Үзгәреш җилләре көчәйсен

	Җыр ул – кеше күңелен кояштай яктыртып һәм канатландырып торучы гаҗәеп могҗиза. Халкыбызның җыр мирасы искиткеч бай. Аның иң матур энҗеләрен бүгенге һәм киләчәк буыннарга җиткерүдә “Татарстан – Яңа гасыр” телерадиокомпаниясе зур эш алып бара. Шушы уңайдан “Җырлыйк әле” тапшыруы турында кайбер фикерләрем белән уртаклашасым килә.	 Ул музыкант, баянчы Нә­җип Бәдретдинов ты­рыш­лыгы белән зәңгәр экранга чыкты һәм бик тиз арада тамашачының мә­хәб­бәтен яулап алды, рухи тормышыбызны ямьләп җибәрде. Н.Бәд­ретдинов, проект авторы буларак, гаять авыр юлны – җыр мирасыбызны үзеш­чәннәр чыгышы аша тәкъ­дим итүне сайлаган иде. Башкару ос­талык­ла­рын күтәрү өчен алар белән озаклап шө­гыль­ләнү, ре­пе­ти­цияләр ясау кирәк­ле­ген, бу эшнең гаять күп көч һәм вакыт сораганлыгын һәр­кем яхшы аңлый. Моны Н.Бәд­рет­ди­нов унбиш ел буе фи­да­карьләрчә башкарды. Аңа тамашачы­лар­ның мең-мең рәхмәте яусын! Әле тагын бер мөһим нәрсә бар бит: татар яшәгән төбәкләр­дә җыр сәнгатенә игътибар көчәй­де, телевизордан чыгыш ясарга теләү­челәр, мәдә­ният йортларына, сән­гать мәктәпләренә йөреп, башкару осталыкларын кү­тәрде, үз репертуарларын төрлән­дерде.

Кыскасы, “Җырлыйк әле” проекты үзешчәннәр эшчәнлегенә дә, безнең кебек гади тамашачылар тормышына да дәрт-илһам бирүче катализатор ролен үтәде. Тапшы­руның тагын бер гаять әһә­миятле ягы – аның билгеле бер дәрәҗәдә музыкаль агарту эше алып баруында иде. Танылган җыр­чыла­рыбыз, музыка бел­гечлә­ребез үзеш­чәннәр чыгышын экспертларча анализладылар, бәя­лә­де­ләр. Тамашачы өчен дә бу үзенә күрә бер мәктәп булды. Җыеп шуны әйтәсе килә: әгәр тапшыру шушы кадәр озак дәвер өзлексез эш­ләгән, халык тарафыннан са­гынып көтеп алынган икән, без тулы ышаныч бе­лән ул үзенең төп бурычын үтәде, фольклор җәүһәр­ләребезгә дә, компо­зитор­ларыбызның иң күркәм әсәр­ләренә дә бүгенге бу­ын­ның игътибарын юнәл­тә алды, дип әйтә алабыз.

Гел көтмәгәндә “Җыр­лыйк әле” туктап калды. Аны “Караоке баттл” тапшыруы алыштырды. Тап­шыруның авторы Н.Бәд­рет­диновка да, компания адресына да хатлар, шалтыратулар күбәйде, матбугатта мә­каләләр дә күренде. Халык бу хәлнең сәбәпләрен аңла­тып бирүне сорады. Бигрәк тә урта һәм өлкән буын тамашачылар­ның кәефе кырылды. Чөнки телевизордан яң­гыра­тыл­ган музыкаль әсәр­ләрнең күп­челеген тәшкил иткән ретро җырлар безне яшь­ле­гебезгә алып кайткандай була, иң саф, иң кайнар ки­черешләр күңел­ләребездә кабат яңара иде. Ә туктатырга сәбәпләр табылгандыр инде. Аның иң беренчесе үзешчәннәрнең җыр­ларны башкару дәрәҗә­сенә бәй­ледер, дип уйлыйм. Аларны әзерләү өчен вакыт та чик­ле, шул чик­ле вакыт эчендә музыка мәктәбе белем­нә­рен, күнекмәләрен бирү дә мөмкин эш түгел. Кеше­ләр­нең табигый сә­лә­те дә төр­лечә. Аннары адәм ба­ла­сының беркайчан да канә­гать булмый торган, туктаусыз эзләнү, яңалыкка омтылу халәтен дә онытмыйк. Ничек кенә булмасын, телерадиокомпания җи­тәкчелә­ренә рәхмәт, халык соравын игътибарсыз калдырмадылар, “­Җыр­­­лыйк әле”не яңа формат­та әзер­ләргә һәм кайтарырга вәгъдә бир­деләр.

 Ниһаять, бер ел чамасы вакыт узып киткәч, 2016 елның 31 декабрендә тапшыруны яңа форматта карау бәхетенә ирештек. Ул безнең күңелләребезгә хуш килде. Җете төсләрдәге җе­мелдәп торган фон экран ачылуга ук җылылык бөрки. Тапшыруны музыкаль бе­лемгә ия Алинә һәм Азат Кәримовлар алып бара. Рес­публика, Россия һәм халыкара конкурс-фестиваль­ләрдә призлы урыннар яулаган бу ике талант иясенең татарча матур итеп сөйләве, кирәк урында җырлап-биеп тә җибәрүләре тамашаны яшьлек дәрте, йөрәк җы­лысы белән сугара.

Проектның уен рә­ве­шенә корылуы да отышлы. Ул тамашачының игътибарын башыннан ахырына кадәр яулап, читкә җибәр­мичә тота. Җырлаучылар киметелгән. Алар өчәү генә. Аның урынына, кечкенә дә төш кенә дигәндәй, алар – профессионаллар. Җыр­чыларның башкару осталыгына гына түгел, җыр сән­гате өлкәсендәге белем­нә­ренә дә бәя бирелә. Фонограмма кулланылмый, җыр­лар уен кораллары ан­самбленә кушылып, тере тавыш белән башкарыла. Өч башкаручыны да төрле яклап шәхес буларак ачу бик җылы тәэсир калдыра, тамашачыларга зур тәрбия­ви йогынты ясый. Җырлар югары зәвык белән җен­текләп сайланган. Алар кү­ңелләрнең иң нечкә кылларын тибрәтәләр. Кыскасы, “Җырлыйк әле”нең яңа форматы тәүге тапшырулары белән үк инде безнең рухи тормышыбызга якты бер агым булып килеп керде. Халыкта мәхәббәт яңар­ту дигән гыйбарә бар. Яңа проектны без шулайрак кабул итәбез. Иҗат коллективына, аның җитәкчесе Та­тарстанның атказанган артисты Нәҗип Бәдрет­ди­новка яңа иҗат уңышлары, тамашачыларның кайнар мәхәббәтен телибез.

Мәкаләмнең ахырында бер генә нәрсәне искәр­тәсем килә. Безгә тор­­мыш­ның төрле сфераларындагы үзгәрешләргә активрак мөнәсәбәттә торырга ки­рәк­тер. Әгәр тамашачылар активлык күрсәтмәсә, “Җыр­лыйк әле” кабат кайткан булыр идеме икән? Аннары һәрбер үзгәрешкә негатив бәя бирүдән саклану зарур. Әйтик, “Мәдәният дөньясында” тапшыруы туктатылгач, турысын әй­тим, авыз-борыннарыбыз салынган иде. Аеруча без­нең – әдәбият-сәнгать әһел­ләренең. Та­маша­чыларның симпатиясен яулаган Гүзәл Сәгыйтованы сагындык. Әм­ма кинәт кенә “Ком сә­гате” пәйда булды. Ул күп­санлы тормыш проблемаларын күтәрүе, дөньяга карашларыбызны киңәйтеп җибәрүе белән үзенә бәй­ләде дә куйды. Аның талантлы алып баручысы Данил Гыйниятов, үзенең каршында утыручының күңел кылларына ягымлы тавышы һәм йөгерек фикерләре белән сак кына кагыла-кагыла, үтә мавыктыргыч әңгәмә корып, ике кешелек диалогта тормыш офыкларын киңәйтеп тә, аның иң тирән чоңгылларына төшеп тә була икәнлеген раслады.

Үзгәреш җилләре тагын бер яңа тапшыру “Таяну ноктасы”н алып килде. Ул да бик матур өметләр уятып тора. Чөнки бу проект мил­ләтне, телебезне, го­реф-га­дәтләребезне, авылны сак­лау мәсьәләләрен, мәга­риф, дин, икътисад, сәясәт өлкә­ләренә кагылышлы проблемаларны шактый кискен кү­тәрергә сәләтле икәнен раслап бара.

Үзгәреш җилләрен кузгаткан “Татарстан – Яңа гасыр” телерадиокомпаниясе җитәкчеләренә, иҗат­чыларына тагын бер те­ләгем бар. Безнең те­ле­видениедә “Китап” тапшыруы бар иде. Аны Татар­станның халык шагыйре Роберт Миңнуллин алып барды. Анда яңа басылган йөзләрчә китап турында мәгълүмат бирелде, язучылар, башка һөнәр ияләре белән әдәби процесска, китапка кагылышлы әңгәмә­ләр уздырылды. Биш ел дәвамында халыкта популярлык казанып өлгергән ул проект ни сәбәпледер ябылды. Минем, хәтта язучы булып та, Казаннан ерак яшәгәнлектән, яңа чыккан китаплар турында мәгъ­лүматым бик кечкенә. Ки­тап­лар сатылмый, дип зарланучылар күп. Ләкин яңа китапның чыкканын бел­мәгәч, ул ничек сатылсын? Кеше бит китап кибетенә гел генә кереп тора алмый. Татарстаннан читтә яшәү­челәрне дә онытмыйк. Язучылар берлеге, китап нәш­рияты һәм телевидение җи­тәкчелеге, уртак таяну ноктасы табып, бу тәкъ­димне тормышка ашырырлар, дип өмет­ләнәсе килә. Мәдә­ни­яткә, рухи кыйммәт­ләргә праг­ма­тизмның, ци­ви­лиза­циянең аяусыз һө­җүменә безнең бер җава­быбыз булыр иде ул. 
	Фоат САДРИЕВ	
Ватаным Татарстан

	№ --- | 09.02.2017	


