Kelepora Cîhanê ya UNESCO
Kelepora Cîhanê ya UNESCO an jî Şûnên Kelepora Çandî yên Cîhanê ya UNESCO, ev şûnên ku ji aliyê Rêxistina Perwerde, Zanist û Çandê ya Neteweyên Yekbûyî, (UNESCO) ve wek Kelepora Cîhanê tên parastin. Li gorî lîsteya UNESCOyê ya tîrmeha 2021ê, 1154 şûnên parastî li 167 welatan hene. Ji wan, 897 şûnên çandî, 218 şûnên xwezayî û 39 ji wan him şûnên çandî û him jî şûnên siruştî ne.

Ramana parastina şûnên Kelepora Cîhanê 
Ramana parastina Kelepora Cîhanê ji sedsala 18an û vir de dihere jî, ew ji hêla UNESCOyê ve di sala 1954an de hatiye saloxdan:

Wergera bi kurdî

Her sal komîteya mîratên dinyayê yê UNESCO di hezîranê de dicive û biryarên bo mîratên nû yên wan parastin nîşan dike.

Krîterên bijartinê 
Heta 2004an, şeş krîter ji bo mîrata çandî û çar jî ji bo mîrata xwezayî hebûn. Ev di 2005an de hatiye guhartin ku niha deh krîter hene. Divê şûnên werin bijartin xwedî "nirxeke gerdûnî ya berbiçav" bin û bi kêmî ve yek ji van deh krîteran bi cih bînin:

Krîterên çandî 
"Şûneke ku şahesereke aferindêriya mirovahiyê nîşan dide"
"Şûneke bo herêmekê dinyayê, bo pêşketinên di teknolojî, avahiyê de bandorekê mezin ber dayî."
"Şûneke ku bêkêmasî an şahane kevneşopeke aborî an aboriyêkê ku winda bûyî nîşan dike."
"Şûneke ku şimşatê avahî, mîmarî, an teknolojiyê  serdemekê an serdemên dinyayê temsîl dike."
"Şûneke ku neştiyê mirovahî an werzeyê serdemekê dinyayêyê derbaz bûyî nîşan dike û bi raborînê demê re ew taybetiya xwe winda kirî."
"Şûneke ku bêgengeşî û eşkera bûyer, şimşatê jiyanê, ramanên olî, hunerî û lîteratûrî bimane."

Krîterên xwezayî 
"Şûneke ku rindiyê xweza an herêmekê, an êstetîkê derekê nîşan dike."
"Şûneke ku bêkêmasî gavên çaxên dinyayê, guherînê jiyanê, prosesên jeolojîk, guherînên jeomorfolojîk nîşan dide." 
"Şûneke ku bi şimşatekê şahane guherîn û prosesên okolojîk, bîolojîk û guherînên welat, av, berav, derya, ajelan an gil û giyan nîşan dide."
"Şûneke ku têvaliyê bîolojîkê erdê û herêmekê nîşan dide û celebên êdî tehlîkayê winda bûnê îhtîva dikin û bo dinyayê bimane."

Galerî

Mijarên têkildar 
 Bermahiyên bêhempa yên cîhanê

Çavkanî

Girêdanên Derve 
 ÎngîlîzÎ: Lîsteya şûnên Kelepora Cîhanê

UNESCO