O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (4-sonli BHS) “Valyuta kursi o‘zgarishining ta’siri”ni tasdiqlash to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Budjet kodeksi, O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq va budjet hisobini davlat sektorida moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlari bilan muvofiqlashtirish maqsadida buyuraman:
 1. O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (4-sonli BHS) “Valyuta kursi o‘zgarishining ta’siri” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq 2019-yil 1-yanvardan kuchga kiradi.
 O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (4-sonli BHS) “Valyuta kursi o‘zgarishining ta’siri” (bundan buyon matnda Standart deb yuritiladi) O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi, O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq moliya organlari, g‘aznachilik bo‘linmalari, davlat maqsadli va boshqa jamg‘armalar hamda budjet tashkilotlarida (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) chet el valyutasida operatsiyalarni yuritishni normativ tartibga solinishini belgilaydi. 
 Standart budjet hisobining boshqa standartlari bilan birgalikda qo‘llaniladi.
 1. Standartda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 chet el valyutasi — muomalada bo‘lgan hamda xorijiy davlatda qonuniy to‘lov vositasi hisoblangan banknotlar, xazina biletlari va tangalar ko‘rinishidagi chet el pul belgilari, shuningdek hisobvaraqlarda va omonatlarda bo‘lgan xorijiy davlatlarning pul birliklaridagi hamda xalqaro pul yoki hisob-kitob birliklaridagi mablag‘lardir;
 chet el valyutasidagi operatsiyalar — budjet hisobida chet el valyutasida amalga oshirilishi yoki hisob-kitob qilinishi belgilangan operatsiyalar;
 chet el valyutasida operatsiya amalga oshirilgan sana — tashkilotlarda chet el valyutasidagi operatsiya natijasida qonunchilik hujjatlariga yoki shartnomaga muvofiq aktiv va majburiyatlarni buxgalteriya hisobida aks ettiriladigan sana;
 kurs farqi — milliy valyutaga nisbatan chet el valyutasi kursining o‘zgarishi munosabati bilan chet el valyutasida amalga oshirilgan operatsiyalarda vujudga keladigan (ijobiy, salbiy) farq;
 rasmiy kurs — valyuta operatsiyalari bo‘yicha buxgalteriya va statistika hisoboti uchun O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan milliy valyutaning chet el valyutasiga nisbatan kursi.
 2. Standartning maqsadi chet el valyutasida ifodalangan aktiv va majburiyatlarni buxgalteriya hisobida aks ettirish hamda uning ma’lumotlarini moliyaviy hisobotlarda ochib berish tartibini belgilash hisoblanadi.
 3. Standart O‘zbekiston Respublikasi hududidagi tashkilotlar va tashkilotning xorijdagi tarkibiy bo‘linmalarida chet el valyutasidagi operatsiyalarni amalga oshirish uchun tatbiq etiladi.
 4. O‘zbekiston Respublikasi hududidagi tashkilotlar budjet hisobini milliy valyuta — so‘mda yuritadi va moliyaviy hisobotlarni taqdim etadi.
 5. O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi budjet tashkilotlari budjet hisobini milliy valyuta — so‘mda va xorijiy valyutada yuritadi, moliyaviy hisobotlarni esa milliy valyuta — so‘mda taqdim etishlari lozim.
 6. Chet el valyutasidagi operatsiyalar budjet hisobida sodir etilgan vaqtda to‘lov kunidagi rasmiy kursi bo‘yicha milliy valyutada aks ettiriladi.
 7. Quyidagilar tashkilotlarning chet el valyutasidagi operatsiyalari bo‘lib hisoblanadi:
 a) aktivlar, ishlar, xizmatlarni chet el valyutasida xarid qilish yoki sotish;
 b) chet el valyutasida to‘lanishi yoki olinishi belgilangan kreditlar yoki qarzlar; 
 v) chet el valyutasidagi majburiyatlarni qabul qilish yoki majburiyatlarni qoplash;
 g) chet el valyutasida ifodalangan aktivlarni hisobdan chiqarish yoki qabul qilish.
 8. Budjet hisobida chet el valyutasida ifodalangan aktiv va majburiyatlarning qiymatini hisobotlarda aks ettirish uchun so‘mda qayta hisoblash lozim.
 9. Budjet hisobi uchun chet el valyutasida ifodalangan aktiv va majburiyatlarni so‘mda qayta hisoblash chet el valyutasida operatsiya sodir etilgan sanadagi rasmiy kurs bo‘yicha amalga oshiriladi. 
 Chet el valyutasida ayrim operatsiyalarni amalga oshirish muddatlari Standartning ilovasida keltirilgan.
 10. Chet el valyutasi kursi qiymatining so‘mga nisbatan ko‘tarilish natijasida ijobiy kurs farqi yuzaga keladi.
 11. Chet el valyutasi kursi qiymatining so‘mga nisbatan pasayish natijasida salbiy kurs farqi yuzaga keladi.
 12. Tashkilotlarning chet el valyutasida ifodalangan aktiv va majburiyatlari hisobot davrining so‘nggi ish kunida chet el valyutasida operatsiya amalga oshirilgan sanadagi rasmiy kurs bo‘yicha qayta baholashni amalga oshiradi. 
 Bunda, hisobot davrining so‘nggi ish kunida tashkilotlar yagona va shaxsiy g‘azna hisobvarag‘i, kassasi hamda boshqa hisob raqamlardagi chet el valyuta mablag‘larini, shuningdek chet el valyutasidagi moliyaviy aktivlarning qiymatini operatsiya sodir etilgan vaqtdagi rasmiy kurs bo‘yicha so‘mda ifodalaydi.
 13. Quyidagi chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlar bo‘yicha kurs farqi aniqlanadi:
 a) yagona va shaxsiy g‘azna hisobvarag‘ida, kassada hamda boshqa hisob raqamlardagi chet el valyuta mablag‘lari;
 b) chet el valyutasidagi pul ekvivalentlari;
 v) grant loyihalari mablag‘lari;
 g) chet el valyutasida ifodalangan debitorlik va kreditorlik qarzlari, akkreditivlar, kreditlar, zayomlar va lizing majburiyatlari;
 d) chet el valyutasida qabul qilingan moliyaviy majburiyatlar.
 14. Tashkilotlarning chet el valyutasida xarid qilingan asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, o‘rnatiladigan uskunalar, kapital qo‘yilmalar, tovar-moddiy zaxiralar bo‘yicha kurs farqi aniqlanmaydi.
 15. Tashkilotlar chet el valyutasini qayta baholashda ijobiy kurs farqini balansning moliyaviy natijalar bo‘limidagi kurs farqidan foyda subschyotiga, aksincha chet el valyutasini qayta baholashda salbiy kurs farqi balansning moliyaviy natijalar bo‘limidagi kurs farqidan zarar subschyotida aks ettiriladi.
 16. Tashkilotlar Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma (ro‘yxat raqami 2169, 2010-yil 22-dekabr) bilan tasdiqlangan 308-son shakldagi “Bosh jurnal kitobi”ning tegishli subschyotlarida hosil bo‘lgan kurs farqini (ijobiy va salbiy) yil davomida jamg‘arib boradi hamda yil oxirida tashkilotning yakuniy moliyaviy natijasi hisobidan chiqariladi.
 17. Moliyaviy hisobot va unga doir tushuntirishlarda quyidagilar ochib beriladi:
 a) chet el valyutasidagi kurs farqidan ko‘rilgan foyda yoki zararlar;
 b) hisobot davri boshlanish va so‘nggi kunidagi rasmiy kurslar o‘rtasidagi farqlar;
 v) tashkilot moliyaviy natijalarida aks ettirilgan kurs farqlari;
 g) moliyaviy hisobot tuzishda hisobot sanasidagi rasmiy kursi.