Tijorat banklarida davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan bog‘liq operatsiyalar bo‘yicha buxgalteriya hisobining

Mazkur Muvaqqat tartib (bundan buyon matnda Tartib deb yuritiladi) O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonuni va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 26-martdagi 119-sonli qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasining davlat qisqa muddatli obligatsiyalari (bundan buyon matnda Obligatsiyalar deb yuritiladi) bilan operatsiyalar bo‘yicha tijorat banklarida buxgalteriya hisobini yuritishning o‘ziga xos jihatlarini tartibga soladi. Obligatsiyalar bilan operatsiyalar bo‘yicha banklarda buxgalteriya hisobi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda “Markaziy bank” deb yuritiladi)ning banklarning qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalarini hisobga olish uchun belgilangan qoidalari va ushbu Tartibga muvofiq yuritiladi.
 Mazkur Tartib mazmuniga ko‘ra:
 “tijorat banklarining Obligatsiyalar bilan operatsiyalari” deganda tijorat banklari tomonidan obligatsiyalarni o‘z nomidan, o‘z hisobidan va o‘z tashabbusi bilan sotib olishi va qayta sotishi tushuniladi;
 “obligatsiyalar bilan brokerlik operatsiyalari” deganda banklar tomonidan o‘z mijozlarining hisobidan va ularning topshirig‘iga ko‘ra ular bilan tuzilgan komissiya yoki topshiriq shartnomasi (“brokerlik shartnomalari”)ga asosan obligatsiyalarni sotib olishi va sotishi tushuniladi.
 2.1. Mijozlardan kelib tushgan va banklarning brokerlik operatsiyalari bo‘yicha mijozlarga hisoblanadigan 22608 “Qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalar bo‘yicha mijozlarning mablag‘lari” hisobvarag‘ining “Qimmatli qog‘ozlar bilan brokerlik operatsiyalari bo‘yicha mijozlarning mablag‘lari” shaxsiy hisobvarag‘ida amalga oshiriladi. 
 20296 hisobvarag‘i krediti bo‘yicha quyidagilar hisobga olinadi: 
 bank tomonidan uchinchi shaxslardan qimmatli qog‘ozlarni sotib olish maqsadida brokerlik shartnomalari bo‘yicha mijozlar tomonidan bankka kelajakda brokerlik operatsiyalari bo‘yicha komissiyaviy mukofotlarni to‘lash uchun ko‘chirilgan mablag‘lar — 20200 “Talab qilinguncha omonatlar” (agar mijoz ushbu bank xizmatlaridan foydalansa) hisobvarag‘i bilan korrespondentlikda yoki 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” (boshqa bankda mijoz hisobvarag‘idan mablag‘larni ko‘chirganda) hisobvarag‘idan olishda;
 bank tomonidan qimmatli qog‘ozlarni brokerlik shartnomalari asosida qayta sotishdan kelib tushgan mablag‘lar — 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” hisobvarag‘idan olishda”;
 20296 hisobvarag‘i debeti bo‘yicha quyidagilar hisobga olinadi:
 bank tomonidan mijozlar topshirig‘iga ko‘ra qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga sarflangan mablag‘lar — 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” hisobvarag‘idan olishda;
 qimmatli qog‘ozlarni sotib olishda bajarilmagan brokerlik shartnomalari bo‘yicha mijozlarga qaytariladigan mablag‘lar — 20200 “Talab qilinguncha omonatlar” (agar mijoz ushbu bank xizmatlaridan foydalansa) hisobvarag‘i bilan korrespondentlikda yoki 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” (boshqa bankda mijoz hisobvarag‘idan mablag‘larni ko‘chirganda) hisobvarag‘idan olishda;
 qimmatli qog‘ozlarni sotish bo‘yicha bajarilgan brokerlik shartnomalari bo‘yicha mijozlarga ko‘chiriladigan mablag‘lar — 20200 “Talab qilinguncha omonatlar” (agar mijoz ushbu bank xizmatlaridan foydalansa) hisobvarag‘i bilan korrespondentlikda yoki 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” (boshqa bankda mijoz hisobvarag‘idan mablag‘larni ko‘chirganda)hisobvarag‘idan olishda;
 brokerlik shartnomalarini bajarganlik uchun bank tomonidan komissiya mukofoti sifatida olinadigan mablag‘lar — 45209 “Bankning qimmatli qog‘ozlar bilan investitsiyaviy vositachilik faoliyatidan daromadlar” hisobvarag‘i bilan korrespondentlikda.
 Bank 22608 balans hisobvarag‘i bo‘yicha mijozlarning shaxsiy hisobvarag‘i bo‘yicha tahliliy hisobni yuritadi.
 2.2. Bank faqatgina mijozning mablag‘lari 20296 balans hisobvarag‘ida brokerlik shartnomasi bo‘yicha deponentlanganidan so‘ng qimmatli qog‘ozlarni sotib olish bo‘yicha brokerlik shartnomalarini bajaradi.
 Mablag‘larni deponentlashda bank quyidagi o‘tkazmalarni amalga oshiradi: 
 a) agar mijoz ushbu bankda hisobvaraqqa ega bo‘lsa: 
 Dt hisobvaraq 20200 “Talab qilinguncha omonatlar”*
 Kt hisobvaraq 22608 “Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha mijozlarning mablag‘lari”.
 b) agar mijoz boshqa bankdagi o‘z hisobvarag‘idagi mablag‘larni ko‘chirsa:
 Dt hisobvaraq 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” hisobvarag‘idan olishda”.
 Kt hisobvaraq 22608 “Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha mijozlarning mablag‘lari”.
 O‘tkazmani amalga oshirish uchun mijoz tomonidan rasmiylashtirilgan to‘lov topshirig‘i hisoblanadi. 
 2.3. Qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga brokerlik topshirig‘i bajarilmaganida va mablag‘lar mijozga qaytarilganida bank 2.2-bandda ko‘rsatilgan o‘tkazmalarga teskari o‘tkazmalarni amalga oshiradi. 
 2.4. Qimmatli qog‘ozlarni sotish bo‘yicha brokerlik topshirig‘i bajarilganidan so‘ng bank mijozga hisoblanadigan mablag‘larni ko‘chiradi. Bunda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi: 
 Dt hisobvaraq 22608 “Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha mijozlarning mablag‘lari”.
 Kt hisobvaraq 20200 “Talab qilinguncha omonatlar”* (yoki 10301 “O‘RMBning korrespondentlik hisobvarag‘i “Nostro” hisobvarag‘idan olishda”).
 3.1. Obligatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblarni aks ettirish uchun bank balans hisobvaraqlardagi 19997 “Boshqa aktivlar” va 29801 “Mijozlar bilan hisob-kitoblar” maxsus shaxsiy hisobvaraqlar “Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar”ni ochadi.
 3.2. Navbatdagi obligatsiyalarni chiqarishlarni joylashtirish bo‘yicha auksionda yoki obligatsiyalar bo‘yicha ikkilamchi savdolarda ishtirok etish uchun bank O‘zbekiston Respublikasi valyuta birjasi (bundan buyon matnda “O‘zRVB” deb yuritiladi)dagi o‘z hisobvarag‘iga obligatsiyalar bilan operatsiyalarning taxminiy hajmidan kelib chiqib dastlabki pul ko‘chirishni amalga oshiradi. 
 Bunda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi: 
 Dt 19997 (“Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar” hisobvarag‘i),
 O‘zRVBdagi Kt hisobvaraq.
 3.3. Bank navbatdagi obligatsiyalarni chiqarishlarni joylashtirish bo‘yicha auksionda va muomala muddati o‘tib borayotgan obligatsiyalarni chiqarishlarni so‘ndirishda ishtirok etadi. Auksion bo‘yicha obligatsiyalarni navbatdagi chiqarishlar bo‘yicha hisob-kitoblar sanasi obligatsiyalarni chiqarishlarni so‘ndirish bo‘yicha hisob-kitoblar sanasiga to‘g‘ri kelsa bank tomonidan auksionda O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligidan sotib olingan yangi obligatsiyalar chiqarilishi uchun to‘lov summasiga qarshi bank oldida so‘ndiriladigan chiqarish bo‘yicha O‘zRVB O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi (bundan buyon matnda “Moliya vazirligi” deb yuritiladi) majburiyatlari hisob-kitobini amalga oshiradi. 
 Hisob-kitob yakunlari bo‘yicha bank Moliya vazirligiga nisbatan netto-kreditor yoki netto-qarzdor bo‘lishi mumkin.
 3.4. Bank O‘zRVB orqali obligatsiyalarni ikkilamchi bozorda sotib olish va sotishni amalga oshiradi. Savdolar yakunlari bo‘yicha bank boshqa barcha savdo ishtirokchilariga nisbatan netto-kreditor yoki netto-qarzdor bo‘lishi mumkin.
 3.5. Agar bank auksion va so‘ndirish yakunlari bo‘yicha yoki ikkilamchi bozorda navbatdagi savdolar yakunlari bo‘yicha netto-qarzdor bo‘lsa, O‘zRVB auksion yoki savdo kuni bankning shaxsiy hisobvarag‘idan bank qarzdorligi saldosiga teng summani o‘chiradi. Bank operatsiyalari bo‘yicha O‘zRVB bitimlari reyestridan ko‘chirma hisobvaraq ko‘chirmasiga ilova sifatida xizmat qiladi. 
 3.6. Agar bank auksion va so‘ndirish yakunlariga ko‘ra yoki ikkilamchi bozordagi navbatdagi savdolar yakunlariga ko‘ra netto-kreditor bo‘lsa, O‘zRVB auksion kuni yoki savdo kuni saldo summasini bank shaxsiy hisobvarag‘iga ko‘chiradi va bankka hisobvaraqdan ko‘chirma taqdim etadi. Bank operatsiyalari bo‘yicha O‘zRVB bitimlari reyestridan ko‘chirma hisobvaraq ko‘chirmasiga ilova sifatida xizmat qiladi. 
 3.7. Auksion yoki savdolar tugaganidan keyin O‘zRVB o‘z bankining hisobvarag‘ida qolgan qoldiq pul mablag‘lari summasini bankning hisobvarag‘iga ko‘chiradi.
 O‘zRVBdagi bankning Dt hisobvarag‘i,
 Kt hisobvaraq 11005 “Markaziy bankning korrespondentlik hisobvarag‘i — Nostro”.
 Bunda bank quyidagi o‘tkazmalarni amalga oshiradi: 
 Dt hisobvaraq 10301 “O‘RMBning “Nostro” korrespondentlik hisobvarag‘idan olishga”
 Kt balans hisobvaraq 29801 (shaxsiy hisobvaraq “Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar”).
 3.8. O‘zRVBdan pul mablag‘larini olganidan so‘ng o‘sha kunning o‘zida bank 19909 va 29801 balans hisobvaraqlarining tegishli shaxsiy hisobvaraqlarni quyidagi o‘tkazma orqali yopadi:
 Dt hisobvaraq 29801 (“Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar” shaxsiy hisobvarag‘i),
 Kt hisobvaraq 19997 (“Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar” shaxsiy hisobvarag‘i).
 3.9. Agar 19997 “Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar” shaxsiy hisobvarag‘i debeti bo‘yicha balans hisobvarag‘ida hisobga olinadigan summa mazkur Tartibning 6.3-bandida ko‘rsatilgan o‘tkazmalar amalga oshirilganidan so‘ng O‘zRVBdan kelib tushgan summadan kam bo‘lsa, farq summasi 29801 hisobvarag‘ida O‘zRVB bilan munosabatlar tartibga solingunga qadar saqlanadi. 
 Agar 19997 “Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha hisob-kitoblar” shaxsiy hisobvarag‘i debeti bo‘yicha balans hisobvarag‘ida hisobga olinadigan summa mazkur Tartibning 6.3-bandida ko‘rsatilgan o‘tkazmalar amalga oshirilganidan so‘ng O‘zRVBdan kelib tushgan summadan ko‘p bo‘lsa, farq summasi 19997 hisobvarag‘ida O‘zRVB bilan munosabatlar tartibga solingunga qadar saqlanadi. 
 Sabablar aniqlashtirilganidan so‘ng farqni tartibga solish O‘zRVB bilan qo‘shimcha hisob-kitoblar orqali yoki bankning buxgalteriya hisobiga o‘tkazmalarni amalga oshirish orqali amalga oshiriladi.
 4.1. Bank tomonidan o‘z hisobidan sotib olingan obligatsiyalarni hisobga olish 10701 “Davlat g‘aznachilik veksellari” balans hisobvarag‘ida amalga oshiriladi. Mazkur hisobvaraqning debeti bo‘yicha bank tomonidan birlamchi va ikkilamchi bozorlarda sotib olingan obligatsiyalar qiymati, shu jumladan, brokerlik komissiyaviy, komissiyaviy birja va boshqa obligatsiyalarni sotib olish bilan bog‘liq xarajatlar hisobga olinadi. 
 Mazkur hisobvaraqning krediti bo‘yicha bank tomonidan ilgari birlamchi yoki ikkilamchi bozorda sotib olingan qayta sotilgan yoki so‘ndirilgan obligatsiyalar qiymati hisobga olinadi.
 4.2. Bank tomonidan sotib olingan obligatsiyalar davriy qayta baholanishi lozim. Qayta baholash deganda bank portfelida bo‘lgan obligatsiyalarning tegishli ish kuni yakuni holatiga balans qiymatini aniqlash tushuniladi. 
 4.3. Qayta baholash tegishli ish kuni yakuni holati bo‘yicha bank portfelida bo‘lgan obligatsiyalar sonini ularning “bozor narxiga” ko‘paytirish orqali amalga oshiriladi. Obligatsiyalarning “bozor narxi” deganda auksionning o‘rtacha hisoblangan narxi (birlamchi bozorda) yoki tegishli kunga O‘zRVB savdolaridagi o‘rtacha hisoblshangan narxi (ikkilamchi bozorda) tushuniladi.
 4.4. Obligatsiyalarni qayta baholash ikkilamchi bozorida banklar tomonidan obligatsiyalarning savdolarni o‘tkazish kunida yoki bank o‘sha kuni obligatsiyalar bilan operatsiyalarni amalga oshirgan-oshirmaganidan qat’iy nazar birlamchi bozorda auksion o‘tkazish kuni amalga oshiriladi. 
 4.5. Qayta baholash natijasida obligatsiyalar balans qiymatining oshishi bank daromadi hisoblanadi va davlat qimmatli qog‘ozlari bilan tijorat operatsiyalarini amalga oshirishdan tushgan daromadlarni hisobga olishning tegishli balans hisobvarag‘iga — 456XX ga o‘tkazilishi lozim.
 Qayta baholash natijasida obligatsiyalar balans qiymatining pasayishi bank xarajati hisoblanadi va davlat qimmatli qog‘ozlari bilan tijorat operatsiyalarini amalga oshirishdan yuzaga kelgan zararni hisobga olishning tegishli balans hisobvarag‘iga — 5561XX ga o‘tkazilishi lozim. 
 4.6. Obligatsiyalar chiqariladigan har bir kun uchun bank maxsus jurnal ochadi, ularning varaqlari shakli 1-ilovada keltirilgan. Jurnalning muqovasida u ochilgan sana qayd qilinadi, nomi, (10701 “Davlat g‘aznachilik veksellari” balans hisobvarag‘ining “Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari” shaxsiy hisobvarag‘i bo‘yicha “Shaxsiy hisobvaraq jurnali”), mazkur ro‘yxatgda hisobga olinadigan obligatsiyalarni chiqarish davlat ro‘yxat raqami, obligatsiyalarni chiqarish va so‘ndirish sanalari yoziladi. Jurnal ish kuni davomida amalga oshirilgan barcha qaydlar har kuni majburiy nashr qilingan holda elektron shaklda yuritiladi. Qancha miqdordagi obligatsiyalar chiqarilishi bir vaqtning o‘zida bozorda muomalada bo‘lsa, shuncha miqdorda Shaxsiy hisobvaraq jurnallari yuritiladi.
 Har bir beti o‘sib borishi tartibi bo‘yicha raqamlanadi va qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalarni yuritish to‘g‘riligi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi bankning mas’ul xodimi tomonidan imzolanadi.
 Shaxsiy hisobvaraq jurnalida qaydlarni amalga oshirish uchun asos O‘zRVB bitimlari reyestlaridan ko‘chirmalar asos hisoblanadi, Diler bo‘lmagan banklar uchun esa bank — Dilyerlar bilan shartnomalar va sotib olish yoki sotishga topshiriqni bajarganlik haqidagi hisobotlar asos hisoblanadi.
 4.7. Obligatsiyalar bozorida operatsiyalar o‘tkazilgan har bir ish kuni yakuni bo‘yicha Shaxsiy hisobvaraq jurnaliga tegishli qaydlar kiritiladi. Jurnal quyidagi tartibda to‘ldiriladi: 
 a) 1-ustunda operatsiyalarni o‘tkazish sanasi ko‘rsatiladi;
 b) 1 — 6 ustunlarning birinchi qatorida ish kuni boshlanishida bank portfelida qolgan mazkur chiqarishlardagi Obligatsiyalar qoldig‘i haqidagi ma’lumotlar kiritiladi (bunda 1-ustunga “Boshlanishdagi qoldiq” so‘zlari, 2-ustunga portfelda bo‘lgan mazkur chiqarishlardagi Obligatsiyalar soni, 3-ustunga oldingi ish kunidagi “bozor narxi”, 6-ustunga 2 va 3-ustundagi ma’lumotlar kiritiladi).
 v) 2 — 6-ustunlarga mazkur ish kunida bank tomonidan obligatsiyalarni sotib olish bo‘yicha barcha bitimlar haqidagi ma’lumotlar qatorma-qator kiritiladi (bunda 2-ustunda har bir bitim bo‘yicha sotib olingan obligatsiyalar soni ko‘rsatiladi, 3-ustunda ushbu obligatsiyalarni sotib olish bo‘yicha bitim qiymati, 4-ustunda 2 va 3-ustundagi ma’lumotlar, 5-ustunda obligatsiyalarni sotib olishda xarajatlar kattaligi — O‘zRVB komissiyasi, brokerlik, komissiyaviy va boshqa xarajatlar, 6-ustunda 4 va 5-ustunlardagi ma’lumotlar summalari kiritiladi);
 g) 7 — 10-ustunlarga 2 — 6-ustunlarning ma’lumotlaridan qat’i nazar, mazkur ish kunida bank tomonidan obligatsiyalarni sotish bo‘yicha barcha bitimlar haqidagi qatorma-qator kiritiladi (bunda 7-ustunda har bir bitim bo‘yicha sotilgan obligatsiyala soni ko‘rsatiladi, 8-ustunda ushbu obligatsiyalarni sotish bo‘yicha bitim qiymati, 9-ustunga 7 va 8-ustunlardagi ma’lumotlar, 10-ustunga obligatsiyalarni sotishda xarajatlar kattaligi — O‘zRVB komissiyasi, brokerlik, komissiyaviy va boshqa xarajatlar, 6-ustunda 4 va 5-ustunlardagi ma’lumotlar summalari kiritiladi).
 d) 2, 4, 5, 6, 7, 9, 10 ustunlar bo‘yicha aylanmalar yakunlari chiqariladi (bir kun davomida obligatsiyalarni sotib olish va sotish bo‘yicha yalpi natijalar);
 e) ish kuni yakunida bank portfelida qolgan obligatsiyalar qoldig‘i hisoblab chiqariladi (2-ustun bo‘yicha qoldiq 2-ustun bo‘yicha aylanmalar natijasiga qo‘shiladi va 7-ustun bo‘yicha aylanmalar natijasi ayirib tashlanadi, natijasi 2-ustunga “Yakundagi qoldiq” qarama-qarshisiga 2-ustunga yoziladi);
 j) 3-ustunga obligatsiyalarning mazkur chiqarilishi bo‘yicha mazkur ish kunidagi “bozor qiymati” kiritaladi;
 z) 6-ustunda mazkur chiqarilish bo‘yicha obligatsiyalar portfeli yangi “bozor qiymati” bo‘yicha qayta baholangan hajmi ko‘rsatiladi;
 i) mazkur chiqarilish bo‘yicha obligatsiyalar portfeli qiymati hajmidagi o‘zgarishlar chegirib tashlanadi (6-ustun bo‘yicha boshlanishdagi qoldiq 6-ustun yakuni bo‘yicha qoldiqdan ayirib tashlanadi), agar natijasi ijobiy bo‘lsa, bank portfelidagi obligatsiyalar qiymati o‘sgan, salbiy bo‘lsa, pasaygan bo‘ladi, 
 k) bozorning boshqa ishtirokchilari bilan bank o‘rtasidagi saldo hisob-kitoblari ayirib tashlanadi (6-ustun bo‘yicha aylanmalar natijasi 9-ustundagi aylanmalar natijalaridan ayirib tashlanadi), agar natijasi ijobiy bo‘lsa, obligatsiyalarni sotishdan tushgan tushum obligatsiyalarni sotib olish xarajatlaridan yuqori bo‘ladi, agar salbiy bo‘lsa, pasaygan bo‘ladi, 
 l) portfelni qayta baholash summasi aniqlanadi (qiymat portfelidagi o‘zgarish summasi hisob-kitoblar saldosi summasiga qo‘shiladi), agar qayta baholash summasi ijobiy bo‘lsa, bank narxlardagi farq hisobiga foyda ko‘rgan, salbiy bo‘lsa zarar ko‘rgan bo‘ladi.
 Shaxsiy hisobvaraq jurnalini to‘ldirish va natijalarni hisoblab chiqarish namunasi 2a-ilovada keltirilgan. 
 4.8. Har bir ish kuni yakuni natijalari bir paytning o‘zida keyingi ish kuni boshlanishi bo‘yicha ma’lumotlar hisoblanadi. Yangi ish kuni uchun ma’lumotlarni qayd qilish jurnalning yangi betidan boshlanadi.
 4.9. Bank tomonidan Moliya vazirligidan birlamchi bozorda obligatsiyalar sotib olingan taqdirda bank yangi shaxsiy hisobvaraq jurnalini tutadi va uni mazkur Tartibning 4.7-bandda keltirilgan tartibda to‘ldiradi. Bunda ish kuni yakuni bo‘yicha obligatsiyalarning “bozor narxi” sifatida auksionda hisoblangan o‘rtacha narxi ko‘rsatiladi. 
 Shaxsiy hisobvaraq jurnalini to‘ldirish va birlamchi bozorda obligatsiyalarni sotib olish natijalarini hisoblab chiqarish namunasi 2b-ilovada keltirilgan. 
 4.10. Bankka tegishli obligatsiyalar so‘ndirilganida bank mazkur Tartibning 4.7-bandida ko‘rsatilgan tartibda tegishli shaxsiy hisobvaraq jurnalini to‘ldiradi. Bunda obligatsiyalarni sotish narxi sifatida nominalga nisbatan 100 foiz miqdorida narx ko‘rsatiladi. 
 Shaxsiy hisobvaraq jurnalini to‘ldirish va bankka tegishli obligatsiyalarni so‘ndirish natijalarini hisoblab chiqarish namunasi 2v-ilovada keltirilgan. 
 4.11. Bank davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha aylanmalar jurnalini yuritadi va unda bankning obligatsiyalari bilan tijorat operatsiyalari umumiy natijalari aks ettiriladi. Navbatdagi aylanmalar jurnalidan foydalanilganda uning yangi tomi ochiladi. To‘liq ishlatilgan aylanmalar jurnali yopiladi va doimo bankda saqlanadi. Aylanmalar jurnali elektron shaklda yuritiladi va ish kuni bo‘yicha barcha qaydlar har kuni majburiy nashr qilinadi. Jurnalning muqovasida tom raqami, u ochilgan sana, nomi yoziladi (“Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha aylanmalar jurnali”). Aylanmalar jurnali varaqlardan iborat bo‘lib, ularning shakli 3-ilovada keltirilgan. Har bir varaq bir ish kuni davomidagi operatsiyalarni aks ettirishga mo‘ljallangan. 
 Aylanmalar jurnali shaxsiy hisobga olish jurnali ma’lumotlari asosida birlamchi va ikkilamchi bozorlarda bankning obligatsiyalar bilan operatsiyalari yakunlari bo‘yicha har kuni to‘ldiriladi. 
 4.12. Aylanmalar jurnali ikkilamchi bozordagi operatsiyalar yakunlari bo‘yicha quyidagi tartibda to‘ldiriladi: 
 a) 1-ustunga operatsiyalarni o‘tkazish sanasi ko‘rsatiladi;
 b) 1-ustunda operatsiyalarni amalga oshirish sanasi ostida ushbu kunda muomalada bo‘lgan obligatsiyalarni chiqarishning davlat ro‘yxatga olish raqamlari qatorma-qator sanab o‘tiladi, hatto o‘sha kuni bank ular bilan operatsiyalarni o‘tkazmagan bo‘lsa ham. 
 v) 2 — 4-ustunlarda obligatsiyalarni chiqarishning tegishli qatorlarida shaxsiy hisobga olish jurnalidan yakuniy hisob-kitoblar ma’lumotlari ko‘chiriladi;
 g) 5-ustunda har bir obligatsiyalar chiqarilishi bo‘yicha 10701 “Hukumat g‘aznachilik veksellari” balans hisobvarag‘i bilan qoldiq hisob-kitob amalga oshiriladi (tegishli shaxsiy hisobga olish jurnali bo‘yicha ish yakuni bo‘yicha qoldiq haqidagi ma’lumotlar) va u bank buxgalteriyasidagi tegishli hisobvaraqning to‘g‘ri yuritilishini tekshirish uchun foydalaniladi;
 d) 6-ustunda o‘sib boruvchi tartibda har bir obligatsiya chiqarilishi bo‘yicha joriy oy uchun qayta baholash yakunlari bo‘yicha daromad yoki zarar hisob-kitob qilinadi (oldingi kun yakuni bo‘yicha qoldiq haqidagi ma’lumotlar 4-ustundagi ma’lumotlar bilan qo‘shiladi), daromadlar va zararlar hisob-kitobi har bir kalendar oy boshlanishi bo‘yicha qaytadan amalga oshiriladi va statistik va tahliliy maqsadlarga xizmat qiladi;
 e) 7-ustunda bankning obligatsiyalarni sotishdan vujudga kelgan xarajatlar kattaligi “minus” belgisi bilan ko‘rsatiladi (O‘zRVB komissiyasi, brokerlik komissiyaviy va boshqa xarajatlar);
 j) 2 — 7-ustunlar bo‘yicha natijalar hisoblanadi, bunda 4-ustun bo‘yicha natija 2 va 3-ustunlardagi natijalar summasiga teng bo‘lishi lozim;
 z) 2, 3, 4, 7-ustunlar bo‘yicha yakuniy ma’lumotlar bo‘yicha quyidagi qoidalar bo‘yicha tegishli hisobvaraqning “Dt” yoki “Kt” belgilari qo‘yiladi:
 agar 2-ustun bo‘yicha natija ijobiy bo‘lsa, “Dt 10701 “Hukumat g‘aznachilik veksellari” belgisi, agar salbiy bo‘lsa — “Kt 10701 “Hukumat g‘aznachilik veksellari” belgisi qo‘yiladi;
 agar 3-ustun bo‘yicha natija ijobiy bo‘lsa, “Dt 19997” belgisi, agar salbiy bo‘lsa — “Kt 19997” belgisi qo‘yiladi;
 agar 4-ustun bo‘yicha natija ijobiy bo‘lsa, “Kt 456XX” belgisi, agar salbiy bo‘lsa — “Dt 5561X” belgisi qo‘yiladi; 
 7-ustun bo‘yicha salbiy natija ostida “Dt 55110” va “Kt 19997” belgilari qo‘yiladi.
 Yakuniy natijalar yig‘ma natijalar jurnaliga kiritish uchun qo‘llaniladi. 
 Ikkilamchi bozorda operatsiyalar bo‘yicha aylanmalar jurnalini to‘ldirish namunasi 4a-ilovada keltirilgan.
 4.13. Birlamchi bozordagi operatsiyalar yakuni aylanmalar jurnaliga ikkilamchi bozordagi operatsiyalar yuritiladigan tartibda to‘ldiriladi. Birlamchi bozordagi operatsiyalar bo‘yicha aylanmalar jurnalini to‘ldirish namunasi 4b-ilovada keltirilgan. 
 5.1. Bank brokerlik operatsiyalarini hisobga olish jurnalini yuritadi, u varaqlardan iborat bo‘lib, uning shakli 5-ilovada keltirilgan. Jurnalning muqovasida u ochilgan sana, tom raqami haqida qayd kiritiladi, jurnal nomi yoziladi (Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan broyekrlik operatsiyalarini hisobga olish jurnali). To‘liq foydalanilgan jurnal yopiladi va doimo bankda saqlanadi. 
 Jurnal elektron shaklda yuritiladi va ish kuni bo‘yicha barcha qaydlar har kuni majburiy nashr qilinadi. 
 Har bir beti o‘sish tartibida raqamlanadi va qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalarning to‘g‘ri yuritilishini nazorat qilish zimmasiga yuklatilgan mas’ul bank xodimi tomonidan imzolanadi.
 Jurnal har kuni O‘zRVB bitimlar reyestri, mijozlar bilan brokerlik shartnomalaridan ko‘chirmalar asosida birlamchi va ikkilamchi bozorlardagi bankning obligatsiyalar bilan operatsiyalari yakunlari bo‘yicha har kuni to‘ldiriladi.
 5.2. Brokerlik operatsiyalarini hisobga olish jurnali ikkilamchi bozorda operatsiyalar yakuni bo‘yicha quyidagi tartibda to‘ldiriladi: 
 a) qator bo‘ylab operatsiyalarni amalga oshirish sanasi, obligatsiyalarni chiqarish davlat ro‘yxat raqami,
 b) jurnaldagi qator pastiga bank tomonidan mijozlarning topshirig‘iga asosan ushbu chiqarishdagi obligatsiyalar bilan amalga oshirilgan barcha bitimlar haqidagi ma’lumotlar; bunda 3-ustunda operatsiyalarni sotish bo‘yicha operatsiya “minus” belgisi bilan, sotib olish bo‘yicha operatsiya “plyus” belgisi bilan belgilanadi; 5-ustunda sotish bo‘yicha operatsiya — plyus (pul mablag‘lari tushishi), sotib olishda — minus (pul mablag‘lari sarfi); 1 va 2-ustunlarda bank metodikasiga ko‘ra beriladigan mijozlarning va bajarilgan topshiriqlarning hisobga olingan raqamlari ko‘rsatiladi.
 v) 6-ustunda bank tomonidan mijozlardan bajarilgan topshiriqlar uchun undiriladigan komissiyaviy mukofot puli hisob-kitobi keltiriladi; hisob-kitob bank tomonidan tegishli mijoz bilan shartnomada belgilanadigan prinsiplar asosida amalga oshiriladi;
 g) 7-ustunda bank tomonidan O‘zRVB foydasiga to‘lanishi lozim bo‘lgan komissiyaviy mukofot puli keltiriladi va bu hisob-kitob bank bilan O‘zRVB shartnomasiga muvofiq komissiyaviy stavkalar asosida amalga oshiriladi;
 d) obligatsiyalarni turli chiqarishlar bo‘yicha ma’lumotlar jurnalga “bloklar” shaklida har bir chiqarish kesimida kiritiladi;
 e) jurnalga brokerlik bitimlari haqidagi ma’lumotlar kiritilganidan so‘ng 5 — 7-ustunlar bo‘yicha umumiy natija chiqariladi;
 j) 5 — 7-ustunlar natijasi ostiga quyidagi qoidalarga ko‘ra “Dt” va “Kt” belgilari qo‘yiladi: 
 agar 5-ustun bo‘yicha natija ijobiy bo‘lsa (O‘zRVB orqali sotilgan obligatsiyalardan bankka kelib tushgan tushumlar O‘zRVBda obligatsiyalarni sotib olish uchun bank qilgan to‘lovlardan yuqori), “Dt 19997 — Kt 20296” belgilari qo‘yiladi (bu O‘zRVBdan olinadigan summa mijozlar hisobvaraqlariga o‘tkazilishi lozimligini anglatadi),
 agar 5-ustun bo‘yicha natija salbiy bo‘lsa (O‘zRVB orqali sotilgan obligatsiyalardan bankka kelib tushgan tushumlar O‘RVBda obligatsiyalarni sotib olish uchun bank qilgan to‘lovlardan past), “Dt 20296 — Kt 19997” belgilari qo‘yiladi (bu bank tomonidan O‘zRVBga to‘langan summa mijozlar hisobvaraqlaridan o‘chirilishi lozimligini anglatadi),
 6-ustun natijalari ostiga “Dt 20296 — Kt 45209” belgilari qo‘yiladi (bu bank mijozlardan bajarilgan brokerlik shartnomalari bo‘yicha o‘ziga o‘tkazilishi lozim bo‘lgan komissiyani undirishini va ushbu summani o‘z daromadlari hisobiga o‘tkazishini anglatadi),
 7-ustun natijalari ostiga “Dt 55110 — Kt 19997” belgilari qo‘yiladi (bu bank O‘RVBga o‘tkazilishi lozim bo‘lgan o‘z hisobvaraqlaridagi komissiya summalarini o‘tkazib berishini anglatadi).
 5.3. Brokerlik operatsiyalarni hisobga olish jurnali birlamchi bozorda operatsiyalarni amalga oshirish yakunlari bo‘yicha ikkilamchi bozordagi operatsiyalardagidek tartibda to‘ldiriladi, bunda quyidagi jihatlar inobatga olinadi:
 so‘ndiriladigan obligatsiyalar narxi 100 foizga teng;
 so‘ndiriladigan obligatsiyalarni davlat tomonidan ro‘yxatga olish raqami qarama-qarshisiga “so‘ndirish” so‘zi, qayta joylashtiriladigan chiqarish qarshisiga esa “joylashtirish” so‘zlari yoziladi.
 6.1. Bank obligatsiyalar bilan tijorat va brokerlik operatsiyalari yakunlarini “Yig‘ma natijalar jurnali”da chiqaradi. Navbatdagi yig‘ma natijalar jurnalidan foydalanishda uning yangi tomi ochiladi. To‘liq ishlatilgan jurnal yopiladi va doimo bankda saqlanadi. Jurnal elektron shaklda yuritiladi va ish kuni davomidagi barcha qaydlar har kuni nashr qilinadi. 
 Jurnalning muqovasiga tom raqami, u ochilgan sana, nomi yoziladi (“Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan operatsiyalar bo‘yicha yig‘ma natijalar jurnali”). Jurnal varaqlardan iborat bo‘lib, ularning shakli 7-ilovada keltirilgan. Har bir varaq bir ish kuni davomidagi operatsiyalar yakunlarini aks ettirishga mo‘ljallangan. Jurnal aylanmalar jurnali va obligatsiyalar bilan brokerlik operatsiyalar jurnali ma’lumotlari asosida birlamchi va ikkilamchi bozorlarda bankning obligatsiyalar bilan operatsiyalari yakunlari bo‘yicha har kuni to‘ldiriladi. 
 6.2. Yig‘ma natijalar jurnali quyidagi tartibda to‘ldiriladi: 
 a) birinchi ustunga operatsiyani o‘tkazish sanasi yoziladi,
 b) “Tijorat operatsiyalari” bo‘limiga aylanmalar jurnalidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi, bunda:
 2 — 7-ustunlarga “asosiy” qatori bo‘ylab aylanmalar jurnali 2 — 4-ustunlari bo‘yicha yakuniy natijalar ko‘chiriladi,
 3 va 8-ustunlarga “sotish bo‘yicha xarajatlar” qatori bo‘ylab aylanmalar jurnali 7-ustunlari bo‘yicha yakuniy natijalar ko‘chiriladi,
 v) “Brokerlik operatsiyalari” bo‘limiga brokerlik operatsiyalarini hisobga olish jurnalidan yakuniy ma’lumotlar ko‘chiriladi, bunda: 
 2, 3, 10, 11-ustunlarga “asosiy” qatori bo‘ylab brokerlik operatsiyalarini hisobga olish jurnali 5-ustuni bo‘yicha yakuniy ma’lumotlar ko‘chiriladi.
 9 va 10-ustunlarga “komissiya (mijozlar)” qatori bo‘ylab brokerlik operatsiyalarini hisobga olish jurnali 5-ustuni bo‘yicha yakuniy ma’lumotlar ko‘chiriladi,
 3 va 8-ustunlarga “komissiya (O‘zRVB)” qatori bo‘ylab brokerlik operatsiyalarini hisobga olish jurnali 7-ustuni bo‘yicha yakuniy ma’lumotlar ko‘chiriladi. 
 g) “aylanmalar” qatori bo‘ylab 2 — 11-ustunlar yakunlari chiqariladi,
 d) “jami” qatori quyidagi qoidalarga ko‘ra to‘ldiriladi: 
 2 va 3-ustunlari bo‘yicha 19997 hisobvarag‘i bo‘yicha toza debet yoki kredit summasi hisoblab chiqariladi;
 4 va 5-ustunlari bo‘yicha 10701 hisobvarag‘i bo‘yicha toza debet yoki kredit summasi hisoblab chiqariladi;
 6 yoki 7-ustunlarga tegishli ma’lumotlar “aylanmalar” qatoridan ko‘chiriladi;
 8 va 9-ustunlarga tegishli ma’lumotlar “aylanmalar” qatoridan ko‘chiriladi;
 10 va 11-ustunlari bo‘yicha 20296 hisobvarag‘i bo‘yicha toza debet yoki kredit summasi hisoblab chiqariladi.
 Yig‘ma natijalar jurnalini to‘ldirish namunasi 7a-ilovasida keltirilgan.
 6.3. Jurnallar bo‘yicha yuqoridagi qaydlar va hisoblab chiqarishlar amalga oshirilganidan so‘ng bankda o‘sha ish kunining o‘zida tegishli buxgalteriya o‘tkazmalarini amalga oshirish bo‘yicha buxgalteriyada ichki farmoyish tuziladi. Farmoyishda debetlash va kreditlashga 10701, 22608, 19997, 5561X, 456XX, 55110, 45209 balans hisobvaraqlarga yig‘ma natijalar jurnali bo‘yicha belgilangan ko‘rsatmalar bo‘ladi (“Dt” va “Kt” belgilari bilan belgilangan raqamlar).
 Farmoyish bankning mas’ul xodimi tomonidan imzolanadi va o‘sha ish kunining o‘zida ijro qilish uchun buxgalteriyaga topshiriladi. Bank buxgalteriyasi topshiriqda keltirilgan buxgalteriya o‘tkazmalarini ushbu topshiriq qabul qilingan kunning o‘zida o‘tkazishi lozim.