Respublika onkologiya markazidagi ikki oydan beri ishlamayotgan uskunani tuzatish va’da qilindi. Bu O‘zbekistonda saraton kasallarini davolaydigan yagona apparat

Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi rahbariyati ikki oydan buyon ishlamayotgan chiziqli tezlatgich nur berish uskunasini yaqin kunlarda tuzatishga va’da berdi. Ushbu uskuna saraton kasallarini davolash uchun foydalaniladi.

“Podrobno.uz”ning yozishicha, ijtimoiy tarmoqlarda eri saraton kasalligiga chalingan Regina Nigmatullina videomurojaati tarqaldi. Unda onkologiya markazidagi ushbu uskuna ikki oydan buyon ishlamayotgani va muntazam buzilayotgani tufayli tumush o‘rtog‘ining ahvoli o‘lar darajada og‘irlashishi mumkinligi aytilgan. Bu holat boshqa ko‘plab bemorlarga ham tegishli, chunki bunday apparat respublikada yagona hisoblanadi.
Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi bu holatga quyidagicha izoh bergan.
2018-yilda Buyuk Britaniya Elekta Infinity firmasining chiziqli tezlatgich nur berish uskunasi o‘rnatilgan va ishga tushirilgan. Bu boshqa ishlab chiqaruvchilarning hech bir moslamasida o‘xshashi bo‘lmagan texnik parametrlarga ega Respublikadagi birinchi zamonaviy chiziqli tezlatgich nur berish uskunasidir. Qurilma ko‘p qirrali bo‘lib, ham standart davolanishni amalga oshirish, ham barcha zamonaviy yuqori aniqlikdagi texnologiyalardan foydalanish imkonini beradi.
Qurilma ikki yil davomida UMN Medical kompaniyasi kafolat xizmatida bo‘lgan. Uning kafolat muddati 2020- yil avgustida tugagan.
“Qurilmaning birinchi nosozligi 2020-yil sentabr oyida yuz bergan (apparatning “katod”i ishlamay qolgan). Ushbu detal Buyuk Britaniyadan buyurtma qilinib, yetkazib berilgan. UMN Medical xodimlari tomonidan shartnoma asosida ushbu qism o‘rnatilib, apparat ishga tushirilgan. ‘Katod’ buzilgani sabab qurilma bir oy davomida ishlamagan. Shundan so‘ng u 2021-yil yanvar oxirigacha ishladi”, — deb ta’kidlangan markaz xabarida.
Qurilma ikkinchi marta ishdan chiqqanidan so‘ng o‘sha kunning o‘zida servis markazi mutaxassislari chaqirilib, “ion nasosi” va uning elektr ta’minoti bloki ishdan chiqqani aniqlangan. Apparatdan foydalanish to‘xtatilgan. Servis markazi mutaxassislari diagnostika ishlarini olib borgan va Yevropadan kerakli ehtiyot qismlariga buyurtma bergan. Pandemiya va yetkazib berish qoidalari tufayli qurilmaning ushbu qismlari 2021-yil fevral oyida yetkazib berilgan va o‘rnatilgan.
Apparat sinov tariqasida ishga tushirilganda, uning “katod”i va vakuum tizimi membranasi ishdan chiqqani aniqlangan. Mart oyining boshlarida ushbu qismlar Yevropadan yetkazib berish uchun buyurtma qilingan. Qurilmani ta’mirlayotgan kompaniya ehtiyot qismlar 2021-yil mart oyi oxirlarida yetkazib berilishini aytgan. Ehtiyot qismlari o‘rnatgandan so‘ng apparat yana ishga tushiriladi.
“Biz ushbu apparat iloji boricha tezroq ishga tushirilishidan manfaatdormiz, chunki bemorlarimiz ahvoli unga bog‘liq va biz uni tezroq xizmatga qaytarish uchun barcha sa’y-harakatlarni amalga oshiryapmiz”, — deya ta’kidlangan markaz xabarida.
“Podrobno.uz”ning qayd etishicha, markazning bayonotiga parallel ravishda ushbu qurilmaga xizmat ko‘rsatishga mas’ul bo‘lgan UMN Medical direktori Manvel Arutyunyan tomonidan berilgan ma’lumot ijtimoiy tarmoqlarda paydo bo‘ldi. Uni Telegram’dagi “Gorod govorit” kanali tarqatdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, “qurilmadan foydalanish boshlanganidanoq, onkologiya markazi bemorlar oqimini kuniga 50 nafardan 90 nafargacha oshirishga qaror qilgan, klinika kuniga 16—18 soat davomida uch smenada ishladi. Qayd etish joizki, MAGATEning ko‘rsatmasiga asosan bunday turdagi qurilmaga to‘g‘ri keluvchi bemorlar soni haftasiga besh kunlik ish jadvalida kuniga 50 kishidan oshmasligi kerak. Shunday qilib, tushunishimizcha, qurilmaning eskirishi ikki baravar tez kechmoqda: 2 yil 7 oy ichida u besh yillik normani bajarib qo‘ydi”.
Sentabr oyida UMN Medical ushbu markazga chiziqli tezlatgichning kafolatidan keyingi bir yillik xizmat ko‘rsatish uchun shartnoma taklif qilgan. Moliyalashtirish yo‘qligi sababli kelishuv tuzishga erishilmagan: “na Respublika markazi budjetidan, na Sog‘liqni saqlash vazirligi budjetidan bunday mablag‘lar ajratilmagan”.
Manvel Arutyunyan ma’lum qilishicha, bir muncha vaqtdan beri chiziqli tezlatgichni ta’mirlash bilan Qozog‘istonning Medicine Equipment Service kompaniyasi shug‘ullanmoqda.
“Bizga ma’lum bo‘lishicha, ushbu kompaniya tezlatgichlarga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha tajribaga ega, ammo boshqa ishlab chiqaruvchilardan. U hech qachon Electa tezlatgichlari bilan ishlamagan, ishlab chiqaruvchi tomonidan sertifikatlangan muhandislarga ega emas. Davlat reyestri ma’lumotlariga ko‘ra, Medicine Equipment Service MChJ O‘zbekiston hududida ionlashtiruvchi nurlanish manbalari bilan ishlash uchun litsenziyaga ega bo‘lgan kompaniyalar ro‘yxatiga kiritilmagan. Shu sababli ushbu kompaniya ishlab chiqaruvchilar ma’lumotiga ko‘ra original bo‘lmagan va ishlab chiqarishda sinovdan o‘tmagan ehtiyot qismlarni qanday qilib yetkazib berayotgani tushunarsiz”, —  deb ta’kidlagan u.
“Shu o‘rinda haqli savol tug‘iladi — bunday uskuna bilan ishlashda tajribaga ega bo‘lmagan kompaniyaga mamlakatdagi saraton kasallari uchun yagona bo‘lgan zamonaviy tezlatgichni ta’mirlashga kim ruxsat berdi? Xudo ko‘rsatmasin, biror narsa yuz bersa, kim javob beradi?”, — deya yakunlagan xabarni “Podrobno.uz”.
Eslatib o‘tamiz, 2021-yilning fevralida Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy markazi Toshkent shahar filialining bir guruh xodimlari muassasada yuz berayotgan salbiy holatlarga qonuniy baho berishni so‘rab, Prezidentga murojaat yo‘llagani tasvirlangan video keng bahs-munozaraga sabab bo‘lgandi. Videomurojaatda markazning Toshkent shahar filiali direktori boshchiligidagi bir guruh shaxslar tomonidan korrupsiya harakatlari ochiqdan ochiq kuchayib ketgani, markaz direktori o‘zining qo‘l ostidagi ishonchli shaxslar orqali bemorlar va ularning qarindoshlaridan kasallikni tuzatish bahonasida turli yo‘llar va vositalar bilan pul talab qilish yo‘liga o‘tgani aytilgan.
2021-yil 2-fevralida Chilonzor tumani prokuraturasi tomonidan ushbu markaz mansabdor shaxslariga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan, ushbu jinoyat ishi tergovi Bosh prokuratura tomonidan nazoratga olingandi.