 “Идән асты”ннан хәмер сатып ятучыларга көн бетәчәк

	Тиздән республикада “идән асты”ннан хәмер сатып ятучыларга көн бетәчәк. Татарстанда спиртлы эчемлекләр җитештерү һәм сату тармагын ныклы күзәтү астына алырга җыеналар. Үзгәрешләр авыл кибетләренә дә барып җитәчәк хәтта. Аракы сатып акча эшли башлаганчы, бәясе 200 мең сумга кадәр җиткән махсус җиһаз сатып алырга мәҗбүр итәчәкләр.	 Татарстанда Бердәм дәүләт автоматлаштырылган мәгълүмат сис­темасы гамәлгә керәчәк. Яңа­лык күпләп һәм ваклап сату белән шөгыльләнүче алкоголь базарына кагыла. Киләчәктә ил күләмендә эшләячәк системаны тәҗрибә рә­вешендә республикада сынап карарга булганнар. Бу хакта кичә Татарстан Хөкүмәт йортында узган очрашуда мәгълүм булды. Чарада Татарстан Президенты Рөстәм Миң­неханов һәм Алкоголь базарын тәртиптә тоту федераль хез­мәте җитәкчесе Игорь Чуян да катнашты. Яңа системаны гамәлгә кертү өчен әзерлек эшләре якын арада ук башланачак. Ни өчен Татарстан? Бу сорауга Премьер-министр Илдар Халиков ачыклык кертте. “Системаны га­мәлгә кертү өчен теләк һәм ихтыяр көченнән бигрәк, мәгълүмат­лаш­тыруның да югары дәрәҗәдә булуы кирәк, – диде ул. – 16 авылны исәпкә алмаганда, республиканың барлык төбәкләрендә дә элемтә яхшы. Яңа елга кадәр мәгълүмат технологияләре барып җитмәгән авылларда да мәсьәлә хәл ите­ләчәк”. Алга таба барлык күпләп һәм ваклап сату нокталары спиртлы эчемлекләр әйләнеше турындагы мәгълүматны системада тер­кәп барырга тиеш булачак. Күпләп сату оешмаларында әлеге яңалык – киләсе елның 1 гыйнварыннан, шәһәрдәге ваклап сатучыларда – шул ук елның 1 июленнән, ә авыл кибетләрендә 2017 елның 1 гыйнварыннан гамәлгә керергә тиеш. Система ничек эшләячәк? Җитештерүчеләрнең эшен күзәтү әллә ни авыр түгел. Заводтан чыккан әзер продукция күләме хәзер дә исәптә. Ә менә кибет хуҗа­ларына иң элек Интернетка тоташтырылган компьютер алып куярга туры киләчәк. Әлеге җиһазга махсус программа урнаштыралар. Мон­­нан башка алкогольле эчем­лекләр сату тыела. Сатучылардан штрих-кодлы сканер да таләп итәчәкләр. Мәсәлән, бер шешә аракыны сатканчы, аны программа ярдәмендә тикшерергә кирәк. Шешәдәге мәгълүмат дөрес булса, компьютер чек бастырырга фәр­ман бирә. Әгәр шешәдә язылганнар дөрес түгел икән, компьютер моны шунда ук “тотып” алачак һәм алдау очрагы турында тиешле урынга хәбәр итәчәк. Мәсәлән, аракы шешәсендә аның күләме бер төрле язылган, ә сатучы аны икенче төрле итеп сата. Мондый кибетләргә тикшерүчеләр кил­гәнне көт тә тор! Җитәкчеләргә – 15 мең, оешмаларга исә 200 мең күләмендә штраф каралган. Ә кафе һәм ресторан хуҗалары товар кабул иткән вакытта хисап тотачак. Хәмер сатып алучыларга исерт­кеч эчемлек белән бергә махсус кәгазь дә тоттырырга җые­налар. Аның ярдәмендә өйдә сис­темага кереп, кибеттән алган аракы турында өстәмә мәгълүмат укырга мөмкин. Хөкүмәт йортында кибетләрне җиһазлау күпмегә төшәчәк икәнен дә фаразладылар. Илдар Халиков сүзләренә караганда, сүз якынча 50 мең сум турында бара. Бу – бер кибетне җиһазлау өчен тотылачак акча. Ә кайбер эшмәкәрләр чыгымнар 200 мең суга кадәр җитәргә мөмкин, дип тә фаразлый. Нигә кирәк? Рөстәм Миңне­ханов бу сорауга икеләнерлек урын калдырмаслык итеп җавап бирде. “Алкоголь һәм спиртлы продукция сату тармагында тәр­тип салырга кирәк, – диде ул. – Бу – законсыз хәмер белән сату иткән өчен штраф күләмен арттыру, җинаять җаваплылыгына тартуга да кагыла. Иң мөһиме – спиртлы сыеклыклар дәүләт күзәтүендә булырга тиеш. Башка юл юк”. Республика башлыгы сүзләренә караганда, бүген складларда законсыз әйләнештән алынган 78 тонна продукция юкка чыгарганны кө­теп ята. Тиздән бирегә тагын 100 тоннага якын ялган аракы ките­рәчәкләр. Рәсми булмаган мәгълү­матларга караганда, бүген респуб­ликада сатылган хәмернең 40 проценты законсыз исерткечләргә туры килә. 
	Эльвира ВӘЛИЕВА	
Ватаным Татарстан

	№ 161 | 23.10.2015	


