SIYOSIY PARTIYALARNI MOLIYALAShTIRISh TO‘G‘RISIDA

Ushbu Qonunning maqsadi siyosiy partiyalarni moliyalashtirish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
 Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun, “Siyosiy partiyalar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
 Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish manbalari quyidagilardan iborat:
 kirish va a’zolik badallari, agar siyosiy partiyaning ustavida bunday badallar to‘lash nazarda tutilgan bo‘lsa;
 qonunchilikka muvofiq tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlar;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ushbu Qonunga muvofiq ajratiladigan mablag‘lar;
 O‘zbekiston Respublikasi yuridik shaxslari va fuqarolari tomonidan ushbu Qonunga muvofiq beriladigan xayriya yordami.
 Qonuniylik, ochiqlik, oshkoralik va siyosiy partiyalarning teng huquqliligi siyosiy partiyalarni moliyalashtirishning asosiy prinsiplaridir. 
 Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish to‘g‘risidagi ma’lumotlarning mazkur partiyalar a’zolari va jamoatchilik uchun ochiqligi siyosiy partiyalarning o‘zi tomonidan ta’minlanadi.
 Siyosiy partiyalar o‘z faoliyatining moliyalashtirilishi hajmi va manbalari haqida axborot e’lon qilib turishi kerak.
 Siyosiy partiyalar moliyaviy va boshqa mablag‘lardan qonunda hamda ustavlarida nazarda tutilgan maqsadlarda foydalanadi. Bu mablag‘lardan boshqa maqsadlarda foydalanish taqiqlanadi.
 Siyosiy partiyalarning mol-mulki va pul mablag‘lari siyosiy partiya a’zolari o‘rtasida taqsimlanishi mumkin emas.
 Siyosiy partiyalarga, ularning tashkilotlariga bittadan ortiq bankda bank hisobvaraqlariga, shuningdek chet el banklarida hisobvaraqlarga ega bo‘lish taqiqlanadi.
 Siyosiy partiyalar bitta bankda quyidagi talab qilib olinguncha saqlanadigan depozit hisobvaraqlariga ega bo‘lishi mumkin: 
 asosiy hisobvaraq — O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratilgan mablag‘larni o‘tkazish, ulardan foydalanish va ularni nazorat qilish uchun; 
 ikkita ikkilamchi hisobvaraq: 
 a) a’zolik badallari, xayriyalar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalardan kelib tushadigan mablag‘larni o‘tkazish va ulardan foydalanish uchun; 
 b) O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasidan kelib tushadigan mablag‘larni o‘tkazish va ulardan foydalanish uchun.
 Siyosiy partiya, agar u O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) saylov yakunlari bo‘yicha “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy qonuniga muvofiq Qonunchilik palatasida siyosiy partiya fraksiyasini tuzish uchun zarur miqdorda deputatlik o‘rinlarini olgan bo‘lsa, o‘zining ustavda nazarda tutilgan faoliyatini moliyalashtirish uchun davlat mablag‘larini olish huquqiga ega bo‘ladi. 
 Siyosiy partiyalarning ustavda nazarda tutilgan faoliyatini moliyalashtirish uchun ajratiladigan davlat mablag‘larining yillik hajmi shu mablag‘larni ajratish mo‘ljallanayotgan yildan oldingi yilning 1-yanvaridagi holatga ko‘ra belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining ikki foizini Qonunchilik palatasiga o‘tkazilgan oxirgi saylovda saylovchilar ro‘yxatiga kiritilgan fuqarolar soniga ko‘paytmasi miqdorida shakllantiriladi.
 Ushbu moddaning ikkinchi qismida ko‘rsatilgan davlat mablag‘larini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Qonunchilik palatasiga oxirgi saylovning O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan aniqlangan natijalari asosida bu mablag‘larni olish huquqiga ega bo‘lgan siyosiy partiyalar o‘rtasida ularning Qonunchilik palatasida olgan deputatlik o‘rinlari miqdoriga mutanosib ravishda taqsimlaydi.
 Siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish belgilangan tartibda faqat ana shu maqsadlar uchun ajratiladigan davlat mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi. Siyosiy partiyalarni saylovda boshqa mablag‘lar hisobidan moliyalashtirish va moddiy jihatdan o‘zgacha tarzda qo‘llab-quvvatlash taqiqlanadi. 
 Siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun ajratiladigan davlat mablag‘larining bir nomzod hisobiga to‘g‘ri keladigan miqdori O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi. 
 Siyosiy partiyaning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun ajratiladigan davlat mablag‘lari shu partiyadan ko‘rsatilgan nomzodlar ro‘yxatga olinganidan keyin ro‘yxatga olingan nomzodlar soniga muvofiq hajmda siyosiy partiyaning hisob-kitob varag‘iga belgilangan tartibda o‘tkaziladi. 
 Saylovda siyosiy partiyalarning ishtirok etishini moliyalashtirish uchun ajratilgan mablag‘lar siyosiy partiya tomonidan: 
 tashviqot olib borishga; 
 nomzodlarning ishonchli vakillari va tashviqot o‘tkazish uchun jalb qilinadigan boshqa faollar ishini tashkil etishga; 
 saylov kampaniyasini o‘tkazishga doir umumpartiyaviy tadbirlarga sarflanishi kerak.
 Agar Qonunchilik palatasiga saylov yakunlari bo‘yicha siyosiy partiya fraksiya tuzish uchun zarur miqdorda deputatlik o‘rinlarini ololmagan bo‘lsa, siyosiy partiyaning Qonunchilik palatasiga saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun ajratilgan davlat mablag‘lari mazkur partiyaning boshqa manbalardan olgan mablag‘lari hisobidan O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetiga qaytarilishi kerak.
 Qonunchilik palatasidagi siyosiy partiya fraksiyalarining faoliyatini tashkiliy, texnikaviy jihatdan va boshqa tarzda ta’minlash uchun ajratiladigan davlat mablag‘lari Qonunchilik palatasining xarajatlar smetasida nazarda tutiladi.
 Siyosiy partiyalarni davlat tomonidan moliyalashtirish manbai O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablag‘laridir.
 Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish uchun ajratiladigan davlat mablag‘lari siyosiy partiyalarning bank hisobvaraqlariga belgilangan tartibda o‘tkaziladi.
 Siyosiy partiya tomonidan moliya yili mobaynida foydalanilmagan davlat mablag‘lari O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetiga qaytarilmaydi va bu mablag‘lardan kelgusi yillarda ularning ustavda nazarda tutilgan faoliyatini moliyalashtirish uchun foydalaniladi.
 Siyosiy partiya davlat mablag‘larini olishdan voz kechishga haqli. 
 Siyosiy partiyani davlat tomonidan moliyalashtirish partiya faoliyati to‘xtatib turilgan yoki tugatilgan taqdirda to‘xtatib turiladi yoxud tugatiladi.
 Siyosiy partiya ustav faoliyatini davlat tomonidan moliyalashtirishni to‘xtatib turish yoki tugatish uchun quyidagilar ham asos bo‘lishi mumkin:
 qonunchilikda belgilangan tartibda siyosiy partiyaning qayta tashkil etilganligi (boshqa siyosiy partiyalarga qo‘shib yuborish va qo‘shib olish bundan mustasno); 
 ushbu Qonunning 16 va 17-moddalarida nazarda tutilgan talablarning siyosiy partiya tomonidan bajarilmaganligi;
 siyosiy partiya davlat mablag‘laridan belgilanmagan maqsadda foydalanganligi, shu jumladan ustavda nazarda tutilgan faoliyati uchun ajratilgan mablag‘lardan saylovda ishtirok etishni moliyalashtirish uchun foydalanganligi.
 Siyosiy partiya ustav faoliyatini davlat tomonidan moliyalashtirishni to‘xtatib turish yoki tugatish to‘g‘risidagi qaror ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan asoslarga binoan O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan qabul qilinadi. Davlat tomonidan moliyalashtirishni to‘xtatib turish yoki tugatish to‘g‘risidagi qaror ustidan siyosiy partiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilishi mumkin.
 Siyosiy partiya qo‘shib yuborish yoki qo‘shib olish shaklida qayta tashkil etilganda siyosiy partiyaning huquqiy vorisi davlat tomonidan moliyalashtirilish huquqiga ega bo‘ladi.
 Siyosiy partiya xayriya yordamini faqat O‘zbekiston Respublikasi yuridik shaxslari (chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar bundan mustasno) va fuqarolaridan pul shaklida hamda mol-mulk berish, xizmatlar ko‘rsatish, ishlar bajarish tarzida va faqat ustavda nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshirish uchun olish huquqiga ega.
 O‘zbekiston Respublikasi yuridik shaxslari va fuqarolari tomonidan xayriya yordami berish ixtiyoriy ravishda va ularning faqat o‘z mablag‘laridan amalga oshiriladi, ushbu Qonun 15-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida ko‘rsatilgan manbalardan olinadigan mablag‘lar bundan mustasno.
 Ushbu Qonunning 15-moddasida nazarda tutilgan cheklashlar O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarning xodimlari sifatida oladigan ish haqiga tatbiq etilmaydi.
 Siyosiy partiya xayriya yordamini qabul qilishni rad etishga haqli.
 Siyosiy partiya O‘zbekiston Respublikasining bir yuridik shaxsidan bir yil mobaynida olgan xayriya yordami summasi xayriya yordami berilgan yilning 1-yanvaridagi holatga ko‘ra belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining besh ming baravaridan oshmasligi lozim.
 O‘zbekiston Respublikasining yuridik shaxsi siyosiy partiyaga pul mablag‘lari shaklidagi xayriya yordamini berishda uni siyosiy partiyaning hisob-kitob varag‘iga yuridik shaxslar uchun naqd pulsiz hisob-kitoblar qoidalarida nazarda tutilgan rekvizitlarni ko‘rsatgan holda o‘tkazadi va to‘lov topshiriqnomasida ushbu Qonunning 15-moddasida nazarda tutilgan xayriya yordami berishga cheklashlar yo‘qligi haqida belgi qo‘yadi.
 Xayriya yordami, agar u ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan summadan ortiqroq bo‘lsa, olingan kundan e’tiboran bir oy ichida siyosiy partiya xayriya yordami beruvchiga uni qaytarishi, qaytarish imkoniyati bo‘lmagan taqdirda esa, davlat daromadiga o‘tkazishi lozim.
 Siyosiy partiya O‘zbekiston Respublikasining bir fuqarosidan bir yil mobaynida olgan xayriya yordami summasi xayriya yordami berilgan yilning 1-yanvaridagi holatga ko‘ra belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining besh yuz baravaridan oshmasligi lozim. Ushbu cheklash siyosiy partiya a’zolari partiya ustaviga asosan to‘laydigan a’zolik badallariga tatbiq etilmaydi.
 O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi siyosiy partiyaga pul mablag‘lari tarzidagi xayriya yordamini berishda uni siyosiy partiyaning hisob-kitob varag‘iga shaxsan, pasportini yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasini yoxud uning o‘rnini bosuvchi hujjatni taqdim etgan hamda to‘lov topshiriqnomasida yoxud pul jo‘natmasida familiyasini, ismini, otasining ismini va pasportiga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiga oid ma’lumotlarni ko‘rsatgan holda o‘z mablag‘laridan o‘tkazadi. 
 Xayriya yordami, agar u ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan summadan ortiqroq bo‘lsa, olingan kundan e’tiboran bir oy ichida siyosiy partiya xayriya yordami beruvchiga uni qaytarishi, qaytarish imkoniyati bo‘lmagan taqdirda esa, davlat daromadiga o‘tkazishi lozim.
 Siyosiy partiyalarga pul mablag‘lari shaklidagi, mol-mulk berish, xizmatlar ko‘rsatish, ishlar bajarish tariqasidagi (shu jumladan grantlar ajratish, texnik yordam ko‘rsatish, safarlar bilan, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi hududida va undan tashqarida o‘tkaziladigan treninglar, seminarlar, konferensiyalar bilan bog‘liq xarajatlarga haq to‘lash orqali) xayriya yordami quyidagilar tomonidan berilishiga yo‘l qo‘yilmaydi:
 chet davlatlar;
 chet davlatlarning yuridik shaxslari, ularning vakolatxonalari va filiallari;
 xalqaro tashkilotlar, ularning vakolatxonalari va filiallari;
 chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar;
 chet el fuqarolari;
 fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar. 
 Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, diniy tashkilotlar va nomi yashirilgan yoki faqat taxallusi ko‘rsatilgan shaxslar tomonidan siyosiy partiyalarga pul mablag‘lari shaklida, mol-mulk berish, xizmatlar ko‘rsatish, ishlar bajarish tarzida xayriya yordami berilishiga ham yo‘l qo‘yilmaydi.
 Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko‘rsatilgan xayriya yordami olingan kundan e’tiboran bir oy ichida xayriya yordami beruvchiga qaytarilishi, qaytarish imkoniyati bo‘lmagan taqdirda esa, davlat daromadiga o‘tkazilishi lozim.
 Siyosiy partiyalar qonunchilikda belgilangan tartibda va muddatlarda moliyaviy hamda buxgalteriya hisobdorligini amalga oshiradi.
 Siyosiy partiya har yili qonunchilikda belgilangan muddatlarda hamda tartibda moliya organlariga, davlat soliq xizmati organlariga, O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi va Adliya vazirligiga hisobot davrida olingan hamda sarflangan moliyaviy va boshqa mablag‘lar to‘g‘risida moliyaviy hisobot taqdim etishi shart. Siyosiy partiya saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun o‘ziga ajratilgan davlat mablag‘lari yuzasidan saylov kunida oraliq hisobotni, saylov natijalari e’lon qilinganidan keyin esa yakuniy hisobotni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etadi.
 Siyosiy partiyaning moliyaviy hisobotida siyosiy partiyaning hisob-kitob varag‘iga hisobot davrida kelib tushgan mablag‘larning manbalari va miqdorlari to‘g‘risidagi, shu mablag‘larning sarflanishi haqidagi, siyosiy partiyaning qiymati ham ko‘rsatilgan mol-mulki to‘g‘risidagi, shuningdek mazkur partiyaning davlat ro‘yxatidan o‘tganligi haqidagi ma’lumotlar ko‘rsatilishi lozim.
 O‘zbekiston Respublikasining yuridik shaxslari va fuqarolaridan xayriya yordami pul mablag‘laridan boshqa shaklda olingan taqdirda, siyosiy partiya uni O‘zbekiston Respublikasi qonunchilikka muvofiq pul ifodasida baholaydi va tegishli ma’lumotlarni, shu jumladan xayriya yordami beruvchi haqidagi ma’lumotlarni siyosiy partiyaning moliyaviy hisobotiga kiritadi.
 Siyosiy partiyaning moliyaviy hisobotida davlat mablag‘larining kelib tushishi va sarflanishi alohida qismda nazarda tutiladi. Bunda siyosiy partiya tomonidan saylovda ishtirok etish uchun sarflangan mablag‘lar alohida hisobga olinadi. 
 Siyosiy partiyaning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish to‘g‘risidagi hisobot shakli va uni taqdim etish muddati O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi. 
 Siyosiy partiyaning hisobotlari uning rasmiy veb-saytida va bosma nashrida e’lon qilinadi.
 Siyosiy partiyalar har yili barchaning e’tibori uchun o‘z budjetlarini e’lon qiladi va o‘z faoliyatini moliyalashtirish manbalari to‘g‘risida Qonunchilik palatasiga yoki u vakolat bergan organga belgilangan tartibda hisobot taqdim etadi. 
 Siyosiy partiyaning hisobotiga uning saylovda ishtirok etishini va ustavda nazarda tutilgan faoliyatini moliyalashtirish uchun hisobot yilida partiyaning hisob-kitob varag‘iga kelib tushgan hamda sarflangan davlat mablag‘lari to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi, Hisob palatasi va Adliya vazirligining xulosasi ilova qilinadi.
 Siyosiy partiyaning moliyalashtirish manbalari to‘g‘risidagi hisoboti ommaviy axborot vositalari va manfaatdor tashkilotlarning vakillari taklif etilgan holda ko‘rib chiqiladi.
 Moliyaviy va boshqa mablag‘larning kelib tushishi hamda siyosiy partiyalarning ulardan belgilangan maqsadda foydalanishi ustidan nazoratni O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi amalga oshiradi. O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi tomonidan siyosiy partiyalarning moliyaviy faoliyatini tekshirish natijalari ommaviy axborot vositalarida e’lon qilinadi.
 Moliyaviy va boshqa mablag‘larning kelib tushishini hamda siyosiy partiyalarning ulardan belgilangan maqsadda foydalanishini tekshirish Qonunchilik palatasi deputatlari umumiy sonining kamida o‘ndan bir qismidan iborat deputatlar guruhining murojaatiga binoan Qonunchilik palatasi tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin.
 Siyosiy partiya o‘z faoliyatining moliyalashtirilishi masalalari yuzasidan tegishli davlat organlarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilishi mumkin.
 Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal qilinadi.
 Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.