Быел Самараның Тарихи мәчетенә 130 ел тула

	Алексей Толстой урамындагы Тарихи мәчет 1891 елда Сембер фабриканты Тимербулат Акчурин акчасына төзелә. Мәдрәсәсе, хәйрия җәмгыяте, китапханәсе һәм “Икътисад” журналы булган дин йорты 1932 елга кадәр татар мөсел-маннарының мәдәният үзәге дә булып хезмәт итә. 1911 елда бу мәчеттә Осман империясе вәзире Хөсәен Хилми паша, 1912 елда бөек шагыйребез Габдулла Тукай кунак булалар. Беренче Бөтендөнья сугышы вакытында мәчет имамнары һәм җәмәгатьчелеге тоткынлыкта йогышлы авырудан вафат булган күпсанлы төрек сугышчыларын күмү эшләрендә актив катнашалар.	 Сталин репрессияләре вакытында мәчет имамнары һәм мәхәллә җитәкчеләре, шул исәптән мулла, журналист һәм җәмәгать эшлеклесе Фатыйх Мортазин кулга алыналар һәм атып үтереләләр, мәчет ябыла, ә бинасы күп еллар балалар бакчасы булып, соңрак янгыннар аркасында тораксыз калган кешеләр өчен күчмә фонд буларак та хезмәт итә. Үзгәртеп кору чоры башлангач та, Диния нәзарәте һәм татар җәмәгатьчелеге мәчетне мөселманнарга кайтару эшен башлап җибәрәләр һәм 2003 елда теләкләренә ирешәләр. 2005 елда региональ Диния нәзарәте, хөкүмәт һәм халыктан җыелган хәйрия акчасына мәчет бинасы төзекләндерелә башлый, беркайчан да булмаган манара һәм гөмбәз куела. Та-рихи мәчет кайтарылганнан бирле анда намазлар укыла, гает бәйрәмнәре, төрле чаралар уздырылып тора. Бүгенгә анда комплекслы төзекләндерү эшләренең дә зур өлеше эшләнгән инде. Тик Тарихи мәчет региональ әһәмияттәге мәдәни мирас объекты булып танылгач, аның тарихи колориты да сакланырга тиеш. Шуңа аны эчке һәм тышкы ягыннан матур итеп бизисе, пластик тәрәзәләр урынына агач тәрәзәләр куйдырасы бар. Шулай ук люстра, келәмнәр, борынгы стильдә эшләнгән җиһазлар сатып алырга кирәк. Киләчәктә, мәчет йортын киңәйтеп, кызлар өчен мәдрәсә, балалар бакчасы, спорт комплексы булдыру нияте дә бар. 
	Эльмира ШӘВӘЛИЕВА	
Бердәмлек

	№ --- | 26.02.2021	


