O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tergov hibsxonalari va jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslarning tibbiy-sanitariya ta’minoti bo‘yicha qoidalarni tasdiqlash to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiya kodeksi va “Jinoyat ishini yuritish chog‘ida qamoqda saqlash to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tergov hibsxonalari va jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslarning tibbiy-sanitariya ta’minoti bo‘yicha qoidalar ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Quyidagilar o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin:
 O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining 2002-yil 3-sentabrdagi 231-son “O‘zbekiston Respublikasi IIV tergov hibsxonalari va jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslar tibbiy ta’minoti bo‘yicha qoidalarni tasdiqlash haqida”gi buyrug‘i (ro‘yxat raqami 1182, 2002-yil 24-oktabr) (O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralarining me’yoriy hujjatlari axborotnomasi, 2002-y., 20-son);
 O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining 2011-yil 29-dekabrdagi 193-son “O‘zbekiston Respublikasi IIV tergov hibsxonalari va jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslar tibbiy ta’minoti bo‘yicha qoidalarga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi buyrug‘i (ro‘yxat raqami 1182-1, 2012-yil 20-fevral) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2012-y., 8-9-son, 88-modda).
 3. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 Mazkur Qoidalar O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiya kodeksi hamda “Jinoyat ishini yuritish chog‘ida qamoqda saqlash to‘g‘risida”gi Qonunga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tergov hibsxonalari (bundan buyon matnda TH deb yuritiladi) va jazoni ijro etish muassasalarida (bundan buyon matnda JIEM deb yuritiladi) saqlanayotgan shaxslarning tibbiy-sanitariya ta’minotini amalga oshirish tartibini belgilaydi. 
 1. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 bolalar uyi — mahkuma ayollarning bolalarini saqlash va tarbiyalashga mo‘ljallangan bolalar muassasasi;
 davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi — TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarga birlamchi tibbiy-sanitariya yordamini ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan bo‘lim; 
 mahkumlarga mo‘ljallangan ixtisoslashgan kasalxona (bundan buyon matnda ixtisoslashgan kasalxona deb yuritiladi) — mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarga malakali va ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan kasalxona;
 profilaktik tibbiy ko‘rik — tibbiy tekshiruvlar yig‘indisini tashkil etib, mahkumlarning individual xususiyatlarini aniqlash uchun aniq bir maqsadga qaratilgan tibbiy tekshiruv, kasalliklarni ilk davrida aniqlash, samarali davolash turini tanlash va kasallikning prognozini aniqlash maqsadida o‘tkaziladi;
 sanitariya-gigiyena tadbirlari — yuqumli va parazitar kasalliklar paydo bo‘lishini hamda tarqalishini oldini olishga va ularni bartaraf etishga qaratilgan tashkiliy, tibbiy-sanitariya chora-tadbirlari.
 2. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarga TH va JIEMda, shuningdek ixtisoslashgan kasalxonada tibbiy yordam ko‘rsatish imkoniyati mavjud bo‘lmagan taqdirda, ularga davlat sog‘liqni saqlash tizimining tegishli davolash-profilaktika muassasalarida malakali va ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam ko‘rsatiladi. 
 3. Manzil-koloniyalarda jazo muddatini o‘tayotgan mahkumlarga JIEM joylashgan hududdagi davlat sog‘liqni saqlash tizimining barcha davolash-profilaktika muassasalari tomonidan tibbiy yordam ko‘rsatiladi.
 4. O‘zbekiston Respublikasi “Jinoyat ishini yuritish chog‘ida qamoqda saqlash to‘g‘risida”gi Qonunining 27-moddasiga asosan ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga tibbiy xizmat ko‘rsatish O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiya kodeksining 87-moddasiga muvofiq ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarning tibbiy-sanitariya ta’minoti respublika budjeti hisobidan amalga oshiriladi.
 5. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarda turli tibbiy va boshqa tajriba va sinovlar o‘tkazish qat’iyan taqiqlanadi. 
 6. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarga shaxsning tibbiy yordamga muhtojligi haqidagi murojaati yoki boshqa shaxslarning murojaatlari, shuningdek nazoratchi yoki muassasa xodimining shaxsga tibbiy yordam ko‘rsatilishi zarurligi haqidagi xabariga asosan tibbiy yordam ko‘rsatilishi shart. Bunda JIEM rahbari yoki boshqa mas’ul xodimlar tibbiy yordamga muhtoj shaxsning oldiga tibbiyot xodimlarining zudlik bilan kirishini ta’minlashi kerak.
 7. TH va JIEMning tibbiyot xodimlariga davolash-profilaktika ishlariga aloqador bo‘lmagan ishlarni yuklash, shuningdek boshqa tadbirlarga jalb qilish taqiqlanadi.
 8. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarning tibbiy-sanitariya ta’minoti quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
 birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish;
 kasallikka chalinganlarni, shuningdek ulardagi kasalliklarni erta aniqlash va ularni davolash-profilaktik tadbirlarini o‘tkazish maqsadida profilaktik tibbiy ko‘riklardan o‘tkazish;
 kasallik belgilari aniqlangan shaxslarga ambulator yoki statsionar sharoitda tibbiy yordam ko‘rsatish;
 ixtisoslashtirilgan davolash-profilaktika muassasalari tomonidan ko‘rsatiladigan tibbiy yordamga muhtoj bo‘lgan shaxslarni tegishli ixtisoslashtirilgan davolash-profilaktika muassasalariga yuborish;
 surunkali kasalliklar bilan kasallangan shaxslarni dispanser nazoratiga olish;
 shaxslarning yotoqxonasi, ovqatlanish joylari va mehnat sharoitlarini sanitariya nazoratini ta’minlash;
 mehnat qobiliyati cheklangan va nogironligi bo‘lgan shaxslarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish va tibbiy mehnat-ekspert komissiyasi tavsiyalariga rioya etilishini ta’minlash; 
 surunkali kasallikka chalingan shaxslarning davolanishi va sog‘lomlashtirilishi bo‘yicha tavsiyalarga rioya etilishini ta’minlash.
 9. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarga tibbiy-sanitariya ta’minotini amalga oshirish maqsadida davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limlari tashkil etiladi. Ushbu bo‘limlarda bemorlar statsionar sharoitda davolanishi uchun mo‘ljallangan xonalar, shifokor xonalari, ovqatlanish xonasi, yuvinish xonasi, hojatxona hamda yuqumli va ruhiy holati buzilgan shaxslarni alohida saqlash uchun mo‘ljallangan xonalar bilan jihozlanadi. 
 10. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarga malakali va ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam ko‘rsatish ixtisoslashgan kasalxonada amalga oshiriladi. 
 Ixtisoslashtirilgan kasalxonada tibbiy yordam ko‘rsatish imkoniyati bo‘lmaganda yoki shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish zarur bo‘lgan hollarda, TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslar sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga joylashtirilishi mumkin. 
 11. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxs og‘ir kasallikka chalingan yoxud u vafot etgan taqdirda, muassasa ma’muriyati bu haqda uning yaqin qarindoshlariga, qonuniy vakiliga, jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga va prokurorga darhol xabar qiladi. 
 12. JIEMda yuqumli kasallikka chalingan mahkumlarga yaqin qarindoshlari bilan uzoq muddatli uchrashuv berish shifokor xulosasi asosida amalga oshiriladi. 
 Ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxs og‘ir kasallikka chalingan taqdirda, telefon orqali qo‘shimcha so‘zlashishga, shuningdek shifokorning ruxsati bilan qo‘shimcha uchrashuvga ruxsat beriladi. 
 13. THga keltirilgan shaxslar (tranzit bilan kelayotganlar ham) darhol, atrofdagilarga epidemiologik xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lganlarni, shoshilinch yoki kechiktirib bo‘lmaydigan tibbiy yordamga muhtoj bemorlarni aniqlash maqsadida birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish majburiy tartibda keltirilganlar umumiy kameralarga joylashtirilishidan avval tana ko‘rigi, antropometriya va termometriya tekshiruvidan o‘tkaziladi.
 14. Birlamchi tibbiy ko‘rik shifokor tomonidan o‘tkaziladi va ko‘rik natijasida aniqlangan kasalliklar yoki shikastlanishlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar mazkur Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq jurnalga qayd etiladi.
 15. THga olib kelingan shaxslar orasida, tibbiy ko‘rsatmalarga asosan, o‘tkir kasalliklarga chalingan yoki shikastlanish oqibatida shoshilinch yoxud statsionar tibbiy yordamga muhtoj bemorlar aniqlanganda, ularga birlamchi tibbiy yordam ko‘rsatilib zarur bo‘lgan hollarda, ular davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga joylashtiriladi. THga keltirilgan shaxsga shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish zarur bo‘lganda ularni davlat sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib chiqish TH boshlig‘ining ruxsati bilan amalga oshirilib, bu haqda 24 soat ichida jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ yozma ravishda xabardor qilinadi.
 16. THga olib kelingan shaxsning badaniga shikast yetkazilganligi aniqlangan taqdirda, bu haqda uch nusxada dalolatnoma tuzilib, tergov hibsxonasi boshlig‘ining yordamchisi — tezkor navbatchi va shaxsni olib kelgan qorovul boshlig‘i tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi qorovul boshlig‘iga, ikkinchi nusxasi tergov hibsxonasi boshlig‘ining yordamchisi — tezkor navbatchiga, uchinchi nusxasi davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limiga beriladi. Mazkur holat yuzasidan TH tezkor-qidiruv xizmati xodimlari tomonidan tekshiruv o‘tkazilib, natijalari tegishli hududiy prokuraturaga yuboriladi.
 17. THga keltirilgan shaxslarning har biriga ambulator tibbiy karta yuritilib, shifokor tomonidan birlamchi tibbiy ko‘rik natijalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar qayd etiladi.
 18. O‘tkir yuqumli kasallikka chalinganlar yoki gumon qilingan shaxslar ko‘rikdan so‘ng darhol sog‘lom kishilardan ajratiladi. Bu shaxslarda birlamchi sanitariya ishlovi oxirgi navbatda o‘tkaziladi, ularning kiyimlari va shaxsiy buyumlari albatta zararsizlantiriladi, so‘ngra bu shaxslar davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi izolyatoriga joylashtirilib, ularga qo‘shimcha tekshiruv va davolash-profilaktika muolajalari tayinlanadi.
 19. THga keltirilganlar orasida ruhiy holati buzilgan, o‘ziga yoki atrofidagilarga tajovuzkor shaxslar aniqlanganda, ularni shifokor psixiatr yoki psixolog ko‘rigidan so‘ng kameralarga joylashtirishga ruxsat etiladi. THda shifokor psixiatr yoki psixolog bo‘lmagan taqdirda, bu shaxslar davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limiga joylashtirilib, 72 soat ichida shifokor psixiatr jalb qilgan holda ko‘rikdan o‘tkazilishi tashkillashtiriladi.
 20. THga keltirilgan shaxslar (tranzitdan tashqari) uch kun ichida davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limida mavjud shifokorlar tomonidan profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Profilaktik tibbiy ko‘rik davomida ularda sil kasalligi, OIV-infeksiyasi, teri-tanosil va boshqa kasalliklarni aniqlash maqsadida flyuorografiya (rentgen) tekshiruvi va qo‘shimcha laborator tekshiruvlari o‘tkaziladi. Mahkum yoki qamoqqa olingan shaxsga flyuorografiya (rentgen) tekshiruvi o‘tkazilganligi to‘g‘risida mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq ma’lumotnoma tuzilib uning ambulator tibbiy kartasiga biriktiriladi. Tibbiy ko‘rsatmalarga binoan, ularga qo‘shimcha tekshiruvlar va mutaxassis shifokorlar ko‘rigi tavsiya etilishi mumkin.
 21. THda saqlanayotgan shaxslarning sog‘lig‘ini muntazam nazorat qilish maqsadida har olti oyda bir marotaba flyuorografiya (rentgen) tekshiruvi, laboratoriya tekshiruvi (umumiy qon, siydik tahlili), antropometriya va shifokor terapevt ko‘rigi o‘tkaziladi. Tibbiy ko‘rsatmalarga ko‘ra boshqa tekshiruvlar va mutaxassis shifokor ko‘rigi tavsiya etilishi mumkin. 
 22. THda saqlanayotgan shaxslarning tibbiy-sanitariya yordamini to‘liq amalga oshirish, shuningdek, kasallik rivojlanishining oldini olish maqsadida tergov hibsxonasida saqlanayotgan har bir shaxs kunning istalgan vaqtida nazoratchi (navbatchilik qismi)ga murojaat qilishi mumkin va ularga davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi xodimlari tomonidan zarur tibbiy yordam ko‘rsatiladi. 
 23. THda saqlanayotgan shaxslarga davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limida tibbiy yordam ko‘rsatish imkoniyati bo‘lmagan taqdirda, ular hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga joylashtiriladi. Tergov hibsxonasida saqlanayotgan shaxsni hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib chiqilganligi ushbu Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq jurnalga qayd etiladi. 
 24. THda saqlanayotgan shaxslarga shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish zarur bo‘lganda, tibbiy ko‘rsatmalarga binoan tez tibbiy yordam xizmati xodimlari chaqiriladi.
 25. THda saqlanayotgan shaxslar tan jarohati olganda tibbiyot xodimlari tomonidan kechiktirmasdan tibbiy guvohlantirish o‘tkaziladi. Tibbiy guvohlantirish tergov hibsxonasi boshlig‘ining yoxud jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning shaxsiy tashabbusiga yoxud qamoqqa olinganning yoki uning himoyachisining iltimosiga ko‘ra chiqarilgan qaror asosida davlat sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalari xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Tibbiy guvohlantirishni o‘tkazishning rad etilishi ustidan prokurorga shikoyat qilinishi mumkin. 
 26. THda bemorlarni ambulator qabul qilish shifokor (feldsher) tomonidan maxsus jihozlangan xonada olib boriladi. Tibbiy ko‘rsatmalarga ko‘ra statsionar sharoitda davolanishga muhtoj bemorlar davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limining maxsus kameralariga joylashtiriladi.
 27. THda saqlanayotgan shaxslar tomonidan dori vositalarining qabul qilinishi tibbiyot xodimi nazorati ostida amalga oshiriladi. Dori vositalari bemorlar qo‘liga faqat bir kunlik iste’mol uchun tibbiyot xodimining ruxsati bilan beriladi. Davolanishi uzluksiz davom etadigan (yurak qon-tomir, arterial qon bosimining ko‘tarilishi bilan kechadigan gipertonik kasalliklar, qandli diabet, tutqanoq va boshqa shu kabi kasalliklarga chalingan) bemorlarga tibbiyot xodimi tomonidan tayinlangan dori vositalari berib qo‘yilishi mumkin. Giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop moddalar hamda prekursorlarni bemorlarning qo‘liga berish qat’iyan taqiqlanadi.
 28. Shifokor tomonidan bemorga tayinlangan tibbiy muolajalar hamshira tomonidan (yoki feldsher) bajariladi va ishlatilgan dori vositalari to‘g‘risida mazkur Qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq jurnalga qayd qilib boriladi. Kundalik ishlatish uchun zarur bo‘lgan dori vositalari maxsus shkaflarda qulflangan holda saqlanadi. 
 29. THning davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi tibbiyot xodimlari tomonidan tavsiya etilgan va amalga oshirilgan har bir tibbiy muolaja va ko‘riklar haqidagi ma’lumotlar mahkumning yoki qamoqqa olingan shaxsning ambulator tibbiy kartasiga qayd etib boriladi.
 30. THda saqlanayotgan shaxslarni karser yoki bir kishilik kameraga joylashtirishdan avval ular tibbiy ko‘rikdan o‘tkazilib, ko‘rsatib o‘tilgan joylarda saqlanishi mumkin yoki mumkin emasligi haqida mazkur Qoidalarning 5-ilovasiga muvofiq ma’lumotnoma tuziladi.
 31. THdan chiqarilayotgan yoki boshqa muassasaga o‘tkazilayotgan shaxslar qayta tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Boshqa muassasaga o‘tkazilayotgan har bir shaxsning umumiy sog‘lig‘i va ko‘rik natijalari haqidagi ma’lumot ko‘rikni o‘tkazgan tibbiyot xodimi tomonidan uning ambulator tibbiy kartasiga qayd qilinadi. 
 32. Transportda olib yurish mumkin bo‘lmagan bemorlarni bir muassasadan boshqasiga ko‘chirishga ruxsat etilmaydi, ixtisoslashgan kasalxona yoki davolash-profilaktika muassasalariga o‘tkazilayotganlar bundan mustasno.
 33. JIEMga keltirilgan barcha mahkumlar ularda mavjud kasalliklarni aniqlash, jismoniy holatiga baho berish va mehnatga vaqtincha layoqatsizligini aniqlash maqsadida birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Tibbiy ko‘rik natijalari ularning ambulator tibbiy kartasiga qayd etiladi hamda zaruratga ko‘ra qo‘shimcha tekshiruvlar tavsiya etiladi.
 34. Ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxs bilan jazoni ijro etish muassasasiga qabul qilingan paytdan e’tiboran o‘n besh kun ichida suhbat o‘tkaziladi hamda jazoni ijro etish muassasasining karantin xonalarida tibbiy ko‘rikdan va sanitariya — gigiyena tadbirlaridan o‘tadi. Mahkum joriy mavsumda flyuorografiya (rentgen) tekshiruvidan o‘tkazilmagan taqdirda flyuorografiya (rentgen) tekshiruvidan o‘tkazilishi shart. Flyuorografiya (rentgen) tekshiruvi o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq mahkumning ambulator tibbiy kartasiga qayd qilib boriladi.
 35. Mahkumlarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish jazoni ijro etish muassasasiga qabul qilish chog‘ida, jazoni o‘tash paytida vaqti-vaqti bilan, biroq olti oyda kamida bir marotaba, shuningdek murojaatlarga asosan o‘tkaziladi. Tibbiy tekshiruvdan o‘tkazish maxfiylik shartlari asosida amalga oshiriladi.
 36. Mahkumlarni profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish muassasa davolash-profilaktik yordam ko‘rsatish bo‘limi tibbiyot xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Zarur hollarda Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamentining (bundan buyon matnda IIV huzuridagi JIED deb yuritiladi) Tibbiyot bo‘limi, ixtisoslashgan kasalxona yoki ichki ishlar boshqarmasining tibbiyot bo‘limlaridan zarur bo‘lgan mutaxassislarni jalb etgan holda o‘tkaziladi. Profilaktik tibbiy ko‘rikka hududiy sog‘liqni saqlash tizimidagi mutaxassis shifokorlar ham jalb etilishi mumkin.
 37. Profilaktik tibbiy ko‘rik davomida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan tadbirlar:
 antropometriya (bo‘y, tana vazni o‘lchanadi);
 ayollarni ginekologik ko‘rikdan o‘tkazish va tsitologik tekshirish uchun surtma olish (tibbiy ko‘rsatma bo‘lganda);
 teri-tanosil kasalliklariga tekshirish;
 eshituv va ko‘rish holatini tekshirish;
 umumiy qon tahlilini o‘tkazish;
 umumiy siydik tahlilini o‘tkazish;
 EKG tekshiruvidan o‘tkazish;
 ko‘krak qafasini flyuorografiya (rentgen) tekshiruvi har olti oyda bir marta;
 shifokor terapevt, psixiatr, stomatolog ko‘rigidan o‘tkazish va lozim topilganda boshqa mutaxassis shifokorlar ko‘rigidan o‘tkazish.
 38. Profilaktik tibbiy ko‘rik natijalari haqidagi ma’lumotlar mahkumning ambulator tibbiy kartasiga qayd etiladi.
 39. Mahkumlarga ambulator yoki statsionar tibbiy yordam ko‘rsatish jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi tomonidan amalga oshiriladi.
 40. Mahkumlarning davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limida ambulator qabul qilinishi muassasalarda qabul qilingan ichki tartib qoidalar asosida o‘tkaziladi. JIEMda har bir turkum uchun ambulator qabul qilish vaqti belgilanadi. 
 41. Mahkumlarga tibbiy yordam ko‘rsatish zarur bo‘lganda nazoratchi tomonidan davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limiga olib boriladi. Tibbiy yordam davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi navbatchi shifokori tomonidan ko‘rsatiladi. Ko‘rsatilgan tibbiy yordam to‘g‘risidagi ma’lumot mahkumning ambulator tibbiy kartasiga qayd etiladi.
 Shoshilinch yordamga muhtoj bemorlar haqida davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limiga turkum boshlig‘i yoki nazoratchi xabar qiladi va navbatchi shifokor tomonidan zarur tibbiy yordam ko‘rsatiladi.
 42. JIEM ish tartibi bo‘yicha tibbiyot xodimlari muassasada bo‘lmaydigan vaqtlarda, tibbiy yordam ko‘rsatish uchun tibbiyot xodimlarini va tez tibbiy yordam xizmati transportini chaqirish hamda bemorni zudlik bilan evakuatsiya qilish uchun transport va konvoy bilan ta’minlashga muassasa boshlig‘ining yordamchisi — tezkor navbatchi javobgar hisoblanadi.
 43. JIEM davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatishga kunning istalgan vaqtida tayyor bo‘lishi lozim. Davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limida shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish uchun kerakli dori-darmonlar to‘plami solingan sumka yoki jamlanma doimiy ravishda tayyor bo‘lishi kerak.
 44. Ambulator tibbiy karta qat’iy turdagi hisobot hujjati bo‘lib, mahkumlar qo‘liga berilmaydi. Ular alfavit bo‘yicha yoki turkumlar bo‘yicha davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limining qulflanadigan xonasidagi shkaflarda saqlanadi. Ularning hisobi va saqlanishiga davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi boshlig‘i tomonidan tayinlangan mas’ul xodim javobgar bo‘ladi. 
 45. Mahkumlar tomonidan dori vositalarining qabul qilinishi tibbiyot xodimi nazorati ostida amalga oshiriladi. Davolanishi uzluksiz davom etadigan (yurak qon-tomir, arterial qon bosimining ko‘tarilishi bilan kechadigan kasalliklar, qandli diabet, tutqanoq va boshqa shu kabi chalingan) bemorlarga tibbiyot xodimining ruxsati bilan bir kunlik iste’mol uchun dori vositalari berib qo‘yilishi mumkin.
 46. JIEMda shifokor tomonidan bemorga tayinlangan tibbiy muolajalarni feldsher (yoki hamshira) bajaradi va ishlatilgan dori vositalari to‘g‘risida, mazkur Qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq, jurnalga qayd etib boriladi.
 Kundalik ishlatish uchun zarur dori-darmonlar maxsus shkaflarda qulflangan holda saqlanadi.
 47. Mahkumlar intizomiy bo‘limlarga, kamera tipidagi xonalarga, karserga yoki bir kishilik kameralarga joylashtirilishidan avval tibbiy ko‘rikdan o‘tkazilib, ko‘rsatib o‘tilgan joylarda saqlanishi mumkin yoki mumkin emasligi to‘g‘risida mazkur Qoidalarning 5-ilovasiga muvofiq ma’lumotnoma tuziladi.
 48. JIEM davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi statsionariga bemorlar shifokorning tavsiyasiga asosan qabul qilinadi. 
 Statsionarga yotqizilgan bemorlarga o‘rnatilgan tartibdagi tibbiy hujjatlar rasmiylashtiriladi. Statsionarga bemor reja asosida yoki shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish uchun yotqizilganda, bu haqda turkum boshlig‘i va muassasa boshlig‘ining yordamchisi — tezkor navbatchi xabardor qilinadi.
 49. Statsionarda bemorlar kasallikning turiga qarab alohida saqlanadilar. Statsionarda davolanayotgan bemorlarning qarindoshlari va boshqa shaxslar bilan uchrashuvi uning kasalligini va sog‘lig‘ini hisobga olgan holda shifokor ruxsati bilan amalga oshiriladi. 
 50. Intizomiy bo‘linmada saqlanayotgan mahkumlarga tibbiy yordam ko‘rsatish tibbiyot xodimlari tomonidan har kungi ko‘rik vaqtida amalga oshiriladi. Intizomiy bo‘linmada saqlanayotgan mahkumlarga tibbiyot xodimi tomonidan ko‘rsatilgan har bir tibbiy yordam to‘g‘risida mazkur Qoidalarning 6-ilovasiga muvofiq jurnalga qayd etib boriladi.
 Yuqorida qayd etilgan joylarda saqlanayotgan mahkumlarning hayotiga xavf soladigan kasallik aniqlansa, tibbiyot xodimi ularni nazoratchi kuzatuvi ostida darhol muassasa davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi statsionariga o‘tkazish chorasini ko‘radi.
 51. Shifokor yoki o‘rta tibbiyot xodimining yolg‘iz o‘zi turma, maxsus tartibdagi JIEM kameralariga va intizomiy bo‘linma kameralariga nazoratchisiz kirishi taqiqlanadi.
 52. Mahkumlar JIEMdan chiqarilayotganida yoki boshqa muassasaga ko‘chirilayotganda yakuniy tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Mahkum bemorlar, ruhiy kasallar, homilador ayollar va bolasi bor ayollar tibbiyot xodimi kuzatuvida ko‘chiriladi.
 53. Ixtisoslashgan kasalxona mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarni saqlash va davolashga xizmat qiladigan davolash-profilaktika muassasasi hisoblanib, unda bemorlarga ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam ko‘rsatiladi. 
 54. Qamoqqa olingan shaxslarga ixtisoslashtirilgan yoki shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatilishi zarur bo‘lgan hollarda, ular davlat sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga joylashtiriladi. Qamoqqa olingan shaxslarni ixtisoslashgan kasalxonaga yuborish jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ bilan kelishilgandan so‘ng qamoqda saqlash joyi boshlig‘ining ruxsati bilan amalga oshiriladi. Tarbiya koloniyalarida jazo muddatini o‘tayotgan voyaga yetmagan mahkumlar ham ixtisoslashgan kasalxonaga yuborilishi mumkin.
 55. Ixtisoslashgan kasalxonada sil, ruhiy, teri-tanosil va yuqumli kasalliklar bilan kasallangan mahkumlarni alohida saqlash va davolash uchun bo‘linmalar (palatalar) tashkil etiladi.
 56. O‘tkir kasalliklar bilan og‘rigan yoki surunkali kechuvchi kasalligi xuruj qilgan, davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi sharoitida davolash imkoniyati bo‘lmagan va davolash samarasiz yoki bu yerda davolash hayotiga xavf solishi mumkin bo‘lgan, davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi statsionarida davolash davrida ahvolida ijobiy o‘zgarishlar kuzatilmagan, chuqur diagnostik tekshiruv va klinik kuzatuvlarni talab qiladigan hollarda bemor-mahkumlar muassasa shifokorining yo‘llanmasi asosida ixtisoslashgan kasalxonaga joylashtiriladi.
 57. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini ko‘rib chiqishda (ariza, shikoyat va boshqalar) qo‘shimcha tibbiy tekshiruvlardan o‘tkazilishi yoki davolanishi lozim deb topilganlar, tibbiy-mehnat ekspert komissiyalariga birlamchi va qayta ko‘rikdan o‘tishi lozim deb tavsiya etilganlarga hamda rejali ravishda jarrohlik muolajalarini o‘tkazish zarur bo‘lgan holatlarda mahkumlar kasalxonaga IIV huzuridagi JIED Tibbiyot bo‘limi bilan kelishilgandan so‘ng yuboriladi.
 58. Shoshilinch holatlarda bemorlar shifokorning yo‘llanmasi asosida qamoqda saqlash joyi boshlig‘ining ruxsati bilan ixtisoslashgan kasalxonaga yuboriladi va qabul qilinadi. 
 Ixtisoslashgan kasalxona mavjud qoidalar asosida yuqumli kasalliklar bilan og‘rigan bemorlarni qabul qilish, saqlash va davolashni ta’minlaydi.
 59. O‘ta xavfli yuqumli kasalliklar bilan og‘rigan bemorlar davlat sog‘liqni saqlash tizimining ixtisoslashtirilgan davolash-profilaktika muassasalariga joylashtiriladi.
 60. Ixtisoslashgan kasalxonada tibbiy yordam ko‘rsatish yoki tibbiy tekshiruvlardan o‘tkazish imkoniyati bo‘lmagan taqdirda bemorlar davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga olib chiqilishi va joylashtirilishi mumkin. 
 61. Mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarga ixtisoslashgan kasalxona sharoitida davolash yakunlanganidan so‘ng, ular davolanish uchun yuborilgan TH yoki JIEMga qaytarib yuboriladi. Faol sil kasalligi, teri-tanosil kasalligiga chalingan hamda surunkali narkologik kasallik bilan majburiy davolanishi belgilangan mahkumlar mazkur Qoidalarning 7-ilovasiga muvofiq bunday bemorlarni saqlash va davolashga mo‘ljallangan muassasalarga yuboriladi.
 62. Bemorlarni ixtisoslashgan kasalxona hisobidan chiqarish kasalxona bosh shifokori yoki uning o‘rinbosari ruxsati va mutaxassis-shifokorning xulosasi asosida amalga oshiriladi.
 63. Ixtisoslashgan kasalxonada yuritilgan kasallik tarixi arxivga topshirishdan oldin to‘liq rasmiylashtiriladi. Chiqaruv epikrizida kasallik anamnezi, kasallikning rivojlanishi, asoratlari, o‘tkazilgan davo muolajalari va uning samarasi hamda tibbiy tavsiyalar haqida qisqacha ma’lumotlar beriladi. Chiqaruv epikrizi davolovchi shifokor, bo‘linma boshlig‘i va kasalxona bosh shifokori (yoki uning o‘rinbosari) tomonidan imzolanadi va sana qo‘yiladi. Kasalxonadan chiqaruv epikriz nusxasi ambulator tibbiy kartaga biriktirib qo‘yiladi va tibbiy statistika xonasiga topshiriladi.
 64. Bemor ixtisoslashgan kasalxonada bo‘lgan davrda jazo muddati tugagan bo‘lsa, uning sog‘lig‘i holatiga ko‘ra doimiy parvarishga muhtojligidan kelib chiqib qarindoshlari yoki boshqa shaxslar yoxud kasalxona ma’muriyati vakilining kuzatuvi ostida yashash joyi yoki hududiy sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga yuboriladi.
 65. Bemorni ixtisoslashgan kasalxonadagi o‘lim holati davolovchi shifokor tomonidan, u bo‘lmaganda navbatchi shifokor tomonidan tasdiqlanadi. Ixtisoslashgan kasalxonada vafot etganlarning jasadini yorib ko‘rish patalogoanatom tomonidan amalga oshiriladi.
 Ixtisoslashgan kasalxonada shifokor patalogoanatom yo‘qligida jasadni yorib ko‘rish davlat sog‘liqni saqlash tizimi muassasalaridan birining mutaxassisi tomonidan amalga oshiriladi.
 66. Ixtisoslashgan kasalxonada mahkum yoki qamoqqa olingan shaxs qasddan o‘ldirilgan bo‘lsa, yetkazilgan jarohat tufayli, zaharlanish yoki uning asoratidan vafot etgan bo‘lsa va tiriklik vaqtida kasallik belgilari bo‘lmagan bo‘lsa jasadni sud-tibbiy eksperti yorib ko‘radi.
 67. Manzil-koloniyalariga keltirilgan mahkumlar sog‘liqni saqlash shifokorlik punktida birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish shifokor tomonidan amalga oshirilib, ularga albatta tana ko‘rigi, antropometriya va termometriya o‘tkaziladi. Birlamchi tibbiy ko‘rik natijalari mahkumning ambulator tibbiy kartasiga qayd qilinadi. 
 68. Manzil-koloniyalarida saqlanayotgan mahkumlar olti oyda kamida bir marotaba, shuningdek murojaatlarga ko‘ra profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Manzil-koloniyasida saqlanayotgan mahkumlarga malakali va ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam ko‘rsatish hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalarida amalga oshiriladi. 
 Manzil-koloniyasida saqlanayotgan mahkumni hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga olib chiqilganligi mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq jurnalga qayd etiladi.
 69. Manzil-koloniyalarida saqlanayotgan mahkumlarga shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish zarur bo‘lganda, tibbiy ko‘rsatmalarga binoan, tez tibbiy yordam xizmati xodimlari chaqiriladi.
 70. Manzil-koloniyalarida bemorlarni ambulator qabul qilish shifokor tomonidan maxsus jihozlangan xonada olib boriladi. Tibbiy ko‘rsatmalarga ko‘ra, statsionar sharoitda davolanishga muhtoj bemorlar hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga o‘rnatilgan tartibda olib chiqiladi.
 71. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslar orasida ruhiy va xulq — atvor o‘zgarishlari bo‘lgan shaxslarni o‘z vaqtida aniqlash, ularni davolash va o‘zgarishlarning qaytalanmasligi tadbirlarini ko‘rish (psixoprofilaktika) bu shaxslarning ruhiy salomatligini asrashga, ularni tarbiyaviy va mehnat tadbirlari jarayoniga samarali kirishishlari uchun hamda ruhiy holati buzilgan shaxslar tomonidan sodir etiladigan huquqbuzarliklarning oldini olishga imkoniyat yaratadi. 
 72. TH va JIEMda ruhiy holati buzilgan shaxslarni aniqlash bo‘yicha quyidagi tadbirlar olib boriladi: 
 shifokor mahkum yoki qamoqqa olingan shaxsni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazishdan avval, bu shaxs ozodlikdan mahrum qilinishi va qamoqqa olinishiga qadar ruhiy-asab kasalliklari dispanseri hisobida turgan-turmaganligini, sud-psixiatriya ekspertizasiga yuborilayotganlarni yoki shunday tekshiruvdan o‘tgan shaxslarni aniqlash uchun yig‘ma jild va tibbiy hujjatlarni o‘rganib chiqadi; 
 zarur hollarda ruhiy-asab kasalliklari dispansyerlarida dispanser hisobida turgan bemorlar ambulator tibbiy kartasidan ko‘chirma va sud-psixiatriya ekspertizasini o‘tkazgan muassasadan ekspertiza xulosalari nusxasi so‘rab olinadi.
 73. Ruhiy holati buzilganlik tashxisini belgilash, g‘ayriixtiyoriy tartibda psixiatriya yordami ko‘rsatish to‘g‘risida qaror qabul qilish yoki bu masalani ko‘rib chiqish uchun xulosa berish shifokor psixiatr yoki shifokor psixiatrlar komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Muassasa davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limida shifokor psixiatr bo‘lmaganda, bu maqsadlar uchun ichki ishlar organlarining yoki hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalaridan psixiatr shifokor jalb etiladi.
 74. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslar orasidagi ruhiy holati buzilgan shaxslar davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limida ambulator yoki statsionar sharoitga o‘tkazilgan holda davolanadi.
 75. Bemor kasalxonadan (bo‘limdan) chiqarilayotganda to‘liq umumlashtirilgan epikriz, o‘tkaziladigan ambulator kuzatuvi, davolash va kasalligiga qarab ishga joylashtirish bo‘yicha tibbiy tavsiyalar beriladi. 
 76. Ruhiy holati buzilganligi tufayli jazo muddatini o‘tashdan ozod qilinishi mumkin bo‘lgan bemorni statsionar sharoitda chuqur va har tomonlama tekshirilishi majburiy hisoblanadi. 
 Bemor statsionar sharoitda chuqur tibbiy tekshiruvdan o‘tganidan so‘ng kamida ikkita psixiatr shifokor ishtirokida psixiatrik ko‘rik dalolatnomasi tuzilgan holda IIV Maxsus tibbiy komissiyasi ko‘rigiga taqdim qilinadi. Tibbiy ko‘rik natijalari bo‘yicha IIV Maxsus tibbiy komissiyasi mahkumni kasalligi tufayli muddatidan ilgari jazoni o‘tashdan ozod qilishga taqdim etish mumkinligi haqida tibbiy xulosa chiqarsa, ushbu bemor avval saqlanayotgan joyiga qaytarilmaydi hamda muassasa taqdimnomasiga binoan maxsus tibbiy komissiyaning xulosasiga asosan mahkumni o‘talmay qolgan jazoni o‘tashdan ozod qilish to‘g‘risida sudning ajrimi chiqarilgunga qadar kasalxonada (bo‘limda) saqlanadi.
 77. Ruhiy holati buzilgan shaxsga sudning ajrimiga binoan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari qo‘llanilganda, u kuzatuvi kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasiga tibbiyot xodimi kuzatuvida yuboriladi. 
 78. IIV TH va JIEMda narkologik kasallikka yo‘liqqan shaxslarga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llash qonunchilik hujjatlariga asosan amalga oshiriladi.
 79. Mahkumlarga tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llash davomiyligi qonunchiligida belgilangan muddatlarga muvofiq hamda guvohlantirish va tibbiy tekshiruvlar natijasiga asosan JIEM tibbiy komissiyasi tomonidan hal etiladi. Aniq davolash uslubi bemorning individual belgilariga, kasallikning turi, darajasiga va unda qo‘shimcha kasalliklar bor yoki yo‘qligiga ko‘ra shifokor narkolog yoki shifokor psixiatr tomonidan belgilanadi.
 80. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslar orasida teri-tanosil kasalligiga chalingan bemorlarni aniqlash, tekshirish va davolash-profilaktik tadbirlar O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan klinik protokollar va davolash standartlariga asosan amalga oshiriladi.
 81. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslar jinsiy yo‘l orqali yuquvchi kasalliklar mavjud yoki mavjud emasligini aniqlash maqsadida tibbiy ko‘rikdan va laborator tekshiruvlardan o‘tkaziladi. 
 82. Mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarda teri-tanosil kasalligi tashxisi ilk bor aniqlanganda, davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi tomonidan uch kun muddat ichida bemor qamoqqa olingunga qadar yashagan joyidagi teri-tanosil kasalliklari dispanseriga bu haqida xabarnoma yuboriladi.
 83. Teri-tanosil kasalligiga chalingan bemorni davolanishdan so‘ng nazoratdan chiqarish ixtisoslashgan kasalxonaning teri-tanosil kasalliklari bo‘linmasida amalga oshiriladi.
 84. JIEMda zaxmning yuqumli shakllari va boshqa jinsiy yo‘l orqali yuquvchi kasalliklar aniqlanganda, bemorlar to‘liq tekshirish va davolanish uchun ixtisoslashgan kasalxonaga yuboriladi. 
 85. Yuqumli teri-tanosil kasalligi tufayli davolanayotgan va kasalligi hali yuqumli hisoblangan mahkumlar manzil-koloniyaga yuborilmaydi.
 86. Teri-tanosil kasalligiga chalingan mahkum jazoni o‘tashdan ozod qilinayotganda davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi uning doimiy yashash joyidagi teri-tanosil kasalliklari dispanseriga unga nisbatan o‘tkazilgan tekshirish va davolash natijalari, tashxisi va nazoratda bo‘lganligi haqida xabarnoma yuboradi.
 87. TH va JIEMga keltirilgan shaxslarni OIV infeksiyasiga tekshirish ixtiyoriy asosda amalga oshiriladi. OIV infeksiyasi aniqlangan shaxslar doimiy dispanser nazoratiga olinib, ularga hisob kartochkasi yuritiladi.
 88. TH va JIEMda mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslar OIV infeksiyasini yuqtirgan-yuqtirmaganligidan qat’iy nazar umumiy asosda saqlanadilar. 
 89. JIEMda OIV infeksiyasi bo‘yicha retrovirusga qarshi davolashni ozodlikdan mahrum etish joyiga tushgunga qadar olib turgan shaxslarga davolanishni davom ettirish imkoni beriladi va ozodlikka chiqgandan so‘ng davlat sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalarida uzluksiz davolanishi ta’minlanadi.
 OIV infeksiyasi bo‘yicha retrovirusga qarshi davolash muolajalari o‘tkazilayotgan shaxslar TH va JIEMdan chiqarilayotganda yoki boshqa muassasaga o‘tkazilayotganda ularga yo‘l davomida qabul qilish uchun retrovirusga qarshi dori vositalari beriladi. 
 90. OIV infeksiyasi bilan ro‘yxatga olingan shaxs ozod etilganda yoki vafot etganda uning hisob kartochkasi yashash joyi bo‘yicha OITSga qarshi kurash markaziga yuboriladi. OIV infeksiyasi bilan ro‘yxatga olingan shaxs bir muassasadan boshqasiga ko‘chirilganida hisob kartochkasi u yuborilayotgan muassasaga jo‘natiladi.
 91. Sil kasalligiga qarshi kurashishni tashkillashtirishda muassasa tibbiy xizmatining asosiy maqsadi sil kasalligini erta aniqlash, oldini olish va davolash choralarini ko‘rish hisoblanadi. Buning uchun quyidagi tadbirlar o‘tkaziladi: 
 so‘rab — surishtirish, balg‘amni laborator usulda tekshirish va flyuorografiya (rentgen) tekshiruvi orqali sil kasalligiga chalingan bemorlarni erta aniqlash;
 faol sil kasalligiga chalingan bemorlarni boshqa shaxslardan ajratish;
 sil kasalligiga chalingan bemorlarni statsionar va ambulator davolash;
 sil kasalligi bilan ro‘yxatga olingan bemorlarning dispanser kuzatuvini olib borish;
 sil kasalligi bilan kasallanish va sil kasalligini tarqalishining oldini olish bo‘yicha profilaktik chora-tadbirlar o‘tkazish;
 mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslar orasida sanitariya-gigiyena tadbirlari va epidemiyaga qarshi tadbirlar o‘tkazish.
 92. TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslar orasida faol sil kasalligi aniqlangan yoki gumon qilinganlar sog‘lom shaxslardan zudlik bilan ajratiladi. Qo‘shimcha tekshiruvdan so‘ng shifokor ftiziatr jalb etilishi bilan dastlabki yoki klinik tashxis qo‘yiladi. Har bir faol sil kasalligi aniqlangan bemorlar haqida Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatlariga o‘rnatilgan tartibda xabarnoma beriladi. Sog‘lom shaxslar orasida faol sil kasalligiga chalingan bemorlarni saqlash qat’iyan man etiladi.
 93. TH va JIEMda aniqlangan faol sil kasalligiga chalingan shaxslar alohida ajratib, qisqa vaqt ichida malakali tibbiy yordam ko‘rsatish uchun ixtisoslashgan kasalxonaning sil kasalliklari bo‘linmasiga yuboriladi. Ambulator sharoitda davolanishga muhtoj bo‘lgan bemorlar sil kasalligiga chalingan bemorlarni davolash va saqlab turish uchun mo‘ljallangan koloniyalarga yuboriladi. Sil kasalligiga chalingan bemorlarni davolash va saqlab turish uchun davolash huquqiga ega bo‘lgan JIEMda bemorlarni saqlash muddati sil kasalligi jarayonining kechish dinamikasiga bog‘liq bo‘ladi.
 94. TH, JIEM va ixtisoslashgan kasalxonada sil kasalligiga chalingan bemorlarni davolash va ularning dispanser nazorati qonunchilik hujjatlari asosida amalga oshiriladi.
 95. Sil kasalligiga chalingan bemorlarni klinik tashxisini o‘zgartirish va davolashni keyingi bosqichiga o‘tkazish ixtisoslashgan kasalxona bosh shifokorining o‘rinbosari yoki davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi boshlig‘i, bo‘linma boshlig‘i va shifokor ftiziatr ishtirokidagi komissiya tomonidan hal qilinadi. 
 96. Davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi xodimlari TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarning turar joylaridagi sil kasalligiga qarshi kurash muassasalarini quyidagilardan xabardor qilishlari shart: 
 mazkur shaxslar sil kasalligiga chalinganligi ilk bor aniqlangan har bir holat haqida;
 jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilinayotgan sil kasalligiga chalingan bemorlar haqida;
 mazkur shaxslarning sil kasalligidan vafot etganligi holatlari haqida.
 97. TH va JIEMga keltirilgan barcha shaxslar birlamchi tibbiy ko‘rikdan o‘tkazilib, ularda tan jarohati va shikastlanish belgilari bor yoki yo‘qligi tekshiriladi. Har bir aniqlangan tan jarohati va shikastlanish bo‘yicha dalolatnoma tuzilib, bu haqda muassasa boshlig‘ining yordamchisi — tezkor navbatchi xabardor qilinadi va tibbiyot xodimi tomonidan bildirgi orqali muassasa rahbariyatiga axborot beriladi.
 98. Mahkum yoki qamoqqa olingan shaxs TH yoki JIEMda shikastlanish yoki tan jarohatlari olganda davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi xodimlari tomonidan tibbiy yordam ko‘rsatiladi va kechiktirmasdan tibbiy guvohlantirish o‘tkaziladi. Tibbiy guvohlantirish natijalari qayd etiladi va jabrlanuvchiga ma’lum qilinadi. Tibbiy guvohlantirish qamoqda saqlash joyi boshlig‘ining yoxud jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning shaxsiy tashabbusiga yoxud uning himoyachisining iltimosiga ko‘ra chiqarilgan qarori asosida davlat sog‘liqni saqlash tizimining tibbiy muassasalari xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. 
 99. TH va JIEMda sodir bo‘lgan har bir shikastlanish va jarohatlanish haqidagi ma’lumotlar mazkur Qoidalarning 8-ilovasiga muvofiq ro‘yxatga olish kitobiga qayd etib boriladi.
 100. Mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslar o‘rtasida shikastlanish va zaharlanishlarning oldini olish chora-tadbirlari TH va JIEMning barcha bo‘limlari tomonidan tashkil etiladi. 
 101. Shikastlanish va zaharlanishni oldini olishning asosiy chora-tadbirlari quyidagilardan iborat:
 qonunchilik hujjatlari asosida mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarning to‘g‘ri saqlanishi, ish bilan ta’minlanishi, shikastlanishlar va turli baxtsiz hodisalardan himoya qilinishi ustidan doimiy nazorat olib borish;
 xizmat boshliqlari tomonidan qo‘l ostidagilar bilan buyruq va yo‘riqnomalar talablarini bajarish yuzasidan mashg‘ulotlar o‘tkazish;
 mahkumlarni sog‘lig‘i va malakasiga qarab ish bilan ta’minlash;
 mahkumlar bilan texnika xavfsizligi, jarohat olganda va zaharlanishda shaxsiy profilaktika hamda birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishga oid mashg‘ulotlar o‘tkazish;
 texnik yo‘riqnoma va ma’lum bir ishga o‘tkazishga ruxsat berish;
 turli ishlarga texnik yo‘riqnoma va ruxsat berishni rasmiylashtirish;
 sanitariya-targ‘ibot ishlarini o‘tkazish;
 jismonan zaif, surunkali kasalligi mavjud shaxslarni nazorat qilish, ularni mehnatga jalb qilishda sog‘lig‘ini inobatga olgan holda tavsiyalar berish;
 shikastlanish va zaharlanishlarning asosiy sabablarini doimiy ravishda o‘rganib tahlil qilib borish va ularning oldini olish borasida aniq chora-tadbirlar ishlab chiqish. 
 102. JIEMning ishlab chiqarish joylarida sanitariya-gigiyena qoidalarining qo‘pol buzilishi aniqlansa, ularni tezkor bartaraf qilish uchun bevosita muassasa rahbariyatiga axborot beriladi. Kamchiliklarni bartaraf etish choralari ko‘rilmagan taqdirda davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi boshlig‘i o‘zidan yuqori turgan tibbiy boshliqqa axborot beradi.
 103. JIEMning ishlab chiqarish joylarida mahkumlar tibbiy yordam bilan quyidagi tartibda ta’minlanadi:
 muassasalarning ishlab chiqarish sexlarida tibbiy punktlar tashkil etiladi, ularni zarur tibbiy buyumlar va dori vositalari bilan ta’minlash muassasani tibbiy-ta’minot uchun ajratilgan mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi;
 barcha sexlar, mustaqil uchastkalar, ustaxonalar va boshqa inshootlar birinchi tibbiy yordam aptechkalari bilan ta’minlanadi. Aptechkalarning saqlanishi va vaqtida to‘ldirilishiga sex va uchastka boshliqlari hamda ustalar mas’ul hisoblanadi;
 ish vaqtida shikastlangan mahkumlarga birlamchi yordam ko‘rsatilib, malakali tibbiy yordam ko‘rsatish zarur bo‘lganda ularni davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limiga yoki hududiy sog‘liqni saqlash tizimining davolash muassasalariga olib borilishi tashkillashtiriladi.
 104. Ishlab chiqarishda mehnatga jalb qilingan mahkumlar maxsus kiyim — bosh, poyabzal, boshqa shaxsiy himoya va gigiyena vositalari bilan bepul ta’minlanadi. 
 105. Ishlab chiqarishdagi shikastlanish natijasida mehnat qobiliyati bir kundan ko‘proqqa yo‘qotilgan yoki asosiy ishdan boshqa ishga o‘tishga olib kelsa, bu haqida dalolatnoma tuziladi. Ishlab chiqarishdagi shikastlanish yoki zaharlanish haqidagi dalolatnoma bilan tekshiruv materiallari shaxsiy hujjatga biriktirib qo‘yiladi. Shikastlanish, zaharlanish va kasbga oid kasallanish holatlari o‘rnatilgan tartibda tekshiriladi.
 O‘tkazilgan tekshiruv davomida mahkumning o‘lishi yoki mehnat qobiliyatini yo‘qotishi mushtlashish, o‘zi tomonidan tana a’zolariga zarar yetkazish, qotillik yoxud ataylab har xil texnik suyuqliklarni ichib zaharlanishi natijasida bo‘lsa, bunda baxtsiz hodisa uchun tuziladigan belgilangan shakldagi dalolatnoma tuzilmaydi.
 106. TH, JIEM va ixtisoslashgan kasalxonada sodir bo‘lgan har qanday favqulodda holatlar, baxtsiz hodisalar va har bir o‘lim holatlari to‘g‘risida IIV huzuridagi JIED hamda IIV Tibbiyot boshqarmasi xabardor qilinadi. TH va JIEM hamda ixtisoslashgan kasalxonada sodir bo‘lgan har bir o‘lim holatlari haqidagi ma’lumotlar mazkur Qoidalarning 9-ilovasiga muvofiq ro‘yxatga olish kitobiga qayd etiladi. 
 107. Dispanserizatsiyaning asosiy vazifasi mahkumlarning salomatligini muhofaza qilish, salomatligini to‘liq o‘rganish, kasalliklarni boshlang‘ich davrida aniqlash, mehnatga layoqatsizlikning oldini olish, jismoniy va ruhiy holati ustidan shifokorlar nazoratini olib borishdan iborat.
 108. Dispanserizatsiya quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
 mahkumlarni har yili rejali profilaktik tibbiy ko‘rik va tibbiy tekshirishlardan o‘tkazishni;
 kasalliklarni erta aniqlash, shuningdek muntazam ko‘rik va tibbiy tekshiruvlardan o‘tkazish orqali kasalliklarga olib keluvchi xavfli omillarni (ortiqcha tana vazni, ozg‘inlik, arterial gipertenziya va boshqalar) aniqlash hamda doimiy tibbiy nazorat olib borishni;
 mahkumlarning yashash tarzi va ish sharoitini o‘rganish orqali ularning sog‘lig‘iga salbiy ta’sir qiluvchi xavfli omillarni aniqlashni, yashash tarzini va ish sharoitini yaxshilashga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar ishlab chiqishni; 
 dispanser nazoratiga olingan mahkumlarning umumiy holatini dinamik kuzatish, ish qobiliyatini va sog‘lig‘ini tiklash uchun profilaktik chora-tadbirlar hamda ambulator va statsionar davolanishlarni o‘z vaqtida o‘tkazishni;
 tibbiy hujjatlarni o‘rnatilgan tartibda rasmiylashtirishni;
 sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga qaratilgan targ‘ibot — tashviqot ishlarini olib borishni;
 dispanserizatsiya samaradorligi va sifatini, mahkumlarning salomatlik holatini muntazam tahlil qilish va uni takomillashtirishga qaratilgan reja ishlab chiqish hamda amaliyotga tatbiq qilishni.
 109. Dispanserizatsiya tadbirlari ikki bo‘limdan tashkil topgan bo‘lib, sog‘lom kontingent va surunkali kasalliklari mavjud bo‘lgan shaxslar bilan ish olib borishdan iborat. Dispanserizatsiyaning asosiy chora-tadbirlaridan biri bu sog‘lom kontingentni profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish hamda surunkali kasalliklari mavjud shaxslarga dispanser nazorat ko‘rigini tashkil etishdan iboratdir. 
 110. Har yili profilaktik tibbiy ko‘rik rejasini ishlab chiqish va uyushgan holda o‘tkazishga, tashkillashtirishga, tibbiy ko‘rik sifati, qamrovi va samaradorligiga jazoni ijro etish muassasalari davolash-profilaktik yordam ko‘rsatish bo‘limining boshlig‘i javobgardir. 
 111. Profilaktik tibbiy ko‘rik davomida quyidagilar o‘tkaziladi: 
 antropometriya (tana vazni, bo‘yi, qorin va ko‘krak qafasi aylanasi)ni o‘lchash; 
 tana vazni indeksini aniqlash;
 yoshi va jinsini inobatga olgan holda laborator va instrumental tekshiruvdan o‘tish uchun yo‘llanmalar berish;
 umumiy qon va siydik tahlillari o‘tkazish;
 45 yoshdan oshganlarda va ortiqcha tana vazni bo‘lganlarda yoshidan qat’i nazar qon tarkibidagi qand miqdori aniqlanadi;
 30 yoshgacha bo‘lganlarga uch yilda bir marotaba EKG tekshiruvi o‘tkaziladi. 30 yoshdan oshgan mahkumlarga va qamoqqa olingan shaxslarga har yili bir marotaba EKG tekshiruvi o‘tkaziladi. Tibbiy ko‘rsatmalarga ko‘ra qo‘shimcha ravishda EKG tekshiruvi o‘tkazilishi mumkin. 
 112. Mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslar sog‘lig‘i holatiga qarab quyidagi guruhlarga bo‘linadi:
 I guruh (A) — “Sog‘lom”. Ish qobiliyatiga ta’sir qiluvchi patologik o‘zgarishlar bo‘lmagan va kasalliklarga ega bo‘lmagan shaxslar. Ya’ni sog‘lom shaxslar yoki sog‘lig‘ida ish faoliyatiga ta’sir qilmaydigan va muayyan bir rivojlanishga ega bo‘lmagan o‘zgarishlar mavjud shaxslar;
 II guruh (B) — “Amaliy sog‘lom”. Surunkali xarakterdagi kasalliklarga ega organ va tizim funksiyasi buzilmagan yoki qisman buzilgan, yosh bilan bog‘liq bo‘lgan o‘zgarishlarga ega, ish qobiliyatining pasayishiga sabab bo‘lmaydigan yoki ish qobiliyatini saqlash uchun profilaktik tadbirlar (ma’lum muddatga ishdan ozod qilish, dam olish) yoki sog‘lomlashtirish (ambulator davolash) choralariga muhtoj shaxslar; 
 III guruh (V) — “muntazam shifokorlar nazoratiga muhtoj”. Surunkali xarakterdagi kasalliklarga ega, salomatlik holatida yoshi bilan bog‘liq o‘zgarishlar mavjud, vaqti-vaqti bilan xuruj qilib turadigan kasalliklari mavjud va ish qobiliyati pasaygan shaxslar. Bunday shaxslar muntazam shifokor nazoratida bo‘lishi lozim va ularga o‘z vaqtida profilaktik va davolash (ambulator yoki statsionar davolash, kasallik tufayli qisqa muddatga ishdan ozod qilish va boshqa) choralarini o‘tkazish talab etiladi.
 113. Turli xil kasalliklari bo‘lgan bemorlarning dinamik kuzatuvi quyidagilarga bo‘linadi: 
 surunkali kasalliklari bo‘lgan bemorlarning dinamik kuzatuvi;
 o‘tkir kechadigan kasalliklarni o‘tkazgan shaxslarning dispanser kuzatuvi;
 tug‘ma kasalliklari va o‘sishdagi yetishmovchiliklari (nuqsonlari) bo‘lgan bemorlarning dispanser kuzatuvi. 
 114. Dinamik kuzatuv uchun hisobga olingan shaxslarga tibbiy tekshiruv, mutaxassis shifokor maslahati o‘tkazilish muddatlari, laboratoriya va asboblar bilan tekshiruv hajmi belgilanadi hamda davolash-profilaktika va reabilitatsiya tadbirlari aniq ko‘rsatiladi. Har bir dinamik kuzatuvga olingan shaxsga nisbatan davolash profilaktika va sog‘lomlashtirish tadbirlarining alohida rejalari tuzib chiqiladi.
 115. Terapevtik ixtisoslik kasalliklari, sil, OIV-infeksiyasi, narkologik, teri-tanosil va ruhiy kasalliklarga chalingan bemorlarning dispanser hisobi va dinamik kuzatuvi O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, IIV Tibbiyot boshqarmasi ko‘rsatmalari, yo‘riqnomalari va tavsiyalari asosida IIVning Tibbiyot boshqarmasi bosh mutaxassislari nazorati ostida o‘tkaziladi.
 116. IIV JIEMda saqlanayotgan shaxsning ambulator tibbiy kartasiga birlamchi va davriy tibbiy ko‘rik natijalari, dispanser kuzatuvidagi shaxsni sog‘lig‘ida bo‘lgan o‘zgarishlar kiritiladi. Epikriz yilning to‘liq davri uchun kuzatuv natijalari asosida tuziladi. Epikrizda to‘liq tashxis, davolash-profilaktika tadbirlari rejasi, mehnatga layoqatliligi, yil davomida qaytadan o‘tkazilishi lozim bo‘lgan tekshirishlar soni va muddatlari ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.
 117. Har bir dinamik kuzatuvga olingan bemorlarni nazorat qilish uchun nazorat varaqasi tuziladi, u shifokor ko‘rsatmalari bajarilishini nazorat qilish uchun tezkor hujjat hisoblanadi. Bemorlarni dispanser kuzatuvi varaqasini, kasalliklar turiga qarab belgilash tavsiya etiladi va shifokor belgilagan qatnash muddatiga qarab alohida, har oyga bo‘lingan holda saqlanadi. Shifokor haftada bir marta shu varaqalarni ko‘rib chiqadi va tekshirish yoki belgilangan muolajalarni bajarish uchun bemorni davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limiga o‘z vaqtida chaqirish choralarini ko‘radi. 
 118. Ixtisoslashgan kasalxona mutaxassis shifokorlari tomonidan TH va JIEMda saqlanayotgan shaxslarni profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkazishda, dispanser nazorat guruhida hisobda turganlarga dispanser kuzatuvini tashkillashtirishda hamda davolash-profilaktik tadbirlarni o‘tkazilishida amaliy yordam ko‘rsatiladi. 
 119. TH va JIEMda saqlanayotgan homilador ayollar tug‘ish uchun muassasa joylashgan hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimi tug‘ruqxonalariga joylashtiriladi.
 120. Barcha homilador ayollar dispanser kuzatuvida bo‘ladi. Akusherlik patologiyasi va ekstragenital kasalliklari bor bo‘lgan ayollar alohida “xavfli” guruhga ajratiladi.
 121. Homilador ayol birlamchi ko‘rikdan o‘tayotgan paytda:
 hayoti va kasallik tarixi ma’lumotlari to‘planadi, ichki sekretsiya bezlari faoliyati, hayz ko‘rish, uning kechishi va avvalgi homiladorligi, tug‘ish va ularni kechishi haqida ma’lumotlar yig‘iladi;
 ultratovush tekshiruvlari o‘tkaziladi, vazni va arterial qon bosimi o‘lchanadi;
 laboratoriya tekshiruvlari (qonning umumiy taxlili, siydikning umumiy tahlili, Vasserman tekshiruvi homiladorlikning birinchi va ikkinchi davrida o‘tkaziladi, qon guruhi, rezusning qaysi guruhga mansubligi, OIV infeksiyasiga tekshiruvlar) o‘tkaziladi;
 shifokor terapevt va stomatolog ko‘rigi o‘tkaziladi.
 122. Akusherlik anamnezi og‘ir kechgan bo‘lsa, homilador ayollar toksoplazmozga tekshiriladi va umumiy holatiga ko‘ra mutaxassis shifokorga ko‘rsatiladi.
 Akusher-ginekolog ko‘rigidan o‘tish muddatlari quyidagicha belgilanadi:
 homiladorlikning 1 — davrida — 1 oyda 1-marta;
 homiladorlikning 2 — davrida — 1 oyda 2-marta;
 homiladorlikning 32 haftasida — har haftada;
 akusherlik anamnezi og‘ir kechgan hollarda, homilador ayol kasal hollarda yoki shu homiladorlik patologik kechayotgan (statsionar davolanish zarur bo‘lmagan) hollarda necha kunda ko‘rik o‘tkazish alohida hal qilinadi, zarur bo‘lsa kerakli hajmda laboratoriya tekshiruvlari o‘tkaziladi. 
 123. Homiladorlik aniqlangan vaqtdan boshlab ayollar yengil ishga ko‘chiriladi va ularda quyidagilar o‘tkaziladi:
 shaxsiy gigiyena qoidalariga, ish va dam olish tartibini saqlash haqida sanitariya-targ‘ibot ishlari o‘tkaziladi;
 nosog‘lom bo‘lgan homilador ayollar (yurak kasalliklari, homiladorlik toksikozi va boshqalar) bilan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari alohida tartibda maxsus mashqlar yordamida o‘tkaziladi;
 har haftada bir marta tug‘ish uchun ayolni ruhiy jihatdan tayyorlash mashqlari o‘tkaziladi;
 homiladorlikning 14 — 16 haftasidan boshlab “onalar maktabi” darsi o‘tkaziladi.
 124. Statsionar sharoitda tekshirish va davolashga quyidagi ayollar yuboriladi:
 homiladorlik patologik kechgan (toksikozni og‘ir ko‘rinishlari, bola tashlash xavfi bo‘lganda, nefropatiya, preeklampsiya, jinsiy a’zolar yo‘lidan qon oqqanda, homila ota-onasining qon rezusi qarama-qarshi bo‘lgan homiladorlikda, muddatidan oldin tug‘ib qo‘yish xavfi bo‘lgan va boshqa) hollarda;
 ekstragenital kasalliklar (yurak nuqsoni, qon bosim kasalligi, giperterioz, diabet, anemiya, leykoz, tsistit va boshqa) qayd etilgan hollarda;
 sog‘lom bo‘lgan ayollarda tug‘ish jarayonida qiyinchiliklar bo‘lishi mumkin bo‘lgan hollarda (bachadondagi chandiq, homila ko‘ndalang yoki yonlama joylashganda, bachadonda bir necha homila bo‘lganda, homila ona qornida nobud bo‘lganda, bachadon miomasi va boshqalar);
 ambulatoriya sharoitida tashxis qo‘yish, kasallik asoratini aniqlash imkoni bo‘lmagan hollarda.
 125. Akusherlik statsionaridan chiqarilgan ayollarda qayta ko‘rik quyidagi muddatlarda o‘tkaziladi:
 7 — 10 kundan keyin — 1-ko‘rik;
 1 oydan keyin — 2-ko‘rik;
 2 oydan keyin — 3-ko‘rik.
 126. Birinchi ko‘rik paytida akusherlik statsionari ma’lumotlari o‘rganiladi, shikoyatlar aniqlanadi, tibbiy ko‘rsatmalarga ko‘ra qo‘shimcha tekshiruvlar o‘tkaziladi. Shaxsiy gigiyena talablarini bajarish haqida suhbatlar o‘tkaziladi. Zarurat bo‘lgan hollarda mutaxassis shifokorlar tomonidan maslahat ko‘riklari o‘tkaziladi.
 Ikkinchi ko‘rik paytida ayolning shikoyatlari o‘rganiladi, tibbiy ko‘rsatmalarga ko‘ra laborator tekshiruvlar o‘tkaziladi.
 127. Tug‘ishdan keyingi davrni kechishi fiziologik holatda bo‘lsa, uchinchi ko‘rikdan so‘ng ayol dispanser hisobidan o‘chiriladi. Tuqqan ayolning sog‘ligi ahvolini shifokor akusher-ginekolog, tug‘ilgan chaqaloqning ahvoli va o‘sishini shifokor pediatr kuzatadi.
 128. TH va JIEMda saqlanayotgan barcha ayollar profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi. Ular shifokor ginekolog tomonidan har yili kamida bir marotaba ko‘riladi. Kasallik belgilari aniqlanganda shifokor quyidagilarni o‘tkazadi:
 kasallik tarixi yig‘iladi;
 bemorlar umumiy va ginekologik ko‘rikdan o‘tkaziladi;
 bakteriologik va tsitologik tekshiruvlar o‘tkaziladi;
 rejali ravishda statsionarga yotqiziladigan bemorlar avval tibbiy tekshiruvlardan o‘tkaziladi.
 129. Ayollardagi bor bo‘lgan kasallikni davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi sharoitida davolashni imkoni bo‘lmasa, ular o‘rnatilgan tartibda hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga yuboriladi.
 130. Barcha voyaga yetmagan mahkumlar JIEMga keltirilganda, ular bo‘g‘ma (difteriya) kasalligi bo‘yicha, zaxm kasalligi bo‘yicha (Vasserman reaksiyasi), OIV infeksiyasi, o‘tkir yuqumli ichak va gijja kasalliklari bor-yo‘qligiga tekshiruvlardan o‘tkaziladi. Bu tekshiruvlar musbat natija bersa, ularga nisbatan davolash-profilaktika va epidemiyaga qarshi choralar o‘tkaziladi. 
 131. JIEMda voyaga yetmagan mahkumlarni qabul qilib olish guruhi tarkibiga kiruvchi davolash-profilaktika yordamini ko‘rsatish bo‘limi boshlig‘i muassasaga yangi keltirilgan shaxslarning salomatligi holatini hamda yoshini e’tiborga olgan holda ishlab chiqarish korxonalarida mehnatga jalb qilish bo‘yicha o‘z tavsiyalarini beradi. Bir vaqtning o‘zida ruhiy profilaktika va davolanishga muhtojlar hamda psixolog va tarbiyachi tomonidan tarbiyaviy-psixologik ta’sirga muhtojlar aniqlanadi. 
 132. JIEMda voyaga yetmagan mahkumlarga nisbatan tibbiy-sanitariya ta’minotini ta’minlash maqsadida quyidagi tadbirlar o‘tkaziladi:
 voyaga yetmagan mahkumlar bir yilda ikki marotaba profilaktik tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi;
 IIV huzuridagi JIED Tibbiyot bo‘limi tomonidan ixtisoslashgan kasalxonaning mutaxassis shifokorlarini jalb etgan holda profilaktik tibbiy ko‘rik tashkillashtiriladi. Profilaktik tibbiy ko‘rikda otolaringolog, nevropatolog, okulist, jarroh, stomatolog, psixiatr, infeksionist, dermatovenerolog va terapevt ishtirok etadi;
 profilaktik tibbiy ko‘rik davomida voyaga yetmagan mahkumlarga antropometriya, tibbiy ko‘rsatmaga ko‘ra laboratoriya tahlillari, flyuorografiya tekshiruvi, ultratovush tekshiruvi, elektrokardiografiya, endoskopiya tekshiruvlari o‘tkaziladi;
 profilaktik tibbiy ko‘rik natijasida ixtisoslashtirilgan tibbiy yordamga hamda qo‘shimcha tekshiruvlarga muhtoj bo‘lgan mahkumlar o‘rnatilgan tartibda hududiy davlat sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga yoki ixtisoslashgan kasalxonaga yuborilishi ta’minlanadi.
 133. JIEMda saqlanayotgan barcha voyaga yetmagan mahkumlar shifokor psixiatr ko‘rigidan o‘tkaziladi. Narkologik kasallikka yo‘liqqan shaxslarga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari shifokor psixiatr tomonidan tarbiyachi va psixolog bilan hamkorlikda olib boriladi. Shuningdek, voyaga yetmagan mahkumlar bilan sog‘lom turmush tarziga amal qilish, shaxsiy-gigiyena talablariga rioya qilish, spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop hamda zaharvandlik moddalarining zararlari haqida muntazam ravishda tashviqot tadbirlari o‘tkazib boriladi.
 134. Bolalar uyi ayollar uchun mo‘ljallangan JIEMda tashkillashtiriladi. Bolalar uyi muassasa hududidan tashqarida yoki mahkumlar umumiy yashash joyidan ajratilgan holda joylashadi, bolalar sayr qilishi va dam olishlari uchun mo‘ljallab, alohida jihozlanadi.
 135. Bolalar uyida bolalar tug‘ilganidan uch yoshga to‘lguniga qadar tarbiyalanadi. Mazkur muddat qonunda nazarda tutilgan hollarda bir yilgacha uzaytirilishi mumkin. Bolalar uyidagi bola uch yoshga to‘lganidan keyin onasining roziligi bilan uning qarindoshlariga yoki homiylik va vasiylik organi qaroriga ko‘ra boshqa shaxslarga berilishi mumkin yoki boshqa tegishli idoralarga qarashli bolalar muassasalariga o‘tkaziladilar.
 136. Barcha chaqaloqlar fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (bundan buyon matnda FXDYo deb yuritiladi) organlaridan o‘z vaqtida ro‘yxatdan o‘tkazilib, tug‘ilganligi haqidagi guvohnoma rasmiylashtirilishi shart. Bola o‘lik tug‘ilsa yoki chaqaloq tug‘ilganidan keyingi yetti kun ichida vafot etsa, bunday holatlar uch kun muddat ichida FXDYo idoralarida qayd etish ro‘yxatidan o‘tkazilishi kerak. Tug‘ilishdan oldin nobud bo‘lgan har bir bola (homila) haqida tegishli ma’lumotnoma to‘ldiriladi.
 137. Bolalar uyi faoliyatini uning boshlig‘i-shifokor pediatr boshqaradi, u bolalar uyining tibbiy, tarbiyaviy va boshqaruv-xo‘jalik faoliyatiga rahbarlik qiladi, amaldagi qonunchilik hujjatlari asosida ish yuritadi. Bolalar uyi joylashgan muassasa boshlig‘i va shu muassasa kasalxonasi boshlig‘i bolalar uyi faoliyatini tashkillashtirishga javobgar hisoblanadi. 
 138. Bolalarni profilaktik emlash O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartiblar asosida o‘tkaziladi.
 Buning uchun quyidagi tadbirlar o‘tkaziladi:
 emlash tadbirlari yil, chorak, oyni mo‘ljallab rejalashtiriladi;
 emlash o‘tkazilgan kuni shifokor ko‘rigi o‘tkazilib, tana harorati o‘lchanadi;
 sanitariya-gigiyena qoidalariga, aseptika qoidalariga (emlash o‘tkazadigan alohida xona, tibbiy jihozlarni sterilizatsiya qilish) amal qilish;
 o‘tkazilgan profilaktik emlashni va uning natijasida bo‘lgan o‘zgarishlarni aniq qayd etish;
 emlashni boshqa muddatga qoldirilish sababini asoslab, uni qachon o‘tkazish mumkinligini belgilash.
 139. Bolalar uyiga keltirilgan barcha bolalar shifokor tomonidan zudlik bilan va chuqur tekshiruvdan o‘tkaziladi. Bolalarni shifokor tomonidan ko‘rigi quyidagi muddatlarda o‘tkaziladi:
 1 oylik bo‘lgunicha — har kunda;
 1 oydan 6 oylik bo‘lgunicha — besh kunda bir marta;
 6 oydan 9 oylik bo‘lgunicha — o‘n kunda bir marta;
 9 oydan 1 yoshga to‘lguncha — ikki haftada bir marta;
 1 yoshdan 3 yoshga to‘lgunicha — bir oyda bir marta.
 140. Bolalarni ko‘rik natijalari va ruhiy jismoniy o‘sishi haqidagi ma’lumotlar bolaning rivojlanish tarixi daftariga qayd etiladi. Nimjon va salomatlik holatida jiddiy o‘zgarish bo‘lgan bolalar IIV va hududiy sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalari shifokor mutaxassislari jalb etilib ko‘rikdan o‘tkaziladi. 
 Bolalar uyiga barcha yangi kelgan bolalarda antropometrik o‘lchovlar o‘tkaziladi. Sog‘lom bolalarni to‘rt oylik bo‘lguniga qadar ikki kunda bir marotaba, to‘rt oylikdan bir yoshga to‘lguniga qadar 5 kunda bir marotaba, bir yoshdan bir yoshu olti oylik bo‘lguniga qadar 10 kunda bir marotaba, bir yoshu olti oyligidan uch yoshga to‘lguniga qadar har oyda bir marotaba vazni o‘lchanadi. Nimjon bolalar ovqatlanishdan oldin va undan keyin 3-4 oylik bo‘lguniga qadar kunda bir marotaba vazni o‘lchab turiladi.
 141. Yuqumli kasalliklar tarqalishini oldini olish maqsadida bolalar uyiga yangi kelgan yoshi ikki oydan oshgan bolalar 21 kun davomida karantinda bo‘ladilar. Yoshi ikki oygacha bo‘lgan bolalar 3 — 5 kunga karantin binosida alohida xonaga yotqiziladilar. Tez rivojlanuvchi og‘ir kasallikka va yuqumli kasalliklarga chalingan bolalar karantin binosiga yotqizilmay sog‘liqni saqlash idoralari kasalxonalariga jo‘natiladilar va ular kasalxonaga jo‘natilgunga qadar tibbiy izolyatorda bo‘ladilar. Bolalar karantin o‘tishi uchun alohida xona tashkillashtiriladi, undagi o‘rinlar soni bolalar uyining shtat bo‘yicha umumiy o‘rinlar sonining 10 foizidan kam bo‘lmasligi kerak.
 142. Karantin vaqtida bolalar va onalar bo‘g‘ma, ichak infeksiyalari guruhi (mikrob tashuvchilar) bor-yo‘qligiga tekshiriladi. Boshqa qo‘shimcha tekshiruvlar klinik va epidemiologik asoslar bo‘lganda o‘tkaziladi. 
 143. Izolyator bolalar uyi umumiy o‘rinlar sonining 10 foiz miqdorida o‘rinlar bilan jihozlanadi, u sog‘lom guruhlardan ajratilgan bo‘lib, kirib-chiqishi alohida bo‘lishi lozim. Izolyatorda qabul xonasi, bemorlar uchun 1-2 xona, hojatxona, yuvinish xonasi va bemor bola uchun alohida xonadan iborat bo‘ladi. Karantin bo‘linmasi va izolyator zarur asbob-anjomlar va bemorlarni parvarish qilish uchun buyumlar bilan jihozlanadi.
 144. Guruhlarda kun tartibi bolalarning yoshi va o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olib tuziladi. Har bir guruhda bolalarning yoshiga muvofiq, ularning normal o‘sishini ta’minlovchi sog‘lomlashtirish va tarbiya tadbirlari o‘tkaziladi.
 145. Bolalar uyi boshlig‘i har bir yuqumli kasallik aniqlanganda zudlik bilan muassasa kasalxonasi boshlig‘iga xabar beradi. Yuqumli bemorlar bilan muloqotda bo‘lgan bolalarga epidemiyaga qarshi barcha zarur tadbirlar o‘tkaziladi. Ular alohida guruhga ajratilib, boshqa xonalarga joylashtiriladi. Yuqumli kasallik aniqlangan guruhda joriy dezinfeksiya, yakuniy tashxis qo‘yilgandan so‘ng yakuniy dezinfeksiya o‘tkaziladi. O‘tkir ichak infeksiyasi aniqlanganda, guruhdagi bolalar, ularga xizmat ko‘rsatayotgan xodimlar va oshxona ishchilari tekshiruvdan o‘tkaziladi.
 146. S