MIKROKREDIT TAShKILOTLARI TOMONIDAN AKTIVLAR SIFATINI TASNIFLASh, AKTIVLAR BO‘YIChA EHTIMOLIY YO‘QOTIShLARNI QOPLASh ZAXIRALARINI YaRATISh VA ULARDAN FOYDALANISh TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida” (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-y., 12-son, 247-modda) va “Mikrokredit tashkilotlari to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2006-y., 37-38-son, 372-modda) qonunlariga hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 26-noyabrdagi PQ–1438-son “2011—2015-yillarda respublika moliya-bank tizimini yanada isloh qilish va barqarorligini oshirish hamda yuqori xalqaro reyting ko‘rsatkichlariga erishishning ustuvor yo‘nalishlari to‘g‘risida”gi qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2010-y., 48-son, 442-modda) muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi:
 1. Mikrokredit tashkilotlari tomonidan aktivlar sifatini tasniflash, aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarni qoplash zaxiralarini yaratish va ulardan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kun o‘tgandan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida” (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-y., 12-son, 247-modda), “Mikrokredit tashkilotlari to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2006-y., 37-38-son, 372-modda) qonunlariga hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 26-noyabrdagi PQ–1438-son “2011 — 2015-yillarda respublika moliya-bank tizimini yanada isloh qilish va barqarorligini oshirish hamda yuqori xalqaro reyting ko‘rsatkichlariga erishishning ustuvor yo‘nalishlari to‘g‘risida”gi qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2010-y., 48-son, 442-modda) muvofiq, mikrokredit tashkilotlari tomonidan aktivlar sifatini tasniflash, aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarni qoplash zaxiralarini yaratish va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi.
 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarni qoplash zaxirasi (keyingi o‘rinlarda aktivlar bo‘yicha zaxira deb yuritiladi) — mikrokredit tashkiloti kredit portfeli va balansdan tashqari majburiyatlari yuzasidan ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni qoplash uchun tashkil etiladigan zaxira;
 maxsus zaxira — “substandart”, “shubhali” va “umidsiz” deb tasniflangan aktivlar bo‘yicha yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan zararlarni qoplashga mo‘ljallangan zaxira;
 muddati o‘tgan ssudalar (aktivlar) — kredit shartnomasida ko‘rsatilgan mikroqarz, mikrokredit va mikrolizingning asosiy qismini qaytarish va (yoki) unga doir hisoblangan foizlarni to‘lash jadvali bo‘yicha muddati kechiktirilgan va to‘lanmagan ssudalar;
 shartlari qayta ko‘rib chiqilgan (restrukturizatsiya qilingan) ssudalar (aktivlar) — qarzdorning moliyaviy ahvoli yomonlashishi sababli to‘lovning dastlabki shartlari o‘zgargan (foiz stavkasining kamaytirilishi yoki hisoblangan foizlarning undirib olinmasligi, jami asosiy qarzning kamaytirilishi yoki undan voz kechilishi, kreditni to‘lash muddatining kechiktirilishi yoki uzaytirilishi, foizlarga doir to‘lovlarning bir qismi yoki umumiy miqdoridan voz kechish, kreditni restrukturizatsiyalash zarurligi natijasida qilinishi mumkin bo‘lgan boshqa imtiyozlar) ssudalar. 
 2. Mikrokredit tashkilotining hisobotlarida aktivlar sifati to‘g‘ri aks ettirilishi lozim.
 3. Mikrokredit tashkiloti aktivlarni o‘z vaqtida va to‘g‘ri tasniflashi hamda ular bo‘yicha zaxira tashkil etishi shart.
 4. Mikrokredit tashkilotining xavf-xatarga ega bo‘lgan barcha aktivlari, shu jumladan ko‘rsatiladigan mikromoliyaviy xizmatlar, boshqa kredit tashkilotlaridagi barcha mablag‘lari, investitsiyalari, qarzdorlarga berilgan aktivlarning o‘rniga garovga qo‘yilgan mol-mulklari, balansdan tashqari majburiyatlari (kafolati, kafilligi va boshqa majburiyatlari) tavakkalchilik darajasidan kelib chiqib, doimiy ravishda tasniflanishi va ularga lozim darajada aktivlar bo‘yicha zaxira yaratilishi shart.
 Bunda zaxiralar “yaxshi”, “substandart”, “shubhali” va “umidsiz” deb tasniflanadigan aktivlar bo‘yicha toifalarga ajratiladi.
 5. ”Yaxshi” deb tasniflangan aktivlar bo‘yicha zaxira tashkil etish talab qilinmaydi. “Substandart” aktivlar bo‘yicha — 25 foiz, “shubhali” aktivlar bo‘yicha — 50 foiz, “umidsiz” aktivlar bo‘yicha — 100 foiz miqdorda zaxira yaratiladi.
 Aktivlarning tasniflanishi va ularga belgilangan miqdorda zaxira yaratilishi ushbu aktivlarning qoldiq summasi hisob-kitobi asosida amalga oshiriladi.
 6. Qaytmaslik xavfi bo‘lmagan aktivlar “yaxshi” deb tasniflanadi. Muddati o‘tgan va shartlari qayta ko‘rib chiqilgan (restrukturizatsiya qilingan) ssudalar (aktivlar) “yaxshi” aktiv sifatida tasniflanishi mumkin emas. 
 7. Ssudalarni (aktivlarni) qaytarish grafigiga asosan, asosiy qarz summasi va (yoki) u bo‘yicha hisoblangan foizlar 30 kundan ortiq muddatga kechiktirilganda “substandart” aktiv sifatida, asosiy qarz summasi va (yoki) u bo‘yicha hisoblangan foizlar 60 kundan ortiq muddatga kechiktirilganda “shubhali” aktiv sifatida hamda asosiy qarz summasi va (yoki) u bo‘yicha hisoblangan foizlar 90 kundan ortiq muddatga kechiktirilganda yoki shartnoma bo‘yicha oxirgi qaytarish muddati o‘tganda “umidsiz” aktiv sifatida tasniflanadi va belgilangan miqdorda zaxiralar tashkil etiladi.
 8. Aktivlar bo‘yicha zaxiralarning yaratilishi davriy ravishda har oyning so‘nggi sanasiga qadar kamida bir marta har bir aktiv bo‘yicha amalga oshirilishi shart. 
 Aktivlar bo‘yicha yaratilgan zaxiralar Foyda va zararlar to‘g‘risidagi hisobotda aks ettirilishi lozim.
 9. Aktivning hisobdan chiqarilishi aktivning qisman yoki to‘liq qaytarilishi mumkinligini inkor etmaydi.
 10. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki aktivlar mikrokredit tashkiloti tomonidan mazkur Nizom talablari asosida tasniflanib, yetarli darajada zaxira yaratilmagan hollarda, aktivlar bo‘yicha zaxiralarni yaratish bo‘yicha qo‘shimcha ajratmalar ajratilishini talab qiladi.
 11. Aktivlar bo‘yicha zaxirani yaratishga oid buxgalteriya o‘tkazmalari qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 
 12. Mikrokredit tashkilotining ijro etuvchi organi aktivlar bo‘yicha zaxiralarning yetarlilik darajasini doimiy ravishda ushlab turishning ta’minlanishi uchun javobgardir.
 13. ”Umidsiz” aktivlar tegishli zaxiralarni kamaytirish hisobiga mikrokredit tashkilotining yuqori boshqaruv organi qaroriga asosan hisobdan chiqarilishi mumkin. 
 14. Mikrokredit tashkiloti ijro etuvchi organi moliyaviy yil yakuni bo‘yicha mikrokredit tashkiloti ishtirokchilari (aksiyadorlari) umumiy yig‘ilishida “umidsiz” aktivlarni undirish bo‘yicha qo‘llangan chora-tadbirlar haqida hisobot berishi kerak. 
 15. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladilar.