TASDIQLANGAN MAHALLIYLAShTIRISh DASTURI LOYIHALARI AMALGA OShIRILAYOTGAN KORXONALAR TOMONIDAN SOLIQ VA BOJXONA IMTIYOZLARINI QO‘LLASh TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 29-iyuldagi “2011—2013-yillarda sanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirishni yanada chuqurlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-1590-son qaroriga va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 21-iyuldagi “Sanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish Dasturini shakllantirish va amalga oshirish mexanizmini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 154-son qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2010-y., 28-29-son, 235-modda) muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Davlat soliq qo‘mitasi va Davlat bojxona qo‘mitasi qaror qiladilar: 
 1. Tasdiqlangan mahalliylashtirish Dasturi loyihalari amalga oshirilayotgan korxonalar tomonidan soliq va bojxona imtiyozlarini qo‘llash tartibi to‘g‘risidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Davlat soliq qo‘mitasi va Davlat bojxona qo‘mitasining 2008-yil 26-avgustdagi 90, 2008-32 va 01-02/8-51-son bilan tasdiqlangan “Tasdiqlangan mahalliylashtirish Dasturi loyihalari amalga oshirilayotgan korxonalar tomonidan soliq va bojxona imtiyozlarini qo‘llash tartibi to‘g‘risidagi Nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (ro‘yxat raqami 1857, 2008-yil 19-sentabr) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 39-son, 396-modda ) o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin.
 3. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kun o‘tgandan keyin kuchga kiradi.
 Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 29-iyuldagi “2011—2013-yillarda sanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirishni yanada chuqurlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-1590-son qaroriga va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 21-iyuldagi “Sanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish Dasturini shakllantirish va amalga oshirish mexanizmini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 154-son qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2010-y., 28-29-son, 235-modda) muvofiq tasdiqlangan mahalliylashtirish Dasturi loyihalari amalga oshirilayotgan korxonalar tomonidan soliq va bojxona imtiyozlarini qo‘llash hamda ular tomonidan daromadlarni alohida-alohida hisobini yuritish tartibini belgilaydi.
 1. Mazkur Nizom quyidagi korxonalarga tatbiq etiladi:
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 29-iyuldagi PQ-1590-son qarorining 1 va 2-ilovalariga kiritilganlarga — 2014-yil 1-yanvargacha; 
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bo‘yicha Mahalliylashtirish Dasturiga kiritilganlarga. 
 2. Mazkur Nizomning 1-bandida ko‘rsatilgan korxonalar quyidagilarni to‘lashdan ozod etiladilar:
 mahalliylashtirish loyihalari bo‘yicha ishlab chiqarilgan mahsulotlar bo‘yicha foyda solig‘idan, yagona soliq to‘lovidan (soliq solishning soddalashtirilgan tizimini qo‘llaydigan subyektlar uchun);
 mahalliylashtiriladigan mahsulotlar ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan asosiy ishlab chiqarish fondlari bo‘yicha mol-mulk solig‘idan;
 chetdan olib kelinadigan, respublikada ishlab chiqarilmaydigan texnologik asbob-uskunalar va ularning ehtiyot qismlari, shuningdek mahalliylashtiriladigan mahsulotlar ishlab chiqarish texnologik jarayonida foydalaniladigan komponentlar (keyingi o‘rinlarda import tovarlari deb yuritiladi) uchun bojxona to‘lovlaridan (bojxona rasmiylashtiruvi yig‘imlaridan tashqari).
 3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga muvofiq mahalliylashtirish Dasturiga kiritilgan korxonalarga mazkur Nizomning 2-bandi to‘rtinchi xatboshisida ko‘rsatilgan imtiyozlar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori qabul qilingan sanasidan boshlab, mazkur bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida ko‘rsatilgan imtiyozlar esa – agar qarorning o‘zida kechroq muddat ko‘rsatilmagan bo‘lsa O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori qabul qilingan oydan keyingi oyning 1 sanasidan boshlab tatbiq etiladi.
 4. Mazkur Nizomda nazarda tutilgan soliq va bojxona imtiyozlari berilishi munosabati bilan bo‘shab qoladigan mablag‘lar korxonalar yangi ishlab chiqarishlarni tashkil etishga, faoliyat ko‘rsatayotgan ishlab chiqarishlarni kengaytirishga, rekonstruksiya qilishga, modernizatsiyalashga, texnik va texnologik jihatdan qayta jihozlashga, sifatni boshqarish tizimlarini joriy etishga, korxonalarning muhandis-texnik xodimlarini rag‘batlantirishga, ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalarini moliyalashtirishga (ITTKI), shuningdek ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxini pasaytirishga yo‘naltiriladi.
 5. Mazkur Nizomning 2-bandida ko‘rsatilgan soliq va bojxona imtiyozlarini buxgalteriya hisobida aks ettirish tartibi Yuridik shaxslarga soliqlar, bojxona va majburiy to‘lovlarni budjetga to‘lash bo‘yicha berilgan imtiyozlarni rasmiylashtirish va buxgalterlik hisobida aks ettirish tartibi to‘g‘risidagi nizom (ro‘yxat raqami 1463, 2005-yil 2-aprel) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2005-y., 14-son, 105-modda) bilan tartibga solinadi.
 6. Mahalliylashtirish loyihalari bo‘yicha ishlab chiqarilgan mahsulotni realizatsiya qilishdan olingan daromadni foyda solig‘idan ozod qilish ko‘rinishidagi imtiyozni qo‘llash uchun korxonalar mahalliylashtirish loyihalari bo‘yicha ishlab chiqarilgan mahsulotni realizatsiya qilishdan olingan daromadlar (xarajatlar) bo‘yicha alohida-alohida hisob yuritishlari kerak. 
 7. Foyda solig‘i hisob-kitobi O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qo‘mitasining 2007-yil 29-dekabrdagi 111, 2007-66-son qarori (ro‘yxat raqami 1760, 2008-yil 21-yanvar) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 3-4-son, 15-modda) bilan tasdiqlangan Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig‘i bo‘yicha soliq hisoboti shakllari asosida amalga oshiriladi.
 8. Yagona soliq to‘lovi to‘lovchisi hisoblangan mikrofirmalar va kichik korxonalarga soliq solish xususiyatlarini hisobga olib, yagona soliq to‘lovi bo‘yicha nazarda tutilgan imtiyoz mahalliylashtirish loyihalari bo‘yicha ishlab chiqarilgan mahsulotni realizatsiya qilishdan olingan tushum summasiga qo‘llanadi. Aytib o‘tilgan imtiyozni qo‘llash uchun korxonalar mahalliylashtirish loyihalari bo‘yicha ishlab chiqarilgan mahsulotni realizatsiya qilishdan olingan tushum bo‘yicha alohida-alohida hisob yuritishlari kerak.
 9. Yagona soliq to‘lovi hisob-kitobi O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qo‘mitasining 2007-yil 29-dekabrdagi 111, 2007-66-son qarori (ro‘yxat raqami 1760, 2008-yil 21-yanvar) bilan tasdiqlangan Yagona soliq to‘lovi bo‘yicha soliq hisoboti shakllari asosida amalga oshiriladi.
 10. Mahalliylashtirilayotgan mahsulot ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan asosiy ishlab chiqarish fondlarini mol-mulk solig‘idan ozod qilish ko‘rinishidagi imtiyozni qo‘llash uchun korxonalar mahalliylashtirilayotgan mahsulot ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan asosiy ishlab chiqarish fondlari bo‘yicha soliq solish bazasining alohida-alohida hisobini yuritishlari kerak.
 11. Mol-mulk solig‘i bo‘yicha imtiyoz mahalliylashtirilayotgan mahsulotni ishlab chiqarish uchun chetdan olib kelingan, biroq normativ muddatlarda o‘rnatilmagan asosiy fondlar uchun qo‘llanilmaydi. Bunday mol-mulk bo‘yicha soliq O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2007-y., 52 (I)-son) muvofiq hisoblanadi va to‘lanadi.
 12. Mol-mulk solig‘i hisob-kitobi O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qo‘mitasining 2007-yil 29-dekabrdagi 111, 2007-66-son qarori (ro‘yxat raqami 1760, 2008-yil 21-yanvar) bilan tasdiqlangan Yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq bo‘yicha soliq hisoboti shakllari asosida amalga oshiriladi.
 13. Agar asosiy ishlab chiqarish fondlaridan faqat mahalliylashtirilayotgan mahsulot ishlab chiqarish uchun foydalanilmasa, imtiyoz realizatsiya qilishdan olingan sof tushumda mahalliylashtirilayotgan mahsulotning salmog‘idan kelib chiqib, O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qo‘mitasining 2007-yil 29-dekabrdagi 111, 2007-66-son qarori (ro‘yxat raqami 1760, 2008-yil 21-yanvar) bilan tasdiqlangan Yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq bo‘yicha soliq hisoboti shakllarining Yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq hisob-kitobining 5-ilovasida ko‘rsatilgan ma’lumotlar asosida taqdim etiladi.
 Masalan, agar asosiy ishlab chiqarish fondlarining qoldiq qiymati korxona bo‘yicha jami 1500 mln. so‘mni, realizatsiya qilishdan olingan sof tushumda mahalliylashtirilayotgan mahsulotning salmog‘i 25 foizni tashkil etsa, soliq solinmaydigan asosiy ishlab chiqarish fondlarining qiymati 375 mln. so‘mni (1500 x 25/100) tashkil etadi.
 14. Bojxona to‘lovlari bo‘yicha imtiyoz erkin muomalaga chiqarish rejimiga o‘tkazish bojxona rasmiylashtiruvi paytida O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining belgilangan tartibda beriladigan xulosasi asosida taqdim etiladi.
 Bunda chetdan olib kelinadigan ehtiyot qismlarga (chetdan olib kelinadigan texnologik asbob-uskunalar qiymatida hisobga olinmaydigan), soliq solinadigan oborot, shu jumladan, nol darajali stavka bo‘yicha oborot uchun ishlatiladigan komponentlarga hisoblab yozilgan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasi tayyor mahsulot bo‘yicha budjetga to‘lanadigan qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisoblab chiqarish chog‘ida kamaytiriladi (hisobga olinadi).
 15. Davlat bojxona xizmatining hududiy organlari bojxona to‘lovlarini to‘lamasdan chetdan tovar olib kelgan yuridik shaxslar reyestrlari va taqdim etilgan imtiyozlar hisobini yuritadilar.
 16. Davlat bojxona xizmatining hududiy organlari har chorakda, hisobot davridan keyingi oyning 10-kuniga qadar (yuridik shaxsning tegishliligi bo‘yicha) Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar yoki Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalariga yuridik shaxslar tomonidan bojxona to‘lovlarini to‘lamasdan chetdan olib kelinadigan, mahalliy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarishi tashkil etilmagan yoki ichki bozor ehtiyojini hajmi, sifati va texnik parametrlari bo‘yicha qoniqtirmaydigan texnologik asbob-uskunalar, butlovchi buyumlar va ular uchun ehtiyot qismlar, shuningdek mahalliylashtiriladigan mahsulot ishlab chiqarish texnologik jarayonda foydalanadigan komponentlar to‘g‘risidagi ma’lumotni mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq shaklda taqdim etadilar. Davlat soliq boshqarmalari ma’lumot olingan sanadan e’tiboran uch kun ichida uni yuridik shaxs ro‘yxatdan o‘tgan joydagi tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyasiga yuboradilar.
 17. Davlat soliq xizmati organlariga yuboriladigan ma’lumotda quyidagilar majburiy tartibda ko‘rsatiladi:
 bojxona to‘lovlarini to‘lashdan ozod qilingan yuridik shaxs – tovarlar import qiluvchisining nomi va soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami;
 chet ellik tovar yetkazib beruvchining nomi, shartnoma raqami va uning bojxona organida shartnomani hisobga qo‘yish chog‘ida berilgan ro‘yxat raqami;
 import tovarlarining nomi, ularning miqdori va taqdim etilgan imtiyozlar summasi.
 18. Imtiyozni qo‘llagan holda olib kelingan import tovarlarini maqsadga ko‘ra foydalanmaslik holatlari soliq to‘lovchining moliya-xo‘jalik faoliyati tekshiruvi (taftishi) vaqtida aniqlanganda davlat soliq xizmati organlari aniqlangan holatlar to‘g‘risida hujjatlar tuzadi va uch ish kuni mobaynida ularni tegishli davlat bojxona xizmati organlariga yuboradi. Maqsadga ko‘ra foydalanilmagan import tovarlariga to‘g‘ri keladigan bojxona to‘lovlari bo‘yicha imtiyozlar summasi jarima sanksiyalarini, shu jumladan, penyani hisoblagan holda, Yuridik shaxslarga soliqlar, bojxona va majburiy to‘lovlarni budjetga to‘lash bo‘yicha berilgan imtiyozlarni rasmiylashtirish va buxgalterlik hisobida aks ettirish tartibi to‘g‘risidagi nizomda (ro‘yxat raqami 1463, 2005-yil 2-aprel) nazarda tutilgan tartibda budjetga undiriladi.
 19. Loyiha mahalliylashtirish Dasturidan chiqarilgan sanadan boshlab loyihani amalga oshiruvchi korxona mazkur Nizomning 2-bandida ko‘rsatilgan soliq va bojxona imtiyozlaridan mahrum etiladi.
 20. Korxonalar tomonidan mahalliylashtirish Dasturining prognoz parametrlarini bajarilishi ustidan monitoring O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi tomonidan boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.
 21. Mahalliylashtirish Dasturida nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarishni ta’minlamagan va shu asosda mahalliylashtirish Dasturidan chiqarilgan korxonalar:
 a) mahalliylashtirilayotgan mahsulotni ishlab chiqarish uchun ilgari chetdan olib kirilgan tovarlarning (komponentlarning) qoldiq qismida bojxona to‘lovlari bo‘yicha budjet bilan qayta hisob-kitoblarni amalga oshirishlari shart. Qayta hisob-kitoblar jarima sanksiyalari qo‘llanilmagan holda amalga oshiriladi;
 b) ushbu bandning “a” kichik bandida nazarda tutilgan tartibda qayta hisoblangan bojxona to‘lovlari bo‘yicha to‘langan mablag‘larni chegirgan holda 8840 “Maqsadli foydalaniladigan soliq imtiyozlari” hisobvarag‘ida (mahalliylashtiriladigan mahsulot qismida) aks ettiriladigan ishlatilmagan mablag‘larning qoldig‘ini mahalliylashtirish Dasturidan chiqarish to‘g‘risidagi qaror kuchga kirgan kundan boshlab uch kun mobaynida budjetga o‘tkazib berishlari shart.
 Mazkur mablag‘lar o‘z vaqtida o‘tkazib berilmagan hollarda qonun hujjatlariga muvofiq penya hisoblanadi.
 Ushbu bandning qoidalari imtiyoz davri tugagandan so‘ng, ya’ni, mahalliylashtirish Dasturida belgilangan muddatlar tugagandan so‘ng foydalanilmagan mablag‘lar qoldig‘iga ham tatbiq etiladi.
 22. Soliqlar va bojxona to‘lovlarini to‘lashdan ozod etish natijasida bo‘shagan mablag‘lar maqsadga muvofiq foydalanilmagan taqdirda, bu mablag‘lar jarima sanksiyasini, shu jumladan, penyani hisoblagan holda, qonun hujjatlariga muvofiq budjetga to‘liq undiriladi.
 23. O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi har chorakda, hisobot choragidan keyingi oyning 25-kuniga qadar, O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga va Iqtisodiyot vazirligiga soliq imtiyozlarining hajmi to‘g‘risida ma’lumotni korxonalar kesimida taqdim etadi.
 24. Yil yakuni bo‘yicha mahalliylashtirish Dasturida nazarda tutilgan majburiyatlarni to‘liq bajarishni ta’minlamagan, biroq mahalliylashtirish Dasturidan chiqarilmagan korxonalar bo‘yicha mahalliylashtiriladigan mahsulotni ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan komponentlar bo‘yicha xulosa berish Sanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish dasturining amalga oshirilishini ta’minlash bo‘yicha idoralararo Maxsus komissiyaning qarori bo‘yicha o‘tgan yilda imtiyozlarni qo‘llagan holda chetdan olib kelinadigan komponentlarning qoldig‘ini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
 25. Korxonalar taqdim etilgan soliq va bojxona imtiyozlarini hisobga olgan holda soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarni to‘g‘ri hisoblab chiqarish hamda qonun hujjatlar va mazkur Nizomga muvofiq o‘z vaqtida to‘lash va hisob-kitoblar taqdim etish uchun javobgar bo‘ladilar.
 26. Soliq va bojxona imtiyozlarining to‘g‘ri qo‘llanishi ustidan nazorat davlat soliq va bojxona xizmati organlari tomonidan qonun hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.