Rus ruletkasiga qiyoslangan “Sputnik V”, Xitoyda joriy qilingan vaksina pasportlari, koronavirusga qarshi kurashda yordam beradigan superkompyuter. Koronaxabarlar

O‘tgan bir kecha-kunduzda dunyoda yuz bergan koronavirusga bog‘liq eng muhim yangiliklar — “Daryo” koronadayjestida.

 Fugaku superkompyuteri
Rossiyaning koronavirusga qarshi “Sputnik V” vaksinasi ishlab chiquvchilari Yevropa dori vositalari agentligi (EMA) boshqaruv raisi Krista Virtumer-Xoxedan uzr so‘rashni talab qildi.
“Biz ‘Sputnik V’ni bevosita ma’qullayotgan Yevroittifoq mamlakatlari haqida salbiy izohlar bergani uchun Krista Virtumer-Xoxedan omma oldida uzr so‘rashni talab qilamiz. Uning izohlari EMA vaksinaga nisbatan boshlagan ekspertiza jarayoniga ehtimoliy siyosiy aralashuv haqida jiddiy savollarni keltirib chiqaradi”, — deyiladi “Sputnik V”ning Twitter’dagi rasmiy sahifasida.
Ta’kidlanishicha, EMA koronavirusga qarshi boshqa hech qaysi vaksina haqida bunday bayonotlar bermagan. “Sputnik V” yaratuvchilari fikricha, bunday izohlar agentlik va uning ekspertizasiga nisbatan ishonchga putur yetkazadi.
Krista Virtumer-Xoxe, shuningdek, Avstriya sog‘liqni saqlash va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bo‘yicha agentligi raisi ham hisoblanadi. 8-mart kuni Avstriyaning ORF telekanali efirida unga Avstriya EMA ruxsat berishidan avval “Sputnik V”ni qo‘llashga ruxsat berishi kerakmi-yo‘qmi, deb savol berishganida, Virtumer-Xoxe bunday qilmaslikni tavsiya qilib, vaksina haqida ma’lumotlar yetarlicha emasligini pesh qildi. “Bu nimasi bilandir rusruletkasini eslatadi”, — dedi u.
Rus ruletkasi — bir yoki bir necha kishi to‘pponchani bitta patron bilan o‘qlab, revolver barabanini tavakkaliga aylantiradigan va to‘pponchani boshga tirab, tepkini bosadigan vaziyat.
Rossiya prezidentining matbuot kotibi Dmitriy Peskov Krista Virtumer-Xoxening bayonotini “eng kamida noto‘g‘ri” deb atadi. “‘Sputnik V’ dunyodagi eng ommabop vaksinalardan biri ekanligi va dunyoda eng ko‘p ishonch bildirilayotgan vaksina ekanligi borasida hozir hech kimda shubha bo‘lmasligi kerak… Ushbu vaksinaga bo‘lgan talab, ko‘plab mamlakatlarda ushbu dori bilan olib borilayotgan emlash jarayonlari bu vaksinaning talabgirligini va ommabopligini ko‘rsatadi”, — dedi u jurnalistlar bilan suhbatda.
Yevropa dori vositalari agentligi “Sputnik V” vaksinasini ekspertiza qilishni 4-mart kuni boshladi. Yevroittifoqdagi ikki mamlakat — Vengriya va Slovakiya allaqachon bu doridan foydalanishni ma’qullagan. Bundan tashqari, vaksina yana 44 ta mamlakatda ma’qullangan.
Xitoyda xalqaro sayohatlar uchun elektron salomatlik sertifikatlarini berish dasturi boshlandi. Sertifikatni WeChat ijtimoiy tarmog‘idagi mini-dastur orqali rasmiylashtirish mumkin, hozircha buni faqat Xitoy fuqarolari shaxsni tasdiqlovchi guvohnomalar asosida qila olishi mumkin.
Sertifikatda ism-sharif, millat, pasport raqami, PZR-test va IgG antitanalar testi natijalari, tadqiqot o‘tkazilgan san ava joy ko‘rsatiladi. SHuningdek, hujjatga COVID-19’ga qarshi vaksinatsiya statusi: vaksinaning nomi, turi va ishlab chiqaruvchisi, emlash sanasi va olingan dozasi kiritiladi. Har bir sertifikatning alohida QR-kodi bo‘lib, uni turli mamlakatlar idoralari ma’lumotni tekshirish uchun skanerlashi mumkin bo‘ladi. Hujjatni telefon ekranida ham, qog‘ozga chiqarib olingan holatda ham ko‘rsatish mumkin.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi fikricha, ko‘proq mamlakatlar salomatlik sertifikatlarini o‘zaro tan olishga kelishib olganida, hujjatning Xitoyga xos versiyasi xavfsiz va tartibli safarlarga ko‘maklashishda muhim rol o‘ynaydi va Xitoy fuqarolariga dunyo bo‘ylab sayohat qilish uchun kafolat beradi.
Ayni vaqtda Xitoy TIV sertifikat boshqa mamlakatdan qaytib kelgandan keyin Xitoyda karantinni o‘tamaslik uchun imkon berish-bermasligiga aniqlik kiritmadi. Shuningdek, bu sertifikat boshqa mamlakatlar tomonidan qabul qilinish-qilinmasligi ham noma’lum.
Yaponiyada joylashgan dunyodagi eng tezkor superkompyuter to‘la quvvat bilan ishga tushirildi. Endi undan iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashdan boshlab, yangi dorilarni kashf qilishgacha bo‘lgan loyihalarda foydalanish mumkin.
Yaponiyaning Riken ilmiy-tadqiqot institutida joylashgan Fugaku superkompyuterini qurish 2014-yilda boshlangan, qurilma mamlakat yuqori samarali hisoblash infratuzilmasining bo‘lg‘usi tayanchiga aylanishi kerak.
Fugaku’ning 432 ta ustunini yetkazib berish 2020-yil mayida nihoyasiga yetgan, o‘shandan buyon tizim, asosan, COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashga qaratilgan tadqiqotlarni tezlashtirish bo‘yicha loyihalar doirasida sinalishda davom etmoqda. Yaponiya Informatika va texnologiyalar bo‘yicha tadqiqot tashkiloti (RIST) 74 ta tadqiqot loyihasini tanlab olgan bo‘lib, ular kelasi oydan amalga oshirila boshlaydi.
“Fugaku o‘ta unumli kompyuteri to‘liq ko‘lamda ishlashni boshladi. Insoniyat tomonidan yaratilgan eng kuchli ‘tashqi miya’ bilimlarimizni kengaytirishda yordam berishini, ham vaqt, ham makondagi materiya asoslarini chuqurroq tushunib olish imkonini berishini, hayotni, jamiyatni va sanoatni tuzilmaviy va funksional tahlil qilishni yaxshilashini, yanada aniqroq prognozlar qilish va hatto, insoniyatning noma’lum kelajagini loyihalashtirish imkonini berishini sabrsizlik bilan kutmoqdamiz”, — dedi olimlar.
Qurilma yuqori sifatli simulyatsiyalar o‘tkazish, davomiy ishlash va katta ko‘lamli simulyatsiyalar uchun mo‘ljallangan. Uning samaradorligi boshqa superkompyuterlardan yuz karra yuqoriroq.