Ветераннарны эчертмәгез!

	Шушы көннәрдә Төмән өлкәсе мөфтие Фатих Гарифуллин Җиңү көнендә ветераннарны “фронттагы йөз грамм” белән сыйлау традициясеннән баш тартырга чакырды. “Бүген сиксән-туксан  яшьлек әби-бабайларны градуслы эчемлекләр белән сыйлау фаҗига китереп чыгарырга мөмкин”, –  ди ул. 	 Мондый очраклар чынлап та булган икән. Төмәндәге татар авылларында “фронттагы йөз грамм” традициясеннән баш тартканнар. Җиңү көнен зурлап билгеләп үтүчеләр өстәлгә аракы куймыйлар икән. Фатих хәзрәт шулар үрнәгендә башкаларга да өстәлдән хәмерне алырга тәкъдим итте. 

Дөрес, мөфтинең сүзенә карата төрле фикер әйтүчеләр бул­ды. Төмәндәге ветеран оеш­ма­ла­ры активистлары: “Бу элекке традицияләрне санламау була. Эчәргәме яки эчмәскәме икәнен һәркем үзе хәл итәргә тиеш”, – дип әйткән. Берәү­нең дә авызына коймыйлар анысы. Әмма сугыш кичкән ветераннарны аракы белән сыйлау, бүләккә бер ”ярты” бирү, чыннан да, дәвамлы традициягә әве­ре­леп китте. Гадәттә, Җиңү кө­ненең түгәрәк юбилее уңаен­нан, әби-бабайларга бүләкләр тараталар. Минем әбием дә ала ул бүләкне. Биш ел узган саен аракы бирмичә калмыйлар. Гомерендә авызына хәмер алмаган әбием аның белән ниш­ләсен?! Пакетка бер шешә аракы кую, чыннан да, ниндидер бер йоланы хәтерләтә башлады. Мөф­тинең бу уңайдан  тәкъдим белән чыгуы бик тә урынлы. Башка төбәкләр дә авыз йомып тормасын. Татар авылларының барысы да өстәлгә хәмер түгел, ә тәм-том гына куйсыннар.

Әнә бит Кукмара районы Аш-Буҗи авылындагы кибет­ләрдә бөтенләй аракы сатылмый. Хәмер эчмичә үлмиләр дә, үпкәләүчеләр дә юк. Авылга аракы кермәскә тиеш дигән канун ниндидер бер традициягә  әверелгән. Ул канунны имамнары Мансур хәзрәт керткән. Кибеттән-кибеткә йөреп, аракы сатмагыз, дигән фикерен җит­кергән. Дөрес, баштарак күп­ләргә сәеррәк тоелган бу, әмма авылның лидерына колак салганнар бит.

Димәк, барысы да үзебездән тора.  Әгәр бүген оештыручылар, спиртлы эчемлекләрне өс­тәлгә куймыйбыз, дип карар кыла икән, аларны шешә куймаган өчен берәү дә орышмаячак. Сугыштагы унисигез-егерме яшьлек егет-кызларның традиция­сенә әйләнгән “фронттагы йөз грамм”ны сиксән-туксан яшьлек әби-бабайга тагып булмый бит инде. 

“Бүген Төмән мөфтиенең сөрән салуы нигә кирәк? – ди “Хәтер” мәчетенең имамы Харис хәзрәт Салихҗан. – Бу фикерне моннан егерме ел элек әйтергә кирәк иде. Ветераннар үлеп бетте бит инде. Янгын чыкканнан соң кычкыру нәрсәгә кирәк?”

Харис хәзрәт үзе дә су­гыш­ның утын-суын кичкән кеше. “Фронтта йөз грамм салып кую бар  иде, – ди ул. – Әмма мин эчмәдем. Менә шулай Дунайны кичкәндә муеннан суда йөздек. Яр буена чыктык. Барыбыз да калтырый, чыдап булмаслык салкын. Егетләргә йөз грамм аракы салып бирә башладылар. Командирга: “Мин – мөселман, эчмим”, – дим. “Коръәнне бел­мисең икән, –  диде ул. – Анда бит гомереңне саклап калу өчен спиртлы эчемлекләр эчәр­гә дә, дуңгыз ите дә ашарга ярый диелгән“. Үлмәс өчен йөз грамм салып куйдым. Ә Коръән­дә җан саклап калу өчен эчәргә дә, дуңгыз ите ашарга да ярый диелгән аять бар. 

Харис хәзрәт әйтүенчә, Эчке эшләр министрлыгында Җиңү көненә багышлап бәйрәмнәр уздыралар, өстәлгә спиртлы эчемлекләр куялар икән. “Куймагыз, дип кисәткәнегез булдымы соң?” – дип кызыксынам. 

– Мәчеттә хәмергә багышлаган вәгазьләр күп сөйләнә, – ди хәзрәт. – Әмма ветераннар бәй­рәмендә андый фикер әйтергә хакым юк. Исламда көчләү юк бит. 

Бүген әллә нинди тузга язмаган традицияләр уйлап чыгарабыз да шуңа тугрылыклы булып калырга тиеш дип уйлыйбыз. Ярар, фронтта йөз грамм эчелгәндер, ә аны бит өстәлгә куярга кирәк дигән традиция юк лабаса. Православие динендә дә кеше үлгәч аракы эчәргә дигән бернинди дә канун булмаган. Кешеләр аны үзләре уйлап чыгарган. Мәет өстендә аракы эчү бө­тен­ләй тыелган. Россиядә рево­лю­циягә кадәр шулай булган да. Икенче Бөтендөнья сугышында үлгән­нәрне хәмер эчеп озату ниндидер бер йолага әве­релеп кит­кән. Бүген ка­бердә эчеп утыру – сугыш кыйпыл­чыклары. 

Әнә шул язылмаган кануннардан чынбарлыкка, тугры ди­небезгә кайту – дин әһе­ллә­ребезнең бурычы. Алар фикер­ләрен җиткереп, һәрдаим аң­латып тормаса, халык яңа традицияләр уйлап табачак. Чөнки динебезнең тамырына балта чапкан чорлардан яңадан асылыбызга кайту өчен нәкъ менә дин әһелләренең кыйблабызны турылап торуы зарур.   
	Алсу ХӘСӘНОВА	
Ватаным Татарстан

	№ 71 | 08.05.2013	


