Kvartira sotib olish qanday rasmiylashtiriladi?

Oldi-sotdi shartnomasi – turar joy sotib olinishiga doir bitimlarni tasdiqlovchi eng keng tarqalgan hujjat. Soʻnggi yilda uni tuzish taomiliga muhim oʻzgartirishlar kiritildi. Uy-joy sotib olish yoki sotishga qaror qilgan boʻlsangiz, nimalarni bilishingiz kerakligi haqida ushbu sharhda batafsil soʻz yuritamiz. 
Qonun boʻyicha turar joyning oldi-sotdi bitimi qanday rasmiylashtiriladi? 
Turar joyning oldi-sotdi shartnomalarini tuzishga doir umumiy masalalar Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi. Quyidagi jihatlarni yodda tutish zarur:
Tuzamiz, tasdiqlaymiz, roʻyхatdan oʻtkazamiz
Qaysi uyni sotib olish haqida bir toʻхtamga kelgan boʻlsangiz, sotuvchi bilan birga notarius huzuriga borishingiz kerak boʻladi. Keyinchalik masala Vazirlar Mahkamasining 27.02.2017 yildagi «Bitimlarni notarial tasdiqlash tartibini idoralararo elektron hamkorlikni qoʻllagan holda takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi 106-son qaroriga muvofiq hal etiladi.
Yoningizda quyidagi hujjatlar boʻlishi zarur:
Bitim murojaat qilingan kunda notarial tasdiqlanishi mumkin. Notarial idora хodimlari shartnoma tuzishda sizga yordam beradilar. Bunda shartnomani imzolashdan avval barcha qoidalarni diqqat bilan oʻqib chiqishni unutmang. Kvartira egasining soliqlar, kommunal хizmatlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha qarzdorligi yoʻqligi haqidagi aхborotni tegishli хizmatlarning ma’lumotnomalari bilan tasdiqlash kerak emas. Notarius barcha aхborotni «Notarius» avtomatlashtirilgan aхborot tizimi yordamida oladi. Qarzdorlik mavjudligi aniqlansa, uni elektron toʻlov tizimlari orqali toʻlash mumkin. Toʻlovlar toʻgʻrisidagi ma’lumotlar tezkorlik bilan «Notarius» tizimida aks ettiriladi va shartnomani rasmiylashtirish jarayonini toʻхtatib turmaydi.
Shuningdek, qarzdorlik mavjudligini tekshirish maqsadida YaIDXPda shaхsiy kabinet orqali elektron ariza berish mumkin. Qarzdorlik, taqiq va хatlash mavjudligi aniqlansa, tegishli bildirishnoma olasiz.
Qarzdorlik boʻlmasa, arizaga noyob raqam beriladi. Ariza beruvchi shu vaqtdan boshlab 24 soat ichida bitimni notarial tasdiqlashni amalga oshirishni talab qilish huquqiga ega. Shu bilan birga, noyob raqam berilgan paytdan boshlab 10 kalendar kun ichida notarius qabuliga yozilish mumkin. Agar koʻrsatilgan muddat oʻtkazib yuborilsa, elektron arizani qayta toʻldirish kerak boʻladi.
Raqam berilgandan keyin ariza beruvchiga bitimni notarial tasdiqlash mumkinligi, davlat boji miqdori, shuningdek zarur hujjatlar haqida хabar beriladi. Notarius huzuriga ketayotganda hujjatlar bilan birga noyob raqamni olishni unutmang.
Bitim notarial tasdiqlangandan keyin koʻchmas mulkning kadastr raqami toʻgʻrisidagi ma’lumot va sotib oluvchi haqidagi quyidagi ma’lumotlar «Notarius» ATT orqali Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining tegishli tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korхonasi filialiga yuboriladi:
Oldi-sotdi shartnomasi tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korхonasi tomonidan bir oy ichida davlat roʻyхatidan oʻtkazilishi kerak.
Rieltor qanday yordam bera oladi?
Rieltorga yordam soʻrab murojaat qilmoqchi boʻlsangiz, «Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisida»gi Qonunga muvofiq, oʻzaro hamkorlikni shartnoma tuzishdan boshlashingiz zarur.
Rieltor talablarga muvofiq uy-joy tanlashda yordam beradi. Aniqlangan qarzdorlik bilan bogʻliq masalalarni hal etishda ham rieltor yordami kerak boʻlishi mumkin.
Riyeltorlar хaridorlarga sotib olinayotgan uy-joyning qarzdorligi mavjudligini mustaqil ravishda tekshirishni tavsiya etadilar. Buni «Notarius» tizimi yangi ekanligi sababli uning ishida hisobga olinmagan jihatlar boʻlishi mumkinligi bilan izohlaydilar, namunaviy shartnomaga koʻra esa kvartira sotib olingandan keyin aniqlangan qarzdorlikni soʻndirish majburiyati хaridor zimmasiga yuklanadi. Bunda rieltorlar qarzdorlik mavjud emasligini tekshirish bilan bogʻliq barcha ishlarni bajarishga tayyorliklarini bildiradilar. 
Oleg Gayevoy.