Помимо собственно внутренней логики развития событий (Николай Ежов возглавил НКВД еще в сентябре 1936 и готовил свое ведомство к проведению массовых чисток почти целый год), часто справедливо указывают на большую роль внешнеполитической ситуации — ход войны в Испании, где коммунисты терпели поражения от армии Франко, усиление нацистской Германии и всеми ощущавшееся приближение новой большой мировой войны.
Вакыйгалар үсешенең эчке мантыйгыннан тыш (Николай Ежов НКВД ны 1936 сентябрендә үк җитәкли һәм үз ведомствосын массакүләм чистартулар алып баруга бер ел диярлек әзерләде), еш кына тышкы сәяси вәзгыятьнең зур роленә дә күрсәтләр - Испаниядә сугыш барышы, анда коммунистлар Франко армиясеннән җиңелә, нацист Германиясенең көчәюе һәм барысы тарафыннан да сизелә торган яңа зур Бөтендөнья сугышы якынлашу.