Oltiariqlik fermerning g‘allazorni payhon qilgan qo‘ylari taqdiri qanday yakun topdi?

“Adolat” gazetasida, so‘ng unga asoslanib internet saytlari, ijtimoiy tarmoqlarda oltiariqlik Hasanboy Yunusovning g‘allazorni payhon qilgan qo‘ylari “taqdiri” haqida shov-shuvli xabarlar tarqatildi. “Daryo” muxbiri Muhammadjon Obidov masalani o‘rgandi.

Voqea guvohlarining aytishicha, aslida fermer Qurbonali Otajonovga qarashli 10 gektar g‘alla maydonida ikki yuzdan ziyod qo‘y kiritib yuborilgan. Bundan xabar topgan tuman IIB xodimlari ularning 65 tasini ushlab keta olgan. Keyinchalik ma’muriy sudda bu masala ko‘rilib qo‘y egalariga jarima belgilangan.
Hasanboy Yunusov jarimani to‘lasa-da haligacha qo‘ylarini qaytarib ololmayotganini tasdiqladi. Huquqni himoya qiluvchi idoraga yaqin “Daryo” manbasi sud qaroriga tomonlardan biri shikoyat yozgan bo‘lishi va dastlabki qaror keyingi instansiyada qayta ko‘rilib qonuniy kuchga kirguncha qo‘ylar egasiga qaytarib berilmayotgan bo‘lishi mumkinligini aytdi. Lekin jabrlanuvchi fermer Qurbonali Otajonov sud qarorida belgilangan jarima aslida yetkazilgan zarardan bir necha marta kam bo‘lsa-da shikoyat qilmaganini bildirdi.
10 gektar yangi sug‘orilgan g‘alla maydonining katta qismi payhon bo‘ldi, bu endi nish urib chiqqan don urug‘i o‘sishdan to‘xtadi degani. Bu maydondan olinadigan hosildorlik keskin kamayib ketadi. Demak, yerni haydash, kultivatsiya qilish, baronalash, mahalliy o‘g‘itlash, urug‘lik sepish, agat olish, mineral o‘g‘itlash, bir necha bor sug‘orish xarajatlari qoplanmay qoladi. Shu maydon hosildorligi yilni zarar bilan yakunlashi ehtimoli bor. Matbuot, internet va ijtimoiy tarmoqlarda g‘allazorni payhon qilgan qo‘ylar “taqdiri”ga katta etibor qaratilyapti-yu, payhon bo‘lgan g‘allazor, zarar ko‘rayotgan, huquqbuzarlikdan aziyat chekayotgan fermerlar manfaati chetlab o‘tilib masalaga bir yoqlama yondoshilmoqda. Xolbuki, Markaziy Farg‘ona cho‘llari hududidagi ekin maydonlarimizni birinchi marta payhon qilayotganlari yo‘q. Biz ish haqi to‘lab nazoratchi-qorovul qo‘yishga majbur bo‘ldik. Lekin 10 gektar maydonni bir kishi qo‘riqlay olmayapti. Jurnalistlar g‘allani payhon qilish gunoh ekanligi haqida yozib mol-qo‘y egalarini insofga chaqirsa bo‘lmaydimi?
Qurbonali Otajonov, “Shoximardon” fermer xo‘jaligi rahbari
“Daryo” muxbiri suhbatlashgan Oltiariq tumanidagi ko‘plab fermerlar bu fikrni tasdiqladi va shu yilning o‘zida g‘alla payhoni bilan bog‘liq beshta holatni gapirib berdi. Yaqindagina “Oqbo‘yra” QFY hududidagi “Baraka xolis” fermer xo‘jaligi g‘allazorlarini payxon qilgan chorva egasiga ma’muriy sud 2 800 000 so‘m jarima solgan. Payhongarchilikdan zada bo‘lgan fermerlar K.Soliyev, A.Sattorov tuman hokimiga g‘allazorlarni tunda qo‘riqlashda amaliy yordam ko‘rsatish haqida ariza bilan murojaat qilgan. Fermer Qurbonali Otajonov ham 2017-yil dekabr oyida tuman hokimiga shu haqda ariza bilan murojaat qilgan ekan.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qishloq xo‘jaligi ekinzorlarining payhon qilinishiga qarshi kurashishni kuchaytirish chora tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorida shunday deyilgan:
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi va viloyatlar hokimliklari:
- chorva mollarini ekin maydonlari chetlarida o‘tlatilishini qat’iyan taqiqlasinlar;
- ekinzorlarning payhon va nobud qilinishi holatlari aniqlangan taqdirda chorva mollari, avtotransport, qishloq xo‘jaligi texnikasi yoki ekinzorlarni payhon va nobud qilishning boshqa vositalari egalarini aniqlash yuzasidan tezkor chora-tadbirlar ko‘rsinlar hamda ularga nisbatan qonun hujjatlarida nazarda tutilgan jinoiy javobgarlikkacha bo‘lgan javobgarlik choralarini ko‘rish uchun materiallarni tegishli organlarga taqdim etsinlar.
- Joylarda qishloq xo‘jaligi ekinzorlarining payhon qilinishiga qarshi kurashish bo‘yicha ishlarni tashkil etish yuzasidan shaxsiy javobgarlik Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar hokimlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi ichki ishlar vaziri, ichki ishlar viloyatlar boshqarmalari va tumanlar bo‘limlari boshliqlari, shuningdek tegishli tumanlar hokimlari zimmasiga yuklansin.
Ma’lum bo‘lishicha, Hasanboy Yunusovga tegishli qo‘ylarning barchasi sog‘-omon, ularga maxsus ajratilgan qo‘yboqarlar kecha-kunduz qaramoqda, hatto ularning bir nechtasi qo‘zilagan.