“Daryo” muxbiri yer maydoni olib qo‘yilgan fermer muammosini o‘rgandi

Qashqadaryo viloyati Koson tumanida yashovchi fuqaro Mirobid Xoliqov “Daryo” internet nashriga murojaat qildi. Fuqaro o‘z murojaatida uni tuman hokimligi fermerlikdan nohaq mahrum etganini bayon qilgan edi. “Daryo” muxbiri Bahriddin Esonov fuqaro murojaatini o‘rgandi.

Murojaatda ko‘rsatilgan manzil bo‘yicha Chiroqchi tumanining “Chorvador” hududiga qarab yo‘l olamiz. Tumanning e’tibortalab jihatlaridan biri, hududiy jihatidan Andijon viloyati bilan bahslashishi va odatda izlab borgan manzilingizni osonlikcha topolmasligingizda. Mo‘ljal so‘rasangiz, chapga qarab “qo‘yvorasiz” deyishadi.
Yaxshiyam bizda murojaatchining telefon raqami bor. Biroq bu joylarda bir aloqa bo‘lmay qoladi yoki omadingiz kelib ulansangiz ham suhbatdoshning gapini tushuna olmaysiz, vakuumga tushib qolgandek. Oxir oqibat, Avaz Oxun aytganidek telefonni osmonga otib, “sms”lashib topib borasiz-da. (Alam qiladigani, ungacha 50 chaqirim o‘tib ketgan bo‘lasiz)
Mirobid Xoliqov Koson tumanining Pistali qishlog‘idan. U bugun talabgor bo‘layotgan yer, Koson tumani bilan Chiroqchining chegarasida, xalq tili bilan aytganda “Kamchatkada”. Ilgari bu hududda yetishtirilgan hosil Koson tumaniga topshirilgan. Endilikda Chiroqchiga tobe.
Yakka oyoq yo‘l bo‘ylab, mojaroli bo‘lib turgan fermer yeriga yetib boramiz.
Mirobid Xoliqov o‘z xatida “Chorvador” hududida 2003-yildan buyon fermer bo‘lib ishlab kelayotgani, shu vaqt oralig‘ida lalmi maydonni o‘zlashtirib, paxta va g‘alla yetishtirish uchun kanal, elektr liniyasi, transformator, suv nasoslari o‘rnatganini bayon qilgan. 4-aprel kuni O‘zbekiston Prezidentining virtual qabulxonasiga ham huquqlari tiklanishini so‘rab murojaat etgan.
Hozir bu yerda yangi fermer xo‘jaligi tuzilgan. Fermer Rahmiddin Xushmurodov 7,5 gektar maydonda g‘alla parvarishlamoqda. 7,5 gektarda chigit ekishga kirishgan.
Biz yetib kelganimizda ayni paytdagi “yer egasi” va sobiq fermerning hech bir ziddiyatlarsiz, samimiy suhbatlashib turganiga guvoh bo‘lamiz. (Bir joyning odamlarida.)
Mojaro esa boshqa tomonda. Aslida, “fermerligimdan nohaq mahrum etishdi” deya da’vo qilayotgan Mirobid Holiqov otasi Muhammadi Holiqov nomidan ish ko‘rmoqchi. Ko‘pni ko‘rgan Muhammadi aka esa bosiqlikni qo‘ldan bermaydi.

Koson tumanining “Pistali” qishlog‘ini bir ariq bilan ajratib turuvchi “Chorvador”ning 200 gektar maydoni 1991-yilda qo‘riq yerdan o‘zlashtirilgan. Bu vaqtda esa cho‘lquvarlikka da’vogar bo‘layotgan Mirobod Holiqov 5 yoshda bo‘lgan.
Darvoqe, murojaatni xolis o‘rganish maqsadida, Chiroqchi tumani hokimligiga ham murojaat etgandik. Tuman hokimligi mutasaddilari sobiq “Muhammadi Holiqov” fermer xo‘jaligi bilan tuzilgan shartnomani bekor qilishga sabab bo‘lgan omillar bilan kelgan.

Unga ko‘ra Muhammadi Holiqov fermer xo‘jaligi a’zolari muntazam paxta va g‘alla yetishtirish bo‘yicha rejani bajarmay kelgan. Jumladan, 2014-yilda paxta yetishtirish bo‘yicha rejaviy ko‘rsatkich 53,2 foizga, 2015-yilda 56,7 foizga, 2016 yilda 46 foizga bajarilgan xolos. Paxtachilikdan natija olinmagach, 2017-yilda fermer xo‘jaligining bor maydoniga g‘alla ekish uchun qaror chiqarilgan. 2017 - barakali yilda davlatga don sotish ko‘rsatkichi ham 50 foizdan oshmagach, tuman rahbarlarining toqati toq bo‘ldi.

Muhammadi Holiqov fermer xo‘jaligining tuman agrokimyo filialidan 21 million 802 ming, yoqilg‘i moylash materiallaridan 21 million 164 ming so‘m qarz. Xo‘jalikning iqtisodiy ahvolini shu holga keltirishga ulgurgan odamga yer ajratish mumkinmi?
Natijada, fermer xo‘jaligi tasarrufidagi 30 gektar yerni Chiroqchi tumani zaxirasiga qaytarish va keyinchalik tender tanlovi o‘tkazib, yangi fermer xo‘jaligini tashkil etishga qaror qilindi. 2018-yil 16-martda o‘tgan tanlovda tender komissiyasining xulosasi bilan ushbu yer Rahmiddin Xushmurodov nomidagi fermer xo‘jaligiga berildi.
Holiqov o‘z arizasida “Prezidentimiz endi ishlagan odamga yer beramiz” degan gaplariga alohida urg‘u beradi. Shu o‘rinda savol, yerni kimga bergan ma’qul?