Birinchi guruhga go‘sht-o‘simlik konservalarini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomani tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 9-martdagi 113-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 10-son, 118-modda) bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qo‘mitasi to‘g‘risidagi nizomga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qo‘mitasi qaror qiladi:
 1. Birinchi guruhga go‘sht-o‘simlik konservalarini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi lozim hamda u rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 1. Mazkur Yo‘riqnoma birinchi guruhga go‘sht-o‘simlik konservalarini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibini belgilaydi.
 2. Mazkur Yo‘riqnoma talablari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qo‘mitasi (bundan buyon matnda Qo‘mita deb yuritiladi) tizimidagi tashkilotlar va birinchi guruh moddiy boyliklarini mas’ul saqlovchi tashkilotlar uchun majburiydir.
 3. Davlat zaxirasiga qo‘yiladigan go‘sht-o‘simlik konservalari (bundan buyon matnda konservalar deb yuritiladi) normativ hujjatlarga muvofiq ishlab chiqarilishi kerak.
 4. Konservalarni qadoqlash konservalarni ishlab chiqarishga asos bo‘lgan normativ hujjatlar talablariga to‘g‘ri kelishi zarur. 
 5. Konservalar normativ hujjatlarga muvofiq yangi, mustahkam, toza, quruq, standart taxta yashiklarga yoki gofrlangan karton yashiklarga solinadi.
 6. Gofrlangan kartondan tayyorlangan yashiklar gardishlar bilan ta’minlangan va yonlari bo‘ylab metall lenta bilan tortilgan yoki yopishqoq qatlamli polimer lenta bilan ikki qator qilib yopishtirilgan bo‘lishi kerak. Qog‘oz asosdagi yopishqoq lentadan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
 7. Taxta yashiklar yon tomonlari bo‘ylab po‘lat o‘ram lentasi bilan o‘ralgan, bog‘lab mustahkamlangan yoki diametri 2,0 mm bo‘lgan yumshoq po‘lat sim bilan har bir mix qalpoqchasi atrofida o‘ralgan bo‘lishi hamda uzoq vaqt saqlash uchun yetkazib beriladigan konservalarning idishi va o‘ramiga qo‘yiladigan talablarga mos kelishi kerak.
 8. Konservalar normativ hujjatga muvofiq yorliqlanadi. 
 9. Konserva etiketkasida quyidagilar ko‘rsatilishi zarur:
 “Iste’mol qilishdan oldin isitilsin. Tarkibi: go‘sht, yorma, yog‘ (go‘sht, yorma va yog‘ turlari ko‘rsatilishi kerak), tuz, piyoz, qalampir”;
 mahsulotning ozuqaviylik va energetik qiymati (yog‘, oqsil, kaloriyasi) haqidagi ma’lumotlar.
 10. Konservalarni joylash uchun faqat normativ hujjatlarda ko‘zda tutilgan yashiklargina qo‘llanishi lozim. Konservalarni yashikka joylash normativ hujjatlar talablariga mos kelishi zarur.
 11. Konservalarni tashishda ularning deformatsiyalanishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun konservalarning gorizontal qatorlari orasiga karton yoki qalinligi 1,0 mm bo‘lgan qalin qog‘ozli qistirmalar qo‘yilishi kerak. 
 12. Konservalar paketlangan ko‘rinishda yetkazib berilganda quyidagilarga e’tibor qaratish lozim:
 tagliklarning normativ hujjatlar talablariga muvofiqligi, paketning shakllantirilishi, transport paketlarini mustahkamlash vositalari;
 mahsulotni normativ hujjatlarga muvofiq tavsiflovchi nazorat belgilarining, markirovka yorliqlarining borligi.
 13. Konservalar toza, texnik jihatdan soz vagonlar yoki boshqa yopiq transport vositalarida tashilishi zarur.
 14. Konservalar ortilgan vagonlar yetib kelganda temir yo‘l transporti tashkilotining vakili ishtirokida quyidagilar tekshiriladi:
 vagonlarning texnik sozligi;
 plombalar borligi, ulardagi bosma tamg‘aning aniqligi;
 vagon eshiklarida buragichlarning borligi va ularning holati;
 yuk nomi va yashiklar (paketlar)dagi plombalarning yuk hujjatlariga muvofiqligi.
 15. Tekshiruv paytida aniqlangan vagonlarning texnik nosozligi, plombalarning yo‘qligi, bosma tamg‘alarning noaniqligi kabi kamchiliklar tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. 
 16. Konservalarni qabul qilib olishda quyidagi kamchiliklar aniqlangan taqdirda temir yo‘l transporti tashkilotidan tijorat dalolatnomasini tuzish talab qilinishi zarur: 
 kamomad; 
 idishlardagi sezilarli shikastlanishlar; 
 o‘ramning normativ hujjat talablariga nomuvofiqligi; 
 mahsulot nomining transport hujjatlarida ko‘rsatilgan ma’lumotlarga nomuvofiqligi;
 yuk tashish qoidalarida ko‘zda tutilgan boshqa holatlarda. 
 17. O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan yoki import qilingan, sifat va xavfsizlik ko‘rsatkichlari, o‘rami va markirovkasi normativ hujjatlar talablariga javob beradigan konservalar uzoq vaqt saqlash uchun qabul qilinadi.
 18. Saqlashga qo‘yiladigan konserva partiyasi turi, navi va ishlab chiqarish vaqti bo‘yicha bir xil bo‘lgan konservalardan tashkil topishi kerak. 
 Konservalar bir oy ichida tayyorlangan bo‘lishi, bir turdagi va o‘lchamdagi yashiklarga solinishi lozim.
 19. Ishlab chiqaruvchi (yetkazib beruvchi) saqlashga yetkazib beriladigan konservalarning har bir partiyasiga mahsulot sifati to‘g‘risida hujjatlarni yoki ularning tasdiqlangan nusxalarini beradi. 
 20. Mahsulot sifatini tasdiqlovchi hujjatlar tovar-transport hujjatlari bilan birga yuk oluvchiga yuboriladi.
 21. Normativ hujjatlarda ko‘zda tutilgan sifat ko‘rsatkichlari haqidagi ma’lumotlari bo‘lmagan hamda normativ hujjatda ko‘rsatilgan muddatga nisbatan saqlash muddati qisqa konservalarni saqlash uchun yetkazib berish taqiqlanadi.
 22. Yuklash-tushirish va ombor ishlarini mexanizatsiyalashtirish darajasini oshirish hamda og‘ir qo‘l mehnatini bartaraf etish maqsadida konservalarni yetkazib berish (qo‘yish) transport paketlarida amalga oshirilishi kerak. 
 23. Transport paketlari mexanizatsiyalashgan yuklash va tushirish ishlarining imkoniyatlarini, paketlarning tashish va saqlash paytidagi yaxlitligi, yuklarning but bo‘lishini hisobga olgan holda shakllantirilishi zarur. 
 24. Transport paketlari normativ hujjatlar talablari va yuk tashish qoidalariga muvofiq kelishi lozim.
 25. Transport paketidagi yashiklar trafaretini tashqi tomonga qaratgan holda taxlanadi. Har bir transport paketi bog‘lab mustahkamlangan metall lenta bilan o‘ralgan bo‘lishi va belgilangan shakldagi markirovka yorlig‘iga ega bo‘lishi kerak.
 26. Konservalarni qabul qilish, saqlash va ombordan chiqarishda ularning sifatini tekshirish uchun ishlab chiqaruvchi tashkilotlar tomonidan yuvganda ketmaydigan qizil bo‘yoq bilan “N” harfi tushirilgan bitta nazorat paketi shakllantiriladi.
 27. Paketning (qutining) o‘rami buzilmagan va yorlig‘i bor bo‘lsa, konservalarning miqdori va sifati saqlanishi, assortimenti to‘g‘riligi uchun mahsulotlarni saqlash muddati davomida shartnomaga muvofiq ishlab chiqaruvchi (yetkazib beruvchi) javobgardir.
 28. Omborning turi, texnologik uskunalar, yuklash-tushirish mexanizmlari parki mavjudligini hisobga olgan holda tashkilotlarda konservalarning har bir turi uchun yagona texnologik xarita ishlab chiqiladi. Ushbu texnologik xarita omborlarni mahsulotni qabul qilishga tayyorlash, qabul qilish, saqlash va chiqarish bo‘yicha ishlarni tashkillashtirish, laboratoriya nazoratini yuritish, yuklash-tushirish ishlarini amalga oshirish, sanitariya-gigiyena va yong‘inga qarshi tadbirlarni tashkillashtirish, texnika xavfsizligini ta’minlash tartibini belgilovchi asosiy hujjat hisoblanadi. 
 29. Konservalarni saqlash uchun texnik jihatdan soz, quruq, yaxshi shamollatiladigan, yuklash-tushirish va ombor ichidagi ishlarni amalga oshirishda mexanizmlardan foydalanish imkoniyatini ta’minlovchi mustahkam polga ega omborxonalardan foydalanish kerak. 
 30. Konservalar birinchi navbatda muzxonalarning quruq yerto‘lalarida, shuningdek yopiq qorong‘i omborxonalarda 20o S gacha haroratda va 75 foiz havo namligida saqlanadi.
 31. Omborlar quyidagilar bilan ta’minlanishi kerak:
 zarur jihozlar va uskunalar;
 harorat-namlik rejimini nazorat qiluvchi asboblar (termometrlar, gigrometrlar, psixrometrlar);
 zarur miqdordagi tagliklar (1200 ×1000 × 150 mm yoki 1200 × 800 × 150 mm o‘lchamli), reykalar, narvonlar, traplar;
 birlamchi o‘t o‘chirish vositalari;
 avtomat qo‘riqlash-yong‘in signalizatsiyasi.
 32. Tashkilotlarda elektr qurilmalardan foydalanish Iste’molchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari (ro‘yxat raqami 1383, 2004-yil 9-iyul), Iste’molchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda texnika xavfsizligi qoidalari (ro‘yxat raqami 1400, 2004-yil 20-avgust) talablariga muvofiq bajariladi.
 Elektr yoritish uskunalari yopiq yoki himoyalangan tarzda (shisha qalpoqli va temir to‘rli) bo‘lishi talab etiladi.
 33. Omborlar atrofidagi hudud to‘g‘ri rejalashtirilgan bo‘lishi lozim. Yuza va oqova suvlarning omborlardan chekkada joylashishi, suv oqadigan quvurlar suv oqimiga to‘sqinlik qiluvchi cho‘kindilar va qatlamlardan muntazam ravishda tozalanishi kerak.
 34. Yuklarni joylashdan oldin omborxonalari yoki ularning bo‘sh qismi konservalarni qabul qilish va saqlash uchun tayyorlanishi, zarurat tug‘ilganda ta’mirlanishi zarur. Tom va pollar soz holatda bo‘lishi, yoriqlar va teshiklar bekitilishi, eshiklar esa zich yopiladigan bo‘lishi lozim.
 35. Omborlarning mahsulotni qabul qilib olishga tayyorligi bosh muhandis, bosh energetik, laboratoriya mudiri, saqlash uchastkasining boshlig‘i va yong‘in xavfsizligi uchun mas’ul bo‘lgan shaxslar tarkibidagi komissiya tomonidan tekshiriladi va tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.
 36. Konservalarni miqdor va sifati bo‘yicha qabul qilish shartnomaga asosan qonunchilik hujjatlari va mazkur Yo‘riqnomaga muvofiq amalga oshiriladi.
 37. Yaroqli idishlar (butun paketlar)dagi konservalar trafaret bo‘yicha joylar soni va bankalar miqdori bo‘yicha qabul qilinadi. Shikastlangan idishdagi konservalarni qabul qilish ishlari har bir bankani qayta hisoblash yo‘li bilan amalga oshiriladi. 
 38. Quyidagi holatlarda konservalar qabul qilinmaydi: 
 konserva partiyasida qutilarning 5 foizidan ortig‘i zarar ko‘rganligi aniqlansa;
 konserva partiyasi namlik darajasi normativ hujjatlarda belgilangan ko‘rsatkichlarga zid ravishda yuqori bo‘lgan taxta qutilarga taxlanib keltirilsa;
 gofrirovka qilingan kartondan tayyorlangan qutilar namiqqan bo‘lsa.
 Kelgan partiyada zarar ko‘rgan qutilar 5 foizdan oshmasa, konservalar qabul qilib olinishi kerak, bunda ishlab chiqaruvchi (yetkazib beruvchi) shartnomaga muvofiq konservalarni qaytadan taxlash uchun yangi qutilar yuborishi va mazkur jarayonlarga ketgan xarajatlarni qoplashi kerak.
 39. Mahsulot sifatini aniqlash uchun yashiklarning kamida 3 foizi ochiladi va normativ hujjatlarga muvofiq namuna olinadi va mahsulotning sifat ko‘rsatkichlari aniqlanadi.
 40. Ochilgan qutilarda konservalarning tashqi holati, ularning navi, turlari va ishlab chiqarilgan sanasi bo‘yicha ilova qilingan hujjatlarga va tamg‘adagi ma’lumotlarga mosligi tekshiriladi. Bunda shishgan, teshilgan va oqqan, juda kuchli qiyshaygan, tunukada o‘tkir bukilishlar paydo bo‘lgan, choklari ezilgan, osti va qopqog‘i shishib qolgan, zanglagan, lakli qoplamasi zararlangan va qalay qatlamining butunligi buzilgan, sifatsiz sanitar ishlov berilgan (ustida mahsulot qoldiqlari va kir bo‘lgan) konservalar ajratib olinishi lozim.
 41. Etkazib berilgan konservalarning 3 foizi tekshirilgan vaqtda mazkur Yo‘riqnomaning 40-bandida ko‘rsatilgan nuqsonlar topilgan konservalar mahsulot umumiy hajmining 0,4 foizidan kam bo‘lsa va namunalar laboratoriya tahlilidan o‘tkazilganda normativ hujjatlar talablaridan og‘ishish topilmasa, konservalarni qabul qilish mumkin.
 Agar nuqson topilgan konservalar mahsulot umumiy hajmining 0,4 foizi va undan ko‘p bo‘lsa va namunalar laboratoriya tahlilidan o‘tkazilganda normativ ko‘rsatkichlardan og‘ishish aniqlansa, o‘rinlarning yana 3 foizi tekshiriladi va tahlil qilish uchun yana bir bor namuna olinadi.
 Takroriy tekshiruvda ham nuqsonli konservalar 0,4 foiz va undan ko‘pni tashkil qilsa yoki tahlil natijalariga ko‘ra mahsulot yana normativ ko‘rsatkich talablariga javob bermasa, bunday konserva partiyasi yaroqsiz deb topilishi lozim.
 42. Qabul qilish va yaroqsizga chiqarish natijalari bo‘yicha olingan mahsulotning haqiqiy sifati to‘g‘risida yukni qabul qilib oluvchi va yetkazib beruvchining vakillari ishtirokida dalolatnoma rasmiylashtiriladi. Dalolatnomada yo‘q qilinishi kerak bo‘lgan nuqsonli konservalar soni va davlat zaxirasiga topshirishga yaroqli bo‘lmagan, shuningdek yetkazib beruvchiga qaytarilishi lozim bo‘lgan mahsulotlar miqdori ko‘rsatiladi.
 43. Shishgan, ichidagi mahsuloti sizib oqayotgan va teshilgan konservalar komissiya tomonidan belgilangan tartibda yo‘q qilinishi kerak. Komissiya tarkibiga moddiy javobgar shaxslar, laboratoriya va tashkilot buxgalteriyasi vakillari kiradi.
 Yo‘q qilinayotganda konservalar ochilishi, xlorli ohak yoki karbol kislotasi bilan ishlov berilishi va maxsus ajratilgan erga ko‘milishi lozim. Komissiya tomonidan konservalarning yo‘q qilinganligi to‘g‘risida dalolatnoma tuziladi.
 44. Shartnomaga muvofiq ishlab chiqaruvchi (yetkazib beruvchi) yaroqsiz deb topish dalolatnomasini olgach, yaroqsiz deb topilgan mahsulot o‘rniga xuddi shu miqdorda sifatli mahsulot yetkazib berishi lozim.
 45. Yaroqsiz deb topilgan va yo‘q qilingan konservalarni qabul qilish, saqlash va jo‘natish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha xarajatlar shartnomaga muvofiq ishlab chiqaruvchi (yetkazib beruvchi) tashkilot tomonidan to‘liq qoplanadi.
 46. Isitiladigan omborlarda saqlash uchun mo‘ljallangan konservalar muzlatilgan yoki sovutilgan (0º S gacha) holatda kelganda, ularni doimiy saqlanadigan joyga joylashtirish imkoniyatini aniqlash uchun konservalar tarkibining harorati o‘lchanadi.
 Bir vaqtning o‘zida nisbiy namlikni pasaytirish orqali ombor havosining shudring nuqtasi pasaytiriladi, buning uchun ombordagi isitish tizimi ishga tushirilib, xona shamollatiladi.
 47. Agar konserva ustidagi harorat ombor havosining shudring nuqtasidan yuqori bo‘lsa, konservalar vaqtinchalik saqlash shtabellariga taxlanib, paketlar orasida bo‘shliq qoldiriladi. Zarur hollarda konservalar tagidagi namlik qurishi uchun qutilar ag‘darilib qo‘yiladi. Konservalar harorati ombor haroratiga teng bo‘lib, kondensat yo‘qligi tekshirilgandan so‘ng, ular doimiy saqlashga taxlanadi.
 48. Konservalar tasdiqlangan yuk normalari va ular asosida ishlab chiqilgan joylashtirish chizmasiga muvofiq omborga joylashtiriladi. Bunda shtabellardagi o‘rinlar sonini to‘liq hisoblash imkoniyati, konserva va idishlarning butunligi, shtabellar turg‘unligi, ombor maydonidan imkon qadar samarali foydalanish, mahsulot sifatini nazorat qilish va vagonga ortish ishlarini mexanizatsiyalashtirishni ta’minlash inobatga olinishi kerak.
 49. Konservalar paketlanmagan holda keltirilsa, transportdan tushirib olishda paketlanadi. Bunda qutilar konservalarni vertikal holda saqlagan holda trafareti tepaga qilib taxlanadi.
 Paketlar 1200 x 1000 x 150 mm yoki 1200 x 800 x 150 mm hajmdagi toza va quruq tagliklar ustida yig‘iladi, paketlangan konservalar berib yuborilayotganda ularni transportga mexanizatsiyalashtirilgan usulda ortish zarurligi inobatga olinadi.
 50. Konservalar shtabellari bir yoki bir nechta partiyalardan shakllantirilishi mumkin. Bunda ularning sifati, turi va navi hamda ishlab chiqarilish vaqti bo‘yicha bir xilligi hisobga olinadi.
 51. Konservalarni shikastlangan yashiklarga joylashga yo‘l qo‘yilmaydi. Nuqsonli konservalar yoki tahlil uchun namunalar olib qo‘yilganda yashiklar tahlil yo‘li bilan tekshirilgan bir turdagi konservalar bilan to‘ldirilishi, shundan so‘ng saranjomlik bilan yopilishi (qoqib qo‘yilishi) va shtabellarning yuqori qatorlariga joylashtirilishi kerak.
 52. Har bir shakllantirilgan shtabelga belgilangan shaklda shtabel yorlig‘i rasmiylashtiriladi, unga yashiklarni paketga joylashtirish va paketlarni shtabelga taxlash sxemasi ilova qilinadi. 
 Hujjatlarda albatta konservalar joylangan ombor, seksiya va shtabel raqami ko‘rsatilishi zarur. 
 53. Konservalarning saqlanish sifatini nazorat qilish, havoning yaxshiroq aylanishini va konservalar shtabellarini taxlashda mexanizmlarni qo‘llash qulayligini ta’minlash uchun ombor (seksiya) perimetri bo‘ylab devorlar yoki chiqib turgan konstruksiyalar yonidan kengligi 0,5 m bo‘lgan o‘tish joylari qoldiriladi.
 O‘tish joylarining kengligi yong‘in xavfsizligi qoidalariga muvofiq aniq osma moslamaga ega elektr yuklagichning minimal burilish radiusiga qarab belgilanadi.
 54. Ombor maydonidan samarali va oqilona foydalanish uchun asosiy shtabellar taxlangandan keyin asosiy o‘tish joyi bo‘ylab, kamida 2 m o‘tish joyini qoldirgan holda kengligi bir paket keladigan shtabellarni qo‘shimcha taxlash tavsiya etiladi.
 55. Mahsulot shtabellari va tagliklar omborlarning ko‘tarib turuvchi konstruksiyalariga tayanmasligi kerak.
 Agar shtabellar yoki alohida taxlamlar xavfli egilishlarga ega bo‘lsa, ularni qaytadan taxlash zarur. Bunda texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilinishiga alohida e’tibor qaratish zarur.
 56. Yuklash-tushirish va ombor ichi ishlari yagona texnologik xarita bo‘yicha bajarilishi lozim.
 57. Yuklash-tushirish ishlari, shuningdek konservalarni qaytadan taxlash ishlari bajarilayotganda, yashiklar urilishi, silkinishi va tashlanishiga yo‘l qo‘ymasdan, idishlarni ehtiyot qilish kerak.
 58. Konservalarni isitilmaydigan omborlarda saqlaganda, bahorgi-yozgi davrda tegishli harorat-namlik rejimi omborlarni shamollatish bilan ta’minlanishi lozim.
 59. Isitilmaydigan omborlarda harorat keskin ko‘tarilib yoki tushib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida:
 kuzgi-qishki davrda omborlarni issiq qilish, eshiklar, tuynuklar va deflektorlarni yaxshilab germetizatsiya qilish zarur. Eshiklar brezent pardalar bilan zich yopilishi, omborga kirish faqat bir eshik orqali bo‘lishi kerak;
 bahorgi davrda konservalarni tashqi havo bilan shamollatish lozim. 
 60. Qishki davrdan bahorgi-yozgi davrga o‘tganda, konservalar harorati va ombordagi havo harorati o‘rtasida keskin farqqa yo‘l qo‘ymagan holda, konservalarning asta-sekin isishini ta’minlash zarur. 
 Haroratni tenglashtirish va ortiqcha namlikni yo‘q qilish uchun isitilmaydigan omborlarni shamollatish eshiklar, tuynuklarni ochish hamda maxsus shamollatish qurilmalarini yoqish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 61. Konservalarni saqlashda ularga uzoq vaqt davomida baland harorat (20 °S dan yuqori, namlik 75 foizdan ko‘p emas) ta’sir qilishi tavsiya etilmaydi. 
 Yozgi paytda konservalar saqlanayotgan xonalarni shamollatish ishlari sutkaning qorong‘i paytida amalga oshirilishi kerak.
 62. Belgilangan saqlash rejimi buzilgan taqdirda konservalarning tashqi holati tanlab tekshiriladi va ularda namlik kondensatsiyasi borligi aniqlanganda, darhol xonani shamollatishni kuchaytirish bo‘yicha choralar ko‘rilishi zarur, zarurat tug‘ilganda konservalar turgan yashiklarni shamollatish uchun shtabellar buziladi.
 63. Ombordagi havo harorati va namlikni o‘lchovchi asboblarning ko‘rsatkichlari har kuni maxsus kuzatuvlar jurnalida qayd etiladi. 
 64. Konservalarni saqlash davomida ularning sifatini muntazam kuzatib borish zarur. Konservalarning tashqi holatini tekshirish, sifatiga organoleptik baho berish va laboratoriya tahlillari belgilangan muddatlarda o‘tkaziladi
 65. Konservalarning tashqi yuzasida o‘zgarish belgilari (zang, shishib ko‘tarilish) paydo bo‘lgan taqdirda bunday konservalar saralanadi.
 66. Agar saqlash jarayonida konservalarda ishlab chiqarish xarakteridagi yashirin nuqsonlar aniqlansa, ushbu mahsulot yaroqsizga chiqariladi va tegishli dalolatnoma tuziladi. Bu haqda konserva ishlab chiqaruvchiga (yetkazib beruvchiga) va Qo‘mitaga ma’lum qilinadi.
 67. Qayta saralash ishlari yoki tanlama sifat tekshiruvi paytida olingan nuqsonli konservalar shartnomaga muvofiq ishlab chiqaruvchiga (yetkazib beruvchiga) qaytariladi yoki mazkur Yo‘riqnomada ko‘rsatilgan tegishli tartibda yo‘q qilinadi. Konserva solingan yashiklarni tekshirish va ishlov berish uchun ochish ehtiyotlik bilan qopqoq tomonidan amalga oshiriladi. 
 68. Konservalarni saqlash muddati ishlab chiqarilgan kundan boshlab ikki yil. 
 Konservalarni saqlash muddatlarini hisoblash ular ishlab chiqarilgan kundan boshlab yuritiladi. Saqlash muddatlari konservalarning markirovkasida ko‘rsatilgan yaroqlilik muddatlariga mos kelishi kerak.
 69. Konservalarni ombordan chiqarish Qo‘mita tomonidan berilgan naryadlar bo‘yicha, birinchi navbatda, sifatining holatiga qarab, ishlab chiqarilish sanasini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. 
 70. Ombordan chiqariladigan konservalarga ularning sifatini tasdiqlovchi hujjatlar beriladi.
 71. Konservalarni chiqarishni boshlashdan oldin moddiy javobgar shaxslar yuklab jo‘natish uchun mo‘ljallangan shtabellardagi joylar sonini hisoblashi kerak.
 72. Konservalarni yuklab jo‘natish texnik jihatdan soz transport vositalarida amalga oshiriladi.
 Konservalarning yuklanishga tayyorligi laboratoriya, saqlash uchastkalari xodimlari va texnik-muhandis xodimlari tarkibidagi komissiya a’zolari tomonidan belgilanadi hamda tegishli dalolatnoma rasmiylashtiriladi. 
 73. Konservalarni yuklash joylar sonini to‘liq hisoblash imkoniyatini inobatga olgan holda, paketlashtirilgan ko‘rinishda, normativ hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi. 
 74. Etkazib beruvchilarning mahsulot sifatini tasdiqlovchi hujjatlari mazkur mahsulotning butun partiyasi iste’molchiga chiqarilgandan keyin tashkilotda kamida bir yil saqlanadi. 
 75. Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlash agentligi, Oziq-ovqat sanoati tashkilotlari uyushmasi, “O‘zbekiston temir yo‘llari” DATK, O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi bilan kelishilgan.