Туган телне ничек сакларга?

	Мин үзем 38 ел татар теле һәм әдәбияты укытып, лаеклы ялга чыккан укытучы буларак, әле һаман да тел мәсьәләсенә битараф түгелмен. Татар теле турында уңай хәбәр ишетсәм сөенәм, ә тискәре хәбәр-мөнәсәбәтләр, бер танышым әйткәндәй, йөрәгемә ярамый.	 Соңгы вакытларда Татарстан җитәкчелегенең татар телен өйрәнү, үстерү мәсьәләсенә игътибарын арттыра төшүе сөендерә. Мәсәлән, 2021 ел республикада Туган телләр һәм халыклар бердәмлеге елы дип игълан ителәчәк. Татарстан Президенты каршында оешкан Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе дә төзелеп, үз эшен башлап җибәрде. 2022 елга республикада алты полингвиналь белем бирү комплексы пәйда булачак. Күңелне җылытырлык, өмет уятырлык чаралар югыйсә. Әмма алар дәвамлы гамәли эшләр белән ныгытылмаса нәтиҗәсе булырмы? Телгә битараф булмаган халыкны да әнә шул сорау борчый. Гомумән, телне ниндидер вакытлыча оештырылган чаралар ярдәмендә генә саклау, үстерү мөмкинме икән? Ләкин тел язмышы, аның киләчәге халыкның үз кулында да дип уйлыйм үзем. Һәр кеше үзеннән башласа, һәр кеше үз өстенә төшкән бурычны намус белән үтәсә, битараф калмаса, күп нәрсәгә ирешергә була. Радио-телевидение алып баручылары, газета-журналлар танылган шәхесләр белән үткәргән әңгәмәләрендә һәрвакыт диярлек “Туган телне саклауның иң беренче шарты нинди?” дигән сорауны бирәләр. Бик күпләр туган телне саклау гаиләдән башлана, гаиләдә үз телеңдә генә сөйләшергә кирәк диләр. Әлбәттә шулай! Бу бит ике икең дүрт кебек бик гади. Хәзер инглиз теле модада дип, кайсы урыс өйләрендә балалары белән инглизчә сөйләшә ди?! Ничек инде гаиләдә туган телеңнән башка телдә сөйләшеп булсын ди?! Ләкин моның киресен уйлаучылар да бар шул. Аеруча, шәһәр халкы һәм хәзерге заман яшьләренең күбесе. Имеш, бакчада, мәктәптә, урамда балалар русча сөйләшә, аралаша, өйдә дә шуны дәвам итәргә кирәк. Ничек инде без аларга каршы төшик, мәктәптә дә рус телен белмәсәң хана бит, Бердәм дәүләт имтиханын да бирә алмаячак бала, югары уку йортына да керә алмаячак диләр. Өлкән буын исә “әнә, үзебез русча начар белгәч, әллә кая бара алмадык” кебек сәбәпләр таба. Ә бит хәзерге заман баласына рус телен өйрәнү өчен йөзләгән мөмкинлекләр бар. Телевизор, телефон, планшет... Аларның ниндиләре генә юк! Бер яшьлек баланың да кулында телефон, планшет бит хәзер. Уйнасын, еламасын, комачауламасын гына. Бала белән аралашасы урында әнисе телефонына кереп чума, ә әбисе телевизордан сериал карый, яки эшен эшли. 
	---	
Татарстан яшьләре

	№ --- | 11.01.2021	


