Бауман урамында ниләр бар? (ФОТО)

	Бауман урамына күптән барган юк иде. Беркөнне кызым белән элеккеге Матбугат йорты бинасында ачылган яңа китап кибетен карап чыгарга ниятләдек. Хәзер ул бинада “Ногай” кунакханәсе. 1937 нче елда төзелеп, барлык газета-журналларны, типографияне үзенә сыйдырган әлеге бинаны реставрацияләү 1,2 миллиард сумга төшкән.	 “Ногай” хуҗасы реставрациягә тотылган акча 14 ел эчендә кире кайтачак дип исәпли. Шушы тарихи бинада татар китаплары өчен дә кечкенә генә бүлмәдән өлеш чыгарылган. “Әле ачылганга ике атна тирәсе генә. Биредә китапларга урын азрак инде анысы, әмма кеше шактый керә”, – диде сатучы кыз.

“Ногай”ның 4 нче катындагы холлда Муса Җәлил почмагы ясалган. Почмак дигәне өстәл, шкаф һәм берничә портреттан тора. 5 нче катта исә “Тукай” исемендәге конференцияләр залы бар, әмма без кергәндә анысы бикле иде. Һәр катның холлары язучыларның портретлары һәм картиналар белән бизәлгән. Чемпионат вакыты булганга, кунакханәгә тукталучылар шактый икән.

* * *
Бауман урамы кыргый һәм йорт хайваннары урамына әйләнеп бетә язган. Мәсәлән, бер урында кечкенә генә зоопочмак (аны фермапарк “Хуторок” дип атаганнар) ачылган. “Хуторок”ның “капка” төбендә әлсерәп беткән әтәч тартма өстендә “богауда” утыра, янәшәдә, кечкенә генә читлек эчендә, йолкыш дуңгыз баласы ята (1 нче фото). Болар халыкны “чакырып” торырга, ишек алдына кереп тавис, ишәк, каз-үрдәк, кәҗә, тиен, пони, шиншилла (көньяк Американың төньягында яшәүче, тышкы кыяфәте белән тычканны хәтерләтүче кыйммәтле мехлы кимерүче. – Ч.Ф.) һәм хәтта төньяк боланын карарга өндәргә тиештер инде. Керү бәясе олыларга – 150, балаларга – 50 сум. “Бу эсседә төньяк боланыгыз ничек түзә соң?” – дип кызыксынган идек. “Җәнлекләребез бик әйбәт шартларда яши, һәрберсенең иркен, уңайлы вольерлары бар”, – диде билет сатучы кыз. Билет сатучы кызны каравыллап торучы ир исә, артыгын сорый күрмәсеннәр тагын дигән кыяфәт белән, утырган урыныннан торып, якынрак килеп басты. Казан уртасындагы иске ишек алдында киң-иркен вольерлык урын каян табылгандыр, анысы нәмәгълүм. Зоопаркка кермәдек, чөнки әтәч белән дуңгыз баласын кызганудан күзгә яшьләр килде. Көне буе кечкенә генә читлектә реклама булып утырып кара әле син, җитмәсә узып баручы һәрбер бала тотып, тарткалап, сыйпап карарга маташа.  
Зоопочмак хуҗалары теләгән кешеләргә арендага велосипед бирү белән дә шөгыльләнә. Велосипедны 1 сәгатькә алып торасың икән – 100 сум түлисең. Ә инде 500 сум түләсәң, тәүлек буе җилдерергә мөмкин.

Зоопочмак янәшәсендә үк диярлек ике ир 3 метрлы буар елан һәм шиншилла белән фотога төшәргә тәкъдим итә. Үз аппаратыңа үзең төшерсәң, бәясе – 100 сум. Ирләрнең берсе килгән кешеләрнең муенына елан ураган арада, икенчесе сөйләп торды: “Бу – табигатьтә бик сирәк очрый торган альбинос буар елан. Күп ашамый, аена ике мәртәбә тере кролик ашатабыз да, шул җитә. Урамдагы тавышка, туктаусыз йөреп торган кешеләргә исе китми аның, чөнки еланнар ишетмиләр диярлек, җитмәсә альбиносларның күзе дә начар күрә...” Без авыз ачып карап торган арада узып баручылар буар еланны җилкәләренә куеп, муеннарына урап, кочаклап, туктаусыз фотога төштеләр.
Тагын бераз гына атлауга, вак ташбакалар белән мыжлап торган өстәлгә тап булдык. Берсе-берсе 250-шәр сум. Шунда ук кечкенә генә аквариумнар сатыла. Ташбакалар суда да, корыда да яши алалар икән. Ашарга әзерләп мәшәкатьләнәсе түгел, аквариумга ябасың да, көнгә бер тапкыр коры азык (анысы 50 сум) сибәсең. Узып баручылар ташбакалар куелган өстәл янына туктасалар да, сатып алучылар бик күренмәде. Ә менә тоткалап-төрткәләп караучылар, ахылдаучылар һәм чирканып чиелдаучылар күп иде.

Бераз атлагач, ябалаклар тоткан ике кызыйга тап булдык. Кызганыч бу кошлар. Көннәр буе аяусыз кояш нурлары астында утырырга мәҗбүрләр, нәтиҗәдә, күзләре бөтенләй күрми диярлек. Әмма акчаны яхшы “эшлиләр”, ник дигәндә, Гарри Поттер укып үскән бала-чага ябалак тотып фотога төшәргә атлыгып тора.

Җилкәсенә маймыл утырткан ир сөйләшергә теләмәде. Маймылына 2 яшь икәнен генә әйтте дә, фотога төшәргә җыенмавыбызны аңлагач, читкә китеп барды.

* * *
Бауман урамы – зур бер сәхнә. Кемнәр генә юк монда. Әйтик, моннан 20 еллап элек Перу индеецлары төркеме (2 нче фото) бик гаҗәп, үзенчәлекле күренеш кебек тоела иде. Ул чагында алар 2-3 кенә кеше иде бугай. Ә хәзер елдан-ел “үрчиләр”. Бауманда гына да иртәннән төнгә кадәр 3 төркем бер ялсыз диярлек гел уйнап-җырлап тора. Тагын бер төркемнәренең Камал театры каршындагы мәйданда даими урыннары бар. Халыкка ошый – алар каршында һәрвакыт кеше күп була.

Төштән соң Макдональдс тирәләрендә контрабаслы кыз белән скрипкачы малай пәйда була. Бераз арырак берничә егет, үз музыкалары астында, үзләре үк алып килеп куйган турникта осталыкларын күрсәтәләр. Шул тирәдә зур трансформерлар (3 нче фото) йөри. Балаларга кул болгыйлар, теләүчеләр белән фотога төшәләр, кыскасы, халыкны җәлеп итү белән шөгыльләнәләр. Метрога таба якынлашуга гармунчы абзый татар көйләре сиптерә. Тагын да арырак бер агай флейтада 90 еллардагы популяр татар көйләрен уйный.

* * *
Бауманда музейларның ниндие генә юк. Һәрберсенең каршында диярлек реклама кәгазьләре таратып, керергә чакырып, үсмерләр басып тора. Керү бәяләре барысының да бер чама – 100-300 сум тирәсе. Ә кергәч экспонатлар янында фотога төшү аерым бәя, экскурсовод кирәк булса, тагын түлисе.

Легендалар һәм әкиятләр музее дигәненең ишек төбенә калканлы һәм сөңгеле сын (4 нче фото) бастырып куйганнар. Шул сынга кызыгып, әлеге музейга кереп чыгарга булдык. Болар быел февральдә генә ачылганнар икән. Биредә Казан тарихына кагылышлы миф персонажлары, татар әкиятләре геройлары, төрле кыяфәттәге песи сыннары һәм Кыш бабай бүлмәсе бар. Бизәлгән Яңа ел чыршысы янында Кыш бабайга хат язып, махсус почта тартмасына салырга да мөмкин. Музей хуҗасының әйтүенә караганда, декабрь җиткәч, Кыш бабай барлык хатларга да җавап язачак икән. Билет бәясе – 16 яшькә кадәр балаларга – 100, олыларга – 200 сум. Экскурсия хакы – 400 сум. “Татарча экскурсия уздырасызмы?” – дип сораган идек, хуҗа кеше бераз уйланып торганнан соң: “Иртәгә шушы вакытта килегез, татар экскурсоводы булыр”, – дип вәгъдә итте.

Әлеге музей урнашкан йорт узган гасыр башында салынган. Агач идәннәр, бормалы баскычлар, бүлмәләр бүленеше – барысы да шул замандагыча калган. 

* * *
Йөри торгач, ашыйсы һәм эчәсе килә башлады. Чәй йортына киттек. Токмачлы шулпа ашап, кыстыбый, чәк-чәк белән чәй эчәргә иде исәп. Әмма анда безне ашатмадылар. Ник дигәндә, янчыкларыбызда бер тиен акча да юк, бары банк картасы гына бар. Ә Чәй йорты кассаларына картадан түли торган җайланма куелмаган икән. Шуңа шулпа, өлеш, чәк-чәкләргә читтән генә кызыгып, капкалап алырлык башка урын эзләргә туры килде. Ни гаҗәп: шәһәрнең үзәк урамында, туристлар иң күп йөри торган урында урнашкан кафеларның шактыенда карта белән түләп булмый икән. Йөри торгач, карта белән эш итә торган төрек кафесы табылды. Пылау, шашлык һәм чәй алдык. Пылауны тиз китерделәр, әмма ул суда пешкән дөге боткасы булып чыкты. “Кайда соң моның ите?” – дигән сорауга, менюга төртеп күрсәтеп: “Итсез икәне язылган бит!” – диделәр. Әйе, пылау дигән сүз астына вак кына итеп нидер язылган иде шул. Әмма кем уйлаган инде итсез пылау була дип? Бераздан шашлык килде. Анысының ите пешеп җитмәгән булып чыкты. Кире тапшырдык. Официант килеп, хәзер кыздырып бетерәбез дип гафу үтенде һәм бушка бер стакан лимонад бирде. Төрек кафесы дигәннән, шул ук Бауманның икенче башындагы төрек кафесында өч стакан чәй өчен 800 сум тирәсе акча каера яздылар – имеш, башка кешенең түләү кәгазе белән бутаганнар, 500 сумны бирергә онытканнар. Кыскасы, акчаңны һәрвакыт санап алырга кирәк.  Фото №1  Фото №2  Фото №3  Фото №4 
	Чулпан ФӘТТАХОВА	
Татарстан яшьләре

	№ --- | 19.08.2015	


