PAXTA TOLASINING IChKI VA HAQIQATDA SOTILGAN NARXLARI O‘RTASIDAGI IJOBIY FARQ MABLAG‘LARINI “PAXTASANOAT” HUDUDIY AKSIYADORLIK BIRLAShMASINING MAXSUS HISOB RAQAMIGA TO‘PLASh VA UNI IShLATILIShI TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasining 2008-yil 29-dekabrdagi O‘RQ-196-son “O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida” (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 52-son, 512-modda)gi Qonuniga va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 29-dekabrdagi PQ-1024-son “O‘zbekiston Respublikasining 2009-yilgi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari va davlat budjeti parametrlari to‘g‘risida” (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 52-son, 515-modda)gi qaroriga muvofiq buyuraman:
 1. Ilova qilinayotgan Paxta tolasining ichki va haqiqatda sotilgan narxlari o‘rtasidagi ijobiy farq mablag‘larini “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmasining maxsus hisob raqamiga to‘plash va uni ishlatilishi tartibi to‘g‘risidagi nizom tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganidan so‘ng o‘n kundan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining 2008-yil 29-dekabrdagi O‘RQ-196-son “O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida” (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 52-son, 512-modda)gi Qonuniga va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 29-dekabrdagi PQ-1024-son “O‘zbekiston Respublikasining 2009-yilgi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatgichlari va davlat budjeti parametrlari to‘g‘risida” (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 52-son, 515-modda)gi qaroriga muvofiq paxta tolasini ichki va haqiqatda sotilgan narxlari o‘rtasidagi ijobiy farq mablag‘larini “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmasi (keyingi o‘rinlarda — “Paxtasanoat” HAB)ning maxsus hisob raqamiga to‘plash va uni ishlatilishi tartibini belgilaydi.
 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 ichki narx — paxta tolasining preyskurant ulgurji narxini, sotish xarajatlarini va “Paxtasanoat” HABning komissiya xarajatlarini o‘z ichiga oladigan narx;
 sotish narxi (sotiladigan narx) — paxta tolasini O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 29-avgustdagi PQ-456-sonli qarori bilan tasdiqlangan Paxta tolasini O‘zbekiston respublika tovar-xomashyo birjasining (keyingi o‘rinlarda — O‘zRTXAB) valyuta maydonchasi orqali ochiq birja savdolarida paxta tolasini qayta ishlaydigan respublika korxonalariga va eksportga sotish tartibi to‘g‘risidagi nizomga (“O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami”, 2006-y., 36-son, 359-modda) asosan aniqlangan narxi;
 ijobiy farq — sotilgan narxning ichki narxdan oshgan miqdori;
 salbiy farq — paxta tolasi O‘zRTXABda va to‘g‘ridan to‘g‘ri tuzilgan shartnoma orqali sotilgan narxidan ichki narxining oshgan miqdori.
 2. Paxta tolasini chet el valyutasiga eksport qilishda nol darajali stavka bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘i (keyingi o‘rinlarda QQS deb yuritiladi) solinadi. Paxta tolasini respublika ichki korxonalariga sotishda 20 foizli stavka bo‘yicha QQS solinadi. 
 3. Paxta tolasining ichki narxi quyidagicha aniqlanadi:
 eksportga sotish uchun mo‘ljallangani — QQSni nol darajali stavkasini hisobga olgan holda; 
 respublika korxonalariga sotish uchun mo‘ljallangani — QQSni hisobga olgan holda 20 foizli stavka bo‘yicha.
 4. Paxta tolasining ichki va sotilgan narxlari o‘rtasidagi farqni aniqlashda tolaning narxi va hajmi konditsion og‘irlikda hisobga olinadi. 
 5. Paxta tolasining ichki va sotilgan narxlari o‘rtasidagi farq har oyda “Paxtasanoat” HAB tomonidan quyidagicha aniqlanadi: 
 eksportga sotishda — ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda paxta tolasining ichki va eksportga sotilgan narxlari o‘rtasidagi ijobiy farqning hisob-kitobi bo‘yicha; 
 respublika ichki korxonalariga sotishda — ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda respublika korxonalariga paxta tolasini ichki va sotilgan narxlari o‘rtasidagi ijobiy (salbiy) farqning hisob-kitobi bo‘yicha.
 6. Respublika korxonalariga sotilgan paxta tolasini hajmi bo‘yicha salbiy farq hosil bo‘lgan holatda, salbiy farq summasi eksportga sotilgan hajm bo‘yicha hosil bo‘lgan ijobiy farq summasi hisobidan qoplanadi.
 Ijobiy farq summasi bilan qoplanmagan salbiy farq summasi “Paxta tolasining jahon va ichki narxlari o‘rtasida vujudga kelgan manfiy farqni qoplash tartibi to‘g‘risidagi nizom” (2005-yil 6-iyul, ro‘yxat raqami 1486)da belgilangan tartibda qoplanadi.
 7. Paxta tolasining ichki va haqiqatda sotilgan narxlari o‘rtasidagi farqni hisob-kitob qilish uchun:
 O‘zRTXAB orqali paxta tolasini sotishda boshlang‘ich narxini aniqlashda qo‘llaniladigan va tashqi savdo kompaniyalariga belgilangan chegirmalarni jahon bozoridagi narxlardan chegirib konditsion og‘irlikdagi vaznga aniqlangan haqiqatdagi sotish narxi;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining paxta tolasining konditsion og‘irligiga tasdiqlagan preyskurant narxi;
 paxta tolasini Tashqi savdo kompaniyalari va O‘zRTXAB orqali sotib olgunga qadar hududiy ixtisoslagan paxta terminallariga yetkazib berish, yuklash-tushirish va saqlash bo‘yicha haqiqiy xarajatlari;
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan “Paxtasanoat” HAB ning komissiya xarajatlari qo‘llaniladi.
 8. “Paxtasanoat” HAB O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat ehtiyojlari uchun qishloq xo‘jaligi mahsulotlari sotib olish hisob-kitobi jamg‘armasi (keyingi o‘rinlarda — Jamg‘arma)ning unga biriktirilgan bosh inspektori (keyingi o‘rinlarda — Jamg‘armaning bosh inspektori)ga mablag‘lar tushishidan kelib chiqib, narxlar o‘rtasidagi farqning hisob-kitobini tekshirish uchun topshiradi.
 9. Jamg‘armaning bosh inspektori o‘sha kun ichida hisob-kitoblarning to‘g‘riligini tekshiradi va “tekshirildi” yozuvini qayd qilib, imzo qo‘yadi va ularni “Paxtasanoat” HABning paxta va paxta mahsulotlari kontraktatsiyasi va hisob-kitobi markaziga qaytaradi.
 10. Ma’lum yil hosilining paxta tolasini sotish tugallangandan so‘ng mahsulotlarni oluvchilar bilan tuzilgan taqqoslama dalolatnomalarga asosan mahsulotlarning ichki va sotilgan narxlari bo‘yicha haqiqiy sotilgan qiymatidan hamda ijobiy farqni to‘plash maxsus hisob raqamiga o‘tkazilgan summalardan kelib chiqib, yakuniy hisob-kitoblar amalga oshiriladi.
 11. “Paxtasanoat” HAB ijobiy farq summalarini to‘plash uchun xizmat ko‘rsatuvchi bankda “Ijobiy farq hisob raqami” maxsus hisob raqamini ochadi va mablag‘larni mahsulot oluvchilardan kelib tushishiga qarab Jamg‘armaning bosh inspektori tekshirgan hisob-kitoblarga muvofiq ushbu hisob raqamga o‘tkaziladi
 12. Ijobiy farq summasi soliq solish obyekti hisoblanmaydi va 50 foiz miqdorida — paxtachilik fermer xo‘jaliklariga ularning O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari yoxud xizmat ko‘rsatish korxonalari oldidagi kreditorlik qarzini keyinchalik xizmat ko‘rsatish korxonalarining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari oldidagi qarzini so‘ndirish uchun yo‘naltiriladi. 
 Paxtachilik fermer xo‘jaliklarining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari, shuningdek xizmat ko‘rsatish korxonalari oldida qarzdorligi mavjud bo‘lmagan taqdirda, ijobiy farq mablag‘laridan “O‘zkimyosanoat” DAK, “O‘zbekenergo” DAK, “O‘zneftmahsulot” AK, “O‘zagromashservis” uyushmasi, “Agrotexservis MTP” MChJ, “O‘zqishloqxo‘jalikmash-lizing” ALK, “O‘zmashlizing” ShK korxonalarining moddiy-texnik resurslariga va xizmatlariga oldindan haq to‘lash uchun foydalaniladi. 
 13. “Paxtasanoat” HAB ijobiy farq mablag‘lari tushishiga ko‘ra, 1 ish kuni davomida ularni maxsus hisob raqamdan Jamg‘armaning tegishli hisob raqamlariga quyidagicha o‘tkazadi: 
 25 foizi “O‘zpaxtasanoat” uyushmasi korxonalarining Jamg‘arma kreditlari bo‘yicha qarzini so‘ndirish uchun yo‘naltiriladi; 
 qolgan qismi Jamg‘armaning aylanma mablag‘larini to‘ldirish uchun yo‘naltiriladi.
 15. “Paxtasanoat” HAB chorak yakuni bo‘yicha oyning 5-sanasidan kechiktirmasdan O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga paxta tolasining ichki va sotilgan narxlari o‘rtasidagi farq bo‘yicha hisob-kitobni va maxsus hisob raqamga to‘plangan hamda Jamg‘armaning tegishli hisob-raqamlariga o‘tkazilgan mablag‘lar to‘g‘risida ma’lumotni taqdim qiladi. 
 Ma’lumotlarni o‘z vaqtida va to‘g‘ri taqdim etilishi bo‘yicha javobgarlik “Paxtasanoat” HAB zimmasiga yuklatiladi.
 16. Ushbu Nizom “O‘zpaxtasanoat” uyushmasi bilan kelishilgan.