Тәхетле җәллад

	Ил тәхетенә диктаторлар, тираннар утыруга ук, ни сәбәптер, көтелмәгән афәтләр башлана – йә җир тетри, су баса яки күп зыяннар китерүче вулканнар уяна, меңәр кешелек йортлар шартлый, яңа сугышлар кабына һәм ил халкында шом арта... Булган һәм булуы бик ихтимал андый афәтләрне санап бетермәле түгел...	 Иван Грозный тәхеткә утыруга һәм, өйләнү ниятенә кереп, туй башлавына ук Мәскәүдә коточкыч янгыннар башлана. Шәһәр урамы-урамы белән күз алдында юкка чыга башлый. Апрель башы гына булуга карамастан, күкләр, җирләр, урамнар җәһәннәм утыдай кызганлыктан, карлар эреп бетә. Янгын, хәтта Яуза елгасы аша сикереп, шәһәрнең башка төбәкләрен дә мәхшәргә әйләндерә, йортларны, башка биналарны рәттән себереп бара, янган урыннарда көл генә җәелеп кала. Кинәт, алда нинди тормыш башланачагын хәбәр иткәндәй, бөтен Мәскәүдә көчле зыңгылдау тавышы яңгырый. Монысы исә, соңыннан аңлашылганча, Благовещенский соборының бик биектә асылынып торган зур да, авыр да чаңы җиргә убып төшү галәмәте була. «Олы кала»га, ягъни Кремльгә дә үтеп керә ут, давыл көчәя, өермәләр күтәрелә, патшалыкның казнасы төтенгә әйләнеп оча, Иванның ат сарае, корал палатасы юкка чыга, арырак Намуслы Тәре храмы дөрли. Күптән түгел генә Иван белән Анастасияне никахлаган митрополит Макарий янучы храмнардан аеруча кадерле иконаларны коткару белән җитәкчелек итә. Янгын, кай якка да качу форсаты калдырмыйча, митрополитның үзен дә уратып ала. Ул Тайник башнясыннан бауга тотынып төшмәкче була. Ләкин бавы өзелә, үзе аска мәтәлеп җан бирә...Урысларның ул замандагы сөйләме белән әйткәндә, «железо там яко олово разливашеся, и медь яко вода растаяваше». Аңлашылгандыр, тимер – кургаштай, бакыр судай эреп ага, дип язганнар. Шул чорда теркәлгән тарихи мәгълүматка ышанмый булмый: 25000 ихата утка оча, меңнәрчә адәм янып үлә, исән котылганнары тораксыз кала... 
	Фәнзаман БАТТАЛ	
Безнең мирас

	№ 12 |  	


