Naslchilik xo‘jaliklari maqomini berish tartibi hamda ular faoliyatiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “Naslchilik to‘g‘risida”gi Qonuniga hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 23-martdagi “Shaxsiy yordamchi, dehqon va fermer xo‘jaliklarida chorva mollarni ko‘paytirishni rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–308-sonli qarori ijrosini ta’minlash maqsadida buyuraman:
 1. Naslchilik xo‘jaliklari maqomini berish tartibi hamda ular faoliyatiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab 10 kun o‘tganidan keyin kuchga kiradi.
 3. Mazkur buyruqning ijrosini nazorat qilish vazir o‘rinbosari O. Ollaberganov zimmasiga yuklansin.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Naslchilik to‘g‘risida”gi Qonuniga hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 23-martdagi “Shaxsiy yordamchi, dehqon va fermer xo‘jaliklarida chorva mollarni ko‘paytirishni rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–308-son qaroriga muvofiq, xo‘jalik yurituvchi subyektlarga naslchilik xo‘jaliklari maqomini berish tartibini hamda ular faoliyatiga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.
 Mazkur Nizom talablari mulkchilik shaklidan qat’iy nazar barcha yuridik va jismoniy shaxslarga tatbiq etiladi.
 Naslchilik subyektiga naslchilik xo‘jaligi maqomini berish O‘zbekiston Respublikasining “Naslchilik to‘g‘risida”gi Qonuni hamda mazkur Nizomga muvofiq Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 
 Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 bonitirovka — hayvonlarning nasldorlik va mahsuldorlik sifatlarini baholash;
 identifikatsiya — hayvonning kelib chiqishini aniqlash imkonini beradigan tamg‘alangan yoki biror yo‘sinda qo‘yilgan belgi;
 naslchilik — seleksiya maqsadida nasldor hayvonlarni urchitish, naslli mahsulot yetishtirish va undan foydalanish;
 nasldor hayvon — kelib chiqishi hujjatlar bilan tasdiqlangan, muayyan zotni takror ko‘paytirish uchun foydalaniladigan va belgilangan tartibda ro‘yxatga olingan hayvon; 
 naslli mahsulot (material) — nasldor hayvon, uning urug‘i va embirionlari, nasldor tuxum, ipak qurti urug‘i;
 naslchilik obyektlari — nasldor hayvonlar — qoramollar, qo‘ylar, echkilar, otlar, tuyalar, cho‘chqalar, shuningdek parrandalar, baliqlar, asalarilar, ipak qurti, yovvoyi hayvonlar va ularning naslli mahsulotlari hisoblanadi;
 naslchilik subyektlari — naslchilik ishi bilan shug‘ullanuvchi ilmiy-tadqiqot muassasalari, korxonalar va xo‘jaliklar, seleksiya markazlari, ippodromlar, immunogenetik nazorat laboratoriyalari, nazorat sinov stansiyalari, embrionlarni ko‘chirib o‘tkazish (transplantatsiya) markazlari hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslar — naslli mahsulot egalari hisoblanadi;
 talabgor subyekt — naslchilik xo‘jaligi maqomini olish uchun ariza bilan murojaat qilgan yuridik va jismoniy shaxs.
 1. Naslchilik subyektiga naslchilik xo‘jaligi maqomini berish O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vaziri buyrug‘i asosida tuziladigan doimiy attestatsion komissiya (keyingi o‘rinlarda — komissiya) xulosasiga muvofiq Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi.
 2. Komissiya o‘z faoliyatini mazkur Nizom talablariga muvofiq amalga oshiradi.
 3. Komissiya tarkibi 9 kishidan iborat tarkibda tuzilib, uning tarkibiga vazirlik va uning tizimida chorvachilik bilan shug‘ullanuvchi tashkilotlar rahbarlari va mutaxassislari kiritiladi.
 4. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi boshlig‘i (lavozimiga ko‘ra) komissiya raisi hisoblanadi.
 5. Komissiya ishini Rais tashkil qiladi, komissiya ish tartibini tasdiqlaydi va majlis o‘tkaziladigan sanani belgilaydi. 
 6. Komissiya raisi komissiya majlisini olib boradi, dalolatnoma va komissiyaning boshqa hujjatlarini imzolaydi. Rais vaqtincha o‘z o‘rnida bo‘lmagan hollarda komissiya a’zolaridan biri komissiya raisi vazifasini bajarib turuvchi etib tayinlanadi.
 7. Komissiyaning barcha hujjatlari komissiya a’zolari umumiy sonining oddiy ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng bo‘lgan taqdirda komissiya raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
 8. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasining hududiy naslchilik inspeksiyalari komissiyaning ishchi organi hisoblanadi.
 9. Komissiya raisi ishchi organ ishini tashkil etadi va uning faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi.
 10. Naslchilik xo‘jaligi maqomini berishda komissiya talabgor subyektning ishlab chiqarish faoliyati xamda naslli mahsulotning son va sifat ko‘rsatkichlarini mazkur Nizomning 1—23-ilovalarida belgilangan eng kam talablarga mos kelishi yoki mos kelmasligini tahlil qiladi.
 11. Talabgor subyekt naslchilik xo‘jaligi maqomini olish uchun hududiy naslchilik insseksiyalariga tegishli ilovalarni to‘ldirib, komissiya raisi nomiga yozilgan ariza bilan murojaat qiladi.
 12. Hududiy naslchilik inspeksiyalari bir haftalik muddatda ariza bilan murojaat qilgan talabgorning hujjatlari hamda joylardagi holatini ko‘rib chiqib, talabga javob beradigan talabgorning hujjatlarini uch kunlik muddatda komissiyaga taqdim qiladi. 
 Mazkur Nizomda belgilangan talablarga javob bermaydigan hujjatlari rad etilgan talabgorga uch kun ichida asoslantirilgan yozma javob beriladi.
 13. Arizasi rad etilgan talabgor joylardagi naslchilik inspeksiyalari tomonidan ko‘rsatib o‘tilgan kamchiliklarni bartaraf etgan taqdirda, belgilangan tartibda qayta murojaat etishi mumkin.
 14. Komissiya attestatsiya davomida talabgor subyektning quyidagi umumiy ahvolni o‘rganib chiqadi hamda tahlil qiladi:
 naslchilik hisob-kitobi va hujjatlarini yuritilishini;
 hayvonlarning kelib chiqishi genetik ekspertiza qilinganligini;
 hayvonlarni o‘z mahsuldorligi va avlodining sifati bo‘yicha baholanishini;
 bonitirovka tadbirining muntazam o‘tkazib borishini; 
 urug‘ olishda faqat takror ko‘paytirishga ruxsat etilgan nasldor erkak hayvonlardan foydalanishini; 
 urug‘ va embirionlarni texnologik va veterinariya-sanitariya talablari sharoitida tayyorlashini; 
 nasldor hayvonlarni identifikatsiyalash va saqlashini;
 naslli mahsulot sifatini kafolatlashini, sun’iy urug‘lantirish ishlarini rejalashtirilgan zot bo‘yicha olib borilishini.
 15. Komissiya mazkur Nizomda belgilangan eng kam talablarga mos kelishi yoki mos kelmasligi haqidagi dalolatnoma tuzadi (24-ilova).
 16. Komissiya dalolatnomasiga asosan talabgor subyektga Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi boshlig‘ining buyrug‘i bilan naslchilik xo‘jaligi maqomi beriladi.
 17. Naslchilik xo‘jaligi maqomini olgan subyektlar Naslchilik xo‘jaliklari va podalarini ro‘yxatga olish davlat reyestriga (keyingi o‘rinlarda — reyestr) kiritiladi.
 18. Reyestrga kiritilgan naslchilik subyektlariga naslchilik xo‘jaligi maqomi berilganligi haqida guvohnoma beriladi (25-ilova).
 19. Naslchilik xo‘jaligi maqomi berilganligi haqidagi guvohnoma besh yil muddatga beriladi.
 20. Naslchilik xo‘jaligi maqomi berilganligi haqidagi guvohnoma muddati tugagandan so‘ng naslchilik subyekti qayta attestatsiyadan o‘tkaziladi. 
 Qayta attestatsiya mazkur Nizom talablariga muvofiq amalga oshiriladi va belgilangan tartibda guvohnoma beriladi.
 21. Qayta attestatsiyadan o‘tkaziluvchi naslchilik subyekti ariza bilan birga nasldor hayvonlarning asosiy son va sifat ko‘rsatkichlari bo‘yicha so‘nggi besh yillik ma’lumotlarni xam taqdim etadilar.
 22. Komissiya tomonidan qayta attestatsiya o‘tkazilayotganda naslchilik obyektida yuqumsiz kasalliklar qayd etilsa, naslchilik subyektini karantin tugagunga qadar naslli mollar sotish huquqisiz ushbu toifada qoldiradi. 
 23. O‘zbekiston Respublikasining “Naslchilik to‘g‘risidagi” Qonuniga muvofiq, naslchilik subyektlariga quyidagi talablar qo‘yiladi:
 naslchilik subyekti urchitilayotgan hayvonlarning naslchilik-hisob kitoblari va hujjatlarini yuritilishini ta’minlashi;
 naslchilik resurslari yaxshilanishi, saqlanishi, takror ko‘paytirilishi va ulardan oqilona foydalanishini ta’minlashi;
 hayvonlar mahsuldorligi bo‘yicha hisob-kitobini yuritish, hayvonlar tipini tasniflash, kelib chiqishini genetik ekspertiza qilish va ularni o‘z mahsuldorligi hamda avlodining sifati bo‘yicha baholash talablarini bajarishi;
 naslchilik subyektini har besh yilda attestatsiyadan o‘tkazish, nasldor erkak hayvonlarni aprobatsiya qilish va takror ko‘paytirish maqsadida ulardan foydalanishga ruxsatnoma olish uchun hujjatlarni Chorvachilikda naslchilik ishlari davlat inspeksiyasiga taqdim etishlari;
 naslchilik subyektlari urug‘ olish uchun faqat takror ko‘paytirishga ruxsat etilgan nasldor erkak hayvonlardan foydalanishlari, urug‘ va embrionlarni texnologik va veterinariya-sanitariya talabnomalarida belgilangan shart-sharoitda tayyorlashlari, identifikatsiya qilishi va saqlashlari;
 naslchilik subyekti naslli mahsulotning (materialning) sifatini kafolatlashlari;
 naslchilik subyekti istiqbolli seleksiya-naslchilik ishi rejasi asosida sun’iy urug‘lantirish ishlarini yo‘lga qo‘ygan bo‘lishi kerak.
 24. Naslchilik subyekti sotiladigan har bir bosh naslli mahsulotining sifatini kafolatlovchi hujjat to‘ldirishi shart.
 25. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi barcha toifadagi naslchilik xo‘jaliklarida naslchilik ishlarini yuritilishini nazorat qiladi.
 26. Naslchilik xo‘jaliklarida naslchilik ishlarini nazorat qilish jarayonida, ularga qo‘yilgan talablar, naslchilik qoida va normalari buzilganligi yoki naslchilik subyektida surunkali yuqumli kasalliklar aniqlagan taqdirda, ishchi organ bu haqda komissiyaga aniqlangan holatlarni ko‘rsatgan holda yozma xulosa beradi.
 27. Komissiya naslchilik xo‘jaligidagi kamchiliklarni o‘rganib chiqib, aniqlangan holatlarni asosli deb topgan taqdirda, Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasiga naslchilik xo‘jaligi maqomini bekor qilish bo‘yicha dalolatnoma taqdim etadi.
 28. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi boshlig‘i dalolatnoma asosida buyruq chiqaradi. Ushbu buyruq naslchilik xo‘jaligini reyestrdan chiqarishga hamda naslchilik maqomi berilganligi haqida guvohnomani bekor qilishga asos bo‘ladi.
 29. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi boshlig‘ining buyrug‘i yuzasidan qonun hujjatlariga muvofiq sudga shikoyat qilinishi mumkin.
 30. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash Davlat qo‘mitasi bilan kelishilgan.