Caf
Caf (bi kurdî : جاف ; her weha Jahf, Jaaf, Jaf, Caf) mezintirîn eşîra kurdan e ku bi navê êl jî tê zanîn, li sînorên Îran û Iraqê dijîn. Cihê dilê wan di navbera Silêmanî û Senendcê de ye. Ev êl bi piranî girêdayî mekteba Şafiî ye û gelek peyrewên Neqşîbendî û Qadirî hene. Di sala 1114'an de ji aliyê Zaher Beg Jaff  ve hatiye çêkirin, serekên din ên girîng Mohamed Paşa Jaff, Lady Adela, Osman Paşa Jaff û Mahmud Pasha Jaff, mala bav û kalên wan Kela Şêrwana ye. Împaratoriya Osmanî di salên 1700î de navê Paşa, navekî esilzade, li wan kir. Ew eşîra herî mezin a kurdên rojhilata navîn in ku nêzîkî 4 milyon kes in û bi soranî babanî diaxivin. Heta salên 1860î Mîrektiya Erdelan birêve dibin.

Belavbûna erdnîgarî 
Eşîra Jaff li van bajar û bajarokên: Helebce, Kelar, Silêmanî, Ravansar, Sine, Ciwanrro, Selas-bawecanî, Kirmaşan, Xaneqîn dijîn.

Dîrok 
Rojavayî di dema Şerê Cîhanê yê Yekem de, dema ku Ely Bannister Soane têkilî danîn, bi eşîra Jaff re têkilî dan destpêkirin. Piştî şer, eşîret li dijî Şêx Mehmûd Berzencî derketin û herwiha nehiştina otonomiya Kurdan ji aliyê Brîtanyaya Mezin ve li Iraqê. Di destpêka sedsala 20-an de, eşîrê yek nehê Iraqê kontrol kir û pergala ragihandinê ya welêt kontrol kir. Di sala 1933 de, nêzîkî 100,000 tivingên di destê eşîrê de bûn, berevajî 15,000 tenê ji hêla Iraqa nû ve hatî damezrandin. Di vê serdemê de, eşîra rûniştî bû.

Endamên navdar 
Serok û siyasetmedar

 Mohamed Paşa Jaff, padîşahê Kurd û serokê eşîra Jaffan, di sala 1734 de Kela Şêrwana ava kir.
 Osman Paşa Jaff, (1846) şahê kurd, serokê eşîra Jaffan û bi Adela Xanûmê ji eşîra Erdelan a kevn re zewicî.
 Adela Jaff (1847–1924), ji aliyê Îngîlîzan ve Prensesa Wêrek tê gotin; bi şahê Kurd Osman Paşa Jaff re zewicî bû, bi rola xwe ya li herêmê, ango di serdema Şêx Mehmûd El-Cef Hefîd de navdar bû.
 Ehmed Muxtar Jaff (1898–1934), endamê parlamentoya Iraqê û şaredarê Helebce bû.
 Newzad Dawud Beg Jaff (ku bi navê Nozad Dawud Fattah Al Jaff jî tê naskirin), Serokê Banka Bakurê Iraqê û serokê eşîra Jaff.
 Ekrem Hemîd Begzade Jaff, serokekî kurd, siyasetmedar û wezîrê berê yê çandiniyê li Iraqê.
 Hanna Jaff (jidayikbûn 1986), Kurda-Meksîkî ya Amerîkî ku ji dayîk bûye, siyasetmedar, xêrxwaz, nivîskar û berdevk e.

Hunermend, helbestvan, dengbêj

 Khanai Qobadi Jaff (ca.1700–1759), helbestvanek Jaffî ya sedsala 18-an.
 Nalî Jaff (1797 an 1800–1855 an 1856), helbestvanê ku di afirandina zimanê edebî yê soranî yê başûrê Kurdistanê de cih girtiye.
 Abdulla Goran Jaff (1904–1962).
 Tara Caf (zayîn 1958), stranbêj û muzîkjenê pisporê harpê.

Alim û akademîsyen

 Fereidoun Biglari (jidayikbûn 1970), arkeolog û muzexane.

Çavkanî 

Eşîrên Başûrê Kurdistanê
Eşîrên Rojhilata Kurdistanê