Ирек Шәрипов: Безнең Дуслык йорты белән Европа кунаклары да соклана...

	Казанда Халыклар дуслыгы йорты күптән түгел генә яңа бинага күчте. Оешманың яңа җитәкчесе итеп Удмуртия татарларының милли-мәдәни мөхтәриятен һәм Татар милли дәүләт оешмасы булган “Яңарыш” матбугат-мәгълүмат үзәген җитәкләгән Ирек Шәрипов билгеләнде.	 Казандагы хезмәт юлын Бөтендөнья
 Татар конгрессы оешмасыннан башлаган Ирек Шәрипов белән әңгәмәне газет
 укучыларына да тәкъдим итәбез. -
 Ирек әфәнде, Удмуртиядән Татарстанга күченү авыр булмадымы? Ни дисәгез дә, анда
 бит инде тормышыгыз көйләнгән, яраткан эшегез бар иде... - Мин Бөтендөнья Татар
 конгрессына рәис урынбасары буларак килдем. Һәм Казандагы беренче эш чорым шул
 булды. Мин гомерем буе милли сәясәт өлкәсендә эшлим, нигездә татар милли
 сәясәте өлкәсендә. Удмуртиядә дә бу эшләрнең иң югары даирәләрендә идек инде.
 Турыдан-туры Президент белән эшләп, Удмуртия татарларының милли-мәдәни
 мөхтәриятен җитәкләп Удмуртиядәге татар милли дәүләт оешмасы булган “Яңарыш”
 матбугат-мәгълүмәт үзәгенең башында тора идем. Әмма Казанга чакырылу бу
 очракта  федераль масштабта шөгыльләнү
 мөмкинлеге дигән сүз. Бөтендөнья Татар конгрессында эшләү мине үстерде, дияр
 идем. Казанга күчү белән, тормышчан критерийлар ягыннан гына карасаң, мин хәтта
 күп әйберләрне югалттым да. Без анда ике катлы бик зур таш өйдә тора идек.
 Хәзер гап-гади фатирда яшибез. Әйтик, кечкенә республика булгач, татар оешмасы
 җитәкчесе һәм шул матбугат-мәгълүмат мәдәният үзәге директоры сыйфатында бәлки
 минем анда тоткан урыным зурырак та булгандыр. Әмма Казанда, әйткәнемчә, эш
 масштаблары башка. Беренчедән, һөнәри кызыксыну буларак, бу - бер үсеш баскычы.
 Икенче яктан, без - татар кешеләре, шуңа мөмкинлек булганда, чакырып торганда
 ничек Татарстанга килмисең инде? Әлбәттә, бик теләп Казанга күчтек. Балаларыма
 да, хатыныма да ошый. Ә менә Дуслык йортын җитәкләргә миңа Татарстан Халыклар
 Ассамблеясы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин үзе тәкъдим итте, менә бу юнәлешне сез алып
 барсагыз иде, дип. Һәм, әлбәттә, бу минем өчен һөнәри яктан да бик кызыклы, зур
 эш иде. Дуслык йортына күчү - минем тормышымда уңай күренеш. -
 Халыклар дуслыгы йорты умарта оясын хәтерләтә. Биредә төрле милләт
 вәкилләреннән торган делегацияләр еш була ахырысы? - Әйе, көнгә 3-4 делегация кабул
 итәбез. Егерме тугыз яшемдә үк Удмуртиядә “Яңарыш” газетының баш мөхәррире итеп
 билгеләгәннәр иде. Шул ук вакытта телевидениедә дә, татар милли хәрәкәтендә дә
 катнаштым. Көненә 12 сәгать эшләргә яшьтән үк өйрәнгән идем инде.Үз өстеңә
 җаваплылык аласың икән, һәр кылган гамәлеңне җиренә җиткереп башкарырга кирәк!
 Ә инде Дуслык йортының әле яңа оешма икәнен исәпкә алып, яңа бинада утыруыбызны
 күз уңында тотып атнада эшнең 7 көн булган чаклары да ешайды. -
 Халыклар дуслыгы йортының мәсләге нидә? Ни өчен милләтләр дуслыгы йорты дип
 аталмый? Безнең республика күп милләтле бит... - Без бу халыкларга ничек дус
 булырга, ничек яшәргә кирәклеген өйрәтмибез, акыл өйрәтү безнең бурыч түгел.
 Безнең вазифабыз - аларның хокукларын тормышка ашырыр өчен шартлар тудыру,
 аларга закон, гомумкешелек кагыйдәләре буенча гадел караш булдыру. Һәркем бит
 инде бу дөньяга яшәү хокукы белән туа, гаилә корырга, белем алырга, балалар
 үстерергә хаклы, милләтләрнең менә шушы хакларын тормышка ашырырга ярдәм итүдә
 без үзенчәлекле механизм булып торабыз. Мәсәлән, якшәмбе мәктәбе бар икән, без
 аларның балаларының укыту хокукын тормышка ашыруга ярдәм итәбез дигән сүз.
 Безнең сәхнәбез бар, төрледән-төрле түгәрәкләребез эшли, ансамбльлар
 оештырылган - бу аларның мәдәниятләрен саклап калу өчен эшли торган чара. Сәяси
 яктан, 35 халыкның милли оешмасы бар икән, алар бит бу оешма аркылы үзләренең
 фикерләрен, хәтта дәүләткә карата булган таләпләрен җиткерәләр дигән сүз.
 Аларны дәүләткә җиткерү - ул безнең бурычыбыз. Татарстанның Халыклар
 Ассамблеясы һәм Дуслык йорты халык белән хөкүмәт арасында арадашчы һәм күпер
 ролен үти дә инде. -
 Сездә нинди чаралар уза? Аларны ничек оештырасыз? Төрле милләтнең абруйлы
 шәхесләре белән очрашулар үткәреләме? - Чараларның форматы төрле. Үз
 бүлмәләрендә 5-6 кеше җыелып, кечкенә генә очрашулар уздырудан башлап, киң
 күләм күргәзмәләргә кадәр оештырыла. Хәзерге вакытта биредә биш зур күргәзмә
 эшли. Алар бөтенесе дә милли мөнәсәбәтләргә багышланган, төрле халыклар турында
 сөйли, шул исәптән безнең татар халкы турында, шулай ук Татарстанда, Россиядә
 яшәүче халыклар хакында. Һәрбер оешманың үзенең бүлмәсе бар. Һәрбер бүлмә - ул
 музей дип әйтергә мөмкин. Халыклар дуслыгы йортына килгән һәр кеше бүгенге
 көндә Россиядә һәм Татарстанда яшәүче халыклар турында шактый тирән мәгълүмат
 җыеп чыгып китә һәм турыдан-туры бу халыкларның вәкилләре белән аралаша ала.
 Әле моннан тыш без “түгәрәк өстәл”ләр уздырабыз. Иң еш уза торган чаралар ул
 милли оешмаларның җыелышлары, түгәрәк өстәлләр, конференцияләр, күргәзмәләр,
 концертлар һәм Дуслык йортының үзендә генә түгел, шәһәрдә үтә торган чаралар
 (аларны да без уздырабыз). Гомумән алганда, безнең еллык эш календарендә 500ләп
 чара каралган! Дуслык йортында көн саен ким дигәндә 2-3 чара узып тора. -
 Халыкларның гореф-гадәтләрен, йолаларын сездә әйбәт белергә тиешләр. Галимнәр,
 тарихчылар, әдәбиятчылар белән аралашасызмы? - Халыклар дуслыгы йортына без
 әзерлекле белгечләр тупларга тырышабыз, чөнки син никадәр генә белемле,
 укымышлы булсаң да, әйтик, әрмән халкын, төркмән, таҗик халкын үз вәкиле
 дәрәҗәсендә белеп бетереп булмый. Шуңа күрә, директор буларак, мин үзебездәге
 хезмәткәрләрне туплаганда, биредә төрле милләттән булган белгечләрне алырга
 тырышам. Әгәр дә шул ук балетмейстер - грузин, ә хормейстер үзбәк булса, ул
 үзенең бөтен бурычын да үти; һәм шул ук вакытта бер милләтнең вәкиле буларак бу
 милләтнең бөтен нечкәлекләрен белгән хәлдә уртак эшкә профессионализм, тирәнлек
 кертеп җибәрә. -
 Балалар өчен теге яки бу мәдәният, тарих, архитектура белән танышу
 программалары каралганмы? - Безнең Дуслык йорты каршында
 милләтара якшәмбе мәктәбе эшләп килә, монда 20ләп халык үз телен өйрәнә.
 Мәктәптә 600дән артык бала шөгыльләнә Ул дәүләт тарафыннан финанслана торган
 оешма. Укыту класслары безнең бинада урнашкан. Казан шәһәре хакимияте бу
 укытучыларга хезмәт хакы түли. Ягъни, кайсыдыр халык вәкилләре үз телләрен
 өйрәнергә теләк белдерә икән, алар балалар җыялар, укытучысын табалар икән -
 бөтен чыгымнарны Татарстан хөкүмәте үз өстенә ала. Мин үзем милли сәясәт
 өлкәсендә озак еллар эшләсәм дә, мондый уңайлы шартларны очратканым булмады.
 Шушы көннәрдә генә бездә Грециядән милли эшләр буенча белгечләр булып китте.
 Алар да, ЮНЕСКО вәкилләре дә бездәге Дуслык йортын күреп, аеруча якшәмбе
 мәктәбе белән танышып, гаҗәпләнеп киттеләр. “Европада мондый әйбер булганын
 белмибез, бу ниндидер яңалык. Зур эш башкарасыз икән”, - дип сокланып киттеләр. -
 Ирек Илдусович, хәзер базар заманасы дибез. Сезнең оешма үз көнен үзе күрәме? - Россия Халыклары Ассамблеясы
 дигән оешма да бар бит. Аны Рамазан Гаджимурадович Абдулатипов җитәкли. Аның
 мондый сүзләре бар: ”Дешевая национальная политика очень дорого обходится
 государству”. Әгәр дә син милли сәясәткә, балалар тәрбияләүгә аз игътибар
 бирәсең, аның белән шөгыльләнмисең икән, нәтиҗәләре күпкә аянычлырак була.
 Халыклар дуслыгы йорты эшчәнлегенә, 
 Татарстан халыклары ассамблеясы эшчәнлегенә, дәүләт күләмендә алганда,
 артык зур чыгымнар китә дип булмый. Бу бит милли сәясәт юнәлешенә тотыла торган
 акчалар, ә милли сәясәт - ул шул ук социаль сәясәт. Ягъни бу эшләсәң - була,
 эшләмәсәң була торган эшләр түгел. 
 Кешене кайгыртмыйча ярамый. Дәүләт бит кешене кайгырту өчен оештырылган.
 Бүгенге көндә Дуслык йортын нәкъ менә шушындый зур, уңайлы итеп, эшләргә бөтен
 шартлары булган бина итеп күргәне өчен Татарстан Президенты Рөстәм Миңнехановка
 зур рәхмәт. Татарстан хөкүмәте милли сәясәткә шундый карашта тора икән, моңа
 без дә, биредә эшләп килүче 35 оешманың вәкилләре дә рәхмәтле. -
 Яңа бинагыз бик матур һәм бик зур. Халыклар дуслыгы йортыннан кала монда башка
 оешмалар бармы? - Юк, әлеге бина тулаем безнеке
 генә. Биредә 35 оешма бүлмәләре генә түгел, конференц-заллар, репетиция
 заллары, концерт залы бар. Дөрес, безнең бина күп функцияле, заманча, бик зур,
 ләкин без башкарган эшләр бу бинага караганда да күбрәк. Аерым бер бинаны
 тулысынча бер генә максатка буйсындыру дөрес адым, дип саныйм. -
 Интернет чыганакларыннан Президентыбыз тарафыннан Халыклар дуслыгы йортына 1
 млн. сум күләмендә акча бүленеп бирелгән дип укыдым. Әлеге акча халык уен кораллары
 һәм милли костюмнар алуга каралган. Алар музей экспонатлары кебек булачакмы
 яисә төрле ансамбльләргә биреләчәкме? -Үз тормыш тәҗрибәмнән чыгып,
 акчаның була мәгънәле һәм мәгънәсез тотылганы, дип әйтәсе килә. 1миллионны да
 бик зур файда китерерлек, бәрәкәтле итеп тотарга була, 10 миллионны да бер
 файдасызга юкка чыгарырга мөмкин. Шуңа күрә Президент биргән 1 миллионга без
 бик рәхмәтле һәм әлеге көнгә кадәр аның бер тиенен дә тотмадык. Ни өченме?
 Чөнки Халыклар дуслыгы йорты әле аякка басып кына килә. Бу бинада безнең эш
 юнәлешләребез киңәйде, бу акчаны бик бәрәкәтле итеп файдаланасыбыз килә. Без
 бүгенге көндә белгечләр белән киңәшләшәбез, кайсы проекталарның безнең өчен
 өстенлекле булуын билгеләргә тырышабыз һәм шуннан соң гына бу акчаны ничек сарыф
 итәчәгебезне күзаллаячакбыз. Әлбәттә, бу акчаларны без музейда эленеп торган
 һәм берничә кеше генә күрә алган проектларга җибәрмәбез. Алар ниндидер көн саен
 халыкка хезмәт итә торган, күп кеше күрә, бөтен республикага күренә һәм хәтта
 Татарстанның йөзен бөтен Россиядә күрсәтә торган берәр саллы проектка
 тотылачак.     1  2  3  4  5 
	Айназ КАМАЛ	
Интертат.ру

	№   | 15.11.2012	


