Riwekên xemlê
Riwekên xemlê ji riwekên ku mirov bo xemlê çandiniya wan dikin re tê gotin. Şaxekî sereke yê bexçevanîyê ye. Riwekên xemlê di bexçe, zevî, guldank, kolan, akvaryûm (masîdank) ûêd de tên çandin. Çi devî, çi darokî, lavlavk (leflefok), zilî, dar, kefzer, çi jî giha ne. 

Riwekên xemlê hobiya gelekan e. Mirov tenê yan bi hevalan, biliyê çandinê dibin. Ji ber ku li Kurdistanê nêzîkê 100 sal in, aramî nîne, daristan hatine rûxandin û aboriya gel xirab bûye, kêm kes bi vê hobiyê dema xwe derbas dikin. Li cihên ku hinekê aborî baş e, kurd mal, şaneşîn, bexçe û xozanên xwe bi kulîlk û riwekên din ên xemlê, kok dikin.

Riwekên xemlê bi giştî di van kategoriyan de tên rêzkirin:

Gihahaş an riwekên guldankê 

Riwekên guldankê mal, salon, bûro û kargehan dixemilînin. Standardiyeke wan nîne, çi giha ne, çi jî dar. Du pîvanên wê hene, divê ziyanê nedin hundirê malê (bêhnên nebaş, alerjî hwd) û ne pirr mezin nebin ango li cihê çandin bên. Ew jî di nava xwe de wiha tên bikategorîkirin:

Riwekên kulîlkdar 

Riwekên bo kulîlkên wan di guldankan de tên çandin. Bo mînak:
 Çingê meryem a kurdî yan çingê meryem a îranî (Cyclamen-Persicum-Hybriden)
 Binevşa afrîkayî (Saintpaulia ionantha)
 Orkîde (Orchidaceae)

Riwekên kesk an ên bo pelên wên tên çandin 

Bo mînak:
 Monstera deliciosa
 Palmiyeyên malê (Arecaceae)
 Cure koknar, çamên malê, bo mînak (Araucaria excelsia)

Riwekên lat û şaneşînê 

Bi mînak:
 Tolgîn, pirr caran bi geranyayan re tê tevlîhevkirin, (Pelargonium-Zonale-Hybriden), (Pelargonium-Peltatum-Hybrid), Pelargonium-Grandiflorum-Hybrid)
 Guharok (Fuchsia-Cultivars)
 Petûnya, gulkovik (petunia)
 Scaevola aemula

Riwekên di guldankên mezin an distan de tên çandin

Kulîlkên diyarî, cejn û pîrozkirinê 

Bo mînak

 Dawidî yan giyadawidî (Chrysanthemum, Dendranthema)
 Mêxek an mêxe, mêxik (Dianthus)
 Gul (Rosa-Hybriden)
 Alstroemeria

Riwekên glover û girêkî 

 Tule (Tulipa-Hybriden)
 Nêrgîz (Narcissus pseudonarcissus)
 Sinbul (Hyacinthus orientalis)
 Hippeastrum-Vitatum-Hybrid 
 Klivie (Clivia miniata)

Deviyên xemlê

Çîmenên sûsê 

 Saz (riwek) (Carex sp.)
 Pennisetum sp.
 Cortaderia selloana

Riwekên darokî

Hin ji deviyên sûsê 
 Gul
 Rhododendron

Darên xemlê 
Çend mînak:
 Manolya
 Şambelot
 Darspî
 Dartule, dara tuleyê
 Dara bîcadê ya amerîkayî

Girêdan 

 Bundesverband Zierpflanzen  (almanî)
 Riwekên xemlê yên jehrdar (almanî)

 
Riwek