O'zbekistonlik olimlar kovidga qarshi sut ishlab chiqdi

Innovatsion rivojlanish vazirligi tadqiqotchilari kovidga qarshi profilaktika maqsadida inson vaktsinalari bilan echki va sigirlarni emlash orqali kovidga qarshi antitanachalarga ega sut ishlab chiqdi. Ularning bu bo'yicha amalga oshirgan tadqiqoti “bioRxiv” jurnalida chop etildi.
Keltirilishicha, maqola mualliflari ommaviy emlashning sekin sur'ati va SARS-CoV-2’ning yangi variantlari paydo bo'lishi infektsiya xavfini oshirishi, shuning uchun imkon qadar ko'proq odamlarni himoya qilish uchun qo'shimcha choralar ko'rish kerakligini tushuntirgan.
Ular COVID-19’dan emlangan yoki kasallikdan tuzalgan ayollarning ona sutida SARS-CoV-2’ga qarshi antitanachalar borligini aniqlab, shu orqali COVID-19’ga qarshi emlangan sigir va echki sutidan aholini immunizatsiya qilishda foydalanish mumkinligini taklif qilgan. Ta'kidlanishicha, laktatsiya davrida ayollarda ham, sigirlarda ham yetarlicha yuqori kontsentratsiyada antitanchalar bo'ladi.
“Haqiqatan ham, biz iste'mol qiladigan sutda antitanachalar mavjud. Agar siz sigir yoki echkini kovidga qarshi vaktsina bilan emlagan bo'lsangiz, ularda sezilarli miqdorda antitanachalar bo'ladi. Bundan tashqari, sigir sutida odatda sigir patogenlariga qarshi boshqa antitanchalar mavjud”, — degan Moskva fizika-texnika instituti genomik muhandislik laboratoriyasi mudiri Pavel Volchkov.
Qayd etilishicha, maqola muallifi uy echkilari va sigirlarini odamlarga mo'ljallangan vaktsina bilan uch marta emlagan: ikkinchi marta birinchi emlanishdan 28 kun o'tib, uchinchi marta — 56 kuni.
Birinchi emlashdan ikki hafta o'tgach, neytrallashtiruvchi antitanachalar aniqlangan. Tadqiqot shuni ko'rsatganki, antitanachalar SARS-CoV-2’ni muvaffaqiyatli neytrallagan — qon zardobida samaradorlik 100 foizga, sutda esa 40 foizga yetgan.
“Emlangan sigirning qon zardobi va sutida SARS-CoV-2 retseptorlari bilan bog'lovchi domen va S-oqsiliga xos IgG mavjud edi”, — deb yozadi mualliflar. Bundan tashqari, antitanachalar pasterlashdan keyin saqlanib qolgan, bu esa emlangan sigir sutini katta hajmda tayyorlashga imkon beradi.
“Eksperimental sinovlarning birinchi natijalari shunki ko'rsatdiki, ‘ZF-UZ-VAC2001’ vaktsinasi SARS-CoV-2’ga qarshi immunobiologik faol sut va antitanachalarga ega zardob olish uchun uy xo'jalik hayvonlarini emlash uchun xavfsiz”, — deya xulosa qilgan mualliflar.
Ular shu tarzda ishlab chiqarilgan sutni aholini ommaviy passiv immunizatsiya qilish uchun ishlatish mumkinligiga umid bildirgan.
Avvalroq AQSh olimlari kovidni zararsizlantiradigan antitanachalarni topgandi. Shuningdek, amerikalik shifokorlar kovidning barcha shtamiga qarshi vaktsina ishlab chiqqan.