Tijorat banklari kredit siyosatiga nisbatan qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 
 1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi tomonidan 2000-yil 22-fevralda 429-son bilan tasdiqlangan Tijorat banklari kredit siyosatiga nisbatan qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomga (ro‘yxat raqami 905, 2000-yil 2-mart) (O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralarining me’yoriy hujjatlari axborotnomasi, 2000-y., 5-son) ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
 1. 2-bandning ikkinchi xatboshisi rus tilidagi matni “sootnosheniye mejdu” degan so‘zlardan keyin “dolgosrochnimi i” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin.
 2. 2.9-bandda:
 birinchi xatboshidan uchinchi jumla chiqarib tashlansin; 
 quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
 “Jismoniy shaxslarga berilgan iste’mol kreditlari va qarzlarning to‘liq qiymatini hisoblash mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq tartibda amalga oshiriladi.”;
 ikkinchi — to‘rtinchi xatboshilar uchinchi — beshinchi xatboshilar deb hisoblansin.
 3. Mazkur o‘zgartirish va qo‘shimchalarning ilovasiga muvofiq tahrirda ilova bilan to‘ldirilsin.
 Mazkur Tartib jismoniy shaxslar — iste’molchilarga (bundan buyon matnda qarz oluvchilar deb yuritiladi) berilgan iste’mol kreditlari va qarzlarning to‘liq qiymatini hisoblash tartibini belgilaydi. 
 1. Mazkur Tartibda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: 
 kredit yoki qarzning to‘liq qiymati (bundan buyon matnda KTQ deb yuritiladi) — iste’mol krediti yoki qarz olish bilan bog‘liq to‘lovlarining haqqoniy, yillik va samarali hisoblashdagi foiz stavkasi hamda to‘liq qiymati; 
 shartnoma — tijorat banklari va ularning filiallari (bundan buyon matnda banklar deb yuritiladi) tomonidan qarz oluvchilarga pul mablag‘larini to‘lovlilik, muddatlilik va qaytarishlilik shartlari asosida berilishini nazarda tutuvchi kredit yoki qarz shartnomasi.
 2. KTQni hisoblab chiqishda qarz oluvchining quyidagi to‘lovlari hisobga olinadi:
 a) asosiy qarz va foizlar bo‘yicha to‘lovlar;
 b) bank foydasiga amalga oshiriladigan to‘lovlar — agar bunday to‘lovlar shartnoma shartlariga muvofiq qarz oluvchining majburiyatlariga kirsa va/yoki kredit yoki qarz berilishi bunday to‘lovlarni amalga oshirilishi bilan bog‘liq bo‘lsa;
 v) uchinchi shaxslar foydasiga amalga oshiriladigan to‘lovlar, agar bunday to‘lovlar shartnoma shartlariga muvofiq qarz oluvchining majburiyatlariga kirsa, shu jumladan quyidagi to‘lovlar: 
 sug‘urta tashkiloti foydasiga amalga oshirilgan to‘lovlar, agar sug‘urta shartnomasi bo‘yicha sug‘urta hodisasi yuzaga kelgan taqdirda naf oluvchi bo‘lib bank hisoblansa;
 qarz oluvchining majburiyatlari ta’minotiga qabul qilingan va garovga qo‘yuvchining ixtiyorida qoladigan garov predmetini garov shartnomasi bo‘yicha sug‘urta qilishda qarz oluvchi tomonidan sug‘urta tashkilotining foydasiga amalga oshirilgan to‘lovlar; 
 qarz oluvchi tomonidan kafolat (kafillik) olish uchun kafolat beruvchiga (kafilga), shuningdek garovga topshirilayotgan mulkni baholash uchun baholovchi tashkilotga to‘langan to‘lovlar;
 mijozlarni jalb qilish, ular tomonidan kredit yoki qarz olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni tekshirish, ushbu hujjatlarni bankka topshirish, kredit yoki qarzlarni qoplash hisobiga bank mijozlaridan to‘lovlar va pul o‘tkazmalarini qabul qilish bo‘yicha bankka xizmat ko‘rsatadigan tashkilotlar (vositachilar) hisobiga amalga oshirilgan to‘lovlar. 
 Bank tomonidan KTQ ko‘rsatkichining hisob-kitobi shartnoma muddati tugagunga qadar mazkur bandda nazarda tutilgan barcha to‘lovlarni hisobga olgan holda amalga oshiriladi. 
 3. KTQ hisob-kitobiga quyidagilar kiritilmaydi:
 a) qarz oluvchining uchinchi shaxslar foydasiga amalga oshiradigan to‘lovlari, mazkur Tartibning 2-bandida ko‘rsatilgan to‘lovlar bundan mustasno;
 b) qarz oluvchining shartnoma shartlarini bajarilmasligi bilan bog‘liq to‘lovlari, shu jumladan neustoyka va boshqa turdagi jarimalar.
 v) bank plastik kartalaridan foydalangan holda berilgan kreditlar (qarzlar) bo‘yicha to‘lovlar, xususan:
 valyuta hisobvarag‘idan (ajratilgan kredit valyutasidan) farqli o‘laroq, boshqa valyutada amalga oshirilgan operatsiyalar bo‘yicha undirilgan komissiyalar; 
 bank kartasini chiqarish va unga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq komissiyalar;
 kredit (qarz) summalarini bankomatlardan foydalangan holda naqd pulda olganligi uchun to‘langan komissiyalar.
 4. Banklar quyidagi hollarda KTQni hisoblab chiqishlari shart: 
 a) shartnoma tuzilganda;
 b) kredit yoki qarz olish istagini bildirgan qarz oluvchilarga kredit yoki qarz olish shartlari haqidagi ma’lumotlarni taqdim etish vaqtida. Agar ma’lumotlar taqdim etish vaqtida mazkur Tartibning 2-bandida nazarda tutilgan ayrim to‘lovlar miqdorini aniqlash imkoni bo‘lmasa, u holda bank tomonidan unga ma’lum bo‘lgan shu turdagi to‘lovlarga amal qilishi hamda kredit yoki qarz olish istagini bildirgan qarz oluvchilarga shu to‘lovlarning manbalarini oshkor qilishi lozim (masalan, KTQni hisoblashda tariflaridan foydalanilgan sug‘urta kompaniyasining nomi va boshqalar).
 5. KTQni hisoblashda qarz oluvchining kredit yoki qarz bo‘yicha amalga oshirib bo‘lgan to‘lovlari ular haqiqatda to‘langan vaqtda, kelajakda amalga oshiradigan to‘lovlari esa, shartnoma tuzilgan sanada ma’lum bo‘lgan kredit yoki qarz berish shartlariga asosan to‘lovlarni to‘lash jadvali bo‘yicha hisobga olinadi.
 Agar garov predmetini sug‘urtalanishi shartnoma tuzilgan sanadan keyin amalga oshiriladigan bo‘lsa, u holda bank qarz oluvchidan sug‘urta kompaniyasiga amalga oshirilishi mo‘ljallanayotgan to‘lov summasini aniqlashi va shu summadan kelib chiqqan holda KTQni hisoblab chiqishi shart.
 6. Agar kredit yoki qarzning foiz stavkasi bazaviy ko‘rsatkichlarga (Markaziy bankning qayta moliyalashtirish stavkasi, inflatsiya darajasi va boshqalar) bog‘langan bo‘lsa, u holda bank KTQni hisoblashda shu kundagi bazaviy ko‘rsatkichlarning miqdoridan foydalanadi.
 7. Banklar KTQni dasturiy vositalaridan foydalangan holda hisoblaydi. Bunda, Microsoft EXCEL dasturining ChISTVNDOX funksiyasidan foydalanish tavsiya etiladi (agar Microsoft EXCELning versiyasi ingliz tilida bo‘lsa, u holda XIRR funksiyasi).
 8. Banklar o‘zlarining rasmiy veb say-saytlarida potensial qarz oluvchilarga KTQni mustaqil hisoblab chiqish imkoniyatini yaratib berishlari lozim. Bunda banklar KTQning hisob-kitob tartibini va uni hisoblab chiqishdagi to‘lovlarning ro‘yxatini oshkor qilishlari kerak. 
 9. KTQni hisoblashda verguldan keyin bir belgigacha yaxlit qilib hisoblanadi. Agar verguldan keyingi ikkinchi belgi “5” ga teng va undan yuqori bo‘lsa, u holda ikkinchi belgi bir birlikka oshiriladi. 
 Masalan: KTQ ko‘rsatkichi 18,66 ni tashkil qildi. U yaxlit qilib hisoblangach — 18,7 hosil bo‘ladi.
 10. Banklar KTQning miqdorini qarz oluvchilar bilan tuziladigan shartnomalarda ko‘rsatishlari shart. KTQ miqdori shartnomaning birinchi varag‘ining o‘ng yuqori burchagida, kvadrat shakldagi ramka ichiga, oq fonda qora rang bilan, 16 o‘lchamdan kam bo‘lmagan yaxshi o‘qiladigan shrift bilan, raqam va so‘zlar bilan yoziladi.
 11. Banklar qarzdorga KTQ miqdori to‘g‘risidagi ma’lumot bilan birga, shartnoma tuzish paytida uning mutlaq qiymatini, ya’ni kredit yoki qarzning asosiy qiymati, foizlari, komission va boshqa to‘lovlar, shu jumladan amaldagi ta’riflar bo‘yicha uchinchi shaxs foydasiga to‘lanadigan to‘lovlarni, agar bunday to‘lovlar qarzdorning majburiyati bo‘yicha shartnoma shartlaridan kelib chiqadigan bo‘lsa, ularni alohida ko‘rsatgan holda yozma ma’lumot taqdim etadi.
 12. Banklar ommaviy axborot vositalari orqali kredit yoki qarz to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qilganlarida, ushbu e’londa bankka murojaat etilganida mijozlarga kredit yoki qarz olish bilan bog‘liq KTQni hisoblab berilishi haqida axborot berishlari lozim.”.