Îllumînatî
Îllumînatî (bi latînî: Illuminatus, bi kurdî: Ronîdarî) (navdêrê kolektîv ji bo peyva latînî illuminatus, ku tê wateya kesê ronakbîr) rêxistineke bêol e. Armanca vê rêxistinê dinyayê bêol bike. Ev rêxistina di 1ê gulana 1776an de lidarxistine.

Navê wî referans e behsa çend koman dike, ku hin ji wan rast in û hebûne, lê yên din xeyalî ne û tenê navên wan hene.  Ji hêla dîrokî ve, nav ji Illuminati-ya Bavyerayê vedibêje, civakek veşartî ya Ronahiyê ku di 1-ê Gulana 1776-an de li Bavaria, ku nuha beşek ji Almanya ye, hatî damezrandin. Armanca komeleyê ew bû ku bi efsane û nezaniyê re şer bikin, bandora olê ya li ser jiyana giştî kêm bikin û li dijî îstîsmarkirina desthilatdarî û dewletê derkevin.  Wan di qanûna xwe ya giştî de nivîsand: Rêz û aramî ew roj e ku xapandinên neheqan raweste û bê serdestî were kontrol kirin. ew di 1784, 1785, 1787 û 1790 de neqanûnî hatin ragihandin. Paşê ji aliyê komên otorîter û olî ve hatin rexnekirin û bi destwerdana veşartî di Şoreşa Fransa de hatin tawanbarkirin.

Wî gelek rewşenbîrên bibandor û siyasetmedarên pêşverû wek endamên komeleyê jimartin, di nav wan de yên wek Ferdinand of Brunswick û dîplomatên wek Franz Zaver von Zack, ku navê wî wekî kesê duyemîn di rêznameyê de tê binav kirin.  Nivîskar û hunermendên wekî Johann Wolfgang von Goethe, Johann Gettfried Herder, û Duke of Gotha û Weimar alîgirên Illuminati bûn.

Illuminati paşê wekî referans ji rêxistin û weqfên cihêreng re xizmet kir ku tê texmîn kirin ku wekî berdewamiya Illuminati-ya eslî ya Bavarian tevdigerin (her çend delîl tune ku têkiliya wan îspat bike).  Di gelek haletan de, rêxistinên bi vî rengî bi komploya ji bo kontrolkirina karûbarên cîhanê, destnîşankirina nûner û nûneran di mîrnişîn û kompaniyên mezin de, û ji bo bidestxistina hêz û bandora siyasî û nîzamek nû ya cîhanî hatine tawanbar kirin. Illuminati wekî navenda hin teoriyên komployê yên herî tevlihev, kemîn û kontrolkirina zincîrên hêzê tê binav kirin.  Ev cure nêrîn ketiye nava gelên asayî û çanda giştî û di bi dehan roman, fîlm, drama, komedî û lîstikên elektronîk de behsa wê hatiye kirin. 

Endamên vê rêxistinê ateîstin û pir dewlemendin.
Amblemê wan  "Pramît" û "Yek çav" e.

Çavkanî

Rêxistin
Fîtkirin