Xulamtî
Xulamî an koledarî navê vê rewsê ye ku tê de mirovek demkî yan heya mirinê wek mal û milk tê hesibandin û bikaranîn. Ew kesê bi xwedî wek xulam dihat navendin.

Xulamî heta sedsala 20'an wek tiştekî normal dihat dîti . Di dema xulamiyê de li gorî yasayê mafê her kesî hebû xulaman bikire, bifirose, bide mîras, kirê bike û bide kirêkirin. Xulamek divê bû ku xwediyê xwe çi bêje vê bike. 

Li gorî yasayên koledariyê mafê koleyan hebû ku bibin xwediyê milk û bi vî havî dikaribûn bi dayîna berdêlekê bigihêjin azadiya xwe. Dîsa li gorî yasayên çend welatan, xulamî irsî/rakendî bû: Ev dihate vê wateyê ku zarokên xulaman jî wek xulam dihatin hesibandin.

Dîrok 
Li împeratoriya Romê de beşeke mirovan bi navê sklavan hebû ku bê maf bûn. Herwiha li Yewnanîyan, Mezopotamya, Misiran xulamî êpê firavan bû.

Li ser xulamiyê herî pêşin di Danezanê Mafên Mirovan û Hevwelatîye ya ji pê Şoreşa Fransî re hat nivisandî bû de dihat gotin ku mirov azad û wekhev tê dinê jî ew bi qentûrî herî pêşin li Împaratorîya Brîtanyayê di 1807an de hat qedexe kirin. Li Împaratorîya Brîtanyayê xulamtî piştî 1 tebax 1834 neqanûnî bû. Xulamtî di sala 1865-an de li DYA hate qedexekirin.

Di 1926an de Koma Miletan Xulamî li dinê qedexe kir.

Çavkanî 

Binpêkirina mafên mirovan
Çînên civakî
Çînên civakî li împeratoriya Romê
Kar
Mafên mirovan