Түбән Новгород өлкәсендә сабантуйлар гөрләде (ФОТО)

	15-16 ИЮНЬДӘ Түбән Новгород өлкәсендә өч җирдә сабантуйлар гөрләде. Шуларның берсе Түбән Новгородта булды. Ул, гадәттәгечә, татар бистәсе дип саналган Канавин районында, 1-Май исемендәге ял паркында узды. 	 Сабантуй иртәсе матур, кояшлы булып туды һәм көне буе һава торышы алышынмады, шуңа да халык рәхәтләнеп ял итте. Тирә-якка таралган тәмле шашлык исе борыннарны яра. Бала-чага төрле уенчык, поп-корн, татлы мамык сатылган нокталар янында бөтерелә, аттракционнарда күңел ача. Әти-әниләрнең, әби-бабайларның кесәләре шактый такырайгандыр бу көнне.

Ә халык күбәйгәннән күбәя – очрашулар, күрешүләр, бергәләп чәйләр эчеп ял итүләр – күбесе нижгар татарлары бирегә нәкъ шуның өчен килә, чөнки елга бер тапкыр шунда гына күрешәләр алар.

Сергач, Кызыл Октябрь районнары райполарының сату нокталары тирәсендә көне буе чират булды диярлек, үзләре җитештергән продукцияга сорау зур иде.

Сәгать унберләр тирәсендә алып баручылар Рафаил Битряков белән Эльвира Закирова тамашачыларны сәхнә тирәсенә чакырдылар һәм аларның сабан туен данлаган тантаналы сүзләреннән соң концерт программасы башланды. Тик, ни сәбәпледер, ул татар җыры, татар моңы белән башланмады, халыкны сагайтып, килешсез киенгән ике кыз бала русча рэп көенә биеделәр. Халык бәйрәмен - сабан туен төнге дискотека беләнме кемнәрдер бутаган, ансын белмибез, әмма милли бәйрәмебез менә шундый “милли” номер белән башланып китте. Тагы да берәр русча номердан соң гына сәхнәгә матур милли костюмнар кигән Бозлау үзешчәннәре чыкты һәм концерт, ниһаять, сабантуй төсмерен алды, алар, Спас районы вәкилләре буларак, андагы дүрт татар авылының данын тиешле якладылар. Сергач районын Мөтеравыл үзешчәннәре лаеклы күрсәтте. Лима Жалилованың, Галия Идрисованың балалары белән бергәләп башкарган дәртләндергеч җыр-биюләре тамашачыларны да, ничек әйтмешли, “кыздырды”. Кызыл Октябрь районы Пашат авылының башлангыч мәктәбе укучыларыннан һәм балалар бакчасында тәрбияләнүчеләрдән торган “Шатыр-батыр” төркеменә алкышларның иң кайнары булды. “Пашатбикә” төркеменең дә бер өлеше килгән иде, бүтән һәвәскәр артистлар да матур чыгышлары белән шатландырды.

Сабантуйны тантаналы ачу 13.00 сәгатькә билгеләнгән иде. Бәйрәмнең хөрмәтле кунакларын һәвәскәр артистлар Канавин районы администрациясе бинасы яныннан каршы алдылар һәм колонна паркка юнәлде – иң алда сабантуй сөлгеләре белән бизәлгән ат, гармунчылар, шулай җыр-көй белән паркка килеп керделәр. Анда аларны Спас, Сергач һәм Кызыл Октябрь районнары вәкилләре милли ашлар белән сыйлады, күргәзмәләр белән таныштырды. Аннары алып баручылар кунакларны сәхнәгә чакырдылар. Тантананы өлкә буенча өлкән федераль инспектор Сергей Валенков ачып җибәрде һәм бәйрәм белән котлап, Президентның Идел буе федераль округы буенча вәкаләтле вәкиле Михаил Бабичның котлауларын һәм сәламнәрен җиткерде. Эчке эшләр сәясәте министры Анатолий Мигунов Ахтар Ахидига, Рушан Идрисовка, Надир Хафизовка, Шәмил Мансуровка, Роза Хайретдиновага, Ринат Ислямовка һәм Рәзилә Ахмадуллинага милли, мәдәни, дини традицияләрне саклап үстерүгә керткән зур өлешләре өчен һәм сабантуй уңаеннан Рәхмәт хатлары тапшырды. Түбән Новгород шәһәре администрациясе башлыгы Олег Кондрашов, һәрвакыттагыча, халыкны татарча сәламләде һәм котлау сүзләреннән соң администрация исеменнән бүләген бирде. Татарстаннан быел да Балык Бистәсе районы делегациясе килгән иде. Район администрациясе башлыгы Илһам Вәлиев Республика президенты Рөстәм Миннихановның сәлам хатын укыды, барча кунакларга түбәтәйләр бүләк итте, Олег Александровичка һәм региональ милли-мәдәни автономия рәисе Гаяз Закировка истәлекле бүләкләр тапшырды.

Россиянең Европа өлеше мөселманнары Диния нәзарәте рәисе урынбасары, РФның Җәмгый палатасы әгъзасы Дамир хәзрәт Мөхетдинов мөфти Равил Гайнетдинның котлауларын җиткерде һәм халыкка дини, рухи-әхлаки тәрбия бирүгә керткән өлеше өчен Рамил Абдуллинны медаль белән бүләкләде. Өлкә Законнар чыгару җыены депутаты Исхак Ягудин Зөһрә Идрисовага, Рамил Салихҗановка, Марат Юнисовка, Гаяз Закировка милли мәдәниятны, гореф-гадәтләрне саклауга, өлкәнең социаль-экономик үсешенә керткән өлешләре өчен Рәхмәт хатлары һәм бүләкләр тапшырды. Шулай ук халыкны бәйрәм белән Канавин районы администрациясе башлыгы Дмитрий Шуров, Татарстанның Түбән Новгородтагы сәүдә-икътисад вәкиллеге вәкиле Айрат Усманов, региональ милли-мәдәни автономия рәисе Гаяз Закиров, өлкә “Туган як” милли-мәдәни оешмасының рәисе Марат Юнисов котладылар. Барлык чыгыш ясаучылар бу бәйрәмнең милләтләр дуслыгы бәйрәме икә-нен, татар халкының эшчән, тырыш, бердәм булуын билгеләп үттеләр. Әлбәттә, шулай, әмма сабантуй беренче чиратта татар халкының милли бәйрәме, анда татар рухы, татар төсмере өстенлек алырга тиеш, шуңа да сәхнә янында ике яклап рус халкының милли киемнәреннән басып торучы кызлар матур булсалар да, бу күренеш күңелгә ятышлы булмады. Татар кызлары беткәнмени, милли костюм табу да хәзер әллә ни проблема түгел. Бүләкләргә килгәндә, әлбәттә, югарыда аталган милләттәшләребез барысы да зур эшләр башкара, һәрберсе бүләккә лаек, әмма бәйрәмнең исеме бит “Сабан туе”, язгы кыр эшләре тәмамлануны бәйрәм итү, димәк, игътибар үзәгендә кырчы, игенче, җир кешесе булырга тиеш. Районнарда тугры хезмәт итүче авыл хуҗалыгы алдынгылары байтак, бераз алар арасыннан да бүләкләнүчеләр булса, бәйрәм тагы да матуррак булыр иде. Бәлки, оештыручылар бу мәсьәләне киләчәктә күздә тотар.

Тантаналы өлештән соң концерт дәвам итте. Татарстанның Балык Бистәсе районы үзешчәннәренең чыгышлары искиткеч матур, профессиональ дәрәҗәдә булды. Түбән Новгородның “Мирас” төркеме көне буе диярлек җыр-биюләре белән халыкны сөендерде. Шулай да, концерт күңелгә сеңеп, “ах” диярди булмады. “Туган як моңнары” ансамбленең чыгышлары концертка ачык төсләр кертеп, халыкны кыздыра иде, быел алар сәхнәдә күренмәде. Бәлки, һәрберсенә үз амбицияләрен якка куеп, тамашачының күңелен күрер өчен аларны сәхнәгә чыгарырга кирәк булгандыр? Бигрәк күп рус иҗади коллективлары иде. Сабан туен милләтләр бәйрәме дисәк тә, бу юлы арттырыбрак җибәргәннәр иде, ахрысы. Ул бит, беренче чиратта, милли бәйрәмебез, шуңа да милли моң-көйгә өстенлек бирелергә тиеш. 

Ничек кенә булмасын, сабантуй гөрләде – бала-чага күңел ачуын, олылар чәй өстәлләре артында аралашуын дәвам итте (дөрес, алары бик аз иде бу юлы). Ә паркның икенче ягында сабан туеның яшь активистлары, Татарстан районы вәкилләре балалар өчен милли уеннар оештырдылар, бер үк вакытта көрәш тә башланды. Балалар көчләрен сынаганнан соң, мәйданга өч үлчәм категориясендә һәм абсолют авырлыкта көрәшүчеләр чыкты.

68 килограммга кадәр төркемдә көрәшүчеләр саны иң күп иде, һәр категориядә таҗиклар байтак көрәште. Бу авырлыкта беренче урынны мәскәүле Илһам Шамшетдинов алды, икенчедә Таҗикстан вәкиле Зевар Парвонаев, өченчедә шулай ук Мәскәү егете Илдар Айсин булды. Илһам белән Зевар телевизорлар, Илдар кофеварка белән бүләкләнде. 75 килограммга кадәр авырлыкта урыннар түбәндәгечә бүленде: 1-урын – Айрат Усманов (Сафаҗай), 2-урын – Камил Хайретдинов (Мәскәү), 3-урын – Рөстәм Измайлов (Мәскәү). Айратка газон чапкыч, Камилга музыкаль үзәк, Рөстәмгә видеорегистратор тапшырылды.

82 килограммга кадәр авырлыкта беренчелекне Дамир Юсипов (Түбән Новгород) алды, икенче урын Евгений Строгановка (Саранск), өченче урын Антон Мешковка (Түбән Новгород) бирелде. Дамир суыткычка, Евгений телевизорга, Антон навигаторга ия булдылар. Иске Мочалиның “Заречное” фермерчылык хуҗалыгы җитәкчесе Зөфәр Зайровның акчалата бүләге Зур Рбишча көрәшчесе Илдус Жамалетдиновка техник яктан төгәл көрәш күрсәткәне өчен тапшырылды. Шулай ук рбишчалы Айрат Измайлов матур көрәш күрсәткән өчен “Алказей” чәй компаниясе исеменнән кесә телефоны белән бүләкләнде.

Безнең редакция дә иң яшь, перспективалы көрәшчегә дип кыйммәтле бүләк һәм Рәхмәт хаты әзерләгән иде, судьялар Антон Тарасовны шундый дип билгеләделәр һәм видеорегистраторны без аңа тапшырдык.

Абсолют авырлыкта быел җиңүчегә бүләккә машина иде, аны гамәлгә куючы “Окский берег” торак комплексы булды. Шуңа да бу категориядә көч сынаучылар байтак иде – 20 көрәшче, көрәш тә кызу барды. Ләкин Россия һәм дөнья чемпионы, күп тапкыр сабантуйлар батыры, сафаҗайлы Рамил Нуримановка тиңнәр булмады һәм ул сабантуйдан өр-яңа машинага утырып китте, багажнигына батырга дигән кучкарны да салды. Машина ачкычларын аңа “Окский берег” торак комплексының директорлар советы рәисе Шәмил Мансуров тапшырды. Аның белән финалда көрәшкән авылдашы Марат Усманов җиңүгә омтылу өчен кыйммәтле бүләк белән билгеләнде.

Сабантуй батырларына байтак кына кыйммәтле бүләкләрне эшмәкәрләр Фаил Хамзин һәм Фаил Арифуллин (Сергач районы), Сергач райпосы җитәкчесе Равил Мангушев, Сергач районара электр челтәре оешмасы вәкиле Ханнән Насибуллин, Печәнең Нариманов исемендәге СПК җитәкчесе Сабер Магҗанов, “Нижегородсахар” сәүдә йорты, Кочко-Пожардан Илдус һәм Ирфан Шаиповлар биргәннәр. Сергач районы администрациясенең авыл хуҗалыгы идарәсе җитәкчесе, Нижгар татарларының милли-мәдәни автономиясе советы әгъзасы Рушан Идрисов аларга шәхсән үз исеменнән зур рәхмәт белдерә.

Нижний сабан туе кичкә тикле гөрләде, киләсе очрашуларга кадәр дип, соң гына таралышты халык.

ДЗЕРЖИНСКта якшәмбе көнне моңлы, дәртле милли бәйрәмебез шәһәр мәдәният һәм ял паркында гөрләде. Өлкәннәр дә, яшьләр да, балалар да сагынып көтеп алган сабантуй шәһәрдә уналтынчы тапкыр үткәрелә. Һәм, әйтергә кирәк, ел саен программасы киңәя, күңеллерәк була бара.

Мәйданны тутырып татар моңы агыла, сатучылар үзләренең сәүдә нокталарын гөрләтеп эшләтә.

Киң мәйдан халык белән шыгрым тулгач, билгеләнгән вакытка бәйрәмчә бизәлгән сәхнә түренә мөхтәрәм кунаклар күтәрелде. Иң элек халыкны шәһәр башлыгы Валерий Чумазин сәламләде. Аннары шәһәр администрациясе башлыгы Геннадий Виноградов кайнар тәбрик сүзләрен җиткерде. Шулай ук бу көнне тәбрик сүзе белән өлкә татарларының милли-мәдәни автономиясе рәисе Гаяз Закиров, Татарстан Республикасы җитәкчелеге вәкилләре, ТРсының Алькеево муниципаль районы башлыгы Фердинант Дәвлетшин һәм башка хөрмәтле кунаклар чыгыш ясадылар. Барысы да халыкны бәйрәм белән тәбрикләп, уңышлар, тыныч, имин тормыш теләделәр.

Сабантуйны рәсми рәвештә ачу тантанасы тәмамланганнан соң, милли моңга сусаган халыкны Татарстан артистлары, “Туган як моңнары” ансамбле, Түбән Новгород һәм Дзержинск шәһәрләре сәнгать осталары чыгышларыннан төзелгән бай эчтәлекле концерт программасы, ә энергияләре ташып торган бала-чаганы очы күренми торган колга башына менеп бүләк алу, кул алышу, канат тарту, хуш исле печән тутырган капчыклар белән сугышу һәм башка күп төрле милли уеннар, спорт ярышлары һәм, әлбәттә, татарча көрәш көтә иде. Әлеге парк җитәкчелеге исеменнән 100 балага ун мең сумлык атракционнарга керү билетлары бушлай өләшелде. Түбән Новгород егете Марат Закиров милли уеннарда катнашучы балалар өчен ике капчык бүләкләр китергән иде. 

Күбесе хатын-кыз сәхнә тирәсендә бөтерелсә, ир-егетләрнең барысын да диярлек көрәш мәйданы үз тирәсенә җыйды. Көрәш 55, 65, 75 килограмм авырлыкта һәм абсолютта үтте. 

Әлбәттә, беренче булып келәмгә балалар чыкты. Аннары күп тапкыр бил алышкан ир-егетләргә чират җитте. Берничә сәгать дәвам иткән киеренке көрәшнең нәтиҗәсе дә билгеле булды. 55 килог-раммга кадәр үлчәмдә Дамир Хәсәнов(Дзержинск), 65 кг. – Ансар Измайлов, 75 кг. – Дамир Юсипов (Түбән Новгород) беренчелекне яуладылар. 
Дзержинск сабан туеның абсолют батыры исеменә сафаҗайлы Ринат Сәбитов лаек булды һәм суыткыч белән бүләкләнде. Шунсы кызык, нәкь менә Ринат быел сабантуй батырына кучкар әзерләгән булган. “Үзенеке – үзенә булды”, - дип халык көлешкәндә, сабантуй батыры кучкарын абсолют авырлыкта өченче булып калган Татарстан егете Альберт Закировка тапшырды. Халык “ах” итте, биредә сабантуй үткәрү дәверендә бу беренче очрак. Афәрин, Ринат!

Иртәнге сәгать унбердә башланган милли бәйрәм көн кичкә авышканчы дәвам итте. Кояш баегач кына халык канәгать булып, күтәренке кәеф белән өйләренә таралышты.  1  2  3  4  5

Авторлар фотолары. 
  
	Н.ЖИҺАНШИНА, Р.ХАМЗИНА	
Туган як

	№   |  	


