DARYo TRANSPORTINI TEXNIK IShLATISh

1. Mazkur Daryo transportini texnik ishlatish qoidalari O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 25-fevraldagi 106-son qarori bilan tasdiqlangan Ichki suv transporti ustaviga (keyingi o‘rinlarda — Ustav) muvofiq ishlab chiqildi va mulkiy shaklidan qat’iy nazar suzish vositasiga ega bo‘lgan barcha vazirlik, idoralar va korxonalarning daryo transporti xodimlari tomonidan bajarilishi majburiydir. 
 2. Mazkur Daryo transportini texnik ishlatish qoidalari texnik vositalarni qurgan zavod tomonidan ularni texnik ishlatish bo‘yicha o‘rnatilgan qoidalar, yo‘riqnomalar va qo‘llanmalarning barcha talablariga qat’iy rioya etilishini ko‘zda tutadi. 
 Vazirlik va idoralarda suzish vositalarini texnik ishlatish bilan bog‘liq ishlab chiqiladigan maxsus qoidalar, yo‘riqnomalar qo‘llanma va ko‘rsatmalar mazkur Qoidalarga qat’iy muvofiq bo‘lishi va ushbu sohada malakani oshirishga tayanishi lozim.
 3. Suv yo‘llari, gidrotexnik inshootlar, flot, kema ta’mirlovchi va sanoat korxonalari, portlar va pristanlar, aloqa va elektroradionavigatsiya vositalari va daryo transportining boshqa texnik vositalari o‘zlarining muhim texnik-iqtisodiy va texnik ishlatish xarakteristikalari bilan bir-biriga muvofiq bo‘lishi va tashish rejalarining bir maromda bajarilishini, flotdan oqilona foydalanishni, kemalarning xavfsiz harakatlanishini va transport xarajatlarini keskin qisqartirishni ta’minlashi shart.
 4. Harakatda bo‘lgan daryo transportining barcha texnik vositalarini texnik ishlatish davrida mazkur Qoidalar talablarining bajarilishi shart. Qoidalarning talablari yangi loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va qayta jihozlanayotgan daryo transporti vositalariga tatbiq etiladi.
 5. Texnik vositalar me’yoriy hujjatlar talablariga muvofiq texnik ishlatish hujjatlari bilan ta’minlanmagan bo‘lsa, ularni ishlatish taqiqlanadi.
 Amaldagi qoidalarda belgilangan ta’mirlash hujjatlari bilan ta’minlanmagan texnik vositalarni ta’mirga qo‘yish ham taqiqlanadi.
 6. Daryo transportining texnik vositalarini foydalanishga tushirish ular qurib yoki ta’mirlab bo‘lgandan so‘ng belgilangan tartibda tuzilgan komissiya tomonidan amalga oshirilishi shart.
 7. Daryo transportining texnik vositalaridan foydalanish davrida tegishli idoraviy, tarmoq va tarmoqlararo hujjatlarda qayd etilgan texnika xavfsizligi va ishlab chiqarish sanitariyasi bo‘yicha qoidalar, me’yorlar, yo‘riqnoma va ko‘rsatmalarga qat’iy rioya etilishi shart. 
 8. Daryo transportining har bir bo‘linmalarida daryo transportini texnik ishlatishning ilg‘or tajribalari ushbu bo‘linma yo‘nalishi bo‘yicha o‘rganilishi, umumlashtirilishi va ommalashtirilishi shart.
 9. Qoidalar O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi boshlig‘i tomonidan mazkur Qoidalar qanday tartibda qabul qilingan bo‘lsa shu tartibda o‘zgartirilishi mumkin.
 10. Mazkur qoidalarning buzilganligi uchun aybdorlar qoidabuzarlik darajasi va xarakteri va uning oqibatlariga qarab O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar. Qoidalarni bilmaslik aybdorlarni javobgarlikdan ozod etmaydi. 
 11. Mazkur Daryo transportini texnik ishlatish qoidalari har bir kemada, zemsnaryadda, shlyuzda, daryo transportini texnik ishlatish bilan band bo‘lgan barcha korxona va bo‘linmalarda bo‘lishi shart.
 12. Daryo transportining asosiy vazifalari yuk va yo‘lovchilarni tashish davrida:
 a) kemalarni va ularda bo‘lgan odamlarning xavfsiz suzishini, tashilayotgan yuklarning, kema yuradigan yo‘llarning va inshootlarning saqlanishini ta’minlash:
 b) yuk va yo‘lovchilarni tashish muddatlariga rioya qilish, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, tashishlar, yuklash-tushirish va boshqa ishlarning tannarxini pasaytirish, 
 v) daryo transporti texnik vositalari ishining samaradorligini oshirish yo‘li bilan eng kam mehnat, material va pul mablag‘lari sarflanishiga erishish.
 13. Daryo transportining har bir xodimi o‘z xizmat vazifasi va javobgarligi doirasida kemalarning va ulardagi odamlarning to‘liq xavfsizligiga javob beradi. Daryo transporti xodimi quyidagilarni bilishi va qat’iy bajarishi shart:
 a) O‘zbekiston Respublikasining ichki suv transporti Ustavi;
 v) O‘zbekiston Respublikasi kema yuradigan ichki yo‘llarida suzish qoidalari (ro‘yxat raqami 769, 1999-yil 9-iyul) (keyingi o‘rinlarda — Suzish qoidalari) va mahalliy suzish qoidalari; 
 g) lavozim yo‘riqnomalari;
 d) O‘zbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlari;
 e) qoidalar, yo‘riqnomalar va texnik ishlatish bo‘yicha boshqa qo‘llanmalar;
 j) texnika xavfsizligi va mehnat sanitariyasi bo‘yicha qoidalar, me’yorlar, talablar, yo‘riqnomalar va ko‘rsatmalar;
 z) O‘zbekiston Respublikasi Kemachilik registrining qoidalari va me’yoriy hujjatlari.
 Ko‘rsatilgan qoidalar va yo‘riqnomalarning har bir lavozim uchun bilish hajmi, ishga qabul qilish davrida va navbatdagi sinovlar tartibi suzish vositalariga ega bo‘lgan vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi. 
 14. Ish kunidan to‘liq foydalanish uchun yoki qo‘shimcha kasbni egallagan daryo transporti xodimlariga qo‘shimcha vazifalarning bajarilishini yuklash ular tomonidan tegishli qoidalar va yo‘riqnomalar bo‘yicha bilimlarini tekshirishdan o‘tkazgandan so‘ng bunday ishga qo‘yishga ruxsat berilishi shart.
 15. Xizmat vazifasini bajarish davrida formali kiyim va tanish belgilari o‘rnatilgan xodimlar formali kiyimda bo‘lishlari shart (maxsus ishlab chiqarish kiyimida bajariladigan ishlardan tashqari).
 Daryo transporti xodimlari o‘z xizmat vazifalarini bajarish davrida ozoda kiyingan bo‘lishi va o‘z ish joylarini toza va tartibli saqlashlari shart.
 16. Daryo transporti xodimlari milliy boyliklarni va daryo transporti mulkini va yuklarni avaylashlari shart.
 17. Ichki suzish kemalarida boshqaruv tarkibiga — kapitan, uning yordamchilari, shturman, mexanik, elektromexanik va ularning yordamchilari, refrijerator qurilmasi mexanigi, radiooperator, radist, shkiper lavozimlarini egallashga belgilangan tartibda berilgan, bu lavozimlarda ishlash huquqini beruvchi diplomga ega bo‘lgan shaxslarga ruxsat beriladi.
 18. Kemachilik xavfsizligini ta’minlovchi Suzish qoidalari, Texnik ishlatish qoidalari, yong‘in xavfsizligining bajarilishi uchun boshqaruv tarkibining shaxsiy mas’uliyatini oshirish va flotda intizomni mustahkamlash maqsadida diplomlarga (guvohnomalarga) nazorat talonlari berilishi shart. Boshqaruv tarkibidan nazorat talonlarini olish va olingan talonlarni tiklash kema egalarining amaldagi yo‘riqnomalariga muvofiq amalga oshirilishi shart.
 19. Boshqaruv tarkibi a’zolari texnika xavfsizligi bo‘yicha bilimlarini tekshirishdan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomaga ega bo‘lishlari, oddiy tarkib (elektrik, matros, chambarakchi va boshqalar, hamda qo‘shimcha kasb egallab turgan xodimlar) ushbu lavozimni egallash uchun diplom yoki guvohnoma, hamda shaxsiy varaqasida ish joyida texnika xavfsizligi va yong‘in xavfsizligi bo‘yicha yo‘riqnomadan o‘tgandan so‘ng ruxsat berilganligi to‘g‘risida qayd etilgan bo‘lishi shart.
 20. Daryo transportiga ishga kiruvchi shaxslar, ushbu ishni bajarish uchun yaroqli ekanligini aniqlash uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tishga jalb etilishi shart. Keyinchalik bu xodimlarning tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish davriyligi vazirlik va idoralar tomonidan belgilangan tartibda amalga oshirilishi shart. 
 Suzuvchi tarkib xodim har yillik tibbiy ko‘rikka jalb etiladi va natijalari ularning tibbiy kartochkalariga kiritilishi shart. Navigatsiya davrida ekipaj a’zolarining sanitar pasportlari kema kapitanida saqlanishi shart.
 21. Daryo transporti xodimlari o‘zlari mustaqil va tegishli o‘quv kurslari, o‘quv kombinatlari hamda o‘rta va oliy ta’lim muassasalarida o‘z mutaxassisliklari bo‘yicha nazariy va amaliy bilimlarini oshirib borishlari shart.
 22. O‘zbekiston Respublikasidagi barcha kema egalari mulkchilik shaklidan qat’iy nazar o‘zlarining bo‘linmalari xodimlari tomonidan mazkur Qoidalar talablarining o‘rganilishiga va bajarilishiga ko‘maklashishi shart va bu uchun O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar hisoblanadi.
 23. Flotning boshqaruv va oddiy tarkibi, daryo transportini texnik ishlatish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan daryo floti korxonalari va tashkilotlarining rahbar va muhandis-texnik xodimlari hamda ishchilari Qoidalarning bevosita o‘zlarining ishlariga tegishli bo‘lgan bandlarini bilishlari va so‘zsiz bajarishlari, hamda mazkur Qoidalarning umumiy mazmunini bilishlari shart. 
 24. Qoidalarning 23-bandida ko‘rsatilganlarni buzgan yoki bajarmagan shaxslar O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
 25. Barcha ichki suv yo‘llari va ularda joylashgan inshootlar (shlyuzlar, dambalar, ko‘priklar, kechuvlar, kema ko‘targichlar, qirg‘oqlar, suv olish va chiqarib tashlash inshootlari, avariya-ta’mirlash to‘siqlari, havo va suv osti o‘tish joylari) kemalarning xavfsiz harakatlanishi va inshootlarga xizmat ko‘rsatishning xavfsiz sharoitlarini ta’minlashi shart.
 26. Ichki suv yo‘llari va yo‘l inshootlarini kemachilik holatda saqlash suv yo‘llari texnika uchastkalari va suv inshootlari egalari tomonidan ta’minlanishi shart.
 Kemachilik uchun ochiq bo‘lgan ichki suv yo‘llarining ro‘yxati va ulardan foydalanish tartibi Ustavda o‘rnatilgan tartib bilan belgilanadi.
 27. Suv yo‘llari texnika uchastkalari va suv inshootlari egalari tomonidan xizmat ko‘rsatiladigan suv yo‘llarining chegaralari tarkibida suv yo‘llari bo‘lgan idora rahbari tomonidan, prorablik va jihozlovchi uchastkalarning chegaralari esa suv yo‘llari texnika uchastkasi tomonidan tasdiqlanadi.
 28. Ichki suv yo‘llarining (daryo, kanal, suv ombori, ko‘l) har bir uchastkasi bo‘yicha suv yo‘llari texnika uchastkasi tomonidan quyidagilar:
 a) lotsman kartasi yoki lotsiya tavsifi ko‘rsatilgan suv yo‘li chizmasi (karta betida — chizmasida) ushbu havzada (uchastkada) suzish xususiyatlari va uning gidrologik xarakterlari tavsiflangan, suzish uchun lotsiya yoki qo‘llanma;
 b) o‘rnashgan joylari ko‘rsatilgan holda qirg‘oqbo‘yi aholi punktlari, portlar-pristanlar, sayoz joylar, orollar, saqlanish joylari ro‘yxatini o‘z ichiga olgan yo‘nalish chizmasi (shartli boshlanish yo‘lidan kilometrda);
 v) kema yurish yo‘llari va suv hududlari, suv omborlari va ko‘llarda shamolning yo‘nalishiga qarab to‘lqinlanish atlasi.
 29. Har bir o‘ziyurar kemada ushbu kema suzadigan chegara uchun lotsman kartasi, kema yuradigan yo‘l chizmasi yoki lotsiyasi, qo‘llanma, yo‘nalish chizmalari va suv yo‘llarining to‘lqinlanish uchastkalari atlaslari bo‘lishi shart. Ko‘rsatilgan navigatsiya qo‘llanmalari bilan kemalar kema egalari tomonidan kemani xavfsiz yuritish xizmati va shturman ta’minoti yoki qo‘llanma materiallari ishlab chiquvchi boshqa organlar orqali ta’minlanadi. 
 30. Suv yo‘llari va kemachilik jihozlari holatlarining navigatsiya davomida o‘zgarib turishi suv yo‘llari texnika uchastkalari tomonidan ishlab chiqiladigan xabarnomalar, yo‘l varaqalari yordamida kema boshqaruvchilariga yetkazilishi shart. Kema boshqaruvchilari bu materiallar bo‘yicha lotsman kartalari, kema yuradigan yo‘llarning chizmalari, yo‘nalish chizmalari va qo‘llanmalarga tuzatishlar kiritishi shart.
 31. Ko‘llar va suv omborlarida suzuvchi kemalar va tarkiblar harakat nozimlari yoki maxsus xizmatlar orqali uzoq muddatli va qatnov davridagi ob-havo va to‘lqinlanish ma’lumoti, hamda shtorm to‘g‘risidagi ogohlantirishlarni olishlari shart.
 32. Gidrouzellar va shlyuzlar tizimlari kopmleksida suv rejimini tartibga keltirish (toshqin suvlarni o‘tkazib yuborish, quyi byefda suvni o‘tkazib yuborish navigatsiya va navigatsiyalar oralig‘ida gidrouzellar byefida suv sathining rejimi) O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi tomonidan amalga oshirilishi lozim.
 33. Asosiy suv yo‘llarida suv osti va suv ustidan o‘tkaziladigan elektr o‘tkazgich va aloqa liniyalari, quvurlar, shlyuzlar, kanallar va ko‘priklarni qurish loyihalari va ularning gabarit o‘lchamlari, daryo o‘zani yoki suv yo‘llaridagi daryo bo‘ylarida hamda yo‘llardagi ko‘priklarda, asosiy yo‘llardan tashqari, suv qabul qilish va chiqarib tashlash inshootlari, prichal, parom, sport bazalari va boshqa inshootlar, qurilish materiallari ishlab chiqarish konlarini barpo etish loyiha korxonalari tomonidan suv yo‘llari texnika uchastkalari, kemachilik inspeksiyalari va O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi va kema egalari bilan kelishilishi shart. 
 34. Ichki suv yo‘llarida kemachilik sharoitlari va ularda kemachilik jihozlarining saqlanish sifatini tekshirish har yili kamida 2-marta (navigatsiya boshlanishida va kuzda) suv yo‘llari texnika uchastkalari, kemachilik inspeksiyalari vakillaridan iborat bo‘lgan komissiya tomonidan yo‘llar maxsus inspektorlik ko‘rigidan o‘tkaziladi. Tekshirish natijalari bo‘yicha qabul qilingan qarorlar suzish vositalariga ega bo‘lgan vazirlik va idoralarga va O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligiga yetkaziladi. 
 35. Kemachilik rivojlangan yo‘llarda suv yo‘llari texnika uchastkalari tomonidan kema yuradigan yo‘l gabaritlari kafolatlanadi (chuqurligi, eni va o‘qidan burilish radiusi). Kema qatnaydigan suv yo‘llarining kafolatlangan gabaritlarining eng kam chuqurligi va eni bo‘yicha differensiatsiyalangani kabi suvning haqiqiy sathiga qarab belgilanishi shart. 
 Gabaritlari kafolatlangan suv yo‘llarining ro‘yxati, ko‘rsatilgan gabaritlarning saqlanishi lozim bo‘lgan kema yuradigan suv yo‘llarining kafolatlangan gabaritlari eng kam o‘lchami va kemachilik sathi o‘z tarkibida suzish vositalari mavjud bo‘lgan vazirlik va idoralar tomonidan O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi bilan kelishilib tasdiqlanadi. 
 36. Ichki suv yo‘llarida suzuvchi kemalar va kemalar tarkibi “Suzish qoidalariga” muvofiq kema yuradigan suv yo‘llari gabaritlariga mos bo‘lgan botish va o‘lchamlarga, kema tubining tagida va eni bo‘yicha suv zaxirasi, hamda cheklangan uzunlikka va enga ega bo‘lishi shart. 
 37. Ko‘priklar tagidagi kema o‘tadigan oraliqlardagi tayanchlar yoki ustunlarning eni bo‘yicha belgilanadigan ichki qirralari oralig‘idagi masofalar kemachilikdagi eng kam sath (suv osti konstruksiyalarini hisobga olgan holda) va balandligi bo‘yicha kemachilik uchun hisoblanadigan (kema yuradigan daryolarda ko‘prik gabaritlarini loyihalashtirish va ko‘priklarning o‘rnatilishiga asosiy talablar bo‘yicha) kema yuradigan suv sathi, ajratiladigan ko‘priklarning ko‘prik osti va kema yuradigan daryolardan o‘tkaziladigan quvur o‘tkazgichlarning gabaritlari loyihalovchi korxona tomonidan ko‘prik osti gabaritlarini loyihalashtirishning amaldagi me’yorlariga muvofiq belgilanishi va suv yo‘llari texnika uchastkalari tomonidan suzuvchi vositalarga ega bo‘lgan vazirliklar va idoralar, O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi va kemachilik inspeksiyalari bilan kelishilgan holda tasdiqlanishi shart (pastki qirrasi egri chiziqli ko‘rinishda bo‘lgan ko‘priklar uchun gabaritlar egri chiziqli qirraning pastki nuqtasidan belgilanadi). 
 38. Havodan o‘tgan elektr uzatgich va aloqa liniyalari ilgaklarining balandligi, suv osti kabeli va quvurlar yotqizilishining chuqurligi loyiha korxonalari tomonidan suv yo‘llari texnika uchastkalari bilan kelishilgan holda belgilanadi.
 39. Yo‘l ishlari (er kovlash, to‘g‘rilash,o‘zan tozalash, zararsizlantirish va qidiruv) hamda kemachilik jihozlarini saqlash bo‘yicha ishlar amaldagi qoidalar va texnik yo‘riqnomalarga muvofiq bajarilishi shart.
 40. Kemachilik gidrotexnik inshootlarining barchasi navigatsiya davrida yaroqli holda bo‘lishi va amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq kemachilik xavfsizligini ta’minlashi shart.
 41. Sun’iy suv yo‘llari (kanallar) bo‘ylab kemalarning mahalliy organlar o‘rnatgan tezlikdan ortiq harakatlanishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 42. Kanallarni qurish davrida kema yuradigan yo‘llarining to‘g‘ri va egri chiziqli uchastkalarini bir-biriga tutashtirish kema yuradigan kanallarni loyihalashtirish bo‘yicha ko‘rsatmalariga muvofiq amalga oshirilishi shart.
 43. Kanallardagi shlyuzlar, to‘g‘onlar, nasos stansiyalari, to‘suvchi darvozalar, paromli kechuvlar, suv chiqaruvchi va suv tashlovchi inshootlari soz ishlaydigan aloqalar bilan ta’minlangan bo‘lishlari shart, shuningdek ularning suv yo‘llari texnika uchastkalari suv inshootlari va gidrouzellar, harakat nozimlari va kemalar bilan aloqalari ta’minlangan bo‘lishi shart.
 44. Bahorda gidrotexnik inshootlarini foydalanishga topshirish va kuzda, navigatsiya davri tugashi munosabati bilan foydalanishdan chiqarish tartibi va muddati suv yo‘llari texnika uchastkalari tomonidan kema egalari bilan, kompleks mo‘ljallangan suv inshootlari esa zarurat bo‘lganda — boshqa manfaatdor idoralar va tashkilotlar bilan kelishgan holda oldindan belgilanishi shart.
 45. Bir nechta suv yo‘llari texnika uchastkalarining uchastkalari rejimiga ta’sir ko‘rsatadigan inshootlar orqali suvni qo‘yib yuborish tartibi inshoot tegishli bo‘lgan idora tomonidan ishlab chiqilishi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishilishi va suv yo‘llari texnika uchastkalari tomonidan tasdiqlanishi shart.
 46. Shlyuzlar orqali kemalarni o‘tkazish, shlyuz egasi tomonidan ishlab chiqilgan kemalarni, tarkib va sollarni kema yuradigan shlyuzlardan o‘tkazish qoidalari, “gidro texnik inshootlar tegishli bo‘lgan idoralar tomonidan tasdiqlanadigan Suzish qoidalari” va kanallar va shlyuzlar bo‘yicha mahalliy suzish qoidalariga muvofiq amalga oshirilishi shart.
 47. Turli toifadagi kemalarni shlyuzlardan o‘tkazish tartibi kemalarni, tarkib va sollarni kema yuradigan shlyuzlardan o‘tkazish qoidalari bilan belgilanadi. 
 48. Kemalarni shlyuzdan o‘tkazish, shlyuz kameralarida kemalarni joylashtirish va h.k. ishlarini shlyuzning vaxta boshlig‘i (nozimi) boshqaradi, shlyuzdan o‘tkazish bilan bog‘liq bo‘lgan uning farmoyishlari shlyuzdan o‘tkazilayotgan barcha kemalarning vaxta boshliqlari tomonidan qat’iy bajarilishi lozim. 
 49. Kemalarning eni bo‘yicha va tubida “Suzish qoidalari” talablariga muvofiq zaxira bo‘lmasa, hamda yuki to‘kilayotgan, suv kirayotgan va avariya holatida bo‘lgan kemalarni shlyuzdan o‘tkazishga yo‘l qo‘yilmaydi. Texnik yaroqsiz bo‘lgan suzuvchi vositalarni shlyuzdan o‘tkazish uchun qaror suv inshootlari rahbarlari tomonidan har bir ushbu suzuvchi vosita uchun alohida qabul qilinadi.
 50. Davlat, kooperativ va sport korxonalari va xususiy shaxslarga tegishli bo‘lgan eshkakli, motorli qayiq va shlyupkalarni shlyuzdan o‘tkazish istisno tariqasida suv inshootlari rahbariyatini xabardor qilib amalga oshirilishi mumkin.
 Kichik hajmli kemalarni shlyuzdan o‘tkazish qoidalari shlyuzga kirish joyida osib qo‘yilgan bo‘lishi shart.
 51. Kemalarni gidrouzellar orqali ular qurilayotgan davrda yoki kemachilik inshootlari vaqtincha foydalanishda bo‘lgan davrda o‘tkazish kemachilik inspeksiyasi va gidrouzelni qurayotgan korxona tomonidan ishlab chiqiladigan maxsus qoidalar asosida amalga oshiriladi. 
 52. Suv inshootlarinining texnik holatini tekshirish va saqlab turish uchun har yillik inspektorlik ko‘riklari o‘tkazilishi shart.
 53. Kemachilik jihozlari suv yo‘llarida kemalarning xavfsiz va qiyinchiliksiz suzishini ta’minlashi shart. 
 Kemachilikning qatnovi va xarakteriga qarab quyidagi kemachilik jihozlari qo‘llanilishi shart:
 a) kecha-kunduz harakatni ta’minlovchi — yorituvchi;
 b) kunning faqat yorug‘ vaqtlarida kemalarning harakatini ta’minlovchi — yoritmaydigan;
 v) kunning qorong‘u vaqtida kema projektor uskunasini ishlatganda suzish imkonini beruvchi — nurqaytaruvchi.
 54. Kemachilik jihozlarining qirg‘oq belgilari kemalar suv yo‘llarida harakatni boshlagandan (navigatsiya boshlanishi) kemalarni qishki to‘xtatib turish uchun joylashtirish tugagunga qadar ishlashi shart.
 Suzuvchan belgilar (bakenlar, buylar) daryolar muzdan toza bo‘lgandan so‘ng 3 kundan kechikmasdan o‘rnatilishi va daryoda muz qoplamasi (kichik muz parchalari) paydo bo‘lgunga qadar ishlashi shart. 
 55. Kemachilik jihozlari belgilarini o‘rnatish va jihozlar bo‘yicha ishlarni tashkil etish va ularni saqlab turish ichki suv yo‘llarida kemachilik jihozlarini saqlash bo‘yicha texnik yo‘riqnoma va ichki suv yo‘llarida kemachilik jihozlariga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha texnika xavfsizligi qoidalari talablariga javob berishi shart.
 Daryo flotidan foydalanayotgan korxonalarning talablariga muvofiq kemachilik jihozlarini o‘rnatish suv yo‘llari texnika uchastkasi (suv inshootlari egalari) tomonidan shartnoma asosida amalga oshiriladi.
 56. Ichki suv yo‘llaridagi kemachilik jihozlari belgilari va yonuvchan belgilarining shakli, o‘lchamlari va xarakteristikasi amaldagi standartlarga va normalarga muvofiq bo‘lishi shart. 
 57. Kemachilik jihozlari va yo‘llarning kafolatlangan gabaritlarini saqlab turish, hamda kemachilik inshootlarining texnik holati, saqlab turish va ulardan kemalarning o‘tkazilishini tashkil etish uchun suv yo‘llari texnika uchastkasi boshlig‘i va bosh muhandisi javobgar hisoblanadi. 
 Suv yo‘llarining alohida uchastkalarida kema yuradigan yo‘llarning holati uchun yo‘l ishlarini bajaruvchi, jihozlanadigan uchastkada belgilarning to‘g‘ri o‘rnatilishi va ularning to‘g‘ri ishlashi uchun — yo‘l ustasi, jihozlash posti chegarasida — brigadir yoki postning katta ishchisi javobgar bo‘ladi. 
 Kema boshqaruvchilariga kemalarni shlyuz orqali o‘tkazish to‘g‘risidagi to‘liq axborotlarni o‘z vaqtida berilishi va shlyuzdan to‘g‘ri o‘tkazilishi uchun shlyuzdagi vaxta boshlig‘i javobgar hisoblanadi.
 58. Suv yo‘llari xo‘jaligi xodimlarining yo‘llar va navigatsiya jihozlarining holati to‘g‘risidagi axborotlarni, hamda kemalarga gidrometeorologiya ma’lumotlari va shtorm haqida ogohlantirishlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z vaqtida kema boshqaruvchilariga yetkazish bo‘yicha vazifalari lavozim yo‘riqnomalari bilan tartibga keltiriladi, ularning javobgarligi esa O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi. 
 59. Kemalarning xarakteristikasi va texnik holati va uning barcha elementlari:
 a) O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligining Daryo kemachiligi registri inspeksiyasi (keyingi o‘rinlarda — Registr deb yuritiladi) tomonidan berilgan, tasdiqlangan loyihalar va hujjatlarga muvofiq bo‘lishi;
 b) Registr qoidalari, Suzish qoidalari, alohida turdagi yuklarni tashish qoidalari, tijorat operatsiyalarini bajarish, daryo va ko‘llarda suzadigan kemalar uchun sanitar qoidalari, daryo floti kemalari uchun yong‘in xavfsizligi qoidalari, daryo kemalarida radio aloqa va elektrradionavigatsiya vositalariga xizmat ko‘rsatish davrida texnika xavfsizligi qoidalari talablariga javob berishi shart.
 60. Kemalardan amaldagi qoidalarga, foydalanish, xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash bo‘yicha yo‘riqnomalarga muvofiq foydalanilishi shart va ishonchli va tejamkorlik bilan ishlatish, suzish xavfsizligi va yong‘in xavfsizligini ta’minlaydigan holatda saqlanishi shart.
 61. Kemalar, ularning mexanizmlari, jihozlari va qurilmalari kapitan (komandir), kema shkiperi boshchiligida Registr, kemachilik xizmatlari, kema ta’mirlash va ishlab chiqarish korxonalari, suv yo‘llari texnika uchastkalari, qirg‘oq ishlab chiqarish uchastkalari tomonidan o‘tkaziladigan ko‘riklardan qat’iy nazar haftada bir marotaba ko‘rikdan o‘tkaziladi.
 Ko‘rik natijalari kemaning vaxta jurnaliga kiritilishi shart.
 62. Kemada shikastlanish aniqlanganda kema kapitani (komandiri), shkiperi kema ekipaji bilan ularni bartaraf etish choralarini ko‘rishi va belgilangan tartibda sodir etilgan hodisa to‘g‘risida kema egasi va texnik xizmat ko‘rsatayotgan korxonaga ma’lumot berishi, hamda kemachilik inspeksiyasi va Registrni xabardor qilishi shart: kema uning asosiy elementlarini ta’mirlash talab etiladigan shikastlanish olganda, u texnik ko‘rikdan o‘tkazish uchun Registrga taqdim etilishi shart.
 63. Foydalanishga tushirilayotgan kemalar: Registr inspektorlarining texnik ko‘rik hujjatlari bilan (Registr nazorati ostida bo‘lgan kemalar uchun), hamda kema egasining tegishli buyrug‘i bilan flotning texnik holati uchun javob beradigan kemachilik xo‘jaligi xizmati yoki boshqa bo‘linmaning vakillari ishtirokida tuzilgan maxsus komissiya tomonidan tuzilgan kemani qabul qilish to‘g‘risidagi dalolatnomalari bilan tasdiqlanadigan texnik soz holatda bo‘lishi shart. Registr nazorati ostida bo‘lmagan kemalarning texnik holati ko‘rsatilgan komissiyaning ko‘rikdan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi dalolatnomalar bilan tasdiqlanadi.
 Bunda kema:
 Tasdiqlangan shtatlar jadvaliga muvofiq malakali kema ekipaji bilan butlangan;
 kemada, me’yor bo‘yicha, kema egasining buyrug‘i bilan tasdiqlangan va Registr qoidalari talablariga javob beradigan zaxira detallar, inventar, asboblar va materialllar, hamda yong‘inga qarshi inventar, avariya-qutqaruv materiallari va jihozlar mavjud bo‘lishi shart. 
 Ushbu vositalar mavjud bo‘lmaganda yoki yaroqsiz bo‘lganda, hamda soni belgilangan me’yordan kam bo‘lganda kemani foydalanishga tushirish taqiqlanadi;
 Registr qoidalariga muvofiq kema hujjatlar bilan ta’minlangan bo‘lishi shart.
 64. Registr klassiga qurilgan kemalar Registr qoidalari talablariga javob berishi shart, ulardan xalqaro tashish ishlarida foydalanilganda — xalqaro konvensiyalar va regional bitimlardan kelib chiqadigan talablarga ham javob berishi shart.
 65. Kemalardan faqat belgilangan vazifalari bo‘yicha foydalanish mumkin.
 Muz sharoitlarda ishlash uchun kemalar maxsus mustahkamlangan qobiq va Registrning tegishli klassiga ega bo‘lishi shart. 
 Yo‘lovchilarni tashishni faqat yo‘lovchi tashuvchi kemalarda va bu maqsad uchun maxsus jihozlangan va yo‘lovchi tashuvchi kemalar uchun tegishli barcha qoidalar va me’yorlarga javob beradigan kemalarda amalga oshirish mumkin. 
 Kemalarni bir guruhdan boshqasiga o‘tkazish Daryo kemachiligi registri bilan kelishilgan holda kema egasi tomonidan o‘rnatilgan tartibda amalga oshirilishi shart.
 66. Maxsuslashtirilgan kemalarni texnik ishlatish ushbu Qoidalarning umumiy talablariga, hamda kema loyihachisi tomonidan nazorat qiluvchi tashkilot bilan kelishilgan holda o‘rnatgan maxsus talablarga javob berishi shart.
 67. Flotga ega bo‘lgan daryo floti, suv yo‘llari texnika uchastkalari, ishlab chiqarish korxonalari, port va boshqa bo‘linmalarning rahbarlari: 
 a) qishki to‘xtab turishdan keyingi yoki navigatsiyaga tayyorlash ta’mirining sifatsiz bajarilgan yoki rejalashtirilgan ishlarning to‘liq hajmda bajarilmagan kemalarni foydalanishga qabul qilishni taqiqlash;
 b) kemalarni va mexanizmlarni yaxshi holatda saqlagan ekipajlarni taqdirlash;
 v) ijodiy tashabbuskorlikni qo‘llab quvvatlash, texnik foydalanish, ta’mirlash va flotni saqlashning ilg‘or usullarini tatbiq etish sohasida kema kapitanlari va mexaniklarining rolini va mas’uliyatini oshirish; 
 g) qisqa muddatlarda suzuvchi tarkib xodimlari tomonidan kemalarda barcha yomon saqlangan va yomon xizmat ko‘rsatilgan holatlarni ko‘rib chiqishi va tegishli choralar ko‘rishi shart.
 68. Kemalarni texnik ishlatishni Ustav, Suzish qoidalari va mazkur Qoidalarga muvofiq kemada ishlarni tashkil etish, shu jumladan kemani boshqarish, ma’muriy xo‘jalik ishlari, bosh va yordamchi mexanizmlar, tizimlar va kema bo‘yicha to‘liq xizmat ko‘rsatish yuklatilgan kema ekipaji amalga oshirishi shart.
 Kemani lozim darajada texnik soz holatda saqlash va unga muntazam amal qilish, hamda kema va uning elementlarini yaxshilash kema ekipajining asosiy vazifalaridan biridir.
 69. Zavodlarga, pristan va portlarga ro‘yxatda turgan alohida kemalarni, kemalar guruhini va flotni texnik ishlatish bo‘yicha kema ekipajining ishlari balansida suzuvchi vositalar bo‘lgan vazirlik va idoralar tomonidan tasdiqlangan Qoidalarga muvofiq olib borilishi shart.
 70. Kemalarning texnik qarovini nazorat qilish va kema ekipaji a’zolarining kemalarni texnik soz holda saqlashi bo‘yicha ishlariga baho berish uchun daryo floti korxonalarida maxsus komissiyalar tomonidan kemalarni inspektorlik ko‘riklaridan o‘tkazib turish shart.
 Inspektorlik ko‘riklarini tashkil etish va o‘tkazish uchun javobgarlik, tartibi, muddati amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.
 71. Kemalarda profilaktika jadvallarida ko‘zda tutilgan rejali texnik qarovlar o‘tkazilishi shart.
 Texnik qarovlar o‘tkazish davrida bajariladigan ishlarning davriyligi va ro‘yxati daryo floti tizimida amal qilayotgan flotga texnik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha qo‘llanma materiallar bilan belgilanadi. 
 Qirg‘oq ishlab chiqarish uchastkalari ishchilari tomonidan bajariladigan texnik qarovlarning jadvaliga rioya etilishi, kema ekipaji kuchi bilan amalga oshiriladigan kunlik qarovlarni o‘tkazish, hamda rejadagi profilaktik qarovlar uchun kema kapitan-mexanigi yoki mexanigi javobgar hisoblanadi.
 Qirg‘oq ishlab chiqarish uchastkalari ishchilari tomonidan bajariladigan texnik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ishlarning to‘liqligi va sifati uchun ushbu uchastka boshlig‘i javobgar hisoblanadi.
 72. Daryo flotining o‘ziyurar kemalarida navigatsiya davrida kema ekipajining kuchi bilan amaldagi teplotexnika nazorati bo‘yicha qo‘llanmalarga muvofiq teplotexnika nazorati o‘tkazilishi shart.
 73. Kemada kema ekipaji a’zolari va qirg‘oq ishlab chiqarish uchastkalarining ishchilari tomonidan ta’mirlash ishlari davrida texnika xavfsizligi talablariga rioya etilishi uchun javobgar:
 zavod sharoitlarida — korxona ma’muriyati, qaysikim bevosita ta’mirlash ishlarini boshqaradi;
 qirg‘oq ishlab chiqarish uchastkalari ishchilari tomonidan texnik qarovlar yoki teplotexnika ishlari bajarilayotgan davrda — ishga rahbarlik qiluvchi va kemaning kapitan-mexanigi yoki mexanigi; 
 boshqa hollarda — bevosita kemaning kapitan-mexanigi yoki mexanigi hisoblanadi.
 Kemaning kapitan-mexanigi (komandir-mexanigi, mexanigi, shkiperi) quyidagilar uchun O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar:
 a) kema mexanizmlari, jihozlariga xizmat ko‘rsatish va kema ishlarini bajarish davrida texnika xavfsizligi bo‘yicha barcha qoidalarga to‘liq rioya etilishi;
 b) oddiy tarkibni kema texnikasiga xizmat ko‘rsatishning xavfsiz usullariga ish joyida o‘qitish va instruktaj o‘tkazish; 
 v) kema texnikalariga xavfsiz xizmat ko‘rsatish va baxtsiz hodisalarning oldini olish bo‘yicha tadbirlarni tashkil etish va o‘tkazish;
 g) oddiy tarkibning yangi qabul qilingan ishchilarini amaliy ko‘nikmalarini tekshirish;
 d) kema texnikasiga xizmat ko‘rsatish bilan band bo‘lgan ekipaj a’zolarini, o‘z vaqtida, bajarilayotgan ish xarakteriga muvofiq individual himoya vositasi bilan ta’minlash. 
 74. Kemada vaxta davomida texnika xavfsizligi qoidalariga rioya etilishi uchun kema bo‘yicha vaxta boshlig‘i to‘liq javob beradi, kema kuchlanish qurilmasi bo‘yicha — mashina bo‘limining vaxta bo‘yicha rahbari javob beradi.
 75. Zaxira qismlar, asboblar, o‘lchash asboblari, navigatsiya materiallari, moslamalar va inventarlardan vazifalari bo‘yicha to‘g‘ri foydalanish va maxsus ajratilgan joylarga saqlanishi shart.
 Kemani qishki ta’mirlash uchun avariya zaxira turgan zaxira detallarni ishlatish taqiqlanadi.
 76. Kemani ta’mirlashga yoki qishki to‘xtab turish uchun qo‘yishdan oldin, oxirgi tushirgan port tryum shitlarini ko‘tarib va o‘ziyurar yoki o‘ziyurmas kemaning qobig‘ini olib tryumlarni to‘liq tozalashi shart.
 Kemani to‘xtab turish yoki qishki ta’mirlash uchun tayyorlash bo‘yicha boshqa ishlarni, shu jumladan kema ekipajisiz ishlayotgan barjalar bo‘yicha ishlarni kema egasining kemalarni ta’mirga topshirish va ta’mirdan qabul qilish to‘g‘risidagi yo‘riqnomalariga muvofiq o‘ziyurmas kema biriktirilgan o‘ziyurar kemaning ekipaji bajaradi.
 Ta’mirga qo‘yilishdan oldin kemada uning asosiy elementlari va kuchlanish qurilmasida ta’miroldi nuqsonlarni aniqlash o‘tkazilishi shart.
 Kemalarni qishki to‘xtab turishga yuk bilan qo‘yilishiga faqat kema egasining ruxsati bilan yo‘l qo‘yiladi.
 Neft quyuluvchi kemalarni tozalash tartibi kemalarni neft qoldiqlaridan tozalash bo‘yicha tegishli yo‘riqnoma va qoidalar bilan belgilanadi va kema egasi tomonidan tasdiqlangan daryo floti neft quyuluvchi kemalarda yong‘in xavfsizligi qoidalari talablariga muvofiq bo‘lishi shart.
 77. Seriyali kemalarni texnik ishlatish va ta’mirlash davrida kema egasi va Registr inspeksiyasining ruxsatisiz biror bir konstruktiv uzellarini qaytadan o‘zgartirish, agregatlarni yechish yoki almashtirish, hamda asosiy texnik ishlatish xarakteristikasiga ta’sir etuvchi o‘zgartirishlarni (yuk ko‘tarish qobiliyati, suvga botishi, yo‘lovchi sig‘imi, tezligi, ustuvorligi, xavfsiz suzishi) amalga oshirish taqiqlanadi.
 78. Barcha kemalar belgilangan vazifalariga muvofiq daryo floti kemalarini bo‘yash qoidalariga muvofiq bo‘yalgan bo‘lishi shart.
 79. Kemalar zarur texnik hujjatlar bilan ta’minlangan bo‘lishi shart.
 Kemaning texnik hujjatlari kemani qurgan zavod tomonidan, modernizatsiya, kapital yoki tiklash uchun ta’mirlash davrida esa titul ro‘yxati bo‘yicha moliyalashtiriladigan, nazorat qiluvchi tashkilotlar ostida ishlarni bajaruvchi zavod tomonidan beriladi.
 Kemalarga beriladigan hujjatlarning hajmi va xarakteri kemaning turi, vazifasi va texnik ta’minotiga qarab vazirlik va idoralar tomonidan Registr bilan kelishilgan holda tasdiqlangan amaldagi qoidalar, nizom va yo‘riqnomalar bilan belgilanadi.
 Kemaning barcha texnik hujjatlari kemaning inventar kitobiga qayd etilgan bo‘lishi shart.
 80. Vaxta yoki yagona vaxta jurnali rubkada, mashina jurnali — mashina bo‘limida bo‘lishi shart.
 Vaxta yoki yagona vaxta jurnalini to‘g‘ri yuritish uchun javobgar kapitan-mexanik, mashina jurnali uchun — kema mexanigi hisoblanadi.
 81. Kema jurnallaridagi barcha yozuvlarni o‘z vaqtida, hujjatning barcha ustunlari va pozitsiyalarini to‘ldirgan holda texnik xatosiz, aniq va batafsil kiritish shart. Kema jurnalidagi yozuv ikki xil talqin qilishga yo‘l qo‘ymasligi shart. Kema jurnallariga qalam bilan yozish taqiqlanadi.
 Jurnallar va kema hujjatlarini yuritish tartibi amaldagi qoida va yo‘riqnomalar talablariga javob berishi shart. 
 82. Kemaning qobig‘i va ustki qurilmasi Registr qoidalari talablariga javob berishi, soz holda bo‘lishi va kemaning xavfsiz suzishini ta’minlashi shart.
 83. Kema qobiqlarini texnik ishlatish davrida suv o‘tkazmaslik ta’minlanganligiga alohida e’tibor qaratilishi shart.
 Qobiqning ichiga suv kirishi aniqlanganda, vaqtinchalik chora sifatida, sement bilan teshikni berkitib qo‘yishga yo‘l qo‘yiladi, qaysikim uni bartaraf etish yaqin kelajakdagi ta’mirgacha keyinga surilishi mumkin.
 Qobiqdagi mavjud nuqsonlar to‘g‘risida vaxta jurnaliga qayd etilishi va korxona rahbariga va Registr inspeksiyasiga xabar berilishi shart.
 84. Texnik ishlatish jarayonida kema ekipaji qobiqning holatini muntazam nazorat qilishi shart.
 Kemalar qobig‘ining zangdan yemirilishini oldini olish uchun:
 a) tublar va bortlar orasidagi, mexanizmlar tagidagi, kema tizimlarining qabul qilish setkasi va boshqa qiyin boriladigan joylardan suvlarni, hamda iflosliklarni o‘z vaqtida chiqarib tashlash; 
 b) ko‘rik vaqtida aniqlangan himoya qoplamadagi nuqsonlarni kemada mavjud vositalar bilan bartaraf etish;
 v) yuqori namlikka ega bo‘lgan xonalarni va borish qiyin bo‘lgan joylarni vaqti-vaqti bilan shamollatib turish;
 g) kemani portda yoki kema ta’mirlash korxonasida to‘xtab turish davrida qobiqni qirg‘oqdagi qurilma bilan sim bilan yerga mustahkam ulab qo‘yish zarur.
 Agressiv yuklarni tashish uchun, bu yuklarni tashiydigan metall qobiqli kemalarga qarov o‘tkazish bo‘yicha amaldagi yo‘riqnomalar bilan belgilab qo‘yilgan, kemalarga profilaktik xizmat ko‘rsatish tartibiga qat’iy rioya etilishi shart.
 85. Qobiqning suv osti qismini texnik ko‘rikdan o‘tkazish, qobiqni normal ishlatish va tez yemirilishining oldini olish uchun kemalar o‘z vaqtida suv osti qismida profilaktika va ta’mirlash ishlarini bajarish uchun Registr qoidalari talablariga muvofiq qirg‘oqqa rejali ko‘tarilishi shart.
 86. Kemalardagi ortish-tushirish ishlari qobiqning saqlanishini ta’minlaydigan usullarda amalga oshirilishi shart.
 Har qanday kemani ortish-tushirish tartibi va uni saqlanishini kafolat choralari kema egasi tomonidan har bir turdagi kema uchun ishlab chiqilgan maxsus yo‘riqnomalar talablariga javob berishi shart.
 87. Kemani suzishga chiqarish, agar uni qobig‘ining texnik holati Registr qoidalari talablariga javob bermasa, hamda agar:
 a) ikki qavatli taglikka ega bo‘lgan kemaning ikkinchi tagidagi lyuklar zich yopilgan va bo‘linmalarning germetikligi tekshirilmagan bo‘lsa;
 b) suzish hududini hisobga olgan holda yuklarning mahkamlanganligi ta’minlanmagan bo‘lsa;
 v) 3 gradusdan ortiq kren mavjud bo‘lsa;
 g) Suzish qoidalariga muvofiq kil tagida zaxira suv bo‘lmasa taqiqlanadi.
 88. Foydalanish davrida:
 a) kemalarning tagida yetarli miqdorda suv bo‘lmaganda ortish va tushirish uchun qirg‘oqqa qo‘yish (kema yuklangan vaqtda xavfsiz turishini hisobga olgan holda);
 b) kemaga chizilgan yuk markasida ko‘rsatilgan suvga botishga (yoki suvga botish shkalasi) nisbatan ortiq yuklash;
 v) kemaga va uning sahnasiga yuk va yo‘lovchilarni qoidalar va qo‘llanmalarni buzib, hamda me’yordan ortiq miqdorda qabul qilish;
 g) kemani loyihalashtirish davrida hisoblangan nagruzkasi bo‘yicha ko‘zda tutilmagan o‘ta og‘ir yuklarni va bahaybat yuklarni oldindan ushbu yuklar uchun qobiqni mustahkamlikka hisoblamasdan ortish yoki tushirishni va odamlarni baxtsiz hodisalardan saqlash choralarini ko‘rmasdan amalga oshirish;
 d) quruq yuk tashiydigan kemalarni tozalanmagan tryumlari bilan yuklash uchun qo‘yish (qisqa masofalarda ishlovchi va bir xil yuklarni tashuvchi kemalardan tashqari);
 e) qobiqning suv o‘tkazmasligini, sahna va qo‘shtubdagi lyuklarining yopgichlari, yuk tryumlarini quritish va ballast tizimlarining ishlashi va lyal quduqlarining germetizatsiyasini tekshirmasdan don mahsulotlarini yuklash; 
 j) agressiv yuklarni tashigandan so‘ng tozalanmagan tryumlar bilan kemani qatnovga chiqishi (tuz, kolchedan, o‘g‘itlar va h.k.);
 z) neft quyiladigan kemalarning bo‘linma-sisternalarida, va texnik flot suzuvchi vositalarining (zemsnaryadlar, shatakka oluvchilar va h.k.), quruq yuk tashiydigan kemalarning yoqilg‘i-moylash sisternalarida ochiq olov qo‘llagan holda har qanday ta’mirlash ishlarini amalga oshirish (yong‘in va yong‘inga xavfli ishlarni bo‘linma-sisternalarga inert gazlarini yuborish usulini qo‘llagan holda neft mahsulotlaridan tozalamasdan, qish sharoitida — 3-4-klass neft mahsulotlarining qoldig‘i bilan neft quyiladigan kemalarda avariya ishlarini bajarishda ochiq olovni qo‘llab ishlarni bajarish bo‘yicha yong‘in xavfsizligi yo‘riqnomalari va qoidalari talablariga rioya etilgan holda yo‘l qo‘yiladi).
 89. Rul qurilmasi Registr qoidalari talablariga javob berishi va kemani ishonchli boshqarishni ta’minlashi shart.
 90. O‘ziyurar kemaning kapitani (o‘ziyurmasda — shkiper) muntazam, haftada kamida bir marta rul qurilmasini ko‘zdan kechirishi va uning barcha detal va uzellarining yaroqliligini tekshirishi shart. Kema suv ostidagi yerga tegib ketganda yoki rul (nasadka) bilan urilib ketganda navbatdan tashqari ko‘rikdan, zarur hollarda vint-rul kompleksini g‘avvos yordamida ko‘rikdan o‘tkazilishi shart.
 Rul qurilmalarini ko‘rikdan o‘tkazish va ularni texnik qarovi davrida rul qurilmasining barcha ishqalanadigan detallarning moylanganligi va mahkamlash va birikmalarining sozligi, gidravlikali rul qurilmasida — gidravlika tizimida ishchi suyuqlikning mavjudligi, birikmalarning zichligi, zichlovchi elementlarning sozligi, himoya klapanlari ko‘rib chiqilishi shart. 
 Rul qurilmasining elektr jihozlarini ko‘rikdan o‘tkazish va unga xizmat ko‘rsatish amaldagi kemalarning elektr jihozlariga xizmat ko‘rsatish va ularga qarab turish qoidalariga muvofiq tuziladigan texnik qarovlar jadvalida ko‘zda tutilgan hajmda va muddatlarda amalga oshirilishi shart.
 Ko‘rik natijalari va rul qurilmasining soz ishlashi vaxta jurnalida qayd etilishi shart.
 91. Kemaning har bir qatnovga chiqishidan oldin va kemani kanalga yoki shlyuzlangan tizimga kirishidan oldin vaxta boshlig‘i rul qurilmasini ko‘rib chiqishi va ishda tekshirishi shart.
 Tekshirish natijalari vaxta jurnalida qayd etilishi shart.
 92. Rul qurilmasining nosozligi davrida kemani foydalanishga chiqarish (rul qurilmasisiz ishlatilishi ko‘zda tutilgan kemalardan tashqari) taqiqlanadi, agar:
 a) o‘ziyurar kemalarda mexanik yoki elektr uzatmali rulni to‘liq oldinga yurishda bir bortdan boshqa bortga qaytarish vaqti 30 sek., qo‘l uzatmalida — 60 sek.dan ortsa;
 b) asosiy rul boshqarmasidan zaxiradagiga o‘tish vaqti 30 sek.dan ortsa;
 v) po‘lat arqondan bo‘lgan shturtros simlarining uzilganlarining soni 6 diametr uzunlikda umumiy simlar sonidan 10% dan ortsa, yoki zanjirli shturtrosning zanjirlarining yemirilishi 10% dan ortsa;
 g) aksiometr nosoz yoki rulni bir bortdan boshqa bortga qaytarganda uning ko‘rsatkichdagi xatosi bir gradusdan ortsa yoki aksiometrning nol ko‘rsatkichi va diametral tekislikda rul perosining joylashuvi to‘g‘ri kelmasa; 
 d) rul mashinasidan rulgacha valikli o‘tkazishda valiklarning sahnaga urilgan ovozi eshitilsa, shesternalarning yemirilishi rul qurilmasining normal ishlashiga to‘sqinlik qilsa;
 e) arqon yoki zanjirning bo‘shligi arqon va zanjirlarni o‘z-o‘zidan bloklardan chiqib ketsa yoki shturtrosni bloklar, shesterna va halqalar orasiga tiqilib qolsa;
 j) elektr rul qurilmalarining, shu jumladan rul perosining turgan holatini nazorat qiluvchi elektr zanjirlarning sozligi ta’minlanmagan bo‘lsa;
 z) gidravlik rul qurilmalarida suyuqlikning oqishi aniqlanganda;
 i) rul qurilmasining biror bir elementining normal harakatlanishi ta’minlanmagan, rul rubkasida joylashgan rul mashinasining kojuxi mahkamlanmagan bo‘lsa;
 k) elektr rul qurilmasining asosiy uzatmasi nosozligi vaqtida avtomatikali avariya elektr uzatgichi birdaniga ishlab ketmasa (bufer akkumulyator batareyalarlaridan rul qurilmasiga elektr energiyasi uzatilganda);
 l) rulni bir bortga oxirgi burchakkacha qaytarganda uzatmada uzilish bo‘lmasa yoki rulni boshqa bortga qaytarib bo‘lmasa; 
 m) yordamchi rul qurilmasi nosoz bo‘lsa, agar u mavjud bo‘lsa.
 93. Avtorul qurilmalari bilan jihozlangan kemalarda har bir qatnovga chiqishdan oldin uni ishlatish bo‘yicha yo‘riqnomaga muvofiq ko‘rikdan o‘tkazish shart.
 Ko‘rik natijalari va avtorul qurilmasining soz ishlashi vaxta jurnalida qayd etilishi shart.
 94. Kemaning langar qurilmasi Registr qoidalari talablariga javob berishi va suzishning har qanday sharoitida langarni tez tushirish va ko‘tarish va unga kemalarni, shatakka oluvchi kema uchun butun tarkibni ishonchli to‘xtab turishini ta’minlashi shart. 
 Neft quyiladigan kemalarning langar qurilmalari qo‘shimcha, neft quyiladigan kemalarda yong‘in xavfsizligi talablariga javob berishi shart.
 95. Kemadan foydalanish davrida langar qurilmasi doimo ishga shay holda bo‘lishi shart. O‘ziyurar kema kapitani (o‘ziyurmas kema shkiperi) haftada kamida bir marotaba muntazam ravishda langar qurilmasini, uning detallari va uzellarining texnik holatini ko‘rikdan o‘tkazib turishi shart.
 Langar qurilmasini ko‘rikdan o‘tkazish va uni texnik qarov davrida brashpillar va shpillarning ishqalanuvchi qismlarida moy mavjudligi, hamda reduktorlarda moy sathi, langarlarni tormoz va stopor bilan ishonchli mahkamlanganligi, langar zanjirlarining asosiy uchini ularni tushirish uchun qurilmalar bilan ishonchli biriktirilganligi, langar zanjirining asosiy uchi va langar zanjirining o‘zini mahkamlash va tushirish qurilmasining, biriktiruvchi halqalar shtirlarining sozligi sinchiklab tekshiriladi. 
 Langar-bog‘lash mexanizmlarining kojuxlari mavjudligi va holatidan xabardor bo‘lib turish va doimo ularni soz holatda saqlash shart.
 Langar qurilmalarining elektr jihozlarini ko‘rikdan o‘tkazish va ularga xizmat ko‘rsatish amaldagi Elektr jihozlariga xizmat ko‘rsatish va ularga qarab turish qoidalariga muvofiq tuzilgan texnik qarovlar jadvallarida ko‘zda tutilgan hajmda va muddatlarda amalga oshirilishi shart. 
 Motobrashpillarni ko‘rikdan o‘tkazish va ularga xizmat ko‘rsatish ulardan foydalanish yo‘riqnomalarida ko‘zda tutilgan hajmda va muddatlarda o‘tkazilishi shart.
 Ko‘rik natijalari vaxta jurnalida qayd etilishi shart.
 96. Langar ta’minoti belgilangan me’yorlarga muvofiq bo‘lmaganda yoki langar qurilmasi nosoz bo‘lganda kemani foydalanishga tushirish taqiqlanadi, agar:
 a) langar zanjirlari langar yashigiga sig‘masa (yashikning o‘lchamlari zanjir o‘lchamlariga mos kelmasa), zanjir uchi qobiq naboriga jvaka-galsa yordamida mahkam biriktirib qo‘yilgan bo‘lsa;
 b) yemirilish natijasida zanjirning diametri 10% dan ortiq kamaygan bo‘lsa;
 v) tirgovuchi (tirgaki) tushib qolgan bo‘g‘in aniqlangan bo‘lsa;
 g) zanjirning bo‘g‘in, halqa va stoporlari, langar mashinasining tormozida darz va shikastlanish mavjud bo‘lsa; 
 d) langar zanjiri brashpil, shpil shesternasidan va stopor lo‘kidonidan tushib ketsa;
 e) zanjir stopori, brashpil va shpilning tormoz qurilmasi, hamda langarni tushiruvchi uzellari nosoz bo‘lsa;
 j) langar zanjirini masofadan turib tushirib bo‘lmaganda jvaka-galsani bir kishi kuchi bilan tushirish imkoniyati ta’minlanmagan bo‘lsa;
 z) klyuz va stoporlarning yemirilishi qurilmani normal ishlashiga to‘sqinlik qilsa;
 i) agar kema langarlarni masofadan turib tushirish tizimi bilan jihozlangan bo‘lsa, rul rubkasidan langarlarni masofadan turib tushirish ishonchli bo‘lsa;
 k) langar zanjirlari sinovdan o‘tkazilmagan va tegishli guvohnomaga ega bo‘lmasa (yangi langar zanjirlarini o‘rnatish faqat har bir ulash halqasiga zanjirlarni qurgan zavod tomonidan berilgan pasport (sertifikat) mavjud bo‘lganda yo‘l qo‘yiladi).
 97. Bog‘lash qurilmasi (bog‘lash lebedkalari, shpillari, knextlari, kip plankalari) poydevorga va kemaning qobig‘iga mustahkam biriktirilgan bo‘lishi, kemani prichal, pirs va boshqa kemalar yonida ishonchli ushlab turishini ta’minlashi, hamda arqonlarning saqlanishi va bog‘lash ishlarini xavfsiz bajarilishini ta’minlashi shart. 
 Neft quyiladigan kemalarning bog‘lash qurilmalari neft quyiladigan flotda yong‘in xavfsizligi talablariga ham javob berishi shart.
 98. Bog‘lash knextlari, kip plankalari, utkalari, roulslari, klyuzlari va ularni kema qobig‘iga mahkamlagichlari soz bo‘lishi shart. Bu detallarning o‘tkir uchlar hosil qiluvchi, bukilishga olib keluvchi, sinishiga yoki arqonlarni uzilishiga olib keluvchi eyilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Bog‘lash qurilmasining boshqa arqonlari va ishqalanuvchi qismlari o‘z vaqtida maxsus mazlar, solidol, texnik vazelin yoki boshqa shunga o‘xshagan moy bilan, ayniqsa uzoq vaqt ishlamay turganda, surtilgan bo‘lishi shart.
 99. Avtomatikali bog‘lash qurilmasini texnik ishlatish foydalanish bo‘yicha yo‘riqnomaga to‘liq muvofiq holda amalga oshirilishi shart. Avtomatikali bog‘lash qurilmasi mavjud yoki sozligidan qat’iy nazar qo‘l bilan xizmat ko‘rsatiladigan vositasi doimo ishga shay holda bo‘lishi shart. 
 100. Bog‘lash uchun mo‘ljallangan po‘lat arqonlarning uzilgan simlarining soni uning 6 diametri uzunligida simlar umumiy sonining 10 % dan oshmasligi shart. 
 Arqon simlarining eyilganligi yoki zanglaganligi dastlabki diametrining 20 %ga yetgan va undan ortgan bo‘lsa bog‘lash arqoni brakka chiqarilishi yoki almashtirilishi shart. 
 Barcha ulangan joylar astoydil bajarilgan va benzel bilan himoya qilingan, barcha qoziqlar to‘g‘irlangan bo‘lishi shart. Bog‘lash arqonining yuradigan uchi xalqaga ega va o‘ramning ustida, bog‘lash arqonlarining uchi esa benzel bilan himoyalangan bo‘lishi shart. 
 101. Bog‘lash va shatakka olish arqonlari sifatida ishlatiladigan kapron va kanop arqonlar standart talablari va ularni yetkazib berish texnik shartlari talablariga muvofiq bo‘lishi shart.
 102. Kapron va kanop arqonlaridan foydalanish davrida quyidagi talablarga rioya etilishi shart: 
 a) bog‘lash mexanizmlari barabanlari, shkivlari, knextlari, roulslarining yuza qismida o‘yiqlar, g‘o‘dirliklar, zanglar bo‘lmasligi shart; 
 b) arqonni yig‘ishtirayotgan barabanning diametri arqon diametrining 6 karrasidan kam bo‘lmasligi, barabanning uzunligi (bo‘yi) barabanga kamida 3 qator arqonni yotqizish imkonini berishi shart; 
 v) stopor sifatida foydalanishda faqat o‘simlik arqon ishlatilishi shart;
 g) knextlarga kamida 6 qator arqon yotqizilishi shart, ustki qatorlar esa o‘simlik arqon bilan bog‘lab qo‘yilishi shart;
 d) kapron arqonlarini Selsiy bo‘yicha -20 dan +40 gradusgacha bo‘lgan haroratda ishlatish va saqlash shart;
 e) kapron arqonlarga vaqti-vaqti bilan (ikki oyda kamida bir marta) statistik elektr yig‘ilishi munosabati bilan uchqun chiqishining oldini olish maqsadida bir sutka davomida ikki foizli xlor natriy eritmasi bilan ishlov berilishi shart.
 103. Kapron va kanop arqonlar uch oyda bir marta ko‘rikka va yaroqlilikka, har kuni bog‘lash ishlari amalga oshiriladigan kemalarda — har oyda jalb etiladi.
 Kapron arqonlarni ishlatish taqiqlanadi, agar:
 a) tolalarida eyilish va uzilish alomatlari aniqlangan (kesilgan, tutamlarning aralashib ketishi va aniq ko‘ringan boshqa nuqsonlar) bo‘lsa;
 b) ish nagruzkasi davrida arqon 25 % dan ortiq uzayganda va nagruzka qo‘yib yuborilganda o‘zining dastlabki uzunligini tiklay olmasa;
 v) yong‘inga xavfli yuklarni tashiydigan tanker va kemalarga ishlatishdan oldin arqon oldindan statistikaga qarshi ishlov berishga jalb etilmagan bo‘lsa.
 104. Bog‘lash knextlaridan, agar ularning mustahkamligi va qobiqqa biriktirish usuli tegishli talablarga javob bermasa, shatakka olish uchun foydalanish taqiqlanadi. Knextlarni shatakka olish uchun ishlatish to‘g‘risidagi ruxsat kemaning pasportida ko‘rsatib o‘tilgan bo‘lishi shart. 
 105. Ichki suzish kemalarida o‘rnatilgan, 1000 kg va undan ortiq yuk ko‘tarish qobiliyatiga ega bo‘lgan qurilmalar va barcha yo‘lovchi ko‘tarish qurilmalari Registr qoidalari talablariga javob berishi va davriy texnik ko‘rikka jalb etilishi shart.
 Barcha, shu jumladan Registr nazorati ostida bo‘lmagan yuk ko‘tarish qurilmalari, egasi tomonidan har yili, kemani foydalanishga tushirishdan oldin texnik ko‘rikdan o‘tkazilishi shart.
 Texnik ko‘rik davrida yuk ko‘tarish qurilmasi quyidagilarga jalb etilishi shart:
 a) ko‘zdan kechirish;
 b) statistik sinov;
 v) dinamik sinov;
 g) ish jarayonida tekshirish (barcha mexanizmlari va elektr jihozlari, xavfsizlik anjomlari, tormozlari, boshqaruv apparatlari, hamda yoritish va signalizatsiya vositalari).
 Ko‘rib chiqish davrida quyidagilarning holati tekshirilishi shart:
 a) metall konstruksiyalari (darz, deformatsiya, zang oqibatida devorlarni aniqlash, birikmalarning bo‘shaganligi);
 b) uning ilgaki va detallari (zevning kesim qismida va boshqa joylarida eyilish va darz mavjudligi);
 v) arqonlar va ularning mahkamlanganligi;
 g) bloklar, o‘qlar va ularni mahkamlash detallari;
 d) ajraluvchi yuk tutgich moslamalar (greyferlar, tutgichlar, arqonlar, to‘rlar, traverslar, qisqichlar, zanjirlar va h.k.) hamda yuklarni tashish uchun taralar.
 Barcha yuk ko‘taruvchi qurilmalarning statistik va dinamik sinovlari amaldagi Registr qoidalari talablariga muvofiq o‘tkazilishi shart.
 Yuk ko‘tarish mashinasining barcha mexanizmlari ishini tekshirish Registr qoidalarida ko‘rsatilgan uslub va me’yorlar bo‘yicha o‘tkazilishi shart.
 Texnik ko‘rik natijalari va yuk ko‘tarish qurilmasining soz ishlashi dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Ko‘tarishi mumkin bo‘lgan yuk miqdori va keyingi texnik ko‘rikdan va sinovdan o‘tkazish muddati yuk ko‘tarish qurilmasiga yozib qo‘yilgan bo‘lishi shart.
 106. Har bir yuklash-tushirish ishlaridan oldin transport kemasidagi yuk ko‘tarish qurilmasi shturman yoki ushbu kemada yuklash ishlari uchun javobgar shaxs tomonidan (o‘ziyurmas kemada — shkiper tomonidan) ko‘zdan kechirilishi va ishlatib tekshirilishi shart.
 Tekshirish natijalari vaxta jurnalida qayd etilishi shart.
 107. Yuk ko‘tarish qurilmasidan foydalanish, agar unga Registrning ruxsati bo‘lmasa yoki texnik ko‘rik muddati o‘tgan bo‘lsa, taqiqlanadi.
 Yuk ko‘tarish qurilmalaridan foydalanish, agar ularning texnik holati xizmat ko‘rsatayotgan personalning xavfsizligiga kafolat bermasa va avariya holatiga sabab bo‘lsa, jumladan quyidagilar aniqlanganda ham taqiqlanadi:
 a) yuk strelasi bukilgan yoki qayrilib qolgan bo‘lsa;
 b) metall konstruksiyalarining muhim joylarida deformatsiya va darzlar mavjud bo‘lsa;
 v) yuk ko‘tarish mexanizmlari va strela burilish va kranning harakatlanish qurilmalari tormoz kolodkalari nosoz bo‘lsa;
 g) tormoz kolodkalarining prokladkasi, biriktiruvchi mixparchinlari ishqalanish yuzasiga chiqib qolgan bo‘lsa;
 d) qurgan zavod tomonidan ko‘zda tutilgan asboblar va xavfsizlik qurilmalarining (cheklash o‘chirgichi) nosoz yoki mavjud bo‘lmasa;
 e) blokirovka qurilmalari (ko‘targich va liftlar uchun) nosoz yoki mavjud bo‘lmasa; 
 j) harakatlanuvchi mexanizm bo‘linmalari va elektr jihozlarining ochiq elektr uzatuvchi bo‘linmalarida to‘siqlari nosoz yoki mavjud bo‘lmasa;
 z) ishonchli stopor qurilmasi, o‘qlar, boltli, shtifli va boshqa birikmalar mavjud bo‘lmasa;
 i) yuk ko‘tarish qurilmasi haddan tashqari eyilgan bo‘lsa;
 k) gayka, skoba, vertlyug, shkiv va blok o‘qlari, xrapli g‘ildiragi, tepki va yuk ko‘tarish qurilmalarining muhim qismlarida darzlar, sinishlar, deformatsilar mavjud bo‘lsa;
 l) arqonning bir tutami uzilgan yoki arqon diametrining 6 karrasi uzunligida 10% simlar uzilgan bo‘lsa;
 m) ballast yoki posangi bilan to‘la butlanmagan bo‘lsa;
 n) tovushli signal nosoz bo‘lsa.
 108. Texnik floti kemalarining maxsus qurilmalarining texnik holatini va ishonchli ishlashini tekshirish kema egasi tomonidan undan foydalanish bo‘yicha amaldagi qoidalar va yo‘riqnomalar asosida amalga oshirilishi shart. 
 Har bir suzuvchan kran uchun yuklash-tushirish ishlari davrida ruxsat etilgan to‘lqin va atrofdagi havo haroratining cheklangan qiymati belgilangan bo‘lishi shart.
 109. Yuk ko‘tarish qurilmasi yordamida yuklash ishlari bajarish davrida texnika xavfsizligi qoidalari qat’iy bajarilishi shart.
 Quyidagilar taqiqlanadi:
 a) ko‘tarilayotgan yoki ko‘tarilib turgan yukning tagida turish;
 b) yuklarni havozasiz yoki kletkasiz ko‘tarilgan holda qoldirish;
 v) yuk bilan qisilgan arqonlarni tortib olish;
 g) ko‘tarilayotgan detallarni (mexanizmlarni) bu nagruzkaga mo‘ljallanmagan qoplama va panjaralarning ustiga taxlash;
 d) yuk ko‘tarish qurilmasining belgilangan maksimal yuk ko‘tarish qobiliyatidan ortiq bo‘lgan, hamda tuproq bilan ko‘milgan, yerga muzlab yopishib qolgan, boshqa yuklar bilan qisilib yoki bosilib qolgan, boltlar bilan mahkamlangan yoki beton va bitum bilan ko‘milgan yuklarni ko‘tarish;
 e) tara va bloklarni quvurlarga va bu maqsadda maxsus jihozlanmagan kemaning turli qurilmalariga osib qo‘yish;
 j) yuk ko‘tarish mexanizmi yoki qurilmasini uni ishlash jarayonida qo‘l bilan moylash.
 Tallar yoki bloklar yordamida yuklarning joyini o‘zgartirishga faqat vertikal yo‘nalish bo‘ylab ruxsat beriladi. 
 110. Kemaning shatakka olish uchun jihozlangan shatakka oluvchi va bog‘lash qurilmalari quyidagi talablarga javob berishi shart:
 shatak arqoni simlarining eyilganligi va zanglaganligi simlarning dastlabki diametrining 10% dan oshmasligi, uzilgan simlarining soni esa arqon diametrining 6 karrasi uzunligidagi simlarning 10 %dan oshmasligi shart (bu talab bog‘lash qurilmasi majmuasiga kiruvchi arqonlarga ham qo‘llaniladi); 
 shatak ravoqi ishonchli biriktirilgan bo‘lishi, shatak arqonlarining bir tekis sirpanishi uchun to‘sqinlik qiluvchi g‘udur joylari, o‘tkir qirralari, eyilgan yoki bo‘rtib turgan qismlari bo‘lmasligi shart;
 shatak ilmog‘i va shatak xalqalari darz, hamda shatakni va ilmoqni o‘zidan-o‘zi qo‘yib yuborishga olib keluvchi har qanday shikastlanish bo‘lmasligi shart;
 shatak arqonining cheklagichlari soz holda va arqonning oxirgi mumkin bo‘lgandan ortiq og‘ishiga yo‘l qo‘ymasligi shart (xavfsizlik va muvozanatni saqlash sharoitalaridan kelib chiqib); 
 shatak arqonini tez qo‘yib yuborish qurilmasi to‘liq soz holda bo‘lishi va buzilmay ishlashi shart;
 shatak lebedkasi rul rubkasidan turib ishonchli masofadan boshqarishga ega bo‘lishi shart;
 rul rubkasidan shatak arqonlarini masofadan qo‘yib yuborish qurilmasiga ega bo‘lgan shatak ilmoqli kemalarda har bir qatnov oldidan arqon bilan shatakka olish davrida uni ish vaqtida tekshirish zarur, qaysikim bu vaxta jurnalida qayd etilgan bo‘lishi shart. 
 111. Shatak arqonining mustahkamligi kema shatakka olish davrida ortib borayotgan maksimal kuchlanishga muvofiq bo‘lishi va tegishli klassli kema suzish hududi to‘lqin sharoitlarida xavfsiz suzishni ta’minlashi, arqonning o‘lchamlari (uzunligi, diametri) shatakka olish uchun yetarli bo‘lishi shart.
 112. Qatnovga chiqish oldidan kema kapitani yoki vaxta boshlig‘i tomonidan shatakka olish qurilmasi ish davrida tekshirilishi va vaxta jurnalida qayd etilishi shart.
 Nosoz shatakka olish qurilmasi bilan shatakka olish taqiqlanadi.
 113. Kema machtalarida quyidagilar mavjud bo‘lishi shart:
 a) signallarni, antennalarni ko‘tarish, olib yurish va tushirish uchun soz ishlaydigan moslama;
 b) kema qobig‘i yoki ustki qurilmalariga mustahkam o‘rnatma;
 v) yashinqaytargich.
 114. Machtaning engashmaydigan balandligi yo‘llarning balandlik o‘lchamlariga (ko‘prikosti, havodan o‘tgan elektr va aloqa liniyalari) muvofiq bo‘lishi shart.
 115. Barcha daryo transporti vositalarida Registr qoidalariga javob beradigan va yurayotgan va turgan kemalar va qirg‘oq bilan har qanday ob-havoda yaxshi ko‘rinadigan va eshitiladigan signal almashinuvchi soz holda ishlaydigan tungi va kunduzgi signalizatsiya (gudoklar, sirenalar, chiroqlar, siltanuvchi chiroqlar, qo‘ng‘iroqlar, megafonlar) bo‘lishi shart. 
 Signal chiroqlarining ko‘rinish uzunligi, hamda ularning kemada joylashishi Suzish qoidalari talablariga javob berishi shart.
 Barcha yo‘lovchi va tezyurar kemalar, hamda ekipajlari o‘rindoshlik lavozimlarida ishlaydigan kemalar silkinadigan impulsli nur bilan jihozlangan bo‘lishi shart. 
 Kuz-qish sharoitlarida ishlatiladigan kemalardagi tovushli signal vositalarida (sirenalar, tifonlar) ishonchli isitish tizimi bo‘lishi shart.
 116. Eshitish va tovush signallarini va kema aloqa vositalarini boshqa vazifalar uchun ishlatishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 117. Ichki suzish o‘ziyurar kemalarida kemani boshqarish postining mashina bo‘limi boshqarish posti bilan Registr qoidalariga muvofiq ishlab chiqilgan aloqa vositasi bo‘lishi shart.
 118. Kemaning vaxta boshlig‘i vaxta boshlanishidan oldin yoki kema qatnovga chiqishidan oldin barcha ichki va tashqi aloqa va signalizatsiyalarining sozligini va tezkor ishlatishga shayligini tekshirishi shart. 
 Kema aloqa vositalari yoki tovush moslamalarining yetarli miqdorda bo‘lmasligi yoki nuqsonli holati mavjud bo‘lgan taqdirda, kemani ishga tushirish taqiqlanadi.
 119. Kemaning yordamchi buyumlari (leyer, tutqichlari, to‘siq, illyuminator, trap, panjara, lyuk yopqichlari va h.k.) barcha kemalarda loyihalarga muvofiq va soz holda saqlanishi shart. Qoplamalardagi slan va plitalar o‘z joyiga o‘rnatilgan va mahkamlangan bo‘lishi, ularning teshiklari esa yopilgan bo‘lishi shart. 
 120. Joylarda, qayerda vaqtincha leyerlar, tutqichlar, traplar, panjaralar, qoplamalar, og‘izlar, lyuklar yechib olingan bo‘lsa, texnika xavfsizligining barcha talablariga rioya etilishi zarur (o‘tish joyini to‘sish, ogohlantirish yozuvi osib qo‘yish, kunning qorong‘u vaqtlarida esa bunday joylar yoritilgan bo‘lishi shart). Mahkamlanmagan to‘siqlarni o‘rnatish taqiqlanadi. Ish tamom bo‘lgandan so‘ng vaqtincha yechib olingan tutqichlar, traplar, panjaralar, qoplamalar, og‘iz qopqoqlari va lyuklarni tezlik bilan o‘z joyiga o‘rnatish va mahkamlash lozim.
 121. Mahalliy to‘siqlari, illyuminatorlari, lyuk yopgichlari nosoz yoki o‘rnatilmagan, hamda loyihada ko‘zda tutilmagan yordamchi buyumlar bilan ta’minlanmagan kemalardan foydalanish taqiqlanadi. 
 122. Qutqaruv vositalari Registr qoidalariga javob berishi, ularning sozligi esa kapitan (o‘ziyurar kemada) yoki shkiper (o‘ziyurmas kemada) tomonidan oyida kamida bir marta, hamda amaldagi qoidalarga muvofiq o‘tkazilishi lozim bo‘lgan kemani ishga tushirishdan oldin, o‘quv-suv trevogalari, “Bort ortida odam” trevogasi davrida tekshirilishi shart.
 O‘tkazilgan tekshirishning vaqti va natijalari bo‘yicha kema jurnaliga yozuv kiritilishi shart.
 Tekshirish davrida quyidagilar aniqlanishi shart:
 a) shlyupka lebedkalarning sozligi, ularning ishqalanadigan qismlarida moylarning mavjudligi va reduktorlarda moy sathi, tormoz qurilmalarining sozligi;
 b) shlyupkalar va sollarni tushirish qurilmasining soz ishlashi va belgilangan vaqtda ularni tushirish mumkinligi;
 v) qayiq va sollarda yetarli miqdordagi takelaj va inventarlarning mavjudligi, qayiqlarga suv oqib kirmasligi va havo qutilarining suv o‘tkazmasligi;
 g) bort orti ishlarini bajarish uchun qutqaruv (ishchi) nimchalarining, hamda balandliklarda ishlash davrida belgilangan normativlarga muvofiq himoya kamarlarining mavjudligi.
 123. Shlyupkani tushirmasdan haftada bir marta shlyuka lebedkasini nazorat tariqasida aylantirib qo‘yish zarur.
 124. Ko‘llarga va suv omborlariga chiqish davrida shlyupkalar kilblokka ishonchli mahkamlangan bo‘lishi shart.
 Ishonchli mahkamlanganligi qayiqni tushirish va ko‘tarish qurilmasi arqonlarining 2-, 3-karra zichlanishi bilan tekshirilishi shart. 
 125. Kemalarga beriladigan qutqaruv vositalari ularni qurgan zavod yoki kapital yoki tiklash tamirlash ishlarini bajargan zavodning texnik nazorat bo‘limi tomonidan tekshirilgan va sinovdan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnoma bilan ta’minlangan bo‘lishi shart; har bir qutqaruv asbobida zavodning texnik nazorat bo‘limi muhri bo‘lishi shart. 
 Sinovlar Registr qoidalari talablariga muvofiq o‘tkazilishi shart.
 126. Kemalardan foydalanish quyidagi hollarda taqiqlanadi:
 a) qutqaruv vositalarining (asboblari va ashyolari) soni Registr qoidalarida ko‘zda tutilganidan kam bo‘lsa;
 b) qayiq, qutqarish sollari, hamda qutqarish asboblari va ashyolarining holati qoniqarsiz deb e’tirof etilgan bo‘lsa;
 v) qayiqni tushiruvchi qurilma nosoz, yoki qayiqni tushirishga sarflanadigan vaqt Registr qoidalarida belgilangan vaqtdan ortiq (qayiqqa odamlarning o‘tirish vaqtini hisobga olmagan holda, qayiqni tushirishga tayyorlash va qayiqni bortdan tashqariga ag‘darish vaqti qo‘shilgan holda ko‘pi bilan 5 minut) bo‘lsa. 
 127. Yong‘inga qarshi jihozlar va ta’minotlar, turg‘un yong‘in o‘chirish tizimlari, birlamchi o‘t so‘ndiruvchi yong‘in o‘chirgichlar, hamda yong‘inga qarshi himoyaning passiv konstruktiv tizimi vositalari va ro‘y bergan yong‘inga qarshi kurashishning aktiv vositalari Registr qoidalari talablariga javob berishi shart.
 128. Birlamchi o‘t so‘ndiruvchi yong‘in o‘chirish vositalari, yong‘inga qarshi inventar va olib yuriladigan olov o‘chirish asboblari belgilangan, olinishi oson bo‘lgan joylarda saqlanishi va to‘liq holda bo‘lishi va tez ishlatish uchun doimiy shay bo‘lishi shart.
 129. Yong‘inga qarshi jihozlarni, turg‘un tizimlarni va olib yuriladigan yong‘in o‘chirish asboblarini, dastlabki o‘t so‘ndiruvchi yong‘in o‘chiruvchi vositalar va yong‘inga qarshi inventardan boshqa maqsadlarda foydalanish taqiqlanadi.
 Kema o‘t o‘chirish tizimidan xo‘jalik shlangini (o‘t o‘chirish shlangi bilan emas) qo‘llagan holda sahnani va langar qurilmasini yuvish uchun suv uzatish uchun foydalanishga ruxsat beriladi.
 130. Neft mahsulotlari va boshqa tez yonuvchan va xavfli yuklarni tashish davrida kemaning yong‘inga qarshi himoyasi Registr qoidalari, tasdiqlangan daryo transportida yong‘in xavfsizligi qoidalari va daryo transportida yuk tashish qoidalari talablariga