Ана теле: “Тыныңны чыгарма!”.  Урынлы киңәшме? Басым мәгънә аңлатамы?

	Үткән язмада инандык ки, сөйләмебезне оештыруның телдән башка чараларыннан берсе – тавышның интонация категориясе сөйләм нәзәриясендә һәм  гамәлиятендә  үтә дә катлаулы, әмма бик әһәмиятле категорияләрдән икән. Үзе бер фәнни система. Сөйләм мелодикасы, темпы, пауза, ритм, тембр, мантыйкый (логик) басым, синтагма басымы, фраза басымы кебек фәнни төшенчәләр – шул системаның аерылгысыз өлешләре. 	 Боларның һәркайсы турында безгә һәм нәзәри, һәм гамәли  яктан мәгълүматлы булу сорала. Көндәлек тормышта да – җыелыштамы, мәҗлестәме, радио, телевидение ашамы – чыгыш ясау ихтыяҗы туса, интонация нигезләрен белмәү аркасында кыен хәлгә калгалыйбыз. Шул ук вакытта, радио, телевидение тапшыруларын  даими тыңлаучы буларак, без андагы сөйләмгә бик игътибарлы. Телдән сөйләм төзелеше, ягъни интонация дөрес булса, без ул хакта уйламыйбыз да, канәгатьлек кенә кичерәбез, шулай булырга тиеш дип кабул итәбез. Ә менә сөйләм төзелеше аз гына бозылдымы, интонациядә берәр хилафлык килеп чыктымы (аваз әдәби нормада әйтелмәсә, басым дөрес төшмәсә, сөйләм агышы бүленсә яисә төртелеп калса, пауза, ритм, рифма бозылса һ.б.) колак шундук тора, ризасызлык туа, сәбәбен эзли башлыйсың. 
	Илдар НИЗАМОВ	
Матбугат.ру

	№ --- | 08.11.2018	


