O‘RTA MAXSUS, KASB-HUNAR TA’LIMI MUASSASALARI O‘QITUVChILARI VA IShLAB ChIQARISh TA’LIMI USTALARINI ATTESTATSIYADAN O‘TKAZISh HAMDA ULARGA MALAKA TOIFALARI BERISh TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi xodimlari mehnatiga haq to‘lash tizimini takomillashtirish va ularni moddiy rag‘batlantirishni kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2008-yil 30-iyuldagi PQ-929-sonli qarori va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 1-avgustdagi “O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari xodimlari mehnatiga haq to‘lashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 165-sonli qaroriga asosan, qaror qilinadi: 
 1. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘qituvchilari va ishlab chiqarish ta’limi ustalarini attestatsiyadan o‘tkazish hamda ularga malaka toifalari berish tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror kuchga kirgan kundan e’tiboran quyidagilar o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin:
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi va Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining 2005-yil 24-martdagi 05/QQ, 01-77 va 01/1185-son qarori bilan tasdiqlangan “Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari direktor o‘rinbosarlari, pedagog va muhandis-pedagog kadrlari attestatsiyasi to‘g‘risida”gi Nizom (ro‘yxat raqami 1462, 28-mart 2005-yil, O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2005-y., 12-13-son, 97-modda);
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi va Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining 2006-yil 26-sentabrdagi 34/QB, 01-293 va 11/3008-son qarori bilan tasdiqlangan “Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari direktor o‘rinbosarlari, pedagog va muhandis-pedagog kadrlari attestatsiyasi to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi qaror (ro‘yxat raqami 1462-1, 3-oktabr 2006-yil, O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2006-y., 40-son, 402-modda).
 3. Ushbu qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandan keyin o‘n kundan so‘ng kuchga kiradi.
 Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 30-iyuldagi PQ-929-sonli “O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari xodimlarini moddiy rag‘batlantirishni kuchaytirish va to‘lov tizimini mukammallashtirishning choralari to‘g‘risida”gi qarori (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami 2008-y., 31-32-son, 296-modda) va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 1-avgustdagi 165-sonli “O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari xodimlarining mehnatiga haq to‘lash tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami 2008-y., 31-32-son, 303-modda) muvofiq o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘qituvchilari va ishlab chiqarish ta’limi ustalari (trener-o‘qituvchilar)ni (bundan keyingi o‘rinlarda pedagog xodimlar deb yuritiladi) attestatsiyadan o‘tkazish hamda ularga malaka toifalarini berish tartibini belgilaydi.
 O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasi direktor o‘rinbosarini attestatsiyadan o‘tkazish mazkur Nizom talablari asosida o‘tkaziladi.
 1. Attestatsiya maqsadlari:
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari pedagog xodimlarining salohiyati, ma’lumoti, ish tajribasi, bilim darajasi, pedagogik mahorati, ishga bo‘lgan munosabatining egallab turgan lavozimi hamda toifa tavsifi talablariga mosligini aniqlash;
 o‘qituvchilarni lavozimga tayinlash (lavozimini ko‘tarish yoki pasaytirish) va ishlab chiqarish ta’limi ustalari (trener-o‘qituvchilari)ga malaka toifalarini berish (pasaytirish) to‘g‘risida asoslangan qaror qabul qilish. 
 Attestatsiya:
 pedagog xodimlarni kasbiy malakalarini, bilim darajalari va ko‘nikmalarini uzluksiz oshirib borishlarini rag‘batlantirishga;
 kasbiy malaka, bilimlar darajasi va pedagogik ko‘nikmalarning o‘sishiga mos holda ish haqi miqdorini oshirish imkoniyatlarini amalga oshirishga;
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari mustaqilligini oshirishga, pedagog xodimlar mehnatini baholashda direktor, direktor o‘rinbosari va pedagog jamoa huquqlarini kengaytirishga yo‘naltirilgan.
 2. Attestatsiyaning asosiy prinsiplari quyidagilar:
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari pedagog xodimlari attestatsiya o‘tkazilishining majburiyligi va doimiyligi;
 pedagog xodimlarning kasbiy malakasi, bilim darajasi va pedagogik ko‘nikmalariga baho berishning oshkoraligi, kollegialligi va obyektivligi.
 3. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari pedagog xodimlari bosh, yetakchi, katta o‘qituvchi lavozimlariga, ishlab chiqarish ta’limi ustalari — birinchi va ikkinchi malaka toifalariga, trener-o‘qituvchilar — oliy, birinchi va ikkinchi malaka toifalariga da’vogarlik qilishlari mumkin.
 4 Pedagog xodimning lavozimi, malaka toifasi ko‘tarilishining asosiy sharti bo‘lib, uning pedagog xodimlar malakasini oshirish instituti (markazi)da o‘z malakasini oshirishi hisoblanadi.
 5. Pedagog xodimlarga tegishli lavozim va kasbiy malaka toifalar 3 yil muddatga berilib, muddat tugagandan so‘ng, xodim o‘z lavozimi yoki kasbiy malaka toifasini tasdiqlashi shart.
 6. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining pedagog xodimlariga qo‘yiladigan malaka talablari O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy himoya qilish vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi (bundan keyingi o‘rinlarda O‘MKHTM deb yuritiladi), O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi (bundan keyingi o‘rinlarda DTM deb yuritiladi) tomonidan belgilangan o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari xodimlari asosiy lavozimlarining malaka tavsiflari hamda ushbu Nizom asosida aniqlanadi.
 7. Attestatsiya har 3 yilda bir marta o‘tkaziladi.
 Attestatsiyaning o‘tkazilish muddatlari attestatsiyadan o‘tuvchi pedagog xodimlarga tegishli ta’lim muassasasi rahbariyati tomonidan attestatsiya o‘tkazilishidan bir oy oldin ma’lum qilinadi.
 8. Pedagog xodimlarning xohishiga va yozma arizasiga ko‘ra yoki hududiy o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqarmalarining tashabbusi bilan ular navbatdan tashqari attestatsiyadan o‘tkazilishi mumkin.
 Pedagog xodimlarning navbatdan tashqari attestatsiyasi avval o‘tkazilgan attestatsiyadan kamida bir yildan so‘ng o‘tkazilishi mumkin.
 9. Yangi ishga qabul qilingan xodim kamida bir yildan keyin attestatsiyadan o‘tkaziladi. 
 Uzoq vaqt (bir oydan ortiq) davolanayotgan xodimlar; homiladorlik ta’tilidagi, uch yoshga to‘lgunga qadar bolani parvarishlash ta’tilidagi ayollar — ishga chiqqanlaridan so‘ng kamida bir yildan keyin attestatsiyadan o‘tkaziladi.
 O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasida o‘rindoshlik (soatbay) asosida mehnat qilayotgan pedagog xodimlar attestatsiyadan o‘tkazilmaydi.
 10. O‘MKHTM va uning hududiy boshqarmalari hamda tasarrufida o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalariga ega bo‘lgan vazirlik va idoralar o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining pedagog xodimlari attestatsiyasi jarayonini tashkil etishni ta’minlaydi.
 Attestatsiya jarayonlarini muvofiqlashtirish, nazorat qilish, attestatsiya komissiyalari ishi natijalarini tahlil qilish va baholash DTM tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 24-iyundagi 293-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida”gi qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-y., 25-son, 289-modda) muvofiq amalga oshiriladi.
 11. Pedagog xodimlarning attestatsiyasi o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi hududiy boshqarmalarida tashkil etilgan attestatsiya komissiyasi (bundan keyingi o‘rinlarda attestatsiya komissiyasi) tomonidan amalga oshiriladi.
 12. Attestatsiya komissiyasi tarkibi O‘MKHTM va DTM, shuningdek tasarrufida o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari mavjud vazirliklar va idoralarning qo‘shma qarori bilan tasdiqlanadi.
 Attestatsiya komissiyasi a’zolari tarkibining soni yetti yoki to‘qqiz kishidan iborat bo‘lishi lozim.
 13. Attestatsiya komissiyasi tarkibiga o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi hududiy boshqarmasi rahbari (komissiya raisi), DTM vakili (komissiya raisining o‘rinbosari), hokimiyat, mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish hududiy boshqarmasi, ta’lim sohasidagi kasaba uyushmalari vakillari, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi tizimidagi tajribali pedagoglardan kamida ikki nafar ekspertlar kiradi.
 Attestatsiya komissiyasi yig‘ilishida tegishli o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasi direktori maslahat ovozi bilan qatnashadi.
 14. Attestatsiya komissiyasining vazifalariga quyidagilar kiradi:
 o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi muassasalarida tashkil qilinadigan ekspert guruhi (bundan keyin ekspert guruhi deb yuritiladi) faoliyatini nazorat qilish;
 davriy ravishda pedagog xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazish;
 katta o‘qituvchi, yetakchi o‘qituvchi, bosh o‘qituvchi lavozimiga, birinchi va ikkinchi toifali ishlab chiqarish ta’limi ustasi malaka toifasiga, trener-o‘qituvchilarni oliy, birinchi va ikkinchi malaka toifasiga da’vo qilayotgan pedagog xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazish;
 ekspert guruhi hisobotlarini to‘plash va tahlil qilish;
 attestatsiya komissiyasi faoliyati bo‘yicha hisobotlar tayyorlash hamda ularni DTM va O‘MKHTMga taqdim etib borish.
 15. Pedagog xodimlarning attestatsiyasi ikki bosqichda o‘tkaziladi: 
 birinchi bosqichda — ekspert guruhi tomonidan xodimning amaliy ish faoliyati o‘rganib chiqilishi asosida pedagog xodimni tegishli lavozimga tayinlash yoki unga malaka toifasini berish (saqlash, pasaytirish) to‘g‘risida xulosa va tavsiyanoma kiritiladi; 
 ikkinchi bosqichda — ekspert komissiyasi xulosasi va tavsiyanomasi hamda pedagog xodim bilan o‘tkazilgan suhbat natijasiga ko‘ra tegishli attestatsiya komissiyasi tomonidan pedagog xodimni lavozimga tayinlash yoki unga toifa berish (saqlash, pasaytirish) to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.
 Birinchi va ikkinchi bosqichlar o‘rtasidagi vaqt bir oydan oshmasligi lozim.
 16. Ekspert guruhi o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasida direktor o‘rinbosarlari, tajribali pedagoglar, ishlab chiqarish ta’limi ustalaridan tashkil etiladi va tarkibiga hududiy boshqaruv organi vakili kiritiladi hamda ta’lim muassasasi direktori buyrug‘i bilan tasdiqlanadi.
 17. Ekspert guruhining vazifalariga quyidagilar kiradi: 
 pedagog xodimning kasbiy faoliyatini har tomonlama o‘rganib chiqish va tahlil qilish;
 pedagog xodim tomonidan olib borilayotgan o‘quv-tarbiyaviy ishlar sifatiga obyektiv baho berish; 
 pedagog xodimning egallab turgan lavozimiga va toifasiga mosligini aniqlash;
 pedagog xodimni tegishli lavozimga tayinlash va malaka toifalari berish haqida xulosa va tavsiyanomalar tayyorlash.
 18. Ekspert guruhi pedagog xodimlarning ish faoliyatini o‘rganib chiqish yakunlari bo‘yicha quyidagi xulosa va tavsiyalarni chiqaradi:
 lavozimi, malaka toifasi oshirilsin;
 mavjud lavozimi, malaka toifasi saqlab qolinsin;
 mavjud lavozimi, malaka toifasi pasaytirilsin.
 19. Ekspert guruhining xulosasi va tavsiyalari o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasining ilmiy-pedagogik kengashida muhokama qilinadi va tasdiqlanadi hamda attestatsiya komissiyasiga kiritiladi. 
 20. Pedagog xodimlarning attestatsiyasi quyidagi tartibda o‘tkaziladi: 
 pedagog xodimning egallab turgan lavozimi va malaka toifasi bo‘yicha malaka tavsifnomalariga mosligi o‘rganiladi;
 malaka sinovlari (testlar, yozma va ijodiy ishlar) yordamida attestatsiyadan o‘tuvchi xodimning mutaxassisligi bo‘yicha bilim darajasi, kasbiy malakasi va pedagogik ko‘nikmalari aniqlanadi;
 pedagog xodimning o‘quv-metodik, ma’naviy-ma’rifiy va tarbiyaviy ishlari o‘rganiladi va tahlil qilinadi;
 pedagog xodim bilan suhbat o‘tkaziladi.
 21. Suhbat jarayonida o‘tkazilgan savol va javoblar belgilangan tartibda attestatsiya komissiyasi kotibi tomonidan bayonnoma tuzish yo‘li bilan rasmiylashtiriladi.
 Attestatsiya komissiyasi yig‘ilishida komissiya kotibi tomonidan mazkur Nizomning 1-ilovasida keltirilgan attestatsiya varaqasi to‘ldiriladi.
 22. Attestatsiya komissiyasi tomonidan tegishli qaror chiqarilishida barcha hujjatlar, jumladan, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasining ilmiy-pedagogik kengashida tasdiqlangan ekspert guruhining xulosasi va tavsiyanomasi hamda malaka sinovlari natijalari o‘rganib chiqiladi va ular asosida ovoz berish yo‘li bilan tegishli qaror qabul qilinadi.
 Bunda attestatsiyadan o‘tayotgan pedagog xodim shaxsan ishtirok etmaydi.
 23. Attestatsiya komissiyasi attestatsiya natijalarini e’lon qilgandan so‘ng uch ish kuni ichida O‘MKHTM va DTMga elektron pochta (yoki faks orqali) belgilangan tartibda attestatsiya yakunlari bo‘yicha hisobotlarni topshirishlari shart.
 24. Attestatsiya komissiyasi raisi, a’zolari yoki ekspert guruhi tomonidan taqdim etilgan noto‘g‘ri yoki noaniq ma’lumotlar uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgardirlar.
 25. Attestatsiya komissiyasi majlisi unda ishtirok etuvchilarning uchdan ikki qismi ishtirok etganda haqiqiy hisoblanadi.
 26.Attestatsiya komissiyasi a’zosi bo‘lgan pedagog xodimni attestatsiyadan o‘tkazishda, u ovoz berishda ishtirok etmaydi.
 27. Attestatsiya komissiyasi quyidagi xulosalardan birini chiqaradi:
 “attestatsiyadan o‘tdi — tegishli lavozim va malaka toifasiga loyiq”; 
 “attestatsiyadan o‘tmadi — egallab turgan lavozimiga, malaka toifasiga noloyiq” .
 28. Attestatsiya komissiyasi qarori bilan xodim “attestatsiyadan o‘tmadi — egallab turgan lavozimiga (malaka toifasiga) noloyiq” deb topilsa, uning lavozimi yoki toifasi pasaytiriladi. 
 29. Attestatsiyadan o‘tkazilayotgan pedagog xodim uzrli sabablarga ko‘ra attestatsiya yig‘ilishida ishtirok etmasa uning attestatsiyasi boshqa kunga ko‘chiriladi. 
 Agar attestatsiyadan o‘tkazilayotgan pedagog xodim attestatsiyada uzrsiz sabablarga ko‘ra ishtirok etmasa bu xodim attestatsiyadan o‘tmagan deb hisoblanadi.
 30. Attestatsiya komissiyasi qarori rais va kotib imzolaydigan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bayonnoma to‘rt nusxada tuziladi va attestatsiya komissiyasi, DTMda, O‘MKHTMda va ta’lim muassasasida saqlanadi.
 31. Attestatsiya komissiyasi qarori attestatsiya varaqasiga kiritiladi va rais, rais o‘rinbosari, kotib, hamda ovoz berishda ishtirok etgan attestatsiya komissiyasi a’zolari tomonidan imzolanadi. Rasmiylashtirilgan attestatsiya varaqasi pedagog xodimning shaxsiy hujjatlari jildida saqlanadi.
 32. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasi rahbari attestatsiya komissiyasi qarori asosida bir oy muddatda tegishli buyruq chiqaradi.
 Lavozimlar va malaka toifalari attestatsiya komissiyasi tomonidan qaror qabul qilingan kundan boshlab beriladi.
 33. Attestatsiya natijalari bo‘yicha pedagog xodimlarga, ularga lavozim yoki malaka toifalari berilganligi (saqlab qolinganligi) to‘g‘risida mazkur Nizomning 2-ilovasida belgilangan namunadagi guvohnoma beriladi.
 Lavozim yoki malaka toifalari berilganligi to‘g‘risidagi guvohnoma blankalari qat’iy hisobda turadigan hujjat hisoblanadi, hisobga olish seriyasiga, tartib raqamiga va himoyalanganlik darajasiga ega bo‘ladi. Guvohnoma blankalari DTM buyurtmasiga ko‘ra “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasida bosmaxona usulida tayyorlanadi.
 34. DTM va attestatsiya komissiyasi guvohnomalarning hisoboti, saqlanishi va maqsadli ishlatilishi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlar.
 35. Pedagog xodimlarining lavozimlari va malaka toifalari attestatsiya komissiyasi qarori asosida belgilanadi.
 36. Attestatsiya davomida pedagog xodimlarning o‘z lavozimi yoki malaka toifasiga loyiqligini baholash quyidagi ko‘rsatkich va mezonlar asosida amalga oshiriladi:
 a) bosh o‘qituvchi lavozimini berishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 pedagogika fani va amaliyotidagi yangi yutuqlarni, bilimlarni ushbu yo‘nalishi sohalarini yuqori darajada o‘zlashtirganligi;
 amaliy vazifalarni ijodiy hal qilishi;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi (professionalizm) quyidagilar bilan aniqlanadi:
 ta’lim va tarbiya berishning usullari, vositalari va shakllarini maqbul ravishda tanlash yoki ommalashtirishga tavsiya qilinishi mumkin bo‘lgan pedagogik texnologiyalar va ularning elementlarini sinovdan o‘tkazish va muvaffaqiyatli qo‘llash ko‘nikmasi;
 o‘quvchilarning ijodiy imkoniyatlarini amalga oshirishga sharoitlar yaratishi;
 amaliy faoliyatida ta’limning tadqiqot va tajriba-sinov metodlarini, pedagogik jarayonni boshqarish va istiqbolini belgilash usullarini, o‘quvchilarning mustaqil ta’limini rejalashtirish va tashkillashtirish usullarini qo‘llashi;
 pedagog xodimning samaraligi:
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri ta’lim tizimida o‘z yo‘nalishi bo‘yicha o‘quvchilarni yuqori darajada tayyorlashni ta’minlash;
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi:
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasida yetakchi o‘qituvchi lavozimida, yoki oliy ta’lim muassasasida katta o‘qituvchi lavozimida uch yildan kam bo‘lmagan ish staji (agar da’vogar ilmiy daraja yoki ilmiy unvonga ega bo‘lsa, uning yetakchi o‘qituvchi lavozimidagi amaliy ish tajribasi talab etilmaydi) orqali aniqlanadi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 oliy ma’lumot;
 b) yetakchi o‘qituvchi lavozimini berishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi sohalardagi standartlar talablaridan yuqori bo‘lgan bilimlar va ko‘nikmalarni baholash ko‘rsatkichlari bilan belgilanadi:
 ta’lim jarayoni, zamonaviy psixologik-pedagogik tashxis usullarini individuallashtirish texnologiyasi; 
 o‘qitiladigan fan mazmunining bazaviy komponetini egallaganlikning yuqori darajasi, turdosh fanlar bo‘yicha bilimlar; 
 darsni turli darajalarda olib borishga imkon beruvchi nazariy bilimlar;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi: 
 o‘quv-tarbiya jarayonining shakl va metodlarini, mazmunini tanlashda o‘quvchilarning psixologik xususiyatini hisobga olish ko‘nikmasi;
 moyilliklari, qobiliyatlari, qiziqishlari va sog‘lomlik holatlarining rivojlanishi turli darajada bo‘lgan o‘quvchilar bilan pedagogik vazifalarni hal qilish qobiliyati;
 amaliy faoliyatida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni, shaxsning pedagogik rivojlanish texnologiyasi elementlarini, fan bo‘yicha ilmiy-uslubiy ishlarning tahlili uslublarini qo‘llash qobiliyati;
 pedagog xodimning salohiyati:
 ilmiy-uslubiy ishlarning yuqori darajasi (ilmiy nashrlar, tahliliy va uslubiy materiallar tayyorlash, ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish);
 o‘quvchilarni ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha tuman, shahar ta’lim tizimida yuqori darajada hisoblangan tayyorlanishni ta’minlash orqali belgilanadi;
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi:
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari yoki oliy ta’lim muassasalaridagi katta o‘qituvchi lavozimida 3 yildan kam bo‘lmagan ish staji;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 oliy ma’lumot;
 v) katta o‘qituvchi lavozimini o‘rnatishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi sohalardagi standartlar talablaridan yuqori bo‘lgan bilimlar va ko‘nikmalarni baholash ko‘rsatkichlari bilan belgilanadi:
 pedagogika, psixologiya va yosh fiziologiyasi nazariyasi asoslari;
 o‘qitilayotgan fanning bazaviy qismlari mazmuni;
 o‘qitish va tarbiyalash metodikalari;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi: 
 ta’lim jarayonida qulay muhit yarata olish mahorati, amaliy faoliyatda ta’lim jarayonining variativligini ta’minlaydigan usullar, uslublar va o‘qitish vositalarining keng yig‘masini qo‘llash mahorati bilan;
 pedagogik diagnostikani asosiy uslub va vositalarini, o‘quvchilar kontingentini differensiatsiya qilishning asosiy shakllarini qo‘llanilishi bilan;
 o‘quvchilarning bilish va kommunikativ madaniyatini shakllantirish va rivojlantirishning asosiy uslublari bilan;
 pedagog xodimning salohiyati:
 pedagog xodim bevosita muloqotda bo‘luvchi o‘quvchilar kontigentini saqlashga yordam beruvchi amaliy ishi;
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining Davlat ta’lim standartlariga mos kelgan va ta’lim muassasasida yuqori hisoblangan o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasini ta’minlash bilan belgilanadi;
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi:
 o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasida uch yildan kam bo‘lmagan ish tajribasi orqali aniqlanadi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 oliy (magistr darajasiga ega bo‘lgan shaxslar katta o‘qituvchi lavozimiga ish tajribasiga bo‘lgan talablarsiz qabul qilinadi) ma’lumot;
 g) oliy ma’lumotli o‘qituvchi lavozimini o‘rnatishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 davlat ta’lim standartiga mos keladigan darajada pedagogika, psixologiya va yosh fiziologiyasi nazariyasi asoslarini bilish;
 o‘qitilayotgan fanning asosiy qismlarining mazmuni, o‘qitish va tarbiya berish uslublarini bilish;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi:
 pedagogik tashxisning asosiy uslub va vositalarini qo‘llay olish;
 o‘qitish metodlari, usullari va vositalarining keng majmuasini qo‘llashni bilish;
 pedagog xodimning salohiyati:
 o‘qitilayotgan fani bo‘yicha o‘quvchilarni davlat ta’lim standartlariga mos holda tayyorlash darajasini ta’minlash;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 o‘qitayotgan yo‘nalishi bo‘yicha oliy ma’lumot. 
 d) o‘rta maxsus kasbiy ma’lumotga ega bo‘lgan xodimlarni o‘qituvchi lavozimiga qo‘yishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 Davlat ta’lim standartlariga mos keladigan darajada pedagogika nazariyasi, psixologiya va yosh fiziologiyasi asoslarini bilishi;
 o‘qitiladigan fanning tayanch komponentining mazmunini va ta’lim -tarbiya metodikalarini bilishi;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi:
 pedagogik tashxisning asosiy metodlari va vositalarini qo‘llash ko‘nikmasi;
 o‘qitish metodlari, usullari va vositalarining keng majmuasini qo‘llashni bilish;
 pedagog xodimning salohiyati:
 o‘qitilayotgan fani bo‘yicha o‘quvchilarni davlat ta’lim standartlariga mos holda tayyorlash darajasini ta’minlash; 
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi: 
 ikki yillik pedagogik ish staji bilan aniqlanadi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 o‘qitiladigan fani yo‘nalishi bo‘yicha o‘rta maxsus kasbiy ma’lumot. 
 e) o‘quv-ishlab chiqarish ta’limi ustasiga birinchi malaka toifasini berishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 berilgan yo‘nalish bo‘yicha amaliy ta’lim bazaviy komponenti mazmunini yuqori darajada bilishi; 
 davlat ta’lim standartlariga mos keladigan darajada pedagogika nazariyasi, psixologiya va yosh fiziologiyasi asoslarini bilishi;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi:
 amaliy ta’limning metodlari, usullari va vositalarining keng majmuasini qo‘llashni bilish;
 pedagog xodimning salohiyati:
 ta’lim oluvchilarning ushbu ta’lim muassasasida yuqori darajada deb ko‘rib chiqilgan amaliy tayyorgarlik darajasini ta’minlash bilan aniqlanadi;
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi: 
 ishlab chiqarish ta’limi ustasi lavozimida uch yildan kam bo‘lmagan ish stajiga ega bo‘lishi bilan aniqlanadi (oliy ma’lumotga ega shaxslar uchun ishlab chiqarish ta’limi ustasi lavozimiga ish staji talab qilinmaydi);
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 o‘qitiladigan amaliy fani yo‘nalishi bo‘yicha o‘rta maxsus kasbiy ma’lumot;
 j) ishlab chiqarish ta’limi ustasiga ikkinchi malaka toifasini berish:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 berilgan yo‘nalish bo‘yicha amaliy ta’lim bazaviy komponentining mazmunini bilishi;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi:
 amaliy ta’limning uslub va vositalarini qo‘llashni bilishi;
 Davlat ta’lim standartlari darajasida ishchi dasturiga muvofiq barcha turdagi amaliy ishlarni bajara olish ko‘nikmasi;
 pedagog xodimning natijaviyligi:
 Davlat ta’lim standartlari talablariga mos ravishda o‘quvchilarni amaliy tayyorgarlik darajasini ta’minlash orqali aniqlanadi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 o‘qitayotgan yo‘nalishi bo‘yicha o‘rta maxsus kasbiy ma’lumot (ba’zi hollarda ushbu kasbda 3 yildan kam bo‘lmagan ish tajribasiga ega bo‘lgan yuqori malakali ishchi qabul qilinishi mumkin);
 z) sport kolleji va olimpiya zaxiralari kolleji trener-o‘qituvchisiga oliy malaka toifasini berishda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 pedagogika fani va amaliyotidagi eng yangi yutuqlarni yuqori darajada o‘zlashtirganligi bilan;
 amaliy vazifalarni ijodiy echish orqali aniqlanadi;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi:
 o‘qitish, tarbiyalash va mashq ishlarida uslublar, vositalar va shakllarni maqbul ravishda tanlash, tatbiq qilishga tavsiya etish mumkin bo‘lgan pedagogik texnologiyalar yoki ularning elementlarini mustaqil ishlab chiqish, sinovdan o‘tkazish va muvaffaqiyatli qo‘llash ko‘nikmasi; 
 o‘qitishning tadqiqot va tajriba-eksperimental uslublarini, pedagogik va mashq jarayonini rejalashtirish va istiqbolini belgilashning uslublarini, o‘quvchilarning mustaqil bilim olishini rejalashtirish va tashkil qilish yo‘llarini amaliy faoliyatga tatbiq etish; 
 pedagog xodimning salohiyati:
 sportchilarni xalqaro sport standartlari bo‘yicha yuqori hisoblangan darajasini tayyorlash orqali (xalqaro sport musobaqalari g‘oliblarini tayyorlash);
 pedagogik va sport ishlarining innovatsion metodlarni ishlab chiqish va amalga tatbiq etish, tegishli yo‘nalishdagi yuqori yutuqlar orqali aniqlanadi;
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi:
 trener-o‘qituvchi lavozimida 5 yildan kam bo‘lmagan ish stajiga egaligi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 oliy jismoniy tarbiya pedagogik ma’lumot;
 i) sport kolleji va olimpiya zaxiralari kollejining trener-o‘qituvchisiga birinchi malaka toifasini belgilashda:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 o‘qitishni individuallashtirish texnologiyalari va sport-mashq ishlarining zamonaviy usullarini egallaganligining yuqori darajasi;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi quyidagilar bilan aniqlanadi:
 o‘qitish, tarbiyalash va mashq ishlarida uslublar, vositalar va shakllarni maqbul ravishda tanlash, pedagogik texnologiyalar yoki ularning elementlarini muvaffaqiyatli qo‘llash ko‘nikmasi;
 o‘qitishning tadqiqot va tajriba-eksperimental usullarini, pedagogik va mashq jarayonini rejalashtirish va istiqbolini belgilashning uslublarini, o‘quvchilarning mustaqil bilim olishini rejalashtirish va tashkil qilish yo‘llarini amaliy faoliyatga tatbiq etish.
 pedagog xodimning salohiyati:
 sportchilarni xalqaro sport standartlari bo‘yicha yuqori hisoblangan darajada tayyorlash orqali (xalqaro sport musobaqalari g‘oliblarini tayyorlash);
 pedagogik va sport ishlarining innovatsion metodlarini ishlab chiqish va amalga tatbiq etish, tegishli yo‘nalishdagi yuqori yutuqlar orqali aniqlanadi;
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi:
 trener-o‘qituvchi lavozimida 3 yildan kam bo‘lmagan ish stajiga egaligi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 oliy jismoniy tarbiya pedagogik ma’lumot;
 y) sport va olimpiya zaxiralari kolleji trener-o‘qituvchisiga ikkinchi kasbiy toifa berilishida:
 pedagog xodimning malakasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan belgilanadi:
 o‘qitishni individuallashtirish texnologiyalari va sport-mashq ishlarining zamonaviy usullarini egallaganligi bilan;
 pedagog xodimning kasbiy yetukligi (professionalizm) quyidagilar bilan aniqlanadi:
 o‘quv, tarbiya va sport-mashq ishlarida pedagogik texnologiyalar va ularning elementlarini qo‘llash ko‘nikmasi;
 pedagog xodimning salohiyati:
 sportchilarni milliy sport standartlari bo‘yicha yuqori hisoblangan darajada tayyorlash orqali (milliy sport musobaqalari ishtirokchilarini tayyorlash);
 pedagog xodimning kasbiy tajribasi:
 trener-o‘qituvchi lavozimida 3 yildan kam bo‘lmagan ish stajiga egaligi;
 pedagog xodimning ta’lim olganlik darajasi:
 oliy jismoniy tarbiya pedagogik ma’lumot;
 sport kasb-hunar kollejlarida ikkinchi toifali trener-o‘qituvchi lavozimiga o‘rta maxsus jismoniy tarbiya ma’lumotiga ega bo‘lgan shaxslar tayinlanishiga ruxsat beriladi.
 37. Lavozimga tayinlash va malaka toifasini berishda pedagog xodimning ma’lumotiga qo‘yiladigan talablar:
 o‘rta maxsus, oliy ma’lumotli o‘qituvchi lavozimlarini belgilash o‘rta maxsus, umumiy oliy ma’lumot to‘g‘risidagi diplomga va bakalavr darajasiga ega bo‘lgan xodimlarga nisbatan amalga oshiriladi;
 magistr darajasiga ega bo‘lgan pedagog xodimni ishga qabul qilishda unga katta o‘qituvchi lavozimi yoki ikkinchi malaka toifasi beriladi. Bu lavozim keyingi attestatsiyalar natijalari bo‘yicha o‘zgartirilishi mumkin;
 nomzodlik yoki doktorlik ilmiy unvoniga ega bo‘lgan pedagog xodimga bosh o‘qituvchi va yetakchi o‘qituvchi lavozimi yoki birinchi malaka toifasi beriladi va minimal ish stajiga bo‘lgan talablarga amal qilmagan holda tayinlanadi.
 38. Attestatsiya komissiyasi xulosasidan norozi bo‘lgan pedagog xodimlar attestatsiya o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kun muddat mobaynida appelatsiya komissiyasiga murojaat qilishlari mumkin.
 39. Appelatsiya komissiyasi 3—5 kishidan kam bo‘lmagan DTM xodimlari, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqaruv organlari xodimlaridan iborat tarkibda tuziladi va hududiy o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqarmasi huzurida tashkil qilinadi.
 Appelatsiya komissiyasiga boshqa muassasa va tashkilotlar mutaxassislari jalb etilishi mumkin. Appelatsiya ishi ko‘rilayotganda appelatsiya komissiyasining uchdan ikki qismi a’zosi ishtirok etsa haqiqiy hisoblanadi.
 40. Ariza (shikoyat) ro‘yxatga olingan kundan boshlab bir oy muddat ichida ko‘rib chiqiladi. Appelatsiya komissiyasi ariza beruvchiga uning arizasi ko‘rib chiqilishidan 5 kun avval xabar beradi. 
 41. Appelatsiya komissiyasi attestatsiya komissiyasi tomonidan qabul qilingan qarorning asosliligi yoki ariza beruvchini qayta attestatsiyadan o‘tkazish to‘g‘risida qaror chiqaradi. 
 42. Appelatsiya komissiyasining xulosasi bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, uning bir nusxasi ariza beruvchiga topshiriladi.