Biologiya resurslaridan oqilona foydalanish, ularni O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish ustidan nazoratni kuchaytirish to‘g‘risida

O‘zbekistonning hayvonot va o‘simlik dunyosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni tartibga solish chora-tadbirlarini kuchaytirish hamda ulardan foydalanish, ularni respublikaga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish ustidan nazoratni kuchaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilar:
 O‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish, ularni O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;
 Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish, ularni O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish hamda ovchilik-baliq ovlash xo‘jaligini yuritish tartibi to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq;
 Hayvonot va o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanganlik uchun to‘lovlar sifatida tushgan mablag‘larni, jarima summalari va tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlardan yetkazilgan zarar uchun undirilgan summalarni taqsimlash to‘g‘risidagi nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 4-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin va ba’zilariga o‘zgartirishlar kiritilsin.
 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh.M. Mirziyoyev zimmasiga yuklansin.
 1. Mazkur Nizom “O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish, ularni O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish tartibini belgilaydi.
 Davlat o‘rmon fondidagi o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish xususiyatlari boshqa qonun hujjatlari bilan belgilanadi.
 2. Quyidagilar o‘simlik dunyosi obyektlari hisoblanadi:
 yovvoyi holda o‘suvchi organizmlar — daraxtlar, butalar va o‘tsimon urug‘laydigan o‘simliklar, qirqquloqsimonlar, yo‘sinsimonlar, suvo‘tlar, lishayniklar va zamburug‘lar o‘zining barcha xilma-xil turlari bilan;
 yovvoyi organizmlardan tashkil topadigan tabiiy o‘simlik guruhlari yoki ularning har qanday majmui;
 kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik turlari;
 yovvoyi o‘simliklarning mevalari, urug‘lari va boshqa qismlari yoki ularning o‘sish davridagi mahsullari.
 3. O‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish quyidagi turlarda amalga oshirilishi mumkin:
 a) chorvachilik ehtiyojlari uchun yovvoyi holda o‘suvchi ozuqa mahsulotlarini g‘amlash;
 b) chorva mollarini o‘tlatish;
 v) o‘simlik dunyosi obyektlaridan ovchilik xo‘jaligi ehtiyojlari uchun foydalanish;
 g) yovvoyi o‘simliklarning texnik xomashyosini g‘amlash;
 d) yovvoyi o‘simliklarning dorivor xomashyosini g‘amlash (yig‘ish);
 e) yovvoyi o‘simliklarni oziq-ovqat maqsadlari uchun g‘amlash (yig‘ish);
 j) daraxt va butalarni kesish;
 z) o‘simlik dunyosi obyektlaridan ilmiy-tadqiqot maqsadlarida foydalanish;
 i) o‘simlik dunyosi obyektlaridan madaniy-ma’rifiy, tarbiya, sog‘lomlashtirish, rekreatsion va estetik maqsadlarda foydalanish;
 k) o‘simlik dunyosi obyektlaridan tabiatni muhofaza qilish maqsadlarida foydalanish;
 l) o‘simlik dunyosi obyektlaridan kolleksiyalash maqsadlarida foydalanish.
 O‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa turlarda ham amalga oshirilishi mumkin.
 4. O‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish umumiy va maxsus bo‘lishi mumkin. 
 5. O‘simlik dunyosi obyektlaridan umumiy foydalanish mazkur Nizomning 3-bandi “g”, “e”, “z”, “i”, “l” kichik bandlarida nazarda tutilgan turlarida hayotiy zarur ehtiyojlarni qondirish uchun jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.
 6. O‘simlik dunyosi obyektlaridan umumiy foydalanish yer egalari va yerdan foydalanuvchilar bilan kelishuv bo‘yicha foydalanuvchining hayotiy zarur ehtiyojlari bilan cheklangan miqdorlarda tekin amalga oshiriladi. Umumiy foydalanish normasi va tartibi O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi bilan kelishuv bo‘yicha mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan belgilanadi. 
 7. O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish mazkur Nizomga 1 va 2-ilovalarga muvofiq to‘lov evaziga, ruxsatnomalar bo‘yicha amalga oshiriladi.
 Chorvachilik ehtiyojlari va chorva mollarini o‘tlatish uchun yovvoyi ozuqa mahsulotlarini g‘amlashga ruxsatnoma berilganligi uchun to‘lov miqdori mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan belgilanadi.
 Yalang‘och qizilmiyani g‘amlash (to‘plash) yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan, ular O‘zbekiston Respublikasining yalang‘och qizilmiya ildizi ekstrakti ishlab chiqaradigan qayta ishlovchi tashkilotlari bilan g‘amlangan yalang‘och qizilmiyani yetkazib berish yuzasidan shartnomalar tuzishgan taqdirda, maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma olmasdan amalga oshiriladi. 
 8. O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish belgilangan normativlar doirasida amalga oshiriladi.
 Dorivor va oziq-ovqat o‘simliklarining yovvoyi turlarini va yovvoyi o‘simliklar texnik xomashyosini g‘amlashga kvotalar har yili O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadi. 
 Pichan o‘rish hamda tabiiy pichanzorlar va yaylovlarda chorva mollarini o‘tlatish normalari va muddatlari tegishli qishloq va suv, shuningdek o‘rmon xo‘jaligi davlat organlarining taqdimnomasi bo‘yicha mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan tasdiqlanadi. 
 O‘rmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalarni kesishga faqat O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi bilan kelishuv bo‘yicha mahalliy davlat hokimiyati organlarining qaroriga ko‘ra binolar, inshootlar va kommunikatsiyalar qurilishi bilan bog‘liq sanitariya kesishlari tartibida yo‘l qo‘yiladi.
 Tasdiqlangan kvotalar, shuningdek pichan o‘rish va chorva mollarini o‘tlatish normalari va muddatlari tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha hududiy qo‘mitalarga, shuningdek o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilarga yetkaziladi.
 9. Maxsus foydalanishga ruxsatnoma:
 O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik turlarini tabiiy muhitdan olishga ruxsatnoma — O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan;
 davlat o‘rmon fondi hududida o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanishga ruxsatnoma — O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasi tomonidan;
 zaxira yerlarda pichan o‘rish va chorva mollarini o‘tlatishga, o‘rmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalarni kesishga ruxsatnoma — mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan;
 o‘z yerlarining hududida tabiiy ozuqa maydonlarida pichan o‘rish va chorva mollarini o‘tlatishga ruxsatnoma — qishloq xo‘jaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari tomonidan;
 O‘zbekiston Respublikasi hududida o‘simlik dunyosining boshqa barcha obyektlariga ruxsatnoma — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan beriladi.
 10. Foydalanuvchilar maxsus ruxsatnoma olish uchun:
 O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik turlarini tabiiy muhitdan olish uchun — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga;
 foydalanishning qolgan turlariga maxsus ruxsatnoma olish uchun — tegishli ravishda Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasiga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga, qishloq xo‘jaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlariga murojaat qiladilar.
 11. Maxsus ruxsatnoma olish uchun quyidagi hujjatlar taqdim etiladi:
 obyekt (turi), joylashgan joyi, foydalanish muddatlari va usullari ko‘rsatilgan holda maxsus foydalanish uchun buyurtmanoma;
 Fanlar akademiyasining o‘simliklar majmuasi va foydalanish hududining holati to‘g‘risidagi xulosasi (O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan turlar uchun);
 er egalari, yerdan foydalanuvchilar yoki hududidan foydalanish nazarda tutilayotgan davlat hokimiyati organlarining roziligi;
 o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanganlik uchun to‘lov to‘langanligini tasdiqlovchi hujjat.
 12. O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanishga ruxsatnoma yoki uni asosli rad etish hujjati ariza beruvchilarga ariza olingan kundan boshlab 15 kun mobaynida taqdim etiladi.
 13. O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik turlarini tabiiy muhitdan olishga buyurtmanomalar O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan 15 kun mobaynida ko‘rib chiqiladi. Ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik turlarini tabiiy muhitdan olishga ruxsatnoma berish to‘g‘risidagi taqdimnomani O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi ilova qilingan holda kiritadi. Ruxsatnoma berish rad etilishi uchun asos mavjud bo‘lgan taqdirda O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi bu haqda arizachiga ma’lum qiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori asosida 10 kun mobaynida tegishli ruxsatnomani rasmiylashtiradi.
 14. O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanishga ruxsatnoma berish quyidagi hollarda rad etilishi mumkin:
 o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanishga kvota mavjud bo‘lmaganda;
 taqiqlangan hududda yoki taqiqlangan usul bilan o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish uchun buyurtmanomalar berilganda;
 hujjatlar to‘liq bo‘lmagan hajmda yoki zarur tartibda rasmiylashtirilmagan holda taqdim etilganda;
 o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanganlik uchun to‘lov to‘lanmaganda.
 Shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda ham ruxsatnoma berish rad etilishi mumkin.
 Ruxsatnoma berishning rad etilishi arizachiga rad etish sabablari ko‘rsatilgan holda yozma shaklda jo‘natiladi.
 O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanishga buyurtmanomalarni qayta ko‘rib chiqishda ilgari ushbu ruxsatnomani berishni rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha o‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanishga ruxsatnoma berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Ruxsatnoma berishning rad etilishi yuzasidan arizachi tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilinishi mumkin.
 15. Ruxsatnoma berish rad etilgan taqdirda ruxsatnoma berilishi uchun to‘langan to‘lov qaytarilmaydi.
 16. O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish uchun berilgan ruxsatnomada quyidagilar ko‘rsatiladi: foydalanishni amalga oshiruvchi yuridik yoki jismoniy shaxs; foydalanish obyekti (turlari), foydalanish hajmi (miqdori), foydalanish joyi va muddatlari.
 Maxsus foydalanish uchun berilgan ruxsatnomalar blankalari qat’iy hisobot beriladigan hujjatlar hisoblanadi, hisobga olish raqamlariga ega bo‘ladi va himoya darajalari bilan ta’minlanadi. Ularning namunalari O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadi, davlat o‘rmon fondi hududida foydalanish uchun berilgan ruxsatnomalar ham shu jumlaga kiradi.
 17. O‘simlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish uchun berilgan ruxsatnoma boshqa shaxslarga berilmaydi, ularga tuzatishlar kiritishga va boshqa belgilar qo‘yishga yo‘l qo‘yilmaydi. Foydalanuvchi tomonidan tabiatni muhofaza qilish haqidagi qonun hujjatlari buzilgan taqdirda o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish uchun berilgan ruxsatnomani olib qo‘yishga faqat tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha davlat inspektorlari va o‘rmon idoraviy qo‘riqchiligi (davlat o‘rmon fondi hududida) vakolatlidir. 
 Maxsus foydalanish uchun berilgan barcha ruxsatnomalar nusxalari O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga yuboriladi. 
 18. O‘zbekiston Respublikasida yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini respublikaga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqishga ruxsatnoma O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan beriladi. 
 Yo‘qolib ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlari bilan xalqaro savdo qilish to‘g‘risidagi konvensiya (CITES)ning I, II va III ilovalariga kiradigan o‘simliklar turlari namunalarini O‘zbekiston Respublikasi hududidan olib chiqish va hududiga olib kirishga ruxsatnoma yuridik va jismoniy shaxslarga O‘zbekistondagi CITES Ma’muriy organi (Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining Davlat biologiya nazorati) tomonidan beriladi, mazkur bandning birinchi xatboshida ko‘rsatilgan o‘simlik dunyosi obyektlari bundan mustasno.
 19. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilmagan hamda yo‘qolish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlari bilan xalqaro savdo qilish to‘g‘risidagi konvensiya (CITES)ning I, II, III ilovalariga kiradigan yovvoyi holda o‘sadigan o‘simliklar, ularning qismlari, mevalari, urug‘lari va botanika kolleksiyalarini olib kirish va olib chiqib ketishga ruxsatnomalar olish umumiy foydalanish uchun belgilangan normalardan oshgan hollarda talab qilinadi.
 20. Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma olish uchun buyurtmanomalar O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga, mazkur Nizomning 18-bandi to‘rtinchi xatboshida ko‘rsatilgan obyektlar bo‘yicha esa — Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining Davlat biologiya nazoratiga taqdim etiladi.
 21. Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma olish uchun quyidagi hujjatlar taqdim etiladi:
 o‘simlikning olib kelinadigan va olib chiqiladigan har bir turi miqdori ko‘rsatilgan holdagi ariza;
 o‘simlik dunyosi obyektlarini tabiiy muhitdan olishning qonuniyligini tasdiqlovchi hujjatlar;
 Fanlar akademiyasining o‘simlik guruhining va foydalanish hududining holati to‘g‘risidagi xulosasi (O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan turlari uchun);
 mahsulotni import yoki eksport qiluvchi mamlakat to‘g‘risidagi ma’lumotlar; 
 olib chiqish (olib kirish) uchun foydalanish mo‘ljallanayotgan transport turi to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
 O‘zbekiston Respublikasi o‘simliklar karantini bo‘yicha Davlat bosh inspeksiyasining karantin ruxsatnomasi (import qilishda);
 fitosanitariya sertifikati (O‘zbekiston Respublikasi o‘simliklar karantini bo‘yicha Davlat bosh inspeksiyasi tomonidan beriladi);
 ruxsatnoma berish uchun to‘lov to‘langanligini tasdiqlovchi hujjat.
 22. Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini chetga chiqarishga ruxsatnoma berish uchun quyidagi miqdorlarda to‘lov undiriladi: 
 O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan o‘simlikning bir donasi, shuningdek o‘simliklarning ushbu turlaridan botanika kolleksiyalari uchun — mazkur turdagi o‘simliklarni terishga ruxsatnoma qiymatining 5 foizi miqdorida; 
 O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilmagan yovvoyi o‘simliklar xomashyosining bir kilogrammi (yalang‘och qizilmiyadan tashqari) O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari — yuridik va jismoniy shaxslar uchun— o‘simlikning mazkur turini g‘amlashga ruxsatnoma qiymatining 10 foizi miqdorida; 
 yalang‘och qizilmiya xomashyosining (TIF TN kodi 121190850 0) 1 tonnasi uchun — O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari — yuridik va jismoniy shaxslarga yalang‘och qizilmiyani chetga olib chiqish uchun ruxsatnoma berishga O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining to‘lov kunidagi kursi bo‘yicha 225 AQSh dollari miqdorida. 
 Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirishga beriladigan ruxsatnoma uchun to‘lov undirilmaydi.
 23. Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma yoki bunday ruxsatnoma berishning asosli ravishda rad etilishi arizachiga ariza berilgan kundan boshlab 15 kun mobaynida yuboriladi.
 24. Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirish va olib chiqishga ruxsatnomalarda quyidagilar ko‘rsatiladi: olib kirish yoki olib chiqishni amalga oshiruvchi yuridik yoki jismoniy shaxs, obyekt (turlari), o‘simlik dunyosining olib kiriladigan yoki olib chiqiladigan obyektlari hajmi (miqdori), olib kirish (olib chiqish) muddatlari. 
 Olib kirish (olib chiqishga) ruxsatnomalar blankalari qat’iy hisobot beriladigan hujjatlar hisoblanadi, hisobga olish raqamlariga ega bo‘ladi va himoya darajalari bilan ta’minlanadi. Ularning namunalari O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadi.
 25. Ruxsatnoma berish quyidagi hollarda rad etilishi mumkin:
 o‘simlik dunyosining olib chiqib ketilayotgan obyektlarining tabiiy muhitdan noqonuniy olinganligi aniqlanganda;
 hujjatlar to‘liq hajmda taqdim etilmaganda yoki zarur tartibda rasmiylashtirilmaganda;
 ruxsatnoma uchun to‘lov to‘lanmaganda.
 Ruxsatnoma berish qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda ham rad etilishi mumkin.
 Ruxsatnoma berishni rad etish to‘g‘risidagi hujjat rad etish sabablari ko‘rsatilgan holda arizachiga yozma shaklda yuboriladi.
 Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma olishda buyurtmanomalarni qayta ko‘rib chiqishda ilgari ushbu ruxsatnomani berishni rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha Yovvoyi o‘simliklar, ularning qismlarini olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Ruxsatnoma berish rad etilganligi yuzasidan arizachi qonun hujjatlariga muvofiq shikoyat qilishi mumkin.
 Ruxsatnoma berish rad etilganda ruxsatnoma berish uchun to‘langan to‘lov qaytarilmaydi.
 26. O‘simlik dunyosi obyektlari muhofaza qilinishi, foydalanilishi va ko‘paytirilishi ustidan davlat nazorati qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mahalliy davlat hokimiyati organlari va O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan amalga oshiriladi.
 27. O‘simlik dunyosi obyektlari muhofaza qilinishi, foydalanilishi va ko‘paytirilishi ustidan idoraviy nazorat yovvoyi o‘simliklar o‘sadigan hudud qarashli bo‘lgan organlar: davlat o‘rmon fondida — O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasi tomonidan; boshqa hududlarda — yer egalari va yerdan foydalanuvchilar tomonidan amalga oshiriladi.
 28. O‘simlik dunyosi obyektlari muhofaza qilinishi, foydalanilishi va ko‘paytirilishi ustidan jamoatchilik nazorati jamoat birlashmalari, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlar va fuqarolar tomonidan amalga oshiriladi.
 29. Foydalanuvchilarning belgilangan muddatlarga, normativlarga hamda o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanishning, ularni muhofaza qilish va ko‘paytirishning boshqa qoidalariga rioya etishi Davlat nazorati organlari tomonidan tekshiriladi.
 30. O‘simlik dunyosi obyektlarini, yovvoyi organizmlar tomonidan hosil qilinadigan tabiiy o‘simlik majmualarini muhofaza qilish O‘zbekiston Respublikasining butun hududida tabiatni muhofaza qilish davlat inspektorlari tomonidan, o‘rmon qo‘riqchiligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni muhofaza qiluvchi inspektorlar, davlat ovchilik va o‘rmon-ovchilik xo‘jaliklari, ovchilik-baliqchilik xo‘jaliklarining eger xizmati tomonidan ularga biriktirilgan hududlarda amalga oshiriladi. 
 31. Tabiatni muhofaza qilish davlat inspektorlari quyidagi huquqlarga ega:
 o‘simlik dunyosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish normalari va talablari buzilishini aniqlash maqsadida yovvoyi o‘simliklar ko‘paytiriladigan hududni borib ko‘rish;
 o‘simlik dunyosidan foydalanish huquqini beradigan hujjatlarni tekshirish, o‘simlik dunyosi obyektlarining tayyorlangan mahsulotlarini, o‘rmonchi va egerlar qorovulxonasini, muhofaza qilinadigan tabiiy hududlarning qorovulxonalarini, omborlar va boshqa imoratlarni tekshirish, shuningdek transport vositalarining barcha turlarini ko‘zdan kechirish va ushlab turish;
 o‘simlik dunyosining tayyorlangan obyektlari bilan bog‘liq shaxslardan o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish uchun berilgan hujjatlarni ko‘rsatishni, ular tomonidan o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishi sababli yozma tushuntirishlar berilishini talab etish;
 mazkur Nizom, o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish qoidalari, normalari, muddatlari va boshqa talablari buzilishini bartaraf etish to‘g‘risida o‘simlik dunyosi obyektlaridan barcha foydalanuvchilar bajarishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatmalar berish;
 mazkur Nizom va o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish bo‘yicha qonun hujjatlarida belgilangan boshqa talablar buzilgan holda amalga oshirilayotgan o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish huquqini beruvchi hujjatlarni olib qo‘yish, shuningdek noqonuniy tayyorlangan mahsulotlarni belgilangan tartibda olib qo‘yish hamda tayyorlov va savdo tashkilotlariga berish;
 o‘tkazilgan tekshirish to‘g‘risida dalolatnomalar va ma’muriy qonunbuzarliklar to‘g‘risida protokollar tuzish;
 o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va ularni ko‘paytirish bo‘yicha foydalanuvchilar tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni nazorat qilish;
 “O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni, mazkur Nizom hamda o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish bo‘yicha boshqa qonun hujjatlari talablari buzilgan holda amalga oshirilayotgan ishlarni to‘xtatib qo‘yish;
 o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlarni belgilangan tartibda javobgarlikka tortish va qonun buzilishi to‘g‘risidagi materiallarni tegishli organlarga yuborish;
 xizmat yuzasidan berilgan o‘q otish qurolini va unga o‘q-dorilarni belgilangan tartibda olib yurish.
 32. Tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha davlat inspektorlari yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlariga rioya qilishga va o‘z faoliyatini berilgan vakolatlar doirasida amalga oshirishga majburdir.
 33. Foydalanuvchilar tomonidan qonunchilik talablari buzilgan taqdirda o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish huquqi to‘xtatib turilishi yoki to‘xtatilishi mumkin. Tabiiy o‘simlik guruhlarida qayta tiklab bo‘lmaydigan o‘zgarishlar xavfi paydo bo‘lgan taqdirda o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanish huquqi to‘xtatiladi.
 34. Ruxsatnomasiz yoki qonun hujjatlarida belgilangan tartiblar va normativlar (kvotalar) buzilgan holda tayyorlangan o‘simlik dunyosi obyektlari qonunni buzuvchilardan olib qo‘yiladi, ko‘rsatib o‘tilgan qonun buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar esa o‘simlik dunyosiga yetkazilgan zarar uchun javob beradilar va zararning o‘rnini quyidagi miqdorlarda qoplash majburiyatini oladilar:
 O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan o‘simliklar turlari bo‘yicha — o‘simliklar maqomiga qarab. Yo‘q bo‘lib ketish arafasida turgan o‘simliklar uchun: bitta o‘simlik uchun — eng kam oylik ish haqining 5 baravari, kamyob o‘simliklar uchun — 4 baravari va kamayib borayotgan o‘simliklar uchun — 2 baravari miqdorida;
 o‘simlik dunyosi obyektlaridan foydalanishning boshqa turlari bo‘yicha — qonun hujjatlariga muvofiq.
 35. O‘zbekiston Respublikasi hududida noqonuniy ravishda yi-ilgan, tayyorlangan, shuningdek qonun hujjatlari buzilgan holda uning hududiga olib kirilgan o‘simlik dunyosi obyektlari qonunni buzuvchilardan olib qo‘yiladi hamda O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi organlari tomonidan ularni sotish huquqiga ega bo‘lgan savdo tashkilotlariga shartnomaviy narxlar bo‘yicha sotish uchun beriladi. 
 36. O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar belgilangan tartibda intizomiy, ma’muriy va jinoiy javobgarlikka tortiladilar.
 Yuridik va jismoniy shaxslar o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzish oqibatida yetkazilgan zararni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va shartlarda qoplashlari shart. Zararni qoplash aybdorlarni qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikdan ozod qilmaydi.
 1. Mazkur Nizom “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq hayvonot dunyosi obyektlarini foydalanishga berish, hayvonlarni, ularning qismlarini, ovchilik o‘ljalarini, zoologiya kolleksiyalarini, hayvonlarning hayot faoliyati mahsulotlarini O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish, shuningdek ovchilik va baliqchilik xo‘jaligini yuritish tartibini belgilaydi.
 2. Quyidagilar hayvonot dunyosi obyektlari hisoblanadi:
 kelib chiqishi hayvonlarga mansub bo‘lgan organizmlar — sut emizuvchilar, parrandalar, sudralib yuruvchi hayvonlar, ham quruqlikda, ham suvda yashovchi hayvonlar, baliqlar, umurtqasizlar va ularning populatsiyalari;
 yovvoyi hayvonlardan tashkil topadigan tabiiy hayvon galalari yoki ularning har qanday to‘dalari;
 yovvoyi hayvonlarning kamyob yoki yo‘qolib ketish xavfi ostidagi turlari;
 yovvoyi hayvonlar yashash faoliyatining mahsulotlari.
 3. Tabiiy erkinlik holatida yashovchi barcha yovvoyi hayvonlar, shuningdek ovchilik va baliq ovlash joylariga qo‘yib yuborilgan hayvonlar davlat mulki hisoblanadi va davlat ovchilik-baliq ovlash fondini tashkil etadi. 
 Pitomniklarda, inkubatorlarda, fermalarda, hovuz xo‘jaliklarida o‘stirilgan va shu xo‘jaliklarning chegaralarida joylashgan yovvoyi hayvonlar pitomniklar, inkubatorlar, fermalar, hovuz xo‘jaliklari tegishli bo‘lgan shaxslarning mulki hisoblanadi. 
 Yovvoyi hayvonlardan foydalanish huquqi barcha toifalardagi yer va suv obyektlariga egalik qilish, ularni tasarruf etish va ulardan foydalanish huquqidan ajratilgan. 
 4. Quyidagilar ov qilish va baliq ovlash mahsulotlari hisoblanadi — mo‘yna va teri, hayvonning shoxi, shuningdek ulardan tayyorlangan buyumlar, yovvoyi hayvonlar hayot faoliyati mahsulotlari va ulardan hosil bo‘lgan mahsulotlar, ularning go‘shti, ularning qismlari, parrandalar va sudralib yuruvchi hayvonlarning tuxumlari, baliqlarning uvuldirig‘i, ovchilik o‘ljalari hamda belgilangan tartibda tutilgan hayvonlarning o‘zi.
 5. Quyidagilar hayvonot dunyosidan foydalanish turlari hisoblanadi:
 ov qilish (sport, havaskorlik va sanoat maqsadida);
 baliq ovlash (sport, havaskorlik va sanoat maqsadida);
 hayvonot dunyosidan ilmiy, tibbiy, madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy va estetik maqsadlarda foydalanish;
 hayvonlar faoliyatining foydali xususiyatlaridan foydalanish;
 hayvonlardan ularning faoliyati mahsulotlarini olish maqsadida foydalanish;
 ko‘paytirish, ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish, namoyish qilish hamda tijorat maqsadlarida tutqunlikda saqlash (pitomniklarda, hayvonot bog‘larida va hokazo);
 zoologiya kolleksiyalari barpo etish;
 yovvoyi hayvonlar sonini tartibga solish, ularni moslashtirish va qayta moslashtirish;
 tibbiyot, uy hayvonlarining o‘lat kasalliklariga qarshi, sanitariya-epidemiologiya va veterinariya maqsadlarida foydalanish.
 Qonun hujjatlarida hayvonot dunyosidan foydalanishning boshqa turlari va usullari ham nazarda tutilishi mumkin.
 6. Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish umumiy va maxsus foydalanish tartibida amalga oshiriladi.
 Hayvonot dunyosidan umumiy foydalanish jismoniy shaxslar tomonidan hayvonlarni yashash muhitidan ajratib olmasdan va hayvonlarga zarar yetkazmasdan amalga oshiriladi. Shuningdek barcha tabiiy suv havzalarida 5 kilogrammgacha va ovchilik-baliq ovlash xo‘jaliklariga ro‘yxatdan o‘tkazilgan tabiiy suv havzalarida 10 kilogrammgacha miqdorda baliqlarni sport va havaskorlik tarzida ovlash ham umumiy foydalanishga tegishli bo‘ladi. Hayvonot dunyosi obyektlaridan umumiy foydalanish bepul amalga oshiriladi.
 Baliqlarni sport va havaskorlik tarzida ovlash: 
 ushbu bandda belgilangan miqdorlarda baliq ovlashning belgilangan qoidalariga rioya qilgan holda barcha suv havzalarida ruxsat beriladi;
 qo‘riqxonalar hududida, boshqa qo‘riqlanadigan hududlarda ovlash taqiqlanadi (ularning nizomlariga muvofiq);
 baliq pitomniklari va havza xo‘jaliklari hududida esa — ma’muriyatning roziligi bilan ovlashga ruxsat beriladi. 
 7. Umumiy foydalanishga tegishli bo‘lmagan hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish maxsus foydalanish hisoblanadi. Maxsus foydalanish ruxsatnomalar asosida to‘lov evaziga amalga oshiriladi.
 Hayvonot dunyosidan foydalanganlik uchun to‘lov hayvonot dunyosidan foydalanuvchilarni yovvoyi hayvonlarni va ularning yashash muhitini muhofaza qilish tadbirlarini bajarishdan, biotexnika tadbirlarini o‘tkazishdan ozod etmaydi.
 Muhofaza qilinadigan tabiiy hududlarda hayvonot dunyosidan foydalanish qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 8. O‘zbekiston Respublikasi hududida yashaydigan va ro‘yxatdan o‘tkazilgan xorijiy fuqarolar hayvonot dunyosidan umumiy asoslarda foydalanish huquqiga egadir.
 9. Hayvonot dunyosidan maxsus foydalanish, uning maqsadlaridan qat’i nazar, faqat maxsus vakolatli organlar tomonidan beriladigan ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi. Ruxsatnomalar O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishuv bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadigan va taqsimlanadigan pulli kvotalar asosida beriladi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
 Chet el fuqarolari tomonidan hayvonot dunyosining O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan ayrim turlarini ovlashni tashkil etish va ovlash tartibi Vazirlar Mahkamasining alohida qarori bilan belgilanadi. 
 10. Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanishga ruxsatnomalar:
 O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi hayvonlarni tabiiy yashash muhitidan ajratib olishga — O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan;
 o‘rmon fondi (Davlat o‘rmon fondi) yerlarida — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi organlari tomonidan ajratiladigan kvotalar asosida O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasi tomonidan;
 ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yurituvchi yuridik shaxslar tomonidan — belgilangan kvotalar doirasida faqat ularga biriktirilgan hududda; 
 O‘zbekiston Respublikasining barcha hududida — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan beriladi.
 11. Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish uchun ruxsatnoma olish uchun buyurtmanomalar:
 o‘rmon fondi (Davlat o‘rmon fondi) yerlarida hayvonot dunyosi obyektlarini tutish (otish, ovlash)ga O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasiga;
 faqat ularga biriktirilgan hududlarda ovchilik-baliqchilik xo‘jaliklarida belgilangan kvotalar doirasida hayvonot dunyosidan foydalanishga — ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yurituvchi yuridik shaxslarning tegishli boshqaruv organlariga;
 qolgan hollarda — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga beriladi.
 12. Yovvoyi hayvonlarni ilmiy, tibbiy, madaniy-ma’rifiy maqsadlarda va boshqa maqsadlarda tutishga ruxsatnomalar taqdim etilgan buyurtmanomalar asosida beriladi, ularda quyidagilar ko‘rsatiladi:
 yovvoyi hayvonlarni tutadigan yuridik shaxs (tashkilot)ning nomi, uning rekvizitlari, jismoniy shaxsning familiyasi va ismi, pasportiga yoki shaxsini tasdiqlovchi hujjatga oid ma’lumotlar;
 tutishning maqsadlari va usullari;
 turlar bo‘yicha hayvonlar soni;
 tutish qurollari va suzish vositalari (baliq ovlashda);
 mo‘ljallanayotgan tutish joyi (tuman, viloyat);
 hayvonlarni tutish muddatlari.
 Ariza 7 kun mobaynida ko‘rib chiqiladi. Ruxsatnoma berish rad etilgan taqdirda, yuridik yoki jismoniy shaxs ruxsatnoma olish uchun buyurtmanomani takroran berish huquqiga egadir.
 Ruxsatnomalarni berishga buyurtmanomalarni qayta ko‘rib chiqishda ilgari ushbu ruxsatnomani berishni rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha ruxsatnoma berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 13. Yovvoyi hayvonlarni sport-havaskorlik va sanoat maqsadlarida tutishga ruxsatnoma taqdim etilgan buyurtmanomalar asosida beriladi, unda quyidagilar ko‘rsatiladi:
 yovvoyi hayvonlarni tutadigan yuridik shaxs (tashkilot)ning nomi, uning rekvizitlari, jismoniy shaxsning familiyasi va ismi, pasportiga yoki shaxsini tasdiqlovchi hujjatga oid ma’lumotlar;
 hayvonlarni tutish maqsadlari;
 ovchilik-baliqchilik xo‘jaliklari yoki boshqa ma’muriy hududlar bo‘yicha turlariga ko‘ra hayvonlar soni;
 hayvonlarni tutish muddatlari;
 hayvonlarni tutish joyi;
 tutish usuli;
 ilmiy tashkilotlar va tabiatni muhofaza qilish organlari tomonidan tasdiqlangan hayvonlarning so‘ralayotgan turlari soni to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
 tabiatni muhofaza qilish organlari tomonidan tasdiqlangan o‘tgan yili tutilgan hayvonlar soni (hayvonlarning turlari va xo‘jaliklar bo‘yicha);
 amalga oshiriladigan muhofaza qilish va ko‘paytirish tadbirlari hajmlari;
 agar ularni O‘zbekiston tashqarisiga olib chiqish mo‘ljallanayotgan bo‘lsa, hayvonlarni va ularning hayot faoliyati mahsulotlarini yetkazib berishga shartnomalar (kontraktlar) mavjudligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar.
 O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni tabiatdan istalgan shaklda ajratib olishga ruxsatnoma olish uchun buyurtmanomaga O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi ilova qilinadi.
 Buyurtmanoma 7 kun mobaynida ko‘rib chiqiladi. Ruxsatnoma berish rad etilgan taqdirda yuridik yoki jismoniy shaxs ruxsatnoma olish uchun buyurtmanomani takroran berish huquqiga egadir.
 Ruxsatnomalarni berishga buyurtmanomalarni qayta ko‘rib chiqishda ilgari ushbu ruxsatnomani berishni rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha ruxsatnoma berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 14. O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni tabiatdan istalgan shaklda ajratib olishga buyurtmanomalar O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan 15 kun mobaynida ko‘rib chiqiladi. Ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni tabiatdan istalgan shaklda ajratib olishga ruxsatnoma berish to‘g‘risidagi taqdimnomani O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi ilova qilingan holda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi. Ruxsatnoma berish rad etilishi uchun asos mavjud bo‘lgan taqdirda O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi bu haqda arizachiga ma’lum qiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori asosida 10 kun mobaynida tegishli ruxsatnomani rasmiylashtiradi va beradi.
 15. Fuqarolar tomonidan sport-havaskorlik ovi va baliq ovlash ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yurituvchi yuridik shaxslarning ruxsatnomalari bo‘yicha faqat ularga biriktirilgan hududlarda — ovchilik-baliqchilik xo‘jaliklarida amalga oshiriladi.
 16. Hayvonot dunyosidan maxsus foydalanishga ruxsatnoma faqat mazkur Nizomga 1-ilovaga muvofiq qiymat to‘langandan keyin beriladi.
 17. Hayvonot dunyosidan maxsus foydalanishga — yovvoyi hayvonlarni tutish (otish, ovlash)ga ruxsatnoma O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadigan hisobga olish raqamiga va himoyalanganlik darajasiga ega bo‘lgan belgilangan namunadagi maxsus blankalarda beriladi. Ruxsatnomalar blankalari qat’iy hisobot beriladigan blankalar hisoblanadi va belgilangan tartibda saqlanadi. 
 Hayvonot dunyosidan maxsus foydalanish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga ruxsatnomalar berilishi maxsus daftarda qayd etiladi, unda foydalanuvchi, tutish joyi va tutishga ruxsat berilgan hayvonlar soni, hayvonlarni tutish muddatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi.
 18. Quyidagi hollarda: 
 buyurtmanomada ko‘rsatilgan hayvonlarning turlarini tutishga kvota mavjud bo‘lmaganda;
 hayvonlarni taqiqlangan joylarda, taqiqlangan vaqtda yoki taqiqlangan usulda tutishga buyurtmanoma taqdim etilganda;
 tabiatni muhofaza qilish organlariga tutish so‘ralayotgan hayvonlar soni to‘g‘risidagi ma’lumotlar va ilgari berilgan ruxsatnoma (kvota) bo‘yicha tutilgan hayvonlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar taqdim etilmaganda;
 tutilishi mo‘ljallanayotgan hayvonlar soni qiymati to‘lanmaganda;
 tutilgan hayvonlarni uzoq vaqt tutib turish uchun shart-sharoitlar mavjud bo‘lmaganda;
 qonun hujjatlarda nazarda tutilgan boshqa holatlarda ruxsatnoma berish rad etilishi mumkin.
 Ruxsatnomalarni berishga buyurtmanomalarni qayta ko‘rib chiqishda ilgari ushbu ruxsatnomani berishni rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha ruxsatnoma berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Ruxsatnoma berilishi rad etilganligi to‘g‘risidagi qaror yuzasidan qonun hujjatlariga muvofiq yuqori organlarga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.
 19. Tayyorlash va sport-havaskorlik maqsadlarida yovvoyi hayvonlarni tutishga ruxsatnoma olishda yovvoyi hayvonlarni muhofaza qilish va ko‘paytirish, sonini hisobga olish hamda tutilgan hayvonlarni hisobga olish tadbirlarini amalga oshiradigan shaxslar ustuvorlik huquqidan foydalanadilar.
 20. Ruxsatnoma olgan shaxs uni foydalanish uchun boshqa shaxsga berish huquqiga ega emas. Aybdor shaxslar (ruxsatnomani bergan va qabul qilgan shaxslar) qonun hujjatlarga muvofiq javob beradilar.
 21. Hayvonot dunyosidan foydalanishga ruxsatnoma olgan yuridik va jismoniy shaxs (maqsadlardan qat’i nazar):
 ruxsatnomaning amal qilish muddati tamom bo‘lgandan keyin, biroq 10 kunlik muddatdan kechikmay, ruxsatnomani uni bergan organga undan foydalanganlik to‘g‘risidagi qisqacha hisobot bilan birgalikda qaytarishga;
 ruxsatnomada ko‘rsatilgan barcha talablarga rioya qilishga majburdir.
 Ruxsatnomaga o‘zboshimchalik bilan biron-bir tuzatish va qo‘shimchalar kiritish taqiqlanadi.
 22. Hayvonlarni sport-havaskorlik ovida yoki baliq ovida tutgan jismoniy shaxs ovchilik-baliqchilik mahsulotlarini o‘z xohishiga ko‘ra tasarruf etishga haqlidir.
 Ovchilik mahsuloti sotilgan taqdirda, jismoniy shaxs hayvonlarni tutishning qonuniyligini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxasiga, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan boshqa hujjatlarga ega bo‘lishi shart.
 23. Ruxsatnoma unda ko‘rsatilgan muddat mobaynida haqiqiydir. Ruxsatnoma bir kalendar yildan ortiq bo‘lmagan muddatga beriladi.
 Tutilgan yovvoyi hayvonlardan ruxsatnomada ko‘rsatilgan maqsadlarga muvofiq foydalaniladi.
 24. Qonun hujjatlari talablariga, mazkur Nizomga, shuningdek hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish huquqini beruvchi ruxsatnomalarda bayon qilingan talablarga rioya etilishi uchun nomiga ruxsatnoma berilgan yuridik va jismoniy shaxslar javob beradilar. Yo‘l qo‘yilgan buzilishlar uchun ruxsatnoma olib qo‘yiladi, qonunni buzuvchiga nisbatan esa amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq choralar qo‘llaniladi.
 25. Ovchilik xo‘jaligiga, insonning xo‘jalik faoliyatiga zarar yetkazayotgan hayvonlar ularga biriktirilgan yer maydonlarida ovchilik-baliqchilik xo‘jaliklarining ovchilari va yollangan ovchilari hamda ovchilar va fuqarolarning maxsus brigadalari tomonidan, ov mavsumidan tashqari, ruxsatnomalar bo‘yicha, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan belgilanadigan tartibda tutiladi.
 26. Yovvoyi hayvonlarni ovlash uchun O‘zbekiston Respublikasiga keladigan xorijiy fuqarolarga foydalanish huquqi O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining ruxsatnomasi asosida quyidagi tartibda beriladi:
 ov qilish va baliq ovlash uchun xorijiy fuqarolarning O‘zbekiston Respublikasiga kelishi, bu yerda bo‘lishi va O‘zbekiston Respublikasidan ketishi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi;
 ov qilish uchun buyurtmanoma, shuningdek hayvonot dunyosidan foydalanish uchun to‘lov to‘langanligi to‘g‘risidagi hujjat xorijiy fuqarolarga ruxsatnoma berish uchun asos hisoblanadi, xorijiy fuqaroning o‘zi yoki uning manfaatlarini ifodalovchi shaxs tomonidan jo‘natiladigan mazkur buyurtmanomada ovlanadigan hayvonlar turlari va ov qilish muddatlari ko‘rsatiladi;
 ovlash uchun ov qurolidan foydalanuvchi xorijiy fuqaro qurollar va o‘q-dorilarni respublikaga olib kirish uchun O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ruxsatnomasini olishi zarur.
 27. O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan hayvonot dunyosi obyektlari ayrim turlarini, shu jumladan tuvdog‘ qushini ovlash uchun O‘zbekiston Respublikasiga keladigan xorijiy fuqarolarga foydalanish huquqi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori asosida beriladi.
 28. Tuvdog‘ qushini ovlashda respublikaning butun hududi bo‘yicha alohida Nizom bilan cheklashlar belgilanadi.
 29. Xorijiy fuqarolarning ov qilishi O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi nazorati ostida amalga oshiriladi.
 30. Hayvonot dunyosidan foydalanish uchun to‘lovlar ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq undiriladi. Ruxsatnomalar mazkur to‘lovlar to‘langandan keyin beriladi. Yovvoyi hayvonlarni ovlaganlik uchun to‘lovlardan tushgan mablag‘lar belgilangan tartibda sarflanadi.
 31. Ovlash vaqtida yaralangan hayvonlar ovlangan hayvonlarga tenglashtiriladi.
 32. Ovlangan hayvonlarni, ularning qismlarini, o‘ljalarni va shu kabilarni respublikadan olib chiqib ketishga ruxsatnoma hayvonot dunyosidan foydalanishga ruxsatnoma hamda tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha vakolatli davlat inspektori va ovchi tomonidan imzolangan ovlangan hayvonlar to‘g‘risidagi dalolatnoma asosida beriladi. 
 33. Yovvoyi hayvonlar, ularning qismlari, zoologiya kolleksiyalari, hayot faoliyati mahsulotlari, o‘ljalar, tulumlarni O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish, O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan beriladigan ruxsatnomalar bo‘yicha amalga oshiriladi.
 34. Qizil kitobga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni, shu jumladan pitomniklarda yetishtirilgan hayvonlarni ko‘chirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqishga ruxsatnoma O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan beriladi. 
 35. Yovvoyi hayvonlar, ularning qismlari, hayot faoliyati mahsulotlari, zoologiya kolleksiyalari, o‘ljalar, tulumlarni olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma yuridik va jismoniy shaxslarga berilgan ariza asosida ruxsatnoma berilganligi uchun haq undirilgandan keyin beriladi. Arizada quyidagilar ko‘rsatiladi:
 yuridik shaxs (tashkilot)ning nomi, jismoniy shaxsning familiyasi va ismi;
 olib chiqish (mamlakat, shahar) yoki olib kirish joyi;
 turlar bo‘yicha olib chiqiladigan yoki olib kiriladigan hayvonlarning (ularning qismlari, o‘ljalar, tulumlar, hayot faoliyati mahsulotlari va hokazo) soni. Zoologiya kolleksiyalarini olib chiqishda eksponatlar har bir turining nusxalari soni ko‘rsatiladi;
 olib chiqish uchun asos — hayvon qonuniy sotib olinganligi yoki tutilganligini tasdiqlovchi hujjat (qonuniy tutishga ruxsatnomaning tartib raqami, boshqa hujjatlar), zoologiya kolleksiyasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish organlarida hisobga olinganligi to‘g‘risidagi hujjat.
 36. Yovvoyi hayvonlar, ularning qismlari, zoologiya kolleksiyalari, hayot faoliyati mahsulotlari, o‘ljalar, tulumlar olib kirilishi — olib chiqilishiga ruxsatnoma berish to‘g‘risidagi ariza o‘n besh kun muddatda ko‘rib chiqiladi. Ruxsatnoma berish rad etilgan taqdirda arizachi sudga murojaat qilish huquqiga egadir.
 Yuqorida ko‘rsatilgan hujjatlarning taqdim etilmasligi ruxsatnoma berish rad etilishi uchun asos bo‘lishi mumkin.
 Ruxsatnoma berish to‘g‘risidagi arizani qayta ko‘rib chiqishda ilgari ushbu ruxsatnomani berishni rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha ruxsatnoma berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 37. O‘zbekiston Respublikasiga noqonuniy olib kirish yoki uning tashqarisiga olib chiqishga O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining maxsus ruxsatnomasisiz urinishlar paytida ushlangan yovvoyi hayvonlar, ularning qismlari, zoologiya kolleksiyalari, hayot faoliyati mahsulotlari va ulardan hosil bo‘lgan mahsulotlar, o‘ljalar, tulumlar olib qo‘yiladi.
 Olib qo‘yilgan hayvonlardan kelgusida foydalanish to‘g‘risidagi qaror O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan qabul qilinadi.
 38. Hayvonot dunyosi obyektlarini respublikadan tashqariga olib chiqqanlik uchun:
 O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan bitta yovvoyi hayvon, uning qismlari, tulum, o‘lja, hayvonning terisi, bir juft shox, bitta shox uchun — mazkur yovvoyi hayvonni tutishga ruxsatnoma qiymatining 5 foizi miqdorida; 
 boshqa yovvoyi hayvonlar uchun — yovvoyi hayvonning mazkur turini tutishga ruxsatnoma qiymatining 2 foizi miqdorida to‘lov nazarda tutiladi. 
 Yovvoyi hayvonlar, ularning qismlari, zoologiya kolleksiyalari, hayot faoliyati mahsulotlari, o‘ljalar, tulumlar respublikaga olib kirilganligi uchun to‘lov undirilmaydi. 
 39. Yovvoyi hayvonlarni olib kirish va olib chiqishga ruxsatnoma O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlangan belgilangan namunadagi blankalarda beriladi.
 40. Ruxsatnoma blankalari qat’iy hisobot beriladigan blankalar hisoblanadi va belgilangan tartibda saqlanadi. Berilgan ruxsatnomalar maxsus daftarda ro‘yxatdan o‘tkaziladi.
 41. Yo‘q bo‘lib ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlari bilan xalqaro savdo to‘g‘risidagi konvensiya (CITES)ning I, II va III ilovalariga kiruvchi hayvonlar turlari namunalarini O‘zbekiston hududidan olib chiqish va O‘zbekiston hududiga olib kirish uchun belgilangan namunadagi ruxsatnoma yuridik va jismoniy shaxslarga CITESning O‘zbekiston Respublikasidagi Ma’muriy organi (Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining Davlat biologiya nazorati) tomonidan beriladi.
 42. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Zoologiya instituti “Botanika” ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi CITESning O‘zbekiston Respublikasidagi ilmiy organi hisoblanadi. Uning funksiyasiga quyidagilar kiradi:
 I, II va III ilovalariga kiritilgan fauna turlari namunalarini olib kirish va olib chiqish masalalari yuzasidan Ma’muriy organga maslahatlar berish;
 fauna turlari namunalari eksporti-importi bo‘yicha xulosalar berish;
 fauna turlari namunalarini qabul qilishga davlatning tayyorligi to‘g‘risida xulosalar berish;
 hayvonlarni saqlash sharoitlari bo‘yicha xulosalar berish;
 kolleksiyalar va pitomniklarni ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha xulosalar berish.
 43. CITES Konvensiyasining I, II va III ilovalariga kiritilgan namunalarni olib kirish-olib chiqishga (eksport, qayta eksport, import) CITESning ruxsatnomasini rasmiylashtirish uchun CITESning Ma’muriy va Ilmiy organlariga ariza taqdim etish zarur. Arizada quyidagilar ko‘rsatiladi:
 eksport, qayta eksport, importning maqsadi (tijorat operatsiyalari, ilmiy tadqiqotlar, hayvonot bog‘lari va muzeylar o‘rtasida ayirboshlash, ovchilik o‘ljalari, hadya va boshqalar);
 hayvonning rus va lotin tillarida to‘liq nomi ko‘rsatilgan holdagi turi;
 namunaning tavsifi (tirik hayvonlar, hayvonning terisi, tulumi, tanasi, suyagi, shoxi, so‘yloq tishi, qoni, uvuldirig‘i, shuningdek buyumlari va boshqalar; tirik hayvonlar uchun — jinsi va yoshi, identifikatsiyalovchi belgilar mavjudligi);
 namunalarning soni yoki og‘irligi;
 namunaning kelib chiqishi (tabiatdan ajratib olingan, sun’iy sharoitlarda urchitilgan yoki o‘stirilgan yoki qanday hujjatlar asosida boshqa mamlakatdan import qilingan, musodara qilingan, sotib olingan, hadya yoki meros sifatida olingan va hokazo);
 namunalarni olib kirish yoki olib chiqishning rejalashtirilayotgan muddatlari va bojxona punkti, transport vositalari va yo‘nalish sxemasi;
 tirik havonlarni transportda tashish CITES qoidalariga va havo transportida tashilgan taqdirda esa — tirik hayvonlarni transportda tashish (IATA) qoidalariga muvofiq amalga oshirilishini tasdiqlovchi hujjat;
 eksport qiluvchi (qayta eksport qiluvchi) va import qiluvchining rus va ingliz tillaridagi yuridik manzili (jismoniy shaxslar uchun — uy manzili, pasportiga oid ma’lumotlar), ularning telefonlari va fakslari.
 44. Quyidagilar namunalarni tutish, sotib olish, tasarruf etish yoki ularga egalik qilishning qonuniyligini tasdiqlaydigan hujjatlar hisoblanadi:
 namunani tasarruf etish yoki undan foydalanish huquqini beruvchi ishonchnoma;
 hayvonot dunyosi obyektlarini tutishga berilgan ruxsatnoma nusxasi;
 suv biologiya resurslarini tutishga berilgan ruxsatnoma nusxasi;
 ota-onasi to‘g‘risidagi ma’lumotlar ikkinchi avlodigacha, zarurat bo‘lganda esa undan oldingi avlodigacha ko‘rsatilgan holda tug‘ilgan sanasi va joyi, zot tartib raqami va laqablari ko‘rsatilgan hayvonlar zoti daftaridan ko‘chirma;
 agar namuna savdo shoxobchasidan sotib olingan bo‘lsa — tovar cheki;
 mulkchilik huquqini va/yoki oldi-sotdi shartnomasini, vasiyatnoma, hadya shartnomasini tasdiqlovchi birlamchi yuridik hujjatlar; 
 vakolatli organlarning namunalarni musodara qilish to‘g‘risidagi qarori va/yoki CITESning O‘zbekistondagi Ma’muriy organining musodara qilishga sertifikati;
 muzeylarning va kolleksiya qilish bilan shug‘ullanuvchi boshqa tashkilotlarning inventar daftarlaridan ko‘chirma;
 agar eksport qiluvchi mamlakat CITES Tomoni hisoblanmasa, eksport qiluvchi mamlakat CITES Ma’muriy organining yoxud vakolatli davlat organi ruxsatnomasining asl nusxasi.
 45. Istisno hollarda, hayvonlar saqlanishini ta’minlash zarurligidan va Konvensiya talablariga rioya qilish zarurligidan kelib chiqib CITESning O‘zbekiston Respublikasidagi Ma’muriy organi olib kirish-olib chiqishga tegishli qo‘shimcha axborotni so‘rashi mumkin.
 46. CITESning O‘zbekiston Respublikasidagi Ma’muriy organi arizani va unga ilova qilingan hujjatlarni ko‘rib chiqadi, CITES nazarda tutgan hollarda esa CITES Kotibiyati bilan maslahatlashadi va 30 kun mobaynida ruxsatnomani rasmiylashtiradi yoxud asoslangan rad javobini yuboradi. 
 Ruxsatnoma 6 oygacha muddatga, ko‘chma ko‘rgazmalar va sirklar uchun — 12 oygacha muddatga beriladi.
 Ruxsatnoma berish belgilangan tartibda to‘lov evaziga amalga oshiriladi.
 47. Har bir ruxsatnoma belgilangan namunadagi blankada to‘rt nusxada rasmiylashtiriladi, uning birinchi nusxasida himoya markasi bo‘ladi, vakolat berilgan mansabdor shaxs tomonidan imzolanadi va CITESning Ma’muriy organi muhri bilan tasdiqlanadi. Namunalarning har bir turkumi uchun alohida ruxsatnoma rasmiylashtiriladi.
 48. Ruxsatnomaning rasmiylashtirilgan nusxalari arizachiga ruxsatnomalarni berish jurnalida tilxat bilan uch nusxada beriladi yoxud to‘lov tasdiqlangandan keyin pochta orqali yuboriladi.
 49. Namunalarni olib chiqish ko‘rsatilgan muddatlarda va ruxsatnomada ko‘rsatilgan bojxona shoxobchasi orqali amalga oshiriladi.
 Himoya markasi bo‘lgan ruxsatnomaning asl nusxasi namuna bilan birga bo‘ladi. 
 Olib kirilgan namunalarda CITES ruxsatnomasining asl nusxasi CITES Ma’muriy organiga taqdim etiladi va hujjatlar yig‘majildida saqlanadi.
 50. Agar biror sabab bilan ruxsatnomadan ko‘rsatilgan muddatlarda foydalanilmasa, u CITESning Ma’muriy organiga qaytarilishi shart.
 51. Sport-havaskorlik hamda sanoat maqsadida ovlash va baliq ovlashga ruxsat berilgan yovvoyi hayvonlarning yashash va yurish joyi bo‘lgan barcha yerlar, suvlar va o‘rmonlar ov qilinadigan va baliq tutiladigan joylar hisoblanadi.
 Sanoat maqsadlarida suv hayvonlari va o‘simliklarini ovlash uchun foydalanilayotgan yoki foydalanilishi mumkin bo‘lgan yoxud baliqlarni ko‘paytirish uchun ahamiyatga ega bo‘lgan barcha suv havzalari (dengiz, daryolar, ko‘llar, suv omborlari, kanallar va boshqa suv havzalari) baliqchilik xo‘jaliklari hisoblanadi.
 52. Quyidagilar ovchilik-baliq ovlash joylari hisoblanmaydi:
 aholi punktlari yerlari; 
 tabiatni qo‘riqlash, sog‘lomlashtirish, rekreatsion va tarixiy-madaniy vazifalarni bajaruvchi yerlar;
 shaharlar atrofidagi yashil zonalar;
 korxonalar atrofidagi sanitariya-himoya zonalari;
 suv olish inshootlarining himoya zonalari;
 aerodromlar va aerodrom atrofi zonalari;
 chegara polosalari;
 hosili yig‘ishtirib olingunga qadar qishloq xo‘jaligi maqsadlarida foydalaniladigan yerlar;
 to‘g‘onlar, suv ayirgichlar, ko‘priklardan, baliq pitomniklari, hovuz va boshqa madaniy baliqchilik xo‘jaliklari chegaralaridan 200 metrli polosa yoki ushbu obyektlarni qo‘riqlashning muayyan rejimida belgilangan yiroqlikdagi polosa. 
 53. Ovchilik-baliqchilik xo‘jaligi — muhofaza qilish va urchitish tadbirlari, ov qilish va baliq ovlash amalga oshiriladigan hudud uchastkasining ovchilik jamoasi, muassasasi yoki tashkilotiga biriktirilgan ishlab chiqarish birligi. 
 54. Ovchilik va baliqchilik xo‘jaliklari:
 davlat tashkilotlari ixtiyorida bo‘ladigan hamda ovchilik va baliqchilik mahsulotlari yetishtirish va tayyorlashga mo‘ljallangan davlat xo‘jaliklariga; 
 ovchilik faoliyati o‘rmon xo‘jaligi bilan birga qo‘shib olib boriladigan o‘rmon-ovchilik — davlat xo‘jaliklariga;
 jamoat birlashmalari va boshqa nodavlat tuzilmalar tomonidan tashkil etiladigan, shaxsiy ehtiyojlarni qondirish maqsadida jismoniy shaxslar tomonidan sport-havaskorlik ovi va baliq ovlash uchun sport-havaskorlik xo‘jaliklariga;
 amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq tashkil etiladigan xususiy ovchilik-baliqchilik xo‘jaliklariga bo‘linadi.
 55. Ovchilik va baliqchilik yer maydonlarini biriktirish (ovchilik-baliqchilik yer maydonlarini ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yuritish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga berish) shartnoma bilan rasmiylashtiriladi.
 O‘rmon fondi yerlaridagi ovchilik va baliqchilik yer maydonlarini biriktirish O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasi tomonidan, boshqa hududda — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan amalga oshiriladi.
 56. Ovchilik xo‘jaligini yuritish uchun ovchilik-baliqchilik yer maydonlarini biriktirish yer egalari yoki yerdan foydalanuvchilardan yerni olib qo‘ymasdan amalga oshiriladi. Zaruriyat bo‘lganda, yer ajratish masalasi belgilangan tartibda hal etiladi.
 Quyidagilar ovchilik va baliqchilik xo‘jaligini yuritish huquqini berish uchun asos hisoblanadi:
 xo‘jalikni tashkil etish iqtisodiy jihatdan asoslangan (muhofaza qilish va urchitish tadbirlarini olib borishga xarajatlar hajmi va hayvonlar soni hisobini yuritish) va hudud tavsiflangan buyurtmanoma;
 O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi tomonidan o‘tkazilgan yovvoyi hayvonlar soni hisobini yuritish materiallari va O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi so‘roviga ko‘ra taqdim etiladigan yer maydonining holati to‘g‘risidagi axborot;
 hududida xo‘jalikni tashkil etish rejalashtirilayotgan yer egalari yoki yerdan foydalanuvchilarning roziligi.
 57. Ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yuritish huquqi o‘rmon fondi yerlarida O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga axborot taqdim etilgan holda ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yurituvchi tashkilot bilan O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi bosh boshqarmasi organlari o‘rtasida, boshqa hududda — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi bilan tuzilgan shartnoma bilan rasmiylashtiriladi.
 Shartnoma asosiy hujjat hisoblanadi. Shartnomaga muvofiq hayvonot dunyosidan foydalaniladi hamda ovchilik va baliqchilik xo‘jaligi yuritiladi. Shartnoma 10 yilgacha muddatga tuziladi. Shartnomada ovchilik va baliqchilik xo‘jaligini yuritish muddati, ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yuritish masalalari bo‘yicha tomonlarning huquq va majburiyatlari, yovvoyi hayvonlarni muhofaza qilish, urchitish, sonini hisobga olish va tutiladigan hayvonlar hisobini yuritish, ovchilikni tashkil etish tadbirlari va boshqa masalalar ko‘rsatiladi. 
 58. Ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yurituvchi yuridik va jismoniy shaxsning majburiyatlari:
 foydalanish uchun qabul qilingan ovchilik va baliqchilik yer maydonini, hayvonot va o‘simlik dunyosini muhofaza qilish;
 yovvoyi hayvonlarni saqlash va sonini ko‘paytirishga, yovvoyi hayvonlarning yashash muhitini saqlab qolishga, boshqa biotexnika tadbirlariga yo‘naltirilgan ilmiy asoslangan tadbirlar o‘tkazish;
 belgilangan metodikalarga muvofiq, maxsus tayyorlangan va o‘qitilgan odamlarning kuchi bilan yovvoyi hayvonlar soni hisobini o‘z vaqtida olib borish;
 tutiladigan yovvoyi hayvonlar hisobini yuritish;
 yovvoyi hayvonlarning nobud bo‘lishiga (ov qilish va baliq ovlash holatlaridan tashqari) va yer maydonlarining yomonlashuviga yo‘l qo‘ymaydigan usullar bilan ovchilik va baliqchilik xo‘jaligini yuritish;
 ovchilik va baliqchilik xo‘jaliklarini chegara to‘sinlari, anshlaglar va ko‘rsatkichlar, xo‘jalik to‘g‘risida to‘liq axborot berilgan xarita-sxema bilan ta’minlash;
 yong‘in xavfsizligi choralariga rioya etish;
 ovchilik va baliqchilik xo‘jaligini yuritish bilan bog‘liq axborotlarni tabiatni muhofaza qilish organlariga o‘z vaqtida taqdim etish;
 har yili ov boshlangunga qadar tabiatni muhofaza qilish mahalliy organlarini aniq xo‘jaliklarda yoki hududda yovvoyi hayvonlarni tutishga berilgan ruxsatnomalar soni to‘g‘risida xabardor qilish;
 har yili O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining mahalliy organlariga yovvoyi hayvonlar soni va ularning turlari tarkibi, tutilgan hayvonlarning son va turlari tarkibi, biotexnik, urchitish va muhofaza qilish tadbirlari o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi hisobotni taqdim etish;
 o‘z zimmasiga olingan majburiyatlarni bajarish.
 59. Ovchilik yoki baliqchilik xo‘jaligini yurituvchi yuridik shaxslar o‘z vakolatlariga muvofiq quyidagi huquqlarga egadir:
 jismoniy shaxslarga belgilangan kvotalar doirasida hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanishga ruxsatnoma berish;
 belgilangan kvotalar doirasida sanoat maqsadlarida hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish uchun yuridik shaxslar va fuqarolar bilan shartnomalar tuzish;
 berilgan kvotaga (ruxsatnomaga) muvofiq tutilgan ovchilik va baliqchilik mahsulotlarini qayta ishlash hamda sanitariya talablariga rioya qilgan holda hayvonot dunyosi obyektlaridan buyumlar ishlab chiqarish;
 ov qilish va baliq ovlash mahsulotlarini ularni tutishning qonuniyligini yoki sotib olinishini, mahsulotning sifat sertifikatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lgan taqdirda hokimliklar tomonidan maxsus ajratilgan joylarda sotish;
 ov qilish va baliq ovlash mahsulotlaridan, hayvonot dunyosi obyektlaridan tayyorlangan buyumlardan foydalanish va ularni sotish;
 sun’iy ravishda yetishtirilgan hayvonlardan, ulardan ov qilish uchun foydalanilgan taqdirda esa — O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi bilan kelishgan holda o‘z xohishiga ko‘ra foydalanish;
 tabiatni muhofaza qilish organlariga ov qilish qoidalari bo‘yicha takliflar taqdim etish;
 hayvonlarni, shu jumladan baliqlarni tutishni belgilangan tartibda amalga oshirish.
 60. Ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yuritish huquqi quyidagi hollarda to‘xtatiladi:
 hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilganda;
 ovchilik-baliqchilik xo‘jaligini yuritish rad etilganda;
 foydalanishning belgilangan muddati tamom bo‘lganda;
 foydalanish huquqi berilgan yuridik shaxs tugatilganda;
 hayvonot dunyosidan foydalanishning belgilangan qoidalari bajarilmaganda;
 hayvonot dunyosidan boshqa maqsadlarda foydalanilganda; 
 shartnoma majburiyatlari bajarilmaganda;
 hayvonot dunyosidan foydalanish huquqi o‘zboshimchalik bilan boshqaga berilganda;
 qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa holatlarda.
 61. Hayvonot dunyosidan foydalanish huquqi to‘xtatilgan taqdirda ovchilikdan foydalanuvchilar tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan birgalikda hayvonlar soni hisobi yuritiladi va hayvonlar soni shartnoma tuzilgandagi songa nisbatan asossiz ravishda pasaytirib yuborilgan taqdirda, hayvonot dunyosidan foydalanuvchi mazkur Nizomga 1-ilovaga muvofiq hayvonlarning yetishmayotgan sonini pul ifodasida qoplaydi.
 62. O‘zbekiston Respublikasi hududida ov qilish va baliq ovlash qoidalari, shu jumladan tutish normalari, ov qilish (tutish) qurollariga qo‘yiladigan talablar, tutish muddatlari, ov qilish yoki baliq ovlash taqiqlangan joylarni aniqlash tartibi, shuningdek ov qilish va baliq ovlash bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa masalalar O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadi.
 63. Yovvoyi hayvonlarning barcha turlari faqat O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan beriladigan ruxsatnomalar bo‘yicha tutqunlikda saqlanishi mumkin. Zoologiya do‘konlaridan sotib olingan yovvoyi hayvonlar bundan mustasno.
 Tutqunlikda saqlash — yovvoyi hayvonlarga ular tor (to‘silgan) joyda yashaydigan sharoitlar yaratish (qafasda, temir panjarali joyda, akvariumda, terrariumda, bog‘langan holda saqlash va hokazo). 
 Xonakilashtirilmaydigan hayvonlar yovvoyi hayvonlar hisoblanadi.
 64. O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni hamda zaharli hayvonlarni hayot faoliyati mahsulotlarini olish maqsadida tutqunlikda saqlashga faqat O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda tashkil etiladigan maxsus pitomniklarda yo‘l qo‘yiladi.
 65. Yovvoyi hayvonlarni saqlash va urchitish bo‘yicha pitomniklar O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasida hisobga qo‘yiladi.
 Pitomnik — insonning doimiy nazorati ostida bo‘lgan va hayvonlarni urchitish uchun foydalaniladigan, hayvonlarning nazorat qilinadigan hududdan chiqib ketishiga to‘sqinlik qiluvchi chegaralarga ega bo‘lgan nazorat qilinadigan hudud (muhit).
 66. Yovvoyi hayvonlardan va pitomniklarda o‘stirilgan, CITES Konvensiyasining Ilovasiga kiradigan hayvonlardan foydalanishga qonun hujjatlariga va CITES Konvensiyasi ilovalariga muvofiq yo‘l qo‘yiladi. 
 O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan va pitomniklarda o‘stirilgan yovvoyi hayvonlardan foydalanish O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining nazorati ostida amalga oshiriladi.
 67. Yovvoyi hayvonlarni tutqunlikda saqlashga, yovvoyi hayvonlar saqlanadigan va urchitiladigan pitomniklarni hisobga qo‘yishga ruxsatnoma olish uchun O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasiga yovvoyi hayvonlar egasining arizasi taqdim etilishi zarur. Arizada quyidagilar ko‘rsatiladi:
 yuridik shaxsning joylashgan joyi (pochta manzili), jismoniy shaxsning manzili, familiyasi va ismi;
 hayvonlarni saqlashning maqsadi (keyinchalik tabiatga qo‘yib yuborish uchun urchitish, ilmiy tadqiqotlar, tijorat maqsadlari va boshqalar);
 turlari (kichik turlari) va jinsi bo‘yicha soni ko‘rsatilgan holda hayvonlarning turlari ro‘yxati (kichik turlari, agar duragay bo‘lsa, ota-onalarining turlari ko‘rsatiladi);
 hayvonlarning kelib chiqishi (sotib olinishi);
 hayvonlarning sotib olingan sanasi;
 pitomnikda hayvonlarning qaysi avlodi mavjudligi;
 hayvonlarni saqlash sharoitlari (qafasda, temir panjarali joyda, erkin va hokazo);
 hayvonlarning belgisi borligi (tavsiflash, tartib raqamini ko‘rsatish);
 veterinariya xizmati mavjudligi.
 Ariza o‘n besh kun muddatda ko‘rib chiqiladi. Ruxsatnoma berish rad etilgan taqdirda arizachi yuqori tashkilotga yoki sudga murojaat qilish huquqiga egadir.
 Yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan hujjatlar taqdim etilmasligi ruxsatnoma berish rad etilishi uchun asos bo‘lishi mumkin.
 Ruxsatnoma berish to‘g‘risidagi arizani qayta ko‘rib chiqishd