«O‘zbekistonda diniy qarashlarni majburan singdirishga yo‘l qo‘yilmaydi» - Adliya vazirligi

Adliya vazirligi O‘zbekiston dunyoviylik prinsipida rivojlanish yo‘lini tanlaganini eslatib bayonot bilan chiqdi. «O‘zbekiston jamiyati dunyoviylik prinsipida rivojlanish yo‘lini tanlagan» sarlavhali maqolada O‘zbekiston Konstitutsiyasining 31-moddasiga ko‘ra har bir inson xohlagan dinga e'tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e'tiqod qilmaslik huquqiga egaligi qayd etilgani keltirilgan.
«Bu shuni anglatadiki, har kim o‘z e'tiqodiga amal qilish yoki qilmaslikda mustaqildir. Har bir shaxs boshqalarning vijdon va e'tiqod erkinligiga ega ekanligini tan olishi shart», deyiladi vazirlik bayonotida.
Vazirlik fuqarolar o‘z huquq va erkinliklarini amalga oshirishda boshqa shaxslarning, davlat va jamiyatning qonuniy manfaatlari, huquqlari va erkinliklariga putur yetkazmasliklari zarurligini qayd etgan.
«Kuzatuvlar ko‘rsatyaptiki, axloqiy-diniy nuqtayi nazarlarni huquqiy munosabatlar predmetiga aylantirishga urinish, milliy qadriyatlarimizga zid, insonlarning shaxsiy huquqlarini toptovchi va cheklovchi axborot tashviqotlari olib borish holatlari aniqlandi», deya qayd etiladi bayonotda.
Vazirlik ma'lumotiga ko‘ra, diniy mavzuda chiqishlar qiladigan va shu sohada faoliyat yuritadigan ayrim shaxslar tomonidan ayollarning mashina haydashiga sub'yektiv baho berish, ularning mashg‘ulot turini erkin tanlash huquqini cheklash, ayrim turdagi mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi korxonalar faoliyatini to‘xtatish, ayrim jahon durdonalari sanaladigan san'at asarlarini sotish (foydalanish)ni cheklash, boshqa diniy qarashlarga ishonchsizlik uyg‘otish, hech qaysi dinga e'tiqod qilmaydiganlarga nisbatan nafrat uyg‘otish, O‘zbekistondagi dunyoviylik prinsipiga monand qonunlar bilan o‘rnatilgan qoidalarni shubha ostiga olish va boshqa shu kabilarni targ‘ib qilish holatlari ham uchramoqda.
«Ayniqsa, jamiyatning muayyan qatlami boshqalarning qarashlari, xatti-harakatlari, turmush-tarziga faqat bitta o‘lcham — o‘zlarining axloqiy-diniy qarashlari mezoni bilan baho berishiga toqat qilib bo‘lmaydi», deya ta'kidlaydi vazirlik.
Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining 12-moddasida hech kimning shaxsiy hayotiga o‘zboshimchalik bilan aralashish mumkin emasligi aniq belgilab qo‘yilgan. Mazkur norma O‘zbekiston milliy qonunchiligiga to‘liq implementatsiya qilingan. Jumladan, O‘zbekiston Konstitutsiyasining 25-moddasida har kimning erkinlik va shaxsiy daxlsizligi, 27-moddasida shaxsiy hayotiga aralashishdan himoyalanish huquqi kafolatlangan.
«Albatta, aholi, ayniqsa yoshlarni ongiga O‘zbekiston jamiyatining boy tarixiy-ma'naviy qadriyatlarini singdirish maqsadga muvofiq. Adliya vazirligi tarbiya muhimligini ta'kidlagani holda, bu jarayon inson huquqlari buzilishi, ayniqsa, fuqarolarning shaxsiy hayotiga aralashish hisobiga amalga oshirilishiga yo‘l qo‘yib bo‘lmasligini qayd etadi», deya ta'kidlaydi vazirlik.
Birinchi navbatda, insonlar xulq-atvoriga va yurish-turishiga alohida shaxslarning axloqiy-diniy qarashlari yoki o‘lchovlari bilan emas, balki amaldagi qonunchilik talablari nuqtayi nazaridan baho berilishi lozimligi aytilgan.
«Ya'ni fuqarolar qonunlarga rioya qilar ekan, o‘z hayot tarzini erkin va aralashuvlarsiz tanlashi mumkindir va bu eng muhim konstitutsion huquqlardan biri. Har qanday holatda ham boshqa dinga e'tiqod qiluvchi yoki hech qanday dinga e'tiqod qilmaydigan fuqarolarning huquqlarini inobatga olish, ularning e'tiqodini hurmat qilish Konstitutsiyaviy burch hisoblanadi», deyiladi bayonotda.
Vazirlik O‘zbekistonda diniy qarashlarni majburan singdirishga yo‘l qo‘yilmasligini, shuningdek, qat'iy va o‘zgarmas ushbu konstitutsiyaviy tamoyildan hech qachon voz kechilmasligini qayd etgan, shaxslarga diniy qarashlarni majburiy singdirishga qaratilgan har qanday xatti-harakat, targ‘ibot-tashviqot javobgarlikni keltirib chiqarishi eslatilgan.
«O‘zbekiston xalqi bundan 30 yil oldin o‘zining taraqqiyot yo‘lini tanlab olgan — u dunyoviylikka asoslangan insonparvar demokratik huquqiy davlat barpo etishni ko‘zlaydi. Ushbu haqiqatni shubha ostiga olishga, mutaassib g‘oyalarni targ‘ibot qilishga hech kimning haqqi yo‘q», deya yakunlanadi bayonot.
Eslatib o‘tamiz, iyun oyi oxirida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori Muzaffar Komilov, Islom sivilizatsiya markazi xodimi Abror Abduazimov (Abror Muxtor Aliy nomi bilan tanilgan bloger) va boshqa shaxslar Toshkent shahridagi kitob do‘konlariga tashrif buyurib, bu joylardagi kitoblar islom g‘oyasiga qanchalik mos kelishi borasida taftish o‘tkazishgandi.
Bundan tashqari, Abror Abduazimov Da Vinchi va Rembrandt kabi rassomlarning ijod namunalariga qarshi fikr bildirgan, shuningdek, radiodagi chiqishi chog‘ida «ayollarga kaltak yeyish yoqishi» haqida gapirgani shov-shuvlarga sabab bo‘lgandi.