Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va ushbu yo‘nalishda davlat organlari hamda tashkilotlari hamkorligini samarali tashkil etishni ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Iste’molchilar huquqlarini himoya qilishning huquqiy va institutsional tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2019-yil 11-sentabrdagi PF-5817-son Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi chakana savdo obyektlarida xalq iste’moli tovarlarining nazorat xaridini tashkillashtirish va ularni ekspertizadan (testdan) o‘tkazish tartibi to‘g‘risida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin:
 nazorat xaridi tadbirlarini o‘tkazishni rejalashtirish;
 nazorat xaridini amalga oshirish tartibi;
 xalq iste’moli tovarlarini ekspertizadan (testdan) o‘tkazish tartibi;
 nazorat xaridi bilan bog‘liq ishlarni moliyalashtirish;
 nazorat xaridi va xalq iste’moli tovarlarini testdan o‘tkazish natijalari ustidan shikoyat qilish tartibi. 
 2. O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi huzuridagi Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish agentligi (keyingi o‘rinlarda — Agentlik): 
 chakana savdo obyektlarida sotiladigan xalq iste’moli tovarlari sifati va xavfsizligining belgilangan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiqligi yuzasidan tizimli ravishda o‘rganishlar o‘tkazilishini;
 ushbu tadbirlar qonuniylik, oshkoralik, xolislik, adolatlilik, tenglik va shaffoflik prinsiplariga asoslangan holda amalga oshirilishini ta’minlasin.
 3. “O‘zstandart” agentligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi va milliy akkreditatsiya tizimida akkreditatsiya qilingan sinov laboratoriyalari Agentlikka nazorat xaridi doirasida olinadigan xalq iste’moli tovarlarini tezkor ravishda ekspertizadan (testdan) o‘tkazishda amaliy yordam ko‘rsatsinlar.
 4. Agentlik O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda:
 ushbu qarorning mazmun-mohiyati, amaliy ahamiyati hamda nazorat xaridini amalga oshirish natijalari to‘g‘risida keng jamoatchilik, aholi va tadbirkorlik subyektlari o‘rtasida tizimli ravishda axborot-ma’rifiy ishlar tashkil qilinishini; 
 iste’molchilar huquqlarini himoya qilish, tadbirkorlik madaniyatini oshirish, savdo obyektlarida sotilayotgan mahsulotlar sifati va xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar yuzasidan respublika va mahalliy teleradiokanallar, bosma nashrlar va Internet jahon axborot tarmog‘i orqali turkum ko‘rsatuv va eshittirishlar efirga uzatilishini hamda maqolalar chop etilishini ta’minlasin.
 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vaziri J.A. Qo‘chqorov va Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi raisi N.Sh. Sharipov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Nizom chakana savdo obyektlarida xalq iste’moli tovarlarining nazorat xaridini amalga oshirish va ularni ekspertizadan (testdan) o‘tkazish tartibini belgilaydi. 
 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 nazorat xaridi — chakana savdo obyektlarida vakolatli davlat organlari xodimlari tomonidan ekspertiza o‘tkazish va mahsulotning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiqligini testdan o‘tkazish maqsadida amalga oshiriladigan tadbirlar majmui;
 ekspertiza — tovar qadog‘ining yaxlitligini buzmagan holda, uning markirovkasiga qo‘yilgan talablar hamda saqlash sharoitlari qoidalariga rioya etilishini, shuningdek, ishlab chiqaruvchi tomonidan o‘rnatilgan yaroqlilik muddatini bevosita chakana savdo obyektida o‘rganishga qaratilgan tadbir; 
 testdan o‘tkazish — tovarlar xavfsiz bo‘lishiga va ularning sifatiga doir majburiy talablarga mosligini laboratoriya sharoitida sinab aniqlash, shuningdek, solishtirish va taqqoslash yo‘li bilan hamda o‘lchov vositalari yordamida texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini o‘rganish maqsadida baholash usuli;
 xalq iste’moli tovarlari — aholining shaxsiy maqsadlarda, ro‘zg‘orda yoki tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan boshqa maqsadlarda (bevosita moddiy va madaniy ehtiyojlarini qondirishda) foydalanishi uchun sotiladigan tovarlar. 
 3. Nazorat xaridi tadbirlari tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy-xo‘jalik faoliyatiga aralashmagan holda, chakana savdo obyektlarida sotiladigan xalq iste’moli tovarlarini (keyingi o‘rinlarda — tovar) ushbu Nizomga muvofiq sotib olish, ekspertiza qilish va akkreditatsiyadan o‘tgan sinov laboratoriyalarida testdan o‘tkazish orqali amalga oshiriladi.
 4. Nazorat xaridi tadbirlari ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq o‘tkaziladi.
 5. Nazorat xaridi tadbirlarini o‘tkazish uchun quyidagilar asos bo‘lib hisoblanadi:
 Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish agentligi (keyingi o‘rinlarda — Agentlik) direktori tomonidan tasdiqlanadigan va Agentlik rasmiy veb-saytida joylashtiriladigan nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish rejasi;
 ommaviy axborot vositalaridan kelib tushgan ma’lumotlar hamda belgilangan tartibda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vositasida jamoatchilik fikrini o‘rganish natijalari;
 qonunda belgilangan tartibda jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan davlat organlari va tashkilotlardan kelib tushadigan axborotlar va murojaatlar;
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi, Vazirlar Mahkamasi yoki Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasining topshiriqlari.
 6. Nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish rejasi har yili shakllantiriladi va Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi bilan kelishilgan holda Agentlik direktori tomonidan tasdiqlanadi. 
 Nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish rejasi Agentlikning rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi va quyidagi ma’lumotlarni o‘zida aks ettiradi:
 nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish davri;
 tadbirni o‘tkazish joyi (viloyat, shahar va tuman);
 nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish davomida amal qilinishi baholab boriladigan majburiy talablar;
 nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish lozim bo‘lgan tovarlar nomlari.
 7. Nazorat xaridi tadbirini o‘tkazish rejasi mazkur Nizomning 4-bandida keltirilgan asoslarga muvofiq to‘ldirib borilishi yoki o‘zgartirilishi mumkin. 
 8. Nazorat xaridi tadbirlari Agentlik, O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasining hududiy boshqarmalari tarkibidagi Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga solish boshqarmalari (keyingi o‘rinlarda — Agentlikning hududiy tuzilmasi) tomonidan O‘zbekiston Respublikasining “Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq belgilangan boshqa vakolatli organlar (keyingi o‘rinlarda — vakolatli organlar) bilan birgalikda qonuniylik, oshkoralik, xolislik, adolatlilik, tenglik va shaffoflik prinsiplariga asoslangan holda amalga oshiriladi.
 9. Nazorat xaridini amalga oshirish to‘g‘risida Agentlik direktori tomonidan buyruq chiqariladi.
 10. Buyruq quyidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga olishi kerak:
 Agentlik hamda uning hududiy tuzilmasi va vakolatli organlarning nazorat xaridi tadbirini o‘tkazishga mas’ul xodimi yoki xodimlarining familiyasi, ismi, otasining ismi va lavozimi;
 nazorat xaridi o‘tkazilayotgan yuridik shaxs nomi yoki yakka tartibdagi tadbirkorning familiyasi, ismi, otasining ismi, shuningdek, nazorat xaridi tadbiri bevosita o‘tkazilayotgan joy;
 nazorat xaridi tadbiri o‘tkazilayotgan yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorning soliq to‘lovchi identifikatsiya raqami;
 nazorat xaridi tadbirini o‘tkazishda baholanadigan majburiy talablar;
 nazorat xaridini amalga oshirish uchun asos;
 nazorat xaridi davomida olinadigan tovarlarning savdo nomi, ularning soni, sotib olish va to‘lovni amalga oshirish to‘g‘risidagi ma’lumot;
 nazorat xaridini amalga oshirish muddatlari;
 nazorat xaridi davomida foto va videotasvirlarning zarurligi to‘g‘risida ma’lumot;
 ma’lum tovar bo‘yicha nazorat xaridini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan boshqa ma’lumotlar.
 Nazorat xaridi bunday tadbirlar o‘tkazilgan muayyan tovar (savdo nomi bo‘yicha) va yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorda (savdo obyekti joylashuvi bo‘yicha) keyingi bir yil davomida takroran amalga oshirilishiga yo‘l qo‘yilmaydi, qonunda belgilangan tartibda kelib tushadigan jismoniy va yuridik shaxslarning shikoyatlari asosida o‘tkaziladigan nazorat xaridi tadbirlari bundan mustasno.
 11. Nazorat xaridi uni o‘tkazish to‘g‘risidagi buyruqda ko‘rsatilgan mas’ul xodimlar tomonidan amalga oshiriladi.
 12. Nazorat xaridi faqatgina kassa cheki va/yoki belgilangan shakldagi boshqa hujjat rasmiylashtirilganda amalga oshirilgan hisoblanadi.
 Nazorat xaridi natijalari bo‘yicha savdo obyekti hududidan tashqarida tovar namunalarini tanlab olish dalolatnomasi hamda mazkur Nizomning 2-ilovasida keltirilgan shaklga muvofiq nazorat xaridini o‘tkazish to‘g‘risida ma’lumotnoma rasmiylashtiriladi.
 13. Nazorat xaridi namunalari sifatida mahsulotning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablari bilan belgilangan barcha ko‘rsatkichlar bo‘yicha kamida bir marta testdan o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan miqdorda mahsulot xarid qilinadi. Mazkur namunalar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda saqlash muddati davomida saqlanadi. 
 Tovarlarni testdan o‘tkazish uchun yuborish (transportda) va saqlash texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga asosan, mahsulotlarni tashish va saqlash talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
 14. Nazorat xaridini o‘tkazish to‘g‘risidagi ma’lumotnomaga tovarlar sotib olinganligini tasdiqlovchi hujjatlar (kassa va/yoki tovar cheklari), tovar namunalarini tanlab olish dalolatnomasi va boshqa hujjatlar (mavjud bo‘lganda) ilova qilinadi.
 15. Nazorat xaridini o‘tkazishda mas’ul xodimlar:
 mahsulotni buyruqda keltirilgan nomi va soniga ko‘ra mahsulotlarni sertifikatlashtirish Milliy tizimining sertifikatlashtirish qoidalariga muvofiq tanlashni amalga oshiradi;
 hujjatlarni imzolaydi hamda tovar sotib olish uchun zarur bo‘lgan boshqa harakatlarni amalga oshiradi;
 zaruriy hollarda, foto va videotasvirga olish vositalaridan foydalanadi.
 16. Nazorat xaridi davomida tovarlarni ekspertizadan o‘tkazish — joyida, testdan o‘tkazish — akkreditatsiyadan o‘tgan sinov laboratoriyalarida amalga oshiriladi.
 17. Tovarlarni joyida ekspertizadan o‘tkazish faqatgina tovarlarni testdan o‘tkazish uchun tanlab olish maqsadida vakolatli organ xodimi tomonidan amalga oshiriladi.
 Bunda, quyidagilarga rioya qilinganligi ekspertizadan o‘tkaziladi:
 chakana savdo obyektida tovarlarni saqlash sharoitlari;
 tovarlar markirovkasini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligi;
 ishlab chiqaruvchi tomonidan o‘rnatilgan yaroqlilik muddatiga amal qilinishi.
 18. Mazkur Nizomning 17-bandida keltirilgan mezonlarga muvofiq bo‘lmagan tovarlarni sotib olishga va ularni sinov laboratoriyalarida testdan o‘tkazishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 19. Nazorat xaridi davomida testdan o‘tkazish uchun sotib olingan tovarlar ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan shartlarda, ularga zarar yetmaydigan tarzda yuklanishi va saqlanishi lozim.
 20. Nazorat xaridi davomida olingan tovar namunalari savdo nomlari olib tashlangan va to‘liq berkitilgan, biroq iste’mol qadog‘i saqlangan holda vakolatli organ xodimi tomonidan belgilangan tartibda to‘ldirilgan tanlab olish dalolatnomasi bilan birga sinov laboratoriyalariga yetkaziladi.
 Tanlab olish dalolatnomasi uch nusxada to‘ldiriladi va bir nusxadan Agentlik yoki uning hududiy tuzilmasi, vakolatli organ hamda sinov laboratoriyasi xodimlariga beriladi. Tanlab olish dalolatnomasi uni to‘ldirgan mutaxassis hamda Agentlik yoki uning hududiy tuzilmasi xodimi tomonidan imzolanadi.
 21. Tovarlarni testdan o‘tkazish uchun tegishli sinov laboratoriyalariga yetkazish nazorat xaridi yakunlanadigan kundan kechiktirmasdan amalga oshiriladi.
 22. Tovarlarni testdan o‘tkazish milliy akkreditatsiya tizimida akkreditatsiya qilingan davlat va nodavlat sinov laboratoriyalarida shartnoma asosida amalga oshirilishi mumkin.
 23. Tovar namunalarini testdan o‘tkazish ushbu tovarlarga nisbatan belgilangan texnik tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq, shartnomada ko‘rsatilgan muddatlarda amalga oshiriladi.
 24. Test natijalari bo‘yicha tovar sifati va xavfsizlik talablariga muvofiq bo‘lmagan holatlar aniqlanganda, qonunchilik hujjatlariga ko‘ra tegishli harakatlarni amalga oshirish uchun test natijalari Agentlik tomonidan vakolatli organlarga yuboriladi.
 25. Nazorat xaridi bilan bog‘liq ishlarni moliyalashtirish O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi huzuridagi budjetdan tashqari Raqobatni rivojlantirishga ko‘maklashish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.
 26. Tovarlarni testdan o‘tkazish uchun sinov laboratoriyalarini tanlash istisno tariqasida Agentlik tomonidan aniqlanadi.
 27. Nazorat xaridi maqsadli korporativ bank kartasi yordamida Agentlik yoki uning hududiy tuzilmalari tomonidan amalga oshiriladi. Shuningdek, nazorat xaridini o‘tkazish to‘g‘risidagi buyruqda Agentlik yoki uning hududiy tuzilmalarining moddiy javobgar xodimiga beriladigan pul miqdorini qayd etgan holda, naqd pul shaklida ham to‘lanishi mumkin.
 28. Maqsadli korporativ bank kartalari Agentlik hamda uning hududiy tuzilmalari uchun alohida ochiladi. Ushbu maqsadli korporativ bank kartalaridan faqatgina nazorat xaridini amalga oshirishda foydalaniladi.
 29. Agentlik hamda uning hududiy tuzilmalari mansabdor shaxslari korporativ bank kartalaridan maqsadli foydalanish uchun moddiy javobgar hisoblanadi.
 30. Nazorat xaridi natijalari, uni amalga oshirish davomida to‘plangan foto va videomateriallar Agentlik rasmiy veb-saytida hamda ommaviy axborot vositalarida joylashtirilishi mumkin. 
 31. Nazorat xaridini amalga oshirishda yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorlarning faoliyatida tekshiruvlar o‘tkazish qat’iyan taqiqlanadi.
 32. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 
 33. Ishlab chiqaruvchi (yoki ular iste’molchidan da’vo qabul qilishga vakolat berilgan shaxs) nazorat xaridi va tovarlarni testdan o‘tkazish natijalari ustidan belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish huquqiga ega.