Meryem Xan
Meryem Xan yekemîn jina kurd e ku bi zaravaya kurmanciya Bakur stran li ser qewanan tomar kirine. Cihê jidayikbûna we nediyar e. Li gor riwayetekî di sala 1904'an li Dêrgola Botanê ser Şirnexê û li gor agahiyên din li gûndê Çêlika Ebdulkerîmê Eliye Remo e giredayî Kerboranê hatiye dinê (Bakurê Kurdistanê). Meryem Xan ji bo hunera kurdî zehmetekî gelek mezin kişandiye. Ji bona wê jî nav û hunera wê heya roja îro jî tên hezkirin.

Meryem Xan sala 1949'an li bajarê Bexdayê di nava xeribî û êşên mezin de çû rehmetê.

Meryem Xan û civata kurdî 

Di demekê de ku di civaka kurdî de bi şerm dihat dîtin ku jin bibin dengbêj yan muzîkvan û piraniya dengbêjên kurdan zilam bûn, Meryem Xan (1904-1949) xwe da bayê hunera kurdî û ji ber vê yekê gelek zehmetî kişandin. Meryem Xan di nav kurdan de weke yekemîn stranbêja jin tê naskirin.

Stran 
 Girê Sîra
 Ha Wer Delal
 Helîm: https://www.youtube.com/watch?v=tHaxWQisrUw
 Weyla li min xerîbê: https://www.youtube.com/watch?v=YujSZaSRMO8
 Lorke lorke
 Gulê wey nar wey narê
 Hey berde berde
 Lê lê weso
 Gul şênî şênî
 Miḧemedê romî
 Lê lê êmo
 Lê dayê
 Lê lê siwaro
 Ey delal

Çavkanî
Meryem Xan dîyalekta herema Torê bi kar tîne û kiteba Huseyîn Demîrer a bi navê Ha Wer Delal jî îdiayên cihê dayikbuna wê go li Çêlik xurt dike.

Jidayikbûn 1904
Mirin 1949
Stranbêjên kurd
Jinên kurd
Dengbêj