O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademik litseylariga o‘quvchilarni qabul qilishda yozma ish (diktant), nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash hamda yakka tartibdagi yakuniy suhbat o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizo

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 26-sentabrdagi 767-son “O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Akademik litseylarining faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 
 1. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademik litseylariga o‘quvchilarni qabul qilishda yozma ish (diktant), nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash hamda yakka tartibdagi yakuniy suhbat o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 26-sentabrdagi 767-son “O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademik litseylarining faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademik litseylariga (bundan buyon matnda akademik litsey deb yuritiladi) o‘quvchilarni (bundan buyon matnda nomzod deb yuritiladi) qabul qilishda yozma ish (diktant), nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash hamda yakka tartibdagi yakuniy suhbat o‘tkazish tartibini belgilaydi.
 1. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 26-sentabrdagi 767-son qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademik litseylariga o‘quvchilarni qabul qilish tartibi to‘g‘risidagi nizomga asosan nomzodlarning orfografik va punktuatsion savodxonlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov (bundan buyon matnda diktant deb yuritiladi), jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov hamda yakka tartibdagi yakuniy suhbat o‘tkazish nomzodlarni akademik litseyga qabul qilishda o‘tkaziladigan maxsus-professional tanlovning bosqichlari hisoblanadi.
 2. Maxsus-professional tanlov natijalariga ko‘ra nomzodni test sinovlarini topshirishga qo‘yish masalasi hal etiladi.
 3. Maxsus-professional tanlovning bosqichlari qabul yilining 1-iyunidan 25-iyuniga qadar o‘tkaziladi.
 4. Nomzodlarning orfografik va punktuatsion savodxonlik darajasini aniqlash uchun o‘tkaziladigan sinovda ulardan yozma ish (diktant) olinadi.
 5. Diktant Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 26-sentabrdagi 767-son qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademik litseylariga o‘quvchilarni qabul qilish tartibi to‘g‘risidagi nizomga asosan tarkibi O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan qabul komissiyasi (bundan buyon matnda qabul komissiyasi deb yuritiladi) tomonidan akademik litsey binosida o‘tkaziladi.
 6. Diktantning mavzulari va matnlari qabul komissiyasi raisi tomonidan tasdiqlanadi.
 7. Diktantning tasdiqlangan mavzu va matnlari qabul komissiyasi kotibida saqlanadi va u ularning oshkor qilinmasligi uchun mas’ul hisoblanadi.
 8. Diktant o‘tkazilayotgan auditoriyaga kitob, uyali telefon, kompyuter, telekommunikatsiya vositalari va shpargalkalar olib kirish taqiqlanadi.
 9. Diktant boshlanishidan oldin qabul komissiyasi a’zolari tomonidan nomzodlarga diktant o‘tkazish tartibi tushuntiriladi hamda raqamlangan daftarlar tarqatiladi.
 10. Nomzod raqamlangan daftarning ustki qismiga o‘zining familiyasi, ismi va otasining ismini yozadi.
 11. Diktant mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq metodika asosida o‘tkaziladi.
 12. Nomzod diktantni yozib tugatgandan keyin o‘zining raqamlangan daftarini qabul komissiyasi a’zosiga topshirib auditoriyani tark etadi.
 13. Qabul komissiyasi a’zosi nomzodlardan qabul qilib olingan daftarlarni mutaxassislarga tekshirish uchun topshiradi.
 14. Mutaxassislar nomzodlarning yozgan diktantlarini shu kunning o‘zida tekshiradi.
 15. Auditoriyada nomzodlarga diktant matnini o‘qib eshittirgan shaxs tomonidan shu auditoriyadagi nomzodlarning yozgan diktantlarini tekshirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 16. Nomzodlarning yozgan diktantlarini tekshirgan shaxs mazkur Nizomning 2-ilovasida nazarda tutilgan baholash mezonlariga asosan diktantlarni baholaydi va har bir raqamlangan daftarga o‘zining imzosini qo‘yadi.
 17. Diktant natijalari shu kunning o‘zida akademik litseyning e’lonlar taxtasiga joylashtirish orqali nomzodlar e’tiboriga yetkaziladi.
 18. Qabul komissiyasi a’zolari nomzodlarning raqamlangan daftarlarini qabul komissiyasi kotibiga topshiradi.
 19. Nomzodlarga diktantni qayta topshirishga ruxsat berilmaydi.
 20. Nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov mazkur Nizomning 3-ilovasida keltirilgan metodikada nazarda tutilgan mashqlarni bajarishlarini tekshirish orqali amalga oshiriladi.
 21. Jismoniy tayyorgarlik mashqlarini bajarish boshlanishidan oldin nomzodlarga qabul komissiyasi a’zolari tomonidan mashqlarni bajarishga qo‘yiladigan talablar, mashqlarni bajarish tartibi hamda baholash mezonlari tushuntiriladi.
 22. Nomzodlar jismoniy tayyorgarlik mashqlarini bajarishda sport kiyimida bo‘lishlari shart.
 23. Nomzodlar tomonidan bajarilishi lozim bo‘lgan jismoniy tayyorgarlik mashqlari va ularni bajarishga qo‘yiladigan talablar o‘g‘il bolalar va qiz bolalar uchun alohida belgilanadi.
 24. Jismoniy tayyorgarlik mashqlarini bajargan nomzodlar shu vaqtning o‘zida qabul komissiyasi a’zolari tomonidan mazkur Nizomning 4-ilovasida nazarda tutilgan baholash mezonlariga asosan baholanadi.
 25. Jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov natijalari shu kunning o‘zida akademik litseyning e’lonlar taxtasiga joylashtirish orqali nomzodlar e’tiboriga yetkaziladi.
 26. Jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov natijalari bo‘yicha shu kunning o‘zida mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shaklda qaydnoma rasmiylashtiriladi.
 27. Qaydnoma qabul komissiyasining jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinovda ishtirok etgan a’zolari tomonidan imzolanadi hamda shu kunning o‘zida qabul komissiyasining kotibiga topshiriladi.
 28. Nomzodlarga jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinovdan qayta o‘tishga ruxsat berilmaydi.
 29. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat boshlanishidan oldin nomzodlarga qabul komissiyasi a’zolari tomonidan yakka tartibdagi yakuniy suhbat o‘tkazish tartibi hamda baholash mezonlari tushuntiriladi.
 30. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat mazkur Nizomning 6-ilovasida keltirilgan metodikaga asosan o‘tkaziladi.
 31. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat og‘zaki shaklda qabul komissiyasi a’zolari tomonidan nomzodga beriladigan savollarga javob berish orqali amalga oshiriladi.
 Savollar umumiy o‘rta ta’lim fanlarining o‘quv dasturlariga muvofiq 3 ta yo‘nalishda ishlab chiqiladi.
 32. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat savollari qabul komissiyasi raisi tomonidan tasdiqlanadi.
 33. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat savollari qabul komissiyasi kotibida saqlanadi va u ularning oshkor qilinmasligi uchun mas’ul hisoblanadi.
 34. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat qabul komissiyasi tomonidan kollegiallik prinsipi asosida o‘tkaziladi.
 35. Nomzodlar yakka tartibdagi yakuniy suhbatdan o‘tish uchun auditoriyaga 1 nafardan kiritiladi.
 36. Nomzodlarning savollarga bergan javoblari mazkur Nizomning 7-ilovasiga muvofiq baholash mezonlari asosida baholanadi.
 37. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat natijalari shu kunning o‘zida akademik litseyning e’lonlar taxtasiga joylashtirish orqali nomzodlar e’tiboriga yetkaziladi.
 38. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat natijalari bo‘yicha shu kunning o‘zida mazkur Nizomning 8-ilovasiga muvofiq shakldagi qaydnoma rasmiylashtiriladi va qabul komissiyasi kotibiga topshiriladi.
 Qaydnoma qabul komissiyasi a’zolari tomonidan imzolanadi. 
 39. Nomzodlarga yakka tartibdagi yakuniy suhbatni qayta topshirishga ruxsat berilmaydi.
 40. Maxsus-professional tanlov bosqichlarining natijalarini qo‘shib hisoblaganda nomzodning to‘plagan ballari “9” balldan kam bo‘lgan taqdirda, u maxsus-professional tanlovdan o‘tmagan hisoblanadi va test sinovlariga qo‘yilmaydi.
 41. Maxsus-professional tanlov bosqichlarining natijalari qabul komissiyasining bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi.
 42. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.
 1. Nomzodlarga o‘qib eshittiriladigan diktant matnining hajmi 100 — 120 ta so‘zdan iborat bo‘ladi.
 2. Qabul komissiyasi a’zolari tomonidan nomzodlarga diktant matni bir marotaba tushunarli va to‘liq o‘qib eshittiriladi. Diktant matni to‘liq o‘qib eshittirilgandan keyin nomzodlar diktantni yozishga tayyorlanadi.
 3. Diktant yozish boshlanganda qabul komissiyasi a’zosi diktant matnini sekin birma-bir o‘qib beradi. 
 Bunda 1 ta gap o‘qib eshittiriladi va nomzod o‘qib eshittirilgan gapni yozishga kirishadi. 
 4. O‘qib eshittirilgan gapni nomzodlar yozib bo‘lganidan keyin ushbu gap qabul komissiyasi a’zosi tomonidan yana bir marotaba o‘qib beriladi.
 1. Nomzodlar tomonidan yozilgan diktant “5” ballik tizimda baholanadi. 
 Diktant:
 1 tagacha orfografik yoki punktuatsion xatolikka yo‘l qo‘yilgan deb topilganda — “5” ball bilan baholanadi;
 2 tadan 4 tagacha orfografik va punktuatsion xatolikka yo‘l qo‘yilgan deb topilganda — “4” ball bilan baholanadi;
 5 tadan 10 tagacha orfografik va punktuatsion xatolikka yo‘l qo‘yilgan deb topilganda — “3” ball bilan baholanadi;
 11 ta va undan ortiq orfografik va punktuatsion xatolikka yo‘l qo‘yilgan deb topilganda — “2” ball bilan baholanadi.
 Nomzod daftarni diktant yozilmagan bo‘sh holda topshirganda u “0” ball bilan baholanadi.
 2. Quyidagi holatlar mavjud bo‘lgan taqdirda diktantdagi xatoliklar 1 ta xato deb hisoblanadi:
 5 ta o‘rinda “h” yoki “o‘” harflari o‘rnida tegishlicha “x” yoki “u” harflari yozilgan bo‘lsa;
 kirish so‘zlarning (masalan, darvoqe, darhaqiqat) yozilishida 6 tagacha punktuatsion xatolikka yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa;
 qaratqich belgisi 3 tagacha so‘zda noto‘g‘ri qo‘llanilgan bo‘lsa.
 3. Quyidagilar xato deb hisoblanmaydi:
 tasodifiy xatolar (masalan, “tushunmoq” so‘zi barcha o‘rinlarda to‘g‘ri yozilgan bo‘lsa);
 takroriy xatolar (masalan, “qutulmoq” so‘zi 5 tagacha o‘rinda “qutilmoq” tarzida qo‘llanilgan bo‘lsa);
 so‘z ko‘chirishdagi xatolar (masalan, voqe-a yoki oktya-br);
 ayrim atamalarning yozilishidagi xatolar (masalan, Cho‘lpon ota — Cho‘pon ota, Yunusobod — Yunus-obod).
 4. Diktantdagi tuzatishlar miqdori 5 tadan ortiq bo‘lsa, baho bir ballga pasaytiriladi.
 1. Quyidagilar o‘g‘il bolalar tomonidan bajarilishi lozim bo‘lgan jismoniy tayyorgarlik mashqlari hisoblanadi:
 to‘sinda (turnikda) tortilish;
 100 metrga yugurish;
 2000 metrga yugurish.
 2. Quyidagilar qiz bolalar tomonidan bajarilishi lozim bo‘lgan jismoniy tayyorgarlik mashqlari hisoblanadi:
 kuch ishlatish mashqi;
 100 metrga yugurish;
 1000 metrga yugurish.
 3. Quyidagilar to‘sinda (turnikda) tortilish mashqiga qo‘yiladigan talablar hisoblanadi:
 bosh barmoq poya ichkarisidan ushlanadi, tana biroz rostlanadi, tizza bo‘g‘imi to‘g‘irlanadi, oyoq uchlari cho‘ziladi, tovonlar birlashtiriladi; 
 iyak to‘sin (turnik) poyasidan o‘tgunga qadar qo‘llar bukiladi; 
 harakat to‘liq amalga oshirilishi bilan dastlabki holatga qaytiladi (osilish holati 2 soniyagacha davom etishi mumkin).
 Ushbu mashqni bajarishda oyoqlarni bukish va kerish, tanani harakatsiz holatda egish hamda oyoqlar bilan siltanma harakatlar qilish taqiqlanadi.
 4. 100 metrga yugurish mashqi yuqori yoki quyi startdan amalga oshiriladi hamda stadionning yugurish yo‘lakchasida yoki qattiq qoplamli tekis joylarda o‘tkaziladi.
 5. 2000 va 1000 metrga yugurish mashqlari stadionning yugurish yo‘lakchalari yoki tekis joylarda, umumiy yoki alohida start berilgan holda o‘tkaziladi.
 Start va marra chiziqlari bir joyda belgilanishi mumkin.
 6. Nomzod tomonidan kuch ishlatish mashqini bajarishga 1 daqiqa vaqt ajratiladi.
 7. Quyidagilar kuch ishlatish mashqini bajarishga qo‘yiladigan talablar hisoblanadi:
 tayanib yotiladi, qo‘llar yelka kengligida tizzalar bukilmagan holatda bo‘ladi;
 qo‘llar bukilib yoziladi (bunda bel hamda yelka qismlari birgalikda va tekis tushib chiqishi shart);
 qo‘llar bukilib tana yerga nisbatan parallel holatga keltirilgandan so‘ng, dastlabki holatga qaytiladi.
 Ushbu mashqni bajarish vaqtida qo‘llar chala bukilib yozilishi, bel va yelkalar har xil tushib chiqishi, tizzalarning yerga tegishi taqiqlanadi.
 8. Jismoniy tayyorgarlik mashqlarini bajarish oralig‘ida nomzodlarga dam olish uchun kamida 10 daqiqa vaqt beriladi.
 1. Nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov natijalari “5” ballik tizimda quyidagi mezonlar asosida baholanadi:
 2. Nomzod jismoniy tayyorgarlik mashqlarini bajargandan so‘ng, unga har bir mashq uchun qo‘yilgan ballari umumlashtirilib nomzodga o‘rtacha arifmetik ball qo‘yiladi. Bunda jismoniy tayyorgarlik mashqlari uchun qo‘yilgan ballar yig‘indisi quyidagicha hisoblanadi:
 14 — 15 ball to‘plaganda — “5” ball;
 11 — 13 ball to‘plaganda — “4” ball;
 6 — 10 ball to‘plaganda — “3” ball;
 6 dan kam to‘plaganda — “0” ball.
 3. Nomzodga jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinovda 2 ta mashqni “0” ballga bajarganda, nomzodga “0” ball qo‘yiladi. 
 1. Yakka tartibdagi yakuniy suhbat boshlanishidan oldin qabul komissiyasi kotibi nomzodlar haqidagi ma’lumotlarni qabul komissiyasi a’zolariga taqdim qiladi.
 2. Qabul komissiyasi a’zolari yakka tartibdagi yakuniy suhbatga kirgan har bir nomzodga 3 ta savol beradi. Bunda har bir yo‘nalish (3 ta yo‘nalish) bo‘yicha 1 tadan savol beriladi.
 Nomzodga savollar navbat bilan birma-bir beriladi (nomzodga 1 ta savol beriladi va nomzod u savolga javob bersa yoki javob bera olmasa unga navbatdagi savol beriladi).
 3. Har bir nomzodga savollarga javob berish uchun 10 daqiqagacha vaqt beriladi. 
 4. Nomzod savollarga belgilangan muddatdan oldin javob bersa u auditoriyani tark etadi.
 1. Nomzodlar savollarga bergan javoblariga qarab quyidagi mezonlar asosida “5” ballik tizimda baholanadi:
 nomzod to‘g‘ri xulosa va qaror qabul qiladi, ijodiy fikrlay oladi, mustaqil mushohada yuritadi, mohiyatini tushunadi, biladi va aytib beradi deb topilganda — “5” ball;
 nomzod mustaqil mushohada yuritadi, mohiyatini tushunadi, biladi, aytib beradi va tasavvurga ega deb topilganda — “4” ball;
 nomzod mohiyatini qisman tushunadi, biladi, aytib beradi va tasavvurga ega deb topilganda — “3” ball;
 nomzod bilmaydi, aytib bera olmaydi va tasavvurga qisman ega deb topilganda — “2” ball; 
 nomzod bilmaydi, aytib bera olmaydi va tasavvurga ega emas deb topilganda — “0” ball qo‘yiladi.
 2. Nomzodning savollarga javobiga komissiyaning har bir a’zosi nomzodga o‘z bahosini qo‘yadi. Qo‘yilgan barcha ballar umumlashtirilib, nomzodning o‘rtacha arifmetik bali aniqlanadi.