Alisher Usmonov Britaniyadagi mulkini sanktsiyalardan chiqarib oldi

Britaniya sanktsiyalari ostida qolgan Rossiyaning “USM Holdings” egasi Alisher Usmonov endilikda mamlakatdagi mulkiga egalik qilmasligini aytdi. Bu haqda “BBC” xabar berdi.
Ma'lum qilinishicha, Usmonovga tegishli bo'lgan Sarreydagi 82 million funtlik saroy va Londondagi uy milliarderga aloqador fondlarga topshirilgan. Britaniya hukumati Usmonov mamlakatdagi “aktivlarga kirish huquqini yo'qotgan”ini da'vo qilmoqda.
Urush boshlanganidan bir hafta o'tib, 3 mart kuni milliarder rossiyalik tadbirkorlarning “qora ro'yxati”ga kiritilgandi. Usmonovning aktivlari muzlatilib, uning o'ziga esa Britaniyaga kirish, mamlakatdagi kompaniyalariga esa u bilan har qanday biznes bitimlarini tuzish taqiqlangandi.
“Putin rejimiga aloqador oligarxlar va urushga chambarchas bog'liq bo'lgan shaxslarga zarba beramiz”, — degan Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri Liz Trass.
O'z navbatida, Alisher Usmonovning vakili “BBC”ga bergan intervyusida 68 yoshli milliarder endi Britaniyadagi aktivlarining katta qismiga egalik qilmasligini aytgan. Usmonovning umumiy aktivlari 14 milliard funt sterlingga (19 milliard dollar) baholanmoqda.
Hukumat ro'yxatida uning Britaniya mulklari orasida London shimolidagi hashamatli Bichvud-xaus (mutaxassislar tomonidan 82 million funt sterlingga baholangan) va Sarreydagi Satton-Pleys mulki bor.
Usmonov vakilining so'zlariga ko'ra, uning ko'plab mol-mulki va yaxtasi qaytarib bo'lmaydigan tarzda maqsadli jamg'armalarga o'tkazilgan. Bunday o'tkazish shartlari, qoida tariqasida, ta'sischi tomonidan keyinchalik o'zgartirilishi mumkin emas. Usmonov aktivlarni topshirish orqali ularning egasi bo'lishni to'xtatgani ma'lum qilingan.
“Milliarder ularni boshqara olmaydi yoki sotish bo'yicha shartnomalar tuza olmaydi, faqat ijara asosida foydalanishi mumkin”, — degan oligarxning vakili.
Usmonovning so'zlariga ko'ra, u mazkur fondlarning benefitsiarlaridan (pul oluvchi) olib tashlangan, pozitsiyalarini qarindoshlariga topshirgan.
Ta'kidlanishicha, milliarderning aktivlari 27 jurnalistik tashkiloti, jumladan “BBC”, “The Guardian” gazetasi va Rossiyada taqiqlangan OCCRP (Korruptsiya va uyushgan jinoyatchilikni o'rganish markazi) loyihasi tomonidan yaratilgan Russian Asset Tracker loyihasi yordamida aniqlangan.
Jurnalistlar Usmonovga aloqadorligi taxmin qilinayotgan 2,6 milliard funt sterlinglik aktivlarni topgan, biroq agar oligarx ularga egalik qilmasa, bu aktivlar sanktsiyalardan ozod qilinishi mumkin. Putinga aloqador boshqa biznesmenlar yo'qotishlardan qochish uchun xuddi shunday yo'ldan foydalanishi qo'shimcha qilingan.
“Bu usul boy odamlar orasida juda keng tarqalgan. Ular o'z bizneslarini, shaxsiy boyliklarini soliqqa tortishning maksimal samaradorligiga erishadigan tarzda tuzadi. Ko'pincha bu orqali ular soliqni optimallashtirish uchun egalik va nazorat qilish huquqidan kechadi. Aktiv sanktsiya ostida qolishi uchun, u sanskiyadagi shaxsning nazorat ostida bo'lishi yoki unga tegishli bo'lishi kerak. Mulk tuzilmasi qanchalik murakkab bo'lsa, uni aniqlash shunchalik qiyin bo'ladi”, — deydi advokat va sanktsiyalar bo'yicha ekspert Maykl O’Kin.
Sarrey grafligidagi Satton-pleys kimga tegishli?
Britaniya hukumati nomidagi uylarning qonuniy egalarini kuzatish nihoyatda qiyin. Ularning egasi Britaniyaning Virjiniya orollari yoki Men orolida ro'yxatdan o'tgan murakkab fondlar va kompaniyalar tarmog'i orqasida yashiringan. Hokimiyat yaqin vaqtgacha aktivning aniq egasini oshkor etilishini talab qilmagan.
Biroq “BBC” aktivlarga egalik qilgan ikki fondni va ularning Usmonovning uzoq yillik biznes hamkorlaridan biriga aloqadorligini aniqlashga muvaffaq bo'lgan. Bu odam G'arb sanktsiyalariga uchramagan, “Everton” futbol klubi egasi Farhod Moshiridir. U Usmonovning USM Holdings shirkatiga ham egalik qiladi.
xalqaro tadqiqotchi jurnalistlar konsortsiumida (ICIJ) Moshiri haqida boshqa materiallar bilan bir qatorda uning Virjiniya orollarida ro'yxatdan o'tgan Coney Holdings Limited kompaniyasining aktsiyadori bo'lganini tasdiqlovchi hujjat bor. 2014 yilgacha u Sarrey grafligidagi Sutton Place Property Unit Trust deb nomlangan muassasaning aktsiyalariga egalik qilgan. Shuning uchun qasr va Moshiri o'rtasida bevosita bog'lik bor.
Usmonovga jamg'armadan 6 million funt sterling miqdorida kredit liniyasi berilgan. U, shuningdek, Men orolidagi Hanley Limited aktsiyalariga ega bo'lgan Pauillac Trust benefitsiari edi. Hozirda unga qarshi Britaniya hukumati sanktsiya qo'llamoqchi.
Moshiri Pauillac fondi bilan bog'liq bo'lgan boshqa kompaniya Pauillac Properties Limited direktori lavozimida faoliyat olib borgan. Alisher Usmonov ushbu ikki fondga munosabati, shuningdek, ularning benefitsiari bo'lib qolishi yoki qolmasligi haqidagi savollarga javob berishdan bosh tortgan. Hujjatlarga ko'ra, u ilgari ularning ishlarida qatnashgan, ammo bugungi kunda mablag'lar va ularning mulkiga kim egalik qilishi sirligicha qolmoqda.
Moshiri vakilining “BBC”ga aytishicha, u Pauillac direktori lavozimini tark etgan va Moshiri Sarreya grafligidagi Sutton Place Property Unit Trust qasri bilan aloqasi yo'q. Vakil, shuningdek, Moshiri USM’dagi ulushlarining yarmini sotganini va yanada ko'prog'ini sotmoqchiligini qo'shimcha qilgan, ammo bu endi Rossiya qonunchiligida taqiqlangan. Shuningdek, u jamg'arma direktorlar kengashi a'zoligidan ham iste'foga chiqqani qayd etilgan.
Ta'kidlanishicha, offshor sxemalardan foydalanish hukumatlarga sanktsiyalangan aktivlar egalari haqida aniq tasavvurga ega bo'lishni qiyinlashtiradi.
“Britaniyaning Virjiniya orollari kabi ofshor moliya markazlari uzoq vaqtdan beri Kreml ma'murlari va kleptokratlar tomonidan ma'qullanib kelingan, shbu yurisdiktsiyalarda tashkil etilgan kompaniyalarining murakkab tarmoqlari Britaniya hukumatining  sanktsiyalarni amalga oshirish imkoniyatini cheklaydi”, — deydi Transparency International’ning Buyuk Britaniyadagi bo'limidan Stiv Gudrich.
Tashkilot hukumatni Britaniya hukmronligi va xorijdagi hududlari bilan offshor tizimlarni shaffofroq aniqlash uchun hamkorlik qilishga chaqirgan. Usmonovning vakili esa, uning tuzilmalarini “shaffof” deb atash noto'g'rligi  va bu milliarderning biznesmen va xayriyachi sifatidagi obro'siga putur yetkazishini qayd etgan.
“Janob Usmonovning kapitali muvaffaqiyatli, ba'zan xavfli, investitsiyalar va aktivlarni samarali boshqarish orqali yaratilgan”, — deydi u.
Avvalroq Kanada va Avstraliya ham Alisher Usmonovga qarshi sanktsiya kiritgandi. Shuningdek, Alisher Usmonovning Germaniya tortib olayotgan “Dilbar” yaxtasi qanday ko'rinishga ega va qanchaga baholangani ma'lum qilingan.