The World Book of Happiness LANNOO 2.

www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regeImatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Dit boek is een grondig bewerkte versie van Geluk. The World Book of Happiness, dat in 2010 verscheen. Omslagontwerp en vormgeving : Kris Demey Zetwerk : Karakters, Gent Foto's : Imageselect en Getty Images (selectie door Kris Demey) / p. 55 : Hilde Coddens Vertaling: Hans van Riemsdijk en Fred Hendriks (Engels) / Katrien Meuleman (Frans) Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016 en Leo Bormans ISBN 978 94 014 3902 2 D/2016/45/536 NUR

'	Ga	op	zoek	naar	een	leven	waarin	geluk	en	betekenis samenvallen.' De	zachte	plek 'Iets	doen	wat	ons	gelukkiger	maakt,	wil	niet	per	se zeggen	dat	het	ons	leven	ook	zinvoller	maakt.	De voorbeelden	zijn	legio',	zegt	prof.	Thaddeus Metz. Hij	neemt	ons	mee	naar	de	Zachte	Plek	waar	geluk	en betekenis	elkaar	uiteindelijk	ontmoeten. Een paar recente voorbeelden uit	mijn	eigen leven	waarin sprake was	van geluk, maar	niet van	z in	? Die fabuleuze hete douche gisteren	; via	HBO een aantal	afleveringen	van mijn	favoriete tvserie aan één	stuk	terugkijken en	ondertussen	chocolade-ijs	eten ; weer eens in dat prachtige maatpak naar	een feestje. Beroepsfilosofen spreken in die context van 'fantastische' of 'hypothetische'	gedachte-experimenten	en	roepen	het	beeld	op	van hetzij een leven	doorgebracht in een virtualrealitymachine die de 'bewoner' de levensechte indruk geeft dat	hij interessante dingen doet,	terwijl dat niet	het geval is, hetzij het beeld van	een leven waarin iemand eeuwig een zware steen bergopwaarts moet oprollen,	maar daar toch	plezier aan beleeft omdat	d e	goden het mensenbrein	zo	hebben	gestructureerd. Anderzijds zijn e r ook allerlei voorbeelden van dingen die ons leven zinvol maar niet	per se gelukkiger lijken te maken.	Denk	aan	de	verzorging	van een	zieke	en	bejaarde	ouder	die	voortdurend	aandacht	nodig	heeft of aan het	zwoegen in	e e n	afstompende baan om in het levensonderhoud van je	kinderen	t e	kunnen voorzien.	En	dan zijn er ook minder vaak voorkomende, maar	n o g	indringender voorbeelden : denk aan mensen die hebben	gevochten	tegen onrecht	ten	koste	van	hun	eigen	welzijn,	zoals	Nelson	Mandela,	die 27 jaar	in de gevangenis heeft gezeten	wegens	zijn strijd tegen apartheid, of	denk aan helden	die hun leven hebben	gegeven	voor anderen,	misschien	door	vrijwillig	af	te	zien	van	een	plekje	op	een reddingboot	waarop	niet	voor	iedereen	plaats	was. We voelen meteen	aan dat	d i t	zaken zijn van	respectievelijk 'gelukkige	zinloosheid' en 'ongelukkige zinvolheid'. Hoe sterk deze	twee	menselijke	waarden	uiteen	kunnen	lopen,	besef	je als	je geluk op	één	lijn zet met 'aangename ervaringen' en zinvolheid met	'zaken	die	respect	verdienen	of	bewondering	afdwingen'. Verplegen	en	dansen Als	we	worden geconfronteerd	met het vooruitzicht dat geluk en zinvolheid ons zullen meenemen op twee heel verschillende levenspaden,	zullen	luchthartige	mensen	('hedonisten')	aanbevelen om	voor het geluk te gaan en alles in het werk stellen om hun plezier	op	korte	en	langere	termijn te	maximaliseren.	Andere,	wat ernstiger zielen	('stoïcijnen') zullen aanvoeren dat geluk een overgewaardeerde notie is	e n	dat	eigenlijk alleen	zinvolheid van belang	is. Ik	zie	dat	anders	en	denk	dat	het	beste	–	of	in	elke	geval	een	prima –	leven,	een	bestaan	is	dat	én	geluk	én	betekenis	omvat.	Hoewel	je soms zult	moeten kiezen	tussen die	twee waarden,	zou je	moeten streven	naar	een	leven	dat	veel	van	beide	waarden	in	zich	heeft. Hoe doe je	dat	? Soms kun je die waarden het	beste	afwisselend nastreven.	Verpleegkundigen die	dagelijks	worden	geconfronteerd met	leed	en	dood	hebben	waarschijnlijk	geen	andere	keuze	dan	op het	werk	hun	betekenisvolle	tijd	in	te	zetten	om	naderhand	te	gaan dansen	of	een	spelletje	te	doen	op	hun	iPad	bij	een	glas	wijn. Een	andere strategie	zou	echter	zijn	om	op	zoek te	gaan	naar	een leven	waarin	tegelijkertijd sprake is van geluk	en zinvolheid, en wel zo	dat je niet van het ene hoeft af te zien	om het andere te ervaren.	Dat betekent niet dat je gewoon een 'gelukspilletje' moet inslikken om de monotonie van de lopende band te kunnen verdragen. In plaats daarvan	zou je je sterk kunnen maken	voor activiteiten die je reacties	van	achting	en	bewondering	opleveren	en	die je	vanwege hun	aard	ook	plezierige	momenten	bezorgen. Bloementuin De	voorbeelden	die	ik	in	gedachte	heb,	zijn	situaties	waarin	sprake is van geluk met	hard werk en zinvolheid	zonder offers.	De geluksvoorbeelden die	ik tot	nog toe	heb	genoemd,	waren	passief van aard :	situaties waarin een	persoon	simpelweg prettige gevoelens consumeert. De voorbeelden van	zinvolheid draaiden rond een persoon die veel opgeeft	ten gunste van anderen.	Er zijn echter vormen van geluk die actiever zijn en vormen van zinvolheid	die minder opoffering eisen. En wanneer die vormen elkaar ontmoeten, beschouwen	degenen die ze ervaren ze vaak als	'top', als de 'ideale'	manier	van	bestaan,	als	iets	dat	hun	leven	glans	geeft. Voorbeelden	?	Je	in	het	zweet	werken	om	een	bloementuin	voor	je gezin te	onderhouden. Gedichten schrijven die	goed worden ontvangen.	Een intellectuele	ontdekking	doen	die impact	heeft	op een heel onderzoeksveld. Een nieuw apparaat uitvinden dat het leven van veel	mensen	verbetert. Er trots op zijn een neurose te hebben overwonnen. Aan	sport	doen	e n	merken dat	j e	sprongen maakt op het vlak	van fitheid en	lenigheid. Zorgen voor een huisdier. Een nieuw instrument zo leren bespelen dat je	een prachtig	nummer	ten	gehore	kunt	brengen.	Gesprekken	voeren	met je kinderen over hoe zij de wereld	zien en hoe ze dat zouden kunnen	doen op	een meer onthullende, productievere	manier. Of een	groep	mensen	in	staat	stellen	goed	samen	te	werken.	Of	vrijen met een geliefde. Of een stukje schrijven voor een groot lezerspubliek over hoe je je leven zo kunt invullen dat je twee fundamentele	menselijke	waarden	tegelijk	kunt	realiseren. Ik	wil	natuurlijk	niet	zeggen	dat	verpleegkundigen	ontslag	moeten nemen of dat je beter geen chocolade-ijs kunt eten.	Maar als je (zoals ik) je leven vult	met al	het	geluk en alle zinvolheid die	je kunt	krijgen,	dan zul je heel wat tijd doorbrengen op	die Zachte Plek	waar	geluk	en	betekenis	elkaar	ontmoeten. De sleutels → Geluk en zinvolheid zijn twee verschillende menselijke waarden – 'zinloos geluk' en 'zinvolle ellende' kunnen naast elkaar bestaan. → Een uitgesproken goed leven is een leven dat én gelukkig én zinvol is – geluk alleen (van een bepaald soort tenminste) is niet voldoende. → Een goede strategie om te komen tot een leven met veel geluk en zinvolheid ? Maak je sterk voor activiteiten die je reacties van achting en bewondering opleveren, en die je vanwege hun aard ook plezierige ervaringen bezorgen. Prof. Thaddeus Metz leidt als hoogleraar wijsbegeerte de afdeling Filosofie van de Universiteit van Johannesburg (Zuid-Afrika). Hij heeft meer dan 175 academische werken over ethiek en menselijke waarden gepubliceerd, waaronder Meaning in Life (Oxford University Press, 2013). Metz treedt ook op als consultant op het vlak van westerse, Afrikaanse en Oost-Aziatische waarden voor instanties als de denktank Brookings, de Zuid-Afrikaanse National Heritage Council en de regering van Bhutan.