YO‘LOVChILARNING DAVLAT MAJBURIY ShAXSIY SUG‘URTASINI O‘TKAZISh, SUG‘URTA TO‘LOVLARI BO‘YIChA TRANSPORT TAShKILOTLARI BILAN HISOB-KITOB QILISh, SUG‘URTA PULLARINI ANIQLASh VA TO‘LASh TARTIBI HAQIDA

1. Yo‘lovchilarning davlat majburiy shaxsiy sug‘urtasi O‘zbekiston Respublikasi o‘tkaziladi. 
 Sug‘urta to‘lovlari stavkalarining miqdori O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-iyuldagi 379-son qarori bilan belgilangan va transport tashkiloti tomonidan yo‘lovchilardan quyidagi miqdorlarda olinadi.
 2. Yo‘lovchilardan tushgan sug‘urta to‘lovlari har bir hisobot oyi uchun, keyingi oyning 10 kunigacha havo, temir yo‘l, ichki suv va avtomobil transporti tizimining tegishli bo‘linmalari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Davlat sug‘urta bosh boshqarmasining hisob raqamiga o‘tkaziladi. To‘lovlarni o‘tkazishda kechiktirilgan har bir kun uchun transport tashkiloti 0.1 foiz miqdorida jarima (penya) to‘laydi.
 3. Yo‘lovchilarning davlat majburiy sug‘urtasi:
 temir yo‘l, ichki suv va shahar atrofiga qatnaydigan avtomobil transporti yo‘lovchilariga;
 shahar avtomobil transporti yo‘lovchilariga;
 bir viloyat Qoraqalpog‘iston Respublikasi doirasida avtomobil transportida 50 km.gacha masofaga qatnaydigan yo‘lovchilarga tatbiq etilmaydi.
 Eslatma. Tranzit yo‘lovchilar vokzal, tayyoragoh, avtovokzal va pristan hududida transport vositasiga chiqishni kutish chog‘i davomida ham sug‘urtalangan hisoblanadi.
 Havo, temir yo‘l, ichki suv va umumiy foydalanishdagi avtomobil transportida bepul yurish huquqidan foydalanuvchi yo‘lovchilar amaldagi qonunlarga muvofiq, sug‘urta to‘lovini to‘lamasdan davlat majburiy shaxsiy sug‘urtasiga olinishlari kerak.
 4.O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta bosh boshqarmasi joylardagi havo, temir yo‘l, ichki suv va umumiy foydalanishdagi avtomobil transportida yo‘lovchilar tashish bilan shug‘ullanadigan transport tashkilotlarini aniqlaydi hamda ular tomonidan sug‘urta to‘lovlari to‘g‘ri olinishini, ularning o‘z hisob raqamiga o‘z vaqtida va to‘liq o‘tkazilishini kuzatib turadi, sug‘urta to‘lovlari o‘tkazilmagan taqdirda esa ularni yuqorida keltirilgan tashkilotlardan so‘zsiz undirib oladi.
 5. Davlat sug‘urta tashkilotlari sug‘urtaning mazkur turi bo‘yicha xarajatlardan ortiq bo‘lgan daromatlarning 50 foizgacha qismini yo‘lovchilarni tashish xavfsizligi oshirilishini ta’minlashga qaratilgan oldini olish tadbirlariga yo‘naltirishlari mumkin. Bunday tadbirlar ro‘yxati transport tashkiloti tomonidan tuziladi va davlat sug‘urta tashkilotlari bilan kelishib olinadi.
 Davlat sug‘urta tashkilotlari mablag‘larining muayyan qismini transport tashkilotlarining sug‘urta to‘lovlarini undirish va o‘tkazishda ko‘maklashgan xodimlarini taqdirlashga ajratadi.
 6. Sug‘urta to‘lovlarini to‘g‘ri olinishini, davlat sug‘urta boshqarmasining hisob raqamiga o‘z vaqtida va to‘liq o‘tkazilishini, shuningdek, transport tashkilotlari oldini olish tadbirlariga ajratilgan mablag‘lardan o‘z o‘rnida foydalanilayotganini tekshirish davlat sug‘urta bosh boshqarmasiga yuklatiladi. Bu ish kamida bir yilda bir marta amalga oshiriladi va dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Dalolatnomani tekshiruv o‘tkazgan shaxs va transport tashkilotining vakili imzolaydilar.
 Tekshiruvda to‘lovlar o‘z vaqtida va to‘liq o‘tkazilmaganligi yoki oldini olish tadbirlariga ajratilgan mablag‘lardan o‘z o‘rnida foydalanilmaganligi aniqlangan taqdirda bu mablag‘lar so‘zsiz undirib olinadi.
 Sug‘urta to‘lovlarini olish, o‘tkazish va oldini olish tadbirlariga ajratilgan mablag‘lardan foydalanish tartibi muntazam ravishda buzilgan hollarda Davlat sug‘urta bosh boshqarmasi oldini olish tadbirlariga mablag‘ ajratishni to‘xtatib qo‘yishga haqlidir.
 7. Barcha zarur hujjatlar olinganidan so‘ng 72 soat mobaynida, davlat ijtimoiy sug‘urtasi ijtimoiy ta’minot yetkazilgan zararni qoplash tartibida va shaxs sug‘urtasi shartnomalari bo‘yicha pul to‘langan bo‘lishidan qat’i nazar, yo‘lovchiga yoki uning merosxo‘rlariga sug‘urta puli to‘lanadi.
 8. Yo‘lovchi transport vositasida ketadigan (uchib ketayotgan) vaqtida, shuningdek vokzal, port, pristan, stansiya hududida (xonasida) chiqish e’lon qilinishini kutib turgan paytdan to yetib borgan manzilini tark etgunga qadar o‘tgan davr mobaynida yuz bergan ko‘ngilsiz hodisa natijasida umumiy mehnat qobiliyatini to‘liq (100 foiz) doimiy yo‘qotgan taqdirda unga 500000 so‘m miqdorida sug‘urta puli to‘lanadi, umumiy mehnat qobiliyatini qisman doimiy yo‘qotganda esa sug‘urta pulining mehnat qobiliyatini yo‘qotish foiziga mos keluvchi qismi to‘lanadi.
 9. Ko‘ngilsiz hodisa natijasida jabrlangan yo‘lovchi doimiy yashash joyidagi davlat sug‘urta muassasasiga quyidagi hujjatlarni taqdim etgan taqdirda u tibbiy tekshiruvga yuborilishi mumkin:
 a) № 50 shaklli ariza – davlat sug‘urta muassasasi tomonidan beriladi;
 b) № 195 shaklli ma’lumotnoma davolash muassasasi tomonidan beriladi;
 v) baxtsiz hodisa haqida tashkilot tomonidan tuzilgan va berilgan dalolatnomaning asl nusxasi.
 10. Jinoiy javobgarlik ko‘zda tutilgan xatti-harakatlarni sodir etishi, o‘z joniga qasd qilishi, kayf qilish maqsadida spirtli ichimlik yoki boshqa narsa iste’moli oqibatida kasallanishi, zaharlanishi, havo kemasi boshlig‘ining, dengiz kemasi kapitanining, poyezd brigadirining, avtobusi haydovchisining yoxud boshqa vakolatli rasmiy shaxsning talablariga bo‘ysunmasligi, transportda yurish qoidalarini buzishi natijasida, shuningdek, safar (uchish) bilan yoki transport vositasiga chiqish e’lon qilingandan so‘ng yoxud yetib borgan manzilini tark etgach yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lmagan boshqa hodisa natijasida shikast olgan sug‘urtalangan yo‘lovchi tibbiy tekshiruvga yuborilmaydi va unga sug‘urta puli to‘lanmaydi.
 11. Baxtsiz hodisa natijasida umumiy mehnat faoliyatini doimiy yo‘qotish foizi sug‘urtalangan yo‘lovchini davlat sug‘urta muassasasining shifokor-eksperti (u bo‘lmagan joylarda javobgar mutaxassis xodimi) tomonidan tekshirish natijalari asosida, “Sug‘urta hodisalari munosabati bilan to‘lanadigan sug‘urta pullari miqdorini aniqlash jadvali”ga muvofiq belgilanadi.
 12. Sug‘urtalangan yo‘lovchining doimiy yashash joyidagi davlat sug‘urta muassasasi sug‘urta muassasi sug‘urta puli to‘lash haqida qaror qabul qiladi va to‘laydi.
 13. Birgina baxtsiz hodisa oqibatlari uchun to‘lanadigan to‘lovlarning umumiy miqdori 500000 so‘mdan oshmasligi kerak.
 14. Agar jabrlangan yo‘lovchining umumiy mehnat qobiliyatini yo‘qotish foizi aniqlangan bo‘lsa-yu, ammo u hayotligida (7-bandda ko‘rsatilgan muddatda) sug‘urta pulini olmagan bo‘lsa, bu pul uning merosxo‘rlariga to‘lanadi.
 15. Agar tibbiy hujjatlarga ko‘ra transportdagi baxtsiz hodisa oqibatida shikast olishi natijasida yo‘lovchining bosh yoki orqa miyasi og‘ir shikastlanganligi, qo‘l-oyoqlari (yoki ularning bir qismi) kesib tashlanganligi, ko‘zi olib tashlanganligi yoxud ikkala ko‘zi ko‘r bo‘lib qolganligi, qandaydir a’zosi (yoki uning bir qismi) olib tashlanganligi aniqlangan bo‘lsa-yu, biroq u hayotligida shifokor-ekspert (u bo‘lmagan joylarda javobgar mutaxassis xodim)ning tekshiruvidan o‘tmagan va keyinchalik mazkur shikast bilan bog‘liq bo‘lmagan sabab tufayli vafot etgan bo‘lsa. uning merosxo‘rlariga shu shikastlanishlarda umumiy mehnat qobiliyatini doimiy yo‘qotish foizi qancha belgilansa, shuncha miqdorda sug‘urta puli to‘lanadi.
 16. Agar umumiy mehnat qobiliyatini doimiy yo‘qotish baxtsiz hodisa sodir bo‘lgan kundan boshlab bir yil mobaynida yuz bersa va uning bevosita oqibati bo‘lsa, bu holda sug‘urta puli to‘lanadi.
 17. Davlat sug‘urta muassasasi sug‘urta puli to‘lashni rad etgan taqdirda bu haqda ariza bergan shaxsga 7-bandda ko‘rsatilgan muddatda, rad etish sabablarini bayon etgan holda ma’lum qiladi.
 18. Yo‘lovchi transport vositasida ketish (uchish) vaqtida, shuningdek, vokzal, port, pristan, stansiya hududida (xonasida) chiqish e’lon qilinishi kutib turgan paytdan to yetib borgan manzilini tark etgunga qadar o‘tgan davr mobaynida yuz bergan ko‘ngilsiz hodisa natijasida halok bo‘lgan taqdirda uning meroshurlariga 500000 so‘m miqdorida sug‘urta puli to‘lanadi.
 19. Halok bo‘lgan yo‘lovchining merosxo‘ri (merosxo‘rlari) sug‘urta puli to‘lanishini talab qilib yo‘lovchining doimiy yashash joyidagi davlat sug‘urta muassasasiga hujjat taqdim etishi lozim: 
 sug‘urta puli to‘lash haqida ariza;
 baxtsiz hodisa haqida transport tashkiloti tomonidan belgilangan shaklda tuzilgan dalolatnomaning asl nusxasi (3,4,5,6,7-ilovalar);
 yo‘lovchining o‘lganligi haqida FHQH idorasi guvohnomasining notarial tartibda tasdiqlangan nusxasi;
 merosxo‘rlik huquqi haqida notarial idoraning guvohnomasi.
 20. Merosxo‘rlik huquqi haqida notarial idoraning guvohnomasini olish uchun, halok bo‘lgan yo‘lovchining yashash joyidagi davlat sug‘urta muassasasi uning murojaat qilgan merosxo‘rlariga ma’lumotnoma (8-ilova) berishi zarur.
 21. Vafot etgan yo‘lovchining O‘zbekiston Respublikasini boshqa tumanlarida (shaharlarida) yashaydigan merosxo‘rlarga sug‘urta puli oluvchining doimiy yashash joyidagi jamg‘arma bankdagi hisobiga o‘tkaziladi yoki ularning hisobidan pochta orqali o‘tkaziladi, boshqa davlatlarda yashovchi merosxo‘rlarga esa O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq o‘tkaziladi.
 Balog‘atga yetmagan merosxo‘r oluvchiga sug‘urta puli faqat yashash joyidagi jamg‘arma bankka uning nomidagi omonatga o‘tkaziladi va ayni chog‘da bu haqda vasiylik hamda homiylik idoralariga ma’lum qilinadi.
 22. Sug‘urta puli to‘lash rad etilgan taqdirda davlat sug‘urta muassasasi bu haqda merosxo‘rlarga 7-bandda ko‘rsatilgan muddatda, rad etish sabablarini yozma ravishda xabar qiladi.
 23. Yo‘lovchilarning davlat majburiy sug‘urtasi shartlaridan kelib chiquvchi fuqarolarning sug‘urta pulini to‘lash haqidagi talablari yuqori davlat sug‘urta tashkilotlari yoxud xalq sudi tomonidan qarab chiqiladi.