Qanday amallar ro‘zani buzadi? - Ramazonga doir savol-javoblar

Savol: Qanday amallar ro‘zani buzadi?
Javob: Ro‘zador qasddan ovqat yesa, suv ichsa, dori ichsa yoki jinsiy aloqa qilsa, ro‘za buziladi. Bu holatlarda ham qazo, ham kafforat vojib bo‘ladi. Ramazon ro‘zasidan boshqa ro‘zalarda kafforat yo‘q.
Quyidagi hollarda ro‘zador odamning ro‘zasi buziladi va qazosini tutib berishi vojib bo‘ladi, kafforat vojib bo‘lmaydi:
Beixtiyor qayt qilsa, ro‘za buzilmaydi. Agar qasddan, zo‘rlab, og‘zi to‘lib qayt qilsa, ro‘zasi buziladi, keyin qazosini tutishi vojib bo‘ladi.
Quyidagi holatlarda ro‘za buzilmaydi:
Ro‘zador odam iloji boricha o‘zini bunday holatdan uzoq qilmog‘i lozim.
Ro‘zador uchun quyidagi ishlar makruhdir:
Saharlikka uxlab qolsa nima qilish kerak? — Ramazonga doir savol-javoblar
Ro‘za kimlarga farz, kimlarga yengillik berilgan? — Ramazonga doir savol-javoblar
Savol: Kun juda issiqligi tufayli yoki terlab ketgan vaqtda ro‘zador kishi cho‘milishi mumkinmi?
Javob: Odamlar ichida ro‘zador kishi kunduz kuni yuvinishi haqida bir biriga mutlaqo zid ikki xil qarash bor:
1. Ro‘zador kishi kunduz kuni mutlaqo yuvinishi mumkin emas;
2. Kunduz kuni bemalol yuvinish mumkin.
Bu mavzuda so‘z boshlashdan avval, kunduz kuni ehtilom bo‘lib qolgan ro‘zador g‘usl qilishi vojibligi, albatta, yuvinishi shart ekanini ta’kidlaymiz va bu borada hech qanday ixtilof yo‘q. Bizning mavzumiz g‘usl qilishi vojib bo‘lmagan ro‘zadorning yuvinishi haqida bo‘ladi.
Bu mavzuda «Al-Fatovol hindiya» kitobida shunday deyiladi: «Abu Hanifa rahmatullohi alayhdan rivoyat qilinishicha, ro‘zador tahoratdan boshqa paytlarda og‘iz va burun chayishi makruhdir. Shuningdek, g‘usl qilish (cho‘milish), boshiga suv qo‘yish, suvga sho‘ng‘ish, namlangan kiyimga o‘ranish ham makruhdir. Abu Yusuf rahmatullohi alayh aytadilar: «Yuqorida sanalgan ishlar makruh emas». Mana shu gap ustunroq, «Muhiti Saraxsiy» kitobida shunday kelgan».
Demak, jiddiy zarurat bo‘lmaganda tahoratdan boshqa paytlarda og‘iz va burun chayish, g‘usl qilish (cho‘milish), boshiga suv qo‘yish, suvga sho‘ng‘ish, namlangan kiyimga o‘ranish kabi ishlar qilinmasa, bu ishlar iftordan keyinga qoldirilsa, Imom Abu Hanifa rahimahullohning so‘zlariga amal qilingan bo‘ladi.
Lekin masalan, kun qattiq isib ketganda va boshqa shu kabi holatlarda yuqoridagi ishlarni qilish zarurati tug‘ilsa va ibodatdan bezor bo‘lish ma’nosida emas, balki ibodatga yordam olish ma’nosida bu ishlar qilinsa, Imom Abu Yusuf rahimahullohning so‘zlariga, keyingi ulamolar ustun ko‘rgan so‘zga amal qilingan bo‘ladi, makruh bo‘lmaydi, vallohu a’lam.
Maqoladagi diniy matnlar Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitaning tegishli ekspertiza xulosasi asosida chop etilmoqda.