Әти-әни кадере

	Элек гаиләләр ишле булган. Өлкәннәрсез гаилә тулы дип исәпләнмәгән. Гаиләдә картларны хөрмәтләп аксакал дип йөрткәннәр. Хәзер заманалар үзгәрде. Яшьләр бер түбә астында яшәүне кулай күрмиләр. Әти-әниләргә элеккечә хөрмәт тә юк, олыгайган көндә картлар йортына тапшырырга да кыенсынмыйлар.	 Гыйбрәтле язмышлар

Шушы көннәрдә Рәшит абый Ситдыйков һәм Равил абый Шәймәрданов белән Машина төзүчеләр поселогында урнашкан картлар йортында булдык. Безне ишек төбендә инвалид коляскаларында саф һава суларга чыккан өлкәннәр каршы алды. Күзләрендә моң-сагыш, кеше ярдәменә мохтаҗ булган әлеге әби-бабайлар яныннан үтеп китү дә авыр булды. Биредә тәрбияләнүче 280 кеше арасында 18е безнең милләттән икән. Алар белән таныша башлагач, күпме гыйбрәтле язмышларга тап булдык. 

Күптән түгел генә картлар йортына 80 яшьлек бабайны китергәннәр. Тик аны шушы көннәрдә хастаханәгә озатканнар. Бирегә килеп эләккәч, бабай акылын җуйган. “Өйгә кайтам”, - дип ярсый башлаган, урын җирләрне кискәләгән. Югыйсә, бабайның улы да, кызы да бар. Кызы Ижау шәһәрендә яши. Төп йортны улы исеменә язгач, кызы аны караудан баш тарткан. Ә Мәскәүдә яшәүче улы авыру әтисен картлар йортына урнаштырган да, кабат башкалага кайтып киткән. 

Җитмеш яшьлек ике аяксыз бабайның да язмышы аянычлы. Үзе - Әгерҗе ягыннан. “Яшь чагымда бик матур хатыным, улым, кызым бар иде. Бер айлык командировкага киткәч, әйләнеп кайтуыма, хатын ике баланы алып, икенче ир янына чыгып киткән. Күп еллар өйләнмичә йөрдем. Балалы хатынга өйләндем. Ул чагында кызларның берсенә 4, икенчесенә 7 яшь иде. Аларны үз балаларым кебек үстердем. Хатыным үлде. Үзем аяксыз, өстәвенә инсульт алдым. Кызларым әниләре үлгәннән соң фатирдагы әйберләрне бүлешеп алып киттеләр. Урында авыру килеш барысын да күреп, ишетеп яттым, тик аларга эндәшергә тавышым чыкмады. Барырга җирем калмагач, монда килеп урнаштым”, - диде. 
Вакытында полковник, хәтта министр дәрәҗәсенә кадәр үскән, ә хәзер кеше ярдәменә мохтаҗ булып урында яткан милләттәшебез янына да кердек. Тик ул үзенең зар-моңнарын сөйли алырлык түгел инде. Аңа ике тапкыр инсульт булган. Рәшит абый таныш-белешләре турында, дөнья яңалыклары сөйләгәндә, ул аңлаганлыгын белдереп, “ым” гына какты. Вакытында телефон аша гына шалтыратып, барысын да хәл иткән бу кеше: “Карт­лык көнемдә шундый хәлгә калырмын”, - дип уйлап та карамагандыр. Чөнки аның хатыны да исән, балалары да бар. Шушы урында бер гыйбрәтле хикәяне искә төшерү урынлы булыр.

Бәби тудыру йортында ике ана икесе дә ир балалар тапканнар. Бер ана улына карап: “Зур кеше бул”, - дип, ә икенчесе: “Миһербанлы булып үс”, - дип теләгән. Еллар үткән. Картайган аналар кабат хастаханәдә очрашканнар. Аналарның теләкләре кабул булган. Тик бөтен илгә танылган композитор үстергән ананың улы бер генә тапкыр да әнисенең хәлен белергә килмәгән. Икенче ананың улы колхозда гади генә шофер булып эшләгән. Әмма анысы күчтәнәчләрен күтәреп, көн дә әнисенең хәлен белергә килгән. 

Әйе, бала тәрбияләгәндә күбрәк аларның белемле, югары дәрәҗәләргә ирешүләренә омтылабыз, кызганыч, яхшы кеше булырга өйрәтергә онытабыз.

Сәламәтләрне генә яраталар

Рәшит абый Яруллин безнең газета укучыларга яхшы мәгълүм. Аның кашык тотып ашардай куллары, йөгереп йөрергә аяклары юк. Ул ничарадан-бичара 20 елдан артык гомерен биредә уздырырга мәҗбүр. Шушы еллар эчендә аның күз алдында күпме гыйбрәтле язмышлар үткән.

“Сеңелем, монда бит яшьләр дә күп ята. Чирле ир - сәламәт хатынга, чирле хатын - сәламәт ир-атка кирәк түгел. Тату гына гомер иткән гаилә башлыкларының берсе урынга яттымы, тәрбиялиселәре килми, монда китереп куялар. Таза чагында бер-берләренә кирәк булган мондый гаиләләрне һич кенә дә аңлый алмыйм. Ә картайган әти-әниләрне бирегә китереп куюны хәзер балалар хурлыкка санамыйлар. Урын өстендә яткан әти-әниләрен карау яшьләргә авырдыр, әмма бирегә аякларында йөреп торганнарын да китерәләр бит.

Балалар бирегә әти-әниләренең пенсия акчаларын да сорап киләләр. Гомере буе чәчтараш булып эшләгән татар хатыны бик озак яшәде. Пенсия алгач, акчасын оныгына җибәрә иде. “Үлсәм, кәфенлегем дә юк”, - дип, акча бирүдән туктагач, оныгы башка күренмәде. Үлгәч, кызына хәбәр иткәннәр. “Бүген эштә, вакытым юк”, - дип, җавап биргән. Шулай итеп җирләргә дә килмәделәр. Саклык кассасыннан акча алырга документлар кирәк булгач, икенче көнне үк килеп җиттеләр”, - дип сөйләде Рәшит абый.

Кулланучыларга әйләнеп баралар

“Яңарыш” газета­сында дөнья кү­рүче “Алтын йомгак” сәхифәсен бик күп еллар җитәклим. Редакциягә балалардан килгән хатлар арасында иң күбесе әниләр турында була. Быел “Әтиемә әйтер сүзем бар” конкурсын игълан иткәч, әтиләргә багышланган җылы эчтәлектәге бик күп хатлар да алдык. Балаларның: “Әниемне тәмле ризыклар пешергәне, өйне тәртиптә тотканы һ.б. өчен яратам”, - дип язуларына элегрәк әллә-ни әһәмият бирми идем. Чынлыкта да, аналар балаларны якты дөньяга китергәч, аларга матур итеп яшәү өчен шартлар тудырырга тырышалар һәм ул - аналарның төп вазифасы. Еллар үткән саен мин әлеге сүзләргә башкачарак карый башладым. Балалар кулланучыларга әверелеп бармыйлармы? Ныклап уйлаганда, чынлыкта да шулай бит. Кечкенә чакта әниләр пешергән ризыклар, теләгән әйберләрен алырга әти-әни эшләгән акча кирәк. Үсә башлагач, тагын да зурракка өметләнәләр. Бер әнинең уены-чыны белән сөйләгән сүзләрен мисалга китерәсем килә. “Кызым алтын йөзекләремә карады да: “Әни миңа бир әле боларны”, - дип сорады. Ә мин аңа: “Мин үлгәч, барысы да сиңа калыр”, - дидем. Ул аптырап тормады: “Кайчан үләсең әле син?” - диде. Шул чакта ни әйтергә дә белмәдем”, - дигән иде ул. Байлыкны яраткан кебек, ата-аналарга үзләрен яраттырырга өйрәтәсе, ярату ике яклы булырга тиешлеген онытмаска иде. Әлбәттә, балаларына дөрес тәрбия бирүче гаиләләр дә күп. Андый балаларның күңелләрендә буй җиткәч тә әти-әниләренә карата хөрмәт сүнми ул.   
	Рилия ЗАКИРОВА	
Яңарыш

	№ 29 |  	


