Haftalik dayjest: Kuper, “zamhokim” va Kubatin ozod qilindi, Human’chi, tuyaqushchi va DXXchilar ozodlikdan mahrum qilindi. QQS – Alixo‘ja, Xo‘jaali

Ushbu hafta huquqiy mavzularga boy bo‘lgani bizni hayron qoldirdi. Kimlardir ozod qilingan, yana kimlardir ozodlikdan mahrum qilingan.
Janob Kuperni kuzatdik. O‘FAning aytishicha, shartnoma bekor qilindi. Uning o‘rnini Vadim Abramov egalladi.
Kuper bilan 2018-yilning 1-avgustidan 2021-yilning 30-noyabrigacha, JCh—2022 saralash sikli uchun shartnoma tuzilgandi va agar terma jamoa JChga yo‘llanma olsa, shartnoma turnir oxirigacha uzaytirilishi mumkin edi. Ektor Kuper MTJni boshqargan davrida 17 ta o‘yindan yettita g‘alaba, to‘rtta durang va oltita mag‘lubiyat kuzatildi.
Kuper bilan imzolangan shartnomaga ko‘ra, u agar ishdan bo‘shatiladigan bo‘lsa, 7 million yevro kompensatsiya olishi kerakligi haqida yozilgandi. O‘FA esa faqat 5 million berishga rozi bo‘ldi. Kuperning yillik maoshi – 2 million evro.

 Vadim Abramov.
Xo‘sh, Vadim Abramovga odamlar qanday umid bog‘lamoqda? Aytish kerakki, “Kuperdan so‘ng kim murabbiy bo‘lishini istaysiz?” degan so‘rovnomalarda Abramov birinchi o‘rinni oldi. @muhrim yozishicha, “yo‘q bo‘lib ketadi, tarqalib ketadi, faqat yutqazadi endi” deyilgan kollektivni tuppa-tuzuk, futbol o‘ynashni biladigan jamoaga aylantira olgan, biroq og‘zi oshga yetganda nuqul yer tishlab qoladi, ammo undan umid katta va omad tilash o‘rinli.
* * *
“Kun.uz” jurnalistini “ushlang, prokuraturaga bervoramiz” deb quvlagan, uskunasini sindirib tashlagan “zamhokim” esingizdami? Uning bu qilmishini prokuratura “kasb etikasiga mos” deb xulosa berdi va jinoyat ishi qo‘zg‘atishni rad qildi. Biroq u “Kun.uz” muxbiri Rahmatillo Isroilovni ta’magirlikda ayblab videointervyu ham bergan, muxbir esa uni nohaq ayblagani uchun Bosh prokurorga murojaat yo‘llagandi. Biroq xulosa berganlar bunga to‘xtalmagan. “Kun.uz” ochiq qolgan savollarni yoritish xususida bayonot berdi.
Bu haftada “zamhokim” Abdurasul Vahobov ishdan ketdi. Toshkent shahar hokimi Jahongir Ortiqxo‘jayev bunga munosabat bildirib, uning oila a’zolarini “internetda bo‘layotgan bo‘hton gaplar va salbiy izohlarga e’tibor qilmaslikka” chaqirdi.
Biroq Abdurasul Vahobovning qilmishi yuzasidan bahslar tingani yo‘q. Taniqli bloger Xushnudbek Xudoyberdiyev zamhokim “katta pora berilishi haqidagi taklifni yashirib”, baribir qonunni buzganini ta’kidladi va mutasaddi organ xulosasini kulgili deb atadi. AOKA bosh direktori Komil Allamjonov “Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi har bir jurnalist va blogerni uning huquqlari buzilishidan himoya qilishni davom ettiradi” deb yozdi. Davlat boshqaruvi akademiyasi dekani, fan doktori Otabek Hasanov “Agar jamiyatda yana shunday hokim o‘rinbosari chiqsa, bizga qiyin bo‘ladi. Demak, boshqa chiqmasligi (chiqishi mumkin boshqa muammolar bilan), xuddi shu muammo qaytarilmasligi uchun bu kabi holatlarga tezda yechim berishimiz darkor”, dedi.
* * *
Soliq siyosatini yanada takomillashtirish sari navbatdagi qadam bosildi. O‘zbekistonda qo‘shimcha qiymat solig‘i stavkasi 5 foizga pasaytiriladi, foyda solig‘i stavkasi esa 3 foizga oshiriladi. Aytilishicha, O‘zbekiston 2008-yilgi global inqirozdan so‘ng QQS stavkasini sezilarli pasaytirayotgan jahondagi ilk mamlakat bo‘lmoqda. Biznesmen Zafar Hoshimovning fikricha, stavkaning pasaytirilishi “yashirin iqtisodiyot sektorining qisqarishiga va budjet yig‘imlarining sezilarli oshishiga olib keladi”. Iqtisodchi Qahramon Aslanovning fikricha esa “Soliq stavkalaridagi o‘zgarishlar tadbirkorlarga yengillik berish yo‘lidagi ijobiy qadam, ammo bu islohotlar  korrupsiya, monopoliya va yashirin iqtisodiyotga qarshi kurash bilan bog‘liq holda, aholi manfaatlarini eng yuqoriga qo‘yish prinsiplari asosida amalga oshirilmasa, yagona ta’siri budjet kamomadida namoyon bo‘ladi, xolos”.
* * *
26-sentabr kuni o‘zbekistonlik yosh olim, turkologiya mutaxassisi, 2017-yili davlatga xiyonatda ayblanib hibsga olingan Andrey Kubatinning ishi Toshkent viloyati sudida ko‘rib chiqildi. Kubatin to‘liq oqlandi va sud zalidan ozod etildi.

 Andrey Kubatin.
Kubatin Turkiya fuqarosiga davlat siri aks etgan hujjatlarni berib yuborishda ayblangan, ammo bu ayblov sudda isbotlanmadi. O‘zbekistonlik va xorijlik olimlar, huquqshunoslar, Kubatinning yaqinlari va hamkasblari aytgan ko‘plab e’tirozlar, turli instansiyalarga yo‘llangan murojaatlardan so‘ng ish qayta ko‘rib chiqilib, u ozod qilindi. O‘zbekiston Ombudsmani Andrey Kubatin ishi bo‘yicha bayonot berib sud qarorini olqishladi.
* * *
O‘zbekistonda chuqur ildiz otgan ishsizlik manzarasida fuqarolar chet ellarga ish qidirib turli “marat”larning qo‘liga tushib haqqini undirolmay qolgan holatlar o‘nlab yillar davomida yuzlab marta kuzatilgan. So‘nggi yillarda davlat chetga ishga yuboruvchi agentliklar faoliyatini rivojlantirib fuqarolarga yengillik yaratishni maqsad qildi. Biroq endi “maratchasiga” ishlarni ushbu agentliklar qilayotgan holatlar kuzatilmoqda. Xususan, o‘tgan haftada Toshkentda 52 kishining arizasi asosida Human xususiy bandlik agentligi rahbariga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atildi.
O‘zi nima bo‘lgan? Arizachilar Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan 2018-yil noyabr oyida taqdim etilgan tegishli litsenziyaga ega bo‘lgan Human bandlik agentligi MChJ bilan 2018-yilning noyabr oyidan 2019-yilning sentabr oyigacha shartnomalar tuzgan. Human ularni Yevropa davlatlarida, xususan, Germaniya, Chexiya, Yaponiya, Turkiya, Bolgariya va Litvada ishga joylashtirish majburiyatini o‘z zimmasiga olgan. Buning uchun har bir arizachi MChJning hisob raqamiga 18 dan 35 million so‘mgacha bo‘lgan miqdordagi mablag‘ni ko‘chirgan. Shu tarzda Human bandlik agentligi MChJning hisob raqamiga 52 nafar arizachidan umumiy miqdorda 1 670 500 000 so‘m kelib tushgan. Biroq ularning hech biri chet elda ishga joylashtirilmagan.
* * *
27-sentabr kuni DXXning sobiq raisi Ixtiyor Abdullayev 18 yilga ozodlikdan mahrum etildi.
Ixtiyor Abdullayev 2019-yil fevralida Davlat xavfsizlik xizmati raisi lavozimidan ozod etilgan, bunga rasman uning sog‘lig‘i yomonlashgani, so‘nggi bir yil davomida ikki marta og‘ir operatsiyani boshdan o‘tkazgani sabab qilib ko‘rsatilgan edi. Keyinroq, 2019-yil may oyida Abdullayevning “poraxo‘rlik botqog‘i”ga botgani haqida maqolalar paydo bo‘ldi, iyunda esa Bosh prokuratura Ixtiyor Abdullayevga nisbatan jinoyat ishi ochilganini tasdiqlagandi.
Sud hukmi bilan uning o‘rinbosar va maslahatchilari ham 5 yildan 16 yilgacha ozodlikdan mahrum qilindi.
Ushbu ish Prezident davlat xavfsizlik xizmati raisi o‘rinbosari Otabek Umarovga topshirilgani aytilgan.
* * *
25 yoshli o‘zbek milliarderi deb tavsiflangan, innovatsion biznes loyihalar sohibi, O‘zbekiston Liberal partiyasi faol a’zosi Ibrohim Isroilov qamoqqa olindi. U Straus House kompaniyasini tashkil etib, tuyaqushchilikni rivojlantirayotgan, O‘zbekistonda tuyaqushchilik serdaromad soha ekanini tadbirkorlarga uqtirayotgan edi.

 Ibrohim Isroilov.
“Strausxaus”chilar Andijon, Farg‘ona, Namangan, Buxoro va Qashqadaryo viloyatlarida yashovchi jismoniy va yuridik shaxslar bilan 2019-yilning yanvar-aprel oylari davomida 90 kun muddat ichida Janubiy Afrika Respublikasidan Ostrich zotli tuyaqush jo‘jasini yetkazib berish yuzasidan shartnomalar rasmiylashtirish orqali ularning ishonchiga kirib, respublikaning turli viloyatlarida yashovchi 300 dan ortiq fuqaroning juda ko‘p miqdordagi pul mablag‘ini firibgarlik yo‘li bilan talon-toroj etishda gumon qilinmoqda.
Hozir tergov ishlari ketyapti.
“Daryo” yangiliklarini kuzatib boring. O‘zbekiston va dunyo xabarlaridan eng birinchi xabardor bo‘ling.