O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida

Keyingi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning huquqiy asoslarini mustahkamlash maqsadida ko‘plab qonunchilik hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishga to‘g‘ri kelmoqda.
 Qonunchilikka o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlarning shakli hamda ularni rasmiylashtirish tartibi aholiga ularni sodda tilda tushuntirish imkoniyatini bermayapti. 
 Shu bilan birga, qonun loyihasi umumxalq ovoziga qo‘yilganda ovoz berish byulletenini to‘ldirishning amaldagi tartibi fuqarolarning o‘z xohish-irodasini to‘laqonli ifoda etishi uchun muayyan murakkabliklar tug‘dirmoqda.
 Shu munosabat bilan normativ-huquqiy hujjatlarga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek ularni o‘z kuchini yo‘qotgan deb topishni nazarda tutuvchi loyihalarda muqaddimaning mavjud bo‘lishi belgilanmoqda.
 Bundan tashqari, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunida qonun loyihalarining nomi va muqaddimasini muhokama qilish hamda ularga ovoz berish tartibi ochib berilmoqda.
 Shuningdek, umumxalq ovozi jarayonida fuqarolarga yanada qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida byulletenga muayyan belgilardan birini qo‘yish yo‘li bilan ovoz berish tartibi joriy etilmoqda. 
 Ushbu Qonun normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish zaruriyatini, sabablarini va maqsadlarini hamda ularning mohiyatini aholiga sodda va tushunarli tilda yetkazishga, shuningdek umumxalq ovozi jarayonida fuqarolarning o‘z xohish-irodasini to‘laqonli bildirishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga xizmat qiladi.
 1-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1991-yil 18-noyabrda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risida”gi 417-XII-sonli Qonuniga (O‘zbekiston Respublikasining 2001-yil 30-avgustda qabul qilingan 265-II-sonli Qonuni tahririda) (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 9-10, 176-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; 2019-yil, № 9, 588-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 3, 216-modda) quyidagi o‘zgartishlar kiritilsin:
 1) 29-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Referendumda ovoz berish byulletenida referendumga qo‘yilayotgan masalaning matni aniq aks ettiriladi va ovoz beruvchi xohish-irodasining variantlari “ha” yoki “yo‘q” yoxud “rozi” yoki “qarshi” deb ko‘rsatiladi”;
 2) 31-modda ikkinchi qismining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Ovoz berish binosida yoki bevosita uning oldida uchastka komissiyasi stend jihozlaydi, unga ovoz berish byulletenining namunasi va uni to‘ldirish tartibi joylashtiriladi, agar referendumga qonun loyihasi qo‘yilgan bo‘lsa, stendga shu loyihaning matni ham joylashtiriladi”;
 3) 35-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Fuqarolar ovoz berish byulletenida referendumga qo‘yilayotgan masala bo‘yicha o‘zi ovoz berayotgan variant ro‘parasida, o‘ng tomonda joylashgan bo‘sh kvadratga “+” yoki “” yoxud “x” belgisini qo‘yadi”.
 2-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2003-yil 29-avgustda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti to‘g‘risida”gi 522-II-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 9-10, 136-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 163-modda, № 7, 326-modda; 2008-yil, № 12, 637-modda; 2009-yil, № 4, 136-modda; 2011-yil, № 4, 101-modda; 2013-yil, № 4, 95-modda; 2014-yil, № 4, 86-modda, № 5, 130-modda; 2015-yil, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 3, 157-modda, № 5, 261, 265-moddalar, № 8, 468-modda, № 9, 588-modda, № 12, 884-modda; 2020-yil, № 8, 488-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda) 15-moddasining o‘n ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Qonun loyihasini Qonunchilik palatasi tomonidan ikkinchi o‘qishda ko‘rib chiqish chog‘ida muhokama uning nomi, muqaddimasi (agar mavjud bo‘lsa), har bir moddasi bo‘yicha alohida-alohida o‘tkaziladi. Bunda mas’ul qo‘mita tomonidan ma’qullangan fikrlar va takliflar ham, ma’qullanmagan fikrlar va takliflar ham muhokama qilinadi. Qonun loyihasi bo‘yicha, qoida tariqasida, uning nomiga, muqaddimasiga (agar mavjud bo‘lsa), har bir moddasiga alohida-alohida ovoz beriladi. Qonunchilik palatasining qaroriga ko‘ra qonun loyihasi bo‘yicha ovoz berish boblar yoki bo‘limlar bo‘yicha, shuningdek bir necha moddalar bo‘yicha bir vaqtning o‘zida o‘tkazilishi mumkin”.
 3-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2006-yil 11-oktabrda qabul qilingan “Qonunlar loyihalarini tayyorlash va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish tartibi to‘g‘risida”gi O‘RQ-60-sonli Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 537-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4-moddalar; 2019-yil, № 5, 261-modda; 2020-yil, № 8, 488-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda) 19-moddasiga quyidagi o‘zgartishlar va qo‘shimcha kiritilsin:
 1) ikkinchi qism quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Qonun loyihasi uning qabul qilinishi zaruriyati, sabablari va maqsadlariga oid tushuntirishni qamrab olgan, shuningdek uning mohiyatini va ahamiyatini ochib beradigan muqaddimaga ega bo‘lishi mumkin”;
 2) quyidagi mazmundagi uchinchi va to‘rtinchi qismlar bilan to‘ldirilsin:
 “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy qonunlariga hamda qonunlariga o‘zgartishlar, qo‘shimchalar va tuzatishlar kiritish to‘g‘risidagi qonun loyihalari, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi qonunlarini yoki ularning ayrim normalarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb topish to‘g‘risidagi qonun loyihalari, qoida tariqasida, ularning qabul qilinishi zaruriyati, sabablari va maqsadlariga oid tushuntirishni qamrab olgan, shuningdek ularning mohiyatini va ahamiyatini ochib beruvchi muqaddimaga ega bo‘ladi. 
 Huquqiy normalar muqaddimaga kiritilmaydi”;
 3) uchinchi — yettinchi qismlar tegishincha beshinchi — to‘qqizinchi qismlar deb hisoblansin.
 4-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 20-aprelda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi O‘RQ-682-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shuningdek ularga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning yagona uslubiyotiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 4, 288-modda; 2022-yil, № 3, 213-modda, № 8, 788-modda) quyidagi qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritilsin:
 1) quyidagi mazmundagi 591 va 592-bandlar bilan to‘ldirilsin:
 “591. Qonunosti hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishni, shuningdek ularni o‘z kuchini yo‘qotgan deb topishni nazarda tutuvchi qonunosti hujjati loyihasining nomida mazkur loyiha bilan kiritilayotgan asosiy o‘zgartish va qo‘shimchalarning mohiyati ko‘rsatilishi kerak. 
 592. Normativ-huquqiy hujjatlarga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishni, shuningdek ularni o‘z kuchini yo‘qotgan deb topishni nazarda tutuvchi loyiha, qoida tariqasida, uni qabul qilish zaruriyati, sabablari va maqsadlariga oid tushuntirishni qamrab olgan, shuningdek normativ-huquqiy hujjatning mohiyatini va ahamiyatini ochib beradigan muqaddimaga ega bo‘ladi. Zarur bo‘lgan taqdirda, qonunosti hujjati loyihasining muqaddimasida u qaysi qonunchilik hujjatlarini ijro etish uchun yoki qaysi qonunchilik hujjatlariga asosan qabul qilinayotgan bo‘lsa, o‘sha qonunchilik hujjatlari ko‘rsatiladi”;
 2) 68-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: 
 “68. Agar qonunosti hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek ularni o‘z kuchini yo‘qotgan deb topish to‘g‘risidagi normalarni o‘z ichiga olgan loyihada ushbu normalar ikki yoki undan ortiq bandni tashkil etsa va katta hajmga ega bo‘lsa, ular loyihaga ilova (ilovalar) tarzida tayyorlanadi.
 Bu holda, qonunosti hujjati loyihasining ilovani tasdiqlash nazarda tutilayotgan tarkibiy birligida kiritilayotgan o‘zgartish va qo‘shimchalarning, shuningdek o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilayotgan normalarning mohiyati qisqacha bayon etiladi;
 3) 76-bandning ikkinchi xatboshisidagi “bundan qonun loyihalari mustasno” degan so‘zlar chiqarib tashlansin.
 5-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
 hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
 davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin;
 ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.
 6-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.