Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchasining namunaviy ustavini tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son “Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
 1. Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchasining namunaviy ustavi ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 Mazkur Namunaviy ustav O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son “Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq, ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchasining (bundan buyon matnda Bolalar shaharchasi deb yuritiladi) ustavida ko‘rsatiladigan asosiy qoidalarni belgilaydi.
 1. Bolalar shaharchasi tarbiya muassasasi hisoblanadi, uning doirasida ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar kichik guruhlar shaklida oiladagiga yaqinlashtirilgan sharoitlarda tarbiyalanadi. 
 Bolalar shaharchasi ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun tarbiya muassasalarining yanada mukammallashgan turi sifatida, shu jumladan “Mehribonlik” bolalar uylarini Bolalar shaharchasiga bosqichma-bosqich aylantirish shartlarida tashkil etiladi.
 2. Bolalar shaharchasi o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga va boshqa qonun hujjatlariga, shuningdek o‘z ustaviga amal qiladi.
 3. Bolalar shaharchasi yuridik shaxs hisoblanadi va o‘quv-tarbiya muassasasi shaklida tashkil etiladi. 
 4. Bolalar shaharchasi ustav asosida faoliyat ko‘rsatadi. Bolalar shaharchasining ustavi mazkur Namunaviy ustav asosida ishlab chiqiladi. Unda Bolalar shaharchasining nomi, pochta manzili, faoliyatini boshqarish tartibi, u o‘z faoliyatini amalga oshiradigan hudud, muassislar to‘g‘risidagi ma’lumotlar (jismoniy shaxslar uchun — familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, yashash joyi, yuridik shaxslar uchun — nomi, pochta manzili, soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami (STIR) va davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan sanasi), shuningdek Bolalar shaharchasini tashkil etish to‘g‘risidagi hujjatning rekvizitlari ko‘rsatiladi.
 5. Bolalar shaharchasining ustavi uning muassisi tomonidan tasdiqlanadi. Nodavlat Bolalar shaharchasi ustavi ularning hududiy joylashishiga ko‘ra Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi, viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalari va Toshkent shahar xalq ta’limi bosh boshqarmasi bilan kelishgan holda tasdiqlanadi.
 6. Bolalar shaharchasi ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalarning yashashga va oilada tarbiyalanishga bo‘lgan huquqlarini ro‘yobga chiqarish, shuningdek ijtimoiy moslashish va jamiyatga integratsiyalash uchun ularni ma’naviy-axloqiy, mehnat tarbiyasi va ta’lim olishini har tomonlama ta’minlash maqsadida tashkil etiladi.
 7. Quyidagilar Bolalar shaharchasining asosiy vazifalari hisoblanadi:
 tarbiyalanuvchilarning aqliy, emotsional va jismoniy rivojlanishiga ko‘maklashuvchi oilaviy muhitni yaratish;
 tarbiyalanuvchilarning hayotini muhofaza qilishni va sog‘lig‘ini mustahkamlashni ta’minlash, shuningdek profilaktika tadbirlarini amalga oshirish;
 tarbiyalanuvchilarni ijtimoiy muhofaza qilishni, psixologik va tibbiy-pedagogik reabilitatsiya qilishni va ularni jamiyatga moslashtirishni ta’minlash;
 bolalarni milliy an’analar va umuminsoniy qadriyatlar asosida tarbiyalash;
 tarbiyalanuvchilarda mehnat ko‘nikmalarini shakllantirish, ularga kasb tanlashi uchun shart-sharoitlar yaratish.
 8. Bolalar shaharchasida tarbiya jarayoni oilaviy tipga ko‘ra tashkil etiladi. Bolalar shaharchasiga tarbiyalash uchun berilgan bolalar tarbiyachi boshchiligida guruhlarga bo‘linadi, guruhlar oilalar deb ataladi. Har qaysi oilada turli yoshdagi 6 nafardan 8 nafargacha bolalar tarbiyalanadi.
 9. Bolalar shaharchasining har qaysi oilasi alohida uylarga yoki alohida turar joylarga (kvartiralarga) joylashtiriladi.
 10. Bolalar shaharchasida kamida 12 ta oila tashkil etiladi. Tarbiyalanuvchi bolalarning umumiy soni 140 nafardan oshmasligi kerak.
 11. Tarbiyachilar bolalarni tarbiyalash usullarini belgilashda vasiylik va homiylik organining tavsiyanomalariga amal qiladilar.
 12. Tarbiyachi tarbiyalanuvchining ta’lim muassasasini va o‘qitish shaklini tanlashda bolalarning xohishlarini hisobga olishi va bolalarning umumiy o‘rta ta’lim olishi uchun shart-sharoitlar yaratishi shart.
 13. Tarbiyachilar o‘z vakolatlarini amalga oshirishda bolalarning jismoniy va ruhiy holatiga, ularning axloqiy rivojlanishiga zarar yetkazishga haqli emas. Tarbiyalash usullari bolalarning qadr-qimmatini tahqirlovchi mensimaslik, shafqatsizlik, qo‘pollik munosabatlaridan holi bo‘lishi kerak.
 14. Bolalar shaharchasi xodimlari tarbiyalanuvchilarning aka-ukalari va opa-singillarini, boshqa qarindoshlarini qidirib topishga hamda ularning munosabatlarini qo‘llab-quvvatlashga ko‘maklashishlari shart, tarbiyalanuvchilarning manfaatlariga zid bo‘lgan holatlar bundan mustasno. 
 Nizoli hollarda tarbiyalanuvchi bilan uning ota-onalari, qarindoshlari o‘rtasidagi munosabatlar tartibi vasiylik va homiylik organi tomonidan belgilanadi.
 15. Bolalar shaharchasida tarbiyalanuvchilarning o‘qishi, mehnat qilishi va dam olishini to‘g‘ri tashkil etish maqsadida Bolalar shaharchasining kun tartibi, uning asosida har bir oilaning kun tartibi ishlab chiqiladi. Kun tartibi hafta kunlari bo‘yicha, tarbiyalanuvchilarning vaqtini to‘liq (kecha-kunduz) qamrab olgan holda tuziladi.
 Kun tartibini ishlab chiqishda tegishli oiladagi tarbiyalanuvchilarning yoshi, jismoniy va aqliy rivojlanish darajasi hamda boshqa o‘ziga xos xususiyatlari inobatga olinadi.
 16. Bolalar shaharchasida tarbiyalanuvchilar uchun qo‘shimcha ta’lim (to‘garaklar, studiyalar, sport seksiyalari va hokazolar) tashkil etiladi.
 17. Bolalar shaharchasi ma’muriyati tarbiyalanuvchilarning ota-onalari bilan uchrashuviga va ularning ota-onalik huquqlari tiklangan taqdirda ular bilan birlashishiga hamda bolaning manfaatlariga zid bo‘lmagan boshqa hollarda qarshilik ko‘rsatmasligi kerak.
 18. Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalarni Bolalar shaharchasi oilasiga berish qonun hujjatlarida va Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son qarori bilan tasdiqlangan Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizomda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 19. Bolalar shaharchasiga tarbiyalash uchun beriladigan bolalarning yoshi, qoida tariqasida, 3 yoshdan boshlab ularning umumta’lim muassasasini tugatish yoshigacha bo‘ladi.
 20. Tarbiyalanuvchilarni oilaga qabul qilish va tanlash Bolalar shaharchasi ma’muriyati vakillari tomonidan xalq ta’limi muassasalari faoliyatini metodik ta’minlash va tashkil etish bo‘limi yo‘llanmasi asosida Bolalar shaharchasining tarbiyachilari, psixologi va ijtimoiy xodimining bevosita ishtirokida amalga oshiriladi.
 21. Bolalarni oilaga berishda Bolalar shaharchasi ma’muriyati, birinchi navbatda bolalarning manfaatlariga amal qiladi, ularning etnik jihatdan kelib chiqishini, muayyan dinga va madaniyatga mansubligini hisobga oladi, ona tilida muomala qilishi uchun shart-sharoitlar yaratadi, tarbiyalash va ta’lim berishda izchillikni ta’minlaydi. 
 22. Aka-ukalar va opa-singillar bitta oilaga beriladi, tibbiy yoxud boshqa sabablarga ko‘ra ular birgalikda tarbiyalanishi mumkin bo‘lmagan holatlar bundan mustasno.
 23. Bolalar shaharchasiga beriladigan har bir bola uchun vasiylik va homiylik organlari tomonidan quyidagi hujjatlar taqdim etiladi:
 tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnoma;
 sog‘lig‘i to‘g‘risidagi tibbiy ma’lumotnoma va ambulatoriya kartasi;
 ma’lumoti to‘g‘risidagi hujjat (maktab yoshidagi bolalar uchun);
 ota-onasi to‘g‘risidagi hujjatlar (o‘lim to‘g‘risidagi guvohnoma, sudning hukmi yoki qarori nusxasi, kasalligi, ota-onasining qidirilayotganligi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma va ota-onasining yo‘qligini yoki ular o‘z bolalarini tarbiyalay olmasligini tasdiqlaydigan boshqa hujjatlar);
 aka-uka va opa-singillarining mavjudligi hamda ularning turgan joyi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma;
 bolaga tegishli mol-mulkning ro‘yxati va mol-mulkning saqlanishi uchun javob beradigan shaxslar to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
 ilgari egallab turilgan turar joyni voyaga yetmaganlarga biriktirish to‘g‘risidagi hujjatlar;
 sudning aliment undirish to‘g‘risidagi qarori nusxasi, shuningdek nafaqa, pensiya va boshqa ijtimoiy to‘lovlar olish huquqini tasdiqlaydigan hujjatlar;
 bolaning nomiga ochilgan bank hisob raqami mavjudligi to‘g‘risidagi hujjat. 
 24. Tarbiyalash uchun Bolalar shaharchasiga berilishi mumkin bo‘lgan bolalar soni va ularni berish navbati Bolalar shaharchasi ma’muriyati, psixologi va tarbiyachilari bilan birgalikda belgilanadi.
 25. Tarbiyachilar tarbiyalanuvchilarni tanlash maqsadida, davlat Bolalar shaharchasi ma’muriyatining yozma ruxsatnomasi bo‘yicha “Mehribonlik” uylari tarbiyalanuvchilarini dam olish, bayram va ta’til kunlari taklif qilishlari mumkin.
 26. Tarbiyalanuvchi boshqa muassasaga o‘tkazilganda, farzandlikka olinganda, oilaga tarbiyaga (patronatga) berilganda yoki unga vasiy (homiy) tayinlanganda mazkur Namunaviy ustavning 23-bandida ko‘rsatilgan hujjatlar, shuningdek tarbiyalanuvchi Bolalar shaharchasida yashaganligi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma hamda 16 yoshga to‘lgan bolalarning pasporti tegishlicha bolani qabul qilgan muassasa yoki qonuniy vakilga beriladi.
 Tarbiyalanuvchi Bolalar shaharchasida bo‘lish muddati tugashi munosabati bilan ushbu muassasadan chiqarilganda mazkur bandda nazarda tutilgan hujjatlar uning o‘ziga beriladi.
 27. Tarbiyalanuvchilarni Bolalar shaharchasiga qabul qilish va ularni muassasadan chiqarishda qonun hujjatlari talablariga rioya qilinishini ta’minlash Bolalar shaharchasi direktori zimmasiga yuklatiladi.
 28. Tarbiyalanuvchilar O‘zbekiston Respublikasining “Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonuni, Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son qarori bilan tasdiqlangan Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizom va boshqa qonun hujjatlariga, shuningdek Bolalar shaharchasi ustaviga muvofiq huquq va majburiyatlarga ega.
 29. Tarbiyalanuvchining huquqlari va qonuniy manfaatlari Bolalar shaharchasi ma’muriyati, vasiylik va homiylik organi, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq boshqa organlar tomonidan himoya qilinadi.
 30. Tarbiyalanuvchi Bolalar shaharchasi ma’muriyati, shuningdek tarbiyachi tomonidan suiiste’mollar sodir etilishidan himoyalanish huquqiga ega.
 31. Tarbiyalanuvchi Bolalar shaharchasida bo‘lgan butun davrda meros yoki hadya tartibida, shuningdek boshqa qonuniy asoslarga ko‘ra ota-onalar, qarindoshlar yoki boshqa shaxslardan unga o‘tgan mol-mulkka, turar joyga mulk huquqini saqlab qoladi. Turar joy tarbiyalanuvchi Bolalar uyida bo‘lgan butun davr mobaynida unda saqlanib qoladi. 
 32. Tarbiyalanuvchi unga berilishi kerak bo‘lgan alimentlar, ijtimoiy nafaqalar, pensiyaga bo‘lgan huquqni (boquvchisini yo‘qotganda, nogiron bo‘lib qolganda) hamda ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa ijtimoiy imtiyozlar va kafolatlarga huquqni o‘zida saqlab qoladi. 
 Bolalar uyidagi tarbiyalanuvchining ta’minoti uchun ota-onadan undiriladigan mablag‘lar, unga tayinlangan nafaqa va boshqa to‘lovlar tarbiyalanuvchining nomiga ochilgan bank hisob raqamlariga o‘tkazilishi kerak.
 33. Tarbiyalanuvchi o‘ziga tegishli bo‘lgan uy-joy ijaraga berilishidan olingan daromadlarga, ijodiy, kasbiy, mehnat faoliyatidan va boshqa faoliyatdan olingan daromadlarga huquqni saqlab qoladi. Bitimlardan olingan daromadlar ma’muriyat tomonidan faqat tarbiyalanuvchining manfaatlarini ko‘zlab hamda vasiylik va homiylik organining roziligi bilan sarflanishi mumkin.
 34. Tarbiyalanuvchi oilaga qaytganda (farzandlikka olinganda) yoki Bolalar shaharchasidan tarbiyalab chiqarilgandan keyin tarbiyalanuvchining mol-mulki va hujjatlari notarial tartibda tasdiqlanadigan ro‘yxat bo‘yicha ota-onasiga yoki tarbiyalanuvchining o‘ziga beriladi.
 35. Tarbiyalanuvchilarga tibbiy xizmat ko‘rsatish Bolalar shaharchasi vrachi, shuningdek Bolalar shaharchasi joylashgan joydagi davolash-profilaktika muassasalarining tibbiyot xodimlari tomonidan ta’minlanadi.
 Bolalar shaharchasi ma’muriyati tibbiyot xodimi uchun alohida xona va tibbiy asbob-uskunalar ajratadi.
 36. Tarbiyalanuvchilar maktabgacha tarbiya va umumta’lim muassasalarida umumiy asoslarda tarbiyalanadi va o‘qitiladi, bunda bolalar davlat maktabgacha tarbiya muassasalarida bo‘lgan vaqt uchun to‘lov undirilmaydi.
 37. Tarbiyalanuvchilar o‘z insoniy qadr-qimmatlari hurmat qilinishini talab qilish hamda fikrlarini erkin ifoda etish huquqiga ega.
 38. Tarbiyalanuvchilar o‘z ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish, o‘z qiziqishlari bo‘yicha mustaqil bilim olish, qo‘shimcha mashg‘ulotlarda (to‘garaklar, studiyalar, sport seksiyalari va hokazolar) hamda ijodiy ko‘rgazmalar, fan yo‘nalishlari bo‘yicha olimpiadalar va boshqa tanlovlarda ishtirok etish huquqiga ega.
 39. Rivojlanishida jismoniy yoki psixik nuqsonlar mavjud bo‘lgan maktabgacha yoshdagi tarbiyalanuvchilar bilan psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya tomonidan bolalarning rivojlanishida aniqlangan nuqsonlarga muvofiq maktabgacha yoshdagi bolalarni psixofizik rivojlanish xususiyatlariga ega bo‘lgan tarbiyalash va o‘qitish dasturlari bo‘yicha ta’lim tashkil etilishi mumkin.
 40. Bolalar shaharchasi ma’muriyati tarbiyalanuvchilarning o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalariga o‘qishga kirishi yuzasidan javob beradi va unga zarur yordam ko‘rsatadi. 
 41. Tarbiyalanuvchilarga o‘rta maxsus, kasb-hunar va oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga kirish uchun yo‘llanma berishda qonun hujjatlariga muvofiq yo‘l haqi va yo‘ldagi vaqtda ovqatlanish xarajatlari to‘lanadi.
 42. Tarbiyalanuvchilar Bolalar shaharchasi ma’muriyati bilan kelishgan holda ular o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasasini tamomlaguniga qadar, mazkur muassasada yotoqxona mavjud bo‘lmagan taqdirda, Bolalar shaharchasida to‘liq davlat ta’minotida yashashi mumkin.
 Ma’muriyatning ruxsati bilan Bolalar shaharchasida bitiruvchilarning yashashi uchun bitta tegishli uy ajratiladi.
 43. Bolalar shaharchasining o‘rta maxsus, kasb-hunar va oliy ta’lim muassasasida ta’lim olayotgan sobiq tarbiyalanuvchilari o‘zlari ta’lim olayotgan ta’lim muassasalari ma’muriyati bilan kelishgan holda ta’til davrida, dam olish va bayram kunlarida, shuningdek kasallik davrida yashaganlik uchun haq to‘lamasdan Bolalar shaharchasida turishlari mumkin. Vaqtincha yashaydigan o‘quvchilar va talabalar Bolalar shaharchasi uchun belgilangan normalar bo‘yicha haq to‘lash sharti bilan ovqat bilan ta’minlanadilar.
 44. Tarbiyalanuvchilar Bolalar shaharchasining ish faoliyatini yaxshilashga oid takliflar berish huquqiga ega.
 45. Quyidagilar tarbiyalanuvchilarning asosiy majburiyatlari hisoblanadi:
 qonun hujjatlari, Bolalar shaharchasining ustavi hamda ichki tartib qoidalari talablariga rioya qilish;
 boshqa tarbiyalanuvchilar bilan munosabatlarda odob-axloq normalariga amal qilish;
 Bolalar shaharchasi ma’muriyati va tarbiyachisining qonuniy talablarini bajarish;
 ta’lim muassasasiga o‘z vaqtida borish, dars mashg‘ulotlarini sababsiz qoldirmaslik;
 Bolalar shaharchasining mol-mulkini asrab-avaylash.
 46. Bolalar shaharchasiga bevosita rahbarlik muassasa ma’muriyatiga boshchilik qiladigan hamda mazkur Nizomga va Bolalar shaharchasi ustaviga muvofiq faoliyat ko‘rsatadigan direktor tomonidan amalga oshiriladi.
 Bolalar shaharchasi direktori O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi bilan kelishgan holda Bolalar shaharchasi muassisi tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi.
 Bolalar shaharchasi direktorini lavozimiga tayinlash tanlov asosida amalga oshiriladi.
 47. Bolalar shaharchasi direktori:
 Bolalar shaharchasi nomidan ish ko‘radi, barcha tashkilotlarda uning manfaatlarini ifodalaydi;
 o‘ziga berilgan vakolatlar doirasida Bolalar shaharchasi mol-mulkini tasarruf etadi;
 ishonchnomalar beradi;
 g‘aznachilik bo‘linmalarida hisob raqamlari va boshqa bank hisob raqamlari ochadi;
 kadrlarni ishga qabul qiladi va joy-joyiga qo‘yadi, Bolalar shaharchasi xodimlarini rag‘batlantiradi, ularga intizomiy jazolar beradi va ular bilan mehnat shartnomalari (kontraktlari)ni to‘xtatadi;
 o‘z vakolatlari doirasida buyruqlar chiqaradi va farmoyishlar beradi;
 tarbiyalanuvchilarning hayoti muhofaza qilinishi va sog‘lig‘i mustahkamlanishi, o‘quv-tarbiya jarayonining holati, moliya-xo‘jalik faoliyati, buxgalteriya hisobi va hisoboti, moddiy-texnik bazaning mustahkamlanishi va moddiy boyliklarning saqlanishi uchun javob beradi.
 48. Bolalar shaharchasi direktorining ikki nafar: tarbiyaviy ishlar va ma’muriy-xo‘jalik ishlari bo‘yicha o‘rinbosarlari bo‘ladi.
 Davlat Bolalar shaharchasi direktorining o‘rinbosarlari O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi bilan kelishgan holda direktor tomonidan lavozimga tayinlanadi.
 49. Bolalar shaharchasi direktori va uning o‘rinbosarlari bilan mehnat shartnomasi bir yil muddatga tuziladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Bolalar shaharchasi direktori va uning o‘rinbosarlari faoliyatiga baho berish mezonlarini ishlab chiqadi, ushbu mezonlar asosida ularning faoliyati baholanadi va keyingi yil uchun mehnat shartnomasini uzaytirish to‘g‘risidagi masala ko‘rib chiqiladi.
 50. Bolalar shaharchasi ma’muriyati har yili Bolalar shaharchasi joylashgan joydagi vasiylik va homiylik organlariga tarbiyalanuvchilarning sog‘lig‘i, ularni tarbiyalash ishlari to‘g‘risida, shuningdek tarbiyalanuvchilarning mol-mulkini boshqarish bo‘yicha hisobot taqdim etadi.
 51. Bolalar shaharchasi direktori jismoniy va yuridik shaxslar bilan munosabatlarda, shuningdek sudlarda tarbiyalanuvchilarning huquqlari va manfaatlarini himoya qiladigan qonuniy vakil hisoblanadi.
 Direktor, agar vasiylik va homiylik organi tomonidan ma’muriyat va bolalarning manfaatlari o‘rtasida qarama-qarshilik mavjudligi aniqlansa, bolalarning manfaatlarini ifodalashga haqli emas. Ular o‘rtasida kelishmovchiliklar bo‘lgan taqdirda vasiylik va homiylik organi boshqa vakilni tayinlashi shart.
 52. Tarbiyachi Bolalar shaharchasi oilasi boshlig‘i hisoblanadi. Tarbiyachilarni tanlash Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son qarori bilan tasdiqlangan Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi.
 53. Tarbiyachi quyidagilarga majbur: 
 bolalarni tarbiyalash, ularning sog‘lig‘i, jismoniy, psixik, axloqiy-ma’naviy kamol topishi to‘g‘risida g‘amxo‘rlik qilish; 
 oilada axloqiy-ma’naviy va uy muhitini yaratish; 
 o‘z majburiyatlarini tarbiyalanuvchilarning huquqlari va manfaatlariga zarar yetkazgan holda bajarmaslik;
 bola uchun o‘ziga berilgan hujjatlarning saqlanishini ta’minlash;
 har olti oyda tibbiy dispanser ko‘rigidan o‘tish;
 har ikki yilda O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish markaziy institutida qo‘shimcha o‘qitishning ikki haftalik kursidan o‘tish; 
 qonun hujjatlariga va mehnat shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlarni bajarish.
 54. Tarbiyachi qonun hujjatlarida ota-onalar (ularning o‘rnini bosadigan shaxslar) uchun belgilangan majburiyatlarni bajaradi, aliment to‘lash majburiyati bundan mustasno.
 55. Tarbiyachi bilan mehnat shartnomasi belgilangan tartibda, shuningdek bolalar ota-onalariga qaytarilgan (farzandlikka olingan) taqdirda to‘xtatilishi mumkin. 
 56. Tarbiyachilar Bolalar shaharchasida mehnat shartnomasining butun amal qilish muddati mobaynida yashaydilar.
 57. Bolalar shaharchasidagi tarbiyalanuvchilar manfaatlarini yanada to‘liq ta’minlash uchun tarbiyachilarga Bolalar shaharchasi hududida yashaydigan tarbiyachi yordamchilari yordam beradilar hamda ular bo‘lmaganda va ularning ta’tili davrida ularning vazifasini bajarib turadilar.
 58. Bolalar shaharchasi xodimlarining soni Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son qarori bilan tasdiqlangan Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizomga muvofiq belgilanadi.
 59. Bolalar shaharchasi xodimlari bir yil muddatga tanlov asosida ishga qabul qilinadi, ushbu muddat yillik ish natijalariga ko‘ra keyingi yilga uzaytirilishi mumkin.
 60. Pedagoglar, ijtimoiy xodimlar va psixologlar qonun hujjatlariga muvofiq tarbiyalanuvchilarga ruhiy va ijtimoiy pedagogik yordam ko‘rsatadilar, ular Bolalar shaharchasi tarbiyalanuvchilarining ruhiy, shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishidagi nuqsonlarni tuzatish ishlarini tashkil qiladilar.
 61. Bolalar shaharchasining tibbiyot xodimlari tarbiyalanuvchilarning chuqurlashtirilgan tibbiy ko‘rigini tashkil etish, ularning o‘z vaqtida ixtisoslashtirilgan davolanishga yo‘naltirilishi, tarbiyalanuvchilarning reabilitatsiya tadbirlariga kiritilishi, Bolalar shaharchasida sanitariya va epidemiyaga qarshi rejimlarga rioya qilinishi, tarbiyalanuvchilarning sifatli ovqatlanishi, ularning jismoniy va aqliy yuklamalari me’yorlari, sanitariya qoidalari va me’yorlariga muvofiq Bolalar shaharchasi hayot faoliyatining tashkil etilishi uchun javob beradilar.
 62. Davlat Bolalar shaharchalari ta’minoti va ularni moddiy-texnik ta’minlash davlat budjeti mablag‘lari, yuridik va jismoniy shaxslarning ixtiyoriy xayriya mablag‘lari, shuningdek qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablag‘lar hisobiga amalga oshiriladi.
 Davlat Bolalar shaharchalari tarbiyalanuvchilari to‘liq davlat ta’minotida bo‘ladi.
 Nodavlat Bolalar shaharchalari tarbiyalanuvchilari muassislar ta’minotida bo‘ladi. Bunda mablag‘ bilan ta’minlash Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-maydagi 104-son qarori bilan tasdiqlangan Ota-onasining qarovisiz qolgan va to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan bolalar uchun Bolalar shaharchalari to‘g‘risidagi nizomda davlat Bolalar shaharchalari uchun belgilangan miqdorlar va normativlardan kam bo‘lishi mumkin emas.
 63. Nodavlat Bolalar shaharchasi ustavida uni ta’minlashning aniq manbalari hamda Bolalar shaharchasi ma’muriyatining muassis tomonidan berilgan mol-mulkni boshqarish borasidagi huquqlari ko‘rsatilishi zarur.
 64. Bolalar shaharchasi binolari texnika xavfsizligi qoidalariga, shuningdek sanitariya qoidalari va me’yorlariga muvofiq jihozlanadi va foydalaniladi.
 65. Bolalar shaharchasi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandan keyin hududiy moliya organlari taqdim qilingan Bolalar shaharchasi xarajatlar smetasini va uning shtatlar jadvalini belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazadi.
 Bolalar shaharchasining xarajatlar smetasi shaharchaning o‘z ta’minoti sifatida aks ettiriladigan xarajatlar bo‘yicha, jumladan barcha xodimlarning ish haqi, kommunal xizmatlar uchun xarajatlar va boshqa joriy xarajatlar, binolar va inshootlar saqlanishi, ularni ta’mirlash, ularga xizmat ko‘rsatish va boshqalar uchun xarajatlar hamda xarajatlar smetasida alohida hisob-kitobda har bir alohida oilaga ajratiladigan, budjet tarkibiga kiradigan va naqd pul shaklida to‘lanadigan xarajatlar bo‘yicha tasdiqlanadi.
 Nodavlat Bolalar shaharchalari tarmoqlar, shtatlar jadvali va kontingent bo‘yicha moliya organlariga hisobot topshiradilar.
 66. Binolar saqlanishi uchun xarajatlar va Bolalar shaharchalari faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa joriy xarajatlar bilan birgalikda kommunal xizmatlar bo‘yicha xarajatlarni mablag‘ bilan ta’minlash naqd pulsiz to‘lovlar orqali amalga oshiriladi.
 67. Davlat Bolalar shaharchalaridagi oilaviy budjet xarajatlarini qoplash uchun har bir tarbiyachiga “Mehribonlik” uylari tarbiyalanuvchilari uchun tasdiqlangan normativlarga muvofiq hisoblangan tarbiyalanuvchilar ta’minotiga oylik pul mablag‘lari to‘lanadi.
 Har bir alohida oila budjetiga quyidagilar kiradi:
 oziq-ovqat mahsulotlari, kiyim-kechaklar, poyabzallar, choyshablar va sochiqlar, kundalik xo‘jalik va shaxsiy gigiyena buyumlari, o‘yinlar, o‘yinchoqlar, kitoblar, boshqa mayda xo‘jalik buyumlari sotib olish va transport xarajatlari;
 sog‘lomlashtirish, ta’lim berish va madaniy-ommaviy tadbirlar.
 68. Tarbiyachilar tomonidan oila budjeti mablag‘laridan tejab qolingan pullar oila bayramlari va oilaning boshqa maqsadlari uchun ishlatilishi mumkin.
 69. Davlat Bolalar shaharchalarini moliyalashtirish, shuningdek ularning moddiy-texnika bazasini rivojlantirishga xarajatlar ajratish “Mehribonlik” uylari uchun belgilangan me’yorlarga muvofiq amalga oshiriladi.
 70. Davlat Bolalar shaharchalaridagi bitta tarbiyalanuvchining oziq-ovqat, kiyim-kechak, poyabzal va yumshoq mebel bilan ta’minlash me’yori “Mehribonlik” uylari uchun tasdiqlangan me’yorlarga o‘xshash holda belgilanadi.
 71. Bolalar shaharchasida moliyaviy boshqarish tizimi Bolalar shaharchasining har bir oilasida moliyaviy javobgarlik va hisobot berishga yo‘naltirilgan.
 72. Davlat Bolalar shaharchalarida qonunchilikda nazarda tutilgan tarbiyachilar, ma’muriy-xo‘jalik va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar ish haqi va ularni moddiy rag‘batlantirish davlat budjeti hisobiga “Mehribonlik” uylari uchun qo‘llanadigan tartibda amalga oshiriladi.
 Bolalar shaharchasining barcha rahbar, pedagog va boshqa xodimlariga yetim bolalar bilan ishlashning maxsus sharoitlari uchun ish haqi stavkasiga 50 foiz miqdorida qo‘shimcha haq belgilanadi.
 Tarbiyachilar va tarbiyachining yordamchilariga bolalar bilan kecha-kunduz, shu jumladan tungi vaqtda ishlaganligi uchun ish haqi stavkasiga 100 foiz miqdorida qo‘shimcha haq belgilanadi.
 73. Budjetning g‘aznachilik ijrosiga o‘tmagan mintaqalarda davlat Bolalar shaharchasi ta’minoti uchun ajratiladigan pul mablag‘lari har oyda uning bankdagi hisob raqamiga belgilangan muddatlarda va tartibda o‘tkaziladi.
 74. Budjetning g‘aznachilik ijrosiga o‘tgan mintaqalarda davlat Bolalar shaharchasi xarajatlarini davlat budjeti mablag‘lari hisobiga moliya organlarida, shuningdek g‘aznachilik bo‘linmalarida belgilangan tartibda tasdiqlangan va ro‘yxatga olingan xarajatlar smetalari asosida to‘lash uchun g‘aznachilik hisob raqami ochiladi.
 75. Bolalar shaharchasini moddiy qo‘llab-quvvatlash, tarbiyalanuvchilarni mustaqil hayot va mehnatga tayyorlash maqsadida Bolalar shaharchasi ma’muriyati vasiylik va homiylik organlari bilan kelishgan holda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan tadbirkorlik yoki boshqa faoliyatni tashkil etish huquqiga ega.
 Bolalar shaharchasi ma’muriyati budjetdan tashqari mablag‘larni o‘tkazish uchun alohida bank hisob raqamini ochish huquqiga ega.
 76. Bolalar shaharchasiga berilgan bolalarning ta’minoti uchun mablag‘lar qonun hujjatlarida nazarda tutilgan barcha me’yorlar va imtiyozlarni hisobga olgan holda to‘liq hajmda to‘lanishi lozim. Ayrim sabablarga ko‘ra o‘tgan moliya yilida to‘lanmagan pul mablag‘lari keyingi moliya yilida to‘lanadi. 
 77. Yil davomida foydalanilmagan mablag‘lar olib qo‘yilmaydi, ular Budjet tashkilotlarini rivojlantirish jamg‘armasiga o‘tkaziladi va keyingi yilda ulardan ushbu maqsadlar va bolalar ehtiyoji uchun foydalaniladi.
 78. Bolalar shaharchasining barcha moliyaviy-xo‘jalik faoliyati buxgalteriya hisobini Bolalar shaharchasi buxgalteri amalga oshiradi, u tegishli xalq ta’limi muassasalarini moliyalashtirish bo‘limlariga har oyda va har chorakda hisobot topshiradi.
 79. Bolalar shaharchasi buxgalteriya hisobini yuritish va hisobotini tuzish buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 80. Barcha tarbiyachilar moddiy javobgar hisoblanadi. Tarbiyachilar to‘liq moddiy javobgarlik to‘g‘risidagi shartnoma asosida o‘z oilalariga biriktirilgan mol-mulkning saqlanishini ta’minlaydi.
 81. Tarbiyalanuvchilarning ovqatlanishini tashkil etish tarbiyachi tomonidan amalga oshiriladi.
 82. Oziq-ovqat mahsulotlarini haftasiga kamida bir marta (tez ayniydigan oziq-ovqat mahsulotlarini haftasiga kamida ikki marta) sotib olish tarbiyachi tomonidan amalga oshiriladi.
 Tarbiyachi tarbiyalanuvchilarni ularning yoshiga muvofiq ravishda balanslangan ovqatlanishini ta’minlaydi.
 Tarbiyachi ovqat pishirish uchun zarur bo‘lgan mahsulotlardan sarflangan mahsulotlarni keyinchalik taomnoma bo‘yicha hisobdan chiqarmasdan foydalanadi. 
 Oiladagi bolalarning sifatli va to‘laqonli ovqatlanishining tashkil etilganligi bolalarni doimiy ravishda tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish, umumiy rivojlanishi, o‘sishi, vazni, shuningdek vrach va Bolalar shaharchasi ma’muriyatining tanlab nazorat qilish natijalariga ko‘ra aniqlanadi.
 83. Mahsulotlar chakana savdo tashkilotlaridan xarid qilganda to‘lov cheklari saqlab qo‘yiladi, oziq-ovqat bozoridan naqd pulga xarid qilingan mahsulotlar uchun esa dalolatnoma tuziladi.
 84. Oziq-ovqat mahsulotlarini va boshqa tovarlarni hisobdan chiqarish tarbiyachilar tomonidan taqdim etilgan cheklar va dalolatnomalar asosida, doimiy ishlaydigan komissiya tomonidan amalga oshiriladi.
 85. Doimiy ishlaydigan komissiya tarkibi Bolalar shaharchasi direktori tomonidan bir yilga belgilanadi va uning buyrug‘i bilan tasdiqlanadi. 
 86. Bolalar shaharchasidan uzoq masofada joylashgan umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘qiyotgan tarbiyalanuvchilarga, yirik xaridlardan tashqari, Bolalar shaharchasidagi tushlik pul qiymatidan oshmaydigan miqdorda tushlikka naqd pul beriladi.
 87. Tushlik uchun naqd pullar normativlari summalarni tarbiyalanuvchilarning yoshiga qarab taqsimlagan holda tasdiqlanadi.
 88. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 25-yanvardagi 33-son “Aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini aniq yo‘naltirilgan tarzda qo‘llab-quvvatlashning 2002-2003-yillarga mo‘ljallangan dasturini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorida yetim bolalar va ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar uchun nazarda tutilgan imtiyozlar Bolalar shaharchasiga tarbiyalashga berilgan bolalarga nisbatan ham tatbiq etiladi.
 89. Bolalar shaharchasi vrachi tarbiyachiga oziq-ovqat mahsulotlari tanlashda maslahat yordami beradi va ovqatlanishni tashkil etish va uning sifatini tanlab nazorat qiladi. Bolalar shaharchasi vrachi buxgalteriya va tarbiyachilarning dori-darmonlar va oziq-ovqat mahsulotlari xarid qilish uchun ishlatgan mablag‘lari bilan bog‘liq bo‘lgan barcha hisob-kitob yozishmalarini to‘sqinliksiz olish huquqiga ega. 
 90. Bolalar shaharchasining moliya-xo‘jalik faoliyati yuzasidan nazoratni moliya organlari amalga oshiradilar.
 91. Bolalar shaharchasining moddiy-texnika bazasi binolar, inshootlar, yer uchastkalari, kommunikatsiyalar, inventarlar, asbob-uskunalar, transport vositalari va boshqalardan iborat bo‘ladi.
 92. Bolalar shaharchasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda soliq va statistika organlariga hisobot topshiradi.
 93. Bolalar shaharchasi maqomi oxirgi tarbiyalanuvchi balog‘at yoshiga yetgunga qadar va ishga joylashgunga qadar saqlanib qoladi.
 94. Bolalar shaharchasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qayta tashkil etilishi yoki tugatilishi mumkin.
 95. Bolalar shaharchasining ustaviga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish uni tasdiqlash tartibiga muvofiq amalga oshiriladi.