Rossiyada “afrikacha” shtamm, Latviyada “ugandacha” shtamm aniqlandi, AstraZeneca’dan yana qaysi davlatlar voz kechdi? Koronaxabarlar

So‘nggi bir kecha-kunduzda yuz bergan koronavirus bilan bog‘liq eng muhim xabarlar — “Daryo” koronadayjestida.

Rossiyada koronavirusning dastlab Janubiy Afrika Respublikasida 2020-yil oxirida aniqlangan B.1.351 shtammi qayd etildi. “Britancha variantga tegishli bo‘lgan 28 ta, Janubiy Afrika variantiga taalluqli bo‘lgan 2 ta izolyat (virusning birinchi toza namunasi) aniqlandi; Braziliya variantiga xos izolyatlar topilmadi. 16 ta holatda esa boshqa mutatsiyalar qayd etildi”, — deyiladi “Rospotrebnadzor” saytida.
Muassasa mutaxassislari SARS-CoV-2 izolyatlarining molekulyar-genetik monitoring uchun jami 8,1 mingdan ortiq namunalarni o‘rganib chiqdi.
B.1.351 shtammi koronavirusning boshqa variantlariga qaraganda taxminan 50 foizga yuqumliroq. Bu shtamm COVID-19’ni boshdan kechirgan donorlardan olingan qon plazmasida antitanalarga nisbatan bardoshliroq bo‘lishi mumkin, degan xulosaga keldi Yoxannesburgdagi yuqumli kasalliklar milliy instituti mutaxassislari. B.1.351 shtammida qayta yuqtirish xavfi mavjud, shu jumladan emlanganlar va kasallanib o‘tganlarda ham.
Rossiyada “britancha” shtammni yuqtirish holati birinchi marta yanvar boshida qayd etilgan edi.
Latviyada esa koronavirusning A.23.1 “ugandacha” shtammi aniqlandi. Latviya biotibbiy tadqiqotlar markazi ilmiy kengashi raisi Yanis Klovinshning so‘zlariga ko‘ra, ikki hafta avval sekvenlash natijalarini baholashda A.23.1 192 ta namunadan uchtasida yoki 1,56 foizida aniqlangan. Shu hafta esa yangi shtamm 96 ta namunaning to‘rttasida yoki 4 foizida qayd etilgan. Bu holatlarning barchasi Latviyada kattaligi bo‘yicha uchinchi o‘rinda turuvchi Liyepaya shahrida aniqlangan.
“Uganda shtammi haqidagi ma’lumotlar yetarli emas, ammo u potensial jihatdan xavfli deb hisoblanadi, chunki Ugandada keng tarqalgan va boshqa turlardan ko‘ra ko‘proq qayd etilgan, shuningdek, Buyuk Britaniyada ham tarqalgan”, — Klovinsh.
A.23.1 shtammi birinchi marta Sharqiy Afrikadagi Uganda davlatida aniqlangan, ammo Janubiy Afrika shtammi kabi keng tarqalmagan.
Koronavirusga qarshi AstraZeneca vaksinasi atrofidagi mojarolar davom etmoqda. Portugaliya, Sloveniya va Kipr ushbu vaksinadan foydalanishni vaqtinchalik to‘xtatib qo‘ydi. 9-mart kuni muayyan partiyadagi vaksinani qo‘llashni taqiqlagan Latviya esa cheklovni kengaytirib, vaksinadan foydalanish vaqtinchalik to‘xtatdi.
Shuningdek, inyeksiyadan keyin qonning ivuvchanligi buzilishi haqidagi xabarlar fonida Indoneziya AstraZeneca vaksinasidan foydalanishni boshlashni keyinga qoldirdi. Mamlakat o‘tgan hafta COVAX dasturi orqali 1 million doza AstraZeneca vaksinasini qabul qilib olgan edi.
Portugaliya doridan foydalanishni “o‘ta jiddiy, ammo o‘ta kamyob” ikkilamchi ta’sirlar tufayli to‘xtatib qo‘ydi. Avvalroq Yevroittifoqning ba’zi mamlakatlari, shu jumladan, Germaniya, Ispaniya, Fransiya va Italiya emlanganlarda tromboz holatlari kuzatilgani sababli, AstraZeneca vaksinasidan foydalanishdan vaqtinchalik voz kechgan edi. Portugaliyada bunday holatlar aniqlanmagani aytilmoqda.
Sloveniyada AstraZeneca’ni qo‘llashning to‘xtatilishi ehtiyot chorasi sifatida e’lon qilinmoqda. Ehtiyot choralari Yevropa dori vositalari agentligining yakuniy qarori qabul qilinguniga qadar amal qiladi. Latviya ham tromboemboliya holatlari haqidagi xabarlarga asoslangan holda vaksinadan vaqtinchalik voz kechganini aytib, ammo buning aynan vaksinatsiya bilan bog‘liqligi bo‘yicha dalillar yo‘qligini ta’kidladi.
Eslatib o‘tamiz, emlanganlarda tromblar paydo bo‘lishi bilan bog‘liq bir nechta holatlar haqidagi ma’lumotlardan keyin Daniya AstraZeneca vaksinasidan foydalanishni ikki haftaga to‘xtatib qo‘ygan edi. Daniyaning ortidan, AstraZeneca dorisi bilan emlashni to‘xtatish haqidagi qarorlarni Norvegiya va Islandiya ham qabul qildi. Ushbu mamlakatlar hukumatlari qayd etishicha, u yerlarda ikkilamchi ta’sirlar bilan bog‘liq holatlar kuzatilmagan, emlashning to‘xtatilishi esa Daniyadan olingan ma’lumotga asoslangan. 11-mart kuni Italiya ham AstraZeneca’dan foydalanishni to‘xtatib qo‘ydi. Bu 43 yoshli erkakning o‘limidan keyin yuz berdi: u vaksinatsiyaning ertasi kuni yurak to‘xtab qolishidan vafot etdi — hukumat ushbu ikki voqeaning bir-biriga bog‘liqligini aniqlashtirmoqchi.
Shundan keyin Niderlandiya va Irlandiyada ham vaksina vaqtinchalik taqiqlandi. Yaqinda esa Germaniya, Fransiya, Ispaniya va Italiya AstraZeneca’dan foydalanishni to‘xtatdi.
AstraZeneca kompaniyasi esa o‘zida bor ma’lumotlar emlanganlarda tromblar hosil bo‘lishiga uning vaksinasi sababchi bo‘lganini tasdiqlamasligini ta’kidladi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) vaksinalar xavfsizligi bo‘yicha maslahat qo‘mitasi AstraZeneca kompaniyasi dorisidan foydalanishning xavfsizligi bilan bog‘liq masalalarni 16-mart kuni ko‘rib chiqadi.