«Rossiya Maduroni mamlakatni tashlab qochishdan qaytardi». Venesueladagi keyingi soatlarda bo‘lib o‘tgan voqealar

30 aprel kuni Venesuela muxolifati rahbari Xuan Guaydo Karakasdagi harbiy-havo kuchlariga tegishli bazada olingan videoni e'lon qildi. Videoda u o‘zini qurshab turgan harbiylar orasida turib, mamlakatdagi barcha harbiylarni o‘ziga qo‘shilishga va Nikolas Maduroning uzurpatsiyasiga chek qo‘yishga chorladi va ozodlik harakatining yakuniy bosqichi boshlanayotganini e'lon qildi.
Venesuela prezidenti Nikolas Maduro mamlakatda namoyishlarning yangi to‘lqini boshlanganiga qaramasdan, qaysarlik bilan xavfni inkor qilmoqda.
U o‘z telemurojaatida «o‘ng kuchlar, Kolumbiya oligarxiyasi va Amerika imperiyasi» tomonidan sahnalashtirilgan namoyishlar barbod bo‘lgani haqida gapirdi. Maduro muxolifatchilarning namoyishlarini davlat to‘ntarishiga urinish sifatida baholadi va Venesuela prokuraturasi tekshiruv ishlari boshlaganini ma'lum qildi. Venesuela prezidenti «oliy harbiy qo‘mondonlikning tinchlikni himoya qilishdagi jasurligi»ni e'tirof etib, harbiy rahbariyatga minnatdorchilik bildirdi.
Bu vaqtda esa muxolifat rahbari Xuan Guaydo namoyishlar davom etayotgani, ammo uning raqibi xorijiy elchixonaga yashiringani haqida gapirdi.
Guaydoning aytishicha, uning tarafdorlari «armiya ko‘magidan mahrum bo‘lgan» Maduro ustidan g‘alaba qozonilmagunicha ko‘chalarda qarshilik ko‘rsatishda davom etadi. O‘z navbatida namoyishlar arafasida Guaydo tomoniga o‘tgan harbiylar tomonidan uy qamog‘idan ozod qilingan boshqa bir muxolifat yetakchisi Leopoldo Lopes Ispaniya elchixonasidan qo‘nim topgan (Lopes va uning rafiqasi kelib chiqishiga ko‘ra ispanlar). Bundan tashqari, venesuelalik 25 nafar harbiy Braziliya elchixonasidan boshpana so‘ragan. Bu mamlakat prezidenti Jair Bolsonaru Maduro rejimiga qarshi hisoblanadi.
AQSh Davlat kotibi ma'lum qildiki, namoyishlar boshlangach, Maduro Venesueladan Kubaga qochib ketmoqchi bo‘lgan, ammo ruslar uni bundan qaytarishgan. Rossiya va Maduro buni inkor qilmoqda. «Keyingi kunlarda Maduroni ko‘rganlar bo‘lmadi. Uning uchun maxsus samolyot tayyorlangan, u ketishga tayyor bo‘lgan, ammo bizdagi ma'lumotlarga ko‘ra, ruslar unga qolishi kerakligini aytishgan», dedi Mayk Pompeo CNN efirida. Rossiya TIV rasmiy vakili Mariya Zaxarova esa bu ma'lumotni «axborot urushidagi feyk» deb atadi. Maduroning o‘zi ham o‘zini mamlakatdan qochib ketishdan qaytarishgani haqidagi ma'lumotni rad etdi.
Donald Tramp Kubani Venesuelaga harbiylarini jo‘natishda aybladi va orolga butunlay embargo qo‘llash bilan tahdid qildi. «Agar kubalik harbiylar va ayirmachilar o‘limga olib boruvchi va Venesuela konstitutsiyasini yo‘q qilishga qaratilgan harbiy hamda boshqa turdagi operatsiyalarini zudlik bilan to‘xtatmasa, orolga to‘liq embargo va og‘ir sanksiyalar qo‘llanadi», dedi AQSh prezidenti tvitterida. Kuba rahbari Migel Dias-Kanel Trampning tahdidona so‘zlarini qoraladi va Venesuelada kubalik harbiylar yo‘qligini ma'lum qildi.
Amerika aviakompaniyalari samolyotlariga Venesuela hududini 48 soat ichida tark etish buyurildi. Bu haqda Reuters agentligi AQSh Fuqarolik aviatsiyasi boshqarmasi ma'lumotiga asoslangan holda xabar tarqatgan. Shuningdek, AQSh aviakompaniyalari samolyotlariga Venesuela hududida pastlab uchish (8 ming metrdan past uchish) taqiqlangan. Bu taqiq Venesueladagi «siyosiy beqarorlik va taranglik kuchayishi» munosabati bilan qabul qilingan farmoyishga ko‘ra kuchga kiradi.
Maduro Venesuela razvedka xizmatining yangi rahbarini tayinladi. Avvalgi rahbar muxolifat safiga o‘tgan. Venesuela prezidenti telemurojaatida ma'lum qildiki, Bolivar milliy razvedka xizmatiga (SEBIN) Gustavo Gonsales Lopes rahbar etib tayinlangan. Lopes 2018 yilning kuzigacha ham shu lavozimda ishlagandi. Maduro 2018 yil kuzidan buyon muassasani boshqarib kelgan Manuel Figeraning iste'fosiga izoh bermadi, ammo Maduro tomonida qolgan deputatlardan biri Xerardo Markesning ma'lumot berishicha, Figera muxolifat safiga qo‘shilgan va harbiy isyon tashkilotchilaridan biriga aylangan. Hozir u qayerdaligi ma'lum emas.
Venesueladagi norozilik aksiyalari 30 aprel kuni yana tiklandi. Bir kun davomida to‘qnashuvlar oqibatida 70dan ortiq kishi jarohatlangan. Xuan Guaydo 30 aprel kungi videomurojaatida o‘zini armiya ham qo‘llab-quvvatlayotganini aytib, Maduro rejimini ag‘darishga qaratilgan «Ozodlik» amaliyotining so‘nggi bosqichi boshlanayotganini e'lon qildi. Shundan so‘ng, Karakasda namoyishlar alangalanib, namoyishchilar va ularga qo‘shilgan harbiylar hamda Maduro tarafdorlari o‘rtasida to‘qnashuvlar boshlandi.
Internetda tarqalgan videolardan birida Guaydo tarafiga o‘tgan harbiylar Maduroga sodiq qolgan harbiylarni to‘xtatishgani tasvirlangan.
Current situation in Venezuela: soldiers vs soldiers pic.twitter.com/gUGn6XFTUj
Yana bir videoda esa Milliy gvardiya avtomobillaridan biri namoyishchilar ustidan bosib o‘tganini ko‘rish mumkin.
Breaking: A military vehicle runs over pro-Guaido protesters in Caracas, Venezuela. pic.twitter.com/BxaUymaSuY
Oxirgi ma'lumotlarga ko‘ra, to‘qnashuvlar oqibatida 70dan ortiq kishi jarohatlanib, 80dan ortiq kishi qo‘lga olingan. Maduroning aytishicha, to‘qnashuvlar vaqtida hukumat tomonida qolgan harbiylardan 5 nafari jarohatlangan. Keng ko‘lamli namoyishlardan keyin hukumat ijtimoiy tarmoqlarga kirishni to‘sib qo‘ydi: shuningdek BBC va CNN kanallari efirlardan yo‘qolgan.