2008—2012 YILLARDA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING ATROF MUHITNI MUHOFAZA QILISh IShLARI DASTURI TO‘G‘RISIDA

Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va xo‘jalik yuritishning ekologik usullarini joriy etish, atrof muhitni muhofaza qilishni yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 
 1. 2008—2012-yillarda O‘zbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish ishlari dasturi va uni ro‘yobga chiqarish tadbirlari 1 va 2-ilovalarga muvofiq tasdiqlansin. 
 2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga ishlarni tashkil etish va 2008—2012-yillarda O‘zbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish ishlari dasturining bajarilishini nazorat qilish yuklansin. 
 3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va tashkilotlar: 
 ushbu qaror bilan tasdiqlangan tadbirlar yuzasidan O‘zbekiston Respublikasining Investitsiya dasturiga kiritish uchun har yili O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligiga va Moliya vazirligiga belgilangan tartibda takliflar kiritsinlar;
 2008—2012-yillarda O‘zbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish ishlari dasturini bajarish yuzasidan aniq chora-tadbirlar ishlab chiqsinlar. 
 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 
 2008 — 2012-yillarda O‘zbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish ishlari dasturi (keyingi o‘rinlarda Dastur deb ataladi) O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 20-oktabrdagi 469-son qarori bilan tasdiqlangan 1999 — 2005-yillarda O‘zbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish ishlari dasturining davomi bo‘lib O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlarga ekologik jihatdan ko‘maklashish prinsiplariga asoslanadi va uning asosiy qoidalari ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish dasturlari va loyihalarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda hisobga olinishi kerak.
 Ushbu Dastur atrof muhitni muhofaza qilish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash, tabiiy tizimlarni, ularning biologik rang-barangligini hamda o‘zini o‘zi to‘g‘rilash qobiliyatini saqlash va qayta tiklash tabiiy resurslardan oqilona va kompleks foydalanishni ta’minlash, tabiatdan foydalanishni boshqarishning samarali iqtisodiy metodlarini joriy etishni davom ettirish, atrof muhitning ifloslanish darajasini kamaytirish, tabiiy muhitni saqlashni ta’minlashning huquqiy mexanizmini takomillashtirish, ekologik ilm-fanni rivojlantirish, ekologik bilimlarni keng targ‘ib qilish, shuningdek ekologik madaniyatni oshirish chora-tadbirlari kompleksini amalga oshirish maqsadida ishlab chiqilgan.
 Ko‘rsatib o‘tilgan maqsadlarga erishish uchun quyidagi vazifalarni hal etish nazarda tutilmoqda:
 tabiiy resurslardan, shu jumladan suv, yer, mineral xomashyo, biologik resurslardan oqilona va kompleks foydalanish;
 respublikaning butun hududi bo‘yicha atrof tabiiy muhitning ifloslanish darajasini sanitariya-gigiyena normalarigacha pasaytirish;
 ekologik talafot zonasida — Orolbo‘yida, shuningdek mamlakatning ekologik jihatdan noqulay bo‘lgan boshqa hududlarida ekologik holatni mahalliylashtirish, qayta tiklash va sog‘lomlashtirishni ta’minlash bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar ko‘rish;
 muhofaza qilinadigan yangi tabiiy hududlarni tashkil etish va mavjudlarini kengaytirish;
 respublika aholisini sifatli ichimlik suvi bilan ta’minlash;
 ekologik jihatdan toza va resurslarni tejaydigan texnologiyalarni, shu jumladan qayta tiklanayotgan energiya manbalaridan foydalanish bo‘yicha texnologiyalarni joriy etish;
 ekologiya sohasida ilmiy-texnika potensialini rivojlantirish hamda fan va texnika yutuqlaridan foydalanish;
 ekologik monitoring, prognoz va axborotlarning kompleks tizimini amalga oshirish;
 respublika hududlarini atrof muhitning transchegaraviy ifloslanishini nazorat qilish va undan muhofaza etishning yagona xizmatini shakllantirish;
 ekologik qonunchilik, ta’lim, madaniyat va aholini tarbiyalash, shuningdek ekologik bilimlarni targ‘ib qilish tizimlarini takomillashtirish;
 ekologik muammolarni hal etishda jahon hamjamiyati bilan hamkorlikni chuqurlashtirish.
 Ushbu Dasturda quyidagi to‘rtta asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish mo‘ljallanmoqda:
 atrof muhitni muhofaza qilish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash;
 tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va xo‘jalik yuritishning ekologik metodlarini joriy etish;
 normativ-huquqiy bazani takomillashtirish hamda ekologik ilm-fanni, aholining ekologik ta’limi va tarbiyasini rivojlantirish;
 xalqaro hamkorlik va mintaqaviy ekologik xavfsizlik.
 2.1. Atrof muhitni muhofaza qilish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash
 Atrof muhitning ifloslantiruvchi moddalar chiqindilari va oqovalari bilan ifloslanish darajasini kamaytirish, chiqindilarni zararsizlantirish, xo‘jalik faoliyatining turli sohalarida resurslarni tejaydigan va chiqitsiz texnologiyalarni joriy etish, korxonalarni tabiatni muhofaza qiluvchi zamonaviy asbob-uskunalar bilan texnologik jihatdan qayta ta’minlash va jihozlash, suv, tuproq atmosfera havosi sifatini normativdagi talablarga muvofiq bo‘lishini ta’minlash, kanalizatsiya tozalash inshootlari va suv quvurlari tarmoqlarini rekonstruksiya qilish va qurish, atrof muhitning holati monitoringi tizimlarini, ekologik xavfsizlikning kompleks tizimini modernizatsiya qilish va amalga oshirish ko‘rsatib o‘tilgan sohalardagi asosiy vazifalar hisoblanadi.
 Ushbu vazifalarga muvofiq mazkur bo‘limda quyidagi tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutilmoqda:
 transport vositalaridan chiqadigan ifloslantiruvchi moddalarni kamaytirish;
 temir yo‘llarni elektrlashtirish;
 issiqlik elektr stansiyalardan chiqadigan ifloslantiruvchi moddalarni kamaytirish;
 suv resurslarining, ayniqsa chuchuk yer osti suvlari manbalari ifloslanishining oldini olish;
 kanalizatsiya tozalash inshootlarini rekonstruksiya qilish va aholini sifatli ichimlik suvi bilan ta’minlash;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi shaharlari va aholi punktlarida suv quvurlari tarmoqlarini rivojlantirish;
 respublikaning chiqindixonalar joylashgan hududlarida va radiatsiya jihatidan xavfli hududlarida ekologik holatni sog‘lomlashtirish.
 2.2. Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va xo‘jalik yuritishning ekologik metodlarini joriy etish
 Ushbu bo‘limda tabiiy resurslardan oqilona va kompleks foydalanish samaradorligini oshirishga hamda davlat boshqaruvi organlari, vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va boshqa tashkilotlarning xo‘jalik faoliyatida ekologik jihatdan toza texnologiyalarni qo‘llanishga yordam beradigan tadbirlar keltirib o‘tilgan.
 Tabiiy tizimlarning o‘zini o‘zi to‘g‘rilash qobiliyatini saqlash va antoropogen faoliyat oqibatlari o‘rnini to‘ldirish uchun yetarli bo‘lgan landshaft va biologik rang-baranglikni saqlash va qayta tiklash; muhofaza qilinadigan yangi tabiiy hududlarni yaratish va mavjudlarini kengaytirish; yerlarning ekologik, shu jumladan meliorativ holatini yaxshilash; ekologik jihatdan noqulay hududlarda, birinchi navbatda, Orolbo‘yi zonasida ekologik tizimlarni barqarorlashtirish va qayta tiklash; energiya ishlab chiqarishni, shu jumladan energiyaning qayta tiklanadigan manbalaridan foydalanishni ekologik jihatdan samarali holatda saqlash; yoqilg‘ining va chiqindilarni qayta ishlashning ekologik jihatdan xavfsiz turlarini modernizatsiya qilish va rivojlantirish; atrof tabiiy muhit monitoringi va gidrogeologik jarayonlarni nazorat qilish tizimlarini yaratish, shuningdek tegishli kadastrlarni yuritgan holda jug‘rofiy-axborot tizimlarini shakllantirish, ular quyidagi asosiy tadbirlarni o‘z ichiga oladi:
 O‘zbekiston Respublikasining biologik rang-baranglikni saqlash bo‘yicha Milliy strategiyasini va ishlar rejasini amalga oshirish;
 muhofaza qilinadigan tabiiy hududlarni kengaytirish va qo‘riqxonalarni takomillashtirish;
 biologik rang-baranglik holatini tadqiq qilish va baholash;
 respublikaning ayrim viloyatlarida sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash;
 Orol dengizining qurib qolgan qismida qumliklarni mustahkamlash;
 O‘zbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringini yuritish;
 gidrogeologik jarayonlarni nazorat qilish tizimlarini takomillashtirish;
 jug‘rofiy-axborot tizimini shakllantirish va rivojlantirish;
 respublika korxonalarida ishlab chiqarishning yangi, ekologik jihatdan toza va kam chiqitli texnologiyalarini joriy etish hamda tabiiy muhitning ifloslanishini qisqartirish chora-tadbirlarini amalga oshirish;
 konchilik va boshqa ishlarni amalga oshirish natijasida buzilgan yerlarning unumdorligini oshirish;
 drenaj va irrigatsiya infratuzilmalarini rekonstruksiya qilish hamda vetlandlarni qayta tiklash;
 maishiy chiqindilarni zararsizlantirish, biogaz olish hamda undan iqtisodiyotning turli tarmoqlarida foydalanish va shu kabilarning ekologik jihatdan xavfsiz texnologiyasini ishlab chiqish.
 2.3. Normativ-huquqiy bazani takomillashtirish hamda ekologik ilm-fanni, aholining ekologik ta’limi va tarbiyasini rivojlantirish
 Dasturning ushbu bo‘limida atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasidagi normativ-huquqiy bazani rivojlantirishga, aholining uzluksiz ekologik ta’limi, madaniyati va tarbiyasi tizimini takomillashtirishga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining ekologik xaritasi va atlasini yaratishga katta ahamiyat berilmoqda.
 Tabiiy muhit va ekologik xavfsizlikni saqlashni ta’minlashning samarali huquqiy mexanizmini, favqulodda ekologik holat va ekologik talafot zonalarini aniqlashni reglamentlashni baholash mezonlarini, ekologik qonun buzilishlari uchun adekvatli javobgarlikni va uning muqarrarligini ta’minlash maqsadida qonuniy qo‘llaniladigan amaliyotni yaratish; O‘zbekiston Respublikasining huquqiy tizimida xalqaro ekologik standartlar va ekologik sertifikatlarni mustahkamlash; ekologik ta’lim va tarbiya, aholining ekologik madaniyatini oshirish tizimini rivojlantirish va takomillashtirish, jamiyatning turli qatlamlarini ekologik muammolarni, shu jumladan ekologik bilimlarni tahlil qilish vositasi bilan hal etishga keng jalb qilish ko‘rsatib o‘tilgan sohadagi asosiy vazifalar hisoblanadi.
 Ushbu maqsadlarda quyidagi tadbirlar nazarda tutilmoqda:
 “Favqulodda ekologik holat va ekologik talafot zonalari to‘g‘risida” hamda “Ekologik nazorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining yangi qonunlari loyihalarini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun kiritish;
 ekologik sertifikatlashtirish tizimida amal qilinadigan hujjatlarni ishlab chiqish;
 barqaror rivojlantirish uchun ta’lim bo‘yicha BMT EEK strategiyasi talablarini hisobga olgan holda O‘zbekiston Respublikasining ekologik ta’lim bo‘yicha davlat standartiga qo‘shimchalar va o‘zgartirishlar kiritish;
 O‘zbekiston Respublikasida uzluksiz ekologik ta’lim va barqaror rivojlanish uchun ta’lim tizimini rivojlantirish va takomillashtirish;
 O‘zbekiston Respublikasi shaharlarida va sanoat zonalarida ekologik-gidrogeologik, muhandislik-geologik tadqiqotlarni hamda (yer osti va yer usti suvlari, tuproq, aeratsiya zonalari) kartografiyasini amalga oshirish;
 tabiatni muhofaza qilishning amaldagi qonun hujjatlari normalarini, uni buzganlik uchun sanksiyalar belgilash va materiallarni rasmiylashtirish tartibi bo‘yicha o‘quv va tadqiqot tadbirlarini tashkil etish;
 Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi huzurida atrof muhit va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish muammolari bo‘yicha turli jamoat tashkilotlari vakillaridan iborat tarkibda jamoatchilik kengashi tashkil etish.
 2.4. Xalqaro hamkorlik va mintaqaviy ekologik xavfsizlik
 O‘zbekiston Respublikasining ekologik xavfsizligiga ichki va transgchegaraviy xavf-xatarlarni aniq belgilash, ularni murakkablik va muhimlik darajasiga ko‘ra tasniflash, amaldagi, shuningdek potensial xalqaro tashabbuslar, dasturlar va loyihalar samaradorligini xatlovdan o‘tkazish va baholash yo‘li bilan “O‘zbekiston-jahon hamjamiyati” o‘zaro hamkorligi samaradorligini oshirish ushbu yo‘nalishning asosiy maqsadi hisoblanadi.
 Global ekologik va mintaqaviy muammolarni hal etishda qatnashish; xalqaro ekologik tashkilotlarda faol qatnashish; milliy manfaatlarga javob beradigan bir qator xalqaro normalar va ekologik huquqlarni qabul qilish va ratifikatsiya qilish, mintaqaviy ekologik xavfsizlikni ta’minlashda faol qatnashish yo‘li bilan O‘zbekiston Respublikasi manfaatlarini amalga oshirish ushbu sohadagi asosiy ishlar hisoblanadi.
 Ushbu vazifalarni amalga oshirish tegishli xalqaro tashkilotlarda faol qatnashish, xalqaro (davlatlararo) shartnomalar, bitimlar, konvensiyalar tuzish, shu jumladan quyidagilarni:
 “Axborotlardan foydalanish, atrof muhitga taalluqli masalalar bo‘yicha qarorlar qabul qilish jarayonida, sud ishlarida jamoatchilikning qatnashishi va ulardan foydalanish to‘g‘risida” BMT EEK Orxus Konvensiyasi (1998-yil)ni;
 Biologik rang-baranglik to‘g‘risidagi Konvensiyaga Bioxavfsizlik Kartaxen Protokolini ratifikatsiya qilish uchun materiallar tayyorlash orqali ta’minlanadi.
 Ayni bir vaqtda milliy ekologik xavfsizlikning umumiy tizimida mintaqaviy xavfsizlik ham muhim o‘rin tutadi.
 Dastur tadbirlarining bajarilishini boshqarish va nazorat qilish Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan muvofiqlashtirilgan holda amalga oshiriladi, qo‘mita quyidagi funksiyalarni bajaradi:
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, shuningdek boshqa aloqador davlat boshqaruv organlari, vazirliklar, idoralar va tashkilotlar Dastur tadbirlarining bajarilishi monitoringini olib borishadi. 
 mavjud moddiy-texnika resurslari, texnologik quvvatlar va boshqa shunga o‘xshash omillarga muvofiq tadbirlarni aniqlashtiradi va ularga tuzatishlar kiritadi;
 dasturiy tadbirlarni amalga oshirish uchun ajratilgan moliyaviy mablag‘lar va moddiy resurslardan foydalanish monitoringini yuritadi;
 tadbirlarni amalga oshirish mexanizmini takomillashtirish usullari va shartlari bo‘yicha takliflar kiritadi;
 Dastur bosqichlari va tadbirlarining o‘z vaqtida bajarilishini va sifatini nazorat qiladi hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga muntazam ravishda hisobot taqdim etadi.
 Dastur doirasida amalga oshiriladigan tadbirlar va loyihalar “Ekologik ekspertiza to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq majburiy ekologik ekspertizadan o‘tkaziladi.
 Dastur tadbirlarini amalga oshirish Vazirlar Mahkamasining barcha mas’ul ijrochilar uchun bajarish majburiy bo‘lgan qarori asosida ro‘yobga chiqariladi.