Айсылу Мирхафизхан: 2-3 минутлык күренеш өчен айлар буе станок янында тир түгүең сорала (ФОТО)

	Айсылу Мирхафизхан - Казан кызы, Муса Җәлил исемендәге опера һәм балет театры артисты. Ул бала чагыннан ук бию сәнгатенә мөкиббән. Татар яшьләренең бик сирәкләре генә опера һәм балет театрына эшкә урнаша ала. Айсылу исә әнә шундый сирәк туташларыбызның берсе.	 Айсылу 1992 елның 11 апрелендә Казанда туа. Казанның хореография училищесында белем алганда ук опера һәм балет театры оештырган проектларда катнаша кыз. Укуын тәмамлагач, кордебалетта бии, соңыннан аңа корифей дәрәҗәсен бирәләр. Ә хәзер спектакльләрдә аерым партияләр башкара.

- Айсылу, балет нәзакәтле һәм шул ук вакытта гаять дәрәҗәдә катлаулы, кырыс сәнгать төрләреннән санала. Димәк, син җиңел юлны сайламагансың?

- Мин үземне белә башлаганнан бирле театрда. Кечкенә чагымнан әнигә ияреп, Г.Камал театрына йөрдем. Театрның нәрсә икәнен бәләкәй чактан ук белеп үстем. Әнием драма артисты булуымны теләмәде дисәм дә була. Ә менә сәнгатькә омтылышым барлыгын үз вакытында сизеп алып, төрле түгәрәкләргә йөртә иде. Өйгә кайтып та кермичә, күп түгәрәкләрдә йөрдек без. Мәктәптә дә, музыкаль мәктәптә дә тырышып укыдым. Шундый вакыт булып алды: өлгерә генә алмыйм бит! Татар-инглиз гимназиясе, бию ансамбле, музыка мәктәбе - кайсын сайларга? Берәрсен ташлыйкмы икән дигән сорау тугач, “мәктәпне ташларга!” дигән карарга килдем. Чөнки биюче булам, дип хәл иттек. Казанның хореография училищесына укырга кердем һәм анда да сынатырга теләмәдем. Анда 8 ел укыдым.

- Хореография училищесында уку энә белән кое казудан да болайрак икәнен беләбез. Сынатмагансың?..

- Җиңел булды, дип әйтә алмыйм, билгеле. Бигрәк тә, беренче елларда шактый көч куярга туры килде. Укырга кергәндә без 25 укучы идек, ә тәмамлаганда инде 10га гына калдык. Авырлыкларга түзә алмыйча китеп баручылар күп булды. Балерина булу өчен шактый тир түгәргә, көч куярга кирәк. Ике-өч минутлык эпизодик күренеш әзерләү өчен айлар буе станок янында басып тир түгүең сорала. Училищены кызыл дипломга тәмамладым. Үзебезнең театрга 5 кеше эшкә кабул ителде.

- Балет нәрсәсе белән җәлеп итә соң?

- Башта, бәләкәй чакта бию теләге генә бар иде. Ә инде театрда эшли башлагач, бөтенләй канатланып киттем, хәттә аягымны авыртырып торганда да театрны бик сагындым. Биюдән китимме икән дигән уйлар килгәндә дә, сәхнә тузанына кадәр кадерле икәнен аңлыйсың. Театрга килеп кергәч тә, үзеңне бөтенләй икенче дөньяга килеп эләккәндәй тоясың. Музыка, сәнгать дөньясы көнкүреш мәшәкатьләреннән арындырып, ничектер дөньяга карашыңны үзгәртә дә куя. Гади тормыштагы мәсьәләләр, театр ишеген ачып керүгә чүпкә әйләнә дә бетә. Училищеның сәнгать җитәкчесе Нинель Юлтыева киңәшләрен һәрвакыт күңелемдә йөртәм. Ул безне биергә генә түгел, тормышта, театрда үзеңне башкалар белән ничек тотарга икәнен дә өйрәтте. Төрле вак-төяк интригалардан өстен булырга, үз тырышлыгыбыз белән күтәрелергә, профессионал дигән исемгә тап төшермәскә өйрәтте. Педагогым Сания Хантемирова белән әле хәзер дә очрашып, киңәшләшеп торабыз. Балерина очен укытучы бик мөһим! Укытучысыз бөек артист булмый!

- Әле күптән түгел генә куелган “Алтын Урда” спектакле тамашачыда зур кызыксыну уятты. Сине анда “Шәрыкъ биюе” һәм “Тавис кош” партиясендә күреп шатландык.

- Безнең театр - бөек театр ул. Соңгы елларда татар әсәрләре белән дә сөендерә башлады. Шул әсәрләрдә катнашуым белән мин дә горурланам. Гомумән, театрыбызның киләчәген бик зур итеп күзаллыйм. Киләчәктә әле тагы да татарча күләмле проектлар булачагына чын күңелемнән ышанам. Театрның чит илләрдә иҗади сәфәрләрдә йөрүе дә мине шатландыра. Театр белән Франция, Германия, Австрия, Швейцария, Дания, Голландиягә мин дә бардым. Төрле илләрдә, төрле тамашачы алдында чыгыш ясау зур тәҗрибә бирә.

- Сәхнәдә нинди партияләр башкарырга хыяланасың?

- Балет артистының иҗат гомере кыска. Ә менә сәхнә тутырып биергә, башкарырга теләгән партияләрем бихисап. Шунысын анык кына әйтә алам: үз рухыма, үз мөмкинлекләремә туры килгәндәй образларны биеп уйныйсым килә. Драма артистыннан аермалы буларак, биючегә күбрәк мөмкинлекләр бирелә, дип уйлыйм. Балет артистының сәхнәдә еш күрүнүе күбрәк үзеннән, физик мөмкинлекләреннән һәм түземлеге, ныклыгыннан да тора. Безгә һәрвакыт яхшы физик халәттә булырга кирәк. Шунысын да әйтәсе килә: елдан-ел максатлар, теләкләр үзгәрә... Кече рольләрдән әкренләп зур рольләргә күчәргә омтыласың. Балет сәхнәсендә баш рольләрне уйнарга теләмәгән биюче юк.

- Айсылу, балериналар буй-сыннарын тәртиптә тоту өчен тамактан да кала, диләр. Син дә берәр төрле диета тотасыңмы?

- Юк, мин алай аерым диета тотканым юк. Хәер, артык баллы һәм камыр ашларыннан тыелырга туры килсә дә, майсыз кефир белән генә дә тормыйбыз. Көне буе сәхнәдә пируэт, арабеск, гранд батман кебек катлаулы бию күнегүләре эшләү өчен көч тә кирәк бит. Ашаганнар репетиция вакытларында “коелып кала”. Безнең театрда һәр көнне дәресләр уздырыла, ә аннан репетицияләр башлана. Кичкә спектакль - халык каршында биибез.

- Синең шәхси тормышыңа вакыт та калмый түгелме соң?

- Шулайрак шул. Шәхси тормышка килгәндә, үзем кебек үк театр кешесе белән тормышымны бәйләргә дә теләмәс идем. Хәер, ничек язылгандыр бит... Шунысын анык әйтә алам: янымда арка терәге булырлык, мине бар булмышым белән кабул итә алырлык ир-ат очравын телим. Иҗатыма игътибарлы, теләкләремә каршы килми торган үз ярым булсын иде ул. Киләчәктә, Алла боерса, үз янымда ышанычлы ир һәм ике бала күрәм...

- Саф татарча, бер рус сүзе кыстырмый сөйләшәсең. Әниең Фәридә апа (Татарстанның атказанган артисты Фәридә Сафина) тырышлыгыдыр инде бу?

- Әнием - минем иң якын дустым. Андый аналар җир йөзендә бик сирәк була торгандыр. Аның миңа карата мәхәббәте, ышанычы, төпле киңәшләре аркасында мин хәзер сәхнәдә. Һәрвакыт мине кайгыртып тора. Үзе теләгән хыялларын миндә күрде ул. Шунысы куанычлы: бу яктан икебезнең уй-хыяллар охшаш булды. Хәттә яна партияләр өйрәнгәндә образ тудыру нечкәлекләре өстендә аның белән эшлибез. Алдагы көннәрдә әле без аның белән уртак проектлар да ниятләдек. Шул чагында музыка мәктәбендә алган һөнәрләрем дә ярап куяр шикелле. Фортепианода уйнарга бик яратам. Әнием бик матур җырлый, шигырьләр яза, актив, заманча уйлый торган ханымнардан. Ә шигырьнең билгеле бер ритмикасы бар. Әгәр туры килә торган ритмны тапсаң, аны балет белән дә бәйләп була. Мин моны киләчәктә расларга тырышам.

- Айсылу, син “Сәләт”тә дә үз кеше бит әле. Россия Президенты грантына лаек дип тә табылган идең.

-  “Сәләт” яшьләр оешмасына 2006 елда ук килдем, ә 2010 елда республика әйдаманнар мәктәбе конкурсында беренче урынны яуладым. “Сәләт-Батыр” аланының өлкән әйдаманы хәзер. Җәүдәт абый Сөләймановка бик рәхмәтлемен. Ул нигез салган оешмада республикабызның иң сәләтле балалары җыела. Биредә тәрбияләнүчеләр киләчәктә Татарстанның нигезен тәшкил итәчәкләр. Инде хәзер дә күрәбез: “Сәләт” лагерена йөргән балалар тормышта үз урыннарын тиз таба. Монда бит җәмгыятебезнең төрле өлкәләре буенча эш алып барыла. Унсигез көн эчендә бала үзен бөтенләй икенче яктан ача, яңа тормыш белән таныша, белемен, аңын үстерә, зиһенен арттыра.

- Зиһен дигәннән, балериналарның китап укырга вакытлары каламы?

- Гомумән, балерина тормышы ул көрәшләрдән һәм җиңүләрдән гыйбарәт. Әнием гел режиссер Марсель Сәлимҗанов сүзләрен әйтә килә: артист кешенең укыган китаплары үзе белән бергә сәхнәгә чыга, дип. Мин дә шулай дип уйлыйм. Китап укымаган балерина буш кеше була инде ул. Майя Плисецкая кебек балет шәхесләренең тормыш юлы турындагы, шулай ук сынлы сәнгать, үзеңне камилләштерү, психология өлкәсенә кагылышлы китаплар сонгы вакытта кулымда ешрак була.

- Айсылу, сиңа бары тик уңышлар гына юлдаш булсын. Бар җиһанга танылган Рудольф Нуриев, Ирек Мөхәммәдиевләр кебек дөнья балеты күгендә балкуыңны телибез.

- Рәхмәт!              
	Мөршидә КЫЯМОВА	
Интертат.ру

	№ --- | 18.05.2014	


