AVTOMOBILDA XORIJIY YuK TAShUVChILARNING O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI HUDUDIGA KIRIShLARI, BO‘LIShLARI, YuK OLIB O‘TIShLARI VA UNDAN ChIQIB KETIShLARI TARTIBI TO‘G‘RISIDA

Avtotransportda xorijiy yuk tashuvchilarning O‘zbekiston Respublikasi hududiga kirishlari va undan chiqishlari, yuk olib o‘tishlari va harakatini tartibga solish, ular tomonidan zarur yig‘imlar, poshlinalar va boshqa to‘lovlar to‘lanishini, yo‘l, maishiy va servis xizmati ko‘rsatish tizimini tashkil etish, avtomobilda xorijiy yuk tashuvchilar tomonidan O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga rioya qilinishi ustidan nazoratni kuchaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Harakat qilish uchun mo‘ljallangan avtomobil yo‘llari ro‘yxati, harakatning vaqtinchalik yo‘nalish varaqasi, O‘zbekiston Respublikasi hududiga kirish-chiqishda va unda harakat qilishda hamda avtotransport vositalari va yuklarga haydovchilarning zarur hujjatlari ro‘yxati (1, 2 va 4-ilovalar) tasdiqlansin.
 2. Avtomobilda xorijiy yuk tashuvchi haydovchilarning, yuklarni kuzatib boruvchilar yoki yo‘lovchilar sifatidagi shaxslarning O‘zbekiston Respublikasi hududiga kirishlari, chiqishlari, bo‘lishlari va yuk olib o‘tishlari Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 21-noyabrdagi 408-son, 2002-yil 21-fevraldagi 62-son va 2011-yil 26-dekabrdagi 342-son qarorlariga, shuningdek MDH qatnashchisi bo‘lgan davlatlarning ushbu masalalarni tartibga soluvchi tegishli bitimlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 3. Belgilab qo‘yilsinki, xorijiy shaxslarning (shu jumladan, yuk olib o‘tish) ko‘rsatib o‘tilgan masalalar bo‘yicha xalqaro qoidalarga, Vena Konvensiyasiga (haydovchilik hujjatlari to‘g‘risida), shuningdek, respublikaning amaldagi qonunchiligiga xilof ravishda O‘zbekiston Respublikasi hududiga kirishlari va bo‘lishlari xorijiy davlat transport vositasining O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq choralar ko‘rilishi uchun hududiy bojxona organlariga yoki ichki ishlar organlariga keltirilishiga sabab bo‘ladi.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi (Almatov) respublika hududi orqali o‘tuvchi transport vositalarining hududga kirgan kunidan boshlab 5 kundan ortiq bo‘lmagan muddatda chiqib ketishlarini ta’minlagan holda, ularning yuk olib o‘tishlari ustidan qattiq nazorat o‘rnatsin, shuningdek berilgan buyurtmanomalarga muvofiq avtomobil transportida tashiladigan maxsus yuklarni kuzatib borishni amalga oshirsin.
 
 5. Hududga kirish hujjatlarini rasmiylashtirganlik uchun stavka va xorijiy davlatlar avtotransport vositalarining O‘zbekiston Respublikasi hududiga kirganligi hamda tranzit o‘tishi uchun yig‘im qonunchilik bilan belgilanadi.
 Yig‘imlarni undirish milliy valyuta “so‘m”da naqd pulsiz shaklda yoki tijorat banklari tomonidan bevosita bojxona postlarida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining to‘lov kunidagi kursi bo‘yicha naqd pul shaklida amalga oshiriladi, olingan mablag‘larning 20 foizi O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining hisob raqamiga, qolgan 80 foizi O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi faoliyatini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi hisob raqamiga qonunchilikda belgilangan tartibda o‘tkaziladi.
 Hujjatlarni rasmiylashtirish, xorijiy davlatlar avtotransport vositalarining O‘zbekiston Respublikasi hududiga kirganligi hamda tranzit o‘tishi uchun yig‘im to‘lanishi ustidan nazorat bojxona organlari tomonidan amalga oshiriladi. 
 6. Quyidagilar: 
 ruxsat berilgan yuk hajmlari besh foizdan ortiq bo‘lgan avtotransport vositalari, shuningdek yirik gabaritli transport vositalarining avtomobil yo‘llarini davlat tomonidan boshqarish vakolatli organlari tomonidan belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnomasiz umumiy foydalaniladigan yo‘llardan yurib o‘tishi; 
 agar ikki tomonlama bitimlarda o‘zgacha hol nazarda tutilmagan bo‘lsa, avtomobilda xorijiy yuk tashuvchilar tomonidan yuklarning uchinchi mamlakatlarga (mamlakatlardan) tashilishi taqiqlansin. 
 O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida boshqacha shartlar kelishilmagan bo‘lsa, xorijiy tashuvchilarga tegishli bo‘lgan, shu jumladan, O‘zbekiston Respublikasi hududiga ular tomonidan vaqtincha olib kelingan avtotransport vositalarida yuk va yo‘lovchilarni O‘zbekiston Respublikasi hududida joylashgan punktlar o‘rtasida tashish (kabotaj).
 Ruxsat berilgan yuk hajmlari besh foizgacha bo‘lganda (besh foiz ham qo‘shilgan holda) bunday avtotransport vositalarining o‘tkazilishi davlat avtomobil yo‘llari boshqarmasining vakolatli organi tomonidan beriladigan maxsus ruxsatnomasiz to‘lov undirish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 7. Quyidagilar:
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati va Davlat bojxona qo‘mitasiga — avtomobilda xorijiy yuk tashuvchilarning Davlat chegarasi orqali o‘tkazish punktlarida kirish va chiqishlarini;
 O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligiga – xorijiy avtotransportning respublika hududi bo‘ylab harakat qilishini;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasiga respublikaga kirib kelayotgan avtotransport vositalarining texnik holatini, yo‘l qo‘yiladigan og‘irlik va gabarit parametrlarini, xalqaro yuk va yo‘lovchilar tashishni amalga oshirishda Yevropa bitimi (ESTR) talablariga muvofiq ularda nazorat priborlari (taxograflar) mavjudligini hisobga olish va nazorat qilish yuklansin, shuningdek xorijiy avtomobilda yuk tashuvchilar avtotransport vositalarining O‘zbekiston Respublikasi hududida harakatlanish yo‘nalishlariga rioya qilishlari.
 8. O‘zbekiston Respublikasining bojxona ishlari, transport va kommunikatsiyalar sohasidagi xalqaro konvensiyalarga qo‘shilishiga doir masalalarni o‘rganish, tayyorlash va taklif kiritish uchun 5-ilovaga* muvofiq tarkibda Idoralararo komissiya tuzilsin.
 Komissiya bir oy muddatda:
 respublikaning xalqaro avtotransport vositalari faoliyati va bojxona ishlari masalalariga daxldor xalqaro konvensiyalar va bitimlarga qo‘shilishi to‘g‘risida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;
 avtomobilda xorijiy yuk tashuvchilarning respublika bo‘yicha oqimini o‘rganish asosida chegaradagi Davlat chegarasi orqali o‘tkazish punktlari majmuilari tashkil etilishi bo‘yicha, ular joylashadigan aniq joylarni, bo‘lajak qurilish ishlari miqdorini va hajmini, buyurtmachilar va mablag‘ bilan ta’minlash manbalarini belgilagan holda, takliflarni ishlab chiqsin.
 9. “O‘zistiqbolstat” davlat qo‘mitasi (Golishev) Idoralararo komissiyaning takliflari bo‘yicha 1995-yil uchun investitsiya dasturlarini shakllantirishda Davlat chegarasi orqali o‘tkazish punktlari majmuilari qurilishini nazarda tutsin.
 10. Davlat soliq qo‘mitasi (Gataulin) 1996-yil 1-yanvargacha o‘z mablag‘lari hisobidan O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi va Milliy xavfsizlik xizmati organlari bilan kelishilgan loyihalar bo‘yicha xorijiy avtotransport vositalari harakati uchun mo‘ljallangan avtomobil trassalari bo‘ylab bojxona majmuilarining qurilishini ta’minlasin.
 11. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki, “O‘zsanoatqurilishbank”, “O‘zdehqonchiliksanoatbank”, “O‘zjamg‘armabank”, boshqa vakil qilingan tijorat banklari Davlat chegarasi orqali o‘tkazish punktlarida valyuta almashtirish hamda to‘lovlar va yig‘imlarni qabul qilish punktlarining o‘z filiallarini tashkil etsinlar.
 13. “O‘zdavneftmahsulot” birlashmasi (Tojiyev) xorijiy avtomobillarga yonilg‘i quyiladigan shoxobchalarni zarur yonilg‘i bilan ta’minlasin.
 14. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi (Komilov) avtomobilda xorijiy yuk tashuvchilarning kirishlari, bo‘lishlari, yuk olib o‘tishlari va chiqishlarining O‘zbekiston Respublikasi hududida qabul qilingan tartibi to‘g‘risida diplomatik kanallar orqali davlatlarning elchixonalari, konsulxonalari va vakolatxonalariga ma’lum qilsin.
 15. Xorijiy davlatlar og‘ir yukli va katta hajmli transport vositalarining O‘zbekiston Respublikasi hududi bo‘ylab yurishi uchun to‘lovlar to‘g‘risidagi Nizom 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 Belgilab qo‘yilsinki, xorijiy mamlakatlarning og‘ir yuk ko‘taruvchi va katta hajmli transport vositalarining O‘zbekiston Respublikasi hududi bo‘ylab yurishidan tushgan mablag‘lar O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi faoliyatini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi hisob raqamiga o‘tkaziladi
 16. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasining tegishli majmuilariga yuklansin.
 Xalqaro yuk tashishlar xalqaro aloqalar to‘g‘risidagi ikki tomonlama hukumatlararo bitimlar asosida, avtomobil transportiga tegishli ko‘p tomonlama konvensiyalar va bitimlarning talablariga muvofiq hamda amaldagi milliy ko‘rsatmalarga rioya qilish sharti bilan amalga oshiriladi. Mana shundan kelib chiqqan holda avtomobil transportida xalqaro yuk tashishlarni bajarish chog‘ida quyidagi hujjatlar bo‘lishi zarur:
 1. Haydovchining hujjatlari:
 a) hududlari bo‘yicha yuk tashiladigan mamlakatlarning kirish-chiqish va yuk olib o‘tish vizalarining haqiqiy muddatlari ko‘rsatilgan chet el pasporti;
 b) Yo‘l harakati to‘g‘risida 1998-yil 8-noyabrdagi Konvensiyaga muvofiq avtotransport vositasini boshqarish huquqini beruvchi xalqaro haydovchilik guvohnomasi;
 v) 1970-yil 1-iyuldagi Yevropa bitimiga a’zo bo‘lgan mamlakatlarda yuritish nazarda tutilgan, avtomobilda xalqaro yuk tashishni amalga oshiruvchi transport vositalari ekipajlariga taalluqli haydovchining shaxsiy nazorat daftarchasi.
 2. Avtotransport vositasiga tegishli hujjatlar:
 a) Yo‘l harakati to‘g‘risida 1968-yil 8-noyabrdagi Konvensiyaga muvofiq avtotransport vositasining ro‘yxatdan o‘tkazilganligi to‘g‘risida guvohnoma;
 b) avtotransport vositasining mamlakatga kirishi yoki mamlakat hududi orqali o‘tishi uchun (agar bitimda nazarda tutilgan bo‘lsa) ruxsatnoma;
 v) 1975-yilga Xalqaro yo‘l qoidalari to‘g‘risidagi Konvensiya talablariga muvofiq avtotransport vositasiga bojxona muhrlari va plombalari bo‘lgan yuklarni xalqaro tashish uchun ruxsat berish to‘g‘risida guvohnoma;
 g) tez buziluvchi yuklarni tashish lozim bo‘lgan hollarda tez buziluvchi mahsulotlarni (SPS guvohnomasi) tashish uchun avtotransport vositasiga ruxsat berish to‘g‘risida guvohnoma.
 3. Yukka tegishli hujjatlar:
 a) Yuklarni xalqaro yo‘llarda tashishga oid shartnoma to‘g‘risidagi Konvensiya talablariga muvofiq tovar-transport nakladnoyi va yukning har bir nomi bo‘yicha yuklab jo‘natish tafsiloti bo‘lgan ro‘yxati;
 b) orqaga qaytishda yukni rasmiylashtirish uchun tovar-transport nakladnoylari to‘plami;
 v) 1975-yilga Xalqaro yo‘l qoidalari daftarchasi qo‘llangan holda Yuklarni xalqaro tashish to‘g‘risidagi Konvensiyaga muvofiq XYQ daftarchasi (TIR karneti);
 d) agar yuk karantin va veterinariya tovarlari toifasiga kirsa, karantin va veterinariya sertifikatlari;
 e) agar yuk tashqi savdo yuki hisoblansa, mamlakatga yukni olib kelish, mamlakatdan olib chiqib ketish uchun Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi tomonidan beriladigan ruxsatnoma. Agar yuk korxonalarning to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqalari orqali idoralarga qarashli transport bilan tashilsa, to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqalar o‘rnatish to‘g‘risidagi shartnoma yoki protokol nusxasi.
 1. Yo‘llar va sun’iy inshootlarning tezda eskirishiga sabab bo‘luvchi hamda qatnovda xalal berishni vujudga keltiruvchi og‘ir yukli va katta hajmli transport vositalarining yurishi uchun to‘lovlar ularni saqlash, ta’mirlash, o‘tkazib yuborishlarni tashkil etish va harakat xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha ish hajmlarini qoplash xarajatlari bilan aniqlanadi.
 Og‘ir yukli va katta hajmli transport vositalarining umumiy foydalanishdagi yo‘llar bo‘ylab yurishi uchun to‘lovga quyidagilar kiradi:
 marshrutni kelishib olish va yurishga ruxsatnomani rasmiylashtirish uchun to‘lov;
 transport vositasi umumiy haqiqiy vaznining yo‘l qo‘yiladigan umumiy vazndan oshib ketganligi uchun to‘lov;
 g‘ildirak o‘qi haqiqiy nagruzkalarining yo‘l qo‘yiladigan yo‘l konstruksiyalaridan oshib ketganligi uchun to‘lov;
 transport vositasi hajmlarining oshib ketganligi uchun to‘lov.
 Yig‘imlardan katta hajmli va og‘ir yukli transport vositalarining yurib o‘tishi tufayli vujudga kelgan yo‘llar va inshootlarni ta’mirlash, saqlash bo‘yicha qo‘shimcha ish hajmlarini bajarishda, o‘tkazib yuborishlarni tashkil etishda va harakat xavfsizligini ta’minlashda foydalaniladi.
 3. Yo‘l harakati qoidalariga yoxud tashuvlarni amalga oshirish shartlariga rioya qilmaslik tufayli yo‘llarga va yo‘l inshootlariga zarar yetkazganlik uchun transport vositasi haydovchisi amaldagi qonunchilikka muvofiq javobgar bo‘ladi.
 4. Agar yo‘llarga va inshootlarga yetkazilgan zarar katta hajmli va og‘ir yukli transport vositalari kelishilgan qatnov marshruti bo‘yicha, Yo‘l harakati qoidalariga rioya etgan holda yurib o‘tganda ro‘y bersa, u holda javobgarlik va zararni to‘lash, amaldagi qonunchilikka muvofiq, qatnov marshruti kelishib olingan tashkilot zimmasiga tushadi.
 5. Katta hajmli va og‘ir yukli transport vositalarini Davlat avtomobil nazorati patrul avtomobillarining kuzatib borganligi uchun to‘lov ushbu Nizom bilan tartibga solinmaydi. Ushbu to‘lov transport vositalari egalaridan Davlat avtomobil nazorati bilan tuzilgan shartnoma asosida undiriladi.
 6. Transport vositasining umumiy haqiqiy massasi ruxsat berilganiga nisbatan oshganligi uchun to‘lanadigan to‘lov 1-jadvalda keltirilgan tariflarga muvofiq belgilanadi. 
 Og‘ir yukli transport vositalarining avtomobil yo‘llaridan o‘tishida o‘qqa tushadigan haqiqiy og‘irlikning (Of) ruxsat berilganga (Od) nisbatan oshganligi uchun to‘lov har bir ortiqcha yuklangan o‘q uchun 2-jadvalda keltirilgan tariflarga muvofiq undiriladi. 
 7. Transport vositalari hajmlarining ortiqchaligi uchun to‘lov yurib o‘tilgan 1 km yo‘l uchun 0,15 AQSh dollari miqdorida undiriladi.
 8. Og‘ir yukli va yirik gabaritli transport vositalari o‘tishi uchun arizalarni ko‘rib chiqish, yo‘nalishni kelishish va ruxsatnoma berish uchun to‘lanadigan to‘lovning miqdori yo‘l organlari tomonidan quyidagi tarzda belgilanadi: 
 100 km ga qadar — 25 AQSh dollari; 
 har bir keyingi kilometr uchun — 0,11 AQSh dollari.
 9. Mazkur Nizomda nazarda tutilgan to‘lovlarni undirish milliy valyuta “so‘m”da bevosita bojxona postlarida tijorat banklari tomonidan to‘lov kunidagi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi bo‘yicha amalga oshiriladi.