi ehtimolini kamaytirishga yo‘naltirilgan aniq chora-tadbirlarni amalga oshirishni taklif etish;
 ishda qonun hujjatlari, shu jumladan mazkur Nizom talablariga qat’iy amal qilish;
 sug‘urtalanuvchilarga ularning so‘rovlari bo‘yicha sug‘urtalashning amaldagi shartlari to‘g‘risida batafsil va to‘g‘ri axborot berish;
 sug‘urta hujjatlarida nazarda tutilgan rekvizitlarni o‘chirib yozishga, tozalashga va tuzatishlarga yo‘l qo‘ymasdan tartibli va aniq to‘ldirgan holda sug‘urta shartnomalarini yangi muddatga to‘g‘ri tuzish va o‘z vaqtida qayta rasmiylashtirish;
 belgilangan shakllar bo‘yicha tuzilgan sug‘urta shartnomalari va olingan sug‘urta mukofoti summalari hisobini yuritish;
 sug‘urta hujjatlarining saqlanishini ta’minlash;
 mijozning tijorat sirini yoki boshqa sirini tashkil etgan holatlarga nisbatan maxfiylikni saqlash;
 sug‘urtalovchi tomonidan sug‘urta shartnomasi mobaynida tavakkalchilik shart-sharoitlari jiddiy ravishda o‘zgarishiga tegishli har qanday axborot o‘z vaqtida olinishini, shuningdek sug‘urta e’tirozlari paydo bo‘lganda va ularni tartibga solish jarayonida sug‘urtalovchi va sug‘urtalanuvchi o‘rtasida axborotlarning o‘z vaqtida va sifatli ayirboshlanishini ta’minlash;
 tegishli bitim mavjud bo‘lgan taqdirda sug‘urtalovchining topshirig‘i bo‘yicha va uning hisobidan sug‘urta to‘lovlari to‘lanishini tashkil etish;
 qonun hujjatlarida va shartnomada belgilangan boshqa majburiyatlarni bajarish.
 23. Sug‘urta agentlari o‘z faoliyatini sug‘urtalovchilar bilan tuzilgan topshiriq shartnomalari (agent bitimlari) asosida amalga oshiradilar.
 Sug‘urta agenti o‘z faoliyatini faqat o‘zi shartnoma (agent bitimi) tuzgan sug‘urtalovchining reyestriga kiritilgandan keyin amalga oshirishi mumkin.
 Sug‘urta agentlari xizmatlariga haq to‘lash sug‘urta agenti bilan tuzilgan sug‘urta shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofotlari (to‘lovlar)dan vositachilik taqdirlash puli shaklida amalga oshiriladi.
 24. Quyidagilarga:
 sug‘urta agentlari tomonidan tegishli litsenziyalarni olmagan sug‘urtalovchilar nomidan sug‘urta shartnomalari tuzilishiga;
 agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida boshqacha qoidalar nazarda tutilmagan bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasi hududida belgilangan tartibda ro‘yxatga olinmagan xorijiy sug‘urta tashkilotlari nomidan sug‘urta shartnomalari tuzish bilan bog‘liq bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi hududida sug‘urta bo‘yicha sug‘urta agentlarining vositachilik faoliyatiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 25. Sug‘urta agentlari — jismoniy shaxslar sug‘urta shartnomalari bo‘yicha o‘z nomlariga, to‘lovlar amalga oshirilganda esa yaqin qarindoshlari (otasi, onasi, xotini, eri, o‘g‘li, qizi, opa-singillari va aka-ukalari) nomiga hujjatlarni yozishga, shuningdek o‘z foydasiga sug‘urta shartnomasi tuzishga va bunda ushbu sug‘urta shartnomasi bo‘yicha sug‘urta agenti sifatida ish ko‘rishga haqli emas.
 26. Adjaster yoki adjaster tashkiloti — bu sug‘urtalovchining topshirig‘i bo‘yicha quyidagi xizmatlarni ko‘rsatadigan tegishli ravishda jismoniy yoki yuridik shaxs:
 sug‘urta hodisasi yuz bergandan keyin sug‘urta obyektini ko‘zdan kechirish va tekshirish;
 sug‘urta hodisasining holatlari va tavakkalchilik majburiyatlarini tahlil qilish;
 sug‘urta obyekti shikastlanishi sabablarini va sug‘urta hodisasi mavjudligini aniqlash;
 sug‘urta hodisasi mavjud bo‘lgan taqdirda sug‘urta hodisasi oqibatida paydo bo‘lgan shikastlanish darajasi va zarar miqdorini aniqlash;
 sug‘urtalovchining majburiyatlaridan kelib chiqib to‘lanishi kerak bo‘lgan sug‘urta tovoni summasini aniqlash;
 sug‘urtalovchi uchun sug‘urta hodisasi bo‘yicha ekspert xulosa tuzish.
 Adjaster (adjaster tashkiloti) o‘z faoliyatini sug‘urtalovchi (sug‘urtalanuvchi) bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradi.
 27. Adjaster (adjaster tashkiloti) quyidagi huquqlarga ega:
 o‘zi adjaster xizmatlari ko‘rsatadigan sug‘urtalovchi (sug‘urtalanuvchi)ni erkin tanlash;
 sug‘urta voqeasi (sug‘urta hodisasi)ni o‘rganish uchun sug‘urtalovchi (sug‘urtalanuvchi)dan zarur axborotni so‘rash va olish;
 sug‘urta hodisasi yuz bergandan so‘ng sug‘urta obyektini ko‘zdan kechirish va tekshirish;
 o‘zi obyektni sirtdan ko‘zdan kechirganligi to‘g‘risidagi dalolatnomani rasmiylashtirish (zaruriyat bo‘lganda texnik vositalarni qo‘llagan holda);
 faoliyati sug‘urta obyektlariga daxldor bo‘lgan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlaridan yuridik ahamiyatga ega bo‘lgan zarur ma’lumotlarni belgilangan tartibda so‘rash va olish;
 qonun hujjatlarida va shartnomada belgilangan boshqa huquqlar.
 28. Adjaster (adjaster tashkiloti) quyidagilarga majbur:
 tegishli bilimlarga ega bo‘lish yoki o‘z shtatida tegishli professional bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarga ega bo‘lish;
 sug‘urta hujjatlari saqlanishini ta’minlash;
 mijozning tijorat siri yoki boshqa sirini tashkil etadigan holatlarga nisbatan maxfiylikni saqlash;
 maxsus o‘rganishni talab etadigan ma’lumotlarni to‘g‘ri va o‘z vaqtida tahlil qilish uchun mumkin bo‘lgan chora-tadbirlarni ko‘rish;
 qonun hujjatlarida va shartnomada belgilangan boshqa majburiyatlarni bajarish.
 29. Adjaster xizmati ko‘rsatilishi natijalari ekspert hisobot shaklida rasmiylashtiriladi, undan sug‘urtalovchi tomonidan zararlarni to‘lashda va sud nizolarini hal etishda foydalanilishi mumkin.
 Adjaster (adjaster tashkiloti)ning ekspert hisobotidagi xulosalar mustaqil sug‘urta ekspertizasi davomida qayta ko‘rib chiqilishi mumkin.
 30. Aktuariy yoki aktuar tashkilot — bu tegishli ravishda quyidagilarni o‘z ichiga oladigan aktuar xizmatlar ko‘rsatuvchi jismoniy yoki yuridik shaxs:
 sug‘urta hodisasi yuz berishining matematik jihatdan muqarrarligi hisobini amalga oshirish, ham alohida tavakkalchilik guruhlarida, ham umuman jami sug‘urta bo‘yicha zarar yetkazish oqibatlari og‘irligi chastotalari va darajasini aniqlash;
 sug‘urtalovchining (qayta sug‘urtalovchining) zarur sug‘urta zaxiralari va fondlarini matematik asoslash va hisoblash, ularni shakllantirish metodlarini ishlab chiqish;
 sug‘urtalovchi tomonidan investitsiyalar sifatida yig‘ilgan badallardan foydalanishda kapital qo‘yish normasi va netto-stavka miqdori o‘rtasidagi bog‘liqlikni belgilash, bu tarif stavkalarini investitsiya daromadi summasiga kamaytirishga ko‘maklashadi;
 sug‘urtalash jarayonini tashkil etish uchun zarur xarajatlarni asoslash va sug‘urta xizmatlari tannarxini hisoblash;
 sug‘urtalashning (qayta sug‘urtalashning) har bir turi bo‘yicha tarif stavkalarini sug‘urtalovchilar uchun ularni o‘tkazishning uzoq muddatli va qisqa muddatli xarakterini hisobga olgan holda belgilash;
 sug‘urtalovchining (qayta sug‘urtalovchining) investitsiya faoliyati natijalarini aktuar hisoblashdan foydalangan holda baholash;
 sug‘urtalovchining (qayta sug‘urtalovchining) daromadlarini sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash)ning har xil turlari bo‘yicha rejalashtirish.
 Aktuariy (aktuar tashkilot) faqat aktuar faoliyatni amalga oshirishga haqlidir.
 Aktuariy (aktuar tashkilot) o‘z faoliyatini sug‘urtalovchi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradi.
 31. Aktuariy (aktuar tashkilot) quyidagi huquqlarga ega:
 sug‘urtalovchilar bilan aktuar xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha mustaqil ravishda shartnoma tuzish;
 ishonchli aktuar xulosa tuzish uchun zarur bo‘lgan barcha axborotlar sug‘urtalovchi tomonidan taqdim etilmagan taqdirda aktuar tekshirish o‘tkazishni rad etish;
 aktuar tekshirish o‘tkazishda qatnashishga boshqa aktuariylar va boshqa mutaxassislarni belgilangan tartibda jalb etish;
 qonun hujjatlariga va shartnomaga muvofiq boshqa huquqlar.
 32. Aktuariy (aktuar tashkilot) quyidagilarga majbur:
 qonun hujjatlari talablariga rioya qilish;
 aktuar tekshirishni amalga oshirishda olingan axborotning maxfiyligiga rioya qilish;
 aktuar xulosada aktuar hisoblashlarning kamchiliklarini va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflarni aks ettirish;
 qonun hujjatlariga va shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlarni bajarish.
 33. Aktuariy, agar u aktuar tashkilot shtatida turgan bo‘lsa yoki uning bilan aktuar tashkilot o‘rtasida fuqarolik — huquqiy tusdagi shartnoma tuzilgan bo‘lsa aktuar tekshirishni o‘tkazishga jalb etilishi mumkin.
 Aktuariy aktuar tashkilot oldida sifatsiz aktuar tekshiruvni o‘tkazish, tijorat sirini oshkora qilish va aktuar tashkilot uchun zarar yetkazgan boshqa xatti-harakatlar natijasida yetkazilgan zarar yuzasidan javob beradi.
 34. Aktuarlar aktuar xizmatlari ko‘rsatish uchun O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda aktuariy malaka sertifikatini olishi shart.
 Aktuar tashkilotlar o‘z shtatida aktuariy malaka sertifikatiga ega bo‘lgan kamida 1 aktuarga ega bo‘lishi kerak.
 35. Aktuar tashkilot (aktuariy) faoliyati natijalari hisobot tarzida rasmiylashtiriladi. Aktuar tashkilot (aktuariy) hisobotidagi xulosalar mustaqil ekspertiza davomida qayta ko‘rib chiqilishi mumkin.
 36. Assistans xizmatlari ko‘rsatuvchi yuridik va jismoniy shaxslar sug‘urtalash shartnomasi doirasida sug‘urtalanuvchilarga (sug‘urtalangan shaxslarga, foyda ko‘ruvchilarga) hamda sug‘urtalovchilarga texnik, tibbiy va boshqa xizmatlar ko‘rsatadilar, shuningdek ularga moliyaviy yordam ko‘rsatadilar.
 Assistans xizmatlari ko‘rsatuvchi yuridik va jismoniy shaxslar o‘z faoliyatini sug‘urtalovchi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradilar.
 Assistans xizmatlariga faqat sug‘urtalovchilar tomonidan, sug‘urtalanuvchilar (sug‘urtalangan shaxslar)ning ishtirokisiz haq to‘lanadi.
 37. Assistans xizmatlari ko‘rsatuvchi yuridik va jismoniy shaxslar quyidagi huquqlarga ega:
 sug‘urtalovchilar bilan assistans xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha mustaqil ravishda shartnoma tuzish;
 sug‘urtalovchi tomonidan assistans xizmatlari ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan barcha axborotlar taqdim etilmagan taqdirda assitans xizmatlari ko‘rsatishni rad etish;
 assistans xizmatlari ko‘rsatishga zarur mutaxassislarni belgilangan tartibda jalb etish;
 assistans xizmatlari ko‘rsatish yuzasidan shartnomaga muvofiq majburiyatlarning bajarilishini talab qilish;
 qonun hujjatlari va shartnomada nazarda tutilgan boshqa huquqlar.
 38. Assistans xizmatlari ko‘rsatuvchi yuridik va jismoniy shaxslar quyidagilarga majbur:
 sug‘urtalanuvchilardan (sug‘urtalangan shaxslardan) sug‘urta hodisalari (holatlari) to‘g‘risidagi xabarlarning kecha-kunduz qabul qilinishini tashkil etish va sug‘urtalanuvchilarga (sug‘urtalangan shaxslarga) sug‘urta shartnomasi doirasida, taqdim etilgan sug‘urta polisi asosida zarur yordam ko‘rsatish;
 sug‘urtalash hollarini ko‘rib chiqish va tartibga solish chora-tadbirlarini ko‘rish;
 sug‘urtalanuvchilarga (sug‘urtalangan shaxslarga) chaqiruv qabul qilingan vaqtdan boshlab imkoni boricha eng qisqa muddatlarda zudlik bilan zarur yordam va xizmatlar ko‘rsatishning tashkil etilishini ta’minlash;
 qonun hujjatlariga va shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatni bajarish.
 39. Sug‘urta syurveyeri — quyidagilar bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs:
 sug‘urta shartnomasi tuzilgungacha sug‘urta obyektini ko‘zdan kechirish va tekshirish;
 barcha faktlarni va tavakkalchilik holatlarini tahlil qilish, sug‘urta shartnomasi tuzilgungacha tavakkalchilik darajasini aniqlash;
 sug‘urtalashning tekshirilayotgan obyekti bo‘yicha ekspert xulosasi tuzish.
 Sug‘urta ekspertizasi o‘tkazishga vakolatli sug‘urta syurveyeri mutaxassislari (ekspertlari)ning ish tartibi sug‘urta syurveyerining ichki hujjatlarida belgilanadi.
 Sug‘urta syurveyeri o‘z faoliyatini sug‘urtalovchi (sug‘urtalanuvchi) bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradi.
 40. Sug‘urta syurveyeri quyidagi huquqlarga ega:
 xizmatlar ko‘rsatiladigan sug‘urtalovchini (sug‘urtalanuvchini) erkin tanlash;
 sug‘urta obyektini o‘rganish uchun sug‘urtalanuvchidan (sug‘urtalovchidan) zarur axborotlarni so‘rash va olish;
 davlat hokimiyati va boshqaruvi organlaridan, faoliyati sug‘urta obyektlariga taalluqli bo‘lgan boshqa tashkilotlardan zarur ma’lumotlarni so‘rash va olish;
 qonun hujjatlari va shartnomada nazarda tutilgan boshqa huquqlar.
 41. Sug‘urta syurveyeri quyidagilarga majbur:
 tegishli bilimlarga ega bo‘lish yoki o‘z shtatida tegishli professional bilimlar va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarga ega bo‘lish;
 syurveyer tomonidan o‘tkaziladigan ekspertizaga daxldor bo‘lgan barcha shaxslarning huquqlariga rioya qilinishini ta’minlash;
 ekspertiza o‘tkazish uchun tomonlar taqdim etgan hujjatlarning saqlanishini ta’minlash;
 mijozning tijorat yoki boshqa siri bo‘lgan faktlarning maxfiyligini saqlash;
 qonun hujjatlariga va shartnomagan muvofiq boshqa majburiyatlarni bajarish.
 42. Sug‘urta syurveyeri faoliyati natijalari ekspert hisoboti tarzida rasmiylashtiriladi, undan sug‘urtalovchi (sug‘urtalanuvchi) tomonidan sug‘urtalash (qayta sug‘urtalash) shartnomasini tuzishda foydalanilishi mumkin.
 Sug‘urta syurveyerining ekspert hisobotidagi xulosalar mustaqil sug‘urta ekspertizasi davomida qayta ko‘rib chiqilishi mumkin.
 43. Sug‘urta bozorining professional qatnashchilari o‘z zimmasiga olingan majburiyatlarning bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
 44. Sug‘urta faoliyatini amalga oshirishning umumiy shartlari, tavsiya etilayotgan sug‘urta bitishuvlari va operatsiyalari ro‘yxati, sug‘urta tariflari, sug‘urtalash turlari va muddatlari ochiq axborot hisoblanadi hamda sug‘urtalash siri va tijorat siri predmeti bo‘lishi mumkin emas.
 45. Sug‘urta bozorining sug‘urtalovchilarini va boshqa professional qatnashchilarini qayta tashkil etish va tugatish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 
 Sug‘urtalovchilarni qayta tashkil etish O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining ruxsati bilan amalga oshiriladi.