Respublikada soya yetishtirish hajmlarini yanada ko‘paytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida

So‘nggi yillarda respublikada noan’anaviy qishloq xo‘jaligi ekinlarini joylashtirish va yetishtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Jumladan, 2017-yilda respublikada birinchi marta 12 ming gektardan ortiq maydonga soya ekilib, 14 ming tonna soya doni yetishtirildi va ushbu xomashyoni qayta ishlash hisobiga aholiga 2 ming tonnadan ortiq soya yog‘i, parrandachilik korxonalariga 10 ming tonna yuqori ozuqali soya shroti yetkazib berildi.
 Shu bilan birga, 2017-yilda soya yetishtirishda bir qator kamchiliklarga yo‘l qo‘yildi. Xususan:
 O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi tomonidan soyaning yangi navlarini yaratish, birlamchi urug‘chiligini tashkil etish, ilmiy tavsiyalarni ishlab chiqishda seleksionerlar, urug‘chi-olimlar va soha mutaxassislarini keng jalb qilish ishlari qoniqarsiz tarzda amalga oshirilgan. Shuningdek, soya yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari bilan ilmiy muassasalar va olimlar o‘rtasida uzviy hamkorlik yo‘lga qo‘yilmagan;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va tumanlar hokimliklari tomonidan soya ekinini ilmiy asoslangan holda joylashtirishga e’tibor berilmagan, soya ekish uchun yer unumdorligi past, suv bilan yetarli darajada ta’minlanmagan maydonlar ajratilgan, agrotexnika tadbirlarini o‘z vaqtida va sifatli o‘tkazish tashkil etilmagan;
 “O‘zpaxtayog‘” AJ va uning tarkibidagi yog‘-moy korxonalari tomonidan soya yetishtiruvchi xo‘jaliklar bilan yog‘-moy korxonalari o‘rtasida kontraktatsiya shartnomalarini tuzish ishlari to‘liq tashkil etilmagan hamda zarur miqdorda urug‘lik yetkazib berilmagan. Shuningdek, ayrim yog‘-moy korxonalari tomonidan soya yetishtirish va agrotexnika tadbirlarini o‘tkazish uchun avans mablag‘lari o‘z vaqtida ajratilmagan hamda soya urug‘i fermer xo‘jaliklariga yetarli hajmda yetkazib berilmagan. Natijada, 2017-yilda respublikada asosiy maydonlarda ekilgan soyaning o‘rtacha hosildorligi gektaridan 16 sentnerni, takroriy maydonlarda esa gektaridan atigi 5,9 sentnerni tashkil etgan.
 Yuqoridagilarni inobatga olib hamda respublikada soya ekini maydonlarini yanada kengaytirish, serhosil va ertapishar soya navlarini yaratish, birlamchi urug‘chilikni tashkil etish, soya yetishtirishda yangi zamonaviy agrotexnologiyalarni qo‘llash, aholining soya yog‘iga bo‘lgan ehtiyojini ta’minlash, parrandachilik korxonalariga soya shroti mahsulotini yetkazib berish hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2017 — 2021-yillarda respublikada soya ekishni ko‘paytirish va soya dukkakli ekinlarini o‘stirishni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2017-yil 14-martdagi PQ-2832-son qarori ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. 2017-yilda soya yetishtirishda kamchiliklarga yo‘l qo‘ygan:
 a) soya ekinini ilmiy asoslangan holda joylashtirishga e’tibor berilmaganligi, soyaning yangi navlarini yaratish, birlamchi urug‘chiligini tashkil etish, uni yetishtirish bo‘yicha ilmiy tavsiyalarni ishlab chiqish yo‘nalishida ilmiy muassasalar faoliyati qoniqarsiz tashkil etilganligi uchun O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi direktori B. Xoliqovga hamda Don va dukkakli ekinlar ilmiy-tadqiqot instituti direktori R. Siddiqovga “hayfsan” e’lon qilinsin; 
 b) “O‘zpaxtayog‘” AJ (Salixov) tomonidan yog‘-moy korxonalarida soya yetishtiruvchi xo‘jaliklar bilan kontraktatsiya shartnomalarini tuzish ishlari to‘liq tashkil etilmaganligi, xo‘jaliklarga zarur miqdorda urug‘lik yetkazib berilmaganligi, soya yetishtirish va agrotexnika tadbirlarini o‘tkazish uchun avans mablag‘lari o‘z vaqtida ajratilmaganligi va bu borada tizimli nazorat o‘rnatilmaganligi uchun “O‘zpaxtayog‘” AJning Ishlab chiqarish va investitsiyalar bo‘yicha direktori G‘. Pardayevga hamda tizimdagi yog‘-moy korxonalari — “Surxonoziqovqatsanoati” AJ (Nurmatov), “Guliston yog‘ ekstrakt” AJ (Allanazarov), “Agroxizmat Shindong” MChJ (Radjabov), “Toshkent yog‘-moy kombinati” AJ (Roziqov) rahbarlariga “hayfsan” intizomiy jazo chorasi e’lon qilish masalasi ko‘rib chiqilsin;
 v) yer unumdorligi past, suv bilan yetarli darajada ta’minlanmagan maydonlarda soya ekini joylashtirilishi natijasida belgilangan hosil olinmaganligi, soyani yetishtirishda agrotexnika tadbirlarini o‘z vaqtida va sifatli o‘tkazish ta’minlanmaganligi bo‘yicha kamchiliklarga yo‘l qo‘yilganligi Andijon (Abduraxmonov), Buxoro (Barnoyev), Navoiy (Tursunov), Namangan (Bozorov), Sirdaryo (Mirzayev), Toshkent (Ibragimov), Xorazm (Sobirov) viloyatlari hokimlariga, Qo‘rg‘ontepa (Ergashev), Shofirkon (Tursunov), Xatirchi (Aliyev), Guliston (Ibodullayev), Bekobod (Isroilov), Shovot (Ataxonov), Zarbdor (Anqayev), Uzun (Normatov), Pop (Sultonov), Dang‘ara (Abdusalomov) tumanlari hokimlariga ko‘rsatib o‘tilsin;
 2018-yilda soya yetishtirish prognoz ko‘rsatkichlari bajarilishi ta’minlanmagan taqdirda yuqorida qayd etilgan rahbarlar ularga nisbatan vazifasidan ozod qilishgacha bo‘lgan intizomiy jazo choralari ko‘rilishi to‘g‘risida qat’iy ogohlantirilsin.
 2. Quyidagilar:
 2018-yil hosili uchun asosiy maydonlarda soya ekinini navlar bo‘yicha joylashtirish 1-ilovaga muvofiq;
 2018-yilda soya doni yetishtirish uchun talab etiladigan avans mablag‘lari, yoqilg‘i-moylash mahsulotlari va mineral o‘g‘itlar hajmi 2-ilovaga muvofiq; 
 soya urug‘ligi yetishtirishga ixtisoslashtirilgan urug‘chilik fermer xo‘jaliklari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va tumanlar hokimliklariga:
 bir oy muddatda mazkur qarorga 1-ilovada keltirilgan soya ekini ekiladigan maydonlarni fermer xo‘jaliklari va konturlar (eng kamida 5 gektar va suv bilan ta’minlangan maydon) bo‘yicha joylashtirish;
 “O‘zpaxtayog‘” AJ tizimidagi yog‘-moy korxonalari bilan soya yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari o‘rtasida kontraktatsiya shartnomalari tuzilishini tashkil etish;
 soyani optimal muddatlarda ekish, parvarish qilish, soya hosilini tashkiliy ravishda o‘rib-yig‘ib olish tadbirlarining o‘z vaqtida va sifatli o‘tkazilishini ta’minlash vazifalari yuklansin.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisiga, viloyatlar va tumanlar hokimlariga soya ekinini to‘liq hajmlarda ekish, o‘z vaqtida va sifatli parvarish qilish hamda mo‘ljallangan hosilni yig‘ib olish masalalarining nazorat qilinishi yuzasidan shaxsiy mas’uliyat yuklansin.
 4. 2018-yil hosili uchun asosiy maydonlarda soya ekinini joylashtirish, yetishtirish va doimiy monitoring olib borish bo‘yicha respublika ishchi guruhi tarkibi (keyingi o‘rinda Respublika ishchi guruhi deb ataladi) 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 Respublika ishchi guruhi (Z.T. Mirzayev):
 hududlarning tuproq-iqlim sharoitlariga mos ravishda suv ta’minoti yaxshi bo‘lgan, unumdor yer maydonlariga soya ekinini joylashtirishda; 
 fermer xo‘jaliklariga yog‘-moy korxonalari tomonidan avans mablag‘larini o‘z vaqtida ajratish, urug‘lik, mineral o‘g‘it, yoqilg‘i-moylash materiallari, kimyoviy vositalarni yetkazib berish, agrotexnika tadbirlari muddatida, sifatli o‘tkazilishini tashkil etish, yetishtirilgan mahsulotlarni belgilangan narxlarda xarid qilish va yakuniy hisob-kitoblarni amalga oshirishda;
 soya yetishtiruvchi rivojlangan davlatlar bilan o‘zaro hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, yangi zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, soya yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari va soha mutaxassislari malakasini doimiy ravishda oshirib borishni tashkil etishda amaliy yordam berilishini ta’minlasin.
 5. Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi hududlarning iqlim sharoitlariga mos, serhosil, kasallik va zararkunandalarga chidamli soya urug‘ligini xorijiy mamlakatlardan olib kelish yuzasidan soya navlari va talab etiladigan hajmi bo‘yicha “O‘zpaxtayog‘” AJga o‘z takliflarini 20 kun muddatda kiritsinlar.
 6. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Mikrobiologiya instituti bir oy muddatda mahalliy tuproq-iqlim sharoitida soya urug‘lariga ishlov beradigan biopreparatlar ishlab chiqarishni tashkil etsin. 
 7. “O‘zpaxtayog‘” AJ, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, Adliya vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda tumanlar hokimliklarining:
 2018-yil 1-aprelgacha soya yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari va buyurtmachilar o‘rtasida tuzilgan kontraktatsiya shartnomalarini ro‘yxatdan o‘tkazish va soya yetishtiruvchi xo‘jaliklarga yuqori sifatli urug‘liklarni sertifikatlangan holda avans mablag‘i hisobidan yetkazib berilishini ta’minlash;
 soya yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari “O‘zpaxtayog‘” AJ tizimidagi yog‘-moy korxonalari o‘rtasida tuzilgan kontraktatsiya shartnomalariga muvofiq mahsulot yetishtiruvchilarga agrotexnika tadbirlarini o‘tkazish uchun beriladigan soya urug‘ligini hisobga olgan holda shartnoma qiymatining 50 foizidan kam bo‘lmagan miqdorda avans mablag‘larini bosqichma-bosqich to‘lab berish choralarini ko‘rish;
 “O‘zpaxtayog‘” AJning ijro etuvchi apparati boshqaruv xodimlarining cheklangan soni doirasida yog‘-moy korxonalari ilmiy-texnika markazlari faoliyatini muvofiqlashtirish hamda xomashyo bazasini rivojlantirish bo‘limini, shuningdek, tizimdagi barcha yog‘-moy korxonalarida mutaxassis agronom lavozimini joriy etish haqidagi takliflariga rozilik berilsin. 
 8. Tijorat banklariga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklariga bir oy muddatda “O‘zpaxtayog‘” AJ tizimidagi yog‘-moy korxonalariga soya yetishtiruvchilarni avans berish uchun zarur bo‘ladigan kreditlarni belgilangan tartibda ajratish tavsiya etilsin.
 Belgilab qo‘yilsinki, soyani ekish va parvarish qilish ishlari fermer xo‘jaliklariga ushbu maqsadlar uchun ochilgan maxsus hisob raqami orqali amalga oshiriladi.
 9. O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi 2018-yil 15-maygacha, hududiy boshqarmalarni jalb etgan holda, soya ekilgan maydonlarni nazorat o‘lchovidan o‘tkazsin va amalga oshirilgan ishlar yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga axborot bersin.
 10. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — qishloq va suv xo‘jaligi vaziri Z.T. Mirzayev zimmasiga yuklansin.