Kapitoliyga hujum, Navalniy—Putin qarama-qarshiligi, emlangan prezidentlar va yangicha shtammlar. Yanvar oyi yakunlari

2021-yil ham xuddi 2020-yil kabi keskin voqealar fonida boshlandi. Yangi yilning ilk oyi bir-biridan qiziq va hayajonli, xavotirli hamda muhokamalarga sabab bo‘lgan voqealar bilan yodimizda qoldi. Quyida yanvar oyi yakunlarini sarhisob qilamiz.
Yanvar oyining ilk haftasida butun dunyo jamoatchiligining diqqat e’tibori AQSh poytaxti Vashingtonga qaratildi. Sababi, 6-yanvar kuni poytaxtdagi Kapitoliy binosida Jo Baydenning prezident sifati tasdiqlanishi kutilayotgan edi. Ammo sobiq prezident Donald Tramp tarafdorlari bunga rozi bo‘lishmadi va “Amerikani qutqarish marshi” nomi ostida norozilik namoyishlarini o‘tkazdi. Norozilik namoyishlari vaqtida namoyishchilar Kapitoliy binosiga hujum qilib, uni egallab oldi. Quyida mazkur voqea atrofida yuz bergan boshqa voqealar tafsilotlari keltirilgan bir qator havolalarni taqdim etamiz.

Mazkur voqealar ortidan bir qator ijtimoiy tarmoqlar Donald Trampning akkauntlarini bloklab qo‘ydi:
Kapitoliy hujumi chog‘ida qatnashganlar darhol hibsga olindi va bir qator jinoiy ishlar qo‘zg‘atildi.


Tartibsizliklardan so‘ng AQSh Kongressi Vakillar palatasi Donald Trampga nisbatan impichment masalasini ko‘tardi va bu ijobiy hal qilindi. Shu tariqda Donald Tramp mamlakat tarixidagi hozircha yagona ikki marta impichment olgan prezidentga aylandi.

AQShdan uzoqlashmaymiz. Yanvar oyining yana bir muhim voqeligi 2020-yilning noyabr oyida bo‘lib o‘tgan saylovlarda g‘alaba qozongan Jo Bayden AQSh prezidenti sifatida 20-yanvar kuni qasamyoq qabul qildi va o‘z vakolatlarini bajarishga kirishdi. O‘z lavozimiga kirishar ekan, Bayden ishni Tramp ma’muriyati qabul qilgan bir qator qaror va farmonlarni bekor qilishdan boshladi. Shuningdek, bir qator lavozimlarni ham tasdiqladi.


Yanvar oyida eng ko‘p muhokamalarga sabab bo‘lgan voqealardan biri Navalniy va Putin atrofida kechdi. 2020-yilning avgust oyida zaharlangan va Germaniyada davolanishda bo‘lgan rossiyalik siyosatchi Aleksey Navalniy 17-yanvar kuni Rossiyaga qaytib keldi. Dastlab, Vnukovo aeroportiga qo‘nishi kerak bo‘lgan Navalniy o‘tirgan samolyot kutilmaganda Sheremetyevo aeroportiga qo‘nishga majbur bo‘ladi. Aeroportda esa uni militsiya kutib oladi va hibsga olinadi. Vnukovoda esa Navalniyni kutib olish uchun tarafdorlari va jurnalistlar kutib turgan edi.

Aleksey Navalniyning hibsga olinishi va 30 sutkaga qamalishi ortidan uning tarafdorlari butun mamlakat bo‘ylab norozilik namoyishlarini o‘tkazdi.


Navalniy qamoqda qolar ekan, u asos solgan Korrupsiya qarshi kurash fondi 19-yanvar kuni “Putin uchun qurilgan qasr” haqida katta tadqiqotni e’lon qildi. Video ko‘rinishida e’lon qilingan mazkur material YouTube ijtimoiy tarmog‘iga yuklandi va juda ko‘p marta tomosha qilindi.

Yanvar oyining 10-sanasida qo‘shni Qirg‘izistonda muddatidan avval prezident saylovlari bo‘lib o‘tdi va unda 2020-yilning oktabr oyidagi tartibsizliklar va davlat to‘ntarishi oqibatida hokimiyatni qo‘lga olgan Sadir Japarov g‘alaba qozondi. Yangi prezident 80 foizdan ortiq ovoz to‘pladi va u 28-yanvar kunidan boshlab o‘z vazifasini bajarishga kirishdi.

Shuningdek, mamlakatda bir qator siyosiy shaxslar hibsga olindi. Hatto, sobiq prezident So‘ronboy Jeenbekov so‘roq qilinish uchun sudga ham chaqirildi.

Yanvar oyi davomida bir qator mamlakatlarda koronavirusga qarshi vaksinatsiya jarayonlari olib borildi. Bu jarayondan prezidentlar va BMT bosh kotibi ham unumli foydalandi. Bir qator mamlakatlar vaksinalarni ro‘yxatga oldi.

Shuningdek, yanvar oyi davomida bir qator davlatlarda virusning yangi shtammlari aniqlangani sababli cheklovlar va tartiblar o‘rnatildi. Bunga esa hamma ham birdek rozi emas. Norozilar esa ko‘chalarda namoyishlar tashkil qildi.

Dunyo bo‘ylab koronavirusni yuqtirib olganlar soni 100 million kishidan oshdi. Kasallanganlar soni bo‘yicha birinchi o‘rinda AQSh bormoqda — u yerda virusni yuqtirish bo‘yicha birinchi holat 2020-yilning 20-yanvarida qayd etilgan edi. O‘shandan buyon AQShda 26,6 million kishi kasallanib, 450 ming kishi vafot etgan.
Hindistonda 10,7 milliondan ortiq odam virusga chalingan, u yerda ilk kasallanganlar 2020-yil fevralida qayd etilgandi. Undan keyingi o‘rinda Braziliya bormoqda.
Ilk kasallanish holatlari 2020-yil 31-yanvarda aniqlangan Rossiyada esa bunday holatlarning soni shu paytgacha 3,8 milliontadan oshdi. Pandemiya boshidan buyon 72 mingdan ziyod odam vafot etgan.
Shuningdek, Buyuk Britaniya va Fransiyada kasallanganlar soni 3 milliondan oshgan. Ispaniya, Italiya, Turkiya, Germaniya va Kolumbiyada esa COVID-19’ga chalinganlar 2 milliondan ziyodni tashkil etadi.
Uzoq vaqt davomida bemorlar soni bo‘yicha birinchi bo‘lib kelgan Xitoy ayni paytda 83-o‘rinni egalladi. Uxanda vaziyat iziga tushgach, Xitoy hukumati virus tarqalishini to‘xtatishga muvaffaq bo‘lgan edi. Ammo yanvarda vaziyat yomonlashdi: Shitszyachjuan shahrida, shuningdek, Pekin atroflarida o‘nlab odamlar kasallikka chalindi. Bir nechta aholi punktlarida karantin joriy qilindi, minglab odamlarga undan chiqish taqiqlandi.