Qozog`istondagi mojaro qurbonlari soni ortib bormoqda

7 fevral kuni kechqurun Jambil oblasti Masanchi qishlog`ida qozoqlar va do`ngonlar o`rtasida mojaro kelib chiqqandi. Mojaroga mahalliy do`ngonlar qozog`istonlik qariyani kaltaklashi sabab bo`lgani aytilgan. 
Dastlabki xabarlarda Kordaydagi tartibsizliklar vaqtida mingga yaqin kishi ishtirok etgani, 8 kishi halok bo`lib, 137 kishi jarohatlangani, ulardan 37 nafari shifoxonaga yotqizilgani, 9 kishi og`ir ahvolda qolayotgani aytilgandi.
Qozog`iston Ichki ishlar vazirligi ma`lumotlariga ko`ra, hodisa oqibatida 30dan ortiq uy, 15ta savdo ob`ekti hamda 23ta avtomashinaga zarar etkazilgan.  
Qozog`iston prezidenti Qosim-Jo`mart To`qaev tartibsizliklardan so`ng hududda vaziyat barqarorlashganini ma`lum qildi. U mojaroning avj olishiga sababchi bo`lgan ig`vogarlar javobgarlikka tortilishi, «fojiaga yo`l qo`ygan davlat idoralari xodimlari jazolanishi»ni ta`kidlab o`tgan. Biroq u aynan qaysi tuzilmalar xodimlari jazolanishiga aniqlik kiritmagan. 
Qozog`iston bosh vaziri Askar Mamin Jambildagi hodisa oqibatlarini bartaraf etish bo`yicha hukumat komissiyasi tuzishga farmoyish bergan.
Odatiy mushtlashuv yoki etnik nizo?
To`qnashuv juma kuni kechqurun etnik ozchilik hisoblangan do`ngonlar yashovchi Masanchi qishlog`ida ro`y bergandi. Polisiyachilar to`qnashuvda qatnashgan 47 kishini qo`lga olgan, ulardan ov miltiqlari musodara qilingan.
 
 
 
Qozog`iston hukumati hodisada maishiy janjalni etnik nizoga aylantirishga harakat qilgan ig`vogarlarni aybladi. Hozircha janjalning asl sababi aniq emas.
Qozog`iston Ichki ishlar vaziri Turgumbaevning so`zlariga ko`ra, nizoda avvaliga 70 kishi qatnashgan. «Provokatorlar va guvohlar janjalni videoga olib ijtimoiy tarmoqlarda tarqatgan va boshqa odamlarni qonunga zid harakatlarni amalga oshirishga chaqirgan. Bu esa ziddiyatning eskalasiyasiga olib kelgan… Qo`shni qishloqlardan yuzlab kishi kelib janjalga qo`shilgan», - deyilgan vazirlik ma`lumotida.
«Bezorilar metall predmetlar, toshlar, o`qotar qurollarni ishlatgan. Masanchidagi ziddiyatdan keyin Auxatti va Bulan-Batir qishloqlariga ham bostirib borishgan. Yo`llarda blok-postlar o`rnatishgan», - deya qo`shimcha qilgan vazir.
Axborot vaziri Dauren Abaev ham bu versiyaga qo`shilgan: «Fojia ro`y berdi, odamlar halok bo`ldi. Afsuski, bu maishiy janjalni etnik mojaro sifatida ko`rsatgan provokatorlar tufaylidir».
Masanchida nimalar bo`ldi?
Masanchi qishlog`ida yashovchilardan biri Radio Azattk (Qozog`istondagi Ozodlik radiosi) muxbiriga, tumanning beshta qishlog`ida bosqinchilik harakatlari amalga oshirilganini so`zlab bergan.
Uning so`zlariga ko`ra, juma kuni kechqurun boshqa hududlardan kelgan yuzlab erkaklar uylarga, do`konlarga o`t qo`ygan, avtomobillarning oynalarini sindirishgan va qishloq aholisiga hujum qilgan.
Qozog`istondagi do`ngonlar diasporasi rahbari Xusey Daurov KazTAG agentligiga shunday deydi: «Soat 5.25da Olmaotadan OMON bo`linmalari etib keldi, harbiylar keliboq vaziyatni nazoratga olishdi. Ammo ular bir kun kechikishdi. Bir kun avval videolar tarqalishi boshlangandi, agar ular barchasini avvalroq qilishganida, biz bunday ahvolga tushmagan bo`lardik, odamlarning hayoti saqlab qolinardi. Ammo hozir, Xudoga shukrki, OMON xodimlari har bir burchakni nazorat qilmoqda, har bir qishloqda nazorat o`rnatilgan».
Ma`lum bo`lishicha, juma kuni kunduzi polisiyachilar Masanchiga qo`shni bo`lgan Sortobe qishlog`ida avtomobilni to`xtatgan. Haydovchi qochishga uringan, polisiyachilar uni quvishganida esa qoidabuzarning qarindoshlari polisiya avtomobilini toshbo`ron qilgan.
Hozircha aynan shu hodisa ommaviy tartibsizliklarni keltirib chiqargan voqea bo`lgani tasdiqlanmadi.
 
 
Ijtimoiy tarmoqlarda esa do`ngonlar bir necha qozoqni kaltaklagani tasvirlangan video hodisa sababi sifatida tarqatilgan.
Mushtlashuvlardan keyin ko`plab do`ngonlar chegarani kesib o`tib, Qirg`izistonga borishgan. Chegarachilar qat`iy ish rejimiga o`tishgan. Qirg`iziston Sog`liqni saqlash vazirligidagi manba RIA Novosti agentligiga xabar berishicha, 20 kishi shifokorlarga murojaat qilgan, 10 nafar jabrlanuvchi shifoxonaga yotqizilgan. 
 
Ma`lumot o`rnida:
Do`ngonlar - Qirg`izistondagi millat bo`lib, Qozog`iston janubi-sharqida va O`zbekiston sharqida ham yashaydi. Ular XIX asr oxirida Xitoy hukumati ta`qibidan keyin Markaziy Osiyo hududiga qochib kelgan xitoyliklarning avlodlaridir. Ular Islom dinini qabul qilishgan va xitoy tilini unutishgan. Mahalliy tillarda va rus tilida so`zlashishadi.
Masanchi do`ngon diasporasi markazlaridan biri hisoblanadi. 2009 yilgi ma`lumotlarga ko`ra, qishloq aholisining 90 foizi do`ngon, 5 foizi qozoq, 5 foizi ruslar edi.