2030-yilgacha bo‘lgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarda nazarda tutilgan infratuzilmani yaratish, sanoatlashuv va innovatsiyalarga ko‘maklashish maqsadiga erishish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan O‘zb

2030-yilgacha bo‘lgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarning infratuzilmani yaratish, umumqamrovli va barqaror sanoatlashuv, innovatsiyalarga ko‘maklashish maqsadiga (9-maqsad) erishish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga parlament so‘rovini yuborish haqidagi masalani ko‘rib chiqib, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 12-moddasiga hamda “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 14-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:
 1. 2030-yilgacha bo‘lgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarda nazarda tutilgan infratuzilmani yaratish, sanoatlashuv va innovatsiyalarga ko‘maklashish maqsadiga erishish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga parlament so‘rovi ilovaga muvofiq yuborilsin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ushbu parlament so‘rovini ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha 2021-yilning 1-iyunga qadar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga yozma javob taqdim etsin.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi (E. Gadoyev) mazkur parlament so‘rovi yuzasidan kelib tushadigan javobni tahlil qilib, Oliy Majlis Senati Kengashiga axborot kiritsin.
 4. Ushbu Qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Raisining birinchi o‘rinbosari S. Safoyev zimmasiga yuklansin.
 Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasida qabul qilingan Barqaror rivojlanish maqsadlariga muvofiq mamlakatimizning 2030-yilgacha bo‘lgan davrga barqaror rivojlanish milliy maqsad va vazifalari belgilangan.
 Unga muvofiq barqaror infratuzilmani yaratish, sanoatlashuv va innovatsiyalarga ko‘maklashishning tashkiliy-huquqiy asoslari qabul qilinib, maqsad va vazifalarni ta’minlash uchun tegishli infratuzilma yaratilgan.
 2020-yilda sanoat tarmog‘ining qo‘shilgan qiymati 7,1 foizga o‘sib bunda qayta ishlash sanoatining ulushi 76,5 foizni tashkil etgan.
 Mamlakatda barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga qaratilgan islohotlar xalqaro tashkilotlar tomonidan ham e’tirof etilgan.
 Shunga qaramasdan amalga oshirilayotgan ishlar bilan birga barqaror infratuzilmani yaratish, sanoatlashuv va innovatsiyalarga ko‘maklashish masalalarida ayrim tizimli muammolar mavjud.
 Birinchidan, faoliyat ko‘rsatmayotgan korxonalar va bo‘sh turgan obyektlarning ishlab chiqarish faoliyatini tiklash, obyektlarni samarali ishlatish, ushbu yo‘nalishdagi investitsiya loyihalari natijadorligi, ochiqlik, shaffoflik darajasi pastligicha qolmoqda.
 Ma’lumot uchun: Ko‘rilayotgan keng qamrovli choralarga qaramasdan bugungi kunda davlat mulki hisoblangan 372 ta bo‘sh turgan binolar mavjud. 
 Ikkinchidan, yalpi ichki mahsulot tarkibida davlat ishtirokidagi korxonalarning ulushi yuqoriligicha (55 foiz) qolmoqda. Aksariyat bunday korxonalarda asosiy vositalarning eskirish darajasi 65 foizni tashkil qilmoqda.
 Davlat ulushi mavjud korxonalarda bozor mexanizmlariga o‘tishning kechikishi soha va tarmoqlarga xususiy kapitalni faol jalb qilishga to‘sqinlik qilib, zamonaviy boshqaruv usullari, ochiqlik, shaffoflik va bozor tamoyillarini jadal joriy etishiga salbiy ta’sir ko‘rsatib qabul qilinayotgan qonun va qarorlar samaradorligini ham pasaytirmoqda.
 Uchinchidan, 2020-yilda tashqi savdo aylanmasi 36 299,3 mln. AQSh dollarini tashkil etib, bunda import 21 171,5 mln. AQSh dollarini, eksport esa 15 127,7 mln. AQSh dollari bo‘lib, salbiy saldo 6 043,8 mln. AQSh dollarini tashkil etgan.
 Eksport qilinayotgan ayrim mahsulotlarning o‘sish sur’ati yuqori bo‘lishiga qaramay, uning hajmi pastligicha qolmoqda. 
 Ma’lumot uchun: 2020-yil davomida 280 080 ta yengil avtomobil ishlab chiqarilib, uning eksporti 1,3 baravarga ortgan bo‘lsa-da, bu jami ishlab chiqarilgan yengil avtomobillarning atigi 5 foiziga to‘g‘ri kelgan.
 Shu bilan birga, 2020-yilda eksportga nisbatan qariyb ikki baravar ko‘p yengil avtomobil import qilingan.
 To‘rtinchidan, yalpi ichki mahsulot hajmi o‘tgan yilga nisbatan 1,6 foizni yoki 580,2 trln. so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, sanoat (0,7 foiz) va xizmat sohalarida (0,1 foiz) o‘sish kuzatilmagan. Axborot va aloqa tarmog‘ida xizmat ko‘rsatish -2,2 foizga pasaygan.
 2020-yilda aholi jon boshiga YIM hajmi real baholarda o‘tgan yilga nisbatan 0,3 foizgacha pasaygan bo‘lsa, 2019-yilda 3,8 foiz, 2018-yilda 3,6 foiz o‘sish darajasida bo‘lgan.
 Yillik inflatsiya darajasi 11,1 foizni tashkil etgan bo‘lsa-da, aholi iste’mol qiladigan 9 xil birlamchi mahsulotning (mol go‘shti, qo‘y go‘shti, kartoshka, piyoz, sabzi, tuxum, guruch, o‘simlik yog‘i, shakar) eng past narxi o‘rtacha 41,5 foizga, eng yuqori narxi o‘rtacha 29,5 foizga oshgan.
 Beshinchidan, samarali, resurs tejovchi va ekologik xavfsiz iqtisodiyotni ta’minlashga, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan barcha sohalar, jumladan sanoat tarmoqlarida keng va samarali foydalanishning holati talabga javob bermaydi.
 Bugungi kunda respublikada bor yo‘g‘i 1 ta shamol hamda 1 ta foto elektr stansiyalari mavjud.
 Oltinchidan, fuqarolarning transportdan foydalanish ulushi asosan avtomobil transportida yuqori bo‘lib, havo transporti hamda temir yo‘l transporti imkoniyatlaridan foydalanish darajasi past.
 Ma’lumot uchun: 2019-yilda fuqarolarning avtomobil transportidan foydalanish darajasi 98 foizni, temir yo‘l transportida 0,4 foiz va havo transportida 0,1 foizni tashkil etgan.
 Shuningdek, temir yo‘l qatnovi elektr ta’minotidagi uzilishlar poyezdlarning jadvaldan kechikishiga, kompaniya uchun esa moliyaviy yo‘qotishlarga olib kelgan.
 Ma’lumot uchun: 2019-yilda temir yo‘l tizimida poyezdlarning jadvaldan kechikishidan moliyaviy yo‘qotish 19,195 mln. so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2020-yilda 42,341 mln. so‘mni tashkil etgan yoki o‘tgan yilga nisbatan 45%ga oshgan.
 Mamlakat iqtisodiyotida transport sohasining ulushi 2020-yilda 0,5 foizga pasayib, 5,2 foizni tashkil qilgan.
 Ko‘rsatkichlar mamlakatning xalqaro reytinglardagi o‘rniga ta’sir etib, “Logistika samaradorligi” indeksida O‘zbekiston 160 ta davlat orasida 99-o‘rinni egallab turibdi.
 Ettinchidan, iqtisodiyot tarmoqlarining texnologik salohiyatini oshirishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlarni ko‘paytirish, innovatsion faoliyat uchun qulay shart-sharoit yaratish va ilmiy tadqiqot hamda konstruktorlik sohasida kadrlar tayyorlashga yetarli e’tibor berilmayapti.
 Ma’lumot uchun: 1 mln. aholiga to‘g‘ri keladigan tadqiqotchilar soni yildan-yilga kamayib, 2019-yilda 407 nafarni tashkil etgan. Ushbu ko‘rsatkich 2016-yilda 495 nafar, 2017-yilda 485 nafar va 2018-yilda 470 nafarni tashkil etgan.
 Innovatsion faoliyatga yo‘naltirilayotgan mablag‘lar hajmi bo‘yicha AQSh (543 mlrd. AQSh doll.), Xitoy (496 mlrd. AQSh doll.), Yaponiya (176 mlrd. AQSh doll.), Germaniya (127 mlrd. AQSh doll.) yetakchilardan sanaladi.
 Deyarli barcha sohalarda ichki injiniring, ilmiy-tekshirish va tajriba-konstruktorlik ishlab chiqishlari xarajatlari uchun zarur baza yaratilmaganligi sanoatdagi innovatsiyalarni rivojlantirish imkoniyatini cheklamoqda.
 Sakkizinchidan, aholining sifatli uyali aloqa tarmoqlari va Internet bilan ta’minlanganlik darajasini oshirishga yetarli e’tibor qaratilmayapti.
 Ma’lumot uchun: Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish federatsiyasi tomonidan mobil aloqa kompaniyalarining internet xizmatini ko‘rsatish sifati 6645 ta mahallada (jami mahallalarning 73 foizida) o‘rganilganida ularning 13 foizida internet xizmati mavjud emasligi, 40 foizida xizmat sifati qoniqarsizligi aniqlangan.
 Sohadagi kamchiliklar mamlakatning xalqaro reytinglardagi o‘rniga ham salbiy ta’sir ko‘rsatib, BMT tomonidan yuritiladigan Elektron hukumatni rivojlantirish reytingida mamlakatimiz o‘rni 6 pog‘onaga pasayib, 193 ta davlat orasida 87-o‘rinni egallagan. Reyting tarkibiga kiruvchi “Telekommunikatsiya infratuzilmasi” indeksida O‘zbekiston 0,47 ko‘rsatkichi bilan telekommunikatsiya infratuzilmasi sekin sur’atda rivojlanayotgan mamlakatlar qatoridan joy olgan.
 Umuman, O‘zbekiston BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlari reytingida 2020-yilda 166 ta mamlakat orasida 66-o‘rinni egallagan bo‘lsa-da, Barqaror infratuzilmani yaratish, umumqamrovli va barqaror sanoatlashuv va innovatsiyalarga ko‘maklashish maqsadlari (9-maqsad) bo‘yicha 27,7 ball bilan 104-o‘rinni egallagan.
 Yuqoridagilarni inobatga olib, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 12-moddasiga hamda “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 14-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati:
 1. Bo‘sh turgan va foydalanilmayotgan ishlab chiqarish quvvatlari (obyektlar)ni ishlab chiqarish jarayoniga jalb qilish, faoliyat ko‘rsatmayotgan, iqtisodiy nochor, ishlab chiqarishi darajasi (rentabelligi) past va to‘xtab qolgan tadbirkorlik subyektlari (korxonalar)ni tiklash;
 2. Davlat ulushi mavjud bo‘lgan korxonalar investitsiya jozibadorligini oshirish va moliyaviy holati shaffofligini ta’minlash, davlat aktivlarini boshqarishning samarali mexanizmlarini joriy etish, orqali xususiy sektorning rolini oshirish;
 3. Yoqilg‘i-energetika va tog‘-kon metallurgiya sanoatlari korxonalarda resurs va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish darajasini oshirish, texnologik yo‘qotishlarni kamaytirish;
 4. Yoqilg‘i-energetika resurslarini yetkazib berishda joylarda surunkali uzilishlarga barham berish bo‘yicha ko‘rilayotgan choralar;
 5. Sanoat sohasidagi, ayniqsa, chekka qishloq hududlaridagi kichik tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini, jumladan, tijorat banklari tomonidan kredit buyurtmalarini ko‘rib chiqishning murakkab mexanizmlarini soddalashtirish orqali kreditlarni tezkor olish imkoniyatlarini yaratish hamda masofaviy bank xizmatlari ko‘rsatishni rivojlantirish, sug‘urta tashkilotlarining xizmatlar ko‘rsatish ko‘lamini kengaytirish borasida ko‘rilayotgan choralar;
 6. Iqtisodiyot tarmoqlarning texnologik salohiyatini oshirishga qaratilgan ilmiy-tadqiqotlar sonini oshirish, innovatsion faoliyat uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, ilmiy tadqiqot hamda konstruktorlik sohasida ishlanmalarni ko‘paytirish bo‘yicha bajarilayotgan ishlar;
 7. Sanoatda ishlab chiqarishni diversifikatsiyalash va xomashyo sohalarida qayta ishlashni ko‘paytirish, innovatsiyalar va ishlanmalarni jalb qilishni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha ko‘rilayotgan choralar;
 8. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish va iqtisodiyotni raqamlashtirish ko‘lamini kengaytirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar, yo‘naltirilayotgan mablag‘lar va ularning samaradorligi yuzasidan Senatga asoslantirilgan tushuntirishlar berish yoki Vazirlar Mahkamasining nuqtai nazarini bayon qilish talabi qo‘yilgan parlament so‘rovi bilan murojaat etadi va javobingiz Senatning navbatdagi yalpi majlisida muhokama qilinib, uning yakunlari bo‘yicha qaror qabul qilinishi mumkinligi ma’lum qilinadi.