Moliyaviy xizmatlar iste’molchilari bilan o‘zaro munosabatlarni amalga oshirishda mikrokredit tashkilotlari va lombardlarning faoliyatiga qo‘yiladigan minimal talablar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq Markaziy bank boshqaruvi qaror qiladi: 
 1. Moliyaviy xizmatlar iste’molchilari bilan o‘zaro munosabatlarni amalga oshirishda mikrokredit tashkilotlari va lombardlarning faoliyatiga qo‘yiladigan minimal talablar to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Mikrokredit tashkilotlari to‘g‘risida”gi va “Mikromoliyalash to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq moliyaviy xizmatlar iste’molchilari bilan munosabatlarni amalga oshirishda mikrokredit tashkilotlari va lombardlarning (bundan buyon matnda kredit tashkilotlari deb yuritiladi) faoliyatiga qo‘yiladigan minimal talablarni belgilaydi. 
 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: 
 iste’molchilar — kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlaridan foydalanish istagida kredit tashkilotiga murojaat qilgan, ushbu xizmatdan foydalanayotgan yoki oldin foydalangan jismoniy va yuridik shaxslar; 
 kredit — kredit tashkiloti tomonidan berilayotgan kredit, mikroqarz yoki mikrokreditlar; 
 murojaat — iste’molchi (yoki uning vakili) tomonidan og‘zaki, yozma yoki elektron shaklda kredit tashkilotiga yuborilgan ariza, shikoyat yoki taklif. 
 2. Iste’molchilar kredit tashkilotini va ular tomonidan taqdim etilayotgan moliyaviy xizmatlarni erkin tanlash huquqiga ega.
 Kredit tashkiloti tomonidan bir xizmatning iste’molchiga qo‘shimcha xizmatdan foydalanish sharti bilan ko‘rsatilishi taqiqlanadi.
 3. Kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlari kredit tashkiloti va iste’molchi o‘rtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq ko‘rsatiladi. 
 Shartnomalarning matni iste’molchilar tushunishi uchun aniq va sodda tarzda bayon etilishi va kompyuter vositasida bosib chiqarishda 12 o‘lchamli shriftdan kam bo‘lmagan yoki shunga o‘xshash shriftni qo‘llagan holda Misrosoft Word matn redaktoridan foydalanilishi lozim. 
 Shartnomalarning matni davlat tilida tuziladi. Iste’molchi va kredit tashkiloti o‘zaro kelishivuga muvofiq shartnoma matni boshqa tilda ham tuzilishi mumkin.
 4. Kredit tashkiloti tomonidan ko‘rsatiladigan moliyaviy xizmatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar iste’molchiga oshkor etilishi lozim.
 Moliyaviy xizmatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar tijorat sirini o‘z ichiga olmasligi zarur.
 5. Kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlarini taqdim etish shartlari, ushbu shartlarning o‘zgarishi haqidagi ma’lumotlar kredit tashkilotining axborot stendlarida joylashtirib borilishi, shuningdek kredit tashkilotining rasmiy veb-saytida (mavjud bo‘lsa) e’lon qilinishi kerak.
 6. Iste’molchilarga kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar shartnomalar tuzilishidan avval bepul taqdim etilishi va tanishtirilishi shart.
 7. Iste’molchi kredit tashkilotining moliyaviy xizmatini ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomasini (kredit, mikrokredit, mikroqarz, mikrolizing va boshqalar bo‘yicha) imzo qo‘ymasdan oldin tanishib chiqishi uchun o‘zi bilan olib ketishga haqli. 
 Kredit tashkiloti iste’molchini shartnomaga imzo qo‘ymasdan oldin tanishib chiqishi uchun o‘zi bilan olib ketishga haqli ekanligi to‘g‘risida xabardor qilishi shart.
 8. Kredit tashkiloti tomonidan iste’molchilarga kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar davlat tilida yetkazilishi lozim. Bunda kredit tashkiloti moliyaviy xizmatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni boshqa tillarda ham taqdim etishga haqli.
 Kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarning matni lo‘nda, oddiy va ravon tilda bayon etilishi kerak.
 9. Iste’molchilarga kredit tashkiloti tomonidan ko‘rsatiladigan moliyaviy xizmatlar to‘liq va to‘g‘ri tushuntirilishi lozim.
 10. Mikrokredit tashkiloti tomonidan kredit bo‘yicha xizmat ko‘rsatish davrida iste’molchining og‘zaki yoki yozma so‘rovi olingan kundan e’tiboran bir ish kuni ichida unga quyidagi axborotlar yozma shaklda bir oyda bir marta bepul taqdim etiladi:
 kreditlash limiti;
 kredit bo‘yicha to‘langan pul mablag‘lari summasi;
 asosiy summa bo‘yicha qarz qoldig‘i;
 navbatdagi to‘lovlarning miqdori, tarkibi va muddatlari (to‘lovlar jadvali);
 kreditni muddatidan oldin qisman yoki to‘liq so‘ndirish istagi bildirilgan taqdirda to‘lash lozim bo‘lgan summalar miqdori;
 muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlik miqdori va tarkibi;
 kelib tushayotgan pul mablag‘lari kredit bo‘yicha qarzni so‘ndirishga yo‘naltirilishi haqida axborotlar.
 11. Kredit tashkiloti iste’molchining talabiga ko‘ra, quyidagi hujjatlarning kredit tashkiloti tomonidan tasdiqlangan nusxalarini bepul (bitta xizmatni ko‘rsatish shartnomasi bo‘yicha bir marta) beradi:
 kredit tashkiloti va iste’molchi tomonidan imzolangan moliyaviy xizmatni ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomani;
 iste’molchi tomonidan berilgan ariza (agar qonunchilik hujjatlariga muvofiq bunday arizaning rasmiylashtirilishi majburiy bo‘lsa yoki kredit tashkilotining ichki qoidalariga asosan kredit tashkiloti moliyaviy xizmatini ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomani tuzish chog‘ida bunday arizani rasmiylashtirilishi shart bo‘lganda);
 iste’molchiga kredit berilganligini tasdiqlovchi hujjat (order, to‘lov topshiriqnomasi, elektron to‘lov vositasiga pul mablag‘lari o‘tkazilganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma);
 kredit shartnomalari bo‘yicha iste’molchi tomonidan majburiyatlari to‘liq bajarilganligini tasdiqlovchi hujjat (ma’lumotnoma).
 Kredit tashkiloti iste’molchining talabiga ko‘ra, mazkur bandda nazarda tutilgan hujjatlarni ularni tayyorlash xarajatlaridan oshmaydigan haq evaziga cheklanmagan tarzda taqdim etishi mumkin. 
 Mazkur bandda nazarda tutilgan hujjatlarni taqdim etishning imkoni mavjud bo‘lmagan taqdirda, kredit tashkiloti tomonidan iste’molchiga bu haqda asosli ravishda yozma xabar berilishi lozim.
 12. Kredit tashkiloti iste’molchilarga ma’lumot berish uchun kredit tashkiloti moliyaviy xizmat ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomani tuzish chog‘ida ular bilan bog‘lanish aloqa vositalarini kelishib olishi va ushbu aloqa vositalari orqali bog‘lanish imkoniyatini ta’minlashi lozim.
 13. Iste’molchining tegishli so‘rovi kredit tashkilotida ro‘yxatdan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n ish kuni ichida kredit tashkiloti xizmatini ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnoma, iste’molchi tomonidan berilgan ariza va iste’molchiga kredit berilganligini tasdiqlovchi hujjat hamda bir ish kuni ichida kredit shartnomalari bo‘yicha iste’molchi tomonidan majburiyatlari to‘liq bajarilganligini tasdiqlovchi hujjat taqdim etiladi.
 14. Kredit tashkiloti iste’molchiga yoki uning vakiliga kredit tashkiloti moliyaviy xizmat ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnoma imzolangan kunda shartnomaning bitta asl nusxasini taqdim etishi kerak. 
 15. Kredit tashkilotining axborot stendlarida quyidagi axborotlar joylashtirilishi shart:
 kredit tashkilotining to‘liq nomi, manzili, filiallari manzillari, ish vaqti, bog‘lanish uchun aloqa telefonlari va elektron pochta manzili;
 iste’molchilarga moliyaviy xizmatlarni ko‘rsatish tartibi, shartlari va qiymati;
 kredit tashkiloti operatsiyalari bo‘yicha tariflar, foiz stavkalari va vositachilik haqlari to‘g‘risida.
 16. Kredit tashkiloti iste’molchini moliyaviy xizmatlarni ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnoma taraflarining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi haqida xabardor qilishi, shuningdek, iste’molchining talabiga ko‘ra, mazkur Nizomning 15-bandida ko‘rsatilgan axborotni taqdim etishi shart. 
 Taqdim etilayotgan xizmatlarning shartlari va qiymati haqidagi axborotni berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 17. Kredit tashkiloti iste’molchi bilan tuziladigan shartnoma shartlariga iste’molchining huquq va qonuniy manfaatlariga daxl qiladigan o‘zgartirishlarni kredit tashkiloti tomonidan bir tomonlama kiritilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 18. Kredit shartnomasi tuzilgunga qadar kredit tashkiloti iste’molchiga quyidagi axborotni taqdim etadi:
 kreditning eng ko‘p miqdorini;
 kreditdan foydalanish muddati;
 foiz stavkasining yillik nominal qiymati, shuningdek iste’molchi murojaat qilgan sanadagi kreditning to‘liq qiymati (shartnoma tuzish paytida uning mutlaq qiymatini, ya’ni kredit yoki qarzning asosiy qiymati, foizlari, komission va boshqa to‘lovlar, shu jumladan amaldagi tariflar bo‘yicha uchinchi shaxs foydasiga to‘lanadigan to‘lovlarni, agar bunday to‘lovlar qarzdorning majburiyati bo‘yicha shartnoma shartlaridan kelib chiqadigan bo‘lsa, ularni alohida ko‘rsatgan holda ma’lumot taqdim etadi); 
 vositachilik haqlari, tariflar va kredit olish hamda unga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa to‘lovlarning batafsil ro‘yxati va miqdorlari;
 kredit shartnomasi bo‘yicha majburiyatlar bajarilmagan taqdirda iste’molchining javobgarligi va tavakkalchiliklari;
 garovga qo‘yuvchi, kafil (kafolat beruvchi) va kredit shartnomasining tarafi hisoblangan boshqa shaxsning javobgarligi;
 kredit tashkiloti hamda iste’molchining huquqlari va majburiyatlari, shu jumladan, muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlikni undirish jarayonida iste’molchining huquqlari, shuningdek, kredit tashkiloti moliyaviy xizmatlarni ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomada ko‘zda tutilgan taraflarning javobgarligi haqidagi ma’lumotlar; 
 iste’molchi tomonidan kredit olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni ko‘rib chiqish, kreditni taqdim etish va undan foydalanish muddatlari; 
 kredit olish uchun zarur bo‘lgan hujjatlarning to‘liq ro‘yxati; 
 kredit ta’minotiga qabul qilinadigan garov turlari (agar garov talab qilinsa). 
 19. Kredit tashkiloti iste’molchi kredit shartnomasi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini lozim darajada bajarmasligi bilan bog‘liq tavakkalchiliklar to‘g‘risida, shu jumladan, iste’molchiga nisbatan majburiyatlarni buzganligi uchun qo‘llaniladigan neustoyka (jarima, penya) va ularning natijasida iste’molchining harajatlari summasi oshishi ehtimoli to‘g‘risida axborot beradi.
 20. Kredit tashkiloti so‘roviga javoban iste’molchi tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlar tuzilayotgan kredit shartnomasining shartlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi haqida iste’molchi ogohlantirilishi zarur.
 21. Iste’molchi kredit olish uchun mikrokredit tashkilotiga murojaat qilganida, mikrokredit tashkiloti mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq Kreditning asosiy shartlari to‘g‘risidagi axborot varaqasini (bundan buyon matnda Axborot varaqasi deb yuritiladi) iste’molchi bilan birgalikda to‘ldiradi va iste’molchiga bepul tarzda taqdim etadi.
 Axborot varaqasi kredit olish uchun buyurtmanoma hisoblanmaydi.
 22. Iste’molchida kredit tashkiloti xizmatini ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnoma bo‘yicha taraflarning o‘zaro munosabatlari yuzasidan savollar yuzaga kelganda, kredit tashkiloti iste’molchiga ushbu savollarning mohiyati bo‘yicha asosli javob va boshqa tegishli tushuntirishlar berishi shart. 
 Bunda kredit tashkiloti iste’molchilarga qarz to‘lashdan bo‘yin tovlash va (yoki) uni to‘lamaganlik uchun javobgarlikdan qochishning usul va yo‘llarini qo‘llash, shuningdek, boshqa shunga o‘xshash masalalar yuzasidan (shu jumladan, boshqa moliya tashkilotlar tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar bo‘yicha ham) maslahat berish bilan bog‘liq faoliyat bilan shug‘ullanishga haqli emas. 
 23. Kredit tashkiloti faoliyatida insofsiz xizmat ko‘rsatish amaliyotlarining qo‘llanilishiga yo‘l qo‘yilmaydi, jumladan:
 iste’molchi boshqa kredit tashkiloti bilan shartnoma tuzishiga to‘sqinlik qilish maqsadida kredit tashkiloti tomonidan kredit byurosiga va (yoki) boshqa tashkilotlarga noto‘g‘ri axborot berish;
 iste’molchi uchun maqbul shartlarda rasmiylashtirilgan boshlang‘ich qarzni qaytarish maqsadida uni boshqa kredit shartnomasini tuzishga rag‘batlantirish;
 iste’molchilarning qarzi miqdorini oshirishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlarni amalga oshirganligi uchun kredit tashkiloti xodimlarini mukofotlash va rag‘batlantirish. 
 24. Iste’molchilarga kreditlar bo‘yicha xizmat ko‘rsatayotganda kredit tashkilotlari kreditlash javobgarligining halollik, shaffoflik, ishonchlilik, sherikchilik munosabatlari, iqtisodiy manfaatlar va imkoniyatlarni hisobga olish tamoyillariga rioya qilishlari shart.
 25. Kredit tashkiloti:
 kredit bo‘yicha nominal va real foiz stavkalarni kredit berish sanasidagi e’lon qilingan foiz stavkalari ko‘rsatkichlaridan oshirmasligi; 
 kredit shartnomasi tuzilgunga qadar mazkur Nizomning 18 va 19-bandlariga muvofiq axborotni iste’molchiga ma’lum qilishi;
 kredit shartnomasi tuzilgunga qadar qarz oluvchining to‘lovga qobiliyatliligi puxta o‘rganishi;
 qonunchilik hujjatlariga muvofiq iste’molchidan undirilishi taqiqlangan qo‘shimcha yig‘imlar, vositachilik haqlari va boshqa to‘lovlarni kredit shartnomasi shartlariga kiritmasligi;
 kredit shartnomasida shartnoma tuzilgandan keyin va mijoz tomonidan pul mablag‘lari olingunga qadar bo‘lgan davrda iste’molchining kredit olishdan bepul asosda voz kechish huquqini nazarda tutishi;
 kredit shartnomasida jarima sanksiyalarini undirmagan holda istalgan vaqtda iste’molchining kreditni muddatidan oldin so‘ndirish huquqini nazarda tutishi;
 kredit qarzdorligi bo‘yicha hisoblangan foizlar, vositachilik haqi va neustoykalarning (penya, jarimalar) eng ko‘p umumiy summasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan miqdordan oshib ketmasligini nazorat qilishi;
 kredit shartnomasining shartlariga qarz oluvchining huquqlari cheklanishiga va/yoki majburiyatlari oshirilishiga olib keluvchi o‘zgartirishlarni bir tomonlama kiritilishiga yo‘l qo‘yimasligi lozim. 
 26. Kredit tashkilotlariga:
 mikroqarz shartnomalari, shuningdek, lombardlar tomonidan tuzilgan kredit shartnomalari bo‘yicha yillik qarz summasining yarmidan ko‘p miqdorida foizlar hisoblash, komissiya undirish va neustoyka (shtraf, penya), javobgarlikning boshqa choralarini qo‘llash; 
 kredit buyurtmalarini ko‘rib chiqish, ssuda hisob raqamlariga xizmat ko‘rsatish, kreditlar ajratish uchun to‘lovlar, shuningdek, jismoniy shaxslar va kichik tadbirkorlik subyektlari tomonidan kreditlarni muddatidan ilgari qoplash uchun neustoyka undirish;
 jismoniy shaxslardan qisqa muddatli mikromoliyaviy xizmatlar ta’minotiga ko‘chmas turar joy mulkini garov sifatida qabul qilish;
 jismoniy shaxslarga xorijiy valyutada kreditlar berish va kreditlar bo‘yicha ularning majburiyatlarini xorijiy valyutada hisobga olish;
 ilgari olingan kreditlar bo‘yicha so‘ndirilmagan muddati o‘tgan qarzdorlik mavjud bo‘lgan taqdirda jismoniy shaxslarga yangi mikromoliyaviy xizmatlar ko‘rsatish taqiqlanadi. 
 27. Iste’molchi-jismoniy shaxs kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlari uchun to‘lovlarni amalga oshirish shaklini o‘zi mustaqil tanlash huquqiga ega.
 28. Kredit tashkiloti tomonidan to‘lov shakliga qarab (naqd pul bilan yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar) kredit tashkilotining xizmatlari uchun har xil narxlar (tariflar) belgilash taqiqlanadi. 
 29. Iste’molchilarga nisbatan kredit tashkiloti tomonidan kredit tashkilotining moliyaviy xizmatlari uchun to‘lovlarni faqat o‘zlarining kassalari orqali va (yoki) naqd pul shaklida to‘lash lozimligi bo‘yicha talab belgilanishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 30. Iste’molchi-jismoniy shaxs yashash joyidan qat’i nazar, o‘zi tanlagan kredit tashkilotiga kredit olish uchun murojaat etishga haqli.
 31. Kredit tashkiloti qarz oluvchining va (yoki) garovga qo‘yuvchining sug‘urta kompaniyasi va (yoki) baholovchini tanlash huquqini cheklamasligi lozim.
 32. Kredit tashkiloti kredit operatsiyalarini amalga oshirishda quyidagilarga rioya etishi lozim:
 kredit shartnomasida kredit mablag‘larini berish muddati va shartlarini aniq ko‘rsatish;
 kredit shartnomasida kredit mablag‘larini berish majburiyatini bajarmaganligi yoki o‘z vaqtida bajarmaganligi uchun kredit tashkiloti qarz oluvchi oldida kreditor sifatida o‘z javobgarligini aks ettirish. 
 33. Kredit shartnomasiga ilova qilingan kreditni qaytarish jadvali kredit shartnomasining ajralmas qismi hisoblanib, kredit tashkiloti va qarz oluvchi tomonidan imzolanishi, shuningdek, qoida tariqasida kredit shartnomasi matnida ilovaga (kreditni qaytarish jadvaliga) havola bo‘lishi kerak.
 34. Kreditdan foydalanganlik uchun foizlarni qarz oluvchiga haqiqatda berilgan kredit asosiy summasining qoldig‘iga nisbatan kredit shartnomasida belgilangan nominal stavka bo‘yicha hisoblashi kerak. 
 Bunda, kreditdan foydalanganlik uchun foizlar kredit summasi qarz oluvchining hisobvarag‘iga yoki qarz oluvchi tomonidan ko‘rsatilgan boshqa hisobvaraqqa o‘tkazilgan yoxud qarz oluvchiga naqd pul ko‘rinishida berilgan sanadan boshlab hisoblanadi.
 35. Kredit tashkiloti qarz oluvchiga kredit shartnomasida nazarda tutilgan kreditni berishdan butunlay yoki qisman bosh tortgan taqdirda, ushbu kredit bo‘yicha mablag‘lar berishni to‘xtatib qo‘yish to‘g‘risida qaror qabul qilingan sanadan boshlab keyingi ish kunidan kechiktirmasdan qarz oluvchiga kredit berish to‘xtatilganligi va uning sabablari yuzasidan yozma xabarnoma yuborishi shart. 
 36. Kreditdan foydalanganlik uchun foiz stavkasi turi (o‘zgarmas yoki o‘zgaruvchi foiz stavkasi) hamda kreditning asosiy summasi va foizlarini to‘lash usuli (differensial yoki annuitet) tomonlarning o‘zaro kelishuviga muvofiq kredit shartnomasida nazarda tutilishi kerak. 
 37. Kredit tashkiloti kredit bo‘yicha qarzdorlikni undirishni kredit shartnomasida va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda va asoslarda amalga oshiradi.
 Kredit bo‘yicha qarzdorlikni undirish maqsadida kredit tashkiloti qarzdorlikni so‘ndirish zarurligi va kredit bo‘yicha majburiyatlar bajarilmasligining oqibatlari haqida tegishli tarzda qarzdorni xabardor qiladi.
 Qarzdorlik to‘g‘risidagi xabarnoma asosiy qarz summasi, hisoblangan foizlar, vositachilik haqi, neustoyka (penya, jarima), boshqa to‘lovlar (agar mavjud bo‘lsa) ko‘rsatilganda, ushbu xabarnoma qarzdorlik miqdori to‘g‘risida qarzdor uchun qisqacha axborotni o‘z ichiga olgan bo‘lishi kerak. Xabarnomani mahalliy vaqt bilan soat 20-00 dan 8-00 gacha qo‘lga topshirish va u haqda telefon vositalari orqali og‘zaki eslatmalar qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 38. Qarzdordan kreditning joriy to‘lovi uchun kreditni qaytarish jadvalida belgilangan summaga nisbatan ko‘p mablag‘ kelib tushsa, kredit tashkiloti kelib tushgan mablag‘ning ortiqcha qismini qarz oluvchining kreditining (qarzning) asosiy qarzini so‘ndirishga yo‘naltiradi hamda kredit (qarz) summasini qayta hisoblaydi, agar shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa.
 Agar kreditni qaytarish jadvali rasmiylashtirilgandan so‘ng kredit bo‘yicha moliyalashtirishni boshlash muddatlari yoki shartnomada ko‘zda tutilgan o‘zgaruvchan foiz stavkasi o‘zgarishi, kredit shartnomasining shartlari tomonlar o‘rtasida qayta ko‘rib chiqilishi (shu jumladan, kreditning restrukturizatsiya qilinishi), qarz oluvchi tomonidan kredit qisman muddatidan oldin so‘ndirilishi munosabati bilan kredit bo‘yicha to‘lovlarni amalga oshirish sanalari va muddatlari yoki oraliq kredit to‘lovlarining miqdorlari o‘zgarganda kredit tashkiloti kreditni qaytarish jadvalini yangidan rasmiylashtirishi va qarz oluvchiga taqdim qilishi lozim.
 Bunda, kreditni qaytarish jadvali yangidan rasmiylashtirilishi bilan undan oldin mavjud bo‘lgan kreditni qaytarish jadvali o‘z kuchini yo‘qotadi. Ushbu qoida kredit shartnomasida qayd etilishi shart.
 39. Mikrokredit tashkiloti qarz oluvchi tomonidan shartnomaga asosan kredit (qarz) bo‘yicha qarzdorlik summasini to‘lash majburiyati to‘liq bajarilgan sanadan boshlab uch ish kunidan kechiktirmagan holda mazkur qarz bo‘yicha: 
 garovda turgan mulkni taqiqdan chiqarish;
 garovda bo‘lgan mol-mulkka nisbatan kredit tashkilotining huquqlari to‘g‘risidagi yozuvni garov reyestridan chiqarish choralarini ko‘rishi shart.
 40. Kredit tashkiloti:
 ushbu Nizomning 15-bandida nazarda tutilgan xizmat ko‘rsatish joylarida oshkor etiladigan axborotdan barcha iste’molchilar butun ish vaqti davomida foydalana olishlariga imkon yaratib berishi; 
 axborot iste’molchilar uchun qulay va moneliksiz tanishish imkonini beradigan tarzda joylashtirilishini ta’minlashi;
 iste’molchilar bilan bevosita ishlovchi kredit tashkiloti xodimlarini (bundan buyon matnda administratorlar deb yuritiladi) iste’molchilar ko‘ra oladigan, xodimning familiyasi, ismi va lavozimi qayd etilgan vizual identifikatsiya vositalariga ega bo‘lishlarini ta’minlashi; 
 kredit tashkiloti xizmatlarini ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan joyida iste’molchilar va nogironligi bo‘lgan hamda imkoniyati cheklangan iste’molchilar bilan shartnomalarni tuzish imkoniyatini ta’minlashi kerak.
 41. Administratorlar mazkur Nizomda nazarda tutilgan, iste’molchiga beriladigan axborotning minimal hajmi sodda shaklda taqdim eta olishi, shuningdek iste’molchining bunday axborot qayd etilgan kredit tashkiloti hujjatlari bilan tanishishi uchun imkon yaratishi shart. 
 Kredit tashkiloti administratorlarga mazkur Nizomning 15-bandida ko‘rsatilgan axborotni olish, o‘rganish va yangilash imkoniyatini ta’minlashi shart.
 42. Kredit shartnomasi bo‘yicha muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlik yuzaga kelganda, kredit tashkiloti iste’molchi zimmasidagi qarz yuki yanada oshib ketishining oldini olish maqsadida muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlik yuzaga kelgan sanadan boshlab yetti kun davomida iste’molchi bilan kredit shartnomasida kelishilgan har qanday aloqa bog‘lash usullaridan, shu jumladan, elektron aloqa vositalaridan yoki qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa usullardan foydalanib, iste’molchiga muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlik yuzaga kelganligi haqida so‘ndirish jadvalini ilova qilgan holda xabar berishi shart.
 43. Kredit tashkiloti qonunchilik hujjatlari talablarini hisobga olgan holda iste’mol krediti shartnomasi bo‘yicha iste’molchini muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlikni qaytarish majburiyatlari bajarilmaganligi holati, muddati, summalari, tarkibi va oqibatlari haqida xabardor qilishi, iste’molchidan muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorlik yuzaga kelishi sabablari haqida so‘rashi shart.
 44. Iste’molchi kredit shartnomasi bo‘yicha qarzning asosiy summasini qaytarish va (yoki) foizlarni to‘lash muddatlarini buzganda, kredit tashkiloti tegishli kredit shartnomasida nazarda tutilgan usulda nizoni sudgacha hal qilish yuzasidan o‘z talabnomasini iste’molchiga yetkazadi. 
 45. Kredit tashkiloti yo‘llaydigan talabnomada quyidagi axborot ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:
 kredit tashkiloti nomi va uni identifikatsiyalash uchun yetarli ma’lumotlar;
 talabnoma rasmiylashtirilgan sanadagi iste’molchining kredit qarzi miqdori va tarkibi; 
 qarzni to‘lash usuli (usullari);
 iste’molchi o‘z majburiyatlarini bajarishi lozim bo‘lgan muddat (o‘n kundan kam bo‘lmasligi lozim);
 talabnomada ko‘rsatilgan muddatgacha iste’molchi o‘z majburiyatlarini bajarmasligi oqibatlari;
 nizoni sudgacha hal qilish usullari.
 46. Kredit tashkiloti va iste’molchi taraflarning o‘zaro roziligiga ko‘ra, qonunchilik hujjatlarida belgilangan nizoni sudgacha hal qilish usullarini, shu jumladan, muzokaralar o‘tkazish orqali, qo‘llashga haqli.
 47. Iste’molchi nizoni sudgacha hal qilish yuzasidan talabnomada belgilangan muddatda ko‘rsatilgan talablarni lozim darajada bajarmaganda, kredit tashkiloti sudga da’vo bilan murojaat etishga haqli.
 48. Kredit tashkiloti iste’molchilarning murojaatlarini ko‘rib chiqish tartibiga ega bo‘lishi kerak. Bunda, iste’molchilarning murojaatlarini ko‘rib chiqish tartibi mazkur Nizomga va qonunchilik hujjatlariga muvofiq bo‘lishi kerak.
 49. Kredit tashkiloti tomonidan murojaatlarni ko‘rib chiqish tartibi to‘g‘risidagi ma’lumotlar kredit tashkilotining stendlarida va rasmiy veb-saytida (mavjud bulsa) joylashtirilgan bo‘lishi lozim.
 50. Iste’molchining talabiga muvofiq kredit tashkiloti iste’molchiga murojaatlarni ko‘rib chiqish tartibini tushuntirib berishi kerak.
 Kredit tashkiloti murojaatlarni o‘z vaqtida va xolisona ko‘rib chiqilishini ta’minlaydi hamda uning natijalari bo‘yicha murojaat etuvchilarni xabardor qiladi.
 51. Kredit tashkiloti iste’molchining murojaat qilish huquqini cheklashga haqli emas. Kredit tashkiloti tomonidan iste’molchilarning murojaatlarini ko‘rib chiqish bepul amalga oshiriladi.
 Kredit tashkiloti tomonidan murojaatni qabul qilishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 52. Kredit tashkiloti o‘zining rasmiy veb-sayti (mavjud bo‘lsa) orqali iste’molchilarning elektron murojaatlarini qabul qilishni tashkillashtirishi lozim. 
 53. Iste’molchilarning barcha yozma va elektron murojaatlari o‘sha kunning o‘zida, ish vaqti tugaganidan keyin kelib tushgan taqdirda esa, keyingi ish kunida ro‘yxatdan o‘tkazilishi kerak. 
 54. Iste’molchilarning murojaatlari kredit tashkilotiga kelib tushgan kundan e’tiboran o‘n besh kundan kechiktirmay, qo‘shimcha o‘rganish va (yoki) tekshirish, qo‘shimcha hujjatlarni so‘rab olish talab etilganda esa bir oygacha bo‘lgan muddatda ko‘rib chiqilishi va yozma yoki elektron shaklda javob berilishi kerak. 
 55. Quyidagi murojaatlar ko‘rib chiqilmaydi:
 anonim murojaatlar;
 jismoniy va yuridik shaxslarning vakillari orqali berilgan murojaatlar, ularning vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lmagan taqdirda.
 Jismoniy va yuridik shaxs vakilining vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud emasligi sababli murojaatlar ko‘rmay qoldirilganligi to‘g‘risida murojaat qiluvchi tegishli tartibda xabardor qilinadi.
 56. Telefon orqali murojaat etilganda, ushbu murojaatni keyinchalik ko‘rib chiqishda foydalanish maqsadida iste’molchini oldindan xabar qilgan holda suhbat maxsus (audio) texnika vositalari orqali yozib olinishi mumkin.
 57. Kredit tashkiloti xodimining harakati yoki harakatsizligi ustidan kelib tushgan murojaat, shu xodimning o‘ziga ko‘rib chiqish uchun topshirilishi mumkin emas.
 58. Iste’molchining murojaati asosli deb topilgan hollarda, kredit tashkiloti kamchiliklarni bartaraf etish, iste’molchining qonuniy manfaatlari va huquqlarini tiklash yuzasidan tegishli choralarni ko‘rishi zarur.
 59. Kredit tashkiloti muntazam ravishda:
 iste’molchilarning murojaatlarini monitoring qiladi, unda qayd etilgan masalalarni hamda murojaatlar dinamikasini tahlil etadi, umumlashtiradi;
 iste’molchilarning murojaatlari bilan ishlashni takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqadi;
 aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va kelgusida kredit tashkiloti faoliyatida bunday kamchiliklar takrorlanmasligini ta’minlash lozim. 
 60. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
 61. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.