O‘zbekiston Respublikasida huquq ustuvorligini ta’minlash holatini aniqlashning samarali mexanizmini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida

Mamlakatimizda inson huquqlarini ishonchli himoya qilish, odil sudlovga erishish darajasini oshirish va fuqarolik jamiyati institutlarining erkin faoliyat yuritishi uchun qulay shart-sharoitlarni yaratish hamda korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni kamaytirish bo‘yicha izchil islohotlar olib borilmoqda.
 Shu bilan birga, hududlarda huquq ustuvorligi va qonuniylikni ta’minlash, qabul qilinayotgan qonun hujjatlarining ijrosini tashkil etish holatini o‘rganish, baholash va aniqlangan kamchiliklarni o‘z vaqtida bartaraf etish bo‘yicha samarali mexanizmlarni yaratish lozim.
 Mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining hududlarda huquq ustuvorligi va qonuniylikni ta’minlash borasidagi mas’uliyatini kuchaytirish, tegishli xalqaro reyting va indekslarda mamlakatimizning o‘rnini yanada yaxshilash maqsadida, shuningdek 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha Harakatlar strategiyasiga muvofiq: 
 1. Oliy Majlis Senati, Adliya vazirligi va Oliy sudning respublika hududlarida huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatini reyting asosida baholovchi Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini (keyingi o‘rinlarda — Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi) joriy etish to‘g‘risidagi taklifi ma’qullansin.
 Bunda, Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha statistik ko‘rsatkichlar va o‘tkaziladigan ijtimoiy so‘rovlar natijalari asosida aniqlanadi:
 qonun hujjatlariga rioya qilinishi;
 fuqarolar huquq va erkinliklarining ta’minlanishi;
 odil sudlov va sud qarorlarining ijro etilishi;
 huquq-tartibot o‘rnatilganligi va xavfsizlikning ta’minlanganligi;
 mahalliy ijro organlari faoliyatining samarali nazorat qilinishi;
 korrupsiyaga qarshi kurashishning samaradorligi;
 hokimiyat institutlarining shaffofligi.
 2. Quyidagilar:
 Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aks ettiruvchi indikatorlar 1-ilovaga muvofiq;
 Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash tartibi to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 3. Belgilansinki, Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash “Huquq ustuvorligi” avtomatlashtirilgan axborot tizimi (keyingi o‘rinlarda — Tizim) orqali quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
 a) davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan Tizimga tegishli statistik ma’lumotlar har yili 1-fevralga qadar kiritib boriladi;
 b) Adliya vazirligi tomonidan:
 “Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini o‘rganish markazi hamda tegishli mezonlar bo‘yicha vakolatli davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikda Tizim orqali aholi va soha mutaxassislari o‘rtasida huquq ustuvorligi ta’minlanganlik holatiga oid ijtimoiy so‘rovlar har yili 1-martga qadar o‘tkaziladi;
 Tizimga kiritilgan ma’lumotlar umumlashtirilgan holda o‘tgan hisobot yili uchun Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi har yili 1-mayga qadar tuziladi;
 Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi natijalari bo‘yicha axborot O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi, Oliy Majlis palatalari, Xalqaro reyting va indekslar bilan ishlash bo‘yicha respublika kengashiga har yili 15-mayga qadar kiritib boriladi hamda ommaviy axborot vositalari orqali e’lon qilinishi ta’minlanadi;
 v) Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi natijalari bo‘yicha axborot Oliy Majlis palatalari, Xalqaro reyting va indekslar bilan ishlash bo‘yicha respublika kengashi, Oliy Majlis Senatining mahalliy hokimiyat vakillik organlari faoliyatini kuchaytirishga ko‘maklashuvchi komissiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar vakillari ishtirokida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, viloyatlar, Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari majlislarida har yili 15-iyunga qadar muhokama qilib boriladi.
 Adliya vazirligiga Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash doirasida ijtimoiy so‘rovlarni o‘tkazish uchun autsorsing asosida boshqa tashkilotlarning xizmatlaridan belgilangan tartibda foydalanish huquqi berilsin.
 4. Shunday tartib o‘rnatilsinki, unga ko‘ra:
 Adliya vazirligi Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlashda ishtirok etuvchi mas’ul idora va tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda Tizim operatori vazifasini bajaradi;
 Adliya vazirligi davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari bilan birgalikda Hududlarning huquq ustuvorligi indeksida past natijalarga ega bo‘lgan subyektlarni aniqlaydi, tegishli indikatorlar bo‘yicha ko‘rsatkichlarni tahlil qiladi va ularning sabablarini o‘rganadi;
 davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan aniq takliflar va chora-tadbirlar ishlab chiqadi hamda ularni amalga oshirish choralarini ko‘radi.
 Tizimni ishlab chiqish, ishga tushirish, texnik xizmat ko‘rsatish va qo‘llab-quvvatlash hamda uning funksional imkoniyatlarini yanada takomillashtirish bilan bog‘liq xarajatlarni moliyalashtirish Adliya vazirligining budjetdan tashqari jamg‘armalari va xalqaro tashkilotlarning grant mablag‘lari hisobiga amalga oshiriladi.
 5. Adliya vazirligi (R.Q. Davletov) Oliy sud (K.F. Kamilov), “Ijtimoiy fikr” markazi (N.H. Rahimova) hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda:
 a) ikki oy muddatda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi bilan kelishilgan holda Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash bo‘yicha aholi va soha mutaxassislari o‘rtasida Tizim orqali o‘tkaziladigan ijtimoiy so‘rovlarni o‘tkazish dasturi va baholash mezonlarini hisoblash metodologiyasi tasdiqlanishini ta’minlasin;
 b) 2021-yil 1-mayga qadar Tizimning ishlab chiqilishini va ishga tushirilishini ta’minlasin;
 v) mas’ul idora va tashkilotlar bilan birgalikda 2021-yil 1-iyulga qadar 2020-yil uchun Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash ishlarini yakunlasin va natijalarini e’lon qilsin;
 g) O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Oliy Majlis palatalariga Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash jarayonidagi muammolarni bartaraf etish bo‘yicha takliflar kiritib borsin.
 6. Oliy sud (K.F. Kamilov), Ichki ishlar vazirligi (P.R. Bobojonov) hamda boshqa mas’ul idora va tashkilotlar rahbarlari:
 Tizimga ma’lumotlarning o‘z vaqtida kiritilishiga, shuningdek statistik ma’lumotlarning haqqoniyligiga;
 Adliya vazirligining murojaatiga asosan so‘rovlarda ishtirok etuvchi potensial respondentlarni jalb qilish hamda tegishli ma’lumotlarning o‘z vaqtida taqdim etilishida amaliy yordam ko‘rsatishga shaxsan javobgar hisoblanadi.
 7. Oliy sud (K.F. Kamilov), Ichki ishlar vazirligi (P.R. Bobojonov) hamda boshqa mas’ul idora va tashkilotlar ikki oy muddatda o‘zlarining idoraviy statistik hisobotlarining tizimga kiritiladigan statistik ma’lumotlar bilan moslashtirilishini va yangilangan hisobot shakllarining 2020-yil yakunlari bo‘yicha ham shakllantirilishini ta’minlasin.
 8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 25-fevraldagi PQ-4210-son qarori ilovasining 5-pozitsiyasi “Mas’ul tadqiqot institutlari” ustunidagi “Toshkent davlat yuridik universiteti” so‘zlari “Adliya vazirligi huzuridagi Huquqiy siyosat tadqiqot instituti” so‘zlari bilan almashtirilsin.
 9. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil etishga mas’ul va shaxsiy javobgar etib adliya vaziri R.Q. Davletov belgilansin.
 Qaror ijrosini har chorakda muhokama qilib borish, ijro uchun mas’ul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.
 Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijadorligi yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga 2021-yil 1-avgustga qadar axborot berilsin.
 1. Hududlarda qonun hujjatlariga rioya qilinishi.
 1.1. Qonun va qonunosti hujjatlarning hududlarda ijro etilishi ahvoli.
 1.2. Ma’muriy tartib-taomillarga rioya etilishi holati.
 1.3. Mulk huquqi daxlsizligining ta’minlanganligi.
 2. Fuqarolar huquq va erkinliklarining ta’minlanishi.
 2.1. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qiynoqlar va asossiz ushlab turish holatlari.
 2.2. Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi va sudlanuvchining huquqlarini amalga oshirishda to‘siqlarning mavjud emasligi.
 2.3. Fikr va so‘z erkinligidan foydalangan fuqarolar va jurnalistlarga nisbatan bosim o‘tkazish holatlari.
 2.4. Shaxsiy hayotga o‘zboshimchalik bilan aralashish holatlari.
 2.5. Fuqarolik jamiyati institutlarining rivojlanganligi.
 2.6. Asosiy mehnat huquqlarining (ish haqi, ish vaqti, majburiy mehnat va boshqalar) ta’minlanganligi.
 3. Odil sudlov va sud qarorlarining ijro etilishi.
 3.1. Aholining sudlar orqali o‘z huquqlarini ro‘yobga chiqarish imkoniyatidan foydalanishi.
 3.2. Aholining sud qarorlari xolisligidan qanoatlanishi.
 3.3. Aholining sud organlarida korrupsiya alomatlari mavjudligi haqidagi tasavvurlari.
 3.4. Sudlarning davlat organlari ta’siridan xoliligi.
 3.5. Sudlar tomonidan protsessual muddatlarga rioya qilinishi.
 3.6. Sud qarorlarining lozim darajada ijro etilishi.
 4. Huquq-tartibot o‘rnatilganligi va xavfsizlikning ta’minlanganligi.
 4.1. Hududlarda jinoyatchilik darajasi.
 4.2. Hududlarda huquqbuzarliklar profilaktikasi samaradorligi.
 4.3. Hududdagi jinoyatlarni aniqlash va ularga qarshi samarali choralar ko‘rilishi.
 4.4. Fuqarolarning adolatni “shaxsan” qaror toptirishga moyilligi.
 5. Mahalliy ijro organlari faoliyatining samarali nazorat qilinishi.
 5.1. Xalq deputatlari Kengashi tomonidan hokimliklar faoliyatining nazorat qilinishi.
 5.2. Mahalliy ijro organlari qarorlari bilan bog‘liq nizolarning ma’muriy sudlarda ko‘rib chiqilishi.
 5.3. Mahalliy ijro organlari mas’ullarining sodir etgan huquqbuzarliklari uchun javobgarligi ta’minlanishi.
 5.4. Mahalliy ijro organlari faoliyati ustidan jamoatchilik nazorati.
 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishning samaradorligi.
 6.1. Ijro organlari mansabdor shaxslari tomonidan mansab vakolatlarini suiiste’mol qilish holatlarining mavjudligi.
 6.2. Huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlar xodimlari tomonidan mansab vakolatlarini suiiste’mol qilish holatlarining mavjudligi.
 6.3. Ijtimoiy sohada korrupsiyaning tarqalganlik darajasi.
 6.4. Davlat xizmatlarini ko‘rsatishda korrupsiyaning tarqalganlik darajasi.
 6.5. Qarindosh-urug‘chilik, oshna-og‘aynigarchilik va mahalliychilik unsurlarining namoyon bo‘lish holatlari.
 7. Hokimiyat institutlarining shaffofligi.
 7.1. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining ochiqligi.
 7.2. Mahalliy ijro organlari tomonidan fuqarolarning axborot olish huquqi ta’minlanganligi.
 7.3. Fuqarolarning mahalliy darajadagi qarorlarni qabul qilish jarayonidagi ishtiroki.
 7.4. Mansabdor shaxslar xatti-harakatlari ustidan shikoyat berish mexanizmlaridan samarali foydalanilishi.
 1. Ushbu Nizom respublika hududlarida (Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri) huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatini reyting asosida baholash natijasida Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash tartibini belgilaydi.
 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 indikatorlar — huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatini aks ettiruvchi asosiy ustuvor ko‘rsatkichlar;
 subindikatorlar — indikatorlar bo‘yicha baholarni shakllantirishda foydalaniladigan aniq sohalar bo‘yicha ko‘rsatkichlar;
 baholash mezonlari — subindikatorlarni baholashda inobatga olinadigan ijtimoiy munosabatlar sohalari bo‘yicha respondentlarning baholari va ko‘rsatkichlardagi o‘zgarishlar;
 respondent — huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatini aniqlashda o‘tkaziladigan so‘rovda ishtirok etish uchun tanlab olingan shaxs;
 respondent-aholi — huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatini aniqlashda o‘tkaziladigan so‘rovda ishtirok etish uchun aholi orasidan tanlab olingan jismoniy shaxs;
 respondent-ekspert — huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatini aniqlashda o‘tkaziladigan so‘rovda ishtirok etish uchun tegishli sohada faoliyat yuritayotgan malakali mutaxassislar orasidan tanlab olingan jismoniy shaxs.
 3. Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash va uning natijalaridan foydalanish ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq qonuniylik, oshkoralik, shaffoflik, xolislik, adolatlilik va tenglik tamoyillariga asoslangan holda amalga oshiriladi.
 4. Indikatorlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hamda tumanlar (shaharlar) bo‘yicha alohida hisoblab chiqiladi.
 5. Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlashda quyidagi 7 ta indikatorlar baholanadi:
 qonun hujjatlariga rioya qilinishi;
 fuqarolar huquq va erkinliklarining ta’minlanishi;
 odil sudlov va sud qarorlarining ijro etilishi ;
 huquq-tartibot o‘rnatilganligi va xavfsizlikning ta’minlanganligi;
 mahalliy ijro organlari faoliyatining samarali nazorat qilinishi;
 korrupsiyaga qarshi kurashishning samaradorligi;
 hokimiyat institutlarining shaffofligi.
 6. Ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq so‘rovlar natijalari hamda statistik ma’lumotlar baholash mezonlari va huquq ustuvorligining ta’minlanganlik holatiga oid ma’lumotlarni shakllantirish manbalari hisoblanadi.
 7. So‘rovlar O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Huquqiy siyosat tadqiqot instituti, “Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini o‘rganish markazi tomonidan, shuningdek autsorsing asosida jalb qilingan tashkilotlar tomonidan o‘tkaziladi.
 8. So‘rovlar respondent-aholi va respondent-ekspert o‘rtasida o‘tkaziladi.
 9. So‘rovlar o‘tgan hisobot yili uchun joriy yil 1-martga qadar “Huquq ustuvorligi” avtomatlashtirilgan axborot tizimida (keyingi o‘rinlarda — Tizim) o‘tkaziladi va uning ma’lumotlari avtomatik tarzda umumlashtiriladi.
 10. So‘rovda javoblar uchun beriladigan ball savolnomada nazarda tutilgan har bir savoldagi javob variantlarining soniga mutanosib ravishda 0 balldan 100 ballgacha bo‘lgan oraliqda belgilanadi.
 11. So‘rov asosida shakllantiriladigan baholash mezonlari quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 bunda:
 Mq — baholash mezoni uchun berilgan o‘rtacha ball;
 Qj — birinchi savol bo‘yicha berilgan jami ballar yig‘indisi;
 Rj — birinchi savolga javob bergan jami respondentlar soni;
 Qjn — har bir savol bo‘yicha jami ballar yig‘indisi;
 Rjn — har bir savolga javob bergan jami respondentlar soni;
 Sn — so‘rovda berilgan jami savollar soni.
 12. Mazkur Nizomga 2-ilovada nazarda tutilgan mas’ul idora va tashkilotlar o‘tgan hisobot yili uchun tegishli statistik ma’lumotlarni Tizimga joriy yil 1-fevralga qadar kiritib borishi va ma’lumotlar ularning birinchi rahbarlari tomonidan elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanishi shart.
 13. Ushbu Nizomga 2-ilova 1.1, 1.2, 1.3, 2.1-bandlarining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 2.2-bandining 2.2.1.b, 2.2.3.b, 2.2.4.b, 2.2.5.b-baholash mezonlari, 2.3, 2.4, 2.6, 3.2-bandlarining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 3.3-bandining 3.3.2.a, 3.3.2.b, 3.3.2.v, 3.3.2.g, 3.3.3.b-baholash mezonlari, 3.4, 3.5, 3.6, 4.1-bandlarining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 4.3-bandining 4.3.1.b, 4.3.2.a, 4.3.2.b-baholash mezonlari, 4.4-bandining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 5.1-bandining 5.1.1.a-baholash mezoni, 5.2, 5.3, 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5, 7.2-bandlarining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 7.3-bandining 7.3.1.b-baholash mezoni, 7.4-bandining 7.4.1.a, 7.4.2.b-baholash mezonlari quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 bunda:
 Ms — salbiy mezon miqdori;
 Kh — baholanayotgan tegishli hududning mezon ko‘rsatkichi;
 Kmin — salbiy mezonlar uchun belgilangan eng minimal ko‘rsatkich “nol”*;
 Kmax — baholanayotgan mezon bo‘yicha barcha hududlar orasida eng yuqori son miqdoriga ega bo‘lgan hududning ko‘rsatkichi.
 14. Ushbu Nizomga 2-ilova 2.2-bandining 2.2.2.b-baholash mezoni, 2.5, 3.1-bandlarining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 3.3-bandining 3.3.3.a-baholash mezoni, 4.2-bandining statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan baholash mezonlari, 4.3-bandining 4.3.1.v, 4.3.2.v-baholash mezonlari, 5.1-bandining 5.1.2.a-baholash mezoni, 5.4-bandining 5.4.1.b, 5.4.2.a, 5.4.2.b, 5.4.2.v, 5.4.2.g, 5.4.2.d, 5.4.2.e, 5.4.2.yo-baholash mezonlari, 7.1-bandining 7.1.2.b, 7.1.3.b-baholash mezonlari, 7.3-bandning 7.3.2.b, 7.3.3.b-baholash mezonlari, 7.4-bandining 7.4.3.a-baholash mezoni quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 bunda:
 Mi — ijobiy mezon miqdori;
 Kh — baholanayotgan tegishli hududning mezon ko‘rsatkichi;
 Kmin — baholanayotgan mezon bo‘yicha barcha hududlar orasida eng past son miqdoriga ega bo‘lgan hududning ko‘rsatkichi**;
 Kmax — baholanayotgan mezon bo‘yicha barcha hududlar orasida eng yuqori son miqdoriga ega bo‘lgan hududning ko‘rsatkichi***.
 15. Ushbu Nizomga 2-ilova 5.1-bandining 5.1.3.a-baholash mezoni, 5.4-bandining 5.4.2.j-baholash mezoni, 7.1-bandining 7.1.1.b, 7.1.4.b-baholash mezonlari quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 bunda:
 Mf — foizda hisoblanadigan mezon miqdori;
 Kh — baholanayotgan tegishli hududning mezon ko‘rsatkichi;
 Kmax — baholanayotgan mezon bo‘yicha qonunchilikka muvofiq amalga oshirilishi lozim bo‘lgan tadbirlar soni.
 16. So‘rov va statistik ma’lumotlar asosida baholanadigan mezonlar quyidagi tartibda yagona son miqdoriga keltiriladi:
 bunda:
 M — baholanayotgan mezon miqdori;
 Rn — baholanayotgan manbalar soni.
 17. Baholanayotgan mezonlar miqdori aniqlangandan so‘ng, subindikatorlar quyidagicha hisoblanadi:
 bunda:
 Is — subindikator balli;
 M1, M2, Mn — subindikatorni baholash mezonlari miqdori;
 n — subindikatorni baholashdagi jami mezonlari soni.
 18. Tizimga kiritilgan ma’lumotlar umumlashtirilgan holda o‘tgan hisobot yili uchun Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi har yili 1-mayga qadar tuziladi.
 19. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi natijalari bo‘yicha axborot tayyorlaydi va har yili 15-mayga qadar O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi, Oliy Majlis palatalari va Xalqaro reyting va indekslar bilan ishlash bo‘yicha respublika kengashiga kiritadi hamda ommaviy axborot vositalari orqali e’lon qiladi.
 20. Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi natijalari bo‘yicha axborot Oliy Majlis palatalari, Xalqaro reyting va indekslar bilan ishlash bo‘yicha respublika kengashi, Oliy Majlis Senatining mahalliy hokimiyat vakillik organlari faoliyatini kuchaytirishga ko‘maklashuvchi komissiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar vakillari ishtirokida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, viloyatlar, Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari majlislarida har yili 15-iyunga qadar muhokama qilib boriladi.
 21. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining hududiy tuzilmalari rahbarlari ushbu Nizomga 3-ilovada ko‘rsatilgan taqsimotga ko‘ra, Hududlarning huquq ustuvorligi indeksi indikatorlari bo‘yicha aniqlangan muammolarni bartaraf etish uchun shaxsan javobgar hisoblanadi.
 22. Jamiyatdagi ijtimoiy munosabatlarning rivojlanish tendensiyalaridan kelib chiqib, Hududlarning huquq ustuvorligi indeksini aniqlash tizimi takomillashtirilib borilishi mumkin.
 23. Mazkur Nizomga 2-ilovada nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirishga mas’ul bo‘lgan idora va tashkilotlar tomonidan Tizimga ishonchsiz yoki noto‘g‘ri ma’lumotlarni kiritish, shuningdek, ularni o‘z vaqtida kiritmaslik holatlari aniqlangan taqdirda, tegishli rahbarlarga nisbatan intizomiy jazo choralari qo‘llaniladi.