350 kishini hayotdan bevaqt olib ketgan aviahalokatga 25 yil to‘ldi. Osmonda sodir bo‘lgan eng yirik to‘qnashuvlar haqida fotoreportaj

Bundan roppa-rosa 25 yil oldin, 1996-yil 12-noyabr kuni Hindiston ustida parvoz qilayotgan ikki samolyotning to‘qnashuvi oqibatida qurbonlar soni bo‘yicha eng yirik aviahalokat yuz bergandi. O‘sha fojiada 349 kishi halok bo‘lgan. Shu va osmonda sodir bo‘lgan boshqa halokatlar haqida “Kommersant” fotoreportaj tayyorladi.

 1996-yil 12-noyabr kuni Hindistonning Charxi Dadri shahridan 5 km uzoqlikda Saudi Arabian Airlines aviakompaniyasining Boeing 747-168B yo‘lovchi samolyoti va Kazakhstan Airlines aviakompaniyasining Il-76TD yuk tashuvchi samolyoti to‘qnashib ketdi. Ikkala samolyotdagi odamlarning barchasi — Boeing 747 dan 312 nafar va Il-76 dan 37 nafar — jami 349 kishi halok bo‘ldi. Falokat sabablari sifatida uchuvchilarning ingliz tilini yaxshi bilmagani, Il-76 ekipajining dispetcher buyruqlarini noto‘g‘ri tushungani keltirilgan.

 1979-yil 11-avgustda “Aeroflot”ning ikkita Tu-134A samolyoti Ukrainaning Dneprodzerjinsk (hozirgi Kamenskoye) tumani osmonida to‘qnashdi. 178 kishi aviahalokat qurboniga aylandi. Halok bo‘lganlar orasida O‘zbekiston “Paxtakor” futbol klubining 17 nafar a’zosi ham bor edi (suratda ularga atalgan yodgorlik). Baxtsiz hodisaga dispetcherning xatosi sabab bo‘lgan.

 1976-yil 10-sentabrda Yugoslaviya (hozirgi Xorvatiya)ning Vrbovets shahri yaqinida British Airways aviakompaniyasining HS-121 Trident 3B hamda Inex-Adria Aviopromet aviakompaniyasining McDonnell Douglas DC-9-31 samolyotlari bir-biriga urildi.

 Vrbovets yaqinidagi halokatda 177 kishi halok bo‘ldi — ikkala samolyotdagi 176 kishi (Trident 3B da 63 nafar va DC-9 da 113 nafar odam), yerdagi bir kishi. To‘qnashuvga dispetcher xatosi sabab bo‘lgan. Suratda: qurbonlarning qarindoshlari ular xotirasiga atalgan yodgorlikka ketmoqda.

 1971-yil 30-iyulda Yaponiyaning Ivate prefekturasi osmonida All Nippon Airways aviakompaniyasining Boeing 727-281Adv yo‘lovchi samolyoti va Yaponiya havo kuchlarining F-86F qiruvchi samolyoti to‘qnashib ketdi. Avariyadan so‘ng Boeing boshqaruvni yo‘qotib, yerga qulab tushdi, qiruvchining uchuvchisi esa uni halokat joyidan olib ketishga muvaffaq bo‘ldi. Yo‘lovchi samolyot bortidagi 162 kishining barchasi halok bo‘ldi. Qiruvchi samolyotning uchuvchisi va instruktori halokatda aybdor deb topildi.

 1992-yil 22-dekabrda Liviyaning Tripoli tumani osmonida Libyan Arab Airlines aviakompaniyasiga qarashli Boeing 727-2L5 yo‘lovchi samolyoti Liviya Harbiyhavo kuchlarining MiG-23 qiruvchisi bilan to‘qnashib ketdi, natijada 157 kishi halok bo‘ldi. Qiruvchini boshqarayotgan ikki uchuvchi laynerni xavfsiz joyga olib o‘tishga muvaffaq bo‘ldi. Uchuvchilar va qiruvchining instruktori baxtsiz hodisada aybdor deb topildi.

 2006-yil 29-sentabrda Braziliyaning Matu Grosu shtati ustida Gol Transportes Aereos aviakompaniyasining Boeing 737-8EH yo‘lovchi samolyoti va ExcelAire aviakompaniyasining Embraer EMB-135BJ Legacy 600 xususiy samolyoti to‘qnashib ketdi. Boeing bortidagi 154 kishining barchasi halok bo‘ldi. Embraer esa chap qanoti shikastlangani uchun Syerra-di-Kachimbu aeroportiga favqulodda qo‘ndi, biroq bortda bo‘lgan yetti kishining hech biri jabrlanmagan. Dispetcherlar va xususiy samolyot uchuvchilari tomonidan qilingan bir qator xatolar falokatga sabab bo‘lgan.

 1978-yil 25-sentabr kuni AQShning San-Diego shahri ustida Pacific Southwest Airlines aviakompaniyasining Boeing 727-214 yo‘lovchi samolyoti va Cessna 172 xususiy samolyoti to‘qnashib ketdi. Ikkala layner ham turar joy hududlariga qulagan. Hodisada 144 kishi halok bo‘ldi — ikki samolyotdagi 137 kishi, yerdagi 7 kishi.

 To‘qnashuvga Boeing ekipajining Cessna 172 ni payqamay qolishi sabab bo‘lgan.

 1960-yil 16-dekabrda Nyu-Yorkda ikkita yo‘lovchi samolyoti — United Air Lines kompaniyasining Douglas DC-8-11 va Trans World Airlines kompaniyasining Lockheed L-1049-54 Super Constellation samolyotlari boshqa-boshqa aeroportlarga qo‘nishga tayyorlanish vaqtida to‘qnashib ketdi.

 Hodisadan keyin samolyotlar shahar ustiga quladi. Hammasi bo‘lib 134 kishi fojia qurboni bo‘ldi, ulardan 6 nafari yerda yurganlar edi. Halokatga Douglas samolyotining qo‘nish oldidan dispetcher belgilab bergan havo hududidan chiqib ketishi sabab bo‘lgan.

 1993-yil 8-fevralda Tehron osmonida Iran Air Tours aviakompaniyasining Tu-154M yo‘lovchi samolyoti va Eron harbiy havo kuchlarining Su-24 bombardimonchi samolyoti to‘qnashib ketdi. Tu-154M havoga ko‘tarilayotgan va Su-24 esa yerga qo‘nayotgan edi. Tu-154 bortidagi 131 kishining barchasi, Su-24 bortidan esa ikki kishi halok bo‘ldi. Hodisa sabablari sifatida bombardimonchining uchuvchilari va dispetcheri yo‘l qo‘ygan xatolar keltirildi.

 1956-yil 30-iyun kuni United Air Lines kompaniyasining Douglas DC-7 va Trans World Airlines kompaniyasining Lockheed L-1049-54-80 Super Constellation samolyotlari AQShning Katta kanyon hududi ustida to‘qnashib ketdi. Ikkala samolyotdagi odamlarning barchasi — DC-7 da 58 va L-1049 da 70 — jami 128 kishi halok bo‘ldi. Falokat sabablari yomon ob-havo sharoiti va uchuvchining kabinetida ko‘rishning cheklangani, deb ataldi.
 200 kishini o‘ldirgan charchoq, shturvaldagi yo‘lovchining xatosi, urib tushirilmagan harbiylar. O‘zbekistondagi aviahalokatlar tarixi