Baydenni qutqarib qolgan tarjimon Afg‘onistonni tark etdi, “Tolibon”, AQSh va Yevroittifoq Dohada muzokaralar o‘tkazadi. Afg‘oniston yangiliklari

2008-yilda amaldagi AQSh prezidenti Jo Baydenni “Tolibon” jangarilaridan qutqarishga yordam bergan afg‘onistonlik tarjimon Aman Xaliliy mamlakatni tark etishga muvaffaq bo‘ldi. Bu haqda tarjimon va uning oilasini evakuatsiya qilgan Human First Coalition tashkiloti ma’lum qildi.

Evakuatsiyada tashkilotga Pokiston bosh vaziri ImronXon hamda AQSh Davlat departamentining bir nechta xodimlari, shu jumladan, davlat kotibi Entoni Blinken hamkorlik qildi.
Dastlab Xaliliy o‘z oilasi bilan Afg‘onistondan Pokistonga, so‘ng u yerdan boshqa mamlakatga olib ketilgan. Ular aynan qayerga ko‘chirib o‘tkazilganiga aniqlik kiritilmagan.
Human First Coalition Imron Xonga va AQSh Davlat departamenti xodimlariga o‘z vaqtida ko‘rsatilgan yordam uchun minnatdorlik bildirdi. Shuningdek, AQSh hukumati ayni paytda Pokiston poytaxtida bo‘lgan yana 200 nafar afg‘onistonliklarga ko‘maklashishga va’da bergani ma’lum qilindi.
Aman Xaliliy Amerika armiyasiga ishlagan va rasmiy tarjimon bo‘lgan. 2008-yilda AQSh Qurolli kuchlarining ikkita Black Hawk vertolyoti Afg‘onistonning toliblar tomonidan nazorat qilinadigan tumaniga avariyali qo‘nishni amalga  oshirgan. Uning bortida uch nafar amerikalik senator bo‘lgan, bular — Jon Kerri (Massachusetsdan senator, keyinchalik prezident Barak Obama ma’muriyatida davlat kotibi bo‘lgan, hozir esa davlat rahbarining iqlim bo‘yicha maxsus vakilidir), Chak Xeygl (Nebraskadan senator, Obama davrida mudofaa vaziri bo‘lgan) va o‘sha paytda Delaver shtati vakili bo‘lgan Jo Bayden edi.
Qo‘nganidan keyin ular yordam haqida signal yuborgan, ularning yoniga Xaliliy jo‘natilgan, u Humvee mashinasida bir necha soat tog‘lardan oshib yetib kelgan. Asosan uning sa’y-harakatlari bilan senatorlarni xavfli tumandan olib chiqib ketishga muvaffaq bo‘lishgan.
Sentabr boshida, “Tolibon” hokimiyatni egallab olganidan keyin Xaliliy Baydenga xat yuborib, uni oilasi bilan Afg‘onistondan olib ketishni so‘radi. “Salom, janob prezident! Meni va oilamni qutqaring! Meni bu yerda qoldirmang!”, — deb yozdi u. Oq uy, o‘z navbatida, tarjimonga yordam qilishga va’da berdi. “Biz sizni chiqarib olamiz. Sizni xizmatingiz uchun mukofotlaymiz”, — dedi Oq uy matbuot kotibi Jen Psaki.
 Bayden afg‘onistonlik qochqinlarga yordam berish uchun 500 mln dollargacha mablag‘ ajratadi
Yevroittifoq, AQSh va “Tolibon” harakatining rasmiy vakillari 12-oktabr kuni Qatar poytaxti Dohada muzokaralar o‘tkazadi.
Yevroittifoq matbuot kotibi Nabila Massrali ma’lum qilishicha, uchrashuv “Amerika va Yevropa tomoniga toliblar bilan bir qator masalalarni hal qilish imkonini beradi”, shu jumladan, mamlakatdan xohlovchilarning erkin chiqib ketishi, gumanitar yordamdan foydalanish imkoniyati, ayollar huquqlariga rioya qilinishi va Afg‘onistonga boshqa terrorchilik guruhlarining qo‘yilmasligi.
“Bu texnik darajada rasman fikr almashish bo‘ladi, u Afg‘onistondagi ‘muvaqqat hukumat’ni tan olishni bildirmaydi”, — deya qo‘shib qo‘ydi u.
 AQSh bilan muzokaralar muvaffaqiyatli kechdi, sobiq amaldorlarning 16 mln dollar puli olib qo‘yildi, yagona sport telekanali o‘z ishini to‘xtatdi. Afg‘oniston yangiliklari
“Tolibon” harakati NATOning Afg‘oniston bo‘yicha siyosatini muvaffaqiyatsiz deb hisoblaydi va alyansni endi diplomatiyaga e’tibor qaratishga chaqiradi.
“NATO bosh kotibi qandaydir vaqt mobaynida og‘riqni his qilishi va Afg‘onistondagi muvaffaqiyatsizlik haqida gapirishi mumkin, ammo NATO shuni tushunishi kerakki, hujumlar vaqti o‘tdi va endi diplomatiya yo‘lidan borish kerak”, — dedi “Tolibon” axborot va madaniyat vaziri o‘rinbosari Zabihulla Mujohid.
Uning qo‘shimcha qilishicha, toliblar “hech qachon Afg‘onistondan Xitoy va AQSh kabi dunyo mamlakatlari tomonidan vositachilik urushi olib borish uchun maydon sifatida foydalanishga yo‘l qo‘ymaydi”.
Shuningdek, Mujohid “Islom Amirligi ayollarga o‘qish va ishlash huquqini berish imkoniyatini ko‘rib chiqishini”, ammo bu mavzuni avval diniy mutaxassislar o‘rganib chiqishini aytdi. “Ayollarga ham ish kerak, lekin dastlab Afg‘oniston islom amirligi bu masalani ko‘rib chiqish uchun islom ulamolariga yubordi. Bu mavzu tez orada muhokama qilinadi”, — dedi u.
 Putin AQSh va NATO qo‘shinlarining Afg‘onistondan chiqib ketganini qochishga qiyosladi