O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazi faoliyatini yanada rivojlantirish va takomillashtirish to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Bojxona ma’muriyatchiligini isloh etish va O‘zbekiston Respublikasi davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida” 2020-yil 5-iyundagi PF-6005-son Farmoniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazida kinologlarni tayyorlash, xizmat itlarini o‘rgatish va sotish, shuningdek, jismoniy va yuridik shaxslarga veterinariya sohasida pullik xizmat ko‘rsatish sohasidagi faoliyatni huquqiy tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilar:
 bojxona organlarida kinologiya xizmatini takomillashtirish, Markazda naslchilik ishlari samaradorligini tubdan oshirish, kinologlar tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, xizmat itlarini tayyorlash hamda ushbu yo‘nalishda kadrlar salohiyatini yuksaltirish, shuningdek, mazkur sohada samarali xalqaro hamkorlikni amalga oshirish bo‘yicha birinchi galdagi ustuvor vazifalarni nazarda tutuvchi 2021 — 2023-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazi faoliyatini yanada rivojlantirish va takomillashtirish konsepsiyasi 1-ilovaga muvofiq;
 2021 — 2023-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi Milliy kinologiya markazi faoliyatini rivojlantirish va takomillashtirish konsepsiyasini amalga oshirish bo‘yicha “yo‘l xaritasi” 2-ilovaga muvofiq;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazida kinologlarni tayyorlash, itlarni o‘rgatish va sotish tartibi to‘g‘risidagi nizom 3-ilovaga muvofiq;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazidagi xizmatga yaroqsiz itlarni sotish tartibi to‘g‘risidagi nizom 4-ilovaga muvofiq;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazi tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarga veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika ishlari bo‘yicha pullik xizmatlar ko‘rsatish tartibi to‘g‘risidagi nizom 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Belgilansinki, Markaz tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarga veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika ishlari bo‘yicha pulli xizmatlarni ko‘rsatish Markaz hududida alohida tashkil etiladigan veterinariya klinikasi orqali amalga oshiriladi.
 3. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazi faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2018-yil 18-dekabrdagi 1029-son qaroriga  6-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi raisi M.B. Azimov zimmasiga yuklansin.
 1. 2021 — 2023-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi Milliy kinologiya markazi faoliyatini rivojlantirish va takomillashtirish konsepsiyasi (keyingi o‘rinlarda — Konsepsiya) O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Bojxona ma’muriyatchiligini isloh etish va O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida” 2020-yil 5-iyundagi PF-6005-son Farmoni ijrosi yuzasidan ishlab chiqilgan.
 2. Konsepsiyani tayyorlashda chet davlatlarning kinologiya xizmatlari yutuqlari hamda ushbu sohani rivojlantirish bo‘yicha ilg‘or tajriba o‘rganib chiqildi.
 3. Konsepsiyaning asosiy maqsad va vazifalarida Markaz faoliyatini yanada rivojlantirish va takomillashtirish belgilangan.
 4. So‘nggi yillarda Markaz faoliyatini isloh etish, xizmat itlari yordamida samarali bojxona nazoratini amalga oshirish, kontrabanda va bojxona to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishiga qarshi kurashishda xizmat itlaridan foydalanish samaradorligini oshirish, sohaga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq etish bo‘yicha keng qamrovli ishlar amalga oshirildi. Jumladan:
 bugungi kunda xalqaro standartlarni hisobga olgan holda Markazda giyohvandlik vositalarini qidirish, qurol-yarog‘, o‘q-dori va portlovchi moddalarni qidirish, himoya-qorovul, qidiruv-qutqaruv xizmati, mina qidiruv, iz-qidiruv va terrorizmga qarshi yo‘nalishlarda kinologlarni tayyorlash va xizmat itlarini o‘rgatish tizimli tashkil etilgan;
 bojxona postlari orqali valyuta qimmatliklari hamda tamaki mahsulotlarini noqonuniy olib o‘tilishining oldini olish uchun xizmat itlari o‘rgatib kelinmoqda;
 bojxona organlari uchun xizmat sifatlari yuqori bo‘lgan hamda zot standart talablariga javob beradigan kuchuk bolalarini yetishtirish, zotdor xizmat itlarini ko‘paytirish borasida O‘zbekiston Respublikasining kinologiya yo‘nalishidagi jamoat tashkilotlari hamda kinologiya xizmatlari bilan hamkorlik qilish ishlari yo‘lga qo‘yildi;
 bojxona postlarida xizmat itlari yordamida o‘tkazilgan bojxona ko‘riklari, aniqlangan qonunbuzulish holatlari va kinologiya xizmati yo‘nalishida boshqa amalga oshirilayotgan ishlar bo‘yicha ma’lumotlarni yig‘ish, ularni real vaqt ichida tahlil qilib borish uchun “Kinologiya xizmati” avtomatlashtirilgan axborot dasturi amaliyotga tatbiq etildi;
 bojxona organlari hisobidagi xizmat itlarining hisobini yuritish, ro‘yxatga olish, veterinariya tadbirlari o‘tkazilishini nazorat qilish va naslchilik ishlarini yuqori darajada tashkil etish uchun xizmat itlariga mikrochiplar o‘rnatilishi yo‘lga qo‘yildi.
 Shunga qaramay, bojxona organlarida Markaz faoliyatini samarali tashkil etishda bir qator tizimli muammo va kamchiliklar mavjud.
 Jumladan:
 Markaz mutaxassislari va kinologlarning chet davlatlarda malakasini oshirish ishlari tashkil etilmagan;
 tashqi iqtisodiy faoliyat va chegara bojxona postlarida tovar va transport vositalarini bojxona nazoratidan o‘tkazish hamda turli jinoiy usullar yordamida sodir etiladigan huquqbuzarliklarni (giyohvandlik vositalari, portlovchi moddalar, valyuta qimmatliklari, tamaki mahsulotlari) aniqlashda kinologlar va xizmat itlarining samaradorligi past darajada;
 Markaz tomonidan veterinariya xizmati ko‘rsatish ishlari hamda itlarda uchraydigan turli kasalliklarning barvaqt oldini olish, aniqlash ishlarida tahlil va monitoring olib borish tizimli tashkil etilmagan;
 zotdor xizmat itlarini ko‘paytirish, nasl olish ishlari xorijiy davlatlarning ilg‘or tajribasi asosida takomillashtirilmagan;
 o‘quv-o‘rgatish texnologiyalari yangilanmagan, sohaga doir ilmiy izlanishlar olib borish, metodik qo‘llanmalar tayyorlash ishlari yetarli darajada emas;
 bojxona organlarida xizmat itlarini kunlik oziqlantirish ratsioni bo‘yicha (mahsulot turlari, tayyor quruq ozuqa) ajratiladigan kompensatsiya to‘lovlarini to‘g‘ri sarf-xarajat qilishning elektron-nazorat mexanizmi ishlab chiqilmagan;
 xizmat itlari kasaligini aniqlash, to‘g‘ri tashxis qo‘yish, davolash, veterinariya tadbirlarini sifatli olib borish uchun Ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmati moddiy-texnika bazasi zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlanmagan.
 5. Konsepsiyaning asosiy maqsadi — Markaz faoliyatining respublika hamda xalqaro miqyosdagi obro‘sini oshirish va yuqori darajali muassasaga aylantirish.
 Konsepsiyaning asosiy vazifalari — Markazning o‘quv jarayoni samaradorligini oshirish, xizmat itlari bilan mashq o‘tkazishning ilg‘or usullarini amaliyotga keng tatbiq etish, faoliyatga zamonaviy axborot tizimlarini keng joriy etish, zotdor itlarni ko‘paytirish, veterinariya xizmatini yuqori darajada ko‘rsatish, kinologiya sohasida xalqaro aloqalarni mustahkamlash va rivojlantirish.
 6. 2021 — 2023-yillarda Markaz faoliyatini takomillashtirishning asosiy ustuvor yo‘nalishlar quyidagilardan iborat:
 bojxona organlarida kinologiya xizmatini tubdan takomillashtirish;
 kinologiya xizmatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish;
 Markazda naslchilik ishlarini samarali olib borish hamda xizmat itlarini o‘rgatishning yangi usullarini joriy etish;
 ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmati faoliyatini takomillashtirish;
 kinologlar va xizmat itlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va bu borada kadrlar salohiyatini yuksaltirish;
 kinologiya va veterinariya xizmatlari bo‘yicha o‘zaro manfaatli xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
 7. Bojxona organlarida kinologiya xizmatini tubdan takomillashtirish borasida amalga oshiriladigan tadbirlar:
 bojxona organlarida xizmat olib borayotgan kinologlarning faoliyatini tahlil qilish, amaliyotda uchrayotgan muammolarni o‘rganish hamda ularni bartaraf etish bo‘yicha asoslangan tavsiyalarni ishlab chiqish;
 bojxona organlari kinologlarning tajribasi, bilimi, kasbga sadoqati, xizmat faoliyatida erishgan yutuqlari, xizmat va ijro intizomiga rioya etish kabi xislatlarini e’tiborga olgan holda kinologiya xizmatini sifatli tashkil etish maqsadida xodimlarni rag‘batlantirish va xizmat itiga bo‘lgan munosabatni kuchaytirish uchun kinologlarga 1, 2, 3-darajali kinolog ko‘krak nishonlarini joriy etish;
 huquqni muhofaza qiluvchi organlar kinologiya xizmati xodimlari o‘rtasida respublika idoralararo “Eng yaxshi kinolog” ko‘rik-tanlovi uchun bojxona organlari kinologiya xizmati sohasidagi malakali mutaxassis-kinologlarni saralash hamda ish qobiliyati yuqori bo‘lgan xizmat itlarini tayyorlash;
 ilg‘or xalqaro tajriba asosida ovchilik, tog‘-cho‘l chorvachiligi, o‘simliklar karantini, o‘rmon xo‘jaligi, qo‘riqlash xizmatlari uchun itlarni tayyorlash;
 kinologiya, veterinariya va itchilik yo‘nalishlarida vazirliklar, davlat qo‘mitalari va davlat tashkilotlari hamda itchilik klublari bilan hamkorlik o‘rnatish;
 turdosh muassasalar, respublikadagi ixtisoslashtirilgan ilmiy markaz va oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorlikda veterinariya va kinologiya sohasiga doir adabiyotlar, o‘quv-metodik qo‘llanmalarni ishlab chiqish va nashr qilish;
 Markazda O‘zbekiston Respublikasi va chet davlatlar kinologlarini o‘qitish va xizmat itlarini tayyorlashda zamon talablari asosida kinologiya sohasida yangi yo‘nalishlar bo‘yicha ishlar olib borish;
 xizmat itlari yordamida samarali faoliyatni amalga oshirish maqsadida xizmat itlarini turli yo‘nalishlar bo‘yicha tayyorlashda yangi o‘quv-o‘rgatish usullarini yaratish hamda amaliyotga joriy etish.
 8. Markaz faoliyatining samaradorligini yanada oshirish sohaga zamonaviy va ilg‘or axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etishni taqozo etmoqda.
 Shu sababli quyidagi tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutilmoqda:
 bojxona xizmati organlari hisobidagi zotdor itlarning kelib chiqishi (shajarasi) bo‘yicha tahlil ishlarini olib borish uchun “Kinologiya xizmati” avtomatlashtirilgan axborot tizimida alohida dastur yaratish;
 bojxona organlari kinologiya sohasida xizmat itlarini kunlik oziqlantirish ratsioni bo‘yicha (mahsulot turlari, tayyor quruq ozuqa) ajratiladigan kompensatsiya to‘lovlarini to‘g‘ri sarf-xarajat qilish elektron-nazorat mexanizmini yo‘lga qo‘yish;
 kinologlarni o‘qitish va malakasini oshirishda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda mashg‘ulotlarni tashkil etish bo‘yicha o‘quv metodikalarini yangilash;
 Davlat bojxona qo‘mitasining rasmiy veb-saytida “Kinologiya” ruknini tashkil etish va unda fuqarolar va it boqishga qiziquvchilar uchun umumiy ahamiyatga ega bo‘lgan ma’lumotlar va video roliklar bazasini shakllantirish;
 fuqarolar va it boquvchilarga tavsiyalar berish hamda ularga xizmat ko‘rsatish maqsadida onlayn rejimida ishlovchi “Veterinariya xizmati” interaktiv xizmatini yo‘lga qo‘yish.
 9. Markazning asosiy vazifasi mavjud mahalliy va xorijiy tajriba asosida turli yo‘nalishlarda xizmat itlarini tayyorlash, naslchilik ishlarining samarali tizimini yaratishdir.
 Bunda kuyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:
 huquqni muhofaza qiluvchi organlarning xizmat itlari pitomniklari, itchilik klublari, shuningdek, chet davlatlar kinologiya xizmatlari bilan zotdor itlarni ayirboshlash borasidagi faoliyatni kengaytirish;
 bojxona organlari va boshqa idoralar kinologiya xizmati uchun zotdor xizmat itlarini ko‘paytirish, nasl olish tizimini kinologiya va naslchilik sohasi rivojlangan davlatlarning ilg‘or tajribasini o‘rgangan holda takomillashtirish;
 ilg‘or xalqaro tajriba asosida kinologiya sohasida yangi yo‘nalishlar (CITES) va xizmat itlarini o‘rgatishning yangi usullari bo‘yicha ishlar olib borish;
 xizmat itlarining qobiliyatini oshirishda ilg‘or o‘qitish va o‘rgatish metodologiyalaridan samarali foydalanishni yo‘lga qo‘yish;
 xalqaro va milliy ko‘rgazmalar, musobaqalarda bojxona organlari kinologiya xizmati mutaxassislarining faol ishtirok etishini ta’minlash va yuqori natijalarga erishish hamda Markaz mutaxassislari malakasini oshirish uchun xorijiy davlatlarda maxsus o‘quv kurslarida (eksteryer, xizmat itlarining ishchanlik qobiliyati, musobaqalarga tayyorlash bo‘yicha hakamlik qilish) o‘qitish.
 10. Itlarning hayoti va sog‘lig‘ini muhofaza qilish, kasalliklarning barvaqt oldini olish, ularni aniqlash va davolashning samarali tizimini yo‘lga qo‘yish hamda Markaz tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlarni kengaytirish maqsadida quyidagilarni amalga oshirish talab etiladi:
 huquqni muhofaza qiluvchi organlar, vazirliklar va idoralar hamda tashkilotlar, itchilik klublari, shuningdek, chet davlatlar kinologiya xizmatlari bilan:
 itlardagi turli xil kasalliklarni barvaqt aniqlash, veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika ishlari bo‘yicha;
 veterinariya sohasida qo‘shma tadqiqot, konferensiya, seminar va boshqa tadbirlarni tashkil etish;
 itlarda uchraydigan turli kasalliklarning doimiy monitoringini olib borish va zamonaviy usullarda davolash bo‘yicha o‘zaro hamkorlik qilish;
 Markazda faoliyat olib borayotgan mutaxassislarni Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasining oliy ta’lim muassasalari, ilmiy-tadqiqot instituti va laboratoriyalarda amaliyot o‘tashni tashkil etish;
 veterinariya tadbirlarini olib borish sifatini yanada oshirish uchun zarur sharoitlar yaratish maqsadida Ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmatini xalqaro standartlar va talablarga javob beradigan zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlash;
 itlarda uchraydigan turli kasalliklarning doimiy monitoringini olib borish va zamonaviy usullarda davolashni joriy qilish;
 respublikada veterinariya va kinologiya sohasida chop etiladigan ommabop jurnallarda kinologiya rukni ostida maqolalar chop etish;
 respublika va chet davlatlar veterinariya xizmatlari mutaxassislari bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish;
 Markazda malakali xodimlar tomonidan veterinariya xizmati bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borish, adabiyot va qo‘llanmalar yaratishni yo‘lga qo‘yish;
 kinologiya va veterinariya xizmati bo‘yicha Markazda aholi uchun pulli o‘quv kurslarini tashkil etish;
 bojxona organlari xizmatida foydalanilmaydigan it zotlarini (O‘rta Osiyo va Kavkaz ovcharkasi, Sibir xaskisi, Akita-inu va boshqa) Markazda ko‘paytirish va aholiga sotish ishlarini tashkil etish.
 11. Markaz faoliyatini rivojlantirish va takomillashtirishda hamda keng islohotlarni amalga oshirishda, avvalo, malakali, tajribali va tashabbuskor kadrlarning roli kattadir.
 Shu sababli, quyidagi tadbirlarni amalga oshirish talab etiladi:
 o‘quv-metodik bazani xalqaro standartlar asosida takomillashtirish;
 kadrlarni tanlab olish, tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va ularning salohiyatini yanada yuksaltirish mexanizmini tubdan o‘zgartirish;
 bojxona chegarasi orqali kontrabanda ashyolari, tovar-moddiy boyliklar olib o‘tilishini hamda bojxona nazoratida yangi huquqbuzarlik obyektini aniqlash bo‘yicha kinologlarning bilim va ko‘nikmalarini yanada oshirish;
 xizmat itlari bilan verbal usullar asosida o‘tkazilayotgan o‘quv-amaliy mashg‘ulotlar jarayoni bo‘yicha tayyorlanadigan videolavhalarni bojxona organlari masofaviy ta’lim tizimiga joylashtirish;
 xorijiy davlatlarning bojxona organlari kinologiya xizmati faoliyatini o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish;
 turdosh muassasalar, respublikadagi ixtisoslashtirilgan ilmiy markazlari va oliy ta’lim muassasalari yurtlari bilan hamkorlikda veterinariya va kinologiya sohasiga doir adabiyotlar, o‘quv-metodik qo‘llanmalarni ishlab chiqish va nashr etish;
 Markaz instruktorlarining xorijiy davlatlarda malakasini oshirish;
 bojxona organlari masofaviy ta’lim tizimi orqali kinolog-mutaxassislarning nazariy bilimlarini mustahkamlash hamda kasbiy tayyorgarligini oshirish;
 kinologiya sohasidagi ilmiy ishlanmalar natijalarini o‘quv jarayoni va bojxona organlari kinologiya xizmati faoliyatiga tatbiq etish;
 o‘quv jarayoniga oliy ta’lim muassasalari, Davlat bojxona qo‘mitasining Bojxona instituti mutaxassislarini jalb etgan holda o‘qitish va o‘rgatish jarayonlari tubdan takomillashtirish;
 bojxona organlarida kinologiya xizmati faoliyati natijadorligini (kasbiy ta’lim tizimi hamda o‘quv-o‘rgatish metodologiyasi) baholash mezonlarini ishlab chiqish;
 yoshlarda kinologiya sohasiga qiziqish uyg‘otish, Vatanga xizmat qilishdek sharafli kasb egasi bo‘lishdek vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirish maqsadida Markazda kinologiya xizmati tarixi muzeyini tashkil etish.
 12. Xalqaro tashkilotlar va chet davlatlarning kinologiya xizmatlari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlikni yanada rivojlantirish, xalqaro maydonda kinologiya faoliyati sohasida respublikaning barqaror o‘rnini mustahkamlash maqsadida quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:
 respublika va xorijiy turdosh muassasalarning ilg‘or tajribasini o‘rganish hamda amaliyotga tatbiq etish;
 chet davlatlar va Jahon bojxona tashkilotining mintaqaviy kinologiya markazlari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlikni rivojlantirish.
 Bunda:
 ilg‘or va yetakchi xorijiy davlatlarning kinologiya sohasidagi nazariy va ilmiy yo‘nalishdagi tajribasini o‘rganish va shu asosda o‘quv dasturlarini takomillashtirish;
 Jahon bojxona tashkiloti ekspertlarini jalb etgan holda Markazda xalqaro o‘quv-amaliy seminar treninglar tashkil etish;
 xorijiy mutaxassislarni amaldagi qonun hujjatlari asosida o‘quv-o‘rgatish jarayoniga jalb etish;
 o‘quv qo‘llanmalari va amaliy qo‘llanmalarni ishlab chiqish va nashr etish, shuningdek, kinologiya sohasidagi xorijiy o‘quv materiallarini o‘zbek tiliga tarjima qilish;
 Jahon bojxona tashkilotining bosma va elektron nashrlarida Markaz faoliyatini keng yoritish;
 xorijiy grantlar asosida zamonaviy asbob-uskunalar, jihozlar va zotdor xizmat itlarini sotib olish.
 13. Mazkur Konsepsiyada belgilangan vazifalarni amalga oshirish orqali quyidagi ko‘rsatkichlarga erishish nazarda tutilmoqda: 
 bojxona chegarasi orqali kontrabanda ashyolari, tovar-moddiy boyliklarni noqonuniy olib o‘tishning oldini olish bo‘yicha kinologlarning maxsus bilimlari oshishiga erishiladi;
 Markaz faoliyatiga raqamli texnologiyalar va axborot tizimlarini keng joriy etish orqali yangi axborot tizimlari va interaktiv xizmatlar ishlab chiqiladi;
 Markaz tomonidan kinologiya va veterinariya xizmatlari bo‘yicha vazirliklar va idoralarga hamda aholiga va it boqishga qiziquvchilarga pulli xizmat ko‘rsatish yo‘lga qo‘yiladi;
 kinologiya, veterinariya va itchilik yo‘nalishlarida vazirliklar, davlat qo‘mitalari va boshqa tashkilotlar hamda itchilik klublari bilan yaqindan amaliy hamkorlik o‘rnatiladi;
 Markazning moddiy-texnika bazasi mustahkamlanadi, zamon talabi asosida kinologiya sohasida yangi yo‘nalishlar bo‘yicha ishlar olib boriladi;
 o‘quv-metodik bazani xalqaro standartlar asosida takomillashtirish, yangi texnologiyalar, metodikalar, respublika va xorijiy turdosh muassasalarning ilg‘or tajribasini amaliyotga tatbiq etish yo‘lga qo‘yiladi;
 turdosh muassasalar, respublikadagi ixtisoslashtirilgan ilmiy markaz va oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorlikda veterinariya va kinologiya sohasiga doir yangi adabiyotlar, o‘quv-metodik qo‘llanmalar ishlab chiqiladi;
 xalqaro maydonda Markazning nufuzini yanada oshirish bo‘yicha zarur barcha chora-tadbirlar amalga oshiriladi.
 13. Mazkur Konsepsiyada belgilangan vazifalarni amalga oshirish orqali quyidagi ko‘rsatkichlarga erishish nazarda tutilmoqda: 
 bojxona chegarasi orqali kontrabanda ashyolari, tovar-moddiy boyliklarni noqonuniy olib o‘tishning oldini olish bo‘yicha kinologlarning maxsus bilimlari oshishiga erishiladi;
 Markaz faoliyatiga raqamli texnologiyalar va axborot tizimlarini keng joriy etish orqali yangi axborot tizimlari va interaktiv xizmatlar ishlab chiqiladi;
 Markaz tomonidan kinologiya va veterinariya xizmatlari bo‘yicha vazirliklar va idoralarga hamda aholiga va it boqishga qiziquvchilarga pulli xizmat ko‘rsatish yo‘lga qo‘yiladi;
 kinologiya, veterinariya va itchilik yo‘nalishlarida vazirliklar, davlat qo‘mitalari va boshqa tashkilotlar hamda itchilik klublari bilan yaqindan amaliy hamkorlik o‘rnatiladi;
 Markazning moddiy-texnika bazasi mustahkamlanadi, zamon talabi asosida kinologiya sohasida yangi yo‘nalishlar bo‘yicha ishlar olib boriladi;
 o‘quv-metodik bazani xalqaro standartlar asosida takomillashtirish, yangi texnologiyalar, metodikalar, respublika va xorijiy turdosh muassasalarning ilg‘or tajribasini amaliyotga tatbiq etish yo‘lga qo‘yiladi;
 turdosh muassasalar, respublikadagi ixtisoslashtirilgan ilmiy markaz va oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorlikda veterinariya va kinologiya sohasiga doir yangi adabiyotlar, o‘quv-metodik qo‘llanmalar ishlab chiqiladi;
 xalqaro maydonda Markazning nufuzini yanada oshirish bo‘yicha zarur barcha chora-tadbirlar amalga oshiriladi.
 14. Konsepsiyani amalga oshirish ustidan tizimli monitoring olib borish, umumiy muvofiqlashtirish, kinologiya faoliyatini yanada takomillashtirish va samaradorligini oshirishga to‘sqinlik qilayotgan muammoli masalalarni tezkorlik bilan ko‘rib chiqish va hal etish Davlat bojxona qo‘mitasi tomonidan amalga oshiriladi.
 1. Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazida (keyingi o‘rinlarda — Markaz) kinologlarni tayyorlash, itlarni o‘rgatish va sotish tartibini belgilaydi.
 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 buyurtmachi — Markazga kinologlarni tayyorlash, xizmat itlarini o‘rgatish va itlarni sotib olish uchun buyurtma bergan huquqni muhofaza qiluvchi organlar, vazirlik va idoralar, chet davlatlarning kinologiya xizmatlari, shuningdek, itlarni o‘rgatish uchun buyurtma bergan O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlari;
 umumiy mashq kursi — itni boshqarish, yo‘naltirish va biror holatni qabul qilishi uchun zarur bo‘lgan umumiy bo‘ysunish ko‘nikmalarini hosil qilish kursi;
 test-sinov — itning o‘quv-o‘rgatuv kurslariga moyilligini aniqlash uchun apportirovka (buyumlarni olib kelish), qidiruv reaksiyasini yaqqol namoyon qilishi, egasiga yaxshi munosabatda bo‘lishi va unga bo‘ysunishi, harakatchanligi (to‘siqlarni yengib o‘tishda), hid bilishi rivojlanganligi, o‘ziga nisbatan tahdidli harakatlarga jahldorlikni yuzaga chiqarishi, otilgan o‘q ovozi va boshqa kuchli qo‘zg‘atuvchilarga nisbatan xotirjam munosabatda bo‘lishi kabi ko‘rsatgichlar bo‘yicha itning ish qobiliyatini tekshirish;
 xizmat iti — O‘zbekiston Respublikasining huquqni muhofaza qiluvchi organlari yoki chet davlatlarning kinologiya xizmatlariga tegishli bo‘lgan, maxsus identifikatsiya belgisiga ega, umumiy va maxsus yo‘nalishlar bo‘yicha tayyorlangan it; 
 o‘quv-o‘rgatuv kursi — Markazda kinologlarni va xizmat itlarini giyohvandlik vositalari, tamaki mahsulotlari, qurol-yarog‘, o‘q-dori, portlovchi moddalar, valyuta qimmatliklarini qidirib topish, shuningdek, qidiruv-qutqaruv, himoya-qorovul, iz-qidiruv xizmati, terrorizmga qarshi kurashish va boshqa yo‘nalishlar bo‘yicha to‘rt oygacha tayyorlash kursi.
 3. Buyurtmachi kinologlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish, ularga tegishli xizmat itlarini o‘rgatish, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlari tomonidan itlarni umumiy mashq kursi ko‘nikmalari, himoya-qorovul xizmati talablari bo‘yicha tayyorlash yuzasidan Markazga erkin shakldagi buyurtmanoma (ariza, xat, iltimosnoma, so‘rovnoma) bilan murojaat qiladi.
 Buyurtmanomada buyurtmachi haqidagi ma’lumotlar, o‘quv kurslarining yo‘nalishi, it zoti, kinologlar va itlar soni ko‘rsatiladi.
 4. Buyurtmanoma Markazga berilgan kundan boshlab o‘n besh kun ichida:
 Markaz bilan buyurtmachi o‘rtasida shartnoma tuziladi;
 kinologlar xizmat itlari bilan birga yuborilayotganda yoki O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlarining itlarini qabul qilishda buyurtmachiga itni Markazning ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmatida dastlabki klinik ko‘rikdan o‘tkazish uchun olib kelish sanasi ma’lum qilinadi.
 5. O‘quv kurslariga klinik sog‘lom, sakkiz oydan oshgan mazkur Nizomga 1-ilovada ko‘rsatilgan it zotlari Markaz mutaxassislaridan iborat tarkibdagi komissiya (keyingi o‘rinlarda — komissiya) xulosasi asosida qabul qilinadi.
 Agar buyurtmachi tomonidan taqdim etilgan it ushbu Nizomga 1-ilovada ko‘rsatilgan it zotlari toifasiga kirmagan taqdirda, komissiya tomonidan qo‘shimcha test sinovi va o‘rganish o‘tkazilgandan so‘ng ularning ijobiy xulosasi asosida o‘quv kurslari yo‘nalishiga loyiq deb topilishi va istisno tariqasida qabul qilinishi mumkin.
 6. Buyurtmachi tomonidan olib kelingan it pasporti va boshqa hudud (viloyat, tuman (shahar)dan olib kelinsa, qonun hujjatlari talablari asosida yuqumli kasalliklar yo‘qligi haqidagi ma’lumotnomalar taqdim etiladi. Mazkur hujjatda quturish, o‘lat va boshqa yuqumli kasalliklarga qarshi emlash, gijjasizlantirish tadbirlari o‘z vaqtida o‘tkazilganligi bo‘yicha ma’lumot ko‘rsatilishi lozim.
 Emlash tadbirlari buyurtmachi tomonidan itni Markazga olib kelishdan kamida yigirma bir kun oldin yoki o‘n bir oydan oshmagan holda amalga oshirilgan bo‘lishi shart.
 7. Buyurtmachining iti Markazning ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmatida dastlabki klinik ko‘rikdan o‘tkaziladi va natijasi bo‘yicha mazkur Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda veterinariya xulosasi tuziladi.
 Veterinariya xulosasiga ko‘ra:
 it sog‘lom deb topilsa, buyurtmachi bilan Markaz o‘rtasida shartnoma tuziladi va it qabul qilinadi;
 it nosog‘lom deb topilsa, u Markaz tomonidan qabul qilinmaydi.
 8. Markazga qabul qilingan itlar o‘ttiz kun davomida dastlabki veterinariya va karantin nazoratida saqlanadi.
 9. Buyurtmanoma asosida qabul qilingan itning tegishli o‘quv yo‘nalishiga layoqatliligini aniqlash uchun dastlabki veterinariya va karantin nazorati yakuni bo‘yicha itning tegishli o‘quv yo‘nalishiga layoqatliligi test sinovidan o‘tkaziladi.
 Test sinovi natijasi bo‘yicha mazkur Nizomga 3-ilovaga muvofiq itni qabul qilish yoki rad etish (chetlashtirish) to‘g‘risida dalolatnoma tuziladi.
 10. Qabul qilish paytida itda yuqumli kasalliklar yashirin (inkubatsion) davrida bo‘lib, karantin yoki keyingi davrda yuqumli kasallik belgilari yuzaga chiqqanda Markazning ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmati tomonidan xulosa tuziladi va shunga asosan it buyurtmachiga qaytariladi.
 11. O‘quv kurslariga qabul qilinmagan yoki undan chetlashtirilgan itlar uchun to‘langan mablag‘lar Markaz tomonidan sarflangan ozuqa va dori-darmon xarajatlari chegirilgan holda buyurtmachiga qaytariladi.
 12. O‘quv-o‘rgatish kurslarida kinologlar xizmat itlari bilan birga o‘rgatiladi.
 13. Giyohvandlik vositalari, qurol-yarog‘, o‘q-dori va portlovchi moddalar, mina qidiruv, iz-qidiruv, terrorizmga qarshi kurashish, qidiruv-qutqaruv xizmati yo‘nalishlarida O‘zbekiston Respublikasi huquqni muhofaza qiluvchi organlarining hamda chet davlatlar kinologiya xizmatlarining kinologlari o‘rgatiladi.
 14. Kinologni tayyorlash, shuningdek, ularga tegishli xizmat itlarini o‘rgatish bo‘yicha Markaz bilan buyurtmachi (chet davlatlarning kinologiya xizmatlari bundan mustasno) o‘rtasida shartnoma tuziladi.
 15. Chet davlatlarning kinologiya xizmatlari buyurtmanomalari asosida ikki yoxud ko‘p tomonlama tashqi savdo shartnomasi tuziladi.
 O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida kinologlarni tayyorlash, shuningdek, ularga tegishli xizmat itlarini o‘rgatish bo‘yicha kelishuvlar nazarda tutilgan bo‘lsa, Markaz tomonidan alohida shartnoma tuzilmaydi.
 16. Markaz tomonidan buyurtmanomalar asosida kinologlarni tayyorlash, shuningdek, ularga tegishli itlarni o‘rgatish uchun to‘lovlar mazkur Nizomga 4-ilovada keltirilgan kalkulatsiya asosida belgilanadi va undiriladi.
 17. Chet davlatlarning kinologiya xizmatlari buyurtmalari asosida kinologlarni tayyorlash va xizmat itlarini o‘rgatish uchun to‘lovlar mazkur Nizomga 4-ilovada keltirilgan kalkulatsiyaning ikki baravari miqdorida belgilanadi.
 18. O‘quv-o‘rgatish kursi yakuni bo‘yicha kinologlar buyurtmachining vakili ishtirokida sinovdan o‘tkaziladi va sinovdan muvaffaqiyatli o‘tgan kinologlarga sertifikat beriladi.
 O‘quv-o‘rgatish kursi yakuni bo‘yicha o‘tkazilgan sinovda qoniqarsiz baho olgan kinologlarga bir marta qayta sinov topshirish imkoniyati beriladi.
 19. Kinolog yakuniy sinovdan o‘tmagan taqdirda, buyurtmachi tomonidan shartnoma asosida to‘langan to‘lovlar qaytarilmaydi.
 20. O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlarining itlarini umumiy mashq hamda himoya-qorovul xizmati kurslari bo‘yicha tayyorlash uchun ular ushbu Nizomning 4 — 11-bandlari talablari asosida qabul qilinadi va shartnoma tuziladi.
 21. O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlarining itlarini umumiy mashq hamda himoya-qorovul xizmati kurslari bo‘yicha o‘rgatish uchun to‘lovlar mazkur Nizomga 5-ilovaga muvofiq belgilanadi va undiriladi. 
 22. O‘rgatish kurslari yakuni bo‘yicha buyurtmachi itning ko‘nikmalarini tekshirib, uni dalolatnoma asosida qabul qilib oladi. 
 Qabul qilish-topshirish jarayoni video tasvirga olinib, bir yil davomida Markazda saqlanadi.
 23. Itni belgilangan kurslar bo‘yicha o‘rgatib, egasiga muvaffaqiyatli topshirgan xodim Markazning rivojlantirish jamg‘armasi hisobidan qo‘shimcha rag‘batlantiriladi.
 24. Mazkur Nizomning 10-bandida ko‘rsatilganidan boshqa hollarda itni o‘rgatish jarayonida it shikastlansa yoki nobud bo‘lsa, yetkazilgan zarar Markaz tomonidan qoplanadi.
 Markaz tomonidan qoplangan xarajatlar, mazkur holatga aniqlik kiritilib, aybdor deb topilgan shaxsdan regress tartibida undiriladi.
 25. Itni o‘rgatish bo‘yicha shartnoma tuzilgandan keyin bazaviy hisoblash miqdori o‘zgarganda, yangi tarif bo‘yicha qayta hisob-kitob qilinmaydi hamda qo‘shimcha to‘lovlar undirilmaydi.
 26. Markaz tomonidan xizmat itlarini va kuchukchalarini O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Davlat xavfsizlik xizmati, Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlari, vazirliklar va idoralarga hamda chet davlatlarning kinologiya xizmatlariga sotish shartnoma asosida amalga oshiriladi.
 O‘zbekiston Respublikasining rezidentlari va norezidentlariga xizmat itlari sotilmaydi. 
 27. Chet davlatlar kinologiya xizmatlari buyurtmasiga asosan xizmat itlarini va kuchukchalarini sotish ikki yoki ko‘p tomonlama tuziladigan tashqi savdo shartnomasiga muvofiq amalga oshiriladi.
 28. Markaz tomonidan sotiladigan xizmat itlari va kuchukchalari tegishli litsenziyaga ega bo‘lgan baholovchi tashkilotlar tomonidan baholanadi.
 29. Markaz tomonidan sotilayotgan xizmat itlari va kuchukchalariga yuqumli kasalliklarga qarshi veterinariya profilaktika tadbirlari o‘tkaziladi.
 30. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
 1. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazidagi (keyingi o‘rinlarda — Markaz) xizmatga yaroqsiz itlarni sotish tartibini belgilaydi.
 2. Itlarning xizmatga yaroqsizligi Markaz rahbarining buyrug‘i bilan tasdiqlanadigan Markazdagi itlarning xizmatga yaroqsizligini aniqlovchi komissiya (keyingi o‘rinlarda — komissiya) tomonidan aniqlanadi.
 3. Markaz tomonidan xizmatga yaroqsiz itlarni sotish O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi, “Xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuni va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.
 4. Komissiya itlarni ko‘zdan kechirish va o‘rganish davomida mazkur Nizomga 1-ilovada keltirilgan jismoniy kamchiligi, kasalligi va nuqsonlari mavjud bo‘lgan itlarni xizmatga yaroqsiz deb topadi.
 5. O‘lat va boshqa yuqumli kasalliklarga chanilganligi oqibatida itlar xizmatga yaroqsiz deb topilgan taqdirda, komissiya tomonidan ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda dalolatnoma tuziladi hamda itlar yo‘q qilish uchun tuman veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish bo‘limiga topshiriladi.
 6. Klinik sog‘lom, jismoniy nuqsonsiz, lekin fe’l-atvorida taxminiy-jinsiy va sust-mudofaa reaksiyasining ustunligi hamda asab faoliyati asosiy tipologik xususiyatlarining kamchiliklari o‘ta yuqori yoki juda past qo‘zg‘aluvchanligi mavjud bo‘lgan itlar komissiya tomonidan xizmatga yaroqsiz deb topiladi hamda ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda dalolatnoma tuzilib, sotuvga qo‘yiladi.
 7. Markaz tomonidan mazkur Nizomning 6-bandida nazarda tutilgan itlar tegishli litsenziyaga ega bo‘lgan baholovchi tashkilotlar tomonidan baholanadi.
 8. Baholovchi tashkilotlar tomonidan itning baholanganligi bo‘yicha hujjatlar qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida Markaz ommaviy axborot vositalariga itni sotish bo‘yicha e’lon beradi.
 E’londa sotuvga qo‘yilgan itning fotosurati va laqabi, yoshi, zoti, jinsi, narxi, shuningdek, to‘lovlarni amalga oshirish uchun Markazning bank rekvizitlari hamda qo‘shimcha ma’lumotlar uchun telefon raqami, it sotib olish uchun murojaat etishning oxirgi muddati (kun va soat) haqidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi.
 9. Xizmatga yaroqsiz itni sotib olish yuzasidan yigirma besh ish kuni ichida murojaat tushmasa, it sotilmagan deb hisoblanadi va belgilangan tartibda Markaz kinologlariga bepul beriladi. 
 10. Itni sotib olish uchun O‘zbekiston Respublikasining rezidentlari va norezidenlari quyidagi ma’lumotlarni ko‘rsatgan hamda ilova qilgan holda Markazga murojaat qiladilar:
 jismoniy shaxslar uchun — familiyasi, ismi va otasining ismi;
 yuridik shaxslar uchun — tashkilotning to‘liq nomi, soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami va joylashgan joyi (pochta manzili);
 aloqaga chiqish uchun ma’lumotlar (elektron pochta manzili, telefon (faks) raqami (mavjud bo‘lganda);
 sotib olmoqchi bo‘lgan it to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
 to‘lovni qaytarish uchun bank hisobvarag‘i.
 11. Markaz tomonidan itni sotib olish bo‘yicha tushgan murojaat uch ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi, murojaatda ko‘rsatilgan ma’lumotlarning to‘g‘riligi tekshiriladi, sotib oluvchiga itni sotib olish uchun shartnoma tuzish yoki shartnoma tuzishni rad etish to‘g‘risida rad etish asoslarini aniq ko‘rsatgan holda xabar beriladi.
 12. Markaz itni sotib olish to‘g‘risidagi murojaat asosida sotib oluvchi bilan oldi-sotdi shartnomasini tuzadi.
 13. Ushbu Nizomning 6-bandiga muvofiq xizmatga yaroqsiz deb topilgan itlar shartnoma asosida naqd yoki pul o‘tkazish yo‘li bilan sotiladi.
 14. Sotib oluvchi shartnoma imzolangunga qadar sotuvga qo‘yilgan itni ko‘zdan kechirishi mumkin.
 15. Sotib oluvchi xizmatga yaroqsiz deb topilgan itni sotib olish bo‘yicha qaroridan qaytgan taqdirda, u Markaz depozit hisobvarag‘iga o‘tkazilgan pul mablag‘ini qaytarib olishi mumkin. Bunda sotib oluvchi pul mablag‘ini qaytarib olish to‘g‘risida Markazga murojaat qiladi.
 To‘langan pul mablag‘lari tegishli murojaat tushgan kundan boshlab besh ish kuni ichida Markaz tomonidan qaytarilishi lozim. 
 16. Sotilayotgan itlarda Markaz tomonidan barcha yuqumli kasalliklarga qarshi veterinariya profilaktika tadbirlari o‘tkaziladi va ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq shaklda “Yosh it kartochkasi” beriladi. 
 17. Itlarni sotishda yuzaga keladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
 18. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
 1. Skelet va mushaklarning umumiy jismoniy o‘sishdan to‘xtab qolganligi, nozikligi, kichikligi, juda semizligi yoki ozg‘in (oriq)ligi.
 2. Tashqi ko‘rinishining (eksteryer) asosiy va yaqqol ko‘zga tashlanadigan kamchiliklari:
 a) tishlarning emal qatlami butunlay yemirilganligi, jag‘dagi bitta yoki ikkita tishlarning yo‘qligi;
 b) ingichka, zaif mushakli bo‘yin yoki burmakli, osilib tushgan terili bo‘yin;
 v) haddan tashqari osilib turgan yoki bukri qomat;
 g) sinib turgan yoki bukri (egik), ingichka, yetilmagan mushakli bel;
 d) juda qiyshaygan sag‘ri;
 e) dumaloq, bo‘rtma, egri-bugri qovurg‘ali, old tomonidan nomutanosib, keng yoki juda tor yoxud kichkina ko‘krak qafasi;
 j) osilib qolgan yoki haddan tashqari ichiga botib ketgan qorin;
 z) oldingi oyoqlarning tor vaziyati (holati), tashqariga yoki ichkariga qiyshaygan tirsaklar, yaqqol ko‘zga tashlanadigan maymoqlik yoki oyoqlarning juda keng qo‘yilishi, orqa oyoqlarning qilichsimon vaziyati, sakrab yurishiga yordam beruvchi bo‘g‘inlarning yaqinlashuvi yoki qiyshayganligi, yassi, yoyilgan oyoq panjalari.
 3. Harakatning izdan chiqishiga sabab bo‘luvchi markaziy asab tizimining (miya va uning pardalari) buzilishi va zararlanishi.
 4. A’zolarning tuzalmaydigan funksional buzilishini keltirib chiqaruvchi periferik (sirtqi) asab kasalliklari.
 5. Elka va son mushaklarining qurishi (atrofiyasi) oqibatida paydo bo‘lgan cho‘loqlik. Pay, paychalar va bo‘g‘inlarning surunkali yallig‘lanishi.
 6. Og‘ir, surunkali kasalliklar, zaharlanishlar oqibatida paydo bo‘ladigan hazm qilish a’zolarining uzoq davom etadigan, yaqqol ko‘zga tashlanadigan, davolanmaydigan buzilishlari (kasalliklar).
 7. Nafas qisish, yo‘tal, xirillash, shilliq pardalarning tsiapozi kabi aniq tashqi belgilarga ega bo‘lgan nafas yo‘llari, o‘pka, o‘pka pardasining surunkali kasalliklari. Burun shilliq pardasi yoki yangi paydo bo‘lgan narsalarning o‘zgarishi, aynishi oqibatida nafas olishning buzilishi.
 8. Yurak va yirik qon tomirlarining surunkali kasalliklari.
 9. Qattiq og‘riq, oqsoqlik va harakatlarning yo‘qolishi bilan kechadigan mushaklar va bo‘g‘inlarning surunkali revmatizmi.
 10. Erkin harakatga to‘sqinlik qiluvchi bo‘g‘inlar, paylar va yumshoq to‘qimalarning deformatsiyasi (shaklining o‘zgarishi).
 11. Yiringlash, teshik oqma yaralarni keltirib chiqaruvchi limfatik bezlarning surunkali shikastlanishi.
 12. Harakatlarni cheklab qo‘yuvchi noto‘g‘ri bitgan suyaklar.
 13. Bo‘yinbog‘ va beltasma kiydirishni qiyinlashtiradigan, yo‘qotib bo‘lmaydigan o‘smalar, shishlar yoki surunkali, zo‘rayadigan kasalliklar.
 14. Xavfli o‘smalar, shishlar (saraton-rak).
 15. Churraning (dabba) ichak-chovoqlar va qorin bilan tushib ketishi.
 16. Erkin harakatlanish imkonini yo‘qqa chiqaruvchi barmoqlar va tirnoqlarning bedavo kasalligi.
 17. Eshitish qobiliyatini qisman yo‘qotish bilan kechadigan quloq ichki qismi (labirinti) va pardasi funksiyasini o‘zgartirib yuboradigan quloqning surunkali yiringli yallig‘lanishi.
 18. Kuchsiz sezish qobiliyati.
 19. Ko‘z shish qopchig‘i va shilliq pardasining surunkali yallig‘lanishi, ko‘z yoshi oqmayarasi, ko‘zdan doimiy ravishda yosh oqishi, ko‘rish qobiliyatining qisman yo‘qolishi.
 20. Bichilgan (axta qilingan) itlar.
 21. Ish qobiliyati butunlay yo‘qolishiga sabab bo‘ladigan va davolanish uchun sarflanadigan xarajatlarni oqlamaydigan travmatik kasalliklar (yaralar, jarohatlar, urilgan, lat egan joylar va boshqa) ro‘yxatda ko‘rsatilmagan kasalliklar).
 22. Davolanmaydigan, surunkali parazitar kasalliklar (qirma temiratiki, moy xo‘rak, qo‘tir) tananing asosiy qismiga tarqalgan chilla yara (ekzema).
 23. Xizmat itlaridan samarali foydalanishga imkon bermaydigan va yo‘l qo‘ymaydigan boshqa jismoniy kamchilik, kasallik va nuqsonlar.
 1. Mazkur Nizom jismoniy va yuridik shaxslarga (keyingi o‘rinlarda — iste’molchilar) veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika ishlari bo‘yicha pulli xizmat (keyingi o‘rinlarda — veterinariya xizmati) ko‘rsatish tartibini belgilaydi.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining Milliy kinologiya markazi (keyingi o‘rinlarda — Markaz) veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishni “Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi va “Veterinariya to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlari hamda boshqa qonun hujjatlari talablari asosida tashkil etadi.
 3. Markaz veterinariya xizmatini ko‘rsatishni O‘zbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasini belgilangan tartibda xabardor qilganidan so‘ng amalga oshiradi.
 4. Markaz tomonidan veterinariya xizmatlari ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq Markaz hududida alohida tashkil etiladigan veterinariya klinikasi (keyingi o‘rinlarda — klinika) orqali shartnoma asosida yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli itlarga ko‘rsatiladi.
 5. Klinika faoliyatini moliyalashtirish quyidagi manbalar hisobidan amalga oshiriladi:
 veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishdan tushgan mablag‘lar;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining budjetdan tashqari mablag‘lari;
 jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;
 xalqaro moliya institutlari va xorijiy tashkilotlarning grantlari;
 qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.
 6. Klinakada Markazning ixtisoslashtirilgan veterinariya xizmati xodimlari faoliyat ko‘rsatadi.
 7. Iste’molchilardan ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan veterinariya xizmatlarini ko‘rsatish uchun to‘lov undiriladi.
 Iste’molchilarga ko‘rsatiladigan veterinariya xizmatlari preyskuranti (narxlari) O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi tomonidan Moliya vazirligi hamda Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasi bilan kelishgan holda belgilanadi.
 8. Iste’molchilarga veterinariya xizmatini ko‘rsatish mazkur Nizomga 2-ilovaga muvofiq sxema bo‘yicha amalga oshiriladi. 
 9. Iste’molchilar veterinariya xizmatlaridan foydalanish yuzasidan klinakaga to‘g‘ridan to‘g‘ri yoki “Yagona darcha” bojxona axborot tizim orqali murojaat qiladilar.
 10. Murojaat tegishli klinika tomonidan qabul qilinadi, ro‘yxatdan o‘tkaziladi va tanlangan veterinariya xizmati yuzasidan tegishli shartnoma tuziladi. 
 Tuzilgan shartnoma bo‘yicha belgilangan to‘lovlar to‘langanligi haqida iste’molchi tomonidan klinikaga yozma yoki elektron tarzda ma’lumot taqdim etiladi.
 11. Klinikaga qabul qilishda:
 itlar klinik ko‘rik va zaruratga ko‘ra labaratoriya-tashxis tekshiruvlaridan o‘tkaziladi;
 itlarni saqlash, parvarishlash, oziqlantirish hamda ko‘paytirish masalalari bo‘yicha maslahat va tavsiyalar beriladi;
 itlarga iste’molchining roziligi asosida kasallik holatining og‘irlik darajasidan kelib chiqqan holda izolyatorda davolash muolajalari o‘tkaziladi;
 xavfsizlik choralarini ko‘rgan holda itning sog‘lig‘ini tiklash bo‘yicha belgilangan veterinariya tadbirlari ko‘rsatiladi.
 12. Veterinariya xizmatlari ko‘rsatilayotgan vaqtda iste’molchilarning itiga ularning harakatlari (harakatsizligi) bilan bog‘liq bo‘lmagan holda zarar yetkazilsa, yetkazilgan zarar Markaz tomonidan qoplanadi.
 Bunda iste’molchilarning itiga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash bilan bog‘liq xarajatlar aybdor shaxsdan regress tartibida undiriladi.
 13. Markaz tomonidan itlarni profilaktika qilish, diagnostika va davolashda sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan vosita va usullar qo‘llanilmaydi. 
 14. Itlar o‘ta xavfli yuqumli kasalliklarga chalinganligi bo‘yicha shubha mavjud bo‘lganda, bu to‘g‘risida zudlik bilan O‘zbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasiga xabar qilinishi hamda kasallik doirasining kengayib ketmasligi yuzasidan barcha zarur chora-tadbirlar ko‘rilishi lozim.
 15. Markaz veterinariya xizmatini ko‘rsatishda quyidagi huquqlarga ega:
 “Veterinariya to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni hamda boshqa qonun hujjatlari asosida veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika tadbirlarini amalga oshirish; 
 itlarning kasalligini aniqlab, tashxis qo‘yish va ularni davolash bilan shug‘ullanish;
 o‘ziga tegishli bo‘lgan asbob-uskuna va boshqa jihozlardan foydalanish;
 o‘ziga tegishli bo‘lgan dori vositalaridan foydalanilgan holda veterinariya xizmatlarini ko‘rsatish;
 shartnomada nazarda tutugan holda Markaz ixtiyorida mavjud bo‘lmagan dori vositalari iste’molchi tomonidan olib kelinishini talab qilish;
 itlarni kasallanishdan saqlash maqsadida emlash tadbirlari o‘tkazish, shuningdek, itlarning egalariga maslahat berish;
 xizmat ko‘rsatish davomida veterinariya xizmatlari mutaxassislarini jalb etish;
 Markazning veterinariya sohasidagi mutaxassislarining Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasining oliy ta’lim muassasasi, ilmiy-tadqiqot institutlari va laboratoriyalarida malakasini oshirish.
 16. Markaz veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishda:
 pulli xizmatdan foydalanish yuzasidan iste’molchilar murojaatlarini ko‘rib chiqishi; 
 iste’molchilarga sifatli veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishi;
 yuqumli kasallik mavjudligi xususida shubha mavjud bo‘lgan taqdirda, bu haqida O‘zbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasiga zudlik bilan xabar berishi hamda kasallik doirasi kengayib ketmasligi yuzasidan barcha zarur choralarni ko‘rishi;
 klinikaning doimiy faoliyat olib borishini ta’minlashi;
 xizmat ko‘rsatish davomida yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarni qo‘shimcha to‘lovlarsiz bartaraf etishi;
 iste’molchilarni veterinariya xizmatlari ro‘yxati va preyskuranti (narxlari) bilan tanishtirishi;
 shartnomada belgilab olingan xizmatlardan tashqari zarur bo‘lmagan boshqa xizmatlarni taklif etmaslik va ular uchun haq olmasligi;
 davolash uchun izolyatorda olib qolingan itlarni Markazga qarashli xizmat itlaridan alohida saqlashi va xavfsizligini ta’minlashi;
 iste’molchilarga ko‘rsatilgan veterinariya xizmatlari bo‘yicha ma’lumot taqdim etishi;
 veterinariya xizmatini ko‘rsatishda faoliyatga aloqador bo‘lmagan vaziyatda itning umumiy klinik ahvoli og‘irlashganda ko‘rilgan choralar to‘g‘risida iste’molchilarni o‘z vaqtida xabardor qilishi;
 epizootiya paydo bo‘lgan taqdirda, davlat veterinariya xizmatining ko‘rsatmalariga binoan veterinariya tadbirlarini o‘tkazishi;
 nobud bo‘lgan it jasadini xulosa asosida iste’molchini xabardor qilgan holda O‘zbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasining tegishli hududiy bo‘linmasiga topshirishi lozim.
 17. Iste’molchilar quyidagi huquqlarga ega:
 Markazga veterinariya xizmatlaridan foydalanish uchun murojaat qilish;
 veterinariya xizmati ko‘rsatilishi to‘g‘risida Markaz bilan shartnoma tuzish;
 veterinariya xizmatlarini klinikada olish;
 klinikada yaratilgan mavjud sharoitlar bilan tanishish;
 ko‘rsatilayotgan veterinariya xizmatlari turlari va preyskuranti (narx)lari to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan tanishish;
 itning holati, kasalligi va o‘tkazilgan muolajalar haqida ma’lumot olish;
 itning kasallik holatidan kelib chiqib, uni izolyatorda davolashga qoldirish;
 taqdim etilgan it nobud bo‘lganda, uning jasadini O‘zbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasining tegishli hududiy tuzilmasidan olib ketish;
 belgilangan tartibda shikoyat qilish.
 18. Iste’molchilar:
 klinikaga itni ko‘rikdan o‘tkazish uchun taqdim etishi;
 it o‘tkazgan kasalliklar, emlanganligi haqida hamda salomatligi bilan bog‘liq boshqa zarur bo‘lgan ma’lumotlarni taqdim etishi;
 ko‘rsatilgan veterinariya xizmatlari uchun preyskurant (narx) bo‘yicha to‘lovlarni amalga oshirishi;
 izolyatorda davolanayotgan itni saqlash va oziqlantirish xarajatlarini qoplashi;
 klinika mutaxassislarining tavsiyalari asosida zoogigiyenik talablarga muvofiq itlarni saqlashi va oziqlantirishi hamda davolash-profilaktika tadbirlarini o‘z vaqtida amalga oshirishi;
 veterinariya-sanitariya qoidalariga to‘liq rioya etishi shart.
 19. Veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishdan tushadigan mablag‘lar to‘liq hajmda Markazni rivojlantirish jamg‘armasiga yo‘naltiriladi va uning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash hamda xodimlarni moddiy rag‘batlantirish uchun belgilangan tartibda sarflanadi.
 20. Veterinariya xizmatlarini ko‘rsatish bosqichma-bosqich amalga oshiriladigan bo‘lsa, ko‘rsatilgan xizmatlardan kelib chiqqan holda to‘lovlar bo‘lib-bo‘lib to‘lanishi mumkin.
 21. Itni davolash jarayonida boshqa kasalliklar aniqlanganda, ularni bartaraf etish va sog‘lomlashtirish xarajatlari qo‘shimcha ravishda iste’molchi hisobidan amalga oshiriladi.
 22. Iste’molchilar tomonidan veterinariya xizmatlari ko‘rsatishdan foydalanish rad etilgan taqdirda, xizmat ko‘rsatilmagan qismi uchun to‘langan mablag‘lar qaytarib beriladi. 
 23. Veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishda yuzaga keladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ko‘rib chiqiladi.
 24. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
 1. 3-bandda: 
 quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi qo‘shilsin:
 “jismoniy va yuridik shaxslarga veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika ishlari bo‘yicha pulli xizmat ko‘rsatish”;
 oltinchi xatboshi yettinchi xatboshi deb hisoblansin.
 2. 4-bandda: 
 quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi qo‘shilsin:
 “jismoniy va yuridik shaxslarga veterinariya davolash-profilaktika va laboratoriya-diagnostika ishlari bo‘yicha pulli xizmat ko‘rsatish”;
 yettinchi xatboshi sakkizinchi xatboshi deb hisoblansin.