Xodimlar mehnatini muhofaza qilish chora-tadbirlarini yanada takomillashtirish to‘g‘risida

Xodimlar mehnatini muhofaza qilishni tashkil etishga doir amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni yanada takomillashtirish, ularning manzilligini va samaradorligini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 
 1. Quyidagilar:
 Ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;
 tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 2014-2015 o‘quv yilining ikkinchi yarmidan boshlab tegishli texnika mutaxassisliklarining o‘quv dasturlariga mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha maxsus bo‘lim kiritsin. 
 3. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi:
 davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan ushbu qaror talablariga rioya etilishi yuzasidan zarur nazorat o‘rnatsin; 
 ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazish faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlarning kadrlar tarkibi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga oluvchi ma’lumotlar bazasini markazlashtirilgan tartibda shakllantirish va yuritish yo‘li bilan ularning hisobga olinishini va ular to‘g‘risidagi ma’lumotlarning tizimlashtirilishini ta’minlasin; 
 O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi hamda Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi bilan birgalikda Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘qitish va malaka oshirish dasturini bir oy muddatda ishlab chiqsin va tasdiqlasin; 
 mehnatni muhofaza qilish xizmatlari faoliyatida qo‘llash uchun mehnat sharoitlarini yaxshilash, ishlab chiqarishda jarohatlanishning, kasb kasalliklarining oldini olishning maqsadli dasturlarini ishlab chiqish, qabul qilish va amalga oshirishga doir metodik qo‘llanmalarni ishlab chiqsin; 
 O‘zbekiston Respublikasi Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasi mablag‘lari hisobiga Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markaziga mebellar hamda ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillari laboratoriyasini jihozlashga mo‘ljallangan o‘lchov asbob-uskunalarini import bo‘yicha xarid qilishga zarur mablag‘lar ajratsin.
 4. O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi belgilangan tartibda:
 Respublika aholi bandligi, mehnatni muhofaza qilish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish ilmiy markazining ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillari laboratoriyasi jihozlanadigan o‘lchov asbob-uskunalarini tekshirishdan o‘tkazsin;
 Respublika aholi bandligi, mehnatni muhofaza qilish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish ilmiy markazining ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillari laboratoriyasini akkreditatsiyadan o‘tkazsin. 
 5. Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazi O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining hamda Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining statistik axborotlari majburiy tartibda yuboriladigan reyestrga kiritilsin.
 6. Vazirliklar va idoralar o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 
 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 
 1. Ushbu Nizom mehnat sharoitlari, mehnat jarayonining og‘irligi va tig‘izligi, asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish, uning natijalarini rasmiylashtirish hamda ulardan foydalanish, shuningdek attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotlarga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.
 2. Ushbu Nizom barcha ish beruvchilar — korxonalar, muassasalar, tashkilotlar (keyingi o‘rinlarda korxonalar deb ataladi) uchun majburiy hisoblanadi.
 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 ish o‘rni — xodimlarning mehnat faoliyati jarayonida doimo yoki vaqtincha bo‘lish joyi;
 o‘xshash ish o‘rinlari — quyidagi belgilarning jami: bir nomdagi kasb yoki lavozim; bir xildagi ish rejimida bir tipdagi texnologik jarayonni yuritishda aynan bir xil kasb vazifalarini bajarish; bir tipdagi ishlab chiqarish uskunasi, asboblar, moslamalar, materiallar va xomashyodan foydalanish; bir yoki bir necha tipdagi binolarda yoki ochiq havoda ishlash; ventilatsiya, konditsiyalashtirilgan havo, isitish va yoritishning bir tipdagi tizimlaridan foydalanish, ish joyida obyektlarning (ishlab chiqarish uskunasi, transport vositalari va shu kabilarning) bir xil joylashishi; bir klass va darajadagi zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarining bir xildagi to‘plami; yakka tartibdagi himoya vositalari bilan bir xilda ta’minlanganlik bilan tavsiflanadigan ish o‘rinlari;
 ish zonasi — xodimlar doimo yoki vaqtincha bo‘ladigan joylar joylashgan pol yoki maydoncha darajasidan 2 metrgacha balandlikdagi sath;
 turg‘un bo‘lmagan ish o‘rinlari — hududiy o‘zgarib turadigan ish zonalaridagi ish o‘rinlari, bunda bir yoki bir necha xodimlar xususiyatiga ko‘ra o‘xshash ish yoki operatsiyani bajaradigan ishlab chiqarishning zarur vositalari bilan jihozlangan ish o‘rnining bir qismi ish zonasi deb hisoblanadi;
 kasb kasalligi — ushbu kasb uchun xos bo‘lgan hamda ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining zararli va xavfli omillari ta’siri natijasida xodim chalingan kasallik;
 ish qobiliyati — insonning talab etiladigan vaqt oralig‘ida topshirilgan sifatida ishning aniq miqdorini bajarish qobiliyatini tavsiflaydigan organizmning fiziologik va psixologik funksiyalari imkoniyatlari bilan belgilanadigan insonning holati;
 ishlab chiqarish muhiti — mehnat faoliyati jarayonida xodimga ta’sir ko‘rsatuvchi kimyoviy, biologik, fizik va ijtimoiy omillarning yig‘indisi;
 mehnat sharoitlari — xodimning ish layoqati va sog‘lig‘iga ta’sir ko‘rsatuvchi ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillari yig‘indisi;
 zararli ishlab chiqarish omili — ta’siri xodimning kasallikka chalinishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan ishlab chiqarish omili;
 xavfli ishlab chiqarish omili — ta’siri xodimning jarohat olishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan ishlab chiqarish omili. Miqdoriy tavsifiga va amal qilishining davomiyligiga bog‘liq ravishda ayrim zararli ishlab chiqarish omillari xavfli bo‘lishi mumkin;
 mehnatning xavfsiz shart-sharoitlari — zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarining xodimga ta’siri istisno etiladigan yoxud ularning ta’siri darajasi belgilangan normativlardan ortiq bo‘lmagan mehnat sharoitlari holati;
 ishlab chiqarish faoliyati — xomashyoning har xil turlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni, qurishni, har xil xizmatlar ko‘rsatishni o‘z ichiga oladigan xatti-harakatlar yig‘indisi;
 YaTHV (yakka tartibdagi himoya vositalari) — zararli yoki xavfli ishlab chiqarish omillarining xodimlarga ta’sirining oldini olish yoki kamaytirish, shuningdek ifloslanishdan himoya qilish uchun foydalaniladigan texnik vositalar (maxsus kiyim, maxsus poyabzal va yakka tartibdagi himoyaning boshqa vositalari);
 mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish (attestatsiya) — ish joylarida mehnat sharoitlarini, mehnat jarayonlarining og‘irligi va tig‘izligini hamda asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligini baholash, zararli va xavfli ishlab chiqarish omillarini baholash, shuningdek mehnat sharoitlarini, mehnat jarayonining og‘irligi va tig‘izligini qonun hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiqlashtirish maqsadida o‘tkaziladigan kompleks tadbirlar;
 attestatsiya komissiyasi — attestatsiyaning barcha bosqichlarida mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi bo‘yicha ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazishni tashkil etish, unga rahbarlik qilish va uni nazorat qilish bilan bog‘liq bo‘lgan masalalarning butun kompleksini amalga oshirish uchun korxona rahbarining qarori bilan tashkil etiladigan komissiya;
 attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot — ushbu Nizomda belgilangan mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish sohasida faoliyatni amalga oshirish uchun talablarga javob beradigan va fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarini o‘lchaydigan va mehnat sharoitlarining mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligini baholaydigan yuridik shaxs.
 4. Attestatsiya fuqarolarning mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga javob beradigan sog‘lig‘i va mehnatning xavfsiz shart-sharoitlariga bo‘lgan konstitutsiyaviy huquqlarini amalga oshirish maqsadida ish o‘rinlaridagi mehnat sharoitlarini baholash hamda noqulay, zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarini aniqlash uchun o‘tkaziladi.
 5. Attestatsiya natijalaridan quyidagi maqsadlarda foydalaniladi va:
 mehnat sharoitlarini mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiqlashtirish tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirish;
 og‘ir ishlarda, noqulay, zararli va (yoki) xavfli ishlarda va mehnatning boshqa alohida shart-sharoitlarida band bo‘lgan xodimlarga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan imtiyozlar va kompensatsiyalarni belgilash;
 xodimlarni ish joylaridagi mehnat sharoitlari, sog‘liqqa shikast yetkazishning mavjud xavfi, zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillari ta’siridan himoya qilish chora-tadbirlari hamda og‘ir ishlarda, noqulay, zararli va (yoki) xavfli ishlarda va boshqa alohida mehnat sharoitlarida ishlovchi xodimlarga berilishi kerak bo‘lgan kompensatsiyalardan xabardor qilish;
 ish joylarida mehnat sharoitlarini nazorat qilish;
 kasbiy xavfni baholash;
 xodimlarni yakka tartibdagi va jamoaviy himoya vositalari bilan ta’minlash;
 mehnat sharoitlarining holati to‘g‘risida statistika hisobotini tayyorlash;
 mehnatni muhofaza qilish ishlarini tashkil etishning mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligini tasdiqlash;
 kasb kasalligiga shubha tug‘ilganda kasallikning kasb bilan bog‘liqligi to‘g‘risidagi masalani hal etish, shuningdek kasb kasalligi tashhisini aniqlash;
 xodimlar mehnatining xavfsiz shart-sharoitlarini ta’minlash bilan bog‘liq masalalar va kelishmovchiliklarni ko‘rib chiqish;
 mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiq xodimlarni sanitariya-maishiy va tibbiy ta’minlash;
 xodimlarning ayrim toifalari uchun mehnatni cheklashlarni asoslash, ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va ko‘rsatkichlarni imtiyozli pensiya ta’minoti huquqini beruvchilarga tegishli deb topish;
 shu jumladan mehnatni muhofaza qilish fondi mablag‘lari hisobiga korxonada mehnat sharoitlari va muhofazasini yaxshilash tadbirlarini rejalashtirish va moliyalashtirish;
 xizmatchilar va ishchi kasblari lavozimlari nomlarini Xizmatchilar va ishchi kasblari asosiy lavozimlari klassifikatorida hamda xizmatchilar lavozimlari va ishchi kasblarining tarmoq tarif-malaka ma’lumotnomalarida ko‘rsatilgan nomlarga muvofiqlashtirish;
 korxonada mehnat sharoitlari va muhofazasining holati to‘g‘risidagi axborotlarni to‘plash va qayta ishlash uchun asos hisoblanadi.
 6. Quyidagi:
 xodimlarga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan imtiyozlar va kompensatsiyalar belgilanadigan noqulay, zararli va (yoki) xavfli hamda boshqa alohida mehnat sharoitlariga ega bo‘lgan;
 ularda nogironligi bo‘lgan shaxslar band bo‘lgan;
 imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va ko‘rsatkichlar ro‘yxatlarida ko‘rsatilgan; 
 xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi barcha ish o‘rinlari va kasblar attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak.
 Ushbu bandda ko‘rsatilmagan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish korxona rahbarining xohishi bo‘yicha o‘tkaziladi. 
 7. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi va qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari, ushbu Nizom, Xizmatchilar va ishchi kasblarning asosiy lavozimlari klassifikatori, shuningdek sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlari, qurilish normalari va qoidalari, mehnatni muhofaza qilish standartlari tizimi, mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar, boshqa qonun hujjatlari attestatsiyani o‘tkazishning huquqiy asosi hisoblanadi.
 8. Attestatsiyani o‘tkazish davriyligini korxonaning o‘zi belgilaydi, biroq u har 5 yilda kamida bir marta o‘tkaziladi.
 Attestatsiyaning o‘z vaqtida o‘tkazilishi yuzasidan mas’uliyat korxona rahbariga yuklanadi.
 9. Attestatsiya materiallari qat’iy hisobot beriladigan materiallar hisoblanadi va 50 yil saqlanadi.
 Qayta tashkil etishda attestatsiya materiallari to‘liq hajmda qayta tashkil etilayotgan korxonaning huquqiy merosxo‘riga, tugatilgan taqdirda esa — belgilangan tartibda davlat arxiviga beriladi.
 10. Attestatsiya fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida attestatsiya bo‘yicha ishlarni bajarish uchun ish beruvchi tomonidan jalb etiladigan attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot bilan birgalikda ish beruvchi tomonidan o‘tkaziladi.
 11. Attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish sohasidagi faoliyatni amalga oshirish uchun quyidagi talablarga javob berishi kerak:
 “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga, ushbu Nizom va boshqa qonun hujjatlari talablariga rioya qilish;
 shtatda mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha mutaxassisning malaka sertifikatiga ega bo‘lgan hamda faoliyatni faqat ushbu attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotda amalga oshiruvchi kamida uch nafar xodimga ega bo‘lish;
 mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarning ma’lumotnoma bazasiga, shuningdek attestatsiyani o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotnoma hujjatlarga ega bo‘lish;
 mulkida xo‘jalik yuritish, tezkor boshqarish huquqi bilan yoki boshqa qonuniy asosda ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarini o‘lchash uchun mo‘ljallangan, belgilangan tartibda texnik jihatdan malakaliligi maqullangan laboratoriyaga (keyingi o‘rinlarda — texnik jihatdan malakaliligi maqullangan sinov laboratoriyasi deb ataladi) ega bo‘lish;
 attestatsiyani o‘tkazishda olingan axborotning maxfiyligini ta’minlash;
 attestatsiyani o‘tkazish bo‘yicha shartnoma majburiyatlarini o‘z vaqtida va sifatli bajarish;
 attestatsiyani o‘tkazishda mustaqillikni ta’minlash;
 attestatsiya to‘g‘risidagi to‘g‘ri hisobotni taqdim etish.
 Mehnatni muhofaza qilish sohasida professional xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot rahbaridan sertifikat talab etilmaydi. 
 Mehnatni muhofaza qilish sohasida professional xizmat ko‘rsatuvchilarning akkreditatsiyadan o‘tgan yoki texnik jihatdan malakaliligi maqullangan sinov laboratoriyasi rahbari faqat mehnatni muhofaza qilish mutaxassisining malakaviy sertifikatiga ega shaxs bo‘lishi kerak.
 12. Attestatsiya o‘tkazuvchi tashkilot ish o‘rinlarida attestatsiyadan o‘tkazilayotgan korxonaga nisbatan mustaqil shaxs bo‘lishi kerak.
 Korxona attestatsiya bo‘yicha ishlarni bajarish uchun bir nechta attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotlarni jalb etishga haqlidir. Bunda attestatsiya bo‘yicha ishlar attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotlar o‘rtasida ham attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari soni, ham ish o‘rinlarida bajariladigan ishlarning turlari bo‘yicha taqsimlanishi mumkin.
 13. Attestatsiyani o‘tkazishda korxona attestatsiyani o‘tkazuvchi tashkilotdan:
 attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot ushbu Nizomda belgilangan mehnatning shart-sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish sohasidagi faoliyatni amalga oshirish uchun talablarga to‘liq javob berishni hujjatlar bilan tasdiqlashni;
 o‘lchashlar va baholashlarni normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq o‘tkazishni talab qilishga haqlidir.
 14. Attestatsiyani o‘tkazishda korxona:
 attestatsiyani o‘z vaqtida va to‘liq o‘tkazishda attestatsiyani o‘tkazuvchi tashkilotga yordam berishga, zarur axborot va hujjatlarni taqdim etishga, attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning so‘roviga ko‘ra attestatsiya maqsadlariga tegishli bo‘lgan masalalar bo‘yicha og‘zaki va yozma shaklda tushuntirishlar berishga;
 attestatsiyani o‘tkazishda tahlil qilinishi va baholanishi kerak bo‘lgan masalalar doirasini toraytirishga, shuningdek attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot tomonidan so‘raladigan attestatsiya maqsadlariga tegishli masalalar bo‘yicha axborot va hujjatlarni yashirishga (foydalanishni cheklashga) ataylab yo‘naltirilgan xatti-harakatlarni qilmaslikka;
 ushbu Nizomning 62-bandida ko‘rsatilgan, attestatsiya komissiyasi tarkibiga kiruvchi attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning vakillari tomonidan imzolanmagan hujjatlar mavjud bo‘lgan attestatsiya to‘g‘risidagi hisobotni tasdiqlamaslikka majbur.
 15. Attestatsiyani o‘tkazishda attestatsiyani o‘tkazuvchi tashkilot:
 normativ-huquqiy hujjatlar, shu jumladan ushbu Nizom asosida o‘lchashlar va baholashlarni o‘tkazish usullarini, shuningdek o‘lchashlar va baholashlarni o‘tkazuvchi mutaxassislarning soni va shaxsiy tarkibini belgilaydi;
 ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkaziladigan korxonada mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablarini ta’minlash ishlarini tashkil etish bilan bog‘liq hujjatlarni to‘liq hajmda o‘rganib chiqadi;
 attestatsiya davomida yuzaga keladigan masalalar bo‘yicha korxonadan tushuntirishlarni so‘raydi va oladi;
 ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilayotgan korxona tomonidan zarur hujjatlar taqdim etilmagan yoki o‘lchashlar va baholashlarni o‘tkazish shart-sharoitlarining talab qilinadigan normativ hujjatlari bilan ta’minlash korxona tomonidan rad etilgan taqdirda attestatsiyani o‘tkazishni rad etadi.
 Attestatsiyani o‘tkazish attestatsiyani o‘tkazuvchi tashkilot korxonaning talabiga ko‘ra attestatsiya natijalari bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot tomonidan amalga oshirilgan xulosalarni asoslashi shart. 
 16. Attestatsiyani tashkil etish va o‘tkazish uchun ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkaziladigan korxona rahbarining yozma qarori bilan doimiy ishlovchi attestatsiya komissiyasi (keyingi o‘rinlarda attestatsiya komissiyasi deb ataladi) tashkil etiladi hamda attestatsiya bo‘yicha ishlarni amalga oshirish jadvali belgilanadi.
 Zaruriyat bo‘lganda korxonaning tarkibiy bo‘linmalari bo‘yicha attestatsiya komissiyalari tashkil etilishiga yo‘l qo‘yiladi.
 17. Attestatsiya komissiyasi tarkibiga majburiy tartibda bosh muhandis (bor bo‘lganda), mehnatni muhofaza qilish xizmatlari rahbarlari va xodimlari, kasaba uyushmasi qo‘mitasi yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organi vakillari, attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot vakillari kiritiladi.
 Qonun hujjatlariga muvofiq kichik tadbirkorlik subyektlariga tegishli deb topilgan korxonalarda attestatsiyani o‘tkazishda attestatsiyani o‘tkazuvchi tashkilotning rahbari, vakillari, shuningdek bor bo‘lgan taqdirda mehnatni muhofaza qilish xizmatlari rahbarlari va xodimlari, kasaba uyushmasi qo‘mitasi yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organi rahbarlari attestatsiya komissiyasi tarkibiga majburiy tartibda kiritiladi.
 18. Attestatsiya komissiyasiga ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilayotgan korxonaning rahbari yoxud korxona rahbarining tegishli yozma qarori bilan vakil qilingan shaxs boshchilik qiladi.
 Attestatsiya komissiyasining tarkibi, shuningdek attestatsiya bo‘yicha ishlar jadvali korxona rahbarining yozma qarori bilan tasdiqlanadi.
 19. Attestatsiya komissiyasi (korxonaning tarkibiy bo‘linmalari bo‘yicha attestatsiya komissiyasi):
 attestatsiyaning barcha bosqichlarida uning o‘tkazilishini, unga rahbarlik qilish va uni nazorat qilishni tashkil etadi;
 attestatsiyani o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan normativ-huquqiy hujjatlar va boshqa hujjatlar komplektini, tashkiliy-farmoyish beruvchi va metodik hujjatlarni shakllantiradi va ularni o‘rganishni tashkil etadi;
 xizmatchilar va ishchi kasblari lavozimlari nomlarini Xizmatchilar va ishchi kasblarining asosiy lavozimlari klassifikatorida ko‘rsatilgan nomlarga muvofiqlashtirish bo‘yicha takliflarni shakllantiradi;
 ish o‘rnining mehnat sharoitlari xaritasi bilan tanishadi va uni imzolaydi;
 xodimni YaTHV bilan ta’minlash, mehnat qilish va dam olishning tegishli rejimini, shuningdek zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ish uchun qonun hujjatlarida belgilangan boshqa kafolatlar va preferensiyalarni belgilash yuzasidan korxonalarning majburiyatlariga oid mehnat shartnomasiga o‘zgartirishlar va (yoki) qo‘shimchalar to‘g‘risida takliflar kiritadi (zaruriyat bo‘lganda); 
 attestatsiya natijalari bo‘yicha mehnat sharoitlarini mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiqlashtirish tadbirlari rejasini ishlab chiqadi. 
 20. Korxonaning mehnat muhofazasi xizmati ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxati loyihasini tayyorlaydi.
 Attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxatini tuzishda:
 o‘xshash ish o‘rinlari alohida ajratib ko‘rsatiladi;
 texnologik jarayon tavsiflaridan, ishlab chiqarish asbob-uskunalari tarkibidan, qo‘llaniladigan xomashyo va materiallardan, zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillari ko‘rsatkichlarining oldin o‘tkazilgan o‘lchashlari natijalaridan, normativ-huquqiy hujjatlar va boshqa hujjatlar talablaridan, shuningdek ushbu o‘lchashlarni amalga oshirish joylaridan kelib chiqib o‘lchanishi va baholanishi kerak bo‘lgan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillari, jarohat yetkazish xavfi va xodimning YaTHV bilan ta’minlanganligi ko‘rsatiladi.
 Attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxati korxonaning tarkibiy bo‘linmalari bo‘yicha tuzilishi kerak.
 Attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxati korxona rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 
 21. Har bir ish o‘rni bo‘yicha:
 attestatsiya komissiyasi tomonidan beriladigan noyob tartib raqami (ko‘pi bilan 6 ta belgidan iborat: 000 001 dan 999 999 gacha) ko‘rsatiladi. O‘xshash ish o‘rinlari “a” harfi bilan belgilanadi (berilgan raqamning oxiriga “a” harfi qo‘shiladi);
 xizmatchi yoki ishchi kasbi lavozimining nomi hamda Xizmatchilar va ishchi kasblarining asosiy lavozimlari klassifikatoriga muvofiq tegishli kod;
 ushbu ish o‘rnida ishlovchi xodimlar, shu jumladan ayollar soni;
 ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining tegishli omili ta’sir ko‘rsatishining davomiyligi (%larda yoki soatlarda) ko‘rsatiladi yoxud ish o‘rnida ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining ushbu omili mavjud bo‘lmagan taqdirda “–” belgisi qo‘yiladi.
 Bunda zararli moddalar (kimyoviy omillar) va (yoki) ustun darajada fibrogen ta’sir ko‘rsatuvchi aerozollar mavjud bo‘lgan va ularni o‘lchash zarur bo‘lgan taqdirda tegishli ravishda “P1a” va (yoki) “P1b” belgisi qo‘yiladi, qo‘shimcha ma’lumot esa ushbu Nizomning 1a va 1b-ilovalariga muvofiq shakl bo‘yicha alohida varaqlarda qayd etiladi.
 22. Ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha to‘ldirilgan ish o‘rnining mehnat sharoitlari xaritasi (keyingi o‘rinlarda Mehnat sharoitlari xaritasi deb ataladi) mehnat sharoitlarining mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligini baholash uchun asosiy mexanizm va axborot manbai hisoblanadi.
 Mehnat sharoitlari xaritasi ish o‘rnida mehnatning amaldagi sharoitlari, belgilangan kafolatlar va preferensiyalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek ushbu ish o‘rnida yoki o‘xshash ish o‘rinlari guruhida mehnat sharoitlarini yaxshilash va sog‘lomlashtirish bo‘yicha tavsiyalar mavjud bo‘lgan hujjat hisoblanadi.
 23. Mehnat sharoitlari xaritasi attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxatiga kiritilgan har bir ish o‘rni bo‘yicha to‘ldiriladi. Bir nomdagi barcha o‘xshash ish o‘rinlariga o‘xshash ish o‘rinlari ro‘yxatidan birinchi ish o‘rni uchun bitta xarita to‘ldiriladi.
 24. Mehnat sharoitlarining mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligini baholash:
 mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini baholashni;
 ish o‘rinlarining jarohatlash xavfliligini baholashni;
 xodimlarning yakka tartibdagi himoya vositalari bilan ta’minlanganligini baholashni;
 ish o‘rinlarida mehnat sharoitlarini kompleks baholashni o‘z ichiga oladi.
 25. Mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini baholash attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning mutaxassislari tomonidan amalga oshiriladi. 
 26. Attestatsiyadan o‘tkazishda ushbu ish o‘rnida qo‘llaniladigan texnologik jarayon va asbob-uskunalar uchun xos bo‘lgan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining ish o‘rnidagi barcha mavjud omillari baholanishi kerak.
 Baholanishi kerak bo‘lgan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining omillari ro‘yxati mehnatni muhofaza qilish talablaridan, texnologik jarayon va ishlab chiqarish asbob-uskunalarining tavsiflaridan, qo‘llaniladigan xomashyo va materiallardan, zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillari ko‘rsatkichlarining oldin o‘tkazilgan o‘lchashlari natijalaridan, shuningdek xodimlarning takliflaridan kelib chiqib shakllantiriladi.
 27. Mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini baholash shtatli ishlab chiqarish (texnologik) jarayonlar va (yoki) korxonaning shtatli faoliyati amalga oshirilishi davomida ishlab chiqarish va mehnat jarayoni omillari darajalarini asboblar bilan o‘lchash va baholash yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 Baholashda normativ-huquqiy hujjatlarda va boshqa hujjatlarda nazarda tutilgan usullardan, shuningdek belgilangan tartibda tekshirilgan o‘lchov vositalaridan foydalanilishi kerak. 
 28. Mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini baholash ishlab chiqarish muhiti omillarining zararliligi va xavfliligi ko‘rsatkichlari, mehnat jarayonining og‘irligi va jiddiyligi bo‘yicha Mehnat sharoitlari gigiyena klassifikatsiyasi bilan belgilanadigan mezonlarga muvofiq o‘tkaziladi.
 29. Mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini o‘lchash va baholash natijalari Mehnat sharoitlari xaritasi I bo‘limining “Mehnat sharoitlari darajasi” ustunining tegishli satriga (ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarining kichik darajasiga) kiritiladi. Jumladan:
 a) ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarining har bir kichik darajasining berilgan mehnat sharoitlari darajalari asosida ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omiliga baho beriladi:
 eng yuqori daraja va zararlilik darajasi bo‘yicha;
 agar 3 ta va undan ortiq omil 3.1 darajaga mansub bo‘lsa, mehnat sharoitlarini umumiy baholash 3.2 darajaga muvofiq bo‘ladi;
 ikki va undan ortiq 3.2, 3.3, 3.4 darajalar omillari mavjud bo‘lsa, mehnat sharoitlari tegishli ravishda bir bosqich yuqori baholanadi;
 b) ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni har bir omilining mehnat sharoitlarining berilgan darajalari asosida mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligining umumiy bahosi beriladi:
 eng yuqori daraja va zararlilik darajasi bo‘yicha;
 agar 3 ta va undan ortiq omil 3.1 darajaga tegishli bo‘lsa mehnat sharoitlarini umumiy baholash 3.2 darajaga muvofiq bo‘ladi;
 ikki va undan ortiq 3.2, 3.3, 3.4 darajalar omillari mavjud bo‘lsa mehnat sharoitlari tegishli ravishda bir bosqich yuqori baholanadi;
 v) zararli ishlab chiqarish omillari bilan munosabatda bo‘lish vaqti qisqarganda (vaqt bilan himoya qilish) mehnat sharoitlari kamroq zararli sifatida, biroq 3.1 darajadan past bo‘lmagan holda baholanishi mumkin;
 g) attestatsiyadan o‘tkazilayotgan ish o‘rnida bo‘lmagan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarini (kichik darajalar) Mehnat sharoitlari xaritasida aks ettirmaslikka yo‘l qo‘yiladi. Bunda ushbu Nizomda belgilangan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni (kichik darajalar)ning tartib raqamlari saqlanishi kerak.
 30. Mehnat sharoitlarining gigiyenik normativlarga muvofiqligini baholash doirasida attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot tomonidan amalga oshiriladigan o‘lchashlar o‘lchashlar protokollari bilan rasmiylashtirilishi kerak. O‘lchashlar protokollari ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining har bir omili bo‘yicha rasmiylashtiriladi va baholanishi kerak bo‘lgan mehnat sharoitlari xaritasining ajralmas qismi hisoblanadi. Jumladan:
 a) protokolda quyidagi ma’lumotlar bo‘lishi kerak:
 ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilayotgan korxonaning to‘liq yoki qisqartirilgan nomi;
 bevosita attestatsiya o‘tkazilayotgan, ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilayotgan korxonaning yoki uning tegishli tarkibiy bo‘linmasining amaldagi joylashgan manzili;
 ushbu ish o‘rni uchun noyob bo‘lishi kerak bo‘lgan protokolning identifikatsiya raqami. Protokollarni kodlashtirish tizimi attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot tomonidan belgilanadi;
 Xizmatchilar va ishchi kasblarining asosiy lavozimlari klassifikatoriga muvofiq ish o‘rnining, shuningdek ushbu ish o‘rnida band bo‘lgan xodim kasbining nomi;
 o‘lchashlar va baholashlar o‘tkazilgan sana (ularning alohida ko‘rsatkichlari);
 ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilayotgan korxona tarkibiy bo‘linmasining nomi;
 attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning nomi;
 attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning sinov laboratoriyasi texnik jihatdan malakaliligini maqullash to‘g‘risidagi guvohnomasining sanasi va tartib raqami;
 o‘lchanayotgan omilning nomi;
 o‘lchashlarning qo‘llaniladigan vositalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar (pribor, asbobning nomi, zavod raqami, amal qilish muddati va tekshirish to‘g‘risidagi guvohnomaning raqami);
 ular asosida ushbu o‘lchashlar va baholashlar o‘tkaziladigan normativ hujjatlar ko‘rsatilgan holda o‘lchashlar va baholashlarni o‘tkazish usullari;
 ruxsat etilgan yo‘l qo‘yiladigan konsentratsiyalarni (REChK) ruxsat etilgan cheklangan darajani (REChD) tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar va boshqa hujjatlarning rekvizitlari (hujjatning turi, uni chiqargan organning nomi, raqami va imzolash sanasi), shuningdek o‘lchanadigan omilning normativ darajalari;
 zaruriyat bo‘lganda, o‘lchash o‘tkazilayotgan xonaning eskizini ilova qilib, asbob-uskunaning joylashishini ko‘rsatgan va unda o‘lchashlar (namunalar olish) nuqtasini (nuqtalarini) tushirib, eskizni ilova qilib attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxatiga muvofiq ish o‘rni nomini ko‘rsatgan holda o‘lchashlarni o‘tkazish joyi;
 o‘lchanayotgan omil darajasining normativ va amaldagi qiymati va o‘lchashlar o‘tkaziladigan barcha joylarda uning ta’siri qancha davom etishi;
 ushbu omil bo‘yicha mehnat sharoitlari darajasi;
 o‘lchashlar o‘tkaziladigan barcha joylarda omilning amaldagi darajasi bo‘yicha xulosa, ushbu omil bo‘yicha mehnat sharoitlarining yakuniy darajasi;
 b) ish o‘rinlari guruhi uchun bitta yig‘ma protokolda ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining bitta aniq omili bo‘yicha o‘lchashlar natijalarini rasmiylashtirishga yo‘l qo‘yiladi;
 v) o‘lchashlar va baholashlar bayonnomasi ularni o‘tkazgan attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning mutaxassislari, shuningdek attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning mas’ul mansabdor shaxsi tomonidan imzolanadi va attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning muhri bilan tasdiqlanadi (tadbirkorlik subyektlaridan muhr bilan tasdiqlash talab qilinmaydi).
 31. Ish o‘rinlarining jarohatlash xavfliligini baholash attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning mutaxassislari tomonidan korxona xodimlari bilan birgalikda amalga oshiriladi.
 32. Quyidagilar:
 ishlab chiqarish uskunasi;
 texnologik jarayonlarni amalga oshirishda foydalaniladigan moslamalar va asboblar;
 mehnat muhofazasi masalalari bo‘yicha xodimlarni tayyorlashning belgilangan talablarga muvofiqligi ish o‘rinlarining jarohatlash xavfliligini baholash obyektlari hisoblanadi.
 33. Ish o‘rinlarining jarohatlash xavfliligini baholash ushbu Nizomning 32-bandida ko‘rsatilgan obyektlarning mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiqligi yuzasidan o‘tkaziladi, ushbu talablarni bajarmaslik xodimlarning jarohatlanishiga olib kelishi mumkin, shu jumladan:
 mexanik ta’sirlardan himoya qilish bo‘yicha talablar;
 elektr toki ta’siridan himoya qilish bo‘yicha talablar;
 yuqori yoki past haroratlar ta’siridan himoya qilish bo‘yicha talablar;
 kimyoviy moddalarning zaharli ta’siridan himoya qilish bo‘yicha talablar. 
 34. Ishlab chiqarish uskunasining jarohatlash xavfliligini baholashda:
 foydalanish hujjatlari komplekti;
 ishlab chiqarish uskunasining harakatlanadigan qismlari, shuningdek sochilib ketadigan buyumlar ta’siridan xodimlarni himoya qilish vositalari;
 xavf yuzaga kelishi bilan bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqarish uskunasi elementlari to‘siqlarining mavjudligi, shu jumladan fiksatorlar, blokirovkalar, germetizatsiyalovchi va boshqa elementlar mavjudligi;
 signal bo‘yoqlari va xavfsizlik belgilari;
 ishlab chiqarish uskunasining normal ishlashi buzilishlarining signalizatorlari, avariya bilan bog‘liq to‘xtatish vositalarining mavjudligi, shu jumladan elektr ta’minoti to‘liq yoki qisman to‘xtatilganda va keyinchalik u tiklanganda xavfli vaziyatlar yuzaga kelishini istisno etishga imkon beradigan qurilmalarning mavjudligi, shuningdek energiya ta’minotini boshqarish halqasining shikastlanishi (energiya ta’minotini tiklashda o‘zboshimchalik bilan ishga tushirish, to‘xtatish uchun berilgan buyruqni bajarmaslik);
 elektr uskunalarini, elektr simlarini har xil ta’sirlardan himoya qilishning mavjudligi va normativ talablarga muvofiqligi tekshiriladi.
 35. Ishlab chiqarish uskunasining jarohatlash xavfliligini baholash ishlarni bajarishda xavfsizlik talablari mavjud bo‘lgan texnik hujjatlarni tahlil qilish, shtatdagi ish davomida ishlab chiqarish uskunasini uning holati mehnat muhofazasi sohasidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiqligini tashqi ko‘zdan kechirish yo‘li bilan o‘tkaziladi. 
 36. Asboblar va moslamalarning jarohatlash xavfliligini baholash tashqi ko‘zdan kechirish va ular holatining mehnat muhofazasi sohasidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiqligini tekshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi.
 37. Ishlab chiqarish uskunasining, shuningdek asboblar va moslamalarning jarohatlash xavfliligini baholashda xavfsizlik talablariga muvofiqlik sertifikatlari (deklaratsiyalar) mavjudligi ham tekshirilishi mumkin.
 38. Jarohatlash xavfliligini baholash natijalari bo‘yicha mehnat sharoitlari quyidagi tarzda tasniflanadi:
 jarohatlash xavfliligining 1-darajasi — maqbul (ish o‘rnida mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablarining bironta ham nomuvofiqligi aniqlanmagan; ishlab chiqarish uskunasini, binolar va inshootlarni ta’mirlash bilan bog‘liq ishlar, xavfliligi yuqori bo‘lgan ishlar va mehnat muhofazasi bo‘yicha maxsus o‘qitishni talab qiladigan boshqa ishlar amalga oshirilmaydi yoki ishlab chiqarish uskunasi va asbob mavjud emas);
 jarohatlash xavfliligining 2-darajasi — yo‘l qo‘yiladigan (ish o‘rnida mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablarining bironta ham nomuvofiqligi aniqlanmagan; ishlab chiqarish uskunasini, binolar va inshootlarni ta’mirlash bilan bog‘liq ishlar, xavfliligi yuqori bo‘lgan ishlar va mehnat muhofazasi bo‘yicha maxsus o‘qitishni talab qiladigan boshqa ishlar amalga oshiriladi; xizmat muddati oshib ketgan (resursi ishlatib bo‘lingan) ishlab chiqarish uskunasidan foydalaniladi, biroq bu ushbu uskunaga xavfsizlikning maxsus talablari bilan taqiqlanmagan; himoya vositalarining ularning himoya funksiyalarini pasaytirmaydigan shikastlanishlari va (yoki) nosozliklari aniqlangan);
 jarohatlash xavfliligining 3-darajasi — xavfli (ish o‘rnida mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga bir yoki undan ortiq nomuvofiqlik aniqlangan).
 39. Ish o‘rinlarining jarohatlash xavfliligini baholash natijalari Mehnat sharoitlari xaritasining tegishli bo‘limiga (II bo‘limga) kiritiladi. 
 40. Xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligini baholash attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotlar mutaxassislari tomonidan amalga oshiriladi.
 41. Xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligini baholash mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini baholash va ish o‘rnining jarohatlash xavfliligini baholash natijalari mavjud bo‘lganda o‘tkaziladi.
 42. Xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligini baholash quyidagi tartibotlarni izchil amalga oshirish yo‘li bilan o‘tkaziladi:
 amalda berilgan YaKHV nomenklaturasini xodimlarga bepul berilgan YaKHVning tegishli namunaviy normalari bilan solishtirish;
 xodimlarga berilgan YaKHV muvofiqlik sertifikatlari (deklaratsiyalari) mavjudligini tekshirish;
 xodimlarning YaKHV bilan ta’minlashning belgilangan tartibini tekshirish;
 berilgan YaKHVning ish o‘rnidagi mehnat sharoitlarining amaldagi holatiga muvofiqligini baholash.
 Xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligini baholashda qo‘shimcha ravishda xodimlarga berilgan YaKHV samaradorligi baholanishi mumkin.
 43.Ushbu Nizom talablariga rioya qilish sharti bilan ish o‘rni xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligi talablariga muvofiq deb hisoblanadi. Bitta va undan ortiq nomuvofiqlik mavjud bo‘lgan taqdirda ish o‘rni xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligi talablariga muvofiq emas deb hisoblanadi. 
 44. Ish o‘rnida xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligi natijalari Mehnat sharoitlari xaritasining tegishli bo‘limiga (III bo‘limga) kiritiladi. YaKHVni berish xodimlarga YaKHVni bepul berishning namunaviy normalarida nazarda tutilmagan va mehnat sharoitlarining amaldagi holati bo‘yicha talab etilmaydigan hollar bundan mustasno.
 45. Attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot qonun hujjatlari talablari, shuningdek ish o‘rinlari attestatsiyadan o‘tkazilayotgan xodimlardan so‘rab chiqish asosida qonun hujjatlarida belgilangan hamda noqulay, zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlarida ishlaganlik uchun attestatsiyadan o‘tkaziladigan ish o‘rniga mos bo‘lgan kafolatlar va preferensiyalar to‘g‘risidagi axborotni tayyorlaydi.
 Bunda noqulay mehnat sharoitlarida ishlaganlik uchun har yilgi qo‘shimcha ta’tilning qancha davom etishi va ishning alohida xususiyati ushbu Nizomning 3-ilovasiga muvofiq belgilanadi. Xodimlarning ayrim toifalari uchun qo‘shimcha ta’til 33 kungacha belgilanishi mumkin.
 Imtiyozli pensiya ta’minotiga bo‘lgan huquqni baholash ushbu Nizomning 3a-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
 Tayyorlangan axborot Mehnat sharoitlari xaritasining tegishli bo‘limiga (IV bo‘limga) kiritiladi. 
 46. Ish o‘rnida mehnat sharoitlari holatini kompleks baholash:
 mehnat sharoitlarining gigiyena normativlariga muvofiqligini baholash natijalari bo‘yicha belgilangan mehnat sharoitlari darajasini;
 jarohatlash xavfliligi bo‘yicha mehnat sharoitlari darajasini;
 xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligini baholash natijalarini o‘z ichiga oladi.
 47. Ish o‘rnida mehnat sharoitlari holatini kompleks baholash attestatsiya komissiyasining xulosasi shaklida rasmiylashtiriladi. U Mehnat sharoitlari xaritasining tegishli bo‘limida (V bo‘limda) aks ettiriladi. 
 Ish o‘rnida mehnat sharoitlari gigiyena normativlariga muvofiq bo‘lganda, ish o‘rnining jarohatlash xavfliligini baholashda mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga nomuvofiqlik aniqlanmaganda va ish o‘rni xodimlarni YaKHV bilan ta’minlanganligi talablariga muvofiq bo‘lganda ish o‘rni mehnat sharoitlari kompleks baholangan holda “mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiq” deb attestatsiyadan o‘tkazilgan hisoblanadi.
 Ish o‘rnida mehnat sharoitlari gigiyena normativlariga nomuvofiq bo‘lganda va (yoki) ish o‘rnining jarohatlash xavfliligini baholashda ish o‘rnining mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga nomuvofiqligi aniqlanganda va (yoki) xodimlarning YaKHV bilan ta’minlanganligi talablariga nomuvofiq bo‘lganda ish o‘rni mehnat sharoitlari kompleks baholangan holda “mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiq emas” deb attestatsiyadan o‘tkazilgan hisoblanadi.
 48. Ish o‘rnidagi mehnat sharoitlari ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilayotgan korxonaning xavfli mehnat sharoitlariga tegishli deb topilganda darhol ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining xavfli omillari ta’siri darajasini pasaytirishga yoxud ularning ta’sir ko‘rsatish vaqtini kamaytirishga yo‘naltirilgan kompleks chora-tadbirlar ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi. 
 49. Attestatsiya komissiyasi o‘tkazilgan attestatsiya natijalari bo‘yicha:
 a) ushbu Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazish natijalarining yig‘ma vedomostini tuzadi. Ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazish natijalarining yig‘ma vedomosti korxonaning tarkibiy bo‘linmalari bo‘yicha tuziladi;
 b) Ushbu Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazish natijalari bo‘yicha belgilangan mehnat sharoitlari darajalarining yig‘ma jadvalini va shu munosabat bilan xodimlarga belgilash zarur bo‘lgan kafolatlar va preferensiyalarni tuzadi. Ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazish natijalari bo‘yicha belgilangan mehnat sharoitlari darajalarining yig‘ma jadvali va shu munosabat bilan xodimlarga belgilash zarur bo‘lgan kafolatlar va preferensiyalar korxonaning tarkibiy bo‘linmalari bo‘yicha tuziladi. 
 Agar ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omilini o‘lchash ish o‘rnida o‘tkazilmagan taqdirda, ushbu omilga muvofiq bo‘lgan ustun va unda o‘lchash va baholash o‘tkazilgan ish o‘rni raqamiga mos bo‘lgan satr bo‘sh qoladi (bunda ushbu omil bo‘yicha ushbu ish o‘rnidagi mehnat sharoitlari maqbul darajaga muvofiq deb hisoblanadi).
 50. Attestatsiya natijalari bo‘yicha attestatsiya komissiyasi ushbu Nizomning 6-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha mehnat sharoitlarini mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiqlashtirish tadbirlari rejasini ishlab chiqadi.
 Mehnat sharoitlarini mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiqlashtirish tadbirlari rejasi korxonaning tarkibiy bo‘linmalari bo‘yicha ishlab chiqiladi.
 Mehnat sharoitlarini mehnat muhofazasi bo‘yicha normalar, qoidalar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiqlashtirish tadbirlari rejasi kasaba uyushma qo‘mitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi bilan kelishgan holda korxona rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
 Mehnat sharoitlarining gigiyenik me’yorlarga muvofiqligini baholash doirasida ish o‘rinlarida mavjud omillar tegishli me’yorlardan oshgan har bir holat bo‘yicha tadbirlar rejasida ularni kamaytirish yuzasidan chora-tadbirlar belgilanishi lozim.
 51. Ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilgan korxonaning attestatsiya materiallari mehnat organlarida davlat ekspertizasidan o‘tkazilishi kerak.
 Attestatsiya materiallari attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot tomonidan mehnat organlariga kiritiladi.
 52. Davlat ekspertizasi tegishli ariza kiritilgan sanadan boshlab yigirma besh kalendar kundan oshmagan muddatda belgilangan tartibda pul to‘lash orqali amalga oshiriladi.
 Ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha mehnat organi ijobiy xulosa beradi yoki kiritilgan attestatsiya materiallarini aniq normativ-huquqiy hujjatlarga asoslangan holda rad etish sabablarini ko‘rsatib qaytaradi. 
 Attestatsiyani o‘tkazuvchi tashkilot rad etish sabablarini bartaraf etishga yozma xabarnoma olingan kundan boshlab o‘n ish kunidan keyin takroran ko‘rib chiqish uchun taqdim etishga haqlidir.
 53. Davlat ekspertizasini o‘tkazish va xulosa berish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan belgilanadi. 
 54. Davlat ekspertizasi va xulosa berish O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 
 Agar attestatsiya xodimlarning umumiy soni 100 kishidan kam bo‘lgan korxonalarda o‘tkazilgan bo‘lsa, davlat ekspertizasidan o‘tkazish hamda xulosa berish Qoraqalpog‘iston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar bandlik bosh boshqarmalari tomonidan amalga oshirilishiga yo‘l qo‘yiladi. 
 Xulosa ushbu Nizomga 7-ilovaga muvofiq shakl bo‘yicha tegishli himoya darajasiga ega bo‘lgan hamda O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazi tomonidan markazlashtirilgan tartibda tayyorlanadigan maxsus blankada rasmiylashtiriladi”; 
 Xulosa blankasi qat’iy hisobot beriladigan hujjat hisoblanadi, hisobga olish seriyasiga, tartib raqamiga va himoyalanganlik darajasiga ega bo‘ladi. Blankalar buyurtma bo‘yicha “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasida matbaa usulida tayyorlanadi.
 55. Mehnat organlarining ijobiy xulosasi olingan taqdirda attestatsiya komissiyasi raisi attestatsiya komissiyasining yakuniy majlisini o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
 Korxonaning alohida tarkibiy bo‘linmalarida attestatsiya natijalarini rasmiylashtirish uchun attestatsiya komissiyasining oraliq-yakuniy majlislarini o‘tkazishga yo‘l qo‘yiladi. 
 56. Attestatsiya komissiyasining yakuniy (oraliq-yakuniy) majlisi ushbu Nizomning 8-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha attestatsiya komissiyasi majlisining protokoli shaklida rasmiylashtiriladi. 
 Attestatsiya komissiyasining yakuniy (oraliq-yakuniy) majlisi protokoli korxona rahbari tomonidan tasdiqlanishi kerak. 
 57. O‘xshash ish o‘rinlaridagi zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarini baholash o‘xshash ish o‘rinlari umumiy sonining 20 foizini, biroq kamida ikkitasini attestatsiyadan o‘tkazishda olingan ma’lumotlar asosida amalga oshiriladi.
 Hatto bitta o‘xshashlik belgilariga javob bermaydigan ish o‘rni aniqlanganda ushbu ish o‘rinlarining 100 foizi baholanadi. Shunday baholashdan keyin o‘lchashlar va baholashlar natijalari hisobga olingan holda ish o‘rinlarining yangi ro‘yxati aniqlanadi. O‘xshash ish o‘rinlari uchun bitta Mehnat sharoitlari xaritasi to‘ldiriladi.
 20% o‘xshash ish o‘rinlaridan bitta ish o‘rni uchun belgilangan mehnat sharoitlari va ularni yaxshilash tadbirlari barcha o‘xshash ish o‘rinlari uchun yagona hisoblanadi. 
 58. Nogironligi bo‘lgan shaxslar band bo‘lgan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda o‘tkaziladi. Bunda attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan Ish o‘rinlari ro‘yxatiga qo‘shimcha ravishda attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan nogironligi bo‘lgan shaxslarning ish o‘rinlari ro‘yxati tuziladi. 
 Nogironligi bo‘lgan shaxslarning ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish doirasida: 
 nogironligi bo‘lgan shaxslarning ishlashi uchun maxsus moslamalar mavjudligi, ishlab chiqarish xonalari nogironlar aravachalaridan foydalanuvchi shaxslar, ko‘rish qobiliyati xiralashgan va eshitish qobiliyati buzilgan shaxslar uchun tegishli qurilmalar bilan jihozlanganligi, shuningdek ish mebelining antropometrik talablarga muvofiqligi baholanadi; 
 attestatsiya komissiyasi har bir nogironligi bo‘lgan shaxsga guruhlar va nogironlik sabablari bo‘yicha belgilangan tartibda (tibbiy-mehnat ekspert komissiyasi tomonidan) berilgan hujjatlar va ma’lumotnomalarni tayyorlashi shart. 
 59. Nogironligi bo‘lgan shaxslarning mehnatidan foydalanuvchi korxona o‘tkazilgan attestatsiya natijalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda sanitariya-texnik holatni pasportlashtirishi shart.
 60. Turg‘un bo‘lmagan ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish barqaror tanlash hamda zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarining miqdori bilan birgalikda tipik texnologik operatsiyalarni oldindan aniqlash va keyinchalik ushbu operatsiyalarni baholash yo‘li bilan o‘tkaziladi.
 Har bir operatsiyani bajarish vaqti ekspert yo‘li bilan, xodimlarni va ularning bevosita rahbarlarini so‘rab chiqish yo‘li bilan aniqlanadi.
 61. Ish o‘rnida aniq kasb (lavozim)ning malaka tavsifida mavjud bo‘lmagan, biroq korxona rahbarining yozma qarori yoki mehnat shartnomasi bilan ushbu kasb (lavozim) xodimining lavozim majburiyatlariga kiritilgan ishlarni bajarishda ushbu ish o‘rnida xodim tomonidan bajariladigan ishlarning barcha turlari baholanishi kerak. 
 62. Attestatsiya natijalari attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot tomonidan attestatsiya to‘g‘risidagi hisobot shaklida rasmiylashtiriladi, unga:
 attestatsiya komissiyasini tashkil etish va attestatsiya bo‘yicha ishlarni bajarish jadvalini tasdiqlash to‘g‘risidagi buyruq;
 attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish o‘rinlari ro‘yxati;
 attestatsiya o‘tkazilgan korxonaning jami xodimlari shundan ayollar va nogironligi bo‘lgan shaxslar soni to‘g‘risidagi ma’lumotnomasi;
 o‘lchashlar protokollari bilan birgalikda mehnat sharoitlari xaritalari;
 ish o‘rinlarining mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiyasi natijalari yig‘ma vedomosti;
 attestatsiya natijalari bo‘yicha belgilangan mehnat sharoitlari darajalarining yig‘ma jadvali hamda shu munosabat bilan xodimlarga belgilanishi zarur bo‘lgan kafolatlar va preferensiyalar;
 mehnat sharoitlarini yaxshilash va sog‘lomlashtirish tadbirlari rejasi;
 mehnat organlarining ijobiy xulosasi;
 attestatsiya komissiyasining yakuniy (oraliq-yakuniy) majlisi (majlislari) protokoli (protokollari);
 attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilot to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shu jumladan sinov laboratoriyasining texnik jihatdan malakaliligini maqullash to‘g‘risidagi guvohnomasi nusxasi.
 63. Attestatsiya komissiyasi attestatsiya to‘g‘risidagi hisobot tushgan sanadan boshlab o‘n kalendar kun mobaynida:
 attestatsiya to‘g‘risidagi hisobotni ko‘rib chiqadi va uni tasdiqlash uchun korxona rahbariga kiritadi;
 ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilgan xodimlarni tilxat ostida ish o‘rinlari attestatsiyasining natijalari bilan tanishtiradi;
 jamoa shartnomasi va jamoa bitimiga tegishli o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish yuzasidan takliflar tayyorlaydi. 
 64. Korxona rahbari attestatsiya to‘g‘risidagi hisobot tushgan sanadan boshlab o‘n ish kuni mobaynida attestatsiyaning tugaganligi va attestatsiya to‘g‘risidagi hisobotni tasdiqlash to‘g‘risida yozma qaror qabul qiladi.
 65. Attestatsiya materiallari ish o‘rinlarida attestatsiya o‘tkazilgan korxonada ushbu Nizomning 9-bandida belgilangan muddat mobaynida saqlanadi. 
 66. Rejadan tashqari attestatsiya:
 xodim, kasaba uyushma qo‘mitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi tegishli ish o‘rnida attestatsiya o‘tkazish to‘g‘risida korxona rahbariga ariza bilan murojaat qilgan taqdirda;
 attestatsiya o‘tkazish sifatini baholash maqsadida o‘tkazilgan mehnat sharoitlari davlat ekspertizasi natijalari bo‘yicha;
 mehnat organlari tomonidan korxona rahbariga berilgan ko‘rsatmaga muvofiq o‘tkaziladi.
 67. Rejadan tashqari attestatsiya natijalari attestatsiyaga qo‘yiladigan ushbu Nizom talablariga muvofiq rasmiylashtiriladi. Bunda har bir ish o‘rni uchun o‘zgartirish va qo‘shimchalar hisobga olingan holda mehnat sharoitlarining yangi xaritasi rasmiylashtiriladi. 
 68. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazish sohasida nazoratni amalga oshiradi.
 O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazi ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazish sohasidagi ilmiy-metodik muassasa hisoblanadi. 
 Attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotlar tomonidan ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazish sohasidagi faoliyatni amalga oshirish talablariga rioya qilinishini tekshirish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 69. Attestatsiyani o‘tkazish yuzasidan mas’uliyat korxona rahbariga yuklanadi. O‘lchashlar va baholashlarni o‘tkazishning to‘g‘riligi yuzasidan mas’uliyat attestatsiya komissiyasiga hamda attestatsiyadan o‘tkazuvchi tashkilotning ish o‘rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazish bo‘yicha mutaxassisiga yuklanadi.
 70. Ushbu talablar buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.