O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi

29.12.2020
Assalomu alaykum, hurmatli deputat va senatorlar!
Aziz yurtdoshlar!
Muhtaram mehmonlar!
Xonimlar va janoblar!
Oliy Majlisga va xalqimizga yoʻllanayotgan bu yilgi Murojaatnoma, oʻtgan yillardan farqli ravishda, murakkab bir davrga toʻgʻri kelmoqda.
Barchamiz yaxshi bilamizki, bugungi kunda butun insoniyat koronavirus pandemiyasi degan global ofatni boshidan oʻtkazmoqda. Bunday ulkan falokat jahon miqyosida soʻnggi yuz yilda roʻy bermagan, desak, ayni haqiqatni aytgan boʻlamiz.
Oxirgi ma’lumotlarga koʻra, dunyoning 191 mamlakatida 81 million kishi koronavirus bilan kasallangan. Ulardan 1 million 765 ming nafari vafot etgan.
Pandemiya jahon iqtisodiyoti uchun - shunga e’tibor bering - har oyda qariyb 400 milliard dollar miqdorida zarar keltirmoqda. Bugungi kunga qadar dunyo boʻyicha 500 millionta ish oʻrni yoʻqotilgan.
Afsuski, bu ofat butun insoniyat qatori xalqimiz uchun ham kutilmagan tashvish va murakkab muammolarni keltirib chiqardi. Buxoro va Sardobada yuz bergan tabiiy va texnogen ofatlar ham el-yurtimizning irodasini yana bir bor sinovdan oʻtkazdi.
Xalqimizning bukilmas irodasi, fidokorona mehnati va matonati, aholi va davlat organlarining birgalikdagi sa’y-harakatlari tufayli mavjud qiyinchiliklarni mardona yengib oʻtmoqdamiz.
Xabaringiz bor, pandemiyaning birinchi kunlaridan boshlab butun boshqaruv tizimi va barcha tibbiyot muassasalari favqulodda ish rejimiga oʻtkazildi.
Qisqa muddatda Toshkent shahri va hududlarda barcha sharoitlarga ega boʻlgan qariyb 30 ming oʻrinli davolash maskanlari tashkil etildi. Ular zarur dori-darmon, himoya va eng zamonaviy diagnostika vositalari bilan ta’minlandi. Pandemiyaga qarshi kurashish uchun 200 mingdan ziyod tibbiyot xodimi, jumladan, chet ellik 150 nafar yuqori malakali shifokor va mutaxassislar jalb etildi.
Xorijdan 600 mingdan ortiq vatandoshlarimiz yurtimizga olib kelindi. Chet elda qiyin ahvolga tushib qolgan 100 mingga yaqin fuqarolarimizga zarur yordamlar koʻrsatildi.
Pandemiya oqibatlarini yumshatish va bartaraf etish uchun davlat tomonidan jami 82 trillion soʻmlik kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi. Jumladan, Inqirozga qarshi jamgʻarma tashkil etilib, koronavirusga qarshi kurashish, aholi va korxonalarni qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq tadbirlarga byudjetdan 16 trillion soʻmdan ortiq mablagʻ yoʻnaltirildi. Shuningdek, davlat korxonalariga va 500 mingdan ziyod tadbirkorlik sub'yekti hamda qariyb 8 million fuqaroga jami 66 trillion soʻmlik soliq imtiyozlari, kredit muddatlarini uzaytirish va moliyaviy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha amaliy yordamlar berildi.
“Saxovat va koʻmak” umumxalq harakati doirasida fidoyi va olijanob vatandoshlarimizning faol ishtirokida 800 mingdan ziyod ehtiyojmand oilalarga 1 trillion soʻmdan ortiq moddiy yordam koʻrsatildi.
O‘z paytida koʻrilgan tezkor va tizimli choralarimiz natijasida ushbu xatarli kasallikning keng tarqalishiga yoʻl qoʻyilmadi. Yurtimizda osoyishta hayot, barqaror iqtisodiy rivojlanish davom etmoqda.
Karantin talablarini toʻgʻri qabul qilib, ularga amal qilgan, sabr-toqatli, olijanob xalqimizga, oʻta xatarli vaziyatda oʻzini ayamasdan mardona mehnat qilgan jonkuyar shifokorlarga, “Saxovat va koʻmak” umumxalq harakatida munosib ishtirok etgan barcha tadbirkor va fuqarolarimizga yana bir bor oʻzimning chuqur minnatdorchiligimni izhor etaman.
Pandemiyaga qarshi kurashda bizga amaliy koʻmak bergan Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti, xalqaro moliya institutlari, Rossiya, Xitoy, AQSh, Turkiya, Birlashgan Arab Amirliklari, Janubiy Koreya, Yaponiya, Germaniya kabi davlatlar rahbarlariga tashakkur bildiraman.
Mamlakatimiz bilan yaqin doʻstlik va hamkorlik aloqalarini mustahkamlashga munosib hissa qoʻshib kelayotgan chet davlatlarning hurmatli elchilari, xalqaro tashkilotlar vakillariga rahmat aytib, ezgu tilaklarimni bildirishdan mamnunman.
Hurmatli parlament a’zolari!
Qadrli doʻstlar!
Joriy yilda “Ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish” Davlat dasturiga muvofiq yangi O‘zbekistonni barpo etish boʻyicha barcha sohalarda islohotlarni qat’iy davom ettirdik.
Xalqaro valyuta jamgʻarmasi va xalqaro reyting agentliklari tahlillariga koʻra, bu yilgi sinovlarga qaramasdan, O‘zbekiston dunyoning sanoqli davlatlari qatorida ijobiy oʻsish sur’atlarini saqlab qoldi.

 Yevropa Ittifoqi tuzilmalari bilan  yaqin hamkorlikda mamlakatimizga kengaytirilgan savdo preferentsiyalari - “GSP ” tizimini tatbiq etish boʻyicha, muhim qadamlar tashlandi. Ushbu tizim kelgusida respublikamizda ishlab chiqariladigan 6 mingdan ziyod turdagi mahsulotlarni Yevropa bozoriga boj toʻlamasdan olib kirish imkonini beradi. Bu, oʻz navbatida, birgina toʻqimachilik mahsulotlarining yillik eksportini 300 million dollarga oshirish uchun sharoit yaratadi.
Joriy yilda mamlakatimizning xalqaro moliya bozorlariga chiqish imkoniyatlari yanada yaxshilandi, ilk bor milliy valyutada 2 trillion soʻmlik davlat yevroobligatsiyalari past foizlarda joylashtirildi.
Bu yil respublikamizda 197 ta yirik, minglab kichik va oʻrta korxonalar hamda infratuzilma ob'yektlari barpo etildi. Jumladan, “Navoiyazot”da ammiak va karbamid ishlab chiqarish kompleksi hamda azot kislotasi zavodi, Muborak, Gazli va Shoʻrtan neft-gaz korxonalarida suyultirilgan gaz ishlab chiqarish qurilmalari, Toshkent metallurgiya zavodi kabi yirik quvvatlar ishga tushirildi.
Birgina energetika sohasida xorijiy investorlar bilan davlat-xususiy sheriklik asosida 6 ta yangi elektr stantsiyasini barpo etish ishlari boshlandi. Ularning umumiy qiymati 2 milliard dollar boʻlib, 2 ming 700 megavatt quvvatga ega.
Toshkent shahrida 2 ta yangi metro stantsiyasi va ilk bor 18 kilometrlik yer usti metrosi foydalanishga topshirildi.
Qishloq xoʻjaligidagi islohotlar, yer maydonlari toʻliq xususiy klaster va kooperatsiyalarga berilgani paxtachilikda hosildorlikni bir yilda oʻrtacha 10 foizga oshirish imkonini yaratdi.
Meva-sabzavotchilik, gʻallachilik va chorvachilikda ham 500 ga yaqin klaster va kooperatsiyalar faoliyati yoʻlga qoʻyildi. Buning natijasida, pandemiyaning salbiy ta’siriga qaramasdan, 1 milliard dollarlik meva-sabzavot eksport qilindi.
Bu yil 91 ming gektar yer maydoni qaytadan foydalanishga kiritildi. 133 ming gektar yoki oʻtgan yilga nisbatan 2 barobar koʻp maydonda suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etildi.
Tadbirkorlikni keng qoʻllab-quvvatlash boʻyicha koʻplab imtiyoz va yengilliklar berildi. Tadbirkorlik sub'yektlariga 100 trillion soʻm yoki 2016 yilga nisbatan qariyb 4 barobar koʻp kreditlar ajratildi.
2020 yil aholini ijtimoiy himoya qilish borasida tub burilish yili boʻldi, desak, mubolagʻa boʻlmaydi.
Avvalo, aholining muayyan qatlami oʻrtasida kambagʻallik mavjudligini birinchi marta tan olib, uni qisqartirish boʻyicha keng qamrovli ishlarni boshladik.
Barcha tuman va shaharlarda, har bir mahallada ehtiyojmand oilalar, ayollar va yoshlar bilan manzilli ishlash boʻyicha mutlaqo yangi - “temir daftar” tizimi joriy etildi. Qisqa muddatda bu tizim orqali 527 ming fuqaroning bandligi ta’minlandi.
Bundan tashqari, oʻzini oʻzi band qilgan aholi uchun soliq imtiyozlari berilishi hamda koʻpgina cheklovlarning bekor qilinishi tufayli 500 ming nafar fuqaro mehnat faoliyatini qonuniy tarzda yoʻlga qoʻydi.
Dehqon xoʻjaligi va tomorqa yer egalariga 300 milliard soʻm imtiyozli kredit va subsidiya ajratilgani ham qishloq aholisini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashda yangi yoʻnalishga aylandi.
Toshkent shahri, Andijon, Jizzax, Qashqadaryo, Samarqand, Sirdaryo va Fargʻona viloyatlarida tashkil etilgan “IT-parklar”da 500 dan ortiq zamonaviy kompaniyalar ish boshladi.
Yakunlanayotgan yilda markazlashgan ichimlik suv ta’minotini yaxshilash uchun 3 trillion soʻm yoki 2016 yilga nisbatan 5 barobar koʻp mablagʻ ajratildi. Natijada aholining toza ichimlik suvi bilan ta’minlanish darajasi 73 foizga yetdi.
Birgina joriy yilda ijtimoiy nafaqa oluvchilar qamrovi 2 barobarga oshirilib, 1 million 200 ming nafarga yetkazildi. Ushbu maqsadlarga byudjetdan 2016 yilga nisbatan 5 barobar koʻp mablagʻ ajratildi.
Kichik yoshdagi bolalarni maktabgacha ta’lim bilan qamrab olish darajasi 4 yil davomida 2 barobar ortib, 60 foizga yetdi. Bogʻchalar soni esa 3 barobarga koʻpayib, 14 mingdan oshdi.
Bu yil oliy ta’limga qabul parametrlari 2016 yilga nisbatan 2,5 barobarga oʻsdi, yoshlarimizni oliy ta’lim bilan qamrab olish darajasi 9 foizdan 25 foizga yetdi.
Ehtiyojmand oilalarning mingga yaqin qizlari ilk bor oliy oʻquv yurtlariga alohida davlat grantlari asosida qabul qilindi.
O‘zbekiston “Ochiq ma’lumotlarni kuzatish” xalqaro indeksida 125 pogʻonaga koʻtarilib, 44-oʻrinni egalladi. Bunda davlat va jamiyat boshqaruvi sohasidagi 20 ta yoʻnalish boʻyicha koʻrsatkichlarni oshkor qilib borish amaliyoti joriy etilgani muhim ahamiyat kasb etdi.
“Iqtisodiy erkinlik” reytingida ham mamlakatimizning 26 pogʻona koʻtarilgani islohotlarimizning xalqaro maydondagi yana bir e’tirofi boʻldi.
Sud-huquq sohasi, jumladan, jinoiy jazolarni liberallashtirish borasidagi islohotlarimiz ham izchil davom ettirildi. Natijada bu yil sudlangan shaxslarning 74 foiziga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan jazolar tayinlandi.
Jazo muddatini oʻtayotgan va tuzalish yoʻliga qat’iy kirgan 616 nafar fuqaro afv etildi.
Sudlar mustaqilligi ta’minlanishi natijasida joriy yilning oʻzida 719 nafar fuqaroga nisbatan oqlov hukmi chiqarildi.
O‘zbekiston fuqarolari qayerda boʻlmasin, ularning konstitutsiyaviy huquqlari ishonchli himoya qilinmoqda. “Mehr-3” operatsiyasi amalga oshirilib, Suriyadan yana 98 nafar fuqaro, asosan ayollar va bolalar Vatanimizga olib kelingani buning yaqqol tasdigʻidir.
Jahonda kechayotgan murakkab geosiyosiy jarayonlar, koronavirus pandemiyasi va global iqtisodiy inqiroz sharoitida O‘zbekiston ochiq va pragmatik tashqi siyosatni faol olib bormoqda. Xalqaro maydondagi qat’iy sa’y-harakatlarimiz natijasida yurtimizning nufuzi va obroʻ-e’tibori tobora yuksalmoqda.
Mamlakatimiz tarixda birinchi marta Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari boʻyicha kengashiga a’zo etib saylandi. Yaqinda AQSh davlat departamenti tomonidan O‘zbekiston diniy erkinlik sohasidagi “maxsus kuzatuvdagi davlatlar” roʻyxatidan chiqarilgani ham keng koʻlamli demokratik islohotlarimizning e’tirofidir.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining oliy minbaridan ilgari surgan global va mintaqaviy tashabbuslarimiz dunyo hamjamiyati tomonidan katta qiziqish bilan qabul qilinib, qoʻllab-quvvatlanmoqda.
Qadrli xalq noiblari!
Aziz yurtdoshlar!
Barchangizga ma’lumki, kirib kelayotgan 2021 yilda O‘zbekiston Respublikasining davlat mustaqilligiga 30 yil toʻladi. Albatta, bu tarixiy sanani siz, azizlar va butun xalqimiz bilan birgalikda “Yangi O‘zbekistonda erkin va farovon yashaylik!” degan ezgu gʻoya asosida keng bayram qilamiz.
Bugun kelgusi yil uchun reja va dasturlarimizni aniq belgilab olar ekanmiz, mustaqillik yillarida erishgan yutuqlarimizni yanada mustahkamlab, eng muhim va ustuvor sohalarni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratamiz, albatta.
Ta’kidlash kerakki, pandemiya barchamizga tibbiyotning birlamchi boʻgʻini - tez yordam xizmati, sanitariya-epidemiologiya tizimini tubdan isloh qilish muhim hayotiy zarurat ekanini yana bir bor koʻrsatdi.
Hozirgi vaqtda dunyoning boshqa mintaqalarida kuzatilayotgan “pandemiyaning navbatdagi toʻlqini” va u bilan bogʻliq xavf-xatarlar hammamizni yanada hushyor va ogoh boʻlishga undamoqda.
Buyuk ajdodimiz Imom Moturidiy hazratlarining “Tiriklik hikmatini sogʻliqda, deb bilgin”, degan chuqur ma’noli soʻzlari naqadar toʻgʻri ekanini hayotning oʻzi bugun qayta-qayta isbotlamoqda.
Shu bois mavjud imkoniyat va salohiyatimiz, pandemiya davrida orttirgan tajribamiz hamda xorijdagi ilgʻor yutuqlardan foydalanib, aholi salomatligini asrash va mustahkamlash borasidagi tub islohotlarimizni yangi bosqichga koʻtarishimiz zarur. Bunda aholi, ayniqsa, yoshlarimiz oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini keng targʻib etish - eng ustuvor yoʻnalishlardan biri boʻlishi lozim.
Umuman, har qanday jamiyat taraqqiyotida uning kelajagini ta’minlaydigan yosh avlodning sogʻlom va barkamol boʻlib voyaga yetishi hal qiluvchi oʻrin tutadi. Shu sababli biz islohotlarimiz koʻlami va samarasini yanada oshirishda har tomonlama yetuk, zamonaviy bilim va hunarlarni puxta egallagan, azmu shijoatli, tashabbuskor yoshlarimizga tayanamiz.
Biz oʻz oldimizga mamlakatimizda Uchinchi Renessans poydevorini barpo etishdek ulugʻ maqsadni qoʻygan ekanmiz, buning uchun yangi Xorazmiylar, Beruniylar, Ibn Sinolar, Ulugʻbeklar, Navoiy va Boburlarni tarbiyalab beradigan muhit va sharoitlarni yaratishimiz kerak. Bunda, avvalo, ta’lim va tarbiyani rivojlantirish, sogʻlom turmush tarzini qaror toptirish, ilm-fan va innovatsiyalarni taraqqiy ettirish milliy gʻoyamizning asosiy ustunlari boʻlib xizmat qilishi lozim.
Ushbu maqsad yoʻlida yoshlarimiz oʻz oldiga katta marralarni qoʻyib, ularga erishishlari uchun keng imkoniyatlar yaratish va har tomonlama koʻmak berish - barchamiz uchun eng ustuvor vazifa boʻlishi zarur. Shundagina farzandlarimiz xalqimizning asriy orzu-umidlarini roʻyobga chiqaradigan buyuk va qudratli kuchga aylanadi.
Shu maqsadda “Yangi O‘zbekiston - maktab ostonasidan, ta’lim-tarbiya tizimidan boshlanadi”, degan gʻoya asosida keng koʻlamli islohotlarni amalga oshiramiz.
Birinchidan, yosh avlodga bogʻcha, maktab va oliygohda sifatli ta’lim-tarbiya berishni yoʻlga qoʻyamiz, ular jismoniy va ma’naviy sogʻlom, vatanparvar insonlar boʻlib ulgʻayishi uchun barcha kuch va imkoniyatlarni safarbar etamiz.
Ikkinchidan, yoshlarni zamonaviy bilim va tajribalar, milliy va umumbashariy qadriyatlar asosida mustaqil va mantiqiy fikrlaydigan, ezgu fazilatlar egasi boʻlgan insonlar etib voyaga yetkazamiz.
Uchinchidan, oʻgʻil-qizlarimizni mehnat bozorida talab yuqori boʻlgan zamonaviy kasb-hunarlarga oʻrgatish, ularda tadbirkorlik koʻnikmalari va mehnatsevarlik fazilatlarini shakllantirish hamda tashabbuslarini roʻyobga chiqarish, ish va uy-joy bilan ta’minlashga ustuvor ahamiyat qaratamiz.
Bir soʻz bilan aytganda, bola tugʻilganidan boshlab, 30 yoshgacha boʻlgan davrda uni har tomonlama qoʻllab-quvvatlaydigan, hayotda munosib oʻrin topishi uchun koʻmak beradigan, yaxlit va uzluksiz tizim yaratiladi.
Dunyo tajribasi shuni koʻrsatadiki, yosh avlodni har tomonlama barkamol etib voyaga yetkazish uchun sarflangan sarmoya jamiyatga oʻn, yuz barobar koʻp foyda keltiradi.
Buyuk bobokalonimiz Abu Ali ibn Sino, bundan ming yil oldin “Dovyurak va botir insonlar kelajakda sodir boʻladigan qiyinchiliklardan qoʻrqmaydi”, deb bejiz aytmagan.
Yaqinda Qashqadaryo, Xorazm viloyatlarida va Toshkent shahrining Chilonzor tumanida boʻlib oʻtgan uchrashuvlarda yoshlarimiz tomonidan bildirilgan dadil fikr va tashabbuslar meni juda quvontirdi.
Ayniqsa, kuni kecha Yoshlar forumida oʻgʻil-qizlarimizning yonib turgan koʻzlarida ulkan azmu shijoatni, bilimga tashnalik va yangilikka intilishni koʻrib, yanada ruhlandim va ulardan kuch oldim. Ibn Sino bobomiz aytgan dovyurak va botir yoshlar aynan shu farzandlarim ekaniga yana bir bor amin boʻldim.
Agar katta avlodning bilimi va tajribasini, uzoqni koʻra olish fazilatlarini, yoshlarimizdagi gʻayrat-shijoat, mardlik va fidoyilik bilan birlashtira olsak, koʻzlagan marralarga albatta yetamiz.
Yangi O‘zbekistonni ana shunday bilimli va bunyodkor yoshlarimiz bilan birgalikda barpo etamiz.
Ana shu muhim yoʻnalishlarda boshlagan ishlarimizni davom ettirish va yangi, yuksak bosqichga koʻtarish maqsadida kirib kelayotgan 2021 yilga mamlakatimizda “Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”, deb nom berishni taklif etaman.
2021 yil nomida belgilangan sohalarni tubdan isloh qilish

va yanada rivojlantirish boʻyicha quyidagi keng koʻlamli ishlarni amalga oshirishimiz lozim.
Birinchidan, bola dunyoga kelganidan boshlab, unda aynan maktabgacha boʻlgan yoshda aqliy faollik oshadi, axloqiy-estetik va jismoniy xislatlar shakllanadi.
Shu bois ham kelgusi yillarda maktabgacha ta’lim sohasini rivojlantirish borasidagi strategik maqsadimiz - bogʻcha yoshidagi har bir bolani ushbu ta’lim yoʻnalishi bilan toʻliq qamrab olish uchun zarur sharoitlarni yaratishdan iborat.
Kelgusi yil yakuni bilan maktabgacha ta’lim qamrovini 65 foizga, 2023 yil oxirida esa 75 foizga yetkazishimiz kerak. Bu ishlarga byudjetdan 600 milliard soʻm subsidiya berish hisobidan qoʻshimcha ravishda 2 mingta nodavlat bogʻcha tashkil etilib, xususiy sektor ulushi 25 foizga yetkaziladi.
Shuningdek, 2021 yilda maktabga tayyorlashning bepul tizimi bilan 560 ming nafar 6 yoshli bolalar yoki ularning 82 foizi qamrab olinadi.
Uzoq qishloqlarda maktabgacha ta’limning muqobil shakllari yanada kengaytiriladi. Bunda YuNISEF hamda Jahon banki bilan hamkorlikda imkoniyati cheklangan bolalar uchun maktabgacha ta’limni uyda berish modeli ham yoʻlga qoʻyiladi.
Ikkinchidan, maktab ta’limini tubdan yaxshilash va uning sifatini oshirish, muallimlarga munosib sharoit yaratish borasidagi islohotlar jadal davom ettiriladi.
Kelgusi yili 30 ta yangi maktab qurish, 320 ta maktabni ta’mirlash va moddiy-texnik bazasini yaxshilash maqsadida byudjetdan 2 trillion soʻm ajratiladi.
Sohada yagona “elektron ta’lim” tizimini joriy etishga kelgusi 2 yilda 250 milliard soʻm yoʻnaltiriladi.
Ta’lim sifatini tubdan yaxshilash maqsadida, avvalo, oʻquv dasturlari, oʻqituvchi va domlalar uchun metodik qoʻllanmalarni ilgʻor xalqaro mezonlarga moslashtirish lozim.
Bolalarning tahliliy va kreativ fikrlash qobiliyatini rivojlantirish uchun ularga sermazmun va tushunarli darsliklar yaratish zarur. Bu borada kelgusi oʻquv yilida boshlangʻich sinflarda davlat ta’lim standarti oʻrniga, ilgʻor xorijiy tajriba asosida, bolaga ortiqcha yuklama bermaydigan “Milliy oʻquv dasturi” joriy etiladi.
Umumta’lim maktablaridagi ta’lim sifati poytaxtda ham, olis qishloqlarda ham yuqori boʻlishi shart. Buning uchun chekka hududlarda maktablarni malakali kadrlar bilan ta’minlash, ta’lim sifatini yaxshilash boʻyicha alohida dastur amalga oshiriladi. Jumladan, boshqa tumandagi olis maktabga borib, dars beradigan oʻqituvchilar oyligiga 50 foiz, boshqa viloyatga borib ishlasa - 100 foiz ustama haq toʻlanadi.
Shuningdek, hududlarda xususiy maktablar faoliyatini ragʻbatlantirish uchun byudjetdan subsidiyalar ajratiladi.
Yoshlarning iqtidori va salohiyatini toʻgʻri yoʻnaltirishga qaratilgan uzluksiz tizim yaratiladi.
Kelgusi yilda yurtimizda 10 ta Prezident maktabi, kimyo-biologiya, matematika, axborot texnologiyalariga ixtisoslashgan 197 ta maktab oʻz faoliyatini boshlaydi.
Iqtidorli oʻgʻil-qizlarimizning yuqori texnologiyalar va bilimlarni chuqur oʻzlashtirishiga keng sharoit yaratish hamda raqobatbardosh milliy kadrlarning yangi avlodini tayyorlash maqsadida Toshkent shahrida yangi zamonaviy universitet tashkil etamiz. Ushbu oliygohda chet eldagi yetakchi olimlar va professor-oʻqituvchilar jalb qilinib, yoshlarga eng zamonaviy dasturlar asosida ta’lim-tarbiya beriladi.
Bolalarimizning mehnat koʻnikmalarini maktab davridan boshlab shakllantirib borish maqsadida “kasbga oʻrgatish tizimi” joriy etiladi.
Yana bir masala - pedagoglar malakasini oshirish, ularning mashaqqatli mehnatini ragʻbatlantirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Ma’lumki, muallimlar hozirgi vaqtda har 5 yilda malaka oshiradi. Bundan buyon ularning “hayot davomida oʻqish” tamoyili asosida oʻz malakasini uzluksiz oshirib borishi yoʻlga qoʻyiladi.
Shuningdek, oʻqituvchilarning oʻz fanini bilishi, pedagogik mahorati va psixologik tayyorgarligidan kelib chiqib, toifa berish mezonlari ham qayta koʻrib chiqiladi.
Yana bir bor takrorlayman, jamiyatda oʻqituvchi kasbi eng nufuzli va obroʻli kasb boʻlishi lozim. Muallimlarimiz bolalarga sifatli ta’lim berish va oʻz ustida ishlashdan boshqa narsa haqida oʻylamasligi uchun davlat barcha sharoitlarni yaratib berishi zarur. Shu bois oʻqituvchi, murabbiy va metodistlar mehnatiga munosib haq toʻlash boʻyicha boshlagan ishlarimiz kelgusi yilda ham davom ettiriladi. Buning uchun xalq ta’limi xodimlarini ragʻbatlantirish hududiy jamgʻarmalariga 330  milliard soʻm yoʻnaltiriladi.
Shu bilan birga, 240 mingdan ziyod maktab oʻqituvchilariga sinf rahbarligi uchun ustama toʻlovlar 1,5 barobarga oshirilib, byudjetdan 400 milliard soʻm qoʻshimcha mablagʻ ajratiladi.
Uchinchidan, oliy ta’limning qamrovi va sifatini oshirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Keyingi yildan boshlab oliy ta’limga ajratiladigan davlat grantlari soni kamida 25 foizga oshiriladi.
Oliy oʻquv yurtlariga qabul qilishda ehtiyojmand oilalar qizlari uchun grantlar sonini 2 barobarga koʻpaytirib, 2 mingtaga yetkazamiz. A’lo baholarga oʻqiyotgan, ijtimoiy himoyaga muhtoj qizlar uchun maxsus stipendiyalar joriy etiladi.
Hozirgi vaqtda yoshlar eng nufuzli oliygohlarga kirish uchun intiladi, lekin oliy oʻquv yurtlari oʻrtasida bilimli va iqtidorli yoshlarni jalb qilish boʻyicha raqobat yoʻq. Shu sababli xususiy oliygohlarga ham zarur mutaxassislarni tayyorlash boʻyicha davlat buyurtmasi berish tizimi yoʻlga qoʻyiladi.
Oliygohlar va ta’lim tizimining quyi boʻgʻinlari oʻrtasidagi uzviylikni kuchaytirish maqsadida 65 ta akademik litsey oliy oʻquv yurtlari tasarrufiga oʻtkaziladi. Shuningdek, 187 ta texnikum ham oʻz yoʻnalishi boʻyicha turdosh oliygoh va tarmoq korxonalariga biriktiriladi.
Nufuzli xorijiy universitetlar, ilmiy va innovatsion markazlar bilan aloqalarni kuchaytirish, ular bilan kadrlar tayyorlash boʻyicha hamkorlikni yanada kengaytirishimiz zarur.
Shu munosabat bilan kelgusi yilda “El-yurt umidi” jamgʻarmasi orqali yetakchi xorijiy oliy oʻquv yurtlarining magistratura va doktoranturasida oʻqishga yuboriladigan yoshlar soni 5 barobarga oshiriladi. Bu dastur orqali ilk bor bakalavr yoʻnalishida chet ellarga 100 nafar oʻgʻil-qizlarimizni yuboramiz. Keyingi yillardan ularning soni 2-3 barobarga koʻpaytiriladi.
Yangi yilda yurtimizdagi 30 ta yetakchi oliygohga oʻquv dasturlarini ishlab chiqish, qabul kvotasi va moliyaviy masalalarni mustaqil hal qilish huquqi beriladi.
Toʻrtinchidan, mamlakat taraqqiyotining zamini, hech shubhasiz, ilm-fan va innovatsiyalardir.
Kelgusi yilda ilm-fan sohasida oliygohlar va ilmiy tashkilotlardagi doktorantlar soni 4,5 mingtaga yetkaziladi yoki 2017 yilga nisbatan 3 barobarga oshiriladi. Ushbu maqsadlar uchun byudjetdan qoʻshimcha 240 milliard soʻm ajratiladi.
Ilgʻor xalqaro amaliyot asosida dotsent va professor ilmiy unvonlari, falsafa va fan doktori ilmiy darajalarini berish vakolati oʻz yoʻnalishi boʻyicha nufuzli boʻlgan oliygohlarning ilmiy kengashlariga oʻtkaziladi.
Joriy yilda ilk bor matematika, kimyo-biologiya va geologiya fanlarini ta’lim va ilmning ustuvor yoʻnalishi sifatida belgilab, ularni kompleks rivojlantirish choralari koʻrildi. Jumladan, 98 ta ixtisoslashgan maktablar hamda Geologiya fanlari universiteti tashkil etildi. O‘quv dasturlari tubdan qayta koʻrib chiqildi, oʻqituvchilarning ish haqi oshirildi.
Endi keyingi yil uchun ustuvor ilm-fan yoʻnalishlarini belgilab olishimiz kerak.
Agar tarixga nazar tashlaydigan boʻlsak, dunyodagi deyarli barcha kashfiyot va texnologiyalarni yaratishda fizika fani fundamental asos boʻlganini koʻramiz. Haqiqatan ham, fizika qonuniyatlarini chuqur egallamasdan turib, mashinasozlik, elektrotexnika, IT, suv va energiyani tejaydigan texnologiyalar kabi bugun zamon talab qilayotgan sohalarda natijaga erishib boʻlmaydi.
Buyuk mutafakkir shoirimiz Mir Alisher Navoiy oʻz davrida yoshlarga murojaat qilib, “Quyoshliq istasang, kasbi kamol et”, deb yozganlar. Chindan ham, odamlarga quyoshdek beminnat nur taratishni, yaxshilik qilishni istaydigan inson, kamolotga intilib, turli ilm va kasb-hunarlarni oʻzlashtirishi lozim.
Hozirgi davrda xorijiy tillarni mukammal oʻrganmasdan turib, buyuk bobomiz aytgan ana shunday marralarga erishib boʻlmaydi, desak, adashmagan boʻlamiz.
Bunday oʻtkir talabga amal qilib, kelgusi yilda fizika va chet tillarini oʻrganishni ustuvor yoʻnalish etib belgilashni taklif etaman.
Shu maqsadda kelgusi yilda ta’limning barcha boʻgʻinlarida ushbu fanlarni oʻqitish sifatini tubdan oshirish, ixtisoslashgan maktablar ochish, malakali pedagoglarni jalb etish kabi tizimli ishlar amalga oshiriladi.
Fizika boʻyicha Ahmad Fargʻoniy nomidagi xalqaro fan olimpiadasi tashkil etiladi. Shuningdek, fizika yoʻnalishida ilmiy izlanishlar koʻlami va sifatini oshirish, yosh olimlarga zarur shart-sharoitlarni yaratish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar amalga oshiriladi.
Beshinchidan, yoshlar oʻrtasida bandlikni ta’minlash va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash masalasi e’tiborimiz markazida boʻladi.
Buning uchun kelgusi yilda professional ta’lim tizimi mehnat bozoridagi talab va xalqaro andozalarga mos yangicha yondashuvlar asosida isloh qilinadi.
Bundan buyon ishchi kasblar boʻyicha talab qoʻyishda malaka asosiy oʻringa chiqadi.
Shuning uchun Hukumat kelgusi yil 1 yanvardan talab yuqori boʻlgan ishchi kasblar boʻyicha fuqarolarning malaka darajasini tasdiqlash tizimini joriy etsin.
Xabaringiz bor, Yoshlar forumidagi uchrashuvimizda yoshlar tadbirkorligi va bandligini ta’minlash uchun 100 million dollar ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qildik.
Bundan tashqari, yoshlarning biznes loyihalarini kreditlash hamda ularni kasb-hunarga oʻqitish uchun 1 trillion soʻm va 50 million dollar ajratiladi.
Oltinchidan, ehtiyojmand oilalarning farzandlari, chin yetim, nogironligi boʻlgan va davolanishga muhtoj bolalarga alohida mehr-muruvvat koʻrsatish boʻyicha yangi tizim joriy etiladi.
Hozirgi kunda respublikamizda alohida e’tiborga muhtoj 18 yoshgacha boʻlgan 150 ming nafar farzandlarimiz bor. Ularning ta’lim olishi, aniq bir kasbni egallashi uchun koʻmaklashish, ogʻir kasallikka chalinganlarni davolash, chin yetimlarga hayotda oʻz oʻrnini topishga yordam berish, uy-joy bilan ta’minlash - nafaqat vazifamiz, avvalo, insoniy burchimizdir.
2021 yilda birinchi marta byudjetdan 900 nafar chin yetim yoshlarni uy-joy bilan ta’minlashga 50 milliard soʻm ajratiladi.
Umuman, bunday ezgu ishlarni tizimli yoʻlga qoʻyish uchun Bolalarni qoʻllab-quvvatlash jamoat fondini tashkil etib, unga byudjetdan 100 milliard soʻm yoʻnaltirsak, oʻylaymanki, sizlar ham bu tashabbusni qoʻllab-quvvatlaysiz. Bu mablagʻlar yil davomida koʻpaytirib boriladi.
Bu tashabbus umumxalq harakatiga aylanishi, saxovatpesha hamyurtlarimiz ushbu xayrli ishga munosib hissa qoʻshishiga ishonchim komil.
Oliy Majlis palatalari Bolalarni qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi faoliyatini qonun darajasida mustahkamlab, bu borada faollik koʻrsatgan yurtdoshlarimizni ragʻbatlantirishni ham nazarda tutishi maqsadga muvofiq. Shuningdek, Bolalar Ombudsmani toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilishning ham vaqti-soati keldi.
Umuman yoshlarimizni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha yuqorida qayd etilgan forumda juda koʻplab masalalar yechimini kelishib oldik. Shuning uchun bugun ular toʻgʻrisida batafsil toʻxtalmadim.
Barchamiz uchun endigi vazifa - ushbu tashabbus va takliflarni toʻliq amalga oshirishdan iborat.
Hurmatli yigʻilish ishtirokchilari!
2021 yil uchun yana bir muhim yoʻnalish sifatida belgilangan tibbiyot sohasida quyidagi ustuvor vazifalarga alohida e’tibor qaratiladi.
Birinchidan, kelgusi yilda ham koronavirus pandemiyasiga qarshi kurashni tizimli ravishda davom ettirish - eng muhim vazifalarimizdan biri boʻladi.
Bu ishlar uchun 2021 yil davlat byudjetida 3 trillion soʻm zaxira shakllantirildi. Ushbu mablagʻlar hisobidan, albatta, aholini koronavirusga qarshi emlash tadbirlari ham amalga oshiriladi.
Sanitariya-epidemiologiya xizmati sifatini oshirish, uning moddiy-texnik bazasini yaxshilash va zamonaviy laboratoriyalar tashkil etishga 200 million dollar yoʻnaltiriladi.
Pandemiya saboqlaridan kelib chiqqan holda, tibbiyot sohasini raqamlashtirish koʻlami yanada kengaytiriladi. Jumladan, barcha tibbiyot muassasalarida masofaviy xizmatlarni koʻpaytirish, poliklinika va kasalxonalarni elektron ish yuritishga oʻtkazish choralari koʻriladi. Shuningdek, respublika ixtisoslashgan tibbiyot markazlari va ularning filiallari oʻrtasida telemeditsina yoʻlga qoʻyilib, diagnostika va davolash uchun joylardagi imkoniyatlar yanada kengaytiriladi.
Ikkinchidan, ona va bola sogʻligʻiga e’tibor - jamiyatga, kelajakka e’tibordir.
Shu maqsadda keyingi yildan boshlab 15 yoshgacha boʻlgan bolalar va homilador ayollarga 7 turdagi vitaminlar, bolalar uchun parazitar kasalliklarga qarshi dori vositalari bepul tarqatiladi. Bu jarayon bilan 2021 yilda - 11 million nafar, 2022 yilda - 17 million nafar aholi qamrab olinadi va bu ishlarga 100 milliard soʻm mablagʻ yoʻnaltiriladi.
Ayollar va bolalarni yod, temir, foliy kislotasi, vitaminlar va parazitlarga qarshi dorilar bilan bepul ta’minlash orqali aholi oʻrtasida kamqonlik 25 foizga kamaytiriladi.
Uchinchidan, tibbiyotning birlamchi boʻgʻinini kuchaytirish, ayniqsa, qishloq va mahallalarda tibbiy xizmatni sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish zarur.
Bu borada birlamchi boʻgʻinda umumiy amaliyot shifokori oʻrniga oilaviy shifokor va unga yordamchi sifatida 5 nafar oʻrta tibbiyot xodimidan iborat “tibbiy brigadalar” tashkil etiladi.
Har bir mahallada, eng avvalo, 5 yoshgacha bolalar, shuningdek, tugʻish yoshidagi va homilador ayollar, nogironligi boʻlganlar, qon-tomir, onkologik, endokrin kabi kasalliklarga moyilligi boʻlgan fuqarolar bilan ishlashning alohida tizimi joriy etiladi.
Shu bilan birga, davlat tomonidan bepul tibbiy xizmatlar va dori vositalari roʻyxati qayta shakllantirilib, ular bilan aholini kafolatli ta’minlash tizimi bosqichma-bosqich yoʻlga qoʻyiladi.
Shuningdek, tibbiy xizmatlar koʻrsatishda birlamchi boʻgʻin qamrovini kengaytirish maqsadida kelgusi 3 yilda 315 ta “oilaviy shifokor” punkti va 85 ta oilaviy poliklinika ishga tushiriladi.
Bundan tashqari, “qishloq shifokori” dasturi doirasida olis hududlarda ish boshlaydigan mingdan ortiq vrachga 30 million soʻmdan yordam puli beriladi hamda ular xizmat uylari bilan ta’minlanadi.
Olis va chekka hududlarda birlamchi va ixtisoslashgan tibbiy yordam koʻrsatish va ehtiyojmand aholi uchun skrining tadbirlariga xususiy shifoxonalar ham jalb etilib, ularga subsidiya ajratiladi.
O‘rta boʻgʻin tibbiyot xodimlari - hamshira va feldsherlarning obroʻsi va mavqeini oshirishga alohida urgʻu beramiz. Jumladan, 47 ta Ibn Sino nomidagi texnikumlarni har yili bitiradigan 20 mingdan ortiq oʻgʻil-qizlarimiz tibbiyotning bir nechta sohalarida kasb egasi boʻlib chiqadi. Shuningdek, oʻrta boʻgʻin tibbiyot xodimlariga “hamshiralik ishi” bilan mustaqil shugʻullanish uchun ruxsat beriladi.
Toʻrtinchidan, hozirgi kunda 12 mingdan ziyod fuqarolarimiz oq qon va ogʻir irsiy gematologik kasallikdan aziyat chekmoqda.
Shu sababli kelgusi yilda onko-gematologiya sohasi hamda davolash qiyin boʻlgan kasalliklar boʻyicha murakkab diagnostika va tibbiy amaliyotlar uchun byudjetdan 250 milliard soʻm ajratiladi.
O‘tkir buyrak yetishmovchiligi boʻlgan 5 mingdan ortiq bemor esa ilk bor bepul gemodializ xizmati bilan qamrab olinadi va shu maqsadlar uchun byudjetdan 140 milliard soʻm yoʻnaltiriladi.
Shuningdek, endokrin kasalliklarni aniqlash va davolash maqsadida hududiy shifoxonalarda maxsus boʻlimlar tashkil etiladi. Buning uchun 2021 yilda byudjetdan 150 milliard soʻm ajratiladi.
Yana bir masala - aholimizning katta qismini qiynaydigan oʻtkir qon-tomir kasalliklari boʻyicha 35 ta tumanlararo markaz tashkil etamiz. Ushbu markazlar aholiga infarkt va insult holatlarida tezkor va malakali tibbiy yordam koʻrsatish orqali oʻlim va nogironlikni kamaytirishga xizmat qiladi. Shu tariqa har yili kamida 30 ming nafar insonning hayoti saqlab qolinadi.
Beshinchidan, jismoniy tarbiya va sportni yanada ommalashtirish - aholi salomatligini ta’minlashda muhim omildir.
Kelgusi yilda 70 ta jismoniy tarbiya va sport muassasasi, 16 mingta bogʻcha va maktablarni sport jihozlari bilan ta’minlashga 100 milliard soʻm ajratiladi. Shuningdek, barcha tuman markazlari va shaharlarda maxsus piyodalar va velosiped yoʻlaklari barpo etiladi.
Aholini ommaviy sport turlariga keng jalb qilish orqali 2021 yilda qamrov hozirgi 19 foizdan 25 foizga yetkaziladi.
Sport haqida gapirganda, yana bir muhim vazifa oldimizda turganini ta’kidlab oʻtmoqchiman.
Yaqinda Osiyo olimpiya kengashi 2025 yilda Yoshlar oʻrtasida Osiyo oʻyinlarini Toshkent shahrida oʻtkazish boʻyicha qaror qabul qildi. Bu mamlakatimizga koʻrsatilgan katta ishonch, desak, toʻgʻri boʻladi. Ayni vaqtda buning mas’uliyati ham katta ekanini, oʻylaymanki, barchamiz yaxshi tushunamiz. Qit’amiz miqyosidagi ushbu musobaqaga hozirdan boshlab puxta tayyorgarlik koʻrishimiz lozim.
Oltinchidan, xalqimizning madaniy-ma’rifiy hayotini yuksaltirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi.
Bunda madaniyat va san’at muassasalari faoliyatini jonlantirish, ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlashga byudjetdan 420 milliard soʻm yoʻnaltiriladi. Jumladan, hududlarda 22 ta teatr va madaniyat ob'yekti quriladi va rekonstruktsiya qilinadi.
Toshkent shahrining markazida Milliy akademik drama teatri, mashhur yapon arxitektori Tadao Ando loyihasi asosida yangi san’at muzeyi, zamonaviy kutubxona hamda Alisher Navoiy nomidagi xalqaro ijod maktabidan iborat madaniyat va ma’rifat majmuasini barpo etish boʻyicha amaliy ishlar boshlanadi. Mustaqilligimizning 30 yilligiga bagʻishlab poytaxtimiz markazida “Istiqlol” majmuasi qad rostlaydi.
Ilgari koʻp yillar davomida oʻtkazib kelingan Toshkent xalqaro kinofestivali “Ipak yoʻli durdonasi” - Toshkent xalqaro kinofestivali nomi bilan qayta tashkil etiladi.
Shu oʻrinda yana bir muhim masalaga alohida toʻxtalib oʻtmoqchiman. Boy tariximiz durdonasi boʻlgan madaniy merosimizni asrab-avaylab, kelajak avlodlar uchun bezavol yetkazishimiz zarur. Hozirgi vaqtda ularning soni 7 mingdan ziyodni tashkil etadi.
Afsuski, keyingi paytlarda bebaho madaniy merosimiz boʻlgan ayrim obidalarimizga zarar yetkazish holatlari uchrayotgani bu borada e’tibor susayganidan dalolat beradi. Bu ish nafaqat Madaniyat vazirligi, balki mahalliy hokimliklar, mahalla, ommaviy axborot vositalari va keng jamoatchilikning ham diqqat markazida boʻlishi kerak.
Hukumat bir oy muddatda madaniy meros ob'yektlarining hisobini yuritish, saqlash va himoyasini ta’minlash boʻyicha alohida dastur qabul qilishi lozim.
Qadrli xalq vakillari!
Yangi yilda iqtisodiy islohotlarning pirovard maqsadi kambagʻallikni qisqartirish va aholi farovonligini oshirishdan iborat boʻladi. Ushbu strategik maqsadlarga hamma uchun teng imkoniyat yaratadigan yuqori iqtisodiy oʻsish hisobiga erishiladi.
Soʻnggi 4 yilda iqtisodiyotimizning barcha jabhalariga bozor mexanizmlarini joriy etish borasida jiddiy qadamlar tashlandi. Endigi vazifa - chuqur tarkibiy islohotlar orqali uzoq muddatli barqaror oʻsishning poydevorini yaratishdan iborat. Shularni inobatga olib, keyingi yilda quyidagi yoʻnalishlarda keng qamrovli ishlarni amalga oshiramiz.
Birinchidan, kambagʻallikni qisqartirish borasida kompleks yondashuv va nostandart usullarni joriy etamiz.
Bir haqiqatni aniq tushunib olishimiz kerak - kambagʻallik masalasi kredit, ijtimoiy nafaqa yoki uy berish bilan oʻz-oʻzidan hal boʻlib qolmaydi. Buning uchun ta’lim, sogʻliqni saqlash, kasb-hunarga oʻqitish, ichimlik suv, energiya va yoʻl infratuzilmasi bilan bogʻliq kompleks muammolarni hal etib borish kerak.
Nima uchun biz “temir daftar”ni joriy etdik? Bundan maqsad - ehtiyojmand aholini toʻgʻri aniqlash va shu asosda, ular bilan manzilli ishlashni tashkil etishdir.
Kelgusi yildan toʻliq ishga tushadigan “Ijtimoiy reyestr”da “temir daftar”dagi barcha ma’lumotlar qamrab olinib, ehtiyojmand oilalarga 30 dan ziyod ijtimoiy xizmatlar elektron shaklda koʻrsatiladi.
Birinchi navbatda, kambagʻal aholining asosiy ehtiyojlarini kafolatli ta’minlashimiz lozim. Bu masalada xalqaro ekspertlar bilan chuqur tahlil asosidagi hisob-kitoblar yakuniga yetkazilmoqda. Kelgusi yil 1 martdan boshlab aholining minimal iste’mol xarajatlari miqdori e’lon qilinadi.
Hukumat ikki oy muddatda ijtimoiy kafolatlarni bir tizimga keltirib, ularni minimal me’yorlar darajasida bosqichma-bosqich ta’minlash boʻyicha dastur ishlab chiqsin.
“Temir daftar”ga kiritilgan har bir fuqaroni kambagʻallikdan chiqarish boʻyicha “motivatsiya, koʻnikma va moliyaviy koʻmak” tamoyili asosida yangi mexanizm joriy etiladi.
Kambagʻallikdan chiqib ketish uchun eng muhim omil - bu insonning intilishi, oʻz kuchiga tayangan holda, aniq maqsad sari harakati boʻlishi kerak. Shu maqsadda kelgusi yili mahallalarda aholini kasb-hunarga oʻqitish boʻyicha mingdan ziyod markazlar tashkil etiladi.Bunda kasb-hunarga oʻqitilgan har bir shaxs uchun oʻquv markazlariga 1 million soʻmgacha subsidiya berilib, buning uchun byudjetdan 100 milliard soʻm ajratiladi. O‘quv kurslarini tamomlab, oʻz biznesini boshlamoqchi boʻlgan fuqarolarga asbob-uskuna xarid qilish uchun 7 million soʻmgacha subsidiyalar beriladi.
Shuningdek, har bir tumanning imkoniyati va rivojlanish yoʻnalishidan kelib chiqib, dehqonchilik bilan shugʻullanadigan oilalarga 10 sotixdan 1  gektargacha yer maydonlari ajratiladi.
Ehtiyojmand aholi bandligini ta’minlashga Bandlikka koʻmaklashish hamda Jamoat ishlari jamgʻarmalaridan 500 milliard soʻm yoʻnaltiriladi.
Pandemiya sharoitida oʻz ishini yoʻqotgan aholini kambagʻallikka tushib qolishiga yoʻl qoʻymasligimiz kerak. Shuning uchun kelgusi yildan boshlab yangicha tizim joriy etiladi. Unga koʻra, vaqtincha ishsizlik nafaqasi 3 barobar oshiriladi va bunda 6 ta hujjat talab etiladigan eski byurokratik tartib bekor qilinadi.
Kambagʻallikni qisqartirish borasida hududlardagi haqiqiy holatga baho berish, amalga oshirilayotgan ishlar ijrosini nazorat qilish Oliy Majlis palatalari va mahalliy Kengashlarning diqqat markazida boʻlishi lozim.
Har bir tuman va shahar hokimi bir oy muddatda oʻz hududida kambagʻallikni qisqartirish boʻyicha manzilli dastur ishlab chiqib, uning ijrosi boʻyicha har chorakda mahalliy Kengashlarda hamda ommaviy axborot vositalari orqali xalqqa hisobot  berib borishi zarur. Bu masala barcha rahbarlarning birinchi darajali vazifasi va ish samarasini baholaydigan asosiy mezonga aylanishi kerak.
Ikkinchidan, iqtisodiyotda tarkibiy oʻzgarishlarni amalga oshirishda davlat kompaniyalarini transformatsiya qilishni jadallashtirish kerak.
Hozirgi vaqtda davlat ishtirokidagi korxonalarning aksariyati moliyaviy barqaror boʻlmagani uchun davlatga ogʻir yuk boʻlib qolmoqda. Shuning uchun joriy yildan barcha davlat korxonalarini isloh qilish dasturi amalga oshirilmoqda. Jumladan, kelgusi yilda Navoiy kon-metallurgiya kombinati, “O‘zbekneftgaz”, “O‘zbekgidroenergo”, “O‘zavtosanoat” aktsiyadorlik jamiyatlari xalqaro moliya bozoriga chiqib, davlat kafolatisiz mablagʻ jalb qilish imkoniyatiga ega boʻladi.
Tan olish kerak, mutaxassislarning bilim va malakasi, yirik korxonalarning texnik imkoniyatlari, ularni mustaqil transformatsiya qilish uchun yetarli emas. Shuning uchun elektr energetikasi, neft-gaz va kimyo sanoati, mashinasozlikdagi yirik korxonalar hamda tijorat banklarini isloh qilishga Jahon banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Osiyo taraqqiyot banki hamda “MakKinzi”, “Boston konsalting Grupp”, “Rotshild” kabi xalqaro tan olingan kompaniyalar jalb etildi.
2021 yilda strategik ahamiyatga ega boʻlgan 32 ta yirik korxona va tarmoqni transformatsiya qilish ishlari amalga oshiriladi. Banklar faoliyatiga raqamli texnologiyalarni keng joriy etish e’tiborimiz markazida boʻladi.
2021 yilda “Sanoatqurilishbank”, “Asaka bank”, “Ipoteka bank”, “Aloqa bank”, “Turon bank” hamda “Qishloq qurilish bank”ni xususiylashtirishga tayyorlaymiz. Kamida bitta yirik bankdagi davlat ulushi strategik investorlarga toʻliq sotiladi. Bu borada yetakchi yevropa banklari bilan muzokaralar olib borilmoqda.
Tarkibiy islohotlarning yana bir yoʻnalishi bu - davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini kamaytirishdir.
Biz davlat aktivlarini ochiq-oshkora va samarali sotish uchun, xalqaro moliyaviy va huquqiy maslahatchilarni jalb etgan holda, qator korxonalarni xususiylashtirishga oid keng qamrovli ishlarni boshladik.
Kelgusi yilda “Fargʻona azot” va “Dehqonobod kaliy” zavodlari, “Koka-kola ichimligi” korxonasi, “Bildirsoy” va “Chorvoq” oromgohlari, “Ichan qal’a” va “Hayat Rejensi” mehmonxonalari, “Poytaxt” biznes majmuasi, Alkogol, Yogʻ-moy kabi tarmoqlardagi 83 ta yirik korxonadagi davlat ulushi sotuvga qoʻyiladi.
Umuman olganda, davlat ulushi boʻlgan korxonalar soni, kelgusi ikki yilda kamida 3 barobar qisqartiriladi.
Uchinchidan, tovar va moliya bozorlarida erkin raqobat muhitini shakllantirish hamda tadbirkorlarga xomashyo sotib olish uchun teng imkoniyatlar yaratish zarur.
Hozirgi kunda elektr energiyasi, gaz, qimmatbaho metallar, mineral oʻgʻitlar, transport xizmatlari kabi yoʻnalishlarda monopol bozorlar mavjud boʻlib, ularda koʻplab muammolar saqlanib qolmoqda.
Shu oʻrinda bir masalaga alohida toʻxtalib oʻtmoqchiman. Iqtisodiy faollik va aholi daromadlari oʻsgani sayin, energiya resurslariga boʻlgan talab ortib boradi. Shuning uchun neft-gaz va energetika sohalaridagi islohotlarni va boshlangan yirik loyihalarni yakuniga yetkazishimiz lozim. Jumladan, 2021 yilda davlat va xususiy elektr stantsiyalari hamda iste’molchilar oʻrtasida elektr energiyasi ulgurji bozorini shakllantirish boshlanadi.
Shuningdek, tabiiy gaz ta’minotida monopoliyani bekor qilib, bozor mexanizmlarini joriy etamiz. Bunda ishlab chiqaruvchi va importyorlarga birja orqali tabiiy gazni sotish, ulgurji iste’molchilar esa gazni sotib olish huquqiga ega boʻladi. “O‘ztransgaz” kompaniyasi esa faqat gazni transportirovka qiladi.
Suyultirilgan gaz bozorida xususiy sektor ishtirokini kengaytirish maqsadida uning importiga oʻrnatilgan bojlar bekor qilinadi.
Zargarlik sohasida ham tadbirkorlarga xomashyo sotib olish uchun keng imkoniyatlar yaratiladi. Bunda kelgusi yil 1 martdan boshlab, kumushni birja orqali ishlab chiqaruvchilarga erkin sotish tartibi oʻrnatiladi.
Avtomobil sanoatida sogʻlom raqobat muhitini rivojlantirish va korxonalarga teng sharoitlar yaratish orqali sohada ishlab chiqaruvchilar soni koʻpaytiriladi.
2021 yildan boshlab oziq-ovqat, neft va elektrotexnika kabi tarmoqlarda 73 ta aktsiz soligʻi bekor qilinadi.
Yana bir masala - hozirgi kunda davlat xaridlarida atigi

4 foiz tadbirkor qatnashmoqda.
Kelgusi yilda 24 ta yirik davlat korxonasiga davlat xaridi boʻyicha ochiq-oshkora talablar joriy etiladi. Natijada mahalliy tadbirkorlarimiz har yili kamida 10 trillion soʻmlik mahsulotlarini ushbu korxonalarga sotish imkoniyatiga ega boʻladi.
Bundan buyon barcha davlat xaridlari jamoatchilik va Parlament nazoratida boʻladi.
Toʻrtinchidan, iqtisodiy oʻsishga, avvalo, raqobatdosh sanoat zanjirlarini yaratish hamda bunday loyihalarga investitsiyalarni koʻpaytirish orqali erishiladi.
Garvard universiteti tadqiqotlariga koʻra, mamlakatimiz

50 dan ortiq sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarishda barcha imkoniyatlar va nisbiy ustunliklarga ega. Ayniqsa, neftgaz-kimyo, metallurgiya, mashinasozlik, elektrotexnika, farmatsevtika, qurilish materiallari, toʻqimachilik, charm-poyabzal, oziq-ovqat hamda “yashil iqtisodiyot” bilan bogʻliq sanoat tarmoqlari iqtisodiyotimiz “drayverlari”ga aylanishi uchun barcha yetarli sharoitlar mavjud.
Bu tarmoqlarda xususiy sektorning tashabbuslari va yangi loyihalarini qoʻllab-quvvatlash hamda kooperatsiyani rivojlantirish boʻyicha barcha choralar koʻrilishi lozim.
Hozirgi kunda G‘ozgʻondagi dekorativ toshlar, Namangandagi tayyor kiyim-bosh, Toshkent shahri Yashnobod tumanidagi “Texnopark” kabi sanoat klasterlari oʻz samarasini koʻrsatib, shu tizim afzalliklarini namoyon etmoqda.
Hukumat kelgusi yil 1 aprelgacha istiqbolli sanoat klasterlari roʻyxatini aniqlab, ularni jadal rivojlantirish uchun alohida dastur ishlab chiqsin.
Shuningdek, “bojxona hududida qayta ishlash rejimi”da sanoat mahsulotlari ishlab chiqarishni koʻpaytirish zarur.
Shu bilan birga, investitsiya siyosatini yuritishda davlat ishtirokini pasaytirib, xususiy va toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar ulushini oshirish kerak.
Geologiya sohasida joriy yilda 21 ta kon va istiqbolli maydonlar ochiq auktsion orqali investorlarga sotildi. 2021 yilda yana 50 ta kon va istiqbolli maydonlar mahalliy va chet ellik investorlarga ochiq mexanizmlar asosida sotiladi. Bunday ishlarni boshqa yoʻnalishlarda ham davom ettirishimiz kerak.
Umuman olganda, kelgusi yilda 23 milliard dollar qiymatidagi investitsiyalarni oʻzlashtirish zarur. Natijada 226 ta yirik sanoat va infratuzilma ob'yektlari ishga tushiriladi.
Navoiy kon-metallurgiya kombinatida 2 ta yirik metallurgiya zavodi, Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida texnogen rudani qayta ishlash zavodi, shuningdek, respublikamiz boʻyicha toʻqimachilik, qurilish materiallari, charm-poyabzal, oziq-ovqat va farmatsevtika tarmoqlarida yuzlab yangi ishlab chiqarish quvvatlari barpo etiladi.
Birgina Toshkentdagi “Yashnobod” texnoparkida yana 11 ta zamonaviy elektrotexnika korxonasi ishga tushirilib, u yerdagi jami korxonalar soni 17 taga va ishlovchilar soni 11 mingtaga yetkaziladi.
Toshkent, Navoiy, Samarqand, Surxondaryo viloyatlarida jami quvvati 760 megavatt boʻlgan yangi elektr stantsiyalari ishga tushiriladi.
Qashqadaryo viloyatida qiymati 3 milliard 600 million dollar boʻlgan, yiliga 1,5 million tonna kerosin, dizel yoqilgʻisi va suyultirilgan gaz ishlab chiqaradigan majmua toʻliq mahsulot berishni boshlaydi.
Beshinchidan, makroiqtisodiy barqarorlik - iqtisodiy islohotlarning mustahkam poydevoridir.
Shuning uchun kelgusi yilda inflyatsiyaviy targetlash doirasida narx-navo oʻsishini 10 foizdan oshirmaslik Markaziy bank va Hukumatning asosiy vazifasi boʻladi. Bu borada global pandemiya oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashga jiddiy e’tibor qaratish zarurligini yana bir bor tasdiqladi. Shu boisdan ham asosiy oziq-ovqat mahsulotlari narxining keskin oshib ketishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida import sohasidagi boj toʻlovlari boʻyicha berilgan imtiyozlar yana bir yilga uzaytiriladi.
Umuman, xalqimiz xotirjam boʻlishi kerak: sifatli oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish, bu borada kafolatlangan zaxirani yaratish va ularni bozorga uzluksiz yetkazib berish hamda narx-navo barqarorligini ta’minlash ishlariga ustuvor darajada e’tibor qaratiladi. Buning uchun Hukumat va hokimliklar tomonidan barcha choralar koʻriladi hamda bu masala Prezidentning doimiy nazoratida boʻladi.
Shuningdek, 2021 yilda iqtisodiyotni kamida 5 foizga oʻsishini, byudjet defitsiti yalpi ichki mahsulotga nisbatan 5,4 foizdan oshmasligini ta’minlashimiz zarur. Kelgusi 2 yilda esa byudjet defitsitini 2 foizdan oshirmaslik boʻyicha Hukumat zarur chora-tadbirlarni belgilashi lozim.
Mana, valyuta bozori erkinlashganiga ham 3 yildan oshdi. Shu davrda erkin valyuta ayirboshlash boʻyicha yurtimizda yetarli tajriba toʻplandi. Endi iqtisodiyotimizning xorijiy valyutaga bogʻliqlik darajasini bosqichma-bosqich kamaytirish kerak. Shu maqsadda kelgusi yilda valyuta kreditlari ulushini hozirgi 50 foizdan 45 foizga, ya’ni, kamida 2 milliard dollarga pasaytirish lozim.
Yangi yilda milliy valyutada chiqariladigan xalqaro obligatsiyalar ulushini hozirgi 25 foizdan kamida 40 foizga oshirish zarur.
Shu bilan birga, kelasi yili banklararo valyuta bozori “onlayn” platformaga oʻtkaziladi va tadbirkorlarga valyutani bevosita bankning oʻzidan sotib olish uchun imkoniyat yaratiladi. Natijada tadbirkorlar valyutani hozirgidek 4 kunda emas, yarim soatda sotib olishi mumkin boʻladi.
Yana bir masala - hozirgi kunda O‘zbekistonning davlat tashqi qarzi Jahon banki va Xalqaro valyuta jamgʻarmasi mezonlariga koʻra xavfsiz hisoblanadi. Ayni vaqtda tashqi qarz hisobidan hududlarda amalga oshiriladigan loyihalar bundan buyon mahalliy kengashlar va jamoatchilik muhokamasidan oʻtkaziladi. Ularning natijalari toʻgʻrisida jamoatchilikka hisobot berish tizimi yoʻlga qoʻyiladi.
Shuningdek, davlat nomidan tashqi qarz olish kamaytirilib, investitsiya va infratuzilma loyihalariga koʻproq xususiy kapital jalb etiladi. Masalan, keyingi yilda davlat-xususiy sheriklik asosida 40 dan ortiq yirik va oʻrta loyihalarni amalga oshirish boshlanadi.
Markaziy bank moliya bozorida raqobatni oshirish maqsadida 1 fevralga qadar bank boʻlmagan kredit tashkilotlari toʻgʻrisida qonun loyihasini kiritsin.
Shuningdek, mamlakatimizda islom moliyaviy xizmatlarini joriy etish boʻyicha huquqiy bazani yaratish vaqti-soati keldi. Bunga Islom taraqqiyot banki va boshqa xalqaro moliya tashkilotlari ekspertlari jalb etiladi.
Oltinchidan, tadbirkorlik va kichik biznesni rivojlantirish boʻyicha yanada qulay sharoitlar yaratiladi.
Bir narsani alohida ta’kidlash kerak, pandemiya davrida iqtisodiyotning barqaror ishlashi uchun tadbirkorlar davlat bilan teppa-teng hissa qoʻshdilar. Shuning uchun barchamiz tadbirkorlarga yelkadosh boʻlib, ularni doimo qoʻllab-quvvatlashimiz shart. Bu borada ishbilarmonlarning haq-huquqlarini, ayniqsa, xususiy mulk daxlsizligini ta’minlash - barcha darajadagi davlat organlarining asosiy vazifasi boʻlishi lozim.
Shu bilan birga, ayrim joylarda davlat organlari tizimidagi rahbar va mutasaddilar tomonidan tadbirkorlarning mulkka doir huquqlarini buzish holatlari davom etmoqda. Bunday mansabdorlarni ma’muriy javobgarlikka tortish boʻyicha Biznes-ombudsmanga vakolat berishni taklif etaman.
Kelgusi yilda “Soliqchi - koʻmakchi” tamoyili asosida tadbirkorlar uchun ularning biznes hamkorining soliq qarzdorligi haqidagi ma’lumotlarni olish imkoniyati yaratiladi.
Tadbirkorlarga yanada qulaylik yaratish maqsadida 105 ta litsenziya va ruxsatnoma turlari bekor qilinadi, 115 tasi boʻyicha esa tartib-qoidalar soddalashtiriladi.
Pandemiya sharoitida aylanma mablagʻ tanqisligiga duch kelgan tadbirkorlarimiz “oyoqqa turib olishlari” uchun ularga koʻmak berishni davom ettiramiz.
Turizm, transport va umumiy ovqatlanish sohalariga berilgan imtiyozlar kelgusi yil yakunigacha uzaytiriladi. Shuningdek, 20 mingta tadbirkorning 400 milliard soʻmlik yer va mol-mulk soligʻini toʻlash muddatini yana bir yilga uzaytirishni taklif etaman.
Bundan tashqari, 1 milliard soʻmgacha davlat xaridlari doirasida avans miqdori 30 foizga yetkaziladi.
Umuman, tadbirkorlikni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash borasidagi ishlarni davom ettirish maqsadida oilaviy tadbirkorlik dasturlari doirasida kelgusi yilda 6 trillion soʻm imtiyozli kreditlar ajratiladi. Shuningdek, Hukumat tomonidan Jahon banki bilan birgalikda boshlangan qishloqlarda tadbirkorlikni rivojlantirish dasturini kengaytirish uchun qoʻshimcha 100 million dollar yoʻnaltiriladi.
Tadbirkorlik faoliyati bilan bogʻliq 5 mingga yaqin normativ-huquqiy hujjatlar qayta koʻrib chiqilib, ularning soni qisqartiriladi hamda Tadbirkorlik kodeksi ishlab chiqiladi.
Xabaringiz bor, bundan 4 yil oldin tadbirkorlik sub'yektlarida tekshirishlar oʻtkazishga moratoriy e’lon qilgan edik. Buning natijasida oʻtgan davrda tadbirkorlar soni 2 barobar koʻpayib, 400 mingtaga yetdi. Shuning uchun moratoriy muddatini yana bir yilga uzaytirishni taklif etaman.
Shu bilan birga, Hukumat tomonidan bozorda teng raqobat muhitini yaratish va halol-pok tadbirkorlarni - takror aytaman - zamonaviy texnologiyalar asosida ishlayotgan vijdonli tadbirkorlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash maqsadida “yashirin iqtisodiyot”ni qisqartirishga qaratilgan mexanizmlar joriy etiladi.

 Yettinchidan, kambagʻallikni qisqartirish va qishloq aholisi daromadlarini koʻpaytirishda eng tez natija beradigan omil bu - qishloq xoʻjaligida hosildorlik va samaradorlikni keskin oshirishdir.
Bunda har gektar yerdan olinadigan daromadni hozirgi oʻrtacha 2 ming dollardan kamida 5 ming dollargacha yetkazish ustuvor vazifa qilib qoʻyiladi. Buning uchun qishloq xoʻjaligiga eng ilgʻor texnologiyalar, suvni tejaydigan va biotexnologiyalarni, urugʻchilik, ilm-fan va innovatsiyalar sohasidagi yutuqlarni keng joriy etishimiz lozim.
Avvalo, fermer va dehqonlarning yerdan manfaatdorligini oshirish kerak. Manfaatdorlik va adolat boʻlgan joyda, albatta, oʻzgarish va oʻsish boʻladi. Bu borada yerdan foydalanish huquqlarini kafolatlash va yerlarni bozor aktivlariga aylantirish masalasini koʻrib chiqish vaqti keldi.
Shuning uchun Hukumat ikki oy muddatda yerdan foydalanish huquqini mustahkamlash, uning iqtisodiy qiymatini belgilash va moliyaviy oborotga kiritish mexanizmlarini joriy qilish boʻyicha taklif kiritsin.
Kelgusi yili barcha viloyatlarda Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar markazlari tashkil etilib, ularda “yagona darcha” tamoyili asosida 100 dan ortiq agroxizmatlar koʻrsatish yoʻlga qoʻyiladi. Bu markazlar orqali yerning sifatini yaxshilash, kasalliklarga qarshi kurashish, urugʻliklarni tanlash bilan bogʻliq muhim xizmatlar koʻrsatiladi.
Qishloq xoʻjaligini modernizatsiya qilish, raqamlashtirish, yerning unumdorligini oshirish, zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy etishga ilk bor 600 million dollardan ziyod kredit va grant mablagʻlari jalb qilinadi.
Suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etiladigan yer maydonlari 5 barobarga koʻpaytirilib, 430 ming gektarga yetkaziladi, 90 ming gektar yangi yerlar oʻzlashtiriladi.
Sakkizinchidan, barcha viloyat, tuman va shahar hokimlari birinchi marta 2020 yil boshida oʻz zimmasiga olgan majburiyat va rejalari ijrosi haqida mahalliy kengashlar oldida hisobot berdi.
Bugungi kunda ishimizdagi eng katta kamchilik - bilim yetishmasligi, afsuski, barcha sohalarda sezilmoqda.
Holbuki, birorta hududni ham, tarmoqni ham zamonaviy ilm va bilimlarsiz rivojlantirib boʻlmaydi. Taraqqiy etgan mamlakatlarda yalpi ichki mahsulotning 50  foizidan ortigʻi “bilimlar iqtisodiyoti” hisobidan, ya’ni, innovatsiyalar va yuqori malakali kadrlar tomonidan yaratilayotgani buni yaqqol isbotlamoqda.
Bundan buyon har bir qishloq yoki mahalla oʻz yoʻnalishi va “oʻsish nuqtalari”dan kelib chiqib rivojlantiriladi. Buning uchun kelgusi yilda 3 trillion soʻmlik mablagʻga ega boʻladigan hududlar infratuzilmasini rivojlantirish jamgʻarmasini tuzishni taklif etaman. Jamgʻarma mablagʻlari mahalliy kengashlar takliflariga asosan infratuzilma loyihalarini qoʻshma moliyalashtirishga yoʻnaltiriladi.
Shuningdek, 84 ta tuman va shaharda sanoat salohiyatini yanada oshirish uchun 100 ta texnopark, kichik sanoat zonalari, hududiy klaster va logistika markazlari tashkil etiladi.
Kelgusi yilda erkin iqtisodiy va kichik sanoat zonalarini zarur infratuzilmalar bilan ta’minlash uchun 1,6  trillion soʻm yoʻnaltiriladi.
Hukumat hududlarda 130 ming kilometr uzunlikdagi past kuchlanishli elektr tarmoqlari va 40 mingdan ortiq transformatorni bosqichma-bosqich yangilash dasturini kelgusi yil 1 aprelga qadar tasdiqlashi zarur. Shuningdek, 5 mingdan ortiq ta’mirtalab koʻprikni tiklash boʻyicha dastur qabul qilinadi. Bu ishlarga 2021 yilda 400 milliard soʻm mablagʻ yoʻnaltiriladi.
Yana bir muhim masala - soʻnggi 3 yilda “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlari doirasida 5 millionga yaqin aholi yashaydigan 1 ming 200 ta mahalla va qishloqlar qiyofasi tubdan oʻzgardi. Lekin pandemiya tufayli ushbu yoʻnalishdagi ishlarimizni vaqtincha toʻxtatishga majbur boʻlgan edik.
Hukumat bir oy muddatda 2021 yil uchun “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlarini ishlab chiqib, tasdiqlasin. Ushbu dasturlarni respublika va mahalliy byudjetlar tomonidan teng ulushlarda moliyalashtirishni nazarda tutsin.
Xalqaro moliya institutlari ham mazkur dasturda ishtirok etish uchun 270 million dollar yoʻnaltirishga tayyor ekanini bildirdi.
Hududlarning rivojlanishi uchun muhim omillardan biri bu - ularning oʻrtasida transport aloqasini ta’minlashdir. Qisqa qilib aytganda, barcha aholi punktlaridan poytaxtimizga, eng yirik shaharlar va turistik markazlarga tezda kelib-ketish imkoniyatini beradigan, oʻzaro bogʻlangan transport tarmogʻini yaratishimiz lozim.
Shu maqsadda Hukumatga keyingi yil 1 martdan boshlab ichki turizm yoʻnalishlaridagi aviaqatnovlarni yoʻlga qoʻyish va aviachipta narxining bir qismini byudjetdan qoplab berish tizimini joriy etish vazifasi yuklanadi.
Shuningdek, bir qator hududiy aeroportlar davlat-xususiy sheriklik asosida tashqi boshqaruvga beriladi.
Keyingi yilda 2 ta tezyurar poyezd harakati yoʻlga qoʻyiladi, Buxoro - Urganch - Xiva temir yoʻlini elektrlashtirish boshlanadi.
Aholi punktlari oʻrtasidagi, ayniqsa, qishloqlarni tumanlar markazlari bilan bogʻlaydigan uzluksiz avtobus qatnovlari xususiy sektorni jalb qilish orqali koʻpaytiriladi.
Toshkent shahrida yer usti metrosining 12 kilometrlik ikkinchi bosqichi foydalanishga topshiriladi. Shu tariqa yer osti va yer usti metro liniyalari yaxlit tizim sifatida bir-biriga ulanadi.
Turizmni rivojlantirish boʻyicha 2021 yilda ham izchil islohotlarni davom ettiramiz. Ayniqsa, ziyorat turizmi va ichki turizmni rivojlantirishga alohida e’tibor beriladi. Shuningdek, turizm ob'yektlari atrofidagi yer maydonlari, suv va yoʻl infratuzilmalarini yaxshilash uchun byudjetdan 1 trillion soʻm ajratiladi.
Toʻqqizinchidan, kelgusi yil aholining ijtimoiy himoyasi yanada kuchaytiriladi.
Nogironlikni belgilashning jahon andozalariga mos “ijtimoiy modeli”ga bosqichma-bosqich oʻtiladi.
Muhtoj aholini protez-ortopediya buyumlari va reabilitatsiya vositalari bilan ta’minlash boʻyicha yangi tizim joriy etiladi. Bu imkoniyatdan qariyb 50 ming nafar yurtdoshimiz foydalanishi mumkin boʻladi.
Ehtiyojmand oilalarni uy-joy bilan ta’minlash boʻyicha olib borayotgan ishlarimiz koʻlami yanada kengaytiriladi. Bunda 27 mingta yoki bu yilga nisbatan 2,5 barobar koʻp oilaning ipoteka krediti boʻyicha dastlabki badallarini toʻlash va kredit foizlarini subsidiyalash uchun 2,4 trillion soʻm yoʻnaltiriladi.
O‘ninchidan, yangi eksport bozorlariga chiqish Hukumatning eng asosiy vazifalaridan biri boʻlib qoladi.
Kelgusi yilda Jahon savdo tashkilotiga a’zolik masalasi hamda Yevropa Ittifoqi bilan keng qamrovli hamkorlik boʻyicha ishlarni faollashtirish lozim.
“GSP ” tizimi doirasidagi imtiyozlarni mamlakatimizda samarali qoʻllash uchun alohida dastur ishlab chiqish kerak.
O‘zbekiston yaqinda Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqida kuzatuvchi maqomini oldi. Ushbu tashkilotga a’zo boʻlgan davlatlar bozorlarida toʻlaqonli ishtirok etish uchun milliy texnik tartibga solish me’yorlarini ularning talablariga moslashtirish boʻyicha ishlarni jadallashtirish zarur.
Kelgusi yilda korxonalarga xomashyo sotib olish va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish uchun Eksportni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan 100 million dollar ajratiladi.
Eksport qiluvchilarga chet elda savdo uylari va doʻkonlar ochish hamda reklama xarajatlarining 50 foizi qoplab beriladi.
Umuman, Hukumatga kelgusi yilda tovar va xizmatlar eksportini kamida 20 foizga oshirish vazifasi topshiriladi.
Hurmatli parlament a’zolari!
Islohotlarimiz xalqimizning kundalik hayotida oʻz ifodasini topishi, kutgan natijalarimizga erishish koʻp jihatdan davlat boshqaruvidagi samaradorlikka bevosita bogʻliq. Shu maqsadda kelgusi yilda quyidagi vazifalarni amalga oshirish lozim.
Birinchidan, davlat boshqaruvi idoralari faoliyatini tubdan takomillashtirish talab qilinadi.
Koʻpgina vazirlik va idoralar faoliyatida qaror qabul qilish haddan tashqari markazlashgan. Ularning vazifalari aniq va toʻliq belgilanmagani sababli faoliyatlarida bir-birini takrorlash holatlari mavjud. Sababi - koʻpchilik vazir oʻrinbosarlari, oʻrta boʻgʻin rahbarlari masalani hal qilish uchun tashabbus koʻrsata olmaydi.
Buning sababi nimada? Ularning yo bilimi, malakasi yoʻq, yo qat’iyati yetmaydi, yoki korruptsiyaga berilgan.
Afsuski, bunday rahbarlar aholi kutayotgan hayotiy muammolarni hal qilish oʻrniga keraksiz qogʻozbozlik va natijasiz majlislar oʻtkazish bilan ovora boʻlib qolmoqda.
Yana bir jiddiy kamchilik shuki, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish hisobidan xodimlar sonini va ish jarayonlarini optimallashtirish choralari koʻrilmayapti.
Shuning uchun Hukumat ikki oy muddatda boshqaruvda bir-birini takrorlaydigan idoralar, funktsiyalar va byurokratik toʻsiqlarni qisqartirish boʻyicha hujjatlar loyihalarini tayyorlasin. Bunda davlat boshqaruvi xodimlari sonini oʻrtacha 15 foizgacha optimallashtirishni nazarda tutish zarur.
Kelgusi yil oxiriga qadar elektron davlat xizmatlarini 60 taga koʻpaytirib, ularni 300 taga, masofaviy xizmatlar ulushini esa kamida 60 foizga yetkazish zarur.
Ikkinchidan, boshqaruv idoralarining hududiy masalalarni hal qilishdagi mas’uliyat va javobgarligi kuchaytiriladi.
Kelgusi yil boshidan har bir vazirlik oʻz ishini tuman, shahar, qishloq va mahalla kesimida rejalashtiradi va tashkil etadi. Vazirlar va ularning oʻrinbosarlari faoliyatiga joylarda amalda qanday oʻzgarish boʻlganiga qarab baho beriladi.
Bosh vazir oʻrinbosarlari, vazirlar, oʻzlarining quyi tizim rahbarlari va xodimlarini yangicha talablar va zamonaviy axborot texnologiyalari asosida samarali ishlashga oʻrgatish va malakasini muntazam oshirib borish uchun mas’ul boʻladi.
Deputat va senatorlarni oʻzlari saylangan hududdagi muammolar, tegishli vazirlik va hokimliklar tomonidan qay darajada hal etilayotganini doimiy oʻrganib, nazorat qilib borishga chaqiraman.
Shu oʻrinda yana bir masala - tuman, shahar va mahalla boshqaruvida samaradorlikni oshirish uchun xodimlar soni va maoshini hududning oʻziga xosligi va ish hajmidan kelib chiqib belgilash lozim. Masalan, Samarqand viloyatining Paxtachi tumanida 150 ming, Urgut tumanida 500 mingdan ortiq aholi yashaydi. Yoki Shayxontohur tumani aholisi qariyb 350 ming, Bektemirda esa - 46 ming nafar. Lekin ushbu tumanlarda boshqaruv xodimlari soni va ularning ish haqi bir-biridan katta farq qilmaydi.
Shuning uchun Hukumat ikki oy muddatda oʻrta va quyi boʻgʻin boshqaruv idoralarining faoliyatini tubdan takomillashtirish, ulardagi xodimlar soni va mehnatiga haq toʻlash shartlarini qayta koʻrib chiqish boʻyicha qaror loyihasini kiritsin.
Uchinchidan, mahalliy ijro organlari, vakillik idoralari hamda mahallaning institutsional asoslarini yanada takomillashtirish lozim.
Mahalliy hokimlik va kengashlar bundan 27 yil avval, ya’ni, hokimlik instituti joriy etilgan dastlabki paytda qabul qilingan Qonun asosida ishlamoqda. Bu hujjat bugungi islohotlarimiz talablariga mutlaqo javob bermasligini hisobga olib, uni tubdan yangilash zarur.
Islohotlarimiz natijalari, boʻlayotgan oʻzgarishlar va aholining kayfiyati avvalo mahallada seziladi. Shu ma’noda, “mahalla - jamiyatimizning yorugʻ yuzi va vijdoni koʻzgusi”, desak, toʻgʻri boʻladi. Shuning uchun barcha darajadagi rahbarlar pastga tushib, oʻz sohasi boʻyicha mahallalardagi muammolarni oʻrganishi va ularga yechim topishi, odamlar sezadigan natijani ta’minlashi shart.
Bundan buyon mahalladagi ishlarning ahvoli vazirlik, idoralar va hokimliklar ishini baholashda bosh mezon boʻladi.
Shuningdek, mahallaning nufuzini, uning resurs va imkoniyatlarini oshirish, xodimlarining moddiy ta’minotini yaxshilash boʻyicha dastur ishlab chiqish zarur.
Joriy yilda tumanlar byudjetiga qoʻshimcha manbalarning kamida 10 foizini bevosita mahalladagi muammolarni hal etishga sarflash boʻyicha ishlarni boshlab, bu maqsadlarga 70 milliard soʻm ajratildi. Endi bu vakolatni yanada kengaytirib, tuman byudjeti xarajatlarining 5 foizini ham ana shunday maqsadlarga yoʻnaltirish boʻyicha yangi tartib joriy etiladi.
Buning natijasida bu yangi eksperiment orqali birgina G‘ijduvon tumanida 8 milliard soʻm yoki Fargʻona shahrida 11 milliard soʻm mablagʻ aynan aholi dolzarb deb hisoblaydigan muammolarni hal etish uchun sarflanadi.
Mahalla raisi va uning oʻrinbosarlari vakolatlarini kengaytirib, ularga aholi muammolarini bevosita hal qilish imkonini yaratishimiz kerak. Bunda mahalla raisiga mahalliy kengash majlisida koʻrilishi majburiy bo?