Erkaklar salomatligiga xavf soluvchi 6 kasallik

Ayollardan farqli o`laroq, erkaklar orasida salomatlik borasida nimadir bezovta qilsa, shifokorga murojaat etadiganlar ko`p emas. Ularning aksariyati ish ko`pligi, vaqt tig`izligi yoki shunchaki xafsalasizlik tufayli kasallikni oyoqda o`tkazishadi. Keyin esa asta-sekin asoratlar bo`y ko`rsata boshlaydi. Shunday holat yuzaga kelmasligi uchun avvalo ayollar turmush o`rtoqlarining salomatligiga e`tiborli bo`lishlari lozim. Ana shunday e`tiborli ayollarni o`ylantirayotgan savollarga sahifamizda bugun oliy toifali shifokor-urolog Mirazim HAKIMOV javob beradi.
Prostatit
— Erim ko`p yillardan buyon haydovchi bo`lib ishlaydi. Kam harakatlik va bir joyda uzoq vaqt o`tirib ishlash natijasida prostatit kasalligi kelib chiqar ekan. Shu rostmi?
Muqaddas Ochilova, Samarqand shahri
Prostatit — prostata bezi yallig`lanishi. U o`tkir va surunkali turlarga ajratiladi. Bu kasallikning kelib chiqishiga sovqotish, muntazam o`tirib ishlaydigan mehnat turi, jinsiy yaqinlikdan tiyilish yoki o`ta faol jinsiy hayot, kamharakatlik, organizmdagi surunkali shamollash jarayonlari (surunkali bronxit, tonzilit), turli infeksiya va bakteriyalar ta`siri sabab bo`ladi.
Belgilari: tez-tez hojatga qatnash, peshob ajralish vaqtining qisqarishi.
Surunkali prostatitda ba`zan tana harorati 37 darajaga ko`tariladi, peshob ajratish og`riqli bo`ladi, chov orasi va bel sohasida og`riq seziladi.
O`tkir prostatitda isitma ko`tarilib, alahsirash, chov orasi va belda o`tkir sanchiqli og`riqlar kuzatiladi, peshob ajralishidagi og`riqlar kutilmaganda yuz beradi.
Tashxislash uchun shifokor tomonidan a`zo barmoq bilan paypaslab tekshiriladi, UTT, rentgen, kompyuter tomografiyasi tekshiruvlari amalga oshiriladi.
Prostatitni davolashda muolaja turi kasallik darajasiga ko`ra belgilanadi. Jumladan:
Asoratlari: agar kasallikka be`etibor bo`lib, o`z vaqtida davolanilmasa, erkakning hayot sifati yomonlashuvi, bepushtlik va eriktil disfunksiya kabi noxush holatlarga olib kelishi mumkin.
Maslahat: bir joyda o`tirib ishlaydigan mexnat turida turli noxush holatlarni oldini olish uchun vaqti-vaqti bilan o`rnidan turib, oyoq chigilini yozish tavsiya etiladi.Bu bilan qon tomirlarida ham qon aylanishi yaxshilanib, mushaklar faoliyatiga ham ijobiy ta`sir etadi. Shuningdne o`tirib ishlaydigan mehnat turidan so`ng albatta gigiena qoidalriga qat`iy rioya etish zarur.   
Prostata adenomasi 
– Turmush o`rtog`imga prostata adenomasi deya tashxis qo`yishdi. Eshitishimcha, bunda qandaydir o`simta paydo bo`lar ekan. Bu o`simta xavflimi va u qanday davolanadi? 
Sanobar Ahmedova, Olot tumani
Adenoma kasalligi asosan 40 yoshdan oshgan erkaklarda uchraydigan, prostata bezi ichida rivojlanadigan yaxshi sifatli o`simtadir. Bu o`simta boshqa a`zo va to`qimalarga tarqalmaydi.
Belgilari: peshob ajratishning qiyinlashuvi, tez-tez peshob ajratish, peshobning tutilib qolishi, chov, moyak xaltasi va oraliqda og`riq sezish.
Qanday aniqlanadi? Rektal barmoqli ko`rik, adenoma o`lchamini aniqlash uchun UTT va urouflometriya tadqiqotlari o`tkaziladi.
Adenoma ikki usulda davolanadi: preparatlar va jarrohlik amaliyoti yordamida. Dori-darmonlar bilan davolash bez kichik o`lchamda bo`lganda tavsiya etiladi. Jarrohlik amaliyotida ham ikki xil usul mavjud: bezni uretra kanali orqali lazer yordamida va an`anaviy qorin orqali ochiq jarrrohlik amaliyoti yordamida olib tashlash.
Asoratlari: kasallik o`z vaqtida davolanmasa, adenoma bezi kattalashib, peshob yo`lini to`sib boradi. Shuningdek, buyrak etishmovchiligi, peshob suyuqligi cho`kmalari hisobiga siydik qopchasida tosh yig`ilishi va juda qattiq og`riqlarni keltirib chiqarishi mumkin.
Yuzaga kelish sabablari: qon tomir devorlarining tug`ma zaifligi;
moyak xaltasi va kichik tos tomirlarida qon bosimining yuqori bo`lishi (bunga og`ir yuk ko`tarish, qattiq kuchanish kabi holatlar sabab)
Belgilari: moyak funksiyasining buzilishi natijasida yoqimsiz og`riqlar, jinsiy yaqinlikdan so`ng a`zolarda og`riq. Ba`zan kasallik belgilarsiz ham kechishi mumkin.
Uretrit
— Yaqinda erim qattiq shamolladi. Ahvoli yomonlashgach, shifokorga ko`rinsak, shamollash bilan bir qatorda siydik yo`lida ham yallig`lanish yuzaga kelganini aytishdi. Bu xavfli emasmi? 
Munavvar Akbarova, Olmaliq shahri
Erkaklarda siydik kanali yallig`lanishining tibbiy atamasi uretrit deb atalib, o`tkir va surunkali ko`rinishga ega.
Yuzaga kelish sabablari: jinsiy yo`l bilan yuqadigan kasalliklar, noinfeksion turdagi yallig`lanish, buyrakda tosh yig`ilishi, a`zolardagi yuqumli xastaliklar, siydik kanaliga ta`sir etuvchi jarohatlar, allergiya, bakteriyalar (stafilokok, streptokok...)
Tashxislash uchun quyidagi tekshiruvlardan o`tish kerak: peshob suyuqligi namunasi, UTT, siydik yo`lidan chiqadigan suyuqlikni mikroskop orqali tekshirish.
Davolash: pala-partish jinsiy yaqinlik natijasida kasallik boshqa odamga ham yuqadi. Xastalik o`tkazib yuborilganda peshob yo`lidan yiring yoki qon aralash suyuqlik kelishi kuzatiladi. Agar uretritga oid o`zgarishlarni sezsangiz, bee`tibor bo`lmang. Yo`qsa, kasallik surunkali tusga aylanishi mumkin. Shifokor tahlil natijalariga ko`ra kerakli muolaja turini (antibakterial yoki mahalliy davolash) belgilaydi.
Buyrak tosh kasalliklari
— Xo`jayinim og`ir ishda ishlamasa-da, bel og`rig`idan ko`p shikoyat qiladi. Ba`zida bel va qovuq sohasini sanchiqli og`riq bezovta qiladi. Bu nimadan bo`lishi mumkin?
Muxarram Axrorova, Sirdaryo viloyati
Erkaklarning bel sohasidagi og`riqlar mushak-nerv tolalari shamollashi bilan bog`liq bo`lishi mumkin. Ammo bu holat qattiq sanchiqli emas, nafas olganda ham u bilan birga kechadigan og`riqqa yaqin bo`ladi. Ko`pincha beldagi og`riq buyrakda qum, tuz va tosh yig`ilishi bilan ham izohlanadi.
Belgilari: bel sohasidagi sanchiqli og`riqlar, kasallik o`tkazib yuborilganda peshobning qon aralash kelishi, tana harorati ko`tarilishi, peshob yo`llaridagi surunkali yallig`lanish jarayonlarining avj olishi.
Yuzaga kelish sabablari: peshob ajratish tizimidagi surunkali kasalliklar (sistit, prostatit, adenoma, pileonefrit), ovqat hazm qilish tizimidagi surunkali xastaliklar (kolit, gastrit...), organizmda suv miqdori tanqisligi (asosan achchiq, sho`r mahsulotlarni iste`mol qiladiganlar orasida ko`proq uchraydi), avitominoz.
Tashxislash uchun shifokor tomonidan quyidagi tekshiruvlar buyuriladi: klinik tekshiruv (barmoqli paypaslanish), UTT, peshob ajratish yo`lini rentgen qilish.
Davolash. Agar tosh buyrakning o`zida kichik o`lchamda bo`lsa, maydalab, peshob ajratish yo`li orqali chiqarib yuboradigan va og`riqni kamaytiradiga preparatlar buyuriladi. Biroq buyrakdagi tosh o`lchami kattalashgan bo`lsa, jarrohlik amaliyoti o`tkazilishi mumkin. Har qanday muolajadan so`ng albatta qat`iy parhezga rioya qilish zarur.