Prezident: Ekinlardan olinadigan daromadni keskin koʻpaytirish va suvdan oqilona foydalanish sohadagi eng ustuvor vazifa boʻlishi kerak

24.02.2021
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida 24-fevral kuni qishloq va suv xoʻjaligi sohasida joriy yilda amalga oshiriladigan ustuvor vazifalar muhokamasi yuzasidan videoselektor yigʻilishi oʻtkazildi.
Qishloq xoʻjaligi – mamlakatimiz eksport salohiyatini oshirish, ish oʻrinlari va aholi daromadini koʻpaytirishda katta manbalardan biri hisoblanadi. Shu bois sohaga doir koʻplab hujjatlar qabul qilinib, zarur sharoitlar yaratib berildi. Bogʻdorchilik, uzumchilik, meva-sabzavotchilik, sholichilik, chorvachilikni rivojlantirish, suvni tejash, agrokorxonalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash mexanizmlari yoʻlga qoʻyildi.
Ekinlarni oqilona joylashtirish va ilm bilan yetishtirish orqali bu yil har bir gektardan olinadigan daromadni 5 ming dollarga yetkazish maqsadi belgilangan.
– Ekinlardan olinadigan daromadni keskin koʻpaytirish va suvdan oqilona foydalanish sohadagi eng ustuvor vazifa boʻlishi kerak, – deya ta’kidladi davlatimiz rahbari.
Buning uchun ekinlarni har bir tumanning oʻziga xosligi, mahallalarda tarixan shakllangan dehqonchilik koʻnikmalari, suv ta’minotidan kelib chiqib joylashtirish zarurligi qayd etildi. Misol uchun, Mirzaobod tumanidagi ayrim maydonlarda paxta hosildorligi 12 sentnerni tashkil qilmoqda. Lekin, u yerdagi mahallalarning ixtisoslashuvi oʻrganilganda, anor yetishtirish imkoniyati va qayta ishlash korxonasi borligi aniqlangan.
Xuddi shuningdek, Forish va Ellikqal’a tumanlarida vinobop uzum navlarini oʻstirish mumkin. Buloqboshi tumanida sarimsoqpiyozdan yaxshi daromad olish, xonadonlarga imtiyozli kredit berish orqali yiliga 1 ming tonna eksportbop uzum yetishtirish imkoniyati bor.
– Joriy yil 1-martdan boshlab, oilaviy tadbirkorlik dasturlari doirasida bogʻ, tok va issiqxona uchun aholiga ajratiladigan kreditlar muddati 3 yildan 7 yilgacha, imtiyozli davri esa 1 yildan 3 yilgacha uzaytiriladi. Bu – odamlarning istagi, oʻzgarishlar uchun imkoniyat, – dedi Shavkat Mirziyoyev.
Lalmi va yaylov yerlarni foydalanishga kiritish, bu orqali doimiy va mavsumiy ish oʻrinlari yaratish muhimligi ta’kidlandi.
Ma’lumki, yoshlar bandligini ta’minlashga qaratilgan vazifalarga muvofiq, ishsiz fuqarolarga 10 sotixdan 50 sotixgacha yer berilmoqda. Mutasaddilarga ushbu yerlarni aholiga yaqin joydan ajratib, urugʻ, oʻgʻit va texnika ta’minotida koʻmaklashish boʻyicha koʻrsatmalar berildi.
Yigʻilishda qayd etilganidek, joriy yilda qishloq xoʻjaligi korxonalarini 702 ming tonna urugʻ va 105 million tup koʻchat bilan ta’minlash zarur.
Lekin, bu borada tizim yoʻlga qoʻyilmagani aholiga ham, eksportchilarga ham qiyinchilik tugʻdirmoqda. Navlarning sifati, mahsulotlarning yetilish muddati tashqi bozorlarda yetakchi oʻrinlarga chiqish imkonini bermayapti.
Shu bois, endi Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazining Mirzayev nomidagi bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot instituti hamda uning ilmiy-tajriba stansiyalarida davlat-xususiy sheriklik asosida yuqori hosilli, eksportbop meva va uzum koʻchatlari yetishtirish yoʻlga qoʻyiladi. Buning uchun har bir viloyatda kamida 100 gektar maydonda hududlarning tuproq-iqlim sharoitlariga mos intensiv koʻchatchilik xoʻjaliklari tashkil etiladi. Mahalliy urugʻchilik xoʻjaliklaridan urugʻ va koʻchat sotib olinganda, bunga ketgan mablagʻning 20 foizigacha qismi toʻlab beriladi.
Shuningdek, muqobil energiyada ishlaydigan limonchilik issiqxonalari qurish xarajatlarining ham bir qismini qoplab berish tartibi joriy qilinadi.
Yigʻilishda paxta-toʻqimachilik klasterlari samaradorligini oshirish masalalariga ham toʻxtalib oʻtildi.
– Klaster – izlanish, innovatsiya, degani. Agar klasterlar ertangi kunni tasavvur qilib ishlasa, qoʻshimcha qiymatli mahsulotlarni bozorga olib chiqib, raqobatbardosh boʻlishi mumkin. Dunyo tajribasini oʻrganib, mahsulotni koʻpaytirib, tannarxni kamaytirish kerak, – dedi Prezident.
Davlatimiz rahbari har doim vazifa qoʻyar ekan, avvalo, uning mablagʻini hal etib beradi. Agrar tarmoqni barqaror moliyaviy resurslar bilan ta’minlash uchun bu yil Qishloq xoʻjaligi jamgʻarmasiga 24 trillion soʻm mablagʻ yoʻnaltirilmoqda. Bunda, birinchi marta, sabzavot yetishtirishga Markaziy bankning asosiy stavkasida kreditlar berish uchun 300 milliard soʻm qoʻshimcha mablagʻ ajratish nazarda tutilmoqda.
Shuningdek, boshoqli don va paxta yetishtirish, paxta-toʻqimachilik klasterlari va kooperatsiyalariga 19 oygacha kreditlar berish uchun ham qoʻshimcha mablagʻlar talab etiladi.
Shu maqsadda, bugun Qishloq xoʻjaligi jamgʻarmasi faoliyati hamda ishlab chiqaruvchilarni davlat tomonidan moliyaviy qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida Prezident qarori qabul qilindi. Yigʻilishda ushbu qaror mazmun-mohiyati, ijrosi haqida soʻz bordi.
Davlatimiz rahbari sohada ilm-fan va axborot texnologiyalarini rivojlantirish masalasiga alohida e’tibor qaratdi.  Poliz va sabzavotchilikni rivojlantirishda AQSh, meva yetishtirishda Buyuk Britaniya, donchilikda Avstriya, oʻsimliklar himoyasi boʻyicha Niderlandiya, oʻsimliklar oziqlanishi va xujayra biologiyasi boʻyicha Germaniya tajribasini oʻrganish, ekspertlarni jalb etish zarurligini ta’kidladi.
Qishloq xoʻjaligi vazirining axborot texnologiyalarini rivojlantirish boʻyicha oʻrinbosari lavozimi joriy etildi va alohida tuzilma tashkil etilmoqda. Ushbu tuzilmaga yil yakuniga qadar 3 million gektar sugʻoriladigan yerlar monitoringi, tuproq tarkibi va ekinlar haqidagi ma’lumotlarni mujassam etgan axborot tizimini yoʻlga qoʻyish topshirildi. Bu maqsadlarga xalqaro moliya tashkilotlarining 10 million dollari yoʻnaltiriladi.
Shu bilan birga, Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq tumanida Agroxizmatlar markazini ishga tushirish boʻyicha topshiriq berildi.
Videoselektor yigʻilishida suvdan tejab foydalanish masalalari ham muhokama qilindi.
Joriy yil sugʻorish mavsumida suv ta’minoti me’yorga nisbatan 25 foiz kam boʻlishi kutilmoqda. Shu bois suv isrofiga umuman yoʻl qoʻymaslik hayotiy zarurat.
Xususan, 430 ming gektarda suv tejovchi texnologiyalarni joriy qilish orqali 3 milliard kubmetr suvni iqtisod qilish mumkin.
Bu, oʻz navbatida, shunday texnologiya va uskunlarga talabni oshiradi. Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, tomchilatib sugʻorish tizimlari va quvurlar ishlab chiqarish uchun joriy yil fevral-aprel oylarida 35-40 ming tonna polietilen zarur. Shu bois, suv tejovchi texnologiyalar uchun zarur boʻlgan polietilen va polipropilen uchun import boji 1-oktabrgacha bekor qilingani aytildi.
Suv xoʻjaligi vazirligiga 3 mingdan ziyod nasoslarni ta’mirlash va yangilash, nasos stansiyalarida elektr energiyasi va suv sarfini “onlayn” monitoring qilish tizimini joriy etish vazifasi qoʻyildi.
Yigʻilishda chorvachilik, parrandachilik va baliqchilikni rivojlantirish chora-tadbirlariga ham toʻxtalib oʻtildi.
Bu yil 1-iyuldan boshlab, qoʻshilgan qiymat soligʻidan qarzdorligi boʻlmagan chorvachilik, parrandachilik, quyonchilik va baliqchilik xoʻjaliklariga yetishtirgan mahsuloti uchun byudjetdan subsidiya ajratilishi ta’kidlandi.
Shuningdek, chorvachilik korxonalariga xomashyo va texnologiyalarni import qilishda bir qator yengilliklar beriladi. Baliq va parranda yetishtirishdagi nobudgarchilikni sugʻurtalash tartibi ishlab chiqiladi.
Chorvachilikda ozuqa-yem masalasi dolzarb. Shu bois yangi oʻzlashtiriladigan yerlar chorva komplekslari uchun taqsimlab berilishi, 28 ming gektar lalmi va yaylovlarda hamda 173 ming gektar asosiy ekindan boʻshagan maydonlarda omuxta-yem yetishtirilishi belgilandi.
Mazkur yoʻnalishlarda malakali kadrlar tayyorlash masalasiga ham e’tibor qaratildi.
Yigʻilishda muhokama qilingan masalalar boʻyicha Bosh vazir oʻrinbosarlari, vazirlar, hokimlar, qishloq xoʻjaligi tarmoqlari rahbarlari axborot berdi.