Bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlari orqali aholini uy-joy bilan ta’minlashga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida

Ipoteka krediti bozorini yanada rivojlantirish, aholining uy-joyga bo‘lgan yuqori talabini qondirish, Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan subsidiyalar taqdim etish ishlarini davom ettirish, xususiy pudrat tashkilotlarini zamonaviy ko‘p qavatli uylar qurilishiga keng jalb etish, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 9-dekabrdagi “Yangi O‘zbekiston” massivlarini qurish va hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-32-son Farmoni ijrosini ta’minlash maqsadida:
 1. Belgilansinki, 2021-yil 10-dekabrdan boshlab bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlari orqali aholini uy-joy bilan ta’minlash tartibi doirasida:
 daromadi yuqori bo‘lmagan va uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj fuqarolarga Davlat budjetidan subsidiyalar to‘lashda kvartira maydonining eng ko‘p me’yorini belgilash amaliyoti bekor qilinadi;
 Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi tomonidan har yili bir qarz oluvchiga ajratiladigan ipoteka kreditining eng ko‘p miqdori va dastlabki badalning bir qismini qoplash uchun subsidiya miqdori tasdiqlanadi;
 subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomani olgan shaxslar ipoteka krediti bo‘yicha boshlang‘ich badalning uy-joy qiymatining kamida 5 foiziga teng bo‘lgan qismini o‘z mablag‘lari hisobidan shakllantiradi;
 sotib olinadigan kvartira joylashuvi, qiymati va maydonidan qat’i nazar, dastlabki badalning bir qismini qoplash uchun subsidiyalar — qat’iy belgilangan 32 million so‘m miqdorida, foiz to‘lovlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar — birinchi besh yil davomida 10 foizlik punktdan oshgan qismiga to‘lanadi;
 dastlabki badal va foiz to‘lovlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar sotib olinayotgan kvartiraning narxi ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan oshgan taqdirda ham to‘lanadi. Bunda, sotib olinadigan kvartiraning narxi ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan oshgan taqdirda, qiymatning qolgan qismi qarz oluvchi tomonidan o‘z mablag‘lari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablag‘lar hisobidan dastlabki badal summasini oshirish orqali to‘lanadi;
 fuqarolarga ipoteka kreditini olishda, birgalikda qarz oluvchi sifatida ular bilan birga yashamayotgan va yaqin qarindoshi bo‘lmagan boshqa shaxslarni ham jalb qilish huquqi beriladi;
 Moliya vazirligining resurslari tijorat banklariga to‘g‘ridan to‘g‘ri yoki “O‘zbekiston ipotekani qayta moliyalashtirish kompaniyasi” AJ orqali joylashtiriladi;
 tijorat banklariga qarz oluvchi tomonidan to‘langan dastlabki badal miqdori, uning qarz yuki ko‘rsatkichi, imtiyozli davr muddati va boshqa ko‘rsatkichlardan kelib chiqib, subsidiyasiz ajratilgan ipoteka kreditlari bo‘yicha tabaqalashtirilgan foiz stavkalarini o‘rnatish huquqi beriladi.
 2. Quyidagilar:
 2022-yilda kvartiralar sotib olish va yakka tartibdagi uy-joylar qurish hamda rekonstruksiya qilish uchun ipoteka kreditlari ajratishning maqsadli ko‘rsatkichlari 1-ilovaga muvofiq;
 2022-yilda ipoteka kreditlari bo‘yicha subsidiyalar ajratishning maqsadli ko‘rsatkichlari 2-ilovaga muvofiq;
 2022-yil uchun bir qarz oluvchiga ajratiladigan ipoteka kreditining eng ko‘p miqdori va dastlabki badalning bir qismini qoplash uchun qat’iy belgilangan subsidiya miqdori 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga mahalliy budjet daromadlarining oshirib bajarilgan qismi hisobidan ushbu Farmon bilan tegishli hudud uchun belgilangan ipoteka kreditlari va subsidiyalar sonini oshirishga ruxsat berilsin.
 3. Shunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq: 
 a) ko‘p qavatli uy-joylar qurish uchun yer uchastkalarini ijaraga berish bo‘yicha o‘tkazilgan elektron onlayn-auksion g‘oliblariga lot qiymatining 30 foizini auksion yakunlangan kundan boshlab besh ish kunidan kechiktirmay, qolgan qismini 12 oy davomida teng miqdorda foizsiz bo‘lib-bo‘lib to‘lash huquqi beriladi;
 b) 2022-yil 1-yanvardan boshlab pudrat tashkilotlariga davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan qurilishi tugallanmagan, tom yopish ishlari bajarilgan ko‘p kvartirali uy-joylarni kredit ta’minoti sifatida garovga taqdim etishga ruxsat etiladi;
 v) 2023-yil 1-yanvarga qadar:
 sement mahsuloti (TIF TN kodi 2523) va energiya tejamkor bazalt qoplamalari (TIF TN kodi 6806 1000 08) importida bojxona bojining nol stavkasi qo‘llaniladi;
 “Yangi O‘zbekiston” massivlarida, shuningdek, oldingi yillarda barpo etilgan massivlarda va ularning bo‘sh turgan yer uchastkalarida uy-joy quruvchi tashkilotlar uchun sement hamda metall prokatini sotish bo‘yicha alohida birja savdo seksiyasi joriy qilinadi;
 g) 2024-yil 1-yanvarga qadar ro‘yxati 4-ilovada ko‘rsatilgan yangi qurilish va maxsus texnikalar hamda yuk tashish transport vositalari importida bojxona boji va utilizatsiya yig‘imining nol stavkasi qo‘llaniladi.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 1-maydagi PQ-4701-son qarori bilan joriy etilgan xususiy pudrat tashkilotlarining tijorat banklaridan olgan kreditlari bo‘yicha Tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash davlat jamg‘armasi tomonidan kafillik va kompensatsiya to‘lash tartibi 2022-yil 31-dekabrga qadar uzaytirilsin.
 Belgilab qo‘yilsinki, kafillik va kompensatsiyalar Toshkent shahrida — 9 va undan yuqori, boshqa shaharlarda — 7 va undan yuqori, qishloq joylarda — 5 va undan yuqori qavatli uy-joy qurilishi uchun ajratilgan va bitta uy-joy uchun kreditning 10 milliard so‘mdan ortiq bo‘lmagan qismi bo‘yicha beriladi. 
 Bunda, kafillik va kompensatsiyalar qurilayotgan ko‘p qavatli uy-joydagi jami kvartiralar sonining kamida 70 foizi maydoni 70 kvadrat metrdan oshmagan kvartiralar tashkil etganda beriladi.
 5. Belgilab qo‘yilsinki:
 a) 2021-yilda ipoteka kreditlari bo‘yicha subsidiyalar ajratishning maqsadli parametrlari doirasida:
 subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomani olish bo‘yicha arizalar 2021-yil 20-dekabrgacha qabul qilinadi va 2021-yil 25-dekabrgacha ko‘rib chiqiladi;
 subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomalar ular berilgan vaqtdan boshlab 12 oy davomida amal qiladi;
 subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomani olgan shaxslarga ipoteka kreditlari va subsidiyalar 2021-yil 10-dekabrga qadar amalda bo‘lgan shartlar va miqdorlarda ajratiladi;
 subsidiyalar sotib olinayotgan kvartiraning maydoni va narxi 2021-yil uchun o‘rnatilgan kvartira maydonining eng ko‘p me’yori va uy-joyning hisoblangan qiymatidan oshgan taqdirda ham to‘lanadi. Bunda, sotib olinadigan kvartiraning narxi uy-joyning hisoblangan qiymatidan oshib ketgan taqdirda, qiymatning qolgan qismi qarz oluvchi tomonidan o‘z mablag‘lari va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan to‘lanadi;
 b) 2022-yil uchun ipoteka kreditlari bo‘yicha subsidiyalar ajratishning maqsadli parametrlari doirasida arizalar 2021-yil 25-dekabrdan boshlab qabul qilinadi.
 6. Moliya vazirligi (Ishmetov) Markaziy bank (Nurmuratov) hamda Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi (Boboyev) bilan birgalikda 2022-yil 1-iyulga qadar ilg‘or xorijiy tajribani o‘rgangan holda, “maqsadli ipoteka omonati” mexanizmini joriy qilish yuzasidan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 
 7. 2022-yilda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari mahalliy budjet daromadlarining oshirib bajarilgan qismi hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan birlamchi va ikkilamchi uy-joy bozorida 5-ilovaga muvofiq 1 000 ta kvartira sotib olish choralarini ko‘rsin.
 Belgilansinki, mazkur bandga muvofiq sotib olingan kvartiralar uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj bo‘lgan xotin-qizlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar, yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarga belgilangan tartibda ajratiladi.
 8. Qurilish vazirligi hamda Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligining 2022-yilda fuqarolarning alohida toifalari uchun 4 000 ta kvartiradan iborat bo‘lgan ko‘p qavatli uy-joylar qurish va ushbu ishlar bo‘yicha buyurtmachi etib “O‘zshahar qurilish invest” IK MChJni belgilash to‘g‘risidagi taklifi ma’qullansin.
 Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda 2022-yilda fuqarolarning alohida toifalari uchun ko‘p qavatli uy-joylar qurishning asosiy parametrlarini hamda qurish uchun ajratiladigan yer maydonlarining manzilli ro‘yxatini tasdiqlasin.
 9. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:
 a) bir oy muddatda Toshkent shahrida kamida 5 ta, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarda kamida 2 tadan ipoteka xizmatlarini ko‘rsatish markazlarini tashkil qilsin;
 b) ushbu markazlarda:
 uy-joylar qurilishini amalga oshiruvchi tadbirkorlik subyektlari, qurilayotgan ko‘p kvartirali uy-joylar, ulardagi kvartiralar soni, maydoni, qiymati va joylashuvi, kredit olish mumkin bo‘lgan tijorat banklari va ular tomonidan beriladigan kreditlarning shartlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar taqdim etilishini;
 subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomalarni berish, uy-joy oldi-sotdisi va ipoteka krediti shartnomalarini rasmiylashtirish, uy-joyga bo‘lgan huquqni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish xizmatlari ko‘rsatilishini ta’minlasin.
 10. O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi (Xadjayev) va O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (Ko‘chimov) Moliya vazirligi (Ishmetov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi (Boboyev), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda mazkur Farmonning mazmun va mohiyati ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritilishini ta’minlasin.
 11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 6-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
 12. Mazkur Farmonning ijrosini tashkil qilishga mas’ul etib O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosarlari A.J. Ramatov va J.A. Qo‘chqorov, moliya vaziri T.A. Ishmetov va qurilish vaziri B.I. Zakirov, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari belgilansin.
 Farmonning ijrosini har chorakda muhokama qilib borish, ijro uchun mas’ul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.
 Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijadorligi yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga har chorak yakuni bo‘yicha axborot berib borilsin.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 28-noyabrdagi “Ipoteka krediti mexanizmlarini takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-5886-son Farmonida:
 a) 3-bandning “a” kichik bandida:
 uchinchi xatboshidagi “tanlov savdolari” so‘zlari “elektron onlayn auksion savdolari” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 to‘rtinchi xatboshi chiqarib tashlansin;
 beshinchi — sakkizinchi xatboshilar tegishlicha to‘rtinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin;
 to‘rtinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “ko‘p qavatli uy-joylarning qurilish osti yer uchastkalari tadbirkorlik subyektlariga elektron onlayn-auksion orqali ijara huquqi asosida lotlarga bo‘lingan yoki yaxlit ko‘rinishda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi PF-6243-son Farmoniga muvofiq realizatsiya qilinadi”;
 beshinchi xatboshidagi “tanlov savdolarida” so‘zlari “elektron onlayn-auksion savdolarida” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 b) 4-bandda:
 birinchi xatboshidagi “shaharlarda va qishloq joylarda uy-joy hisoblangan qiymatining 85 foizidan” so‘zlari “har yili tasdiqlanadigan ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “ipoteka kreditining eng ko‘p miqdori har yili Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi tomonidan Moliya vazirligi hamda Qurilish vazirligi bilan kelishgan holda uy-joyning hisoblangan qiymatidan kelib chiqib belgilanadi va har olti oyda qayta ko‘rib chiqiladi”;
 to‘rtinchi xatboshidagi “uy-joyning hisoblangan qiymatidan” so‘zlari “ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 v) 6-bandda:
 birinchi — uchinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Belgilansinki, yangi tartib doirasida:
 subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomani olgan shaxslar ipoteka krediti bo‘yicha boshlang‘ich badalning uy-joy qiymatining kamida 5 foiziga teng bo‘lgan qismini o‘z mablag‘lari hisobidan shakllantiradi;
 sotib olinadigan kvartira joylashuvi, qiymati va maydonidan qat’i nazar, ipoteka krediti bo‘yicha dastlabki badalning bir qismini qoplash uchun subsidiyalar — qat’iy belgilangan 32 million so‘m miqdorida, foiz to‘lovlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar — kredit muddatining birinchi besh yili davomida 10 foizlik punktdan oshgan qismiga to‘lanadi;
 dastlabki badal va foiz to‘lovlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar sotib olinayotgan kvartiraning narxi ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan oshgan taqdirda ham to‘lanadi. Bunda, sotib olinadigan kvartiraning narxi ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan oshgan taqdirda, qiymatning qolgan qismi qarz oluvchi tomonidan o‘z mablag‘lari va qonunchilikda belgilangan boshqa mablag‘lar hisobidan dastlabki badal summasini oshirish orqali to‘lanadi”;
 to‘rtinchi xatboshi beshinchi xatboshi deb hisoblansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 11-martdagi “Bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlarini ajratish orqali aholini uy-joy bilan ta’minlashga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-6186-son Farmonida:
 a) 1-bandda:
 to‘rtinchi xatboshidan “shaharlarda va qishloq joylarda” so‘zlari chiqarib tashlansin;
 beshinchi — yettinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “ipoteka kreditining eng ko‘p miqdori va dastlabki badalning bir qismini qoplash uchun subsidiya miqdori har yili Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi tomonidan Moliya vazirligi hamda Qurilish vazirligi bilan kelishgan holda uy-joyning hisoblangan qiymatidan kelib chiqib belgilanadi va har olti oyda qayta ko‘rib chiqiladi;
 sotib olinadigan kvartira joylashuvi, qiymati va maydonidan qat’i nazar, ipoteka krediti bo‘yicha dastlabki badalning bir qismini qoplash uchun subsidiyalar — qat’iy belgilangan 32 million so‘m miqdorda, foiz to‘lovlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar kredit muddatining birinchi besh yili davomida 10 foizlik punktdan oshgan qismiga to‘lanadi;
 ipoteka krediti bo‘yicha dastlabki badal va foiz to‘lovlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar sotib olinayotgan kvartiraning narxi ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan oshgan taqdirda ham to‘lanadi. Bunda, sotib olinadigan kvartiraning narxi ipoteka kreditining eng ko‘p miqdoridan oshgan taqdirda, qiymatning qolgan qismi qarz oluvchi tomonidan o‘z mablag‘lari va qonunchilikda belgilangan boshqa mablag‘lar hisobidan dastlabki badal summasini oshirish orqali to‘lanadi”;
 b) 2-bandning beshinchi xatboshisidagi “2021-yil 1-oktabrga” so‘zlari “2022-yil 1-yanvarga” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 v) 14-bandda:
 “a” kichik banddagi “9” raqami “7” raqami bilan almashtirilsin;
 “e” va “j” kichik bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “e) 2023-yil 1-yanvarga qadar:
 “Yangi O‘zbekiston” massivlarida, shuningdek, oldingi yillarda barpo etilgan massivlarda va ularning bo‘sh turgan yer uchastkalarida uy-joy quruvchi tashkilotlar uchun sement hamda metall prokatini sotish bo‘yicha alohida birja savdo seksiyasi joriy qilinadi;
 sement mahsulotini (TIF TN kodi 2523) O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirishda bojxona bojining nol stavkasi qo‘llaniladi.”;
 g) 17-bandning ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
 uchinchi xatboshi ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;
 d) 19-banddagi “2021” raqami “2022” raqami bilan almashtirilsin;
 e) 2-ilova quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 1-maydagi “Aholining uy-joy sharoitini yaxshilash hamda ipoteka krediti bozorini yanada kengaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4701-son qarorining 10-bandida:
 a) birinchi xatboshida:
 “2021” raqami “2022” raqami bilan almashtirilsin;
 “shahar va qishloq joylarida 4 va undan yuqori qavatli hamda Toshkent shahrida 7” so‘zlari “shaharlarda 7 va undan yuqori, qishloq joylarida 5 va undan yuqori hamda Toshkent shahrida 9” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 b) uchinchi va to‘rtinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “foiz stavkasi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki asosiy stavkasining 1,75 baravaridan oshmaydigan kreditlar bo‘yicha foiz stavkasining Markaziy bank asosiy stavkasidan oshadigan, biroq 10 foiz punktidan ko‘p bo‘lmagan qismini qoplash uchun kreditning butun davri, biroq kredit olingan kundan boshlab 24 oydan ortiq bo‘lmagan muddat davomida kompensatsiya to‘lanadi. Bunda:
 kompensatsiya bitta uy-joy uchun kreditning 10 milliard so‘mdan ortiq bo‘lmagan qismi bo‘yicha to‘lanadi;
 kafillik va kompensatsiyalar qurilayotgan ko‘p qavatli uy-joydagi jami kvartiralar sonining kamida 70 foizi maydoni 70 kvadrat metrdan oshmagan kvartiralar tashkil etganda beriladi”.