Ukrainadagi urush: tomonlarning bayonotlari, dunyo munosabati, yordam va sanksiyalar

Ukraina tomonining bayonotlari
Kann xalqaro festivali kinofestivalining ochilish marosimida Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyning videomurojaati namoyish qilingan va u zalning davomli olqishlariga sabab bo‘lgan.
O‘zining qariyb 10 daqiqalik nutqida o‘zi ham o‘tmishda aktyor bo‘lgan Zelenskiy boshqa narsalar bilan birga Frensis Ford Koppolaning Vetnam urushi haqidagi «Bugungi qiyomat» va Charli Chaplin ishtirokidagi «Buyuk diktator» filmlarini esga olgan va ayni paytda Ukraina to‘qnash kelgan voqealar hamda urush va diktaturaning ekranda tasviri o‘rtasida parallel o‘tkazgan.
«Biz kurashishda davom etamiz. Bizda o‘z erkinligimiz uchun kurashishdan o‘zga tanlov qolmagan. Aminmanki, diktator yutqazadi. Biz bu urushda g‘olib bo‘lamiz. Ukrainaga shon-sharaflar!» — deya tugatgan Zelenskiy o‘z nutqini.
Ukraina prezidenti ofisi rahbari Mixaylo Podolyak Rossiya bilan muzokaralar to‘xtab qolganining uchta sababini sanab o‘tgan.
«Muzokara jarayoni chindan ham to‘xtagan. Nega? Sabablar bir nechta. Rossiya jahonda bugun ro‘y berayotgan jarayonlarni va o‘zining nihoyatda salbiy rolini tushunayotganini namoyon etmayapti. 
Ikkinchidan, Rossiya urush har qanday ma’noda ularning qoidasi, grafigi yoki rejasi bo‘yicha bormayotganini tushunmayapti. Ukrainaning qarshiligi va professional qarshilik tobora kuchayib bormoqda. Shu sababli Rossiya hech qanday maqsadlariga erisha olmaydi.
Uchinchi sabab Rossiya ichki bozordagi propagandistik keskinlikdan voz kecha olmayapti, shu sababli siyosiy elita haqiqatni gapirishga cho‘chiydi», — degan Podolyak. 
Ukraina qurolli kuchlari birlashgan operatsiyasi o‘tgan sutka ichida erishilgan natijalar haqida quyidagicha ma’lumot bermoqda (eslatib o‘tamiz, urush davrida e’lon qilingan ma’lumotlarni mustaqil manbalar orqali tekshirishning imkoni yo‘q):
«Sxid» («Sharq») tezkor-taktik guruhining ma’lumotlari: 
Rossiya tomonining bayonotlari
Rossiya prezidenti Vladimir Putin neft bo‘yicha yig‘ilish o‘tkazdi va unda jahon energetikasida ro‘y berayotgan muammolarning asosiy sababi sifatida G‘arb davlatlarining uzoqni o‘ylamay qilinayotgan siyosatini ko‘rsatgan.
«Yevropa neftgaz bozorida Amerika bosimi ostida va mutlaqo siyosiy sabablar bilan yangidan yangi sanksiyalar kiritmoqda. Bularning barchasi inflatsiyaga sabab bo‘ladi. G‘arbdagilar esa o‘z xatolarini tan olish o‘rniga, chetdan aybdor axtarishmoqda.
Ukraina atrofida ro‘y berayotgan voqealarning barchasi G‘arbning siyosati bilan bog‘liq. Yevropa davlatlari o‘z iqtisodiyotiga yetkazilayotgan ziyonga e’tibor bermasdan, Rossiya energiya resurslarini rad etish masalasini o‘rtaga qo‘yishmoqda», — degan Putin.
Energetika sohasida Yevropa davlatlarining siyosatini Putin «iqtisodiy xudkushlik» deb atagan.
«Rossiya Federatsiya kompaniyalari neft bozoridagi o‘zgarishlarni inobatga olishlari lozim, chunki avvalgidek biznes qilish ehtimoli past. Rossiya xorijiy davlatlarning neft sohasidagi o‘ylanmagan va chalkash qadamlarini o‘z foydasiga yo‘naltirishi kerak», — degan Putin.
Rossiya Mudofaa vazirligining maxsus vakili Igor Konashenkovning brifingida e’lon qilingan ma’lumotlar (eslatib o‘tamiz, urush davrida e’lon qilingan ma’lumotlarni mustaqil manbalar orqali tekshirishning imkoni yo‘q):
Ukrainaga ko‘mak
«Katta yettilik» davlatlarining moliya vazirlari Germaniyada payshanba kuni o‘tadigan uchrashuvda Kiyevga ko‘rsatiladigan moliyaviy yordam miqdorini muhokama etishadi, deb xabar bergan DPA agentligi. Agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, Kiyev oyiga 5 mlrd yevrodan uch oy davomida 15 mlrd yevro yordam ko‘rsatilishini so‘ragan.
Yevropa komissiyasi Ukrainani urushdan keyin tiklash bo‘yicha yuz milliardlab yevro mablag‘ tikiladigan «Ukrainani qayta qurish» strategik rejasini ishlab chiqqan. 18 may kuni tasdiqlanishi kutilayotgan sakkiz sahifali qarorning loyihasi Sueddeutsche Zeitung gazetasi ixtiyoriga kelib tushgan.
Hujjat loyihasiga ko‘ra, Ukrainaning urush tufayli vayron bo‘lgan infratuzilmasini tiklashga 10 yil vaqt ketadi. Buning uchun Ukrainaning korrupsiyaga qarshi kurashish, hukumatning islohotlar o‘tkazishi kabi qat’iy kafolatlari ostida pul ajratiladi. Rejaga ko‘ra, islohotlar Ukrainani Yevropa Ittifoqiga yaqinlashtirib, unga a’zo bo‘lish uchun sharoitlarni yaratishi kerak.
Germaniyaning KfW davlat rivojlantirish banki Ukrainaga 15 yil muddatga 150 mln yevro imtiyozli mablag‘ ajratadi.
Polsha Ukrainaga harbiy yordam sifatida beriladigan 2 mlrd yevro mablag‘ni yetarli emas deb hisoblaydi, degan Polsha mudofaa vaziri Mariush Blashchak.
Sanksiyalar va Rossiyaning qarshi choralari
AQSh hukumati Rossiyani 25 maydan so‘ng obligatsiyalar bo‘yicha to‘lovlarni amalga oshirish imkoniyatidan mahrum etmoqchi, deb xabar beradi Bloomberg o‘z manbalariga tayanib. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh moliya vazirligi RF suveren qarzining bir qismiga xizmat ko‘rsatish uchun to‘lovni aksilrossiya sanksiyalardan qutqarib qoluvchi bosh litsenziyaning amal qilish muddatini bekor qilmoqchi.
AQShda benzin narxi yangi rekordni o‘rnatdi. Amerika avtomobil assotsiatsiyasining ma’lumotlariga ko‘ra, benzinning 1 galloni 4,5 dollarga yetgan. (1 gallon 3,785 litrga teng. Bu holda benzinning 1 litri 1,19 dollarga yetadi — tahr.).
Fransiyaning Engie energiya kompaniyasi Rossiya gazi uchun Yevrokomissiya tavsiyasi asosida yevroda haq to‘laydi, keyingi to‘lov may oyining oxirlarigacha o‘tkaziladi, degan kompaniya rahbari.
Italiyaning Eni kompaniyasi rasman Rossiya gazi uchun rublda to‘lov qilish uchun «Gazprombank»da ikkitali hisob raqam ochishini e’lon qildi.
Finlandiyaning Gasum gaz kompaniyasi Rossiya gazi uchun rubldan to‘lov qilishni rad etdi.
Latviya Rossiya bilan imzolangan madaniyat sohasida hamkorlik qilish to‘g‘risidagi bitimni bekor qildi.
Rossiyada YouTube videoportalini yopish rejalashtirilmayapti, degan RFning raqamli rivojlanish, aloqa va ommaviy kommunikatsiyalar vaziri Maksut Shadayev.
Rossiya Boltiq dengizi davlatlari Kengashini tark etmoqda, deb bayonot bergan RF TIV.
Rossiya Federatsiyasi Iqtisodiy rivojlanish vazirligi hukumatga ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish ssenariysini taqdim etgan:
Xalqaro hamjamiyatning munosabati
Finlandiya va Shvetsiya 18 may kuni NATOga a’zo bo‘lish uchun birgalikda ariza topshiradi. Bu haqda Stogholmda o‘tgan qo‘shma matbuot anjumanida Shvetsiya bosh vaziri Magdalena Andersson va Finlandiya prezidenti Sauli Niinistyo e’lon qilishgan.
Turkiya qanday shartlar evaziga Shvetsiya va Finlandiyaning NATOga a’zo bo‘lishiga to‘sqinlik qilmasligi ma’lum bo‘ldi. Bloomberg nashrining uch nafar turk mulozimlariga tayanib xabar qilishicha, Anqara boshqa ayrim narsalar qatorida Turkiyaning F-35 qiruvchi samolyotlari dasturiga qo‘shilishini va Rossiyadan S-400 raketalarini sotib olishga to‘sqinlik qilinmasligini talab qilmoqda.
AQShda gipertovushli raketa muvaffaqiyatli sinovdan o‘tkazildi, deb xabar bermoqda Reuters. Amerika harbiylarining ta’kidlashicha, sinovlar Kaliforniyada 14 may kuni o‘tkazilgan. Raketa B-52 bombardimonchi samolyotidan uchirilgan va tovush tezligidan besh karra ortiq tezlikka erishgan.
Rossiyaning Donbassni mahv etish bo‘yicha harakatlari avvalroq sodir bo‘lgan «Kiyev uchun jang» singari to‘xtab qolgan. O‘tgan bir oy ichida Rossiya qo‘shinlari aytarli natijalarga erisha olgani yo‘q, qaytaga ukrainlar ko‘proq muvaffaqiyat qozonishdi. O‘tgan davr ichida Ukraina QK Xarkov va Zaporojye ostonalarida bir nechta posyolkalar ustidan nazoratni qo‘llariga qaytarib olgan. «Maxsus amaliyot»ning depsinib qolishining bosh sabablari haqida Vox nashri shunday yozadi:
Endi nima bo‘ladi? Vox bir nechta ssenariylarni sanagan, asosiysi — mojaro uzoq muddatli urushga aylanishi mumkin. Bunda mudom har ikki tomon hujumlar va qarshi hujumlarni amalga oshirib, hududlarni «qo‘ldan qo‘lga» o‘tkazib turadi.