O‘zbekiston Respublikasining 2019-yilgi Davlat budjeti, davlat maqsadli jamg‘armalarining budjetlari hamda soliq va budjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan taqdim etilgan 2019-yilgi Budjetnomani muhokama qilib, shuni ta’kidlaydiki, O‘zbekiston Respublikasining 2019-yilgi Davlat budjeti, davlat maqsadli jamg‘armalarining budjetlari hamda soliq va budjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan hamda 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida belgilangan ustuvor vazifalardan kelib chiqqan holda, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Budjet kodeksining 96-moddasi qoidalariga muvofiq ishlab chiqilgan va kiritilgan. 
 2018-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlangan 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturi doirasida mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning sifat jihatidan yangi bosqichiga o‘tish uchun fundamental asoslarni rivojlantirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi. Qabul qilinayotgan chora-tadbirlar iqtisodiyotni jadallashtirish va erkinlashtirish, iqtisodiyot tarmoqlarini modernizatsiya qilish va intensiv rivojlantirish, makroiqtisodiy barqarorlikni yanada mustahkamlash uchun muhim bo‘lgan yangi platformani vujudga keltirdi. 
 Taqdim etilgan 2019-yilgi Budjetnomada O‘zbekiston Respublikasini 2017-yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari bilan bir qatorda O‘zbekiston Respublikasining 2018-yilgi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarining ijrosiga baho berilgan.
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlangan iqtisodiyot tarmoqlarini va mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy yuksaltirishning sifat jihatidan yangi bosqichiga o‘tish uchun fundamental asoslarni shakllantirishga hamda rivojlantirishga qaratilgan sohalarni rivojlantirish bo‘yicha muhim dasturlarni bajarish yuzasidan ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida 2018-yilda yalpi ichki mahsulotning o‘sishi baholash hisob-kitoblariga ko‘ra 5,2 foizni, xususan, sanoat mahsulotining o‘sishi 6,1 foizni, qurilish ishlari 8 foizni, chakana tovar aylanmasi 4,2 foizni va kapital qo‘yilmalar 7,9 foizni tashkil etadi. 
 Valyuta va narx siyosatini erkinlashtirish, qishloq xo‘jaligida o‘zaro hisob-kitoblarni tartibga solish va kapital qo‘yilmalarning o‘sishi O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadlarining ko‘payishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. 
 Yalpi ichki mahsulotning o‘sishini ta’minlashda va aholining bandligi muammolarini hal etishda, birinchi navbatda qishloq xo‘jaligida hal etishda xizmatlar sohasi (telekommunikatsiya xizmatlari, uyali telefon aloqasi xizmatlari, moliyaviy xizmatlar, ko‘chmas mulk sohasidagi xizmatlar, ta’lim va sog‘liqni saqlash sohasidagi xizmatlar hamda boshqa xizmatlar) alohida o‘rin tutadi. 
 Fuqarolarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish, aholi daromadlarini oshirish, shuningdek inflatsiyani prognoz ko‘rsatkichlari darajasida saqlab turish maqsadida 2018-yilda ikki marta (15-iyuldan va 1-noyabrdan e’tiboran) ish haqi, stipendiyalar, nafaqalar va pensiyalar tegishincha 7,0 va 10 foizga oshirildi. Shu bilan birga tarbiyachilar, o‘qituvchilar, fan va madaniyat xodimlarining ish haqi 30 foizdan 100 foizgacha oshirildi. 
 Budjetnomani taqdim etish amaliyotida birinchi marta 2019 — 2021-yillarda mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari prognozi berildi. Unda fiskal ko‘rsatkichlarga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy tashqi va ichki omillar, 2019 — 2021-yillarga oid soliq-budjet siyosatining strategiyasi, 2019-yilga mo‘ljallangan va 2020-2021-yillarga prognoz qilingan fiskal xavflar, 2019 — 2021-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalarining budjetlari parametrlari kabi masalalar o‘z aksini topgan. 
 Taqdim etilgan 2019-yilgi Budjetnomada iqtisodiyotni modernizatsiya va diversifikatsiya qilishni ta’minlashga, iqtisodiyot sektorlarining makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning yuqori sur’atlarda o‘sishiga erishishga va aholi farovonligini yuksaltirishga qaratilgan investitsiyaviy jozibadorligi va faolligini oshirishga doir chora-tadbirlarni izchil amalga oshirish nazarda tutilgan.
 2019-yilda yalpi ichki mahsulotning o‘sishi keyingi yillarda uning ijobiy dinamikasini saqlab qolgan holda 5,4 foiz miqdorda (2020-yilda 6,0 foiz, 2021-yilda 7,0 foiz) bo‘lishi nazarda tutilmoqda, xususan, sanoat ishlab chiqarishi hajmi 4,9 foiz, qurilishda 8,4 foiz, qishloq xo‘jaligida 3,3 foiz va xizmatlar sohasida 6,2 foiz ko‘payadi, uy xo‘jaliklarining pirovard iste’moli 5,0 foiz, asosiy kapitalga investitsiyalar 17,0 foiz, tovarlar va xizmatlar eksporti 15,5 foiz hamda import 6,3 foiz o‘sishi kutilmoqda.
 2019-yilgi soliq siyosatining asosiy yo‘nalishlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 29-iyunda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining soliq siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi to‘g‘risida”gi Farmoniga muvofiq ishlab chiqilgan.
 Barcha fuqarolar uchun jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ining eng yuqori stavkasini 12 foiz miqdorida joriy etish, shundan 0,1 foizini shaxsiy jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga yo‘naltirish; yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig‘i stavkasini 14 foizdan 12 foizgacha, tijorat banklari uchun 22 foizdan 20 foizgacha pasaytirish; fuqarolarning mehnat haqi tarzidagi daromadlaridan fuqarolarning budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga ushlab qolinadigan sug‘urta badallarini bekor qilish nazarda tutilmoqda. 
 Umuman olganda, taklif etilayotgan chora-tadbirlar amalga oshirilishi hisobiga soliqlar va majburiy to‘lovlarning soni 19 ta turdan 15 ta turgacha qisqaradi.
 2019-yilga mo‘ljallangan Budjet siyosati puxta o‘ylangan fiskal siyosatni amalga oshirishga, iqtisodiy ko‘rsatkichlarning mutanosib o‘sishiga va mamlakat moliyaviy tizimining barqarorligiga qaratilgandir.
 Budjet mablag‘larini rejalashtirish samaradorligini, ulardan foydalanish natijadorligini oshirishga va budjetlararo munosabatlarni takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutilmoqda. Xususan: 
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetini rejalashtirish va ijro etish jarayonini takomillashtirish;
 budjetlararo munosabatlarni takomillashtirish, tegishli viloyatlar, tumanlar va shaharlarning soliqqa oid salohiyatini kengaytirishda mahalliy davlat hokimiyati organlarining manfaatdorligini oshirish;
 budjetning barqarorligini ta’minlash uchun budjet qoidalarini va fiskal cheklovlarni o‘rnatish;
 budjet tizimida budjetlarning moliyaviy oqimlarini konsolidatsiyalash;
 budjet sohasidagi xodimlar mehnatiga haq to‘lash tizimini takomillashtirish nazarda tutilmoqda. 
 Budjetni rejalashtirishning barqarorligini oshirish maqsadida prognoz yili uchun O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetini va keyingi ikki yil uchun budjet yo‘nalishlarini tasdiqlash yo‘li bilan o‘rtacha muddatli budjetni rejalashtirish mexanizmini joriy etish taklif qilinmoqda. 
 O‘rta muddatli budjet doirasida asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar prognozlarini va O‘zbekiston Respublikasini o‘rta muddatli davrda rivojlantirish ssenariylarini zamonaviy makroiqtisodiy modellardan foydalangan holda ishlab chiqish taklif etilmoqda. 
 2019-yilda O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadlarining tushumi 102,6 trln. so‘m yoki yalpi ichki mahsulotga nisbatan 24,2 foiz darajasida bo‘lishi prognoz qilinmoqda. Davlat budjetiga tushumlarning ko‘payishi joriy yil ko‘rsatkichiga nisbatan 37,8 foizni tashkil etadi. 
 Davlat budjeti daromad qismining tushumi bevosita soliqlar bo‘yicha daromadlar hisobiga 20,7 trln. so‘m, bilvosita soliqlar bo‘yicha 55,5 trln. so‘m miqdorida, resurs soliqlar va mol-mulkka solinadigan soliqdan 14,6 trln. so‘m, yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun soliqdan 10,7 trln. so‘m, suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqdan 0,3 trln. so‘m miqdorida bo‘lishi kutilmoqda. 
 2019-yilda O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining xarajatlari 107,1 trln. so‘mni tashkil etadi, bu o‘tgan yildagiga nisbatan 1,4 baravar ko‘p bo‘lib, bunda O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining xarajatlari asosan ijtimoiy va iqtisodiy sohalarga yo‘naltirilgandir. 
 Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining ijtimoiy sohaga xarajatlari 57,8 trln. so‘mni yoki umumiy xarajatlarga nisbatan 54,0 foizni tashkil etadi, bunda ushbu xarajatlarning o‘sishi o‘tgan yilga nisbatan 34,4 foiz ko‘payadi. 
 Maktabgacha ta’lim muassasalarini moliyalashtirishga O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan 4,0 trln. so‘m, umumiy ta’limga 17,1 trln. so‘m, kadrlar tayyorlashga 3,8 trln. so‘m yo‘naltiriladi. 
 Sog‘liqni saqlashni moliyalashtirishga Davlat budjetidan 12,1 trln. so‘m yo‘naltiriladi yoki o‘tgan yilga nisbatan 30,5 foiz o‘sish bilan umumiy xarajatlarga nisbatan 11,3 foizni tashkil etadi. 
 Davlat budjetida: 
 2016 — 2020-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekistonda onalik va bolalikni muhofaza qilish tizimini takomillashtirish;
 2018 — 2022-yillardagi davrga mo‘ljallangan bolalarda tug‘ma va irsiy kasalliklarni erta aniqlash (skrining);
 odamning immunitet tanqisligi virusi keltirib chiqaradigan kasalliklari tarqalishiga qarshi kurashish, ichki kasalxona infeksiyalarining profilaktikasi;
 ixtisoslashtirilgan tibbiy yordamni rivojlantirish;
 2017 — 2021-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasida onkologik xizmatni yanada rivojlantirish va aholiga onkologik yordam ko‘rsatishni takomillashtirish;
 shoshilinch tibbiy yordam tizimini jadal takomillashtirish bo‘yicha davlat dasturlarini amalga oshirish uchun qo‘shimcha ravishda 606,5 mlrd. so‘m nazarda tutilgan.
 Tez tibbiy yordam xizmatining sifatini, undan foydalanilishini va uning tezkorligini oshirish sog‘liqni saqlash sohasidagi ustuvor yo‘nalishlardan biri bo‘lib, uni o‘z vaqtida moliyalashtirish uchun O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetida 643,9 mlrd. so‘m nazarda tutilgan. 
 Bundan tashqari, statsionar davolash-profilaktika muassasalarida davolanayotgan shaxslarning (bemorlarning) imtiyozli kontingenti uchun shifobaxsh oziq-ovqat tashkil etilishini yaxshilashga doir xarajatlarni oshirishga 438,5 mlrd. so‘m ajratish nazarda tutilmoqda.
 2019-yilda dori-darmonlar va tibbiy buyumlar olish uchun ajratiladigan mablag‘larni ko‘paytirishga oid siyosat davom ettiriladi. Chunonchi, dori-darmonlar uchun mo‘ljallangan xarajatlar 1,0 trln. so‘mni tashkil etib, bu o‘tgan yildagiga nisbatan 16 foiz ko‘pdir.
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan madaniyatni moliyalashtirish uchun 1,0 trln. so‘m, ilm-fanni rivojlantirish uchun — 0,8 trln. so‘m yo‘naltiriladi. 
 Ijtimoiy nafaqalar, kam ta’minlangan oilalarga moddiy yordam to‘lash va kompensatsiya to‘lovlari uchun xarajatlar o‘tgan yildagiga nisbatan 61,8 foiz oshgan holda 5 267,2 mlrd. so‘mni tashkil etadi.
 “Obod qishloq” va “Obod mahalla” davlat dasturlarini amalga oshirish uchun barcha moliyalashtirish manbalari hisobidan 6,3 trln. so‘m yo‘naltiriladi, bu esa 478 ta aholi punktida turmush sharoitlari yaxshilanishini ta’minlaydi.
 Davlat dasturlarini amalga oshirish doirasida 2019-yilda 372 ta obyektda ichimlik suvi ta’minoti va kanalizatsiya tizimini rekonstruksiya qilish hamda modernizatsiyalash, 1 916,1 km uzunlikdagi suv o‘tkazish tarmog‘ini qurish va rekonstruksiya qilish nazarda tutilmoqda.
 Ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida markazlashgan suv ta’minotiga qamrab olish 2019-yilda 77,0 foizga yetadi. 
 Umuman olganda, 2019-yilda va keyingi 2020-2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasining davlat tashqi qarzi 11, 2 mlrd. AQSh dollari yoki yalpi ichki mahsulotning 2017-yildagi 17 foiziga nisbatan 22 foiz miqdorida prognoz qilinmoqda.
 2019-yilgi Budjetnomada nazarda tutilgan daromadlarning izchil o‘sishi, soliq siyosatida joriy etilayotgan tub o‘zgarishlar aholining turmush sharoitlarini va biznesning faoliyat ko‘rsatishini yaxshilashga qaratilgan.
 Taqdim etilgan Budjetnomani — O‘zbekiston Respublikasining 2019-yilgi Davlat budjetini, davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarini hamda soliq va budjet siyosatining asosiy yo‘nalishlarini O‘zbekiston Respublikasi Budjet kodeksining 97-moddasiga muvofiq har tomonlama ko‘rib chiqib, siyosiy partiyalar fraksiyalarining, O‘zbekiston Ekologik harakati deputatlar guruhining taklif va fikr-mulohazalarini, shuningdek aholining Qonunchilik palatasi deputatlari bilan joylarda o‘tkazilgan uchrashuvlar chog‘ida bildirilgan fikrlari hamda takliflarini inobatga olgan holda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi: 
 1. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yilgi Davlat budjeti, davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlari hamda soliq va budjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti taqchilligi 2021-yilda 0,1 foizgacha izchil pasaytirilgan holda yalpi ichki mahsulot hajmiga nisbatan 1,06 foiz miqdorida bo‘lgan holda qabul qilinsin.
 Quyidagilar taqchillikni qoplash manbalari etib belgilansin:
 respublika budjetining yil boshidagi bo‘sh qoldiqlari;
 xalqaro moliya institutlarining (Jahon banki va Osiyo taraqqiyot bankining) tashqi qarzlari;
 ichki g‘aznachilik obligatsiyalarini va suveren yevroobligatsiyalarni chiqarish;
 boshqa manbalar.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning tasdiqlangan prognozlari, soliq va budjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari bajarilishini hamda 2019-yilgi O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti, davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarining parametrlari ijro etilishini ta’minlasin. Bunda qabul qilingan eng muhim davlat iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish dasturlarini amalga oshirishga, buning uchun chetdan keltirilgan mablag‘larni imtiyozli shartlar asosida jalb etishga, obyektlarining, shu jumladan “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlari doirasida ta’mirlanishi lozim bo‘lgan obyektlarning aniq ro‘yxatini shakllantirish hamda 2019-yilgi Investitsiya dasturiga kiritishga alohida e’tibor qaratilsin. Budjet mablag‘laridan maqsadli va samarali foydalanilishi ustidan nazoratni kuchaytirish talab etiladi.
 3. Siyosiy partiyalar fraksiyalariga, O‘zbekiston Ekologik harakati deputatlar guruhiga O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarining ijrosi masalalarini ko‘rib chiqish chog‘ida tegishli tarmoqlarda budjet mablag‘laridan foydalanilishini chuqurroq tahlil qilish hamda ularning ijro etilishi ustidan parlament nazoratini takomillashtirish yuzasidan aniq takliflar kiritish tavsiya etilsin. 
 4. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qo‘mitalari makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning tasdiqlangan prognozlari va O‘zbekiston Respublikasi 2019-yilgi Davlat budjetining, davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarining parametrlari hamda soliq va budjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari bajarilishiga, turli tarmoqlar va hududlarda budjet mablag‘laridan maqsadli va samarali foydalanilishiga parlament nazoratini amalga oshirish chog‘ida alohida e’tibor qaratsin.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Budjet va iqtisodiy islohotlar qo‘mitasi boshqa qo‘mitalar bilan birgalikda O‘zbekiston Respublikasining 2019-yilgi Davlat budjeti, davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlari hamda soliq va budjet siyosati asosiy yo‘nalishlarining ijrosi yuzasidan muntazam ravishda nazorat-tahlil ishlarini amalga oshirsin.
 6. Ushbu Qaror O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga yuborilsin.
 7. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.