Grieks voorzitterschap
De Voorzitter.
Aan de orde is het gezamenlijke debat over het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie over de Europese Raad in Thessaloniki van 20-21 juni 2003, en de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad over de beoordeling van het Griekse voorzitterschap.
Voordat ik premier Simitis uitnodig om het Parlement toe te spreken, wil ik namens mijzelf en namens het Europees Parlement blijk geven van onze erkentelijkheid aan de minister-president, aan de minister van Buitenlandse Zaken en aan zijn collega's, met name minister Yiannitsis, voor hun buitengewoon hechte samenwerking met het Europees Parlement gedurende het Griekse voorzitterschap, in onze gezamenlijke inspanningen om vooruitgang te boeken in de belangrijkste dossiers. Wij zijn ook dankbaar voor de hulp die ze geboden hebben op een aantal terreinen die voor het Parlement van bijzonder belang zijn, zoals de afronding van de onderhandelingen over een interinstitutioneel akkoord over betere regelgeving en wetgeving, het statuut van Europese politieke partijen, en - hoewel ons op dat terrein nog heel wat te doen staat - het statuut voor de leden.
Het doet mij dan ook bijzonder veel genoegen om het woord te geven aan premier Simitis.
Simitis
Mijnheer de Voorzitter van het Europees Parlement, mijnheer de voorzitter van de Commissie, commissarissen, dames en heren, het stemt mij zeer verheugd dat ik u vandaag vanaf deze plaats de resultaten kan presenteren van het Griekse voorzitterschap.
Tijdens het eerste debat over onze prioriteiten in januari jongstleden zei ik dat wij moesten streven naar een sterk Europa, naar een Europa dat deelneemt aan en actief is in een multipolair wereldbestel, dat werkt voor vrede, ontwikkeling en samenwerking. In de maanden sedertdien hebben zich belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen voorgedaan. Mijns inziens is Europa door de gebeurtenissen van dit half jaar veranderd. Deze gebeurtenissen, zoals de crisis in Irak, hebben duidelijk gemaakt wat de zwakke punten van Europa, maar ook zijn sterke punten zijn. Ondanks de crisis was er een gevoel van eenheid en saamhorigheid, het besef van een gemeenschappelijke taak. Door de gebeurtenissen is Europa politiek rijper geworden. Er is meer vastberadenheid bij het ontplooien van nieuwe activiteiten. De gebeurtenissen hebben aangetoond dat Europa de uitdagingen voor zijn toekomst moet aanvaarden.
Het feit dat de Conventie haar werkzaamheden voor de ontwerpgrondwet kon afsluiten en een met een grote meerderheid goedgekeurde ontwerpgrondwet kon presenteren, is veelbetekenend. Veelbetekenend is eveneens dat de Raad een begin heeft gemaakt met het debat over de Europese defensie en veiligheid. Dat debat werd voortgezet tijdens de Top van Thessaloniki. Door de problemen is ons duidelijk geworden wat gedaan en zelfs snel gedaan moest worden.
Griekenland had het geluk het voorzitterschap te mogen bekleden tijdens een zeer belangrijk semester. Een halfjaar met, zoals ik al zei, onverwachte gebeurtenissen. Daardoor werden wij geplaatst voor grote moeilijkheden maar tegelijkertijd ook enorme uitdagingen. Ik denk dat wij allen - lidstaten, Commissie en voorzitterschap - hebben aangetoond daartegen opgewassen te zijn. Het debat van de afgelopen maanden over het buitenlands beleid, over de defensie en de veiligheid, en over een allesomvattend strategisch concept voor Europa heeft aangetoond dat er processen op gang zijn gebracht die zullen uitmonden in een andere vorm van samenwerking. Ik hoop dat deze processen opbouwend zullen zijn voor Europa en ons een nieuwe dynamiek zullen verlenen. Wij zijn ervan doordrongen dat zo snel mogelijk besluiten moeten worden genomen.
Dames en heren, in december 2002 presenteerde het Griekse voorzitterschap zijn prioriteiten en specifieke doelstellingen. Er waren toen vijf centrale prioriteiten aangegeven: ten eerste de voltooiing van het uitbreidingproces van de Europese Unie; ten tweede een versnelde tenuitvoerlegging van de strategie van Lissabon; ten derde de afronding van de werkzaamheden van de Conventie voor de toekomst van Europa; ten vierde het vraagstuk van de illegale immigratie en de immigratie in het algemeen en ten vijfde de bevordering van concrete prioriteiten op het gebied van de buitenlandse betrekkingen. Ik kan u vandaag, aan het einde van dit halfjaar, verzekeren dat wij hard hebben gewerkt om deze doelstellingen te bereiken en heel tevredenstellende resultaten hebben bereikt. Ik zal ze kort noemen.
De plechtige ondertekening van het toetredingsverdrag met de tien kandidaatlanden was een van de belangrijkste gebeurtenissen in het Europees wordingsproces. Europa werd herenigd en wij hebben deze hereniging gevierd aan de voet van de Akropolis. Daarmee hebben wij op symbolische wijze uiting willen geven aan de voorzetting van de Europese beschaving. Voor het echter zover was moest het Griekse voorzitterschap een reeks moeilijkheden oplossen. Zo hadden de kandidaat-lidstaten nieuwe verzoeken gedaan tot aanpassing van de reeds gesloten akkoorden. Zij wilden extra financiële middelen. Ook hier in het Europees Parlement hebben wij een debat gevoerd over de financiering van de uitgebreide Unie. De nieuwe leden nemen nu echter probleemloos deel aan de werkzaamheden van de Raad, waar zij actieve waarnemers zijn totdat de verdragen door hun nationale parlementen zijn geratificeerd.
Ik wil kort iets zeggen over de toetreding van Cyprus. Cyprus is tegelijk met de negen andere landen opgenomen. Aldus werd zijn strijd voor politieke rehabilitatie, voor de rehabilitatie van de beginselen van het internationaal recht, met succes bekroond. Wij waren zelfs de opname van een herenigd Cyprus in de Unie, dat wil zeggen de oplossing van het politieke probleem, dicht genaderd, maar helaas weigerde de Turks-Cyprische leiding het proces af te maken dat was begonnen met het plan van Kofi Annan.
In april heeft de Raad herziene partnerschapsverdragen met de drie kandidaatlanden goedgekeurd. Wat Bulgarije en Roemenië betreft is ons doel de toetredingsonderhandelingen tegen eind 2004 af te sluiten. Bij talrijke hoofdstukken van de onderhandelingen met deze landen kon vooruitgang worden geboekt.
In het nieuwe partnerschap met Turkije komen concrete voorwaarden voor met betrekking tot een groot aantal vraagstukken, zoals het beleid voor goed nabuurschap, de bezittingen van de minderheden, de godsdienstvrijheid en de rolbeperking van het leger.
Ten tweede de strategie van Lissabon. Wij weten allen welke belangrijke vraagstukken achter deze titel schuil gaan. Als wij erin slagen deze op te lossen, zullen wij een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de aanpak van de problemen op het gebied van de economische groei en het milieu, en aan de totstandkoming van een kenniseconomie. Kort samengevat zijn de belangrijkste resultaten: het akkoord over een betere coördinatie van het begrotingsbeleid en de goedkeuring van nieuwe globale richtsnoeren voor het economisch beleid 2003-2005. Wij hebben nu drie jaar geldende richtsnoeren voor het economische beleid, hetgeen mijns inziens een goede planning zeer zeker ten goede zal komen.
Een ander vraagstuk betreft de nieuwe werkgelegenheidsstrategie. Wij hebben een tripartiete sociale top ingesteld. Deze tot nu toe informele top heeft een officieel karakter gekregen en daarmee kunnen wij de sociale dialoog uitbreiden. Er is een akkoord bereikt over de bestrijding van belastingvlucht naar derde landen en de belasting op energieproducten. Deze belastingregelingen waren al geruime tijd hangend in de Raad en een akkoord daarover leek onmogelijk te zijn. Het verheugt mij dan ook ten zeerste dat wij onder Grieks voorzitterschap erin geslaagd zijn deze problemen te overwinnen. Deze waren voor een deel te wijten aan het feit dat bepaalde landen van mening waren - en nog zijn - dat als men een oplossing wil voor dergelijke fundamentele vraagstukken ook een oplossing moet worden gevonden voor andere, specifieke vraagstukken. Ook die hindernis hebben wij kunnen overwinnen.
Een ander lang hangend probleem was het Europees octrooi. Wij hebben dit debat kunnen afsluiten en een akkoord kunnen bereiken. Hetzelfde geldt voor het nieuwe actieplan ter bevordering van de investeringen in onderzoek en de opneming van de nieuwe technologieën in de Europese onderwijssystemen.
Heel belangrijk waren volgens mij ook: de aanneming van het Handvest voor het midden- en kleinbedrijf, de besluiten ter verbetering van de wetgeving en de akkoorden over de integratie van de Europese geldmarkten.
Er zijn lange discussies gevoerd over de besluiten met betrekking tot de liberalisatie van de energiemarkt, het goederenvervoer via het spoor, de nieuwe trans-Europese energienetwerken en de uitbreiding van het vervoersnetwerk, maar ook deze konden wij afronden.
Ik wil dit kort overzicht afsluiten met de vermelding van de nieuwe strategie voor duurzame ontwikkeling, de vaststelling van milieudoelstellingen voor bijvoorbeeld hernieuwbare energiebronnen, de besluiten over het uit de vaart nemen van enkelwandige tankers en het akkoord over de milieuaansprakelijkheid. Wat het besluit over het uit de vaart nemen van enkelwandige tankers betreft wil ik erop wijzen dat alle betrokken partijen zich hiervoor hebben ingezet, en dat dit een zeer belangrijk besluit is voor de milieubescherming. Enkele jaren geleden, na het ongeluk met de Erika, was dit nog niet mogelijk.
Dames en heren, dan ga ik nu over tot het derde vraagstuk: de Conventie over de toekomst van Europa. Zoals u weet, heeft de heer Giscard d'Estaing het eindvoorstel van de Conventie voorgelegd aan de Europese Raad van Thessaloniki. Daaraan waren 18 maanden werk in de Conventie voorafgegaan, waarbij uw deelname van doorslaggevend belang was. De ontwerpgrondwet kon met een grote mate van consensus worden goedgekeurd. Wij hebben in Thessaloniki besproken of met dit ontwerp de onderhandelingen in de Intergouvernementele Conferentie van start konden gaan en of dit een goede grondslag was voor de besprekingen. Wij zijn tot de slotsom gekomen dat dit inderdaad een goede grondslag is, waarmee de opening van de onderhandelingen wordt vergemakkelijkt. Wij beseften namelijk heel goed dat de terminologie geen verwarring mocht stichten ten aanzien van de realiteit.
De in de Conventie bereikte consensus toont aan dat veranderingen alleen mogelijk zijn als daarvoor een groot draagvlak bestaat. Uit de Conventie blijkt ook dat dit draagvlak bestaat, en dat is een goed uitgangspunt voor de oplossing van onze problemen. Wij moeten voorkomen dat de besprekingen in de Intergouvernementele Conferentie weer helemaal van voren af aan beginnen. Evenmin mogen wij ons blindstaren op bepaalde problemen en verzuimen tot een oplossing te komen binnen de politieke marges die eerder in het besluit van Chalkidiki zijn aangegeven.
Wij moeten de Intergouvernementele Conferentie voor 1 mei afsluiten en na 1 mei ondertekenen, opdat ook de nieuwe lidstaten kunnen ondertekenen. Aldus zullen wij voor de verkiezingen van 15 juni een kant-en-klare tekst hebben, en dan weten de Europese burgers waarover zij stemmen. Dat is het tijdschema. Als alles eerder beklonken kan worden, des te beter, maar de uiterlijke termijn voor de presentatie van de nieuwe tekst is 15 juni. Wij hebben eveneens afgesproken dat de Conventie het derde hoofdstuk van haar tekst, dat - zoals in de tekst zelf staat - gaat over het beleid voor technische vraagstukken, nog verder moet uitwerken.
In Thessaloniki hebben wij, dames en heren, gesproken over het immigratiebeleid. Waar ging het om? In Sevilla en Tampere hadden wij een groot aantal besluiten genomen, maar vastgesteld dat deze besluiten niet konden worden verwezenlijkt door met name een gebrek aan financiële middelen. De Commissie heeft verklaard ongeveer 140 miljoen euro ter beschikking te hebben. Wij hebben nota genomen van dit bedrag en daarvan uitgaande besloten de coördinatie en de samenwerking bij de grensbewaking te bevorderen. Het is namelijk duidelijk dat het vraagstuk van de illegale immigratie, zoals wij enkele weken geleden nog gezien hebben in Italië, bijvoorbeeld, niet door elk land op eigen houtje kan worden bestreden. De illegale immigranten komen veelal per boot en proberen ergens in een Middellandse-Zeeland aan wal te gaan. Er is dus een gemeenschappelijke bewaking van heel het gebied noodzakelijk.
Ten tweede hebben wij onderstreept dat het noodzakelijk is illegale immigranten te repatriëren. Wij hebben de Commissie gevraagd de mogelijkheid van nieuwe instrumenten voor deze repatriëring te onderzoeken. Er zijn al heel wat overeenkomsten en akkoorden inzake repatriëring maar aangezien deze niet goed werken, hebben wij de Commissie gevraagd aan de hand van concrete criteria een evaluatie te maken van de samenwerking met de derde landen bij alle immigratievraagstukken en daarmee rekening te houden als er overeenkomsten worden gesloten met deze landen of beleidsafspraken worden gemaakt. Het zou namelijk onaanvaardbaar zijn indien - en dit staat niet met zoveel woorden in de tekst maar iedereen was het daarmee eens - wij een actief hulpverlenings- en samenwerkingsbeleid zouden voeren en deze landen hun eigen verplichtingen voor de bestrijding van illegale immigratie zouden veronachtzamen. Wij hebben besloten een gemeenschappelijk informatiesysteem voor visumafgifte aan derde landen in te voeren. Daarmee kunnen wij de illegale immigratie controleren. Ook hebben wij enkele besluiten genomen voor de integratie van de immigranten in onze samenlevingen.
Dames en heren, zoals u weet is na de Top van Thessaloniki een akkoord bereikt over de herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ook hier heeft het voorzitterschap een belangrijke rol gespeeld. Wij zijn van mening dat dit akkoord zeer nuttig is omdat daarmee drie centrale boodschappen worden overgebracht.
Wat houdt dit akkoord in voor de landbouwers? De landbouwers hebben nu een gegarandeerd en voorspelbaar, meerjarig kader voor de ondersteuning van hun inkomen. Dit nieuwe kader komt overeen met het huidige steunkader maar geeft de landbouwers veel meer marge voor eigen productiekeuzes en ondernemingsactiviteiten. Voor de Europese burgers betekent dit akkoord meer levenskwaliteit. De inkomenssteun aan de landbouwers zal namelijk afhankelijk zijn van de eerbiediging van de Europese wetgeving op het gebied van milieu, volksgezondheid, voedselveiligheid en dierengezondheid en -welzijn. Ten derde wordt een belangrijk deel van de in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid verstrekte steun veranderd van productiesteun in inkomenssteun voor de landbouwers. Dit zal de positie van de Europese Unie in de aanstaande onderhandelingen in de WTO aanzienlijk versterken. De Unie zal na dit akkoord duidelijke taal kunnen spreken en één stem laten horen.
Dames en heren, wat de externe betrekkingen betreft wilde ik u melden dat er een akkoord is gesloten tussen in eerste instantie de lidstaten van de Unie onderling en daarna met de landen van de Westelijke Balkan. Met dat akkoord wordt het toetredingsperspectief van deze landen bevestigd, een nieuwe procedure voor een geregelde politieke dialoog vastgesteld, de harmonisatie van de wetgeving van deze landen met het communautair acquis bevorderd en de financiële steun aanzienlijk opgetrokken.
Zoals wij allen weten was Irak het moeilijkste hoofdstuk van ons voorzitterschap. Velen vreesden dat Irak al onze tijd zou opeisen. Dat is uiteraard niet het geval geweest. Het voorzitterschap heeft geprobeerd de meningsverschillen te overbruggen, niet door te kijken naar wie terecht of ten onrechte bepaalde standpunten ondersteunde maar door te wijzen op hetgeen in de toekomst moest gebeuren. Met de resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is een samenwerkingskader geboden. Wij staan in voortdurend contact met de Verenigde Naties om te helpen bij de wederopbouw van Irak in het kader van de VN-resoluties.
Wat het Midden-Oosten betreft, is zoals u weet het tijdschema voor de vrede in dit gebied, de zogenaamde routekaart van het Kwartet, gepubliceerd. Van dat Kwartet maakt ook de Europese Unie deel uit. Er zijn herhaaldelijk besprekingen gevoerd tussen het voorzitterschap en de landen van dit gebied, en ik ben van mening dat de bereikte wapenstilstand te danken is aan de inspanningen van het Kwartet maar ook die van de Europese Unie.
Wat de trans-Atlantische betrekkingen betreft heeft het Griekse voorzitterschap alles in het werk gesteld om de ontstane spanning weg te nemen. Mijns inziens heeft het bezoek aan Washington aangetoond dat er een goede samenwerking is. Er werd een beginsel aanvaard dat volgens mij vanzelfsprekend is: wij moeten met de Verenigde Staten samenwerken om economische en politieke redenen en omwille van de veiligheid. Wij kunnen het met elkaar eens of oneens zijn, en als we het oneens zijn kunnen wij afspreken dat we onze meningsverschillen laten bestaan en onze samenwerking op die basis voortzetten.
Het Griekse voorzitterschap heeft tijdens de topbijeenkomst van Sint-Petersburg gewerkt aan een substantiële verbetering van de betrekkingen van de Europese Unie met Rusland.
Tot slot wil ik, wat de beleidsvraagstukken betreft, nog iets zeggen over het defensie- en veiligheidsbeleid. Wij wilden de Europese Unie volledig operationele vermogens geven. Die heeft de Unie nu. Daarvoor was het noodzakelijk de openstaande problemen op te lossen, zoals de troepenbijdrage van elke partner, de toepassing van het oefenprogramma en de ontwikkeling van de procedures voor crisisbeheer. Het resultaat is dat er nu een macht van de Europese Unie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is gelegerd, een politiemissie is gestuurd naar Bosnië-Herzegovina en gesproken wordt over de zending van een militaire macht naar Bosnië-Herzegovina om de activiteiten van de NAVO-macht over te nemen.
Tijdens de Europese Raad van Thessaloniki is het strategisch verslag over de geleidelijke totstandkoming van een Europees defensie- en veiligheidsconcept ingediend en besproken. De informele Raad Buitenlandse Zaken had de heer Solana om dit verslag gevraagd. De heer Solana zal zijn werk voortzetten, en onzes inziens zal dit verslag en het debat daarover een belangrijke bijdrage leveren aan de verduidelijking van onze gemeenschappelijke doelstellingen op het gebied van defensie en veiligheid en de middelen waarmee wij deze gemeenschappelijke doelstellingen kunnen bereiken. Dankzij het verslag kon een einde worden gemaakt aan de mijns inziens ongegronde en ogenschijnlijke tegenstelling tussen enerzijds de landen die een samenwerking waren begonnen op het gebied van de defensie- en veiligheidsvraagstukken en anderzijds de landen die een dergelijke samenwerking niet wilden. Nu zitten wij allen aan dezelfde tafel en uit het debat zal blijken hoe wij deze vraagstukken het beste kunnen aanpakken.
Tot slot wil ik nog twee institutionele punten aanstippen. Ten eerste de herziening van het statuut van de ambtenaren. Deze herziening is na de oprichting van de Europese Gemeenschap de eerste radicale hervorming van het salaris- en pensioenstelsel. Ten tweede waren voor het Europees Parlement zeer belangrijk het interinstitutioneel akkoord over de verbetering van de wetgeving en de verordening inzake het statuut van de Europese politieke partijen. Met deze regelingen hebben wij lang geleden begonnen discussies kunnen afronden.
Dames en heren, dit is een beknopte samenvatting van de resultaten van ons voorzitterschap. Rest mij enkel de Voorzitter van het Europees Parlement, de heer Cox, en u allen, leden van het Parlement, te bedanken voor uw medewerking. U bent voor ons van cruciaal belang voor de bevordering van de Europese integratie en de bescherming van de belangen van de Unie. Daarom wilden wij nauw met u samenwerken. U hebt ons steun en medewerking gegeven bij ons werk. Daarvoor onze hartelijke dank en veel succes bij het komend Italiaans voorzitterschap!
Prodi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, dames en heren, de finish is nu in zicht van een jaar vol ambitieuze plannen en gepassioneerde debatten over de aard van Europa en zijn lotsbestemming. Ik wil allereerst de eerste minister, de heer Simitis, en al zijn medewerkers van harte gelukwensen met de nieuwe politieke en institutionele doelstellingen die zijn bereikt.
Ik zal mijn aandacht toespitsen op vier van deze doelstellingen: de afsluiting van de werkzaamheden in de Conventie, de hervorming van de Commissie, de aanzienlijke vorderingen bij de verwezenlijking van de agenda van Tampere en het nieuwe statuut van de Europese politieke partijen. Voordat ik hier echter gedetailleerd op inga, moet ik herinneren aan enkele andere belangrijke gebeurtenissen die zich de afgelopen zes maanden hebben voorgedaan: de afsluiting van de toetredingsonderhandelingen - de heer Simitis heeft deze uitzonderlijke gebeurtenis reeds beschreven - en het beheer van de moeilijke interne en internationale situatie ten gevolge van de oorlog in Irak.
Een vermelding apart verdient de hervorming van ons gemeenschappelijk landbouwbeleid, waarover de afgelopen week een akkoord werd bereikt en waarmee het laatste puntje op de i van dit semester werd gezet. Voor dit succes was het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van dit Parlement, voorgezeten door Joseph Daul, van doorslaggevend belang en ik wil deze commissie daar dan ook van harte mee feliciteren. Dit was een zeer ingewikkelde en moeilijke kwestie maar de commissie is erin geslaagd tijdig, voor de afsluiting van de onderhandelingen, haar advies uit te brengen. Deze hervorming luidt een nieuw tijdperk in. De - zij het dan gedeeltelijke - loskoppeling van de communautaire steun van de productie heeft samen met de maatregelen voor de bescherming van het grondgebied en het milieu en de voedselveiligheid een waarachtige revolutie in ons landbouwbeleid teweeggebracht. Nu hebben wij eindelijk een solide basis waarmee wij de onderhandelingen in de Wereldhandelsorganisatie kunnen beginnen, en ik verwacht dat onze internationale partners - die zo graag het vingertje vermanend omhoog houden - zullen reageren op onze inspanningen en het hunne zullen doen.
In deze zes maanden heeft het Griekse voorzitterschap het roer stevig in handen gehouden, zelfs onder de moeilijkste omstandigheden. Het heeft blijk gegeven van dezelfde intelligentie en gevoeligheid die reeds aan het begin van onze beschaving zo kenmerkend waren voor het Griekse volk.
Dan nu mijn eerste punt: op intern vlak stond de eerste helft van dit jaar geheel in het teken van de werkzaamheden van de Conventie. Deze werden tijdens de Top van Thessaloniki afgesloten, of bijna afgesloten, want er is nog werk. Met de Conventie hebben wij een goede methode gevonden. Wij kunnen deze ook gebruiken voor de toekomstige wijzigingen van onze grondwet, als wij de grondwet moeten aanpassen aan de nieuwe omstandigheden die zich zullen voordoen. Wat de ontwerpgrondwet als dusdanig betreft, ziet de Commissie, zoals u weet, licht- en schaduwzijden. De transparantie van de Unie zal dankzij de vereenvoudiging en het geringer aantal wetgevingsinstrumenten zeer zeker toenemen. Bovendien zullen de bevoegdheden beter worden verdeeld over de verschillende instellingen. Ook wordt onze democratische legitimering groter dankzij het feit dat de medebeslissingsprocedure in bijna alle gevallen van toepassing zal zijn, hetgeen voor het Parlement zeer belangrijk is. Wij zullen verder onze stem in de wereld beter kunnen laten horen, dankzij de minister van Buitenlandse Zaken van de Unie, dankzij het feit dat er een enkele rechtspersoonlijkheid zal zijn en dankzij de nieuwe regelingen op het gebied van het buitenlands beleid en de gemeenschappelijke veiligheid en defensie. In de tekst van de grondwet wordt nu ook het Handvest van de grondrechten opgenomen. Aldus kunnen de rechten van alle Europese burgers worden gegarandeerd.
Dit zijn belangrijke lichtzijden. Er zijn echter ook schaduwzijden. Er zijn vraagstukken ten aanzien waarvan het gevonden compromis niet ambitieus genoeg is. Met de ontwerpgrondwet zullen inderdaad meer zaken met gekwalificeerde meerderheid worden besloten, maar dat volstaat niet. De oplossing zoals deze nu is voorgesteld zal op velerlei gebied de Unie met 25 of 30 leden kunnen lamslaan. Institutioneel gezien zal het bovendien voor de burgers, zeer zeker in deze zo ingewikkelde fase van ons institutioneel leven, heel moeilijk te aanvaarden zijn dat slechts de helft van de commissarissen stemrecht heeft in het college van commissarissen. Evenmin is moeilijk uit te leggen welke relatie er zal zijn tussen de nieuwe functie van voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie. Daar lopen wij het risico op overlapping. Er zijn weliswaar vorderingen gemaakt op het gebied van het economische bestuur, maar er moet absoluut gezorgd worden voor een externe vertegenwoordiging van de euro. Zonder een dergelijke vertegenwoordiging zal de euro ongetwijfeld steeds fragieler worden en onze economie kwetsbaarder.
Dit zijn geen technische zaken. Veeleer dwingen deze ons moedig op te treden. Wij moeten de vrees en de voorzichtigheid van het heden van ons afschudden en de blik richten op de toekomst. Wij moeten wel beseffen dat als wij nu niet over onze eigen schaduw heen springen, Europa over dertig of veertig jaar absoluut niet meer zal meetellen in de wereld. Het door de Conventie opgestelde ontwerp is door de bank genomen echter een goede grondslag, en ik ben het wat dit betreft eens met het algemene oordeel. Het zal nu de taak van de Intergouvernementele Conferentie zijn aan de hand daarvan een definitieve grondwet aan te nemen. De Commissie zal haar bijdrage leveren aan de verbetering van dit ontwerp en zal daartoe om te beginnen in september, dus nog voor de opening van de IGC, haar advies publiceren.
Dan nu mijn tweede punt: de hervorming van de Commissie en het statuut van het personeel. Binnenkort begint het laatste jaar van het mandaat van de Commissie. Toen ik de functie van voorzitter op mij nam, riep ik de hervorming van de Commissie uit tot een van mijn prioriteiten. Ik herinner eraan dat reeds in maart 2000 een Witboek werd gepubliceerd. Een fundamenteel onderdeel van dit proces was de herziening van het statuut van de Europese ambtenaren. Ook ten aanzien daarvan moet ik mijn erkentelijkheid betuigen aan het Griekse voorzitterschap, dat een belangrijke impuls heeft gegeven aan deze objectief gezien moeilijke onderhandelingen. Dankzij het waardevolle bemiddelings- en stimuleringswerk van het voorzitterschap kon een consensus worden bewerkstelligd over een optimaal compromis, een compromis waarmee - en dit wil ik benadrukken - de grote lijnen van de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie worden gerespecteerd.
Inhakend op dit akkoord zal de Commissie in de herfst een tweede voorstel doen. Daarin zal natuurlijk rekening worden gehouden met het advies van het Parlement van 19 juni jongstleden en met de onderhandelingen tussen de personeelsvertegenwoordigers, de instellingen en de lidstaten binnen de overlegcommissie. Het doel is ervoor te zorgen dat het nieuwe statuut op 1 mei 2004 van kracht wordt, dat wil zeggen op dezelfde dag waarop de nieuwe lidstaten tot de Unie toetreden. Ik houd mijn oog echter niet alleen op dit doel gericht, maar ook op het algemene politieke doel van deze inspanning: de handhaving van continuïteit, onafhankelijkheid en hoogwaardigheid in onze diensten. Ik moet zeggen dat ik in mijn leven met heel veel overheden heb gewerkt, maar zelden zoveel bekwaamheid en zoveel kwaliteit heb aangetroffen als in de Europese instellingen. Ik ben derhalve van mening dat dankzij het nieuwe statuut onze diensten slagvaardiger zullen worden en hun werk met meer trots kunnen verrichten, zeer zeker als de nieuwe collega's uit de tien nieuwe landen zijn aangekomen. Het zal niet gemakkelijk zijn nieuwe culturen op te nemen. Er treden immers tien landen tegelijk toe en niet één.
Mijn derde punt betreft het immigratie- en asielbeleid en het beheer van de buitengrenzen van de Unie. De Commissie wil het Griekse voorzitterschap feliciteren met zijn coherente en evenwichtige standpunt ter zake. Het verheugt mij eveneens te kunnen vermelden dat de conclusies van de Europese Raad geënt zijn op de mededelingen van de Commissie van 4 juni.
Wat de meer specifieke vraagstukken betreft en uitgaande van de nog onopgeloste problemen, zou ik willen opmerken dat de communautaire financiering geleidelijk aan moet worden opgetrokken. Deze moet opgewassen zijn tegen onze politieke ambities en doelstellingen. Het is ondenkbaar dat wij alle doestellingen die hebben vastgesteld met de nu beschikbare financiële middelen kunnen bereiken. Natuurlijk hebben wij een raming gemaakt van de noodzakelijke middelen. Deze raming brengt ons niet buiten het begrotingskader, integendeel, dit wordt volledig gerespecteerd. Wij hebben berekend dat voor de periode 2004-2006 140 miljoen euro nodig zal zijn, en een meerjarenprogramma 2004-2008 voor samenwerking met derde landen 250 miljoen euro zal vereisen. Zoals in de conclusies van Thessaloniki staat, moet deze politieke prioriteit van de Unie - in afwachting van de nieuwe financiële vooruitzichten voor de periode na 2006 - worden gerespecteerd. Het is duidelijk dat als wij de burgers geen veiligheid kunnen geven, de identiteit van de Unie in gevaar wordt gebracht.
Wat de betrekkingen met de derde landen betreft zal het nieuwe samenwerkingsprogramma, dat de Commissie op 11 juni heeft voorgesteld, een belangrijke ondersteuning zijn voor het terugnamebeleid. Dat is een ander zeer belangrijk hoofdstuk. Het is van cruciaal belang dat het Parlement en de Raad dit instrument voor het einde van de legislatuur aannemen. Bovendien moeten met de steun van de Raad en de lidstaten de onderhandelingen over de communautaire overeenkomsten worden geïntensiveerd. Dit betreft in eerste instantie overeenkomsten met Rusland, Oekraïne en Marokko, drie landen van doorslaggevend belang.
De Europese Raad heeft de Commissie gevraagd vorderingen te maken bij een geïntegreerd beheer van de buitengrenzen. Volgens ons is de beste oplossing een agentschap op te richten waarmee, in samenwerking met de bevoegde nationale diensten, de strategische oriëntaties van de Raad beter kunnen worden gecoördineerd en een coördinatienetwerk kan worden opgezet. Bovendien kan dan de basis worden gelegd voor het zogenaamde VIS, het ambitieuze Europese systeem voor visumidentificatie. Ook dit is een gemeenschappelijk instrument voor de tenuitvoerlegging van een beleid dat onze burgers rust en gerustheid kan geven en hun vrijheidsrechten zal kunnen garanderen. Belangrijk is namelijk dat een evenwicht wordt gevonden tussen de veiligheids- en de vrijheidsvereisten. Wij hebben keuzes gemaakt voor onze vrijheid, onafzienbare keuzes die wij bekrachtigen. De strijd tegen de illegale immigratie moet bijgevolg hand in hand gaan met maatregelen ter vergemakkelijking van de toegang van legale immigranten tot de Unie. Ik wil eraan herinneren dat er voorstellen zijn gedaan, met name voor binnenkomst en verblijf voor studie- of arbeidsdoeleinden, voor de beroepsopleiding van immigranten en het vrijwilligerswerk op integratiegebied.
Het Parlement heeft weliswaar reeds een uitspraak gedaan over deze voorstellen, maar deze zijn momenteel nog onderwerp van bespreking in de Raad. Tot onze voldoening heeft de Europese Raad de Commissie gevraagd een allesomvattend beleid voor de integratie van legale immigranten uit te werken. Ook moeten de nationale beleidsvormen op communautair vlak beter worden gecoördineerd. Mijns inziens zal een jaarverslag over de gemaakte vorderingen zeer zeker een belangrijke stap zijn in die richting. Wij hebben vaak gesproken over benchmarking, toetsing, enzovoort. Dit is een heel ingewikkeld vraagstuk waarin de meest uiteenlopende factoren meespelen en mijns inziens zou een verslag met een nauwkeurige weergave van de stand van zaken op Europees niveau heel nuttig kunnen zijn, voor u en voor ons.
Wij moeten dezelfde politieke wil aan den dag leggen op asielgebied. Tot mijn spijt kon tot nu toe in de Raad geen akkoord worden bereikt over de richtlijn betreffende de definitie van vluchteling en de verschillende vormen van bijkomende bescherming. Deze vraagstukken moeten echter worden geregeld met inachtneming van de zojuist genoemde rechten. Dit instrument is namelijk samen met de procedurerichtlijn de kern van het gemeenschappelijk systeem. Ik wil bij deze gelegenheid het Italiaans voorzitterschap de volledige medewerking van de Commissie toezeggen. Ik hoop dat deze twee teksten nog voor eind december, de termijn die door de Raad van Thessaloniki werd vastgesteld, kunnen worden aangenomen.
Dan nu mijn laatste punt: het statuut van de politieke partijen. Het verheugt ons dat het Parlement recentelijk het statuut van de Europese politieke partijen heeft goedgekeurd: dat is het vierde succes van het Griekse voorzitterschap waar ik iets over wil zeggen. Ik schaar mij achter al degenen die waardering hebben geuit voor de bijdrage van het voorzitterschap aan de oplossing van dit probleem, dat zich maar voortsleepte en waaraan absoluut een einde diende te worden gemaakt. Dit resultaat kon dankzij een reeks factoren worden bereikt: de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice, het nieuwe voorstel van de Commissie, de toepassing van meerderheidsbesluiten en vooral de uitstekende samenwerking tussen Commissie, Raad en Parlement. Twee jaar lang worstelde men met het ingewikkelde probleem van de politieke partijen. Dankzij de meerderheidsbesluiten en de medebeslissingsprocedure kon uiteindelijk een oplossing worden gevonden. Ik denk dat dit een les is voor de toekomst.
Eindelijk is er een duidelijk en transparant kader voor de activiteiten van de Europese politieke partijen. Eindelijk kunnen deze partijen rekenen op financiële middelen, die, gedeeltelijk althans, uit de communautaire begroting zullen worden betaald. Dit is een fundamentele voorwaarde voor het regelen van het democratisch leven. Deze maatregel plaatst zich ook binnen de algemene constitutionalisering van het Europees integratieproces. Het voorstel dat werd goedgekeurd behelst enerzijds enkele eenvoudige en coherente voorwaarden maar vermijdt anderzijds al te restrictieve en al te bureaucratische criteria. Mijns inziens is dit een verstandig besluit, een besluit dat positieve politieke gevolgen zal hebben. Wij weten immers allen dat politieke partijen de absolute voorwaarde zijn voor een democratische opbouw van de Unie. Zonder politieke partijen kan er noch van integratie noch van een Europees bewustzijn sprake zijn
Dames en heren, ik ben aan het einde gekomen van wat ik u vandaag te zeggen had. Zoals ik aan het begin al zei, zijn er talrijke andere punten die ik hier had kunnen behandelen, maar ik wilde liever de klemtoon leggen op enkele, politiek zeer belangrijke gebeurtenissen van dit semester. Tot slot wil ik nogmaals de Griekse eerste minister, de heer Simitis, en heel het Griekse voorzitterschap van harte bedanken. Zij hebben ervoor gezorgd dat Europa in deze zes maanden grote stappen vooruit heeft gezet en mijn lovende woorden en dankbetuigingen aan het voorzitterschap zijn in dit geval geen vorm van beleefdheid, maar welverdiend.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese Democraten, waarvan het EVP-gedeelte vandaag zijn vijftigjarig bestaan viert, heeft het Griekse voorzitterschap altijd op zeer positieve wijze gesteund. Dat is niet alleen in nauwe samenwerking met onze Griekse collega's gebeurd - onder het voorzitterschap van Antonios Trakatellis - maar ook samen met onze Griekse vrienden van de Nea Demokratia en hun voorzitter Konstatinos Karamanlis. Dat hebben wij u, geachte minister-president, in Athene beloofd en wij hebben woord gehouden, omdat wij weten dat uw succes eigenlijk het succes van ons allemaal is.
Het hoogtepunt van het Griekse voorzitterschap is zonder twijfel de ondertekening van de toetredingsverdragen op 16 april in de Stoa Attalou geweest. U heeft in dat verband kunnen voortbouwen op het goede voorbereidende werk van het Deense voorzitterschap en ook op het besluit van het Europees Parlement van 9 april. Toen wij overigens ter gelegenheid van die ondertekening uit de bus stapten - en ik wil u hierbij met nadruk bedanken dat u daarvoor ook de fractievoorzitters heeft uitgenodigd, wat in de toekomst navolging mag krijgen bij andere feestelijke gelegenheden in de Europese Unie - kreeg ik per toeval de mogelijkheid om aan de kant van de Akropolis naast de eerste, vrij gekozen Poolse minister-president Tadeusz Mazowiecki de trappen af te dalen naar de Stoa Attalou. Wij raakten in gesprek over de grote veranderingen in Europa en over de wens van de volkeren in Midden- en Oost-Europa om in vrijheid te kunnen leven. Dat deze ontwikkeling tegelijkertijd met de ondertekening van de toetredingsverdragen in Europa is voltooid, zal altijd in onze herinnering blijven. Wij zijn dan ook dankbaar dat wij thans de 162 waarnemers uit de toetredingslanden in ons midden mogen begroeten.
Helaas zijn er tijdens uw voorzitterschap niet alleen successen geboekt, u heeft dat zojuist zelf al aangegeven, omdat die periode ook overschaduwd werd door de oorlog in Irak. Ook ik wil vandaag echter niet in wrok omkijken, maar de blik op de toekomst richten. Wij moeten echter wel lering trekken uit de fouten die wij in het verleden hebben begaan.
Onze eerste conclusie luidt als volgt: Indien bij buitenlandse kwesties nationale standpunten ingenomen moeten worden, of indien twee of drie landen samen een standpunt in willen nemen, zijn die landen in feite verplicht om eerst met alle partners in de Europese Unie te overleggen om gezamenlijk een oplossing voor de betreffende kwesties te vinden. Wij moeten een gemeenschappelijke aanpak hanteren, en Europa, de Europese Unie, mag bij deze belangrijke besluiten niet in twee, drie of vier kampen verdeeld zijn. Wij hebben een gemeenschappelijk Europees optreden nodig!
Ons tweede punt heeft betrekking op de Conventie. Wij moeten bij bepaalde kwesties op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid ook de moed hebben om bij meerderheid te besluiten, zij het wel met een grote gekwalificeerde meerderheid. Als er aan de eenparigheid van stemmen vastgehouden wordt, zullen wij namelijk nooit tot gemeenschappelijke standpunten komen. Dat is een van de uitdagingen waarvoor wij in de toekomst een oplossing moeten vinden.
In de derde plaats zijn partnerschappen waarbij een van de partners een supermacht is, nooit gemakkelijke partnerschappen. Als wij echter willen dat onze Amerikaanse vrienden Europa als gelijkwaardig beschouwen, dan moet dit Europese veiligheidsbeleid, dit defensiebeleid, zodanig van opzet zijn dat Amerika niet als tegenstander wordt gezien, maar als een partner met wie wij gezamenlijk de problemen op deze aarde willen oplossen.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt zelf al terecht op de moeilijke asielkwestie en het immigratieprobleem gewezen. Commissievoorzitter Prodi, die ik ook van harte voor zijn inspanningen wil bedanken, heeft de kwestie van het gemeenschappelijke beheer van de buitengrenzen aangesneden. Dat is een belangrijk uitgangspunt. Wij moeten met de landen van waaruit deze beklagenswaardige mensen in hun boten willen vluchten, afspraken maken dat zij hun grenzen beveiligen. Ik wil daarbij heel uitdrukkelijk opmerken dat dit niet uitsluitend een politieke of repressieve taak is. Dit probleem moet voornamelijk door alle landen in het Middellandse-Zeegebied en in Noord-Afrika opgelost worden en de Europese Unie dient hen daarbij te ondersteunen. Deze landen moeten namelijk hervormingen doorvoeren om hun eigen jonge mensen ook een echte toekomst te kunnen bieden zodat deze niet hun leven in de waagschaal hoeven te stellen in een zoektocht naar een betere toekomst elders. Dit immigratieprobleem moeten wij daarom ook niet als een politiek probleem, maar als een fundamenteel menselijk probleem zien. Waar het om draait is dat wij mensen in hun eigen land toekomstmogelijkheden kunnen bieden.
Een ander punt heeft ook betrekking op de Conventie. Ik wil de voorzitter, de heer Valéry Giscard d'Estaing, van harte voor zijn werkzaamheden bedanken. Die dank gaat ook uit naar de beide leden in het Presidium van de Conventie, Iñigo Méndez de Vigo uit onze fractie en Klaus Hänsch uit de socialistische fractie. In de persoon van onze woordvoerder Elma Brok, wil ik ook alle anderen bedanken die actief bij de Conventie betrokken zijn geweest.
Wij moeten er nu op aandringen dat deze ontwerpgrondwet het uitgangspunt voor de werkzaamheden in de Conventie vormt en dat er op basis van deze ontwerpgrondwet in de Conventie een besluit genomen wordt. Wij zouden zeer graag zien - en dat zal ik morgen ook tegen de aanstaande voorzitter van de Raad zeggen - dat ernaar gestreefd wordt om eind dit jaar al een resultaat voor te leggen, zodat er snel en efficiënt kan worden gehandeld. Het Europees Parlement dient op gepaste en functionele wijze bij dit proces betrokken te worden. Als de regeringsleiders en staatshoofden bij elkaar komen, dient ook de Voorzitter van het Parlement daarbij aanwezig te zijn; als de ministers van Buitenlandse Zaken besluiten nemen, dienen ook onze vertegenwoordigers van het Parlement daarvoor uitgenodigd te worden. Zij moeten niet als het ware naar het bestuurlijk niveau weggepromoveerd worden. Wij staan voor een grote uitdaging, maar ik ben van mening dat wij die uitdaging aankunnen.
Ik wil u, mijnheer de voorzitter van de Raad, uitdrukkelijk bedanken voor uw bijdrage aan het partijenstatuut. Formeel moet daarover tijdens het Italiaanse voorzitterschap nog definitief een besluit worden genomen, maar de weg ernaar toe is volgens mij de juiste weg geweest. Wat het statuut van de afgevaardigden betreft, hoop ik dat wij erin zullen slagen om de komende weken en maanden vooruitgang te boeken.
Tot slot zou ik willen zeggen dat het een voorzitterschap van pieken en dalen is geweest. Ik heb u niet benijd dat het voorzitterschap tijdens de Irak-crisis en alles wat daarmee samenhing, op uw schouders rustte. Op 16 april was ik echter blij voor u; u heeft uw plicht gedaan op een manier zoals van het voorzitterschap verwacht mag worden en ik wil u daarvoor van harte bedanken! Onze fractie heeft voortdurend een eerlijke, objectieve en positieve houding ten opzichte van uw voorzitterschap aangenomen. Ik hoop dat u eenzelfde mening bent toegedaan, omdat het om een gemeenschappelijk Europa gaat en als Europa succes heeft, is dat een succes van en voor ons allemaal!
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, staat u mij toe allereerst namens mijn fractie, de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, onze gelukwensen over te brengen aan de Fractie van de Europese Volkspartij vanwege haar vijftigjarig bestaan. Dat is een belangrijke mijlpaal voor de PPE-DE, evenals voor de democratie in Europa.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een probleem. Ik vind het moeilijk nog iets positiefs toe te voegen aan hetgeen de heer Poettering en de Financial Times al over het Griekse voorzitterschap hebben gezegd, want mijn familie- en solidariteitsbanden met de Griekse premier zijn genoeglijk bekend. Ik wil hem alleen zeggen dat zijn voorzitterschap geen cruise over de Egeïsche Zee is geweest, maar eerder een odyssee. Ik denk dat met recht kan worden gesteld dat hij zich een voortvarend stuurman van het schip Europa heeft getoond, iets wat nu onderstreping verdient.
Zo was er allereerst - om de agenda van het voorzitterschap te volgen - de ceremonie die op 16 april in de Stoa, op de markt naast de Akropolis, is gehouden in verband met de uitbreiding. Dat was een belangrijke gebeurtenis. Ik wil hem bedanken voor de manier waarop de vertegenwoordigers van het Europees Parlement, onder leiding van onze Voorzitter, werden ontvangen, en vooral voor het historisch veelzeggende kader dat aan deze gelegenheid werd gegeven, op een plaats waar de wieg van de democratie stond. Ik heb verder veel waardering voor de intelligente, flexibele wijze waarop de huidige Griekse regering in verband met een onderwerp dat alle Europeanen bezighoudt en dat voor Griekenland zo beladen is - de kwestie-Cyprus en de betrekkingen met Turkije - op dit moment te werk gaat bij het aanknopen en ontwikkelen van betrekkingen met een dermate belangrijke bondgenoot.
Het tweede belangrijke punt dat vermelding verdient, in het kader van de Lissabon-strategie, is de ontwikkeling van de werkgelegenheidsrichtsnoeren, met name voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, een onderwerp waarvoor commissaris Diamantopoulou nuttig werk verricht. Het baart ons grote zorgen dat de richtlijn inzake tijdelijke medewerkers onder de huidige omstandigheden wordt tegengehouden. Hetzelfde geldt voor het gegeven dat de globale richtsnoeren van het economisch beleid niet echt beantwoorden aan hun doelstellingen, en meer een intellectuele dan een politieke oefening zijn. Zij voorzien niet echt in onze behoefte aan een stimulans voor de Europese economie en bescherming van onze gemeenschappelijke munt.
Verder heeft de Voorzitter mijns inziens terecht gewezen op de voortgang die is gemaakt met de veiligheid op zee, zeker gelet op de vooraanstaande rol van Griekenland binnen Europa. Een belangrijk punt voor de toekomst van onze economie is de hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid. Het is verheugend dat wij een hervorming hebben bereikt die ons een heel sterk uitgangspunt biedt voor de toekomst, voorop die van de Europese landbouw, maar ook die van de WTC-besprekingen.
Het is voor de toekomst van Europa belangrijk dat de Conventie haar werk dit half jaar heeft kunnen afronden met een tekst zonder alternatieven, zonder rode kaarten. Ik heb goede nota genomen van de opmerking van de Voorzitter dat de wijzigingen die nog worden aangebracht in die tekst slechts technisch van aard moeten zijn.
Uiteraard hadden wij liever een grondwet gezien die voorziet in meer stemmingen met gekwalificeerde meerderheid wat betreft de sociale en de fiscale paragraaf en het externe en veiligheidsbeleid. Daarnaast zou de grondwet in onze ogen moeten voorzien in een beter interinstitutioneel evenwicht. Het beste is echter de vijand van het goede. Naar ons oordeel komt het er nu op neer vast te houden aan wat is bereikt en geen terrein prijs te geven. In die zin zijn wij niet gerust op de rol van het Parlement. Volgens ons moet de Voorzitter van dit Huis op het hoogste niveau vertegenwoordigd zijn en moeten er vertegenwoordigers van het Parlement zitting hebben in de Intergouvernementele Conferentie. Bovendien moet het Europees Parlement, nadat er voor het eerst in het openbaar, en ook in dit Parlement, in de plenaire vergadering en in de Commissie constitutionele zaken, over de toekomst van Europa is gedebatteerd, het openbare lichaam zijn waaraan het voorzitterschap rekenschap dient af te leggen. Mijns inziens hoort ook dat bij de tijd waarin wij leven.
Ik wil verder nog iets zeggen over het statuut van de politieke partijen. Alle partijen en fracties hebben in onderlinge samenwerking het statuut voor politieke partijen tot stand gebracht. Nu doet zich echter de droevige situatie voor dat er wel een statuut voor de partijen ligt maar geen statuut voor de afgevaardigden; alsof er een reglement voor het leger is zonder rechten voor de soldaten. Het voorzitterschap van de Raad wil ik er echt op wijzen dat het geen zin heeft een dermate belangrijke stap tegen te houden, want die raakt aan onze gemeenschappelijke grondwet.
Ik wil afsluiten met een opmerking over de externe betrekkingen. In de dramatische crisis waarvoor u zich gesteld zag en die de door de Verdragen ingestelde wederzijdse loyaliteit van de Europese bondgenoten op de proef stelde, hebt u in de trans-Atlantische betrekkingen gedecideerd opgetreden. U hebt gezorgd voor een waardige Europese vertegenwoordiging tijdens het topoverleg met een bondgenoot die weliswaar zeer belangrijk is maar met wie wij het daarom niet in alles eens hoeven te zijn. Mijns inziens verdient het Griekse voorzitterschap onze erkenning en ons applaus.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wanneer men de balans opmaakt van het Griekse voorzitterschap, dan ziet men dat de positieve punten ruimschoots opwegen tegen de negatieve punten. Gezien de problemen die Europa in de laatste zes maanden heeft ondervonden met de oorlog in Irak en de economische terugval, is dat voor uw regering een grote prestatie.
Uw eerste prioriteit bestond uit de naleving van het tijdsschema voor de uitbreiding van de Europese Unie. Met het tekenen van de toetredingsverdragen in de schaduw van de Akropolis en met zeven geslaagde referenda hebt u dit doel ruimschoots bereikt. Onze vreugde over de hereniging van Europa werd echter enigszins getemperd door het feit dat het Griekenland niet is gelukt om zijn bijzondere betrekkingen zodanig uit te buiten dat we een verenigd Cyprus hebben kunnen verwelkomen. Maar staakt u uw pogingen alstublieft niet. Wij betreuren ook de spanningen die in de kwestie-Irak zijn ontstaan tussen het 'oude' en 'nieuwe' Europa, uw inspanningen en twee door u gesmede gemeenschappelijke standpunten ten spijt.
De recente indiening van het ontwerp voor het grondwetsverdrag van de Conventie kan ook worden opgetekend als een voornaam succes van uw voorzitterschap. De Liberaal-Democraten in dit Parlement zijn het met u eens. De ontwerptekst waarover de Conventie het eens is geworden vormt een goede basis voor de grondwet en wij zullen de regeringen van de lidstaten houden aan de toezeggingen die ze hebben gedaan.
Wij zijn verheugd over de extra tijd die de Conventie heeft gekregen om het werk aan deel III te voltooien, maar vinden wel dat de Raad een sterk staaltje van 'understatement' heeft getoond door de laatste besprekingen over stemmingen bij meerderheid en medebeslissing te bestempelen als 'puur technisch werk', vergelijkbaar met de beschrijving die de Britse regering van het hele proces gaf als zijnde niet meer dan een 'schoonmaakbeurt'.
De ijdelheid der overwinning leert ons veel minder dan de vernedering van de nederlaag en Europa's falen in de kwestie-Irak lijkt een aantal positieve effecten te hebben gehad, met name voor de Europese samenwerking ten behoeven van het veiligheids- en defensiebeleid. De oprichting van de snelle reactiemacht, de start van operaties in Bosnië, de VJRM en Congo zijn beslist pluspunten. De zwakheden in de kwaliteit en de coördinatie van de Europese defensie-uitgaven zijn echter duidelijke minpunten, die hopelijk zullen worden verholpen door het nieuwe Europese Bureau voor Bewapening.
Mede door ons falen in de kwestie-Irak hebt u in Thessaloniki ook twee opvallende documenten aangenomen: de EU-veiligheidsstrategie van de heer Solana en de verklaring van de Raad over massavernietigingswapens. Deze veiligheidsstrategie vormt een passend antwoord op de doctrine van de VS, gebaseerd als zij is op de Europese beginselen van multilateralisme en preventief in plaats van preëmptief handelen. De verklaring over massavernietigingswapens maakt duidelijk dat we de dreiging van deze wapens serieus nemen, en vormt tevens een kader voor Europa's reactie ten opzichte van Iran en Noord-Korea.
Justitie en Binnenlandse Zaken vormden het kernpunt van het programma van uw voorzitterschap. Er is veel bereikt, hoewel gerechtigheid en vrijheid, tot schande van de Europese Unie, nog altijd in de schaduw staan van de veiligheid. Met toezeggingen op het vlak van legale migratie en de integratie van onderdanen van derde landen neemt u de wapens uit handen van diegenen die in Thessaloniki hetzelfde soort krantenkoppen wilden uitlokken waardoor de top in Sevilla werd overschaduwd. Mijn fractie betreurt echter het feit dat u geen passend parlementair onderzoek op Europees of nationaal niveau heeft ingesteld naar het recente uitleveringsverdrag tussen de EU en de VS.
Op het vlak van economische hervorming heeft het Griekse voorzitterschap goede vorderingen gemaakt, met name in het verhelpen van bepaalde gebreken van het stabiliteitspact, de voltooiing van het pakket voor de liberalisering van de energiemarkt en de aanneming van de broodnodige richtlijn inzake pensioenen.
Al met al heeft de Europese Unie zes zeer waardevolle maanden achter de rug, ondanks de enorme kosten die de oorlog met zich meebracht en de moeilijke economische omstandigheden. Laten we hopen dat, nu u de fakkel doorgeeft, uw opvolgers de Olympische voorsprong die u hebt genomen verder zullen uitbouwen.
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik zal mijn interventie toespitsen op een onderwerp dat behandeld is tijdens de Europese Raad van Thessaloniki en dat tot nu toe nauwelijks aan de orde is geweest, hoewel het van groot belang is. Ik wil op mijn beurt spreken over het door de heer Javier Solana gepresenteerde document met de titel 'Een veiliger Europa in een betere wereld?.
Ik heb herhaaldelijk maar tevergeefs verzocht om een reactie van de Europese Unie op de publicatie van 20 september jongstleden van de nieuwe strategische doctrine van de Verenigde Staten, waarvan de 'pre-emptieve' oorlog tegen Irak de eerste toepassing is geweest. Negen maanden na Washington komt de Raad dus met zijn eigen strategische doctrine. Ongetwijfeld is het puur toeval dat deze tekst is verschenen aan de vooravond van de trans-Atlantische top.
Wat kunnen we daarin lezen? Ik citeer: 'Met de nieuwe bedreigingen zal de eerste verdedigingslinie zich vaak buiten onze grenzen bevinden. De nieuwe bedreigingen zijn dynamisch. Als wij er niets aan doen, worden zij gevaarlijker". Dit citaat verheldert de betekenis van die andere raadselachtige zin van het document: "Een pre-emptieve betrokkenheid kan ernstiger problemen in de toekomst voorkomen....we moeten klaar zijn om op te treden vóórdat een crisis uitbreekt". Mocht het u allemaal nog niet duidelijk zijn, dan wil ik verder nog citeren: "In de in verval geraakte staten kunnen militaire instrumenten nodig zijn om de orde te herstellen". En, meer algemeen, ik citeer nog steeds: "We moeten een strategische cultuur ontwikkelen die vroegtijdige, snelle en, waar nodig, krachtige interventie bevordert". Tot slot wil ik u het meest frappante citaat niet onthouden: "Indien zij samen optreden kunnen de Europese Unie en de Verenigde Staten in de wereld een ontzagwekkende kracht ten goede vormen ".
We kunnen niet geloven wat er in dit document staat. De ideeën en zelfs het taalgebruik van de huidige bewoner van het Witte Huis worden hier eenvoudigweg overgenomen. De heer Prodi zou zelfs, als ik de persagentschappen mag geloven, uitbundig blijk hebben gegeven van zijn enthousiasme voor president Bush door te verklaren dat als Europa en de Verenigde Staten verenigd zouden zijn, geen enkele vijand tegen hen zou zijn opgewassen. Op welke basis en met welk doel moeten wij echter worden verenigd? Mijnheer Prodi, dat is de vraag! We zullen niet om onze inschikkelijkheid gerespecteerd worden door een Amerikaanse regering die zelfs de meest inschikkelijke Europeanen veracht. Daarvan ben ik overtuigd. Europa zal een essentiële rol op het wereldtoneel kunnen spelen mits het de politieke wil heeft om gebruik te maken van zijn economische macht, zijn politieke invloed en zijn capaciteit om sterke partnerschappen aan te gaan, met name met het Zuiden, zodat de spelregels kunnen worden gewijzigd ten behoeve van een meer solidair en democratisch mondialiseringproces en een vreedzamer wereld.
In het in Thessaloniki gepresenteerde document wordt een dergelijk vooruitzicht de rug toegekeerd en wordt er een apocalyptische beschrijving gegeven van de bedreigingen, zonder dat er zelfs ook maar enigszins wordt ingegaan op de oorzaken ervan. Het Midden-Oostenconflict wordt daarin afgedaan in vier-en-een-halve regels van de in totaal vijftien bladzijden tekst. Bij de beschrijving van het veiligheidsvraagstuk ligt de nadruk op het militaire aspect, hoewel de ondoeltreffendheid van deze benadering inmiddels is aangetoond in Kabul, Bagdad en zelfs de Verenigde Staten zelf. De kwetsbaarheid van de VS is immers op tragische wijze aan het licht gekomen op 11 september 2001, ondanks het feit dat dit land in zijn eentje veertig procent van de militaire uitgaven van de wereld voor zijn rekening neemt.
In deze context zijn de verwijzingen in het document van de Raad naar het multilaterale systeem nietszeggend. Er is trouwens in dit opzicht vooral sprake van de Wereldhandelsorganisatie, van de internationale financiële instellingen en van de NAVO. De Verenigde Naties worden slechts genoemd om de Europese Unie voortaan te vragen klaar te staan om, ik citeer: "in actie te komen wanneer hun regels niet worden gerespecteerd". We kunnen in deze toespeling als het ware een waarschuwing lezen, gericht aan de lidstaten van de Veiligheidsraad die bezwaar maakten tegen het argument van de material breach, dat door George Bush is gebruikt om ten oorlog te trekken met goedkeuring van de VN.
Om al deze redenen, mijnheer de Voorzitter, vindt mijn fractie dat de aanvaarding van deze aanzet tot een nieuwe strategische doctrine van de Europese Unie een wending zou betekenen waarvan we de gevolgen en de gevaren helder en duidelijk moeten maken aan onze medeburgers. Gezien de heftige reacties die kort geleden bij het mobiliseren van de Europese publieke opinie tot uiting kwamen, zowel in het oosten als in het westen, tegen de oorlogslogica en de Amerikaanse hegemonie, kunnen we er zeker van zijn dat u zich zult moeten verantwoorden.
Ik wil de collega's die zich bewust zijn van het feit dat het hier om onze beschaving gaat uitnodigen om vanmiddag om drie uur de hoorzitting bij te wonen van twee voortreffelijke deskundigen, de Europeaan Pascal Boriface en de Amerikaan Philip Golub. Laten we het debat open en eerlijk voeren. Het gaat hier immers om het Europa van de toekomst.
Voggenhuber (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, hoewel het Griekse voorzitterschap zich in een moeilijke tijd heeft afgespeeld, is het desalniettemin succesvol geweest. Ik wil u daarmee gelukwensen, mijnheer de voorzitter van de Raad. Daarnaast heeft u ook aangetoond dat het principe van een elk half jaar roulerend voorzitterschap van de Europese Raad een creatief en verrijkend effect heeft. Dat zal het toekomstige, meer permanente voorzitterschap van de Raad eerst nog eens moeten bewijzen.
De Top van Chalkidiki is ook succesvol geweest, hoewel dat van tevoren geen uitgemaakte zaak was. De regeringsleiders en staatshoofden hadden allemaal lange nationale verlanglijsten die bij voorkeur nog op het laatste moment in de ontwerpgrondwet van de Conventie opgenomen zouden moeten worden. Toen onze staatshoofden en regeringsleiders elkaar eens goed aankeken, zijn zij echter flink geschrokken en hebben zij het ontwerp van de Conventie verder met rust gelaten. Het was een groot succes, behalve het moment dat plotseling besloten werd om het mandaat van Laken als voltooid te beschouwen, waarna ons meegedeeld werd - en daar zal ik zo nader op ingaan, mijnheer de voorzitter van de Raad - dat voor Deel III alleen nog maar enkele technische aanpassingen nodig zijn. Dat was toch niet de afspraak. Waarom zouden wij anders in juli in de Conventie überhaupt nog doorgewerkt hebben? De reden daarvoor is dat er geen consensus over het ontwerp van het Presidium bestond. Er is sprake geweest van ettelijke honderden - 1700 om precies te zijn - amendementen, en die hadden niet betrekking op technische kwesties. In wezen gaat het hierbij om hele duidelijke vragen: Zijn wij in staat om de beloften, de waarden en de doelstellingen uit het eerste en het tweede deel ook daadwerkelijk te verwezenlijken? Zijn wij in staat om de bevoegdheden en de beginselen van de democratie die wij in consensus in het eerste en het tweede deel hebben verankerd, ook daadwerkelijk te realiseren of stellen wij ons alleen maar nieuwe doelen, terwijl wij er niet in slagen om het geketende Europa uit het verleden te bevrijden?
Ik zou het dramatische karakter van de situatie graag aan de hand van een paar voorbeelden willen toelichten: Uiteraard bevestigen wij in het eerste deel uitgebreid onze trouw aan de beginselen van de democratie en de rechtsstaat. In het derde deel is er echter sprake van gevallen waarin de Raad als enige instelling wetgevende bevoegdheden heeft bij cruciale kwesties, bijvoorbeeld met betrekking tot de Europese sociale stelsels. Nationale parlementen verliezen het recht om internationale verdragen te ratificeren, zonder dat dit Parlement ter compensatie een ratificatierecht krijgt. Bij een van de grootste problemen - de mazen in de controle van het Europees Hof van Justitie op het zeer precaire terrein van de grondrechten met betrekking tot de interne samenwerking tussen politie en justitie - heeft 80% van de Conventie verzocht om de uitzonderingen te schrappen. Geen beleid zonder rechterlijke controle, geen wetgeving zonder parlement; dat zijn toch geen technische kwesties. Dat gaat over zelfbeschikking en over de afbakening van Europa! Dan iets over de handelingsbekwaamheid. Het resultaat van de laatste nachten van de Conventie is dat voor complete politieke thema's plotseling niet langer een besluit bij meerderheid maar met eenparigheid van stemmen vereist is. Wij zijn door regeringen onder druk gezet. De meerderheid van de Conventie wil een beter resultaat; de burgers van Europa willen een beter resultaat. Wij weten dat de burgers in Europa veel meer van Europa verlangen dan de Europese regeringen willen bieden. Dat betekent dat de Conventie geen technische besluiten moet nemen, maar dat er nog wezenlijke hervormingen nodig zijn. Openbare diensten van algemeen belang vormen de hoeksteen van de Europese sociale stelsels. De grote meerderheid van de Conventie wil dat deze diensten in de grondwet expliciet beschermd worden. Tot nu toe is daar geen gehoor aan gegeven.
Ik zeg dit niet om het werk van de Conventie of het huidige ontwerp te kleineren, maar om dit Parlement erop te wijzen dat belangrijke beloften die in het eerste en het tweede deel verankerd zijn, nog steeds daadwerkelijk ingelost moeten worden. Als wij een wezenlijke hervorming van het derde deel achterwege laten, hebben wij de burgers niet meer dan loze beloften gedaan!
Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de Griekse regering heeft het voorzitterschap van de Unie aanvaard in een periode van grote onzekerheid en politieke instabiliteit op internationaal niveau. Het was duidelijk dat in het begin van dit jaar verschillende regeringen in Europa er uiteenlopende standpunten op na hielden ten opzichte van het groeiende politieke probleem rond Irak. De Griekse regering heeft geprobeerd een gemeenschappelijk Europees politiek standpunt over Irak tot stand te brengen. Dit was hoe dan ook een zeer moeilijke taak, maar de Griekse regering heeft in haar aanpak van deze politieke kwestie te allen tijde een grote vastbeslotenheid en oprecht begrip voor alle betrokken partijen aan de dag gelegd.
De oorlog in Irak ging gepaard met tal van internationale problemen, maar ik ben van mening dat de Griekse regering in haar hoedanigheid van voorzitter van de Europese Unie, deze netelige politieke kwestie met een optimale objectiviteit behandeld heeft.
De afgelopen zes maanden heeft de Europese Conventie een grote sprong vooruit gemaakt. De Griekse regering heeft zeer nauw samengewerkt met alle afgevaardigden in de Europese Conventie en mede hierdoor is er een nieuw ontwerp-verdrag opgesteld dat de weg vrijmaakt voor nieuwe structuren binnen de Unie. Dit ontwerp-verdrag vormt de basis voor de besprekingen tijdens de volgende Intergouvernementele Conferentie, waarin de bepalingen van een nieuw Europees Verdrag definitief zullen worden vastgelegd.
We weten allen maar al te goed dat de interne structuren van de Europese Unie gemoderniseerd moeten worden en met ingang van 1 mei 2004 wonen we hopelijk in een Gemeenschap met 25 lidstaten en een bevolking van 500 miljoen mensen. De besluitvormingsprocedures moeten hieraan worden aangepast, zodat de beslissingen in de diverse EU-instellingen op een gestructureerde en gestroomlijnde manier genomen kunnen worden.
Wij willen een nieuw Verdrag waar de mensen in Europa achter staan en dat de komende vijftig jaar het kader zal vormen voor een soepel functionerende Europese Unie. Wij mogen niet vergeten dat de Europese Unie een succes is geweest omdat de zorgen en belangen van zowel de kleine als de grote lidstaten binnen de institutionele structuur van Europa worden gerespecteerd. De laatste zes maanden is feitelijk weer eens aangetoond dat de kleinere landen in Europa heel goed in staat zijn het voorzitterschap van de Europese Unie op effectieve en doelgerichte wijze te bekleden. Dit is een onderwerp waarop we nog terug zullen komen in de aanloop naar de volgende Intergouvernementele Conferentie.
De Griekse regering heeft de recente vredesinspanningen in het Midden-Oosten gesteund. Na de oorlog in Irak is de stabiliteit in het Midden-Oosten verslechterd en het is onze plicht ervoor te zorgen dat het vredesproces in de regio weer op gang komt. Deze taak mogen we niet alleen aan de Verenigde Staten overlaten. De Europese Unie kan een zeer positieve en centrale rol spelen in de uitvoering van de routebeschrijving voor vrede in het Midden-Oosten.
Ik wil de Griekse regering hulde brengen voor de manier waarop zij de laatste zes maanden de regie heeft gevoerd over het voorzitterschap van de Europese Unie. Het leeuwendeel van de politieke doelen die zij aan het begin van het jaar heeft gesteld zijn bereikt en dat is een prestatie die alle lof verdient. Het Griekse voorzitterschap heeft goed laten zien hoe een voorzitterschap idealiter wordt bekleed en de andere lidstaten zouden hieraan een voorbeeld moeten nemen.
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad zeggen dat hij gedurende het afgelopen semester het respect en de steun van dit Parlement voor zich heeft gewonnen. Op persoonlijke titel wil ik hem een poosje ontspanning toewensen op een van de vele prachtige Griekse eilanden, die een aantal van ons recentelijk, tijdens zijn voorzitterschap, hebben bezocht. Ik kan president Simitis eigenlijk geen betere plek aanraden dan Platy Yialos, en hij zal begrijpen wat ik daarmee bedoel.
Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het hoogtepunt van het Griekse voorzitterschap was een bijzondere Top met de nieuwe landen van de westelijke Balkan. Zij streven ook naar lidmaatschap van de Unie en wij begroeten dat. Het verheugt mij dat de rechten van etnische minderheden in het EU-Handvest van de mensenrechten wordt erkend, wat alle volkeren op de Balkan verdienen.
Op 1 mei volgend jaar kan de EU 25 lidstaten tellen, in 2007 misschien 30 en in 2010 misschien 35. Het kan plotseling zeer snel gaan, omdat deze landen geen andere alternatieven hebben. De EU fungeert immers de facto ook als wetgever in de buurlanden. Daarom moeten wij de EU zo snel mogelijk hervormen om meer flexibele en vlottere besluitvormingsmechanismen te creëren, die geschikt zijn voor een groter Europa met grote verschillen tussen de lidstaten.
Een taaldocent in Estland kan tien keer meer loon verdienen door in Brussel te gaan werken. Het wordt niet gemakkelijk om in Tallin een goede taalopleiding in stand te houden. Een Praags lid van het Europees Parlement zal twintig keer meer verdienen dan zijn collega's in het nationaal parlement en hij zal het niet leuk vinden over de Karelsbrug naar Praag terug te keren. Een hectare grond in Nederland kost dertig keer zoveel als een stuk Poolse landbouwgrond. Geen enkele Poolse landbouwer zal grond in Nederland kopen. Het grootste deel van de Poolse slachthuizen en zuivelfabrieken zal moeten sluiten wanneer de EU-regels in werking treden. Waarom zijn we niet soepeler bij de toepassing van de communautaire regels in de kandidaat-landen en de nieuwe partnerschaplanden? Niemand in de EU wil graag steun betalen aan de werkloze werknemers van de Poolse slachthuizen.
Het hoogtepunt van het Griekse voorzitterschap was de plechtige ondertekening van de toetredingsverdragen van de tien nieuwe lidstaten. Hier stonden we aan de wieg van de democratie om enkele nieuwe lidstaten in de Unie op te nemen, die slechts lid kunnen worden omdat ze democratisch zijn. Volgens de criteria van Kopenhagen kunnen kandidaat-landen slechts lid worden van de Unie als ze een stabiele parlementaire democratie hebben. Het is dan ook totaal absurd dat de Europese Raad op zijn slotbijeenkomst in Haldidiki zijn goedkeuring heeft gehecht aan het door de Conventie voorgelegde ontwerp van een Europese Grondwet, die de nieuwe en huidige lidstaten een groot deel van hun democratie ontneemt. In de Unie ligt de macht niet bij de degenen die verkozen zijn, maar bij hen die ooit verkozen waren en nu niet langer verkozen kunnen worden. Premiers die in hun eigen land niet meer verkozen worden, kunnen aangeduid worden om Europa te leiden. Zij hoeven geen verantwoordelijkheid aan de kiezers af te leggen. De nationale parlementen en de kiezers verliezen veel meer macht dan het Europees Parlement er bij krijgt en het is niet zeker dat de opkomst van de kiezers voor de Europese verkiezingen daarom zal toenemen.
Houd een referendum over de Europese grondwet en vraag de kiezers of ze wat minder vaak willen kiezen. Bedenk dat men in het geboorteland van de democratie heeft aanvaard dat Giscard d'Estaing zich er in zijn ontwerpgrondwet vanaf afmaakt met een citaat van Thucydides, terwijl deze grondwet juist de macht van de meerderheid van kiezers in de lidstaten afneemt en het grootste deel ervan aan de bureaucraten in Brussel geeft.

de Gaulle (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het ontwerpverdrag dat door de heer Giscard d'Estaing gepresenteerd is, is slechts een ontwerpgrondwet zoals vele andere. Het is tevens voor een groot deel het persoonlijke project van de heer Giscard d'Estaing aangezien de andere leden van deze Conventie na pro forma debatten niet betrokken zijn geweest bij het samenstellen van een tekst die voornamelijk is uitgebroed binnen het Presidium.
Het tegendeel beweren is niets anders dan propaganda, hetgeen in Brusselse kringen overigens niets bijzonders is. Deze voor niet-ingewijden onleesbare tekst is niets anders dan een nieuwe poging om een gecentraliseerde, verenigde Europese staat te creëren, een soort super-Maastricht. Door verschillende juridische kunstgrepen wordt de macht van Brussel inderdaad vergroot en, met name onder het mom van de zogenaamde gedeelde bevoegdheden, worden de gekozen nationale regeringen naar de zijlijn verplaatst.
Nee, mijnheer Badinter, de Eurosceptici hebben hun laatste woord nog niet gesproken! Het zal daarom de taak zijn van de volgende Intergouvernementele Conferentie om zich te verzetten tegen deze dromerijen en hersenspinsels, met name door uitdrukkingen of woorden uit het ontwerpverdrag te schrappen - voor zover er een is - als "grondwet", "wetgevend", "federaal" (misschien wel het ergste van allemaal), "wet", "kaderwet", "gedeelde bevoegdheden", "subsidiariteit" (synoniem voor "integratie"), "rechtspersoonlijkheid", "versterkte samenwerking", "burgerschap", en in het algemeen alles wat voortvloeit uit artikel 308 van de huidige verdragen.
Ik hoop dat sommige van de betrokken regeringen - en niet alleen die van Groot-Brittannië - zich krachtig zullen verzetten tegen deze poging om de democratieën waarvoor ze verantwoordelijk zijn om zeep te helpen, zonder hun toevlucht te nemen tot bedrieglijke en tijdelijke oplossingen zoals opt-outs of juridische formuleringen die voor meerdere interpretaties vatbaar zijn.
Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het toetredingsverdrag dat op 16 april in Athene werd getekend, vormt een mijlpaal in de geschiedenis van Europa. Sinds de val van de Berlijnse muur heeft mijn partij op consequente en vastbesloten wijze gepleit voor de uitbreiding van de Unie en we zijn dan ook zeer ingenomen met de positieve uitkomst van de referenda die reeds in vele van de toetredende landen zijn gehouden.
Op andere punten zijn wij echter minder lovend over het voorzitterschap. In de kwestie-Irak heeft de schade die in de trans-Atlantische betrekkingen is ontstaan als gevolg van de bijeenkomst van de 'bende van vier' - Duitsland, Frankrijk, België en Luxemburg - ook de positie van de NAVO ernstig ondermijnd. In een tijd waarin vele Europese burgers te maken hebben met economische stagnatie en deflatie, is er bitter weinig vooruitgang geboekt in de uitvoering van de Lissabon-agenda inzake economische structurele hervormingen. In plaats daarvan is wederom gebleken dat we het merendeel van onze tijd wensen te besteden aan institutionele hervormingen, onszelf wijsmakend dat dit het soort vooruitgang is waar de Europese burger om staat te springen. Ik heb daar mijn twijfels over. De conclusies van het voorzitterschap beginnen met de stelling dat de Conventie erin is geslaagd onze Unie dichterbij de burger te brengen, het democratisch gehalte van de Unie te verhogen en de capaciteit van onze Unie om in het internationale bestel op te treden als verenigde en eensgezinde kracht, te versterken. Ik vrees dat zulke enthousiaste, optimistische retoriek ook niet veel meer is dan dat: retoriek.
De resultaten van het werk van de Conventie heeft eens te meer het onvermogen van de Europese politieke elite aan het licht gebracht om de werkelijke belangen van de burgers van Europa te behartigen. Wij worden geacht te geloven dat wat onze burgers werkelijk willen een EU met rechtspersoonlijkheid en met een juridisch bindend handvest van grondrechten is; dat zij de afschaffing van de pijlerstructuur en een uitbreiding van de stemming bij meerderheid willen; en een EU-president en een EU-minister van buitenlandse zaken; een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid en een Europese openbare aanklager. Kortom, dat de burgers willen dat de verhouding tussen de Unie en haar bevolking grondig wordt gewijzigd.
De inmiddels beruchte opvatting van de Britse premier dat de Conventie niet meer is dan een schoonmaakactie, heeft hoon gewekt onder zowel eurosceptici als eurofielen. Ik zeg hier vandaag opnieuw dat de bevolking van het Verenigd Koninkrijk recht heeft op een referendum over dit grondwetsverdrag, zoals andere lidstaten ook van plan zijn een referendum te houden. Als de regeringen van de Unie hun burgers werkelijk dichterbij de Unie willen brengen, dan is het in hun eigen belang en dat van hun burgers om referenda te organiseren zodat datgene wat in hun naam wordt voorgesteld een legitieme grondslag krijgt.
Mijn partij gelooft in een ander soort Europa: een Europa waarin de natiestaten de fundamentele bouwstenen zijn van samenwerking. Mijn partij gelooft dat intergouvernementalisme veruit te verkiezen is boven de eenzijdige integratie die door de Conventie, vrees ik, alleen maar wordt bevorderd. Ons Europa is niet het soort Europa dat de voorstanders van integratie voor ogen staat, maar dat maakt het niet minder Europees. Ik had gewild dat de Conventie deze benadering had gekozen. Ik hoop dat de regeringen van de Unie in staat zullen zijn om de resultaten van de Conventie met een frisse blik te bekijken wanneer de Intergouvernementele Conferentie van start gaat.
Tot slot zag ik dat het voorzitterschap heeft vermeld dat de toetredende landen op gelijke voet met de huidige lidstaten kunnen deelnemen aan de Intergouvernementele Conferentie. Hopelijk betekent dit dat ze hetzelfde stemrecht zullen krijgen als de lidstaten. Het zou van den zotte zijn om slechts weken voor de toetreding van de nieuwe lidstaten een nieuwe grondwetsstructuur voor Europa erdoor te drijven op de IGC en deze vervolgens te presenteren als een uitgemaakte zaak. Geen enkele democraat kan dit accepteren.

De Voorzitter.
Voor uw informatie: de conclusies van Thessaloniki laten er geen enkele twijfel over bestaan dat de toetredende staten op basis van volledige gelijkwaardigheid zullen deelnemen aan de Intergouvernementele Conferentie hetgeen, zoals u al zei, de meest wenselijke gang van zaken is.

Katiforis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, commissarissen, dames en heren, de voorzitter van de socialistische fractie heeft zojuist gesproken over de odyssee van het Griekse voorzitterschap. Dat was inderdaad een odyssee. Dat was een laveren tussen Circe, de oorlog in Irak - en u weet nog wel dat Circe een tovenares was die mensen in zwijnen kon veranderen - en de goede godin Calypso, de Conventie voor de toekomst van Europa. Dankzij dat laveren kan de Europese Odysseus misschien echter de veilige haven van het Europa van zijn dromen bereiken. Als Europeanen en Grieken mogen wij trots zijn op dit succes, hoezeer wij ook de oorlog betreuren waarmee wij werden geconfronteerd.
Het Griekse voorzitterschap moest het hoofd bieden aan zowel het probleem rond Irak als de meningsverschillen die daardoor ontstonden tussen de lidstaten van de Europese Unie onderling en tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Tijdens de bijeenkomsten van de Europese Raad van februari en maart beklemtoonde de Europese Unie de rol van de Verenigde Naties en op die manier kon zij haar aanwezigheid op het internationaal toneel doen gelden. De publieke opinie in de Europese landen hebben de bijdrage van de communautaire instellingen erkend en bijval gegeven.
De Europese Unie is gegrondvest op niet alleen de beginselen van de democratie maar ook de principiële afwijzing van oorlog in de internationale betrekkingen. De lidstaten van de Unie hebben een bloedige geschiedenis van onderlinge conflicten en hebben besloten nooit meer hun wapens tegen elkaar te richten. Deze beginselen moeten nu stevig verankerd worden tussen de lidstaten, de kandidaatlanden en meer algemeen in het groter Europa en zijn nieuwe buurlanden. Het Griekse voorzitterschap heeft met volharding geprobeerd deze nieuwe beginselen uit te dragen en ingang te doen vinden op de nieuwe en soms gevaarlijke terreinen van onze verantwoordelijkheid, waarop wij ons met de uitbreiding van Europa hebben begeven.
De problemen in gevoelige gebieden zoals Cyprus - dat door de ministers van Buitenlandse Zaken van dat gebied ooit eens werd beschouwd als het kruidvat van het oostelijke gedeelte van de Middellandse Zee - werden stelselmatig en consistent het hoofd geboden. Als de Turkse kant beantwoordt aan de verwachtingen en meewerkt - hetgeen tot nu toe helaas niet het geval is geweest, maar wij blijven hopen - zal Cyprus model staan voor een samenleving van twee verschillende etnische groepen in één staat. Het Griekse voorzitterschap heeft met dezelfde geest geprobeerd bij te dragen aan het vredesproces in het Midden-Oosten. De diplomatieke inspanningen die momenteel in dit gebied worden ondernomen zijn onder meer ook te danken aan de initiatieven van het Griekse voorzitterschap.
Meer algemeen zij gewezen op de richtsnoeren voor de nieuwe strategie van de Europese Unie, die tot op het laatste detail is uitgewerkt door de Hoge Vertegenwoordiger van de Raad en is voorgelegd aan de Europese Raad van Thessaloniki. De bevordering van de Europese, vredelievende standpunten ten aanzien van de Westelijke Balkan en de op de Top van Thessaloniki genomen besluiten hebben een belangrijke ommezwaai teweeggebracht in de betrekkingen tussen Europa en de landen van de Westelijke Balkan.
Met deze inspanningen is de wereld natuurlijk niet plotseling helemaal veilig geworden. Wij kunnen echter wel zeggen dat dankzij deze inspanningen de opvolger van het Griekse voorzitterschap een veel gemakkelijkere, of liever gezegd veel minder moeilijke taak zal hebben. Zonder het methodische, verstandige en soms geïnspireerde werk van het Griekse voorzitterschap zou het allemaal veel meer voeten in aarde hebben gehad.
Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik hulde brengen aan de heer Katiforis voor zijn inspanningen voor het Griekse voorzitterschap binnen de Conventie. Het is goed dat de Europese Raad de verleiding heeft weerstaan om het werk van de Conventie af te zwakken. Het resultaat zou zonder meer inferieur zijn aan het huidige.
Wat betreft de herziening van deel III: ik ben voor de laatste fase van het werk absoluut bereid om voor technicus, puur of niet, te spelen. Ik ben het helemaal met voorzitter Prodi eens dat het van cruciaal belang is om het systeem van stemmen bij gekwalificeerde meerderheid zo veel mogelijk uit te breiden, als we tenminste willen dat de Raad in de toekomst in staat zal zijn om beslissingen te nemen.
Maar hoe zit het met deel IV over de herzienings- en inwerkingtredingsprocedures? De Europese Raad heeft hier helemaal niets over losgelaten. Is het überhaupt ter sprake gekomen en, zo ja, wat is erover gezegd? Is de heer Simitis het met me eens dat we, tenzij we de toekomstige herzieningsprocedures wijzigen, eeuwig zullen vastzitten in de dubbele val van unanimiteit en nationale ratificatieprocedures - die vaak langdurig en problematisch zijn? We zouden allicht toch moeten voorkomen dat de Unie in zo'n keurslijf terechtkomt.
Wij moeten een manier vinden om wijzigingen in de grondwet door te voeren die voldoende flexibel is, als we tenminste van plan zijn mee te groeien met de veranderende omstandigheden van de komende jaren.
Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, zoals wij aan het begin van het Griekse voorzitterschap al hadden voorspeld, zijn tijdens het semester van het Griekse voorzitterschap besluiten genomen die het volksvijandige, reactionaire en agressieve karakter van de Europese Unie versterken.
Men heeft gewerkt aan de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, de vermindering van de pensioenen, de privatisering van de sociale voorzieningen en de uitbreiding van deeltijdwerk en tijdelijk werk. In naam van het mededingingsvermogen werden de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de Europese Unie vastgesteld. Met deze richtsnoeren wordt maar één doel nagestreefd: de aanval op de rechten van de werknemers teneinde de winsten van de monopolies te verhogen.
De burgers van de lidstaten werden aan handen en voeten geboeid overgeleverd aan de VS door middel van de verwerpelijke overeenkomsten inzake justitiële samenwerking. Het Griekse voorzitterschap heeft zich volledig geschaard achter de interventie in Cuba, waartoe de VS had besloten omdat Irak zogenaamd massavernietigingswapens bezit - die evenwel niet bleken te bestaan - en omdat zij de hand wilden leggen op de aardolie om aldus de hele wereld onder de duim te houden.
Onder Grieks voorzitterschap heeft de Europese Unie, in weerwil van de massale protestacties van de Europese volkeren, de wrede aanval van de Brits-Amerikaanse troepen en de bezetting van Irak uiteindelijk gelegitimeerd, met alle goed gedocumenteerde verschrikkelijke gevolgen van dien voor het Iraaks volk, dat zich gelukkig verzet tegen de bezetting. Wie het Griekse voorzitterschap heeft gediend, blijkt wel uit de felicitaties van de heren Bush en Powell en uit de hevige verontwaardiging van de volkeren. In naam van de strijd tegen het terrorisme wordt nu gestreefd naar een verdere militarisering van de Europese Unie, naar de voltooiing van het Europese leger, dat moet worden ingezet in imperialistische interventies waar dan ook ter wereld, samen met de VS en de NAVO, ten behoeve van de algemene versterking van de repressieve mechanismen die de belangen van het grootkapitaal in en buiten de Europese Unie moeten beschermen tegen de vijandige volkeren. Er zijn vorderingen gemaakt met het idee van meer militaire uitgaven: wij moeten immers geloofwaardige partners worden van de Amerikaanse imperialisten met wie wij, zoals gezegd, door gemeenschappelijke waarden zijn verbonden.
De tussentijdse hervorming van het GLB is goedgekeurd. Daarmee wordt de steun losgekoppeld van de productie, met alle catastrofale gevolgen van dien voor de kleine landbouwers, de kwaliteit en het milieu. Men heeft het fort Europa versterkt door opnieuw immigranten uit te wijzen en nog strengere voorwaarden voor asiel op te stellen.
De ondertekening van de uitbreiding van de Europese Unie is het startsein voor nieuwe ellende voor de Europese volkeren. Daarmee wordt de tweedeling van Cyprus gelegitimeerd, die het resultaat is van een invasie en een bezetting door het Turkse leger, door het leger van een kandidaat-land voor toetreding.
Tot slot werd onder Grieks voorzitterschap een monsterachtige tekst goedgekeurd, die het voortbrengsel is van de ondemocratisch samengestelde Conventie. Daarmee wordt de monopolievriendelijke en arbeidersvijandige aard van de Europese Unie en de almacht van de machtigen versterkt. Ook wordt daarmee bijgedragen aan de militarisering van de Europese Unie, die tot doel heeft de Europese Unie een actieve rol te laten vervullen in het internationaal imperialisme, zij aan zij met de Verenigde Staten. En daar zijn de heer Simitis en zijn vrienden trots op! Voor ons is dit een doorn in het oog en wij zullen samen met de volkeren onze strijd tegen dit beleid versterken. Ieder doet wat hij moet doen.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, als lid van de Conventie merkte ik dat de stelling dat een halfjaarlijks roulerend voorzitterschap van de Raad zal leiden tot een gebrek aan efficiëntie, daadkracht en sturing, door bepaalde regeringen al snel tot gemeenplaats werd verheven. De onuitgesproken gedachte hierachter leek te zijn dat het systeem niet zal werken als te veel kleine landen het voorzitterschap gaan bekleden.
Ik wil het Griekse voorzitterschap feliciteren met het feit dat het heeft aangetoond dat deze bewering nergens op berust. Gedurende de laatste vijf jaar zijn het juist de voorzitterschappen van de kleine landen geweest die model konden staan voor de manier waarop het systeem hoort te werken. Dat moet ons trots en verheugd stemmen en we moeten het Griekse voorzitterschap dan ook gelukwensen.
Afgelopen vrijdag, tijdens een vergadering in Londen, kreeg ik een document afkomstig van het Londens kantoor van het Europees Parlement onder ogen, waarin stond dat de Conventie heeft voorgesteld om de Raad van een permanent en machtig voorzitterschap te voorzien. Iedereen die dat gelooft moet eens naar de ontwerptekst kijken. Het voorzitterschap van de Raad zal geen grondwettelijke bevoegdheden hebben. De Raad wordt ook alle wetgevende macht ontzegd. De Raad mag - terecht - dan wel invloed hebben, maar het idee dat het voorzitterschap 'machtig' zal zijn is een grote misvatting. Aangezien de voorzitter een vergadering van premiers en staatshoofden zal voorzitten, zal er niet zo zeer sprake zijn van primus inter pares, maar eerder van par inter primos. Dit geldt - tot mijn vreugde overigens - niet voor de voorzitter van de toekomstige Commissie.
Hoewel er terecht enige ongerustheid heerst over het dubbele voorzitterschap, zal het misschien niet zo slecht zijn als het klinkt, net als de muziek van Wagner.
Op de Conventie had ik de eer om als wisselend lid de fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie te vertegenwoordigen, en in het bijzonder de groep van de Vrije Europese Alliantie, die opkomt voor de statenloze naties van Europa - de kleine landen. Het doet mij deugd, zoals ik laatst ook zei, om hier nu de vlaggen van de toetredende landen te zien. Maar zelfs op dit moment zijn nog niet alle kleine landen van Europa ook lidstaten van Europa. Daarom is het van groot belang dat we, nu we ons bezinnen over een nieuwe grondwet voor Europa, gaan nadenken over de toekomstige positie van Catalonië (in omvang vergelijkbaar met Hongarije) van Schotland (in omvang vergelijkbaar met Slowakije), en van Galicië en Wales (in omvang vergelijkbaar met Letland). Hoe moet de Unie in de toekomst werken?
Charles de Gaulle spotte graag met het idee van subsidiariteit. Als wij echter niet inzien dat het Europa van de toekomst een democratie op meerdere verschillende niveaus moet zijn, waarin subsidiariteit serieus wordt genomen en ook binnen de lidstaten wordt doorgevoerd voor alle landen van Europa, zal het niet werken. Ik hoop dat we dat kunnen voorkomen.

Queiró (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de Europese Raad van Thessaloniki stond in het teken van de presentatie van het ontwerp voor een constitutioneel verdrag van de Conventie. We zouden dan ook kunnen zeggen dat hiermee een politieke cyclus is afgerond die van start is gegaan met de Raad van Laken. Daar besloten de staatshoofden en regeringsleiders nog geen twee jaar geleden om een Conventie bijeen te roepen die zich moest buigen over de fundamentele uitdagingen van de toekomstige ontwikkeling van de Unie.
Zoals wij allen weten, werd de Conventie belast met de opstelling van een slotdocument dat volgens de conclusies van Laken - ik citeer - "ofwel verschillende opties met vermelding van de steun waarop deze konden rekenen, ofwel aanbevelingen in geval van consensus kan bevatten". Met name onder impuls van haar voorzitter heeft de Conventie als antwoord op de uitdaging van Laken een derde oplossing aangedragen. Anders gezegd, zij heeft een ontwerp voor een alomvattend constitutioneel verdrag voorgelegd, een soort gesloten structureel kader voor het toekomstige Europa. Over de tekst van de Conventie - dat moet gezegd worden - is geen consensus bereikt. Dat kan ook niet. Zonder in detail te treden moeten wij ons bewust zijn van de talloze contradicties, controversen, onvolledigheden en incidenten die uiteindelijk geleid hebben tot de totstandkoming van een noodzakelijkerwijs onvolmaakte synthese waarmee de overlegcapaciteit en het beslissingsvermogen van de regeringen van de lidstaten tijdens de komende IGC op de proef zal worden gesteld. Daarom wordt het ontwerp van de Conventie door de Raad terecht beschouwd als een uitgangspunt en niet als een voldongen feit. Een goed uitgangspunt, welteverstaan, maar niet meer dan dat.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot heb ik nog twee opmerkingen. Ten eerste wil ik u erop attenderen dat de verwezenlijking van het voorstel van de Conventie betreffende de toekomst van het Raadsvoorzitterschap het begin van het einde zou betekenen van de uitstekende democratische praktijk volgens welke de werkzaamheden van dat voorzitterschap om de zes maanden door het Europees Parlement worden geëvalueerd. Op die manier zou er met andere woorden een einde komen aan de periodieke debatten over essentiële Europese kwesties. Ik zie niet in wat voor nut dat kan hebben of welke voordelen daaraan verbonden zijn. Het zal wel aan mij liggen, maar die vaststelling belet mij niet een wens uit te spreken, namelijk de wens dat de balans die wij hier vandaag van het Griekse voorzitterschap opmaken geen afscheidsbalans is. Hopelijk is dit geen eerste aanzet tot het verdwijnen van een wijze van uitoefening van het voorzitterschap van de Unie die wij van fundamenteel belang achten om de gelijkheid tussen de lidstaten te waarborgen. Samengevat - en met deze tweede beschouwing rond ik mijn betoog af -, wij feliciteren de Griekse regering met de voortreffelijke resultaten van haar voorzitterschap en hopen van harte dat het niet de laatste keer is dat Griekenland het voorzitterschap onder de huidige voorwaarden kan uitoefenen.

Bernié (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Europese Raad is me weer eens opgevallen wat voor kloof er tussen de staatshoofden en de burgers bestaat. Hoe kunnen we aan de burgers vragen enthousiasme op te brengen voor de aanstelling van een superminister van Buitenlandse Zaken die plotseling is benoemd tot vice-voorzitter van de Commissie, voor de benoeming van een voorzitter van de Europese Raad of voor het geheel van deze teksten die hen totaal niets zeggen of die hen hol in de oren klinken.
Meer bevoegdheden voor Europa, voor meer lidstaten? Goed dan, maar uit welke begrotingen worden deze bevoegdheden betaald? Meer stemmingen met gekwalificeerde meerderheid? Met welk doel? De heer Blair ziet daarin de voorwaarde voor een verdere liberalisering, terwijl aan dezelfde kant van het politieke schaakbord anderen denken dat het de voorwaarde is voor de opkomst van het sociale Europa. Je hoeft geen groot licht te zijn om te begrijpen dat er mensen zullen worden teleurgesteld.
Deze ontwerpgrondwet, die erop gericht is de staten de mond te snoeren, is naar mijn idee onverenigbaar met de democratische uiting. Ik wil niet dat onze staten, beroofd van hun zeggenschap, verworden tot slechts Europese regio's. De Conventie had daarvoor het mandaat van het volk niet nodig. Deze ontwerpgrondwet, die is uitgewerkt door een niet-representatieve Conventie, heeft geen enkele juridische waarde en nog minder toegevoegde waarde voor de burger. Ik hoop dat de definitieve tekst de nationale parlementen in staat zal stellen om de subsidiariteit daadwerkelijk te controleren, zodat Europa zich niet langer overal mee bemoeit.
Het zal evenwel de taak van de volkeren zijn om bij referendum te beslissen of ze accepteren op te gaan in een soort van Europese democratie, die uit het niets is ontstaan en waarbij het leeuwendeel wordt vergeven aan een almachtige democratie.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad van Thessaloniki heeft in haar conclusies verklaard dat het ontwerp voor een Europese grondwet, die is opgesteld door de Conventie een goede uitgangsbasis vormt voor de IGC die in oktober begint. Dit is een interessante gedachte, aangezien het duidelijk aantoont dat, ook al heeft de Conventie veel voorbereidend werk verricht, er nog een lange weg te gaan is alvorens we een acceptabele tekst zullen hebben. De IGC, die ruim zes maanden te gaan heeft voor 1 mei 2004, zal in drie richtingen moeten werken; ik wend me hier zowel tot het komende Italiaanse als tot het huidige Griekse voorzitterschap.
Ten eerste houdt de voorgestelde tekst geen rekening met het noodzakelijke evenwicht tussen enerzijds de wijze van samenwerken en anderzijds het respect voor de nationale soevereiniteit van de staten, de twee pijlers waarop het oorspronkelijke communautaire systeem berust. Deze onevenwichtige tekst glijdt inderdaad af naar een overheersend supranationaal systeem, een superstaat die Europa nog meer zal vervreemden van haar volkeren.
Vervolgens moet het derde deel, dat door de Conventie in het geheel nog niet behandeld is, grondig worden herzien en voor 15 juli kan het slechts op technische aspecten gecorrigeerd worden. Zeer belangrijke principiële vraagstukken blijven openstaan. Een voorbeeld: het is ondenkbaar om de paragraaf over de landbouw ongewijzigd te laten, aangezien deze geen enkele melding maakt van onze huidige doelstellingen, namelijk het behoud van ons model, de onafhankelijkheid op voedselgebied, de voedselveiligheid en het behoud van de natuur. Dit zijn allen doelstellingen die slechts bereikt kunnen worden door een multifunctionele, bij voorkeur regionale landbouw.
Tenslotte zal de preambule herschreven moeten worden aangezien er twee essentiële zaken in worden vergeten. In de eerste plaats, en dat is onvoorstelbaar, wordt erin met geen woord over de naties gesproken, afgezien van een vage toespeling op het nationale verleden van de diverse lidstaten. Maar een natie is niet alleen voorbije geschiedenis. Ze is boven alles de voornaamste politieke werkelijkheid zoals die beleefd wordt door onze medeburgers, en het meest efficiënte kader van de democratie van vandaag. In de tweede plaats wordt in de preambule met geen woord gesproken over het christendom, dat op z'n minst op gelijk niveau genoemd dient te worden met het humanisme, niet alleen in de vorm van een historische verwijzing, maar vooral als het geloof in god van een meerderheid van de Europeanen. Aldus laat de huidige preambule twee essentiële punten buiten beschouwing die tot de kern van Europa behoren, namelijk de natie en het christendom. Dat is ontoelaatbaar, mijnheer de Voorzitter, voor een tekst die zo plechtig pretendeert te zijn.

Trakatellis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het positieve commentaar dat in deze zaal werd gegeven op het Griekse voorzitterschap, net zoals dat het geval was bij vorige voorzitterschappen, zijn mijns inziens het beste argument voor de handhaving van het huidige toerbeurtsysteem in het voorzitterschap van de Europese Unie. Dit pleit absoluut niet voor het voorstel in het nieuwe grondwettelijke Verdrag, dat duidelijk nadelen met zich meebrengt.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij zijn hier om eerlijke en opbouwende kritiek - kritiek ter goeder trouw - te leveren op het werk van het voorzitterschap van de Raad, uitgaande van de door u opgemaakte balans. Ik wil echter mijn aandacht toespitsen op de vraagstukken waarbij geen vorderingen zijn gemaakt, niet omdat ik kleinzielig wil doen maar omdat wij ook rekening moeten houden met wat niet werd gedaan, opdat wij ook die zaken op een rijtje kunnen zetten en zien hoe wij daarmee verder kunnen komen.
Mijns inziens loopt men achter wat het immigratievraagstuk betreft. In de conclusies van de Europese Raad wordt namelijk met geen woord gerept over de oprichting van een Europese grenswacht, alhoewel de Commissie volledig overtuigd is van de noodzaak hiervan en deze overtuiging ook niet onder stoelen of banken steekt. Waarom komt men niet verder met dit acute probleem? Verder is in feite ook het vraagstuk van de financiële solidariteit en de gelijke verdeling van de lasten op het gebied van de immigratie - een belangrijke prioriteit van uw programma - een verloren zaak, daar het voorstel van de Commissie tot een speciaal financieringsinstrument niet werd aangenomen. Evenmin is het gemeenschappelijk Europees asielsysteem verankerd en tot slot zijn er geen terugnameovereenkomsten. Welke terugnameovereenkomsten zijn er gesloten? Hoe is het mogelijk dat twee à drieduizend illegale immigranten worden gearresteerd uit een land dat betrekkingen onderhoudt met de Europese Unie - ik heb het natuurlijk over Turkije - en dit land terugname weigert? Er zijn als ik mij niet vergis meer dan 1400 verzoeken tot terugname gedaan maar slechts 14 daarvan werden ingewilligd. Waar is de wil en de kracht van de Europese Unie op dit belangrijke gebied? Dit heeft niet alleen economische maar vooral ook humanitaire gevolgen. Ik wil hier onmiddellijk aan toevoegen dat de bewaking van de buitengrenzen van de Unie ook een belangrijke bijdrage zou zijn aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, waar de Unie nog veel tekortkomingen heeft. Ik zou zelfs willen zeggen dat dit een hoeksteen is voor het buitenlands en defensiebeleid.
Wat de strategie van Lissabon betreft, mijnheer de voorzitter, moet ik vaststellen dat de politieke en economische onzekerheid blijft voortbestaan. De mogelijkheden voor een duurzame ontwikkeling van Europa lijken nog heel ver in het verschiet te liggen.
Wat de hervorming van het GLB betreft zult u waarschijnlijk wel beseffen dat het debat over de tussentijdse herziening niet is afgerond. In de besluiten ontbreekt namelijk een hele reeks producten.
Wat tot slot de toekomst van Europa betreft, ben ik het roerend eens met voorzitter Prodi. In het constitutioneel verdrag staan veel uitstekende maar ook enkele onrustbarende voorstellen. Ik haak in op een door u gebruikte zin: 'wij delen een gemeenschappelijke toekomst in een waardengemeenschap?. Ik vraag u nu: hoe delen wij een gemeenschappelijke toekomst, gescheiden als wij zijn in twee blokken van grote en kleine landen? De grote landen hebben immers veel meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de besluiten dan de kleine landen. Zal er aan de top een duo-autoriteit, een dubbele structuur komen? Zelfs het meest eenvoudige kaderlid van een onderneming of een bestuur weet dat zoiets leidt tot antagonisme, verwarring en uiteindelijk inefficiëntie, zeer zeker als niet alle lidstaten op voet van gelijkheid zijn vertegenwoordigd in de Commissie en een eigen commissaris hebben. Hoe zal men onder die omstandigheden de belangstelling van de landen en met name de belangstelling van de burgers levendig kunnen houden? Bovendien, om welke waardengemeenschap gaat het? De Gemeenschap waarin niet de communautaire methode maar de intergouvernementele samenwerking wordt uitgebreid? Tot slot: welke waarden? De waarden die wij niet uitdrukkelijk in de preambule van de ontwerpgrondwet durven noemen? Of de waarden, en politieke les, van een ter elfder ure gesloten compromis? Willen wij de burgers, om wier steun wij vragen, dergelijke waarden bijbrengen?

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik kan mijn toespraak onmogelijk beginnen in een andere taal dan de taal die wij vijftig jaar geleden op dezelfde school hebben gesproken.
Om te beginnen wil ik u van harte danken en gelukwensen met het werkelijk zeer succesvolle voorzitterschap van de Griekse regering. Zoals u uit de redevoeringen van vele collega's hebt kunnen horen - waardevol zijn vooral de redevoeringen van degenen die niet tot uw politieke familie behoren - is men algemeen van mening dat het Griekse voorzitterschap zeer succesvol was.
Ik wil niet ingaan op de reeds aangestipte vraagstukken, maar op iets anders. Tijdens het Griekse voorzitterschap brak dat uit wat u eufemistisch de crisis rondom Irak noemde. De breuk die in de Europese Unie hierover ontstond werd door het Griekse voorzitterschap optimaal het hoofd geboden. U riep op 17 februari 2003 namelijk een buitengewone Europese Raad in Brussel bijeen, en wij kennen de resultaten daarvan. Het is niet de schuld van het Griekse voorzitterschap dat enkele deelnemers nog geen week na die bijeenkomst hun eigen handtekening niet meer honoreerden.
Mijnheer de voorzitter, ik ga door in het Duits, de taal van het land dat ik in dit Parlement vertegenwoordig, wel wetend dat u het Duits ook zonder koptelefoon verstaat.

Van den Bos (ELDR).
Ook in Thessaloniki hadden de Europese regeringsleiders hun mond vol van de noodzaak om met één stem te spreken. Dat willen ze allemaal wel, zolang die stem maar uit hun eigen mond komt. Als ze die houding niet laten varen, verandert er weinig, ondanks de Conventie en ondanks het interessante document van Solana. Er is weinig tegen zijn analyse in te brengen en dat is tegelijkertijd ook de zwakte ervan.
Het verslag spreekt over wat ons bindt maar zwijgt over wat ons scheidt, en dat is nu juist in de praktijk van 25 lidstaten het probleem. De bedreigingen in een uitgebreide Unie liggen niet alleen buiten de Europese grenzen maar ook daarbinnen. Op het abstractieniveau van Solana kunnen we het wel eens worden, maar o wee als het concreter wordt. Ik vrees met name een interne scheuring over de houding ten opzichte van Amerika's rol in de wereld en dus over de aanpak van de grote conflicthaarden. Solana heeft gelijk dat een doeltreffende Europese Unie een aanzienlijke invloed kan uitoefenen ten gunste van een rechtvaardige, veilige en multilaterale wereld. We moeten een eigen veiligheidsbeleid ontwikkelen, maar de praktijk is helaas nog steeds een andere. De Irak-crisis ging niet alleen over Irak, maar ook over een nieuwe machtsverdeling in de wereld en binnen de Europese Unie.
Sinds de val van de muur is er binnen de Europese Unie sprake van een renationalisatie van het externe beleid. Omdat de nationale soevereiniteit en identiteit op veel terreinen verloren gaan, zoeken regeringsleiders, vooral van de grote lidstaten, compensatie door hun eigen nationaal profiel op het terrein van het buitenlands beleid te ontwikkelen. De Conventie bevestigt helaas de bestaande praktijk door vast te houden aan de consensusregel. Zelfs de stem van een Europese superminister van Buitenlandse Zaken kan pas gehoord worden als de kakofonie van zijn nationale collega's is verstomd.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de fungerend voorzitter, in Thessaloniki hebt u zich ingezet voor het vraagstuk van de Westelijke Balkan en voor het toetredingsperspectief van deze landen. Dat is een goede zaak. U hebt het tijdschema echter niet gehaald. Ik vrees ten zeerste dat wij de nieuwe conflicten die zich aftekenen niet kunnen voorkomen.
Ten tweede werd de invasie in Irak gevolgd door een militaire bezetting, met alles erop en eraan: vermommingen, verklikkers, enzovoort. Zoals wij gisteren vernamen is de bezettingsmacht een nieuw Guatanamo aan het opbouwen. Welke politieke taal spreekt u tegen deze heren die u soms bondgenoten noemt en waarvan er enkele zelfs leden van de Unie zijn? Dat is mij niet duidelijk. Mijns inziens lossen wij geen enkel probleem op door bondgenoten naar de mond praten.
Ten derde hebt u een overeenkomst met de VS ondertekend. Het Europees Parlement heeft u ervan beschuldigd dat u in democratisch opzicht over de schreef bent gegaan. Het artikel dat u hebt gekozen sluit de parlementen uit, maar biedt wel de lidstaten de mogelijkheid bezwaren te uiten indien hun interne orde hen daartoe dwingt. Zal Griekenland dat doen?
In de vierde en laatste plaats hebt u, mijnheer de voorzitter, inderdaad werk gemaakt van het grondwettelijk verdrag. De gevolgde procedures waren echter onduidelijk en mijns inziens zelfs zeer gevaarlijk. Daarmee kan zelfs worden getornd aan de inhoud van hetgeen de Conventie heeft gedaan. Een vraag: hoe zullen wij de eenwording van Europa politiseren en de beperkte samenwerking verzekeren, die een stimulans kan zijn voor degenen die daadwerkelijk iets anders willen en iets willen doen tegen de Amerikaanse inspanningen om alles te beperken tot de kleinste gemene deler? Zal Griekenland een referendum houden en aldus een bijdrage leveren aan deze politisering?
Ik zeg dit niet om alle positieve dingen die zijn gezegd af te kraken. Ik wil enkel eraan herinneren dat de politiek doorgaat en er nog veel heel ernstige vraagstukken nog onbehandeld zijn en die onder meer betrekking hebben op de voortzetting van het politieke leven in Europa.

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over een van de bijlagen bij de verklaring van de Raad, namelijk de bijlage over de non-proliferatie van massavernietigingswapens. Deze bijlage is een welkome stap en ik weet zeker dat we het in de toekomst nog vaak over deze kwestie zullen hebben. Wij zijn vooral ingenomen met de stelling in paragraaf 2 dat 'de proliferatie van massavernietigingswapens en ballistische raketten de veiligheid van onze staten, onze mensen en onze belangen over de hele wereld in gevaar brengt'. Ik betreur echter dat deze uitdaging alleen wordt aangegaan op het terrein van de externe maatregelen van de Europese Unie. Wij mogen hopen dat de inspanningen ten behoeve van non-proliferatie zullen worden gericht op alle landen die reeds over kernwapens en andere massavernietigingswapens beschikken en op alle landen die deze mogelijk zullen ontwikkelen, en dus niet alleen op landen die als vijandig worden gezien en niet door ons buitenlands beleid worden gesteund.
En nu een andere kwestie: mijn fractie is zeer ingenomen met de inspanningen van het Griekse voorzitterschap in het vraagstuk rond tijdelijk uitzendwerk, welke momenteel echter geblokkeerd worden door politieke spelletjes van bepaalde lidstaten. Het is zonneklaar dat er meer moet worden gedaan voor de verbetering van de rechten van werknemers en de naleving van de bestaande rechten, bijvoorbeeld bij massaontslagen zoals bij Schiesser-Palco in Athene. Er moet ook meer vooruitgang komen in kwesties als heropleiding en sociale bescherming volgend op dergelijke gebeurtenissen.
De Raad moet zich echt beginnen af te vragen of Lissabon wel zo goed werkt als de mensen denken, op het vlak van werkgelegenheid van hoge kwaliteit en sociale cohesie, twee streefdoelen van de top van Lissabon. Wij moeten kijken hoe deze doelen zich verhouden ten opzichte van de WTO-akkoorden en -voorstellen die we momenteel volgen en we moeten zien of we er in het huidige stelsel in zullen slagen de sociale rechten en het milieurecht binnen de Europese Unie veilig te stellen en dergelijke doelen ook in armere landen kunnen steunen.
Tot slot wil ik ingaan op het vraagstuk inzake belastingontduiking, dat de minister-president aan de orde heeft gebracht. Ik hoop dat toekomstige voorzitterschappen - ik ben overigens niet zo hoopvol gestemd over het volgende - de kwestie van belastingontduiking binnen en buiten de Europese Unie eens goed aan de kaak zullen stellen, want momenteel lopen we een vermogen in onze overheidsbegrotingen mis door belastingontduiking door ondernemingen.

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, wat het vraagstuk van de immigratie betreft zijn de conclusies van de Top van Thessaloniki een verandering ten goede. Er worden vastberaden stappen gezet voor het beheer van de buitengrenzen en het terugnamebeleid met betrekking tot illegale immigranten. Hetzelfde geldt voor de financiële inzet van de Europese Unie. Toch vorderen de Europese instellingen bij dit zeer ernstige probleem nog steeds, als ik dit zo mag zeggen, met een slakkengang. Men aarzelt de uitdaging frontaal aan te pakken, die gevormd wordt door de activiteiten van de op maffialeest geschoeide, criminele organisaties die de afschuwelijke mensenhandel beheren en de drama's veroorzaken die met de regelmaat van de klok op de televisieschermen in de huizen van de Europese burgers verschijnen en ongetwijfeld een schandvlek werpen op onder meer ook de Europese instellingen.
Er zijn nog steeds onbeantwoorde vragen ten aanzien van dit probleem, vragen die op de Top van Thessaloniki niet duidelijk zijn gesteld. Europa maakt zich kennelijk niet druk over de band tussen illegale immigratie en terrorisme, alhoewel dagelijks Al-Qaeda-leden worden opgespoord in de getto's van de illegale immigratie. In mijn land heeft men recentelijk nog een crimineel netwerk ontdekt dat zelfs infiltranten had in de opvangcentra. En stel nu dat deze mensen niet enkel een instrument waren in de criminele handel in illegale immigranten, maar schakels in de terroristische islamitische organisaties. Waarom zijn er geen gepaste, preventieve gezondheidsmaatregelen genomen? Die zouden ook in het belang van de immigranten zijn, gezien de dramatische gezondheidssituatie die bijna permanent in de herkomstlanden en -gebieden van illegale immigranten heerst. Denk eens aan de situatie in Algerije waar de pest weer de kop opsteekt.
Heeft Europa verder rekening gehouden, of zal Europa rekening houden met de noodzaak het grondgebied en de natuurlijke hulpbronnen te beschermen van gebieden zoals de eilanden en de kuststreken in het zuiden van Italië, waar de mensenhandelaren de illegale immigranten aan wal zetten? Ik denk bijvoorbeeld aan het eiland Lampedusa, een eiland met een weergaloos mooi landschap, een van de laatste stukjes Europese bodem voor Afrika, of aan het kustgebied van de Campania dat rijk is aan prachtige landschappen. Dat maakt deel uit van het Europees erfgoed. Hoe lang nog moeten deze gebieden fungeren als opvangcentra voor de ontelbare illegale immigranten? Daarom moet men een positieve houding aannemen ten aanzien van het Britse voorstel om de opvangcentra buiten de grenzen van Europa te plaatsen.

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, naar mijn idee zal het Griekse voorzitterschap altijd verbonden blijven met het beeld aan de voet van de Akropolis waar de hereniging van Europa heeft plaatsgevonden. Voor ons zal dat beeld ook altijd een gevoel van dankbaarheid blijven oproepen.
Wij zullen echter ook moeten constateren dat Europa tijdens dit voorzitterschap ernstig heeft gefaald. Dat is niet de schuld van het Griekse voorzitterschap, maar van ons allemaal. Dat gemeenschappelijk falen is te wijten aan het onvermogen van ons Europeanen om bij oorlogs- en vredeskwesties een gemeenschappelijk standpunt in te nemen. Daar hebben wij niet alleen lering uit getrokken, maar dit is voor de Conventie tevens een impuls geweest om op het gebied van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid wellicht meer vooruitgang te boeken dan wij aanvankelijk voor mogelijk hebben gehouden. Hetzelfde geldt voor de discussie over een strategisch concept van de Europese Unie. Die discussie is reeds in Thessaloniki gevoerd, maar moet nog voortgezet worden. Wij moeten in de toekomst namelijk inhoudelijk beter voorbereid zijn om een eigen belangenafweging te kunnen maken om op basis daarvan ook een beter gemeenschappelijk operationeel beleid te kunnen voeren.
Wij moeten ook constateren dat de besluiten van de Conventie een aantal gebreken bevatten. Op het laatste moment is de schrik er weer ingeslopen en blijkbaar wil men ook in de laatste veertien dagen niet proberen om meer buitenlandse beleidsterreinen aan te wijzen waarover met een meerderheid van stemmen besloten kan worden. De toekomstige situatie dat één land het gezamenlijk buitenlands beleid van 25 landen kan blokkeren en er geen oplossing beschikbaar is om uit deze impasse te komen, is een bitter vooruitzicht en op dit gebied dreigt er een kans verloren te gaan. Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zou u nogmaals willen vragen om een definitie te geven wat er nu precies in de verklaring van Thessaloniki met betrekking tot Deel III als technisch relevant wordt aangemerkt. Ik hoop dat wij daardoor wat de besluitvorming bij meerderheid betreft - met name op het gebied van het buitenlands beleid, maar ook op andere terreinen - vooruitgang kunnen boeken, zodat dit niet als alibi gebruikt kan worden om uiteindelijk nergens meer besluiten over te kunnen nemen.
De voorstellen van de regeringsvertegenwoordigers in de Conventie lijken mij in ieder geval niet technisch van aard te zijn als ik naar het voorstel kijk dat de Duitse minister van Buitenlandse Zaken namens de regering heeft gedaan met het oog op een buitenlandse EU-dienst. Wanneer via een als 'technisch' gekwalificeerde voetnoot in Deel III een eigen buitenlandse dienst wordt opgericht waarbij personeel van de Commissie of de Raad wordt geschrapt in ruil voor nationale ambtenaren die uitsluitend onder de bevoegdheid van de minister van Buitenlandse Zaken vallen, leidt dat niet alleen tot een dramatische wijziging in het evenwicht tussen de instellingen, maar ook tot een dramatische verzwakking van de Commissie en daardoor uiteindelijk ook van het Parlement.
Het is onaanvaardbaar dat wij voor de belangrijke functie van minister van Buitenlandse Zaken nu nieuwe bureaucratieën in het leven gaan roepen. Wij beschikken immers al over een tweeledige structuur waardoor zaken gecoördineerd aangepakt kunnen worden. Wij moeten dan toch geen derde structuur gaan creëren waardoor de situatie in de toekomst nog complexer en moeilijker controleerbaar wordt. Wij hebben geen behoefte aan nieuwe koninkrijken omdat wij de dingen juist moeten integreren. Ik hoop dan ook dat met uw steun getracht zal worden om een adequate oplossing hiervoor te vinden. Ik zou u met klem willen verzoeken om ons in deze kwestie terzijde te staan. Daarom vraag ik u nogmaals om een toelichting op de definitie van de term 'technisch', zodat wij deze week en ook in de komende weken nog enige vooruitgang kunnen bewerkstelligen. In dit verband zou ik u ook willen vragen wat de reden is dat Deel IV niet ter discussie gesteld zou mogen worden. De Conventie heeft zich tot nu toe nog niet over Deel III en IV gebogen. Vanuit mijn oogpunt moet een dergelijke Conventie ook het recht hebben om een uitspraak over die delen te doen zonder daarin door uitvoerende machten te worden gehinderd.
Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ingaan op de agenda van Thessaloniki voor wat betreft immigratie en asiel. In vergelijking met de conclusies van Sevilla vind ik die echt interessant, hoewel ik me na het beluisteren van de heer Borghezio afvraag of mijn analyse wel juist is geïnterpreteerd. Ik ben echt van mening dat de Raad nu weer een meer algemeen en evenwichtig standpunt heeft ingenomen inzake immigratie. De verklaringen bevatten minder grote woorden en leggen nu meer de nadruk op de inhoudelijke kant van de aangenomen maatregelen. Ik sta positief tegenover de mogelijkheid de grenzen te bewaken via een communautaire structuur voor operationele samenwerking.
Grensbewaking is nodig, mijnheer de Voorzitter, maar zij vormt slechts één onderdeel van het immigratiebeleid en heeft haar beperkingen. In de eerste plaats wordt met grensbewaking maar een beperkte mate van veiligheid bereikt, aangezien misdadigers niet de gewoonte hebben hun officiële papieren te gebruiken of de grens via de normale grensposten over te steken. In de tweede plaats biedt grensbewaking geen afdoende uitkomst voor het beheer van migratiestromen, want de meeste immigranten die op dit moment illegaal in Europa verblijven zijn ooit legaal de grens overgestoken, als student, met een eerste werkvergunning of als toerist - maar wel legaal.
De situatie aan de zeegrenzen is werkelijk dramatisch, en wordt door de mensen als bijzonder negatief ervaren. Voor hen betekent het namelijk een dubbele spanning: enerzijds is er de angst voor een verschijnsel dat chaotische vormen aanneemt, en anderzijds zijn er de voor iedereen hartverscheurende beelden van de manier waarop zij onze kust bereiken - als zij die al levend bereiken. In absolute aantallen is die situatie echter tamelijk beperkt ten opzichte van het immigratieverschijnsel in algemene zin.
Wat wij nodig hebben is het element van Tampere. Voor toepassing daarvan is geen geld nodig, maar wel politieke moed. Wat wij ook nodig hebben is een gemeenschappelijk wetgevingskader om kwesties op het gebied van legale toegang en asiel af te stemmen. De terugnameovereenkomsten vormen slechts één onderdeel van de betrekkingen met derde landen. In de wereld waarin wij nu leven, waarin alles zich kan afspelen in een mondiaal kader, zouden wij met een beetje verbeeldingskracht in staat moeten zijn het vrije verkeer van personen tot een 'virtueuze? cirkel te maken waarbij de derde landen, onze buren en wijzelf financieel gebaat zijn. Die verbeeldingskracht hebben wij nodig.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik u feliciteren met het feit dat u als eerste de uitdaging van een Europees integratiebeleid bent aangegaan, dat u de betreffende doelen juist hebt aangegeven en inziet dat die moeten worden uitgewerkt in samenwerking met de lokale en regionale autoriteiten en met de sociale gesprekspartners. Er staat hier veel voor ons op het spel. De inzet is namelijk een harmonieuze samenleving in de lidstaten. Rest mij de hoop - en daarmee feliciteer ik uw voorzitterschap - dat uw opvolgers dit onderwerp met evenveel zorg behandelen als u dat hebt gedaan.
Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb grote waardering voor de verlichte benadering waarvoor het Griekse voorzitterschap heeft gekozen in migratiekwesties, namelijk door legale migratie en integratie te bevorderen en zich niet alleen te richten op de strijd tegen illegale immigratie. De belangrijke voorzitterschapconferentie in Athene over dit onderwerp en het akkoord over de richtlijnen inzake gezinshereniging en langdurig ingezetenen zijn duidelijke bewijzen dat u het evenwicht in de EU-agenda, die tot dusverre te veel was geconcentreerd op controle en afwijzing, enigszins hebt hersteld.
De rol die de EU speelt in het bieden van bescherming aan vluchtelingen is zwaar bekritiseerd door een aantal regeringen, met name het Verenigd Koninkrijk. Ik ben blij dat het voorstel om alle asielzoekers in de EU terug te sturen naar derdewereldlanden en EU-grenslanden tijdens de top van Thessaloniki is verworpen. Het vooruitzicht van enorme detentiekampen, waarbij het spookbeeld van concentratiekampen opdoemt, ging een aantal lidstaten terecht een stap te ver. Wij moeten orde aanbrengen in ons asielsysteem met behulp van een gemeenschappelijk Europees systeem waarin verantwoordelijkheden niet worden afgeschoven maar gedeeld. Hiermee zou een einde komen aan de onwenselijke wisselwerking waarbij eerst het ene en vervolgens het andere land zijn aantallen asielzoekers ziet toenemen.
Een volwaardig partnerschap met derde landen inzake migratie is alleen mogelijk indien we de bevolking van die landen toereikende alternatieve mogelijkheden bieden, vooral op het gebied van de landbouw. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid met zijn exportsubsidies en importbeperkingen is een grote belemmering van de eerlijke handel. U hebt enige vorderingen gemaakt in de hervormingen, maar nog niet genoeg.
Mijn collega, de heer Watson, heeft zich terecht beklaagd over de inhoud van de akkoorden tussen de EU en de VS over juridische samenwerking en uitlevering, en over de manier waarop deze tot stand zijn gekomen. Ik ben het met hem eens. Ik ben echter ingenomen met het feit dat er op de top een krachtig signaal van steun voor het Internationaal Gerechtshof werd gegeven. De EU moet zich verzetten tegen de schandelijke intimidaties waaraan de VS zich schuldig maakt om het Hof te ondermijnen.
De ceremonie van de ondertekening van de toetredingsverdragen vond plaats aan de voet van de Akropolis, waar ook het nieuwe Parthenon-museum gesitueerd is. Ik vertegenwoordig Londen, waar het British Museum is gevestigd, maar ik neem een milder standpunt in dan zijn directeur wanneer het gaat om de zogenaamde Elgin Marbles. Ik hoop dat vóór de Olympische Spelen van volgend jaar een regeling kan worden getroffen om deze objecten, ook al is het maar op leenbasis, over te brengen naar Griekenland.
Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil vanmorgen beginnen met opnieuw het Griekse voorzitterschap te bedanken voor de kwaliteit van zijn samenwerking en te prijzen om het werk dat het heeft verzet in de loop van een buitengewoon turbulent en moeilijk semester. Tevens wil ik, na Thessaloniki, mijn grote verbazing uitspreken over het enorme verschil tussen de enthousiaste ontvangst door de media van de soevereine woorden van de heer Valery Giscard d'Estaing en de vele kritiek die door de vertegenwoordigers van vele lidstaten in de wandelgangen of in hun hoofdsteden is geuit.
Ik wil tenslotte nogmaals zeggen dat zonder een duidelijk tot uiting gebrachte sociale dimensie, zonder echte regels voor stedelijke en rurale planning in Europa, zonder essentiële Europese publieke diensten, zonder de kenmerken van een echt Europees burgerschap dat de noodzaak van pluralisme en de werkelijke verscheidenheid van onze geschiedenis, van onze culturen en van onze tradities onderkent, ja zonder dat alles Europa alleen maar desillusies schept die op termijn ongetwijfeld fataal kunnen zijn voor zijn eigen voortbestaan. De IGC moet dus het ontwerp van de Conventie op deze punten verbeteren zodat deze grondwet, die het nieuwe verdrag van Rome wordt genoemd, daadwerkelijk de deur opent naar een Europees, sociaal en Europa van de burgers.

Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, de Voorzitter van de Raad is op diverse punten ingegaan op het proces van de uitbreiding van de Europese Unie, en ook in Thessaloniki is dit aan de orde gekomen. Daaruit krijg je de indruk dat het proces op het ogenblik met minder strenge maatstaven wordt begeleid. Vroeger was het zo dat wij absoluut geen data wilden vastleggen voor het begin van de onderhandelingen, voor het einde van de onderhandelingen of voor de toetreding tot de Europese Unie. Nu is het zo dat er heel spontaan data worden genoemd die op zichzelf ook nog op allerlei wijzen worden uitgelegd. Met betrekking tot Roemenië en Bulgarije zou aanvankelijk in onze resolutie staan dat wij het waarderen dat die landen zichzelf een doelstelling hebben gesteld, namelijk 2004. We hebben ons daar niet over uitgesproken maar nu horen we steeds meer dat wij menen dat de onderhandelingen eind 2004 kunnen worden afgerond. Je vraagt je dan af of er ook voorwaarden worden gesteld voor de implementatie van datgene dat vastgelegd wordt in wetgeving.
Zal Roemenië bijvoorbeeld in 2007 een normaal functionerend land zijn of nog steeds gebukt gaan onder corruptie en politieke spelletjes die voorbijgaan aan het algemeen belang van het volk? Wij hebben nooit gedacht dat wat men vroeger de twee golven noemde zo snel op elkaar zouden volgen. We zijn dan ook heel verbaasd over die data 2004-2007 voor Roemenië en Bulgarije. Er wordt meteen ook gesproken over de West-Balkan en over Kosovo. Daarbij moet toch worden opgemerkt - en dat moet voor de autoriteiten in Kosovo heel duidelijk zijn dat niemand hier zit te wachten op een lidstaat op etnische basis. Is er misschien sprake van een ongepast schuldgevoel ten opzichte van de achterblijvende kandidaten? Dat gevoel bestaat bij de Unie-burgers niet. De bevolking is kritischer geworden, het belang van het functioneren van de Europese Unie is groter geworden. De economische politieke problemen van de nieuwe toetreders zijn ook groter geworden en intussen lijkt het wel of Raad en Commissie toegeeflijker zijn geworden.
Dan komt er nog de grootste eventuele uitbreiding: die met Turkije. De Raadsvoorzitter is er ook op ingegaan. Helaas is er voor de start van de onderhandelingen ook een datum genoemd terwijl geen voorwaarden daarvoor zijn vastgelegd. Volgens de uitleg van Turkije is dat een onvoorwaardelijke datum.
Het zou jammer zijn als Raad en Commissie vatbaar zouden zijn voor Turkse verwijten dat ze niet snel genoeg reageren en dat Turkijke lang genoeg heeft gewacht, terwijl wij het zijn die gewacht hebben op veranderingen in Turkije. Gelukkig spreekt de Raadsvoorzitter over de minderheden, de religieuze vrijheid en de positie van het leger. De Commissie heeft van haar kant ook een onderzoek naar de rol van het leger toegezegd. Dat lijkt me buitengewoon belangrijk mits het maar niet zo is dat wordt nagegaan in hoeverre de huidige situatie bij het begin van de onderhandelingen over andere hoofdstukken, zoveel mogelijk kan worden gehandhaafd. Het lijkt me dat hier een prioriteit is gesteld die wij met de grootste zorg moeten benaderen. We moeten ook heel zorgvuldig omgaan met de door ons gewenste veranderingen in Turkije. Die kunnen niet zomaar in een paar jaar plaatsvinden zonder grote schade aan te richten. Vrees voor afdrijven van Turkije moet ons daarbij niet leiden. Het invoeren van Iraanse toestanden is namelijk wel het laatste wat het leger zal toestaan. Het is een zaak van lange adem en voorzichtigheid. Met name de oplossing van het Cyprusprobleem zal één van de toetsstenen zijn voor de toetreding van Turkije omdat daar de rol van het leger het sterkst wordt gevoeld. Het Balladur-initiatief over grenzen en goed nabuurschap is in feite de basis van de politieke voorwaarde van Kopenhagen. En het is naïef om te denken dat geen land een veto zal gebruiken als Cyprus niet herenigd is.

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Griekse voorzitterschap van de Raad ook gelukwensen met wat het in zes maanden in een moeilijke situatie heeft bereikt: in de kwestie-Irak, en ook in specifieke dossiers zoals het Europees statuut voor politieke partijen, waar een enorme hoeveelheid werk in is gestoken. De ministers zullen ongetwijfeld weten dat ik dit niet zeg uit beleefdheid, want ik heb ook enige opbouwende kritiek geuit over bepaalde aspecten van het Griekse rechtssysteem. Dit heb ik gedaan toen een ingezetene van mijn kiesdistrict, David Wilson, die nu in hoger beroep is gegaan, in minder dan 24 uur na zijn arrestatie tot 12 jaar gevangenschap werd veroordeeld, dit nadat er achterin zijn vrachtwagen een aantal asielzoekers waren aangetroffen, die zich daar echter hadden verstopt zonder dat hij het wist. U weet dus dat mijn lof oprecht is, omdat ik de kritiek zeker niet schuw.
Het belangrijkste onderwerp van de periode van het Griekse voorzitterschap is de grondwet. Op de lange termijn zal dat de belangrijkste zaak zijn. Ik wil het voorzitterschap gelukwensen met het feit dat in Thessaloniki overeenstemming is bereikt over de formulering dat de grondwet de basis zal vormen voor de onderhandelingen tijdens de IGC over een nieuw verdrag.
De Conventie heeft haar werk nog niet helemaal voltooid. Deel III zal op zijn minst onderworpen worden aan een technische herziening: technische kwesties als stemprocedures in de Raad en de methode van stemmen bij gekwalificeerde meerderheid of unanimiteit. Dit toont aan dat technische details soms een enorme politieke betekenis kunnen hebben. Het is belangrijk dat hierin vorderingen worden gemaakt. Maar als we eenmaal over een compleet resultaat van de Conventie beschikken, zal de strijd erom gaan om het in intacte vorm door de IGC te loodsen. De IGC mag de Conventie niet afzwakken, mag haar niet uitkleden. Op het moment dat er een klein stukje uit de grondwet wordt geschrapt, zal een ander persoon weer iets anders willen verwijderen en dan lopen we kans dat de hele zaak in duigen valt. Daarom moeten we ons juist eensgezind opstellen en zeggen dat dit de basis moet zijn waarop we voortbouwen. Als er dingen worden veranderd, mogen dit alleen kleine en technische details van de grondwet zijn.
Ik ben ingenomen met de verwijzing die in de conclusies van het Parlement wordt gemaakt naar de deelname van het Parlement aan de IGC. De details moeten nog worden geformuleerd maar we beschikken reeds over een acquis als gevolg van de onderhandelingen in Amsterdam en Nice, volgens welk het Europees Parlement middels zijn Voorzitter aan de ministeriële vergaderingen deelneemt en met twee leden vertegenwoordigd is in de werkgroep die de onderhandelingen voert. Dat moet toch op zijn allerminst de basis zijn waarop het Parlement deelneemt aan de IGC.
Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik hoop dat dankzij het roulerend voorzitterschap er over enkele jaren weer een Griekse premier in het Europees Parlement mag verschijnen. Het roulerend voorzitterschap is namelijk een goed systeem. Ook wil ik minister Yiannitsis bedanken voor de uitstekende samenwerking, en aangezien ik maar heel weinig tijd heb wil ik vooral ook de fungerend voorzitter van de Raad, de eerste minister van Griekenland, toewensen dat hij - niet tijdens de laatste uurtjes van het voorzitterschap maar in de komende dagen - een heel belangrijk probleem zal weten op te lossen, namelijk dat van de toepassing van richtlijn 70/1999 betreffende arbeidscontracten van bepaalde duur, waarover 90 leden van het Europees Parlement hem een brief hebben gestuurd.
Ik hoop ervan uit te mogen gaan dat de Griekse regering rekening zal houden met niet alleen de standpunten van de Commissie en het Europees Parlement maar ook de beslissingen van de Griekse rechtbanken, en het goede voorbeeld zal geven in deze fundamentele sector, waar misbruik wordt gemaakt van de arbeidscontracten van bepaalde duur. Tienduizenden werknemers hebben arbeidscontracten van bepaalde duur. Ik hoop ervan uit te mogen gaan dat de eerste minister dit vraagstuk zal aanpakken en ik wil hem vragen hier kort commentaar op te leveren in zijn antwoord.

Nassauer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, deze periode van zes maanden onder het Griekse voorzitterschap is ongetwijfeld een van de meest dramatische perioden in de nog jonge geschiedenis van de Europese Unie. Ik vind dat wij het Griekse voorzitterschap mogen complimenteren, omdat het zijn taak met veel tact, consistentie en energie heeft uitgevoerd.
De afgelopen periode werd gekenmerkt door drie belangrijke kwesties, die nu de belangrijkste thema's van dit debat vormen: de uitbreiding, de oorlog in Irak en de gevolgen daarvan voor Europa, ook in de toekomst, en de Conventie. De uitbreiding - dat ambitieuze, historische voornemen van onze generatie - is nu op de goede weg. Dankzij de collega's die hier nu al als waarnemer actief zijn, heeft de uitbreiding voor ons al een concreet gezicht gekregen. Ik zou terzijde willen opmerken dat het ons in Duitsland is opgevallen dat de Tsjechische regering bijvoorbeeld na het besluit van dit Parlement over de uitbreiding een verklaring heeft afgelegd over de onrechtmatigheid van de verdrijving. Die verklaring is een stap in de goede richting en rechtvaardigt de hoop dat ook op dit gebied het verzoeningsproces succesvol afgerond kan worden.
Door de oorlog in Irak zijn de grenzen van Europa duidelijk zichtbaar geworden en is gebleken op welke gebieden het communautaire karakter nog versterkt moet worden. In de eerste plaats geldt dat voor het buitenlands en veiligheidsbeleid. Op dit vlak speelt Europa tot nu toe geen of ten hoogste een beschamende rol. Het moet toch opvallen dat Europa op terreinen waar gebruik gemaakt wordt van de communautaire aanpak - zoals met betrekking tot de interne markt - een gelijkwaardige invloed kan uitoefenen als bijvoorbeeld de Verenigde Staten van Amerika. Wanneer er sprake is van een intergouvernementele benadering, spelen wij echter geen enkele rol. Dat moet in de toekomst veranderen en de Conventie dient daaraan een bijdrage te leveren. Ik hoop dat dit nog vóór 10 juli van dit jaar zal lukken.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de eerste minister, Griekenland heeft zijn afspraak met de geschiedenis niet gemist. Het heeft immers op intelligente wijze meegewerkt aan de opstelling van het grondwetsontwerp, waarmee een beslissende bijdrage aan de geschiedenis van Europa wordt geleverd. Na een periode van nationale constitutionele initiatieven is nu Europa aan de beurt. Ondanks de kritiek van de sceptici moet het EU-constitutionalisme, dat geen inbreuk betekent op de nationale grondwetten, ongetwijfeld beschouwd worden als een historische mijlpaal, een uitermate creatieve gedaanteverandering van de Europese geest.

Anderzijds heeft Griekenland ook het klassieke humanisme in de zin van Gorgias recht gedaan volgens wie "de mens de maat is van alle dingen". Het Griekse voorzitterschap heeft weerstand geboden aan degenen die het immigratiebeleid wilden omvormen tot een soort repressie van immigranten en van alle mensen die naar Europa komen op zoek naar werk, voorspoed en vrede. Het is blijven aandringen op het belang van een correct immigratie- en asielbeleid.
Ook ten aanzien van de heikele situatie in Irak, de oorlog aldaar, heeft Griekenland het hoofd koel gehouden. De Griekse regering heeft terzake een duidelijk standpunt ingenomen. Zij heeft de weg aangegeven die wij moeten inslaan door te pleiten voor de totstandkoming van een autonoom Europees defensiebeleid, een Europese identiteit op defensiegebied, weliswaar in het kader van het Atlantisch bondgenootschap. Griekenland, bakermat van de democratische stadsstaat zoals belichaamd in het klassieke Athene - dat mogen wij niet vergeten - heeft nu op doeltreffende wijze bijgedragen aan de ontwikkeling en de versterking van een nieuwe vorm van democratie die eigen is aan de essentie van Europa: een Europese Unie die het hele continent beslaat. Griekenland heeft deze uitbreiding ook bevorderd door resoluut op te komen voor de toekomstige integratie, op de lange termijn, van de landen van de Westelijke Balkan in de Europese Unie. Bovendien is het Griekse voorzitterschap - en met name premier Kostas Simitis - erin geslaagd de gespannen betrekkingen met Turkije weer in goede banen te leiden en op die manier een einde te maken aan dit historische conflict. Het heeft hiermee het bewijs geleverd dat conflicten tussen landen niet onoplosbaar zijn. Griekenland heeft zich opengesteld voor Turkije, een groot land dat steeds op het Europese politieke toneel aanwezig is geweest, met wisselende resultaten.
Wij hebben slechts één bezwaar: het GLB, aangezien de landbouwmiddelen op volkomen onrechtvaardige wijze worden verdeeld onder de verschillende landbouwers en lidstaten. Tenslotte heeft het Griekse voorzitterschap de wereld van de platonische ideeën weten te verzoenen met het aristotelische realisme. In Griekenland is de politieke kunst onlosmakelijk verbonden met de filosofie. Ook in Europa mag de politieke kunst niet van de filosofie gescheiden worden. Anders zal de politiek voortdurend ten prooi vallen aan religieus fundamentalisme en repressieve ideologieën. Op dit moment is de Europese geest identiek aan de Griekse geest en vice versa. Ik hoop van harte dat het toekomstige permanente voorzitterschap van de Europese Unie, dat ik in tegenstelling tot vele anderen verdedig, steeds in staat zal zijn het Griekse voorzitterschap te evenaren, zodat dit in de toekomst kan uitgroeien tot een referentiepunt voor een permanent voorzitterschap van de Europese Raad.
Maij-Weggen (PPE-DE).
Voorzitter, voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, ik wil me aansluiten bij de positieve woorden over het Griekse voorzitterschap. Ik maak ook meteen de kanttekening dat voor de zoveelste keer blijkt dat kleine landen vaak betere voorzitters zijn dan grote landen en dat we dus niet zo snel die grote landen de voorkeur moeten geven.
Dat zien we nu weer met Griekenland. U hebt een aantal heel zware dossiers onder handen gehad en de afronding van de toetredingsdossiers op 16 juni op de Acropolis gaf een prachtig beeld, ook voor diegenen die het alleen maar via de televisie konden volgen. Ik denk dat we ons geen mooiere plaats en mooier beeld hadden kunnen voorstellen. Het was natuurlijk toeval dat deze dossiers net tijdens het Griekse voorzitterschap werden afgerond, maar het was wel een heel mooi toeval.
Ook de begeleiding van het werk van de Conventie is op een heel positieve manier gedaan. Griekenland heeft zich terughoudend opgesteld en ruimte gegeven aan de Conventie zelf. Ik was zelf lid van die Conventie - ik ben nog steeds lid van die Conventie - en ik kan getuigen dat het resultaat dat er nu ligt vooral te danken is aan de wijze waarop de Parlementsleden hebben samengewerkt. De leden van het Europees Parlement en die van de nationale parlementen hebben veel beter samengewerkt dan sommige regeringsvertegenwoordigers.
Het gevaar is dan ook dat de regeringen roet in het eten gaan gooien. Er is fantastisch veel bereikt, waarden en normen zijn vastgelegd, het Handvest is opgenomen, de pijlers zijn verdwenen, er zal vaker met gekwalificeerde meerderheid worden besloten, er is een stuk democratisering doorgevoerd, de parlementaire controle is versterkt, de transparantie vergroot en de institutionele structuur verbeterd, met als enige dissonant een president die velen eigenlijk niet wilden en die we nu toch krijgen.
Een groot nadeel is volgens mij de unanimiteit bij de buitenlandse politiek. Dat had echt niet gemogen. Tijdens de Irak-crisis hebben we gezien wat er van Europa terechtkomt als alles bij unanimiteit moet worden besloten. Dus als men nog iets wil wijzigen, dan is dit punt een goede kandidaat.
Ik ben het ook met de heer Prodi eens, dat het raar is dat de helft van de commissarissen wel stemrecht heeft en de andere helft niet - dat is een beetje buiten de orde. Maar eigenlijk moeten we zo weinig mogelijk wijzigen aan dit voorstel en proberen het zo goed mogelijk erdoor te trekken. Als we dat in het komend half jaar onder het Italiaanse voorzitterschap voor elkaar krijgen, dan is Europa weer een heel stuk verder en gaan we een goede toekomst tegemoet met die 25 landen. U hebt daaraan uw bijdrage geleverd.

Tsatsos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, toen de president van de Franse Republiek, de heer Chirac, het Griekse voorzitterschap als een schitterend voorzitterschap betitelde, sprak hij geen diplomatieke taal maar historische taal. Ik zal slechts drie van de talloze prestaties van het Griekse voorzitterschap noemen die de heer Chirac gelijk geven en mij met name vandaag het recht geven om mijn nationale gevoelens even opzij te zetten en mijn voldoening als Europeaan te uiten.
Ten eerste had Griekenland de pech, maar Europa het geluk, dat het Griekse voorzitterschap samenviel met een enorme morele crisis, een crisis die ontstond toen in het geweten van de Europese burgers morele twijfels begonnen te rijzen over de houding van enkele leden van de Unie ten aanzien van de oorlog tegen Irak. Een dergelijke crisis had zelfs de ineenstorting van de Europese Unie tot gevolg kunnen hebben. Het Griekse voorzitterschap is er niet alleen in geslaagd iets dergelijks te voorkomen, maar heeft de Europese Unie de mogelijkheid geboden met een eensgezinde stem te spreken. Dat zal de kritische toets van de historicus van morgen zeker weten te doorstaan, ofschoon natuurlijk in de toekomst nog veel werk zal moeten worden verricht worden om de morele geloofwaardigheid van heel Europa te herstellen.
Het tweede belangrijke historische feit was dat onder Grieks voorzitterschap een positief besluit werd genomen over het grondwettelijk verdrag dat de Conventie via haar voorzitter aan de Europese Raad had voorgelegd. Met deze tekst worden historische stappen gezet. De Europese instellingen worden op steviger leest geschoeid en de voorzieningsstaat wordt sterker verankerd dan tot nu toe het geval was. Speerpunt is evenwel de opname van het begrip 'volledige werkgelegenheid? waarvoor wij vooral de heer Katiforis dank zijn verschuldigd. Deze tekst is echter ook behept met serieuze tekortkomingen, waarvan er reeds enkele door de vorige sprekers zijn genoemd. Het Europees Parlement zal met het verslag - dat ik tot mijn eer samen met de voormalige Voorzitter, de heer Gil Robles, mag opstellen - deze zwakheden van het Verdrag voor het voetlicht brengen.
Het Griekse voorzitterschap heeft de Conventie als instelling en de door haar bereikte resultaten gerespecteerd. Op die manier heeft het voorzitterschap ervoor gezorgd dat de Conventie als instelling onder de grote verworvenheden van de Europese democratie prijkt.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog een ander historisch feit noemen: na zeven jaar vergeefse pogingen kon men eindelijk een besluit nemen over een gemeenschappelijk standpunt met het Europees Parlement over de inwerkingtreding van het statuut en de financiering van de politieke partijen. Dit is een schitterende ster aan het firmament van de Europese democratische instellingen.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, wanneer men het Griekse voorzitterschap de revue laat passeren, kan met recht gesteld worden dat het moeilijk voorstelbaar is dat een permanente voorzitter van de Raad deze taak beter uitgevoerd zou hebben. Na dit voorzitterschap zal het moeilijk zijn om de burgers uit te leggen wat de Europese meerwaarde zal zijn van een nieuwe functie als die van een Raadsvoorzitter die door de Raad zelf benoemd wordt.
Zoals al vaker opgemerkt, is het resultaat van de Conventie uiteraard gebaseerd op compromissen. Ook de het resultaat van de IGC zal uiteindelijk een compromis zijn. De zwakke punten van de Conventie kunnen echter niet over het hoofd worden gezien, ook al is de ergste nachtmerrie voorkomen. De situatie van een dubbel voorzitterschap blijft bijvoorbeeld bestaan. Commissievoorzitter Prodi heeft daar ook al op gewezen. Ook als de voorzitter van de Raad niet over wetgevende bevoegdheden beschikt, zal hij toch de Europese Unie naar buiten toe moeten vertegenwoordigen en dus hangt het van zijn persoonlijkheid af hoe deze functie wordt ingevuld. Dat kan tot conflicten binnen de EU leiden.
In de moeilijke aanloop naar een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is er nu ook plotseling een gemeenschappelijke minister van Buitenlandse Zaken gecreëerd die de huidige taken van twee functies in zich dient te verenigen. Dat is zonder twijfel een verbetering, maar een nieuwe functie betekent niet automatisch dat er ook sprake zal zijn van een gemeenschappelijk beleid. De aanstaande minister van Buitenlandse Zaken wordt naar mijn idee opgezadeld met de schizofrenie van de Europese Unie.
Met name de splitsing van de commissarissen in een groep met en een groep zonder stemrecht is een duidelijke constructiefout, zeker gezien het feit dat de Commissie een collectief orgaan zal blijven. Met het oog op een EU van 25 of meer lidstaten kan ik begrijpen dat deze of gene terugverlangt naar de EEG van zes lidstaten. De kunstmatige verkleining van de Europese Unie in een Europese kern enerzijds en de overige lidstaten anderzijds ondermijnt niet alleen de samenhang van de Europese Unie, maar ook het vertrouwen van de burgers in de Europese instellingen. Dat betekent dat deze zwakke plek alsnog gerepareerd moet worden.
Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, in de eerste plaats zou ik als lid van de Conventie en van het Europees Parlement tegen mevrouw Maij-Weggen willen zeggen dat het me absoluut contraproductief lijkt om de rivaliteit tussen kleine en grote staten in stand te houden. Ik ben bovendien van mening dat Griekenland in ieder geval als een groot Europees land moet worden bestempeld.
Tevens ben ik zeer verheugd over het in Thessaloniki genomen besluit met betrekking tot de vijf Balkanlanden. Ik geloof dat het een absoluut historische dag was in de vorming van dit grotere Europa, de bron van democratie, vrede en stabiliteit, waaraan wij allen werken.
Met betrekking tot de Conventie wil ik u, mijnheer de Voorzitter, twee dingen zeggen. Het eerste is dat er een onderdeel van deze ontwerpgrondwet onder het tapijt is geschoven, en dat is het vierde deel. U geeft ons de taak om technische verbeteringen in het derde deel aan te brengen. U kunt erop vertrouwen dat we dat zullen doen. Maar het vierde deel, waar is dat gebleven? De Conventie heeft er niet echt over gesproken en ik vrees dat er binnen de IGC algemene overeenstemming bestaat om er niets over te zeggen. Alles bij elkaar genomen lijkt er een stilzwijgend akkoord te zijn om niets te zeggen over dat wat de kern is van een grondwet: hoe kan de tekst herzien worden en staat de tekst regionale unies toe? Wanneer en hoe zullen we daarover spreken? In ieder geval lijkt me dat deze vraagstukken volgens het mandaat van Laken ook onder de bevoegdheid van de Conventie vallen. Ik hoop op zijn minst dat over de rest de IGC daadwerkelijk kort en besluitvaardig kan zijn.
Ik ben van mening dat in Thessaloniki een eerste schets is gemaakt met betrekking tot de wijze van functioneren van de IGC, maar er blijven vier essentiële punten over waarmee de staatshoofden en regeringsleiders rekening moeten houden. Ten eerste kunnen ze deze IGC niet organiseren op dezelfde manier waarop bijvoorbeeld die van Amsterdam of die van Nice zijn georganiseerd. Voordat de nieuwe IGC plaatsvindt, zullen er dingen zijn veranderd. Zo zullen jullie dan met 25 zijn. De situatie is dus niet meer dezelfde.
Het tweede belangrijke punt is dat u een tekst voorgelegd hebt gekregen die niet is opgesteld door een groep van deskundigen of een groep van wijzen, maar door 105 leden van de Conventie zonder enige opties. Een goede werkbasis is dus ver te zoeken.
De derde kwestie houdt verband met de betrokkenheid van dit Parlement. Wij willen anders behandeld worden dan in Amsterdam en Nice. Op zich was er met deze behandeling niets mis, maar we willen nu meer en beter. Dat is trouwens in het belang van de IGC zelf. Ik wil niet het intergouvernementele karakter van deze conferentie ontkennen, maar als het gaat om de taak die u voor ogen hebt en waaraan u zich hebt verbonden, dan kan het niet zo zijn dat de conferentie, zoals deze nu is voorbereid, de tijd stil zet en kiest voor het proces zoals dat voor de Conventie werd gevolgd. Om die reden is de wijze waarop het Parlement nu in het proces betrokken wordt zo belangrijk.
Het laatste punt gaat over de wijze waarop de IGC zal werken. Ik ben ervan overtuigd, mijnheer de Voorzitter, dat u mij op dit punt steunt. Ondoorzichtigheid, stilzwijgen, en vluchtstrategie kunnen geen deel uitmaken van de werkwijze van de IGC. Om te kunnen werken en voortgang te maken in de goede richting, zult u de steun van dit Parlement nodig hebben, en een debat moeten aangaan waarvan officieel verslag wordt gedaan. Ontwijkende verklaringen aan de pers zullen dus niet meer volstaan.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, vraag ik u wanneer en hoe al deze elementen, die zo essentieel zijn voor de wijze van functioneren van de IGC, gedetailleerd uiteen zullen worden gezet.

Thyssen (PPE-DE).
Voorzitter, het Griekse Raadsvoorzitterschap heeft goed gewerkt en dit in dramatische internationale omstandigheden en in een economisch en politiek weinig rooskleurig klimaat en hiervoor krijgt het Raadsvoorzitterschap ook van mij een pluim. Er is op heel veel terreinen een massa werk verricht maar natuurlijk zal het Raadsvoorzitterschap gekenmerkt blijven door de aftrap voor de eindbeslissing over het grondwettelijk verdrag. Ik hoop dat ons dit een IGC zal opleveren die besluit tot de ondertekening van een verdrag dat effectief gebaseerd is op de conclusies van de Conventie. Niet alleen de methode van de Conventie was een goede optie, ook het leidinggevend triumviraat was goed gekozen en gelukkig hebben ook de gewone leden van de Conventie een grote toegevoegde waarde betekend.
Voorzitter, wie dezer dagen aan Europese debatten deelneemt hoort vooral kritiek en ik geef toe dat ook wij daar gretig aan meedoen. Wat we goed vinden, vinden we al bijna verworven, vinden we heel vanzelfsprekend en we vragen er ook al zolang om. Van datgene wat we minder geslaagd vinden hopen we dat het nog kan worden bijgestuurd, uiteraard in de richting die wij aangeven. Collega's laten we toch niet vergeten dat er nog een IGC komt en dat we de mensen nog moeten overtuigen, laten we dus niet in de verleiding komen om alleen onze kleine of grotere ontgoochelingen in de etalage te zetten in de plaats van te focussen op het geheel en met zin voor evenwicht te wijzen op de toegenomen kansen op transparatie en op een slagvaardig beleid in de Unie.
Toch kan ook ik het niet laten, mijnheer de Raadsvoorzitter, te vragen of het mandaat waarover de Conventie met betrekking tot deel drie beschikt, haar nog de ruimte laat om wat lagen van de resterende veto-rechten af te vijlen, of de Conventie nu al dan niet de ruimte heeft om nog iets te veranderen aan deel vier en of de Europese Raad eigenlijk zelf gelooft dat de Unie het nog langer dan de periode van de volgende financiële perspectieven kan uithouden om te werken met het huidige financieringsmechanisme.
Ik ben echt blij vandaag Christen-democraat te zijn en niet omdat we vandaag onze vijftigste verjaardag vieren maar vooral omdat onze ideologie er van uitgaat dat we moeten geloven in mensen. Van de structuren alleen kan het niet afhangen. Met de structuren die de Conventie ons aanlevert alleen zullen we ook geen bergen verzetten. We zullen dus moeten rekenen op verantwoordelijke mensen en ik hoop dat die er nog veel te vinden zijn in Europa.

Andersson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, vertegenwoordigers van de Raad en van de Commissie, net als vele anderen wil ook ik het Griekse voorzitterschap bedanken voor het succesvolle voorzitterschap in een moeilijke periode. Het hoogtepunt van dit voorzitterschap was voor mij de ondertekening van het toetredingsverdrag op 16 april. Dat was een historische gebeurtenis, die inhoudt dat wij thans een eind maken aan het verdeelde Europa. De toekomst van Europa zal niet alleen vreedzamer maar ook democratischer zijn.
Ik wil even stilstaan bij de strategie van Lissabon. Tijdens het Griekse voorzitterschap is hieraan heel wat gedaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor de coördinatie van de economische richtsnoeren, de werkgelegenheidsrichtsnoeren en het sociale proces, en ik ben daar erkentelijk voor. Bovendien heeft u goed geluisterd naar de standpunten van het Parlement over de werkgelegenheidsrichtsnoeren. U heeft vooral rekening gehouden met het commentaar van het Parlement inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Ook wil ik u lof toezwaaien voor de tijdens uw voorzitterschap gepresenteerde strategie inzake pensioenen, waarin een goed evenwicht tussen economische en sociale aspecten wordt bewaard. Dat is belangrijk nu wij onze pensioenstelsels in heel Europa moeten herzien.
Ik betreur de aanpak van één kwestie, namelijk die van de duurzame ontwikkeling. De duurzame ontwikkeling is tot op heden een holle kreet. We hebben niet erg veel gedaan om er een concretere inhoud aan te geven, bijvoorbeeld in de vorm van indicatoren. Ik betreur het ook dat we er niet in geslaagd zijn om een overeenkomst te bereiken over uitzendbureaus.
Wat de Conventie betreft, wil ik mij aansluiten bij hetgeen vele anderen hier reeds gezegd hebben, namelijk dat de Conventie een succes was, zowel qua inhoud als qua werkwijze. Zoals mevrouw Berès al zei, moet er een follow-up komen tijdens de Intergouvernementele Conferentie, en het Parlement moet betrokken worden bij de nu volgende behandeling, zodat de thans bereikte openheid behouden kan blijven.
Wat tot slot het asiel- en vluchtelingenbeleid betreft, juich ik het toe dat het voorstel over beschermingszones is ingetrokken. Tegelijkertijd betreur ik het echter dat we nog niet beschikken over een gemeenschappelijk asiel- en vluchtelingenbeleid met gemeenschappelijke minimumregels. Voor de toekomst hebben wij zo'n asiel- en vluchtelingenbeleid nodig, dat gebaseerd is op generositeit en humaniteit.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, men zegt wel dat alles wat men in het leven doet voor verbetering vatbaar is, maar ik kan mij nauwelijks een beter voorzitterschap voorstellen dan het voorzitterschap dat vandaag wordt afgesloten. Het Griekse voorzitterschap is erin geslaagd zijn oog gericht te houden op tegelijkertijd de grote vraagstukken - waarvoor reeds veel werk was verricht, zoals de uitbreiding, de begeleiding van de Conventie en een evenwichtig en wijs standpunt op het gebied van het buitenlands beleid - en op de vraagstukken van het dagelijks leven die voor de Europese burgers van belang zijn.
In deze zes maanden - en zes maanden is niet veel - hebben wij een reeks heel belangrijke dossiers kunnen afsluiten: er zijn vorderingen gemaakt op belastinggebied, het energievraagstuk werd afgesloten en belangrijke programma's als Erasmus en e-Learning werden ten uitvoer gelegd en uitgebreid. Dat zijn ongetwijfeld belangrijke prestaties. Er is echter een vlekje: de afsluiting van het landbouwdossier. Ik heb het volste begrip voor de macro-economische omstandigheden, voor het feit dat de Europese Unie ook op het gebied van het buitenlands beleid een evenwichtig standpunt moet innemen jegens de ontwikkelingslanden. Toch zet ik grote vraagtekens bij het akkoord dat vorige week werd bereikt over het landbouwpakket. Daarmee wordt namelijk een begin gemaakt met de ontmanteling van de primaire sector van ons vasteland, met de daadwerkelijke vernietiging van het enige echte beleid dat de Europese Unie het recht gaf zichzelf een unie te noemen. Ik hoop dat als Cancún achter de rug is, men de zaken nog eens op en rijtje zet, want anders zal het voorstel van commissaris Fischler, zoals dit na de behandeling in de Landbouwraad eruit ziet, gevolgen hebben voor een sector die van strategisch belang is voor niet alleen onze economie maar ook de consumenten. Wij vragen enerzijds de landbouwers geld en moeite te investeren in de kwaliteit van hun producten en anderzijds gaan wij de bescherming van deze sector afbreken. Dat is een beleid waar ik met de pet niet bij kan.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, er is vaart gezet achter het actieplan voor de financiële diensten, de toetredingverdragen die een bijdrage vormen aan de hereniging van Europa zijn ondertekend, het Balkan-initiatief staat op de rails en de eerste beide delen voor de ontwerpgrondwet zijn inmiddels gereed. Desalniettemin hebben wij de afgelopen weken in verband met de oorlog in Irak moeten constateren dat de persoonlijke ijdelheid en het nationale egoïsme sterker zijn dan het streven naar een gemeenschappelijk buitenlands beleid. Dat heeft ertoe geleid dat wij bij de besluitvorming rond 'oorlog of vrede' geen rol hebben gespeeld.
Wij zijn succesvol als wij gemeenschappelijk optreden, maar wij falen als het Europees handelen zich slechts op intergouvernementeel niveau afspeelt. Een communautair optreden wordt niet gekenmerkt door nationale veto's via besluitvormingsprocedures met eenparigheid van stemmen, maar door een grotere betrokkenheid van de burgers op basis van gekwalificeerde, dubbele meerderheden. De interne markt wordt pas een thuismarkt voor de 25 lidstaten wanneer alle landen de euro hebben ingevoerd en wanneer het Parlement medebeslissingsbevoegdheid heeft met betrekking tot fiscale kwesties die relevant zijn voor de interne markt. Een EU-minister voor Buitenlandse Zaken wordt pas meer dan een terechte en noodzakelijke functieomschrijving, indien er ook sprake is van medebeslissingsbevoegdheid wat het buitenlands beleid betreft. Europa is meer dan een som der delen. Europa is meer dan een som der regeringen. Europa zijn wij allemaal! Iedereen heeft zijn of haar eigen medeverantwoordelijkheid voor de toekomst van het geheel. Deze vanzelfsprekendheid is echter geen realiteit, maar nog steeds slechts een wens. Daarom ben ik er voorstander van dat wij niet tot de orde van de dag overgaan, maar dat wij de communicatie, de informatie en de maatschappelijke dialoog over de resultaten van het laatste half jaar verbeteren. Dat is ook de reden dat ik een oproep doe om voort te bouwen op de fundamenten van de Conventie: transparantie, een centrale rol voor de burgers en democratisering. Dit voorlopige resultaat is met name aan de Conventie te danken. Ik ben dan ook van mening dat de regio's, landen en burgers door een referendum over de regeringsconferentie veel directer bij dit proces betrokken worden. Door een referendum krijgt het interne beleid een Europees karakter, krijgen de nationale bewegingen met het oog op de aanstaande Europese verkiezingen een Europees karakter en krijgen de burgers de boodschap dat wij allen deel uitmaken van Europa en dat wij op de goede weg zijn.
Pack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik zal mij tot één enkel punt in het huidige debat beperken, waarnaar u overigens slechts in één zin heeft verwezen. Ik zou graag iets over de kwestie inzake de Balkan/Zuidoost-Europa willen zeggen. Ik was erg blij met uw initiatief en ik ben verheugd dat het Thessaloniki-document - dat mede door de Commissie is voorbereid - aangenomen is, omdat daarin veel wensen van het Parlement zijn opgenomen. Ik zou natuurlijk nu graag zien, mijnheer de voorzitter van de Raad, dat u als gewoon lid van de Raad de inhoud van dat document - samen met het nieuwe voorzitterschap - ook daadwerkelijk ten uitvoer legt. Wij wachten nog steeds op de tenuitvoerlegging in de Balkanlanden. Het zou een goede zaak zijn als de EU en de Raad eens samen zouden besluiten om de tenuitvoerlegging zoals die in dergelijke documenten is vastgelegd, ook daadwerkelijk ter hand te nemen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het openstellen van de opleidings- en jeugdprogramma's voor de jongeren in deze landen. Dat zou echt een belangrijk signaal voor deze landen zijn! Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de jaarlijkse voortgangsrapportage voor de verschillende landen. Dat geldt voor een intensivering van het twinning-programma om de administratieve structuren in deze landen te moderniseren en geschikt te maken voor de toetreding die hen in het vooruitzicht is gesteld.
Wij verwachten ook een betere samenwerking in de regio op het gebied van de mensenhandel en van de grensoverschrijdende criminaliteit, met name tussen Griekenland en Italië en deze landen. Wij verwachten ook dat u wellicht samen met uw collega's in de Raad en de Commissie de visumvoorwaarden op een aantal terreinen en voor bepaalde beroepen gaat versoepelen, zodat de mensen sneller toegang tot de Europese Unie kunnen krijgen.
Ik hoop van harte dat er een positieve ontwikkeling tot stand gebracht kan worden nu er ook gesprekken tussen de Serviërs en de Kosovo-Albanezen worden voorbereid. Ik ook graag zien dat u als buurland van de Balkan hierbij een ondersteunende rol zou vervullen. Ik zou ook heel graag zien dat de Roma- en Ashkali-vluchtelingen eindelijk weer naar Kosovo terug zouden kunnen keren, opdat ook aldaar de voorwaarden voor een vreedzame coëxistentie gecreëerd kunnen worden. Naar mijn idee moeten de Raad en de Commissie op dat vlak meer druk op de Albanezen in Kosovo uitoefenen. Wij hebben geen oorlog gevoerd om de huidige situatie te creëren, die veel gelijkenis vertoont met de afkeurenswaardige dingen die zich de afgelopen tien jaar hebben afgespeeld. Ik vind dat wij onze inspanningen moeten vergroten als wij er daadwerkelijk naar willen streven om de stabiliteit en de vrede in deze landen te herstellen. Dat geldt ook voor Servië en ik zou u met klem willen verzoeken uw invloed aan te wenden om te voorkomen dat de Servische regering journalisten nog langer de mond snoert zoals op dit moment gebeurt. De persvrijheid in Servië loopt gevaar. Laat u daar alstublieft iets aan gelegen zijn! Laat deze toestand niet voortduren! Voor het overige kan ik u alleen maar bedanken voor uw betrokkenheid!
Von Wogau (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, de verklaring van de Top van Thessaloniki over het veiligheidsbeleid van de Europese Unie is een belangrijke stap in de richting van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de Europese Unie.
De Verenigde Staten hebben een duidelijk veiligheidsbeleid geformuleerd en handelen daar ook iedere dag naar. De Europese Unie had hierop al lang een constructief antwoord moeten geven. Het onderhavige document vormt het begin van een dergelijk gemeenschappelijk en noodzakelijk antwoord. Bij nadere bestudering van de situatie blijkt telkens weer dat een analyse van de nieuwe bedreigingen in de wereld gevolgd wordt door gemeenschappelijke verklaringen die buitengewoon vergaand en terecht zijn. Als het echter om het vaststellen van maatregelen tegen die bedreigingen gaat, moet geconstateerd worden dat het via een besluitvorming op basis van eenparigheid van stemmen buitengewoon moeilijk is om een coherent standpunt te formuleren.
Daarom kan dit document alleen maar als beginpunt fungeren, hoewel het een begin is dat belangrijke uitgangspunten bevat. Wij hebben hierover echter een breed debat in de Europese Unie nodig, ook in het Europees Parlement, om stapsgewijs een gemeenschappelijke veiligheidsstrategie te kunnen realiseren. Wij hebben duidelijke standpunten nodig met betrekking tot onze verhouding met de NAVO en de Verenigde Naties. Wij moeten ook duidelijk voor onszelf bepalen welke rol Rusland en ook Turkije in dit veiligheidsconcept zullen spelen. Daarnaast hebben wij een duidelijke taakomschrijving nodig voor het bewapeningsagentschap dat nu is voorzien; die laatste opmerking is overigens ook aan het adres van de regeringsconferentie gericht.
Wat wij echter het meest dringend nodig hebben is een stappenplan. Wij hebben geconstateerd dat de Europese Unie er alleen maar in slaagt om projecten succesvol af te ronden, als er vooraf een plan beschikbaar is met duidelijke doelstellingen qua inhoud en tijdsverloop. Het is dan ook onze taak om op dit gebied nu allereerst een nauwkeurigere communautaire strategie te formuleren.

Simitis
Dames en heren, ik dank u hartelijk voor uw opmerkingen en gedachten. Uw positieve oordeel vervult ons, en al degenen die hebben meegewerkt aan het Griekse voorzitterschap, met grote vreugde.
Ik zal kort ingaan op twee à drie punten die uit uw opmerkingen naar voren zijn gekomen. Het eerste centrale punt betreft het nieuwe grondwettelijke verdrag en de Conventie. Dames en heren, ik was de eerste fungerend voorzitter van de Raad die alle 24 lidstaten bezocht. Ik wilde de Top van Chalkidiki voorbereiden maar ook een bijdrage leveren aan de afsluiting van de werkzaamheden van de Conventie. Ik dacht dat ik Europa goed kende, maar moest vaststellen dat er grote verschillen waren, niet alleen op sociaal en politiek gebied - die verschillen zijn goed zichtbaar en ook bekend - maar ook in de manier waarop men aankeek tegen de vraagstukken van de Europese Unie, tegen de vooruitgang van Europa en de Europese samenwerking. Er waren landen met heel andere opvattingen over het voorzitterschap dan bijvoorbeeld u hier. Vaak weken die opvattingen ook ver af van hetgeen het voorzitterschap in de afgelopen jaren daadwerkelijk is geweest. Ik geloof niet dat wij een oplossing kunnen vinden voor de Europese vraagstukken als wij geen rekening houden met dergelijke verschillen en als wij niet streven naar compromissen.
De nieuwe lidstaten uit Midden-Europa gaan nog steeds gebukt onder hun verleden van onderdrukking door de Sovjetunie. Zij zijn bang voor herhaling en houden de betrekkingen van de Europese Unie met Rusland angstvallig in het oog. Ook hechten zij groot belang aan de veiligheidsvraagstukken, aan de samenwerking met de NAVO en de deelneming daaraan. Wij weten eveneens dat de oude lidstaten van de Europese Unie een andere invalshoek hebben. Zij hebben namelijk gezien hoe de Europese Unie al deze problemen oplost. Daarom zijn er op alle gebieden compromissen nodig. Er moet een aantal grote of kleine stappen worden zetten. Wij kunnen sowieso onze doelstellingen niet in één klap bereiken. Ik denk bijvoorbeeld aan het doel van een op federale leest geschoeide Unie, van een Unie met een sterk centraal beleid en met een gemeenschappelijk buitenlands beleid.
Uitgaande daarvan wil ik nogmaals onderstrepen dat het compromis in de tekst van de Conventie een goed compromis is. Dit is een goede grondslag voor de verdere besprekingen in de Intergouvernementele Conferentie. De vraagstukken met betrekking tot de Intergouvernementele Conferentie zullen worden opgelost door het Italiaanse voorzitterschap. Zoals wij in Chalkidiki hebben besloten zal het Italiaanse voorzitterschap de IGC in oktober bijeenroepen, en dan zal ook een besluit worden genomen over de deelname van het Europees Parlement en over de werkmethode.
Dan kom ik nu bij de vraag welke technische problemen moeten worden aangepakt in het kader van het derde hoofdstuk van de Conventie. U zult zich nog wel herinneren dat volgens het besluit van de Europese Raad de werkzaamheden van de Conventie voor juni moesten worden afgesloten. Ook tijdens de Voorjaarstop van maart en de buitengewone Top van Athene heeft de Europese Raad daarop aangedrongen. In Chalkidiki hebben wij gezegd dat wij dit besluit moesten handhaven en dat derhalve de Conventie haar werkzaamheden niet moest voortzetten om wijzigingen aan te brengen in de ingediende tekst of in dit compromis. De heer Giscard d'Estaing zei evenwel dat het derde hoofdstuk nog moest worden aangepast aan de eerste twee hoofdstukken, dat het derde hoofdstuk een andere vorm moest krijgen en op een andere manier moest worden geformuleerd. Daarom werd besloten de Conventie te verlengen opdat zij haar werkzaamheden binnen dit kader, overeenkomstig de afspraken, kon voortzetten en het derde hoofdstuk kon aanpassen aan de eerste twee. Natuurlijk is het aan de Conventie te besluiten wat aangepast moet worden, maar de Raad heeft duidelijk gemaakt geen veranderingen te wensen in het bereikte compromis. Mijns inziens is er goed werk verricht en de Conventie kan haar werkzaamheden overeenkomstig het programma afsluiten.
Dan nu het tweede thema, het thema van de immigratie. Kennelijk laat de informatie hier te wensen over. Mij werd gevraagd of er een besluit is genomen, of er een discussie is gevoerd over de gemeenschappelijke grenswacht. Natuurlijk is daarover gediscussieerd. De drie Scandinavische landen en talrijke Midden-Europese landen hebben echter verklaard dat zij om constitutionele redenen in geen geval konden instemmen met een dergelijke grenspolitie. Ons doel is echter niet een grenspolitie in te stellen maar te zorgen voor gemeenschappelijke acties en coördinatie, en daarom hebben wij in het besluit van Chalkidiki de klemtoon gelegd op gemeenschappelijk acties en coördinatie. Er staan verschillende voorstellen in de tekst van de Commissie en aan de hand van die tekst zal een besluit worden genomen over de manier van coördineren.
Dan de gelijke verdeling van de lasten over de lidstaten. Deze bestaat al. Er zijn echter misvattingen. Men denkt namelijk dat bijvoorbeeld Duitsland Italië geld zal geven voor de aanpak van de immigratie. Zo gaat dat echter niet in zijn werk. Er is besloten dat er gemeenschappelijke programma's zullen zijn, programma's van heel de Unie. Deze zullen bijvoorbeeld worden toegepast in de Middellandse Zee of aan de oostgrenzen van de Unie, en zullen dus bepaalde landen ten goede komen. Dat is lastenverdeling. De gemeenschappelijke programma's helpen de landen of gebieden waar zich problemen voordoen, of de landen die speciale behoeften hebben bij de aanpak van het totale probleem.
Wat de terugnameovereenkomsten betreft werd gezegd dat Turkije een terugnameovereenkomst heeft met de Unie. Wel, Turkije heeft geen terugnameovereenkomst, en daarom moet de Unie volgens ons terugnameovereenkomsten sluiten. Wij hebben besloten een reeks criteria op te stellen voor de toepassing van dergelijke overeenkomsten. Het zou onaanvaardbaar zijn indien een land zou samenwerken met de Unie maar niet bereid zou zijn immigranten terug te nemen. Ik ben het eens met degenen die zeiden dat dit beleid ook onder Italiaans voorzitterschap moet worden voortgezet. Ik denk namelijk dat wij een belangrijke stap hebben gezet maar deze moet worden aangevuld zowel wat asiel als immigratie betreft.
Het derde vraagstuk dat ik wil aanstippen betreft het voorstel van de heer Solana. De heer Wurtz zei dat dit voorstel van de heer Solana moest worden besproken. Daar zijn wij het roerend mee eens. De heer Solana heeft gezegd dat hij zijn voorstel voor december zal afronden en natuurlijk zal dan een breed debat moeten worden georganiseerd over het voorgestelde veiligheids- en defensiebeleid hier in het Parlement en in de Unie in het algemeen.
Mijns inziens heeft het voorstel van de heer Solana iets heel positiefs: er staan geen algemene maar concrete dingen in. De gevaren worden er op de juiste wijze in naar voren gebracht. Deze gevaren bestaan namelijk en zijn afkomstig van massavernietigingswapens. De moderne technologie maakt het mogelijk massavernietigingswapens te produceren met veel minder technische hulpmiddelen dan vroeger. Dus kunnen die wapens ook door andere landen worden geproduceerd en moet worden gedacht aan preventie. Preventie betekent echter niet per se dat er militaire interventiemiddelen moeten bestaan. Preventie van immigratie is bijvoorbeeld datgene wat zojuist werd genoemd: financiering van andere landen. Preventie van terrorisme betekent bewaking van de ontwikkelingen, controle op de handel, ondertekening van overeenkomsten voor overdracht van gegevens. Preventie moet er zijn! Daarvoor moet een beleid worden opgesteld opdat wij ongewenste situaties kunnen voorkomen. De heer Solana heeft een voorstel gedaan, een stap gezet en mijns inziens moeten wij daarop inhaken. Griekenland is namelijk sedert deze bezoeken meer dan ooit overtuigd van de noodzaak van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid.
De heer Papayannakis zei dat wat de grote problemen betreft de kous niet af is. Natuurlijk is de kous niet af. Ik heb ook nooit beweerd dat het Griekse voorzitterschap alle problemen van de Unie heeft opgelost. Dat ontbrak er nog maar aan! Zo zal wat de Balkan betreft - waar een collega over sprak - het volgende voorzitterschap, maar ook wij en Griekenland als lid van de Unie, de gevonden oplossingen moeten blijven bewerken. Ik ben echter van mening, dames en heren, dat wij als wij die verdere bewerking willen, we daarover een creatieve discussie moeten houden. Mijns inziens heeft het Griekse voorzitterschap - en dat hebt u ook met uw oordeel bevestigd - aan de aanpak van deze problemen een creatieve richting gegeven.
En weet u waarom? Weet u wat wij wilden? Ik wil ter afsluiting nogmaals herhalen wat ons doel was. Wij wilden een sterker Europa: vandaar dat wij gevolg hebben gegeven aan de beleidsvormen van Lissabon voor een sociaal en economisch sterker Europa; wij wilden ook samenhang in Europa: vandaar ons beleid ten aanzien van Irak; wij wilden een perspectief voor Europa: vandaar onze inzet voor de grondwet en het veiligheidsbeleid; wij wilden van Europa een macht in de wereld maken: vandaar onze inzet voor het beleid ten aanzien van het Midden-Oosten, Rusland, de VS, Japan en Canada.
Ik ben ervan overtuigd dat wij vooruitgang hebben gemaakt en die vooruitgang was mogelijk dankzij uw medewerking. Wij hebben vooruitgang kunnen maken dankzij de enorme hulp van de Commissie en haar voorstellen, dankzij de inzet van de heer Prodi. Wij hebben ook vooruitgang kunnen maken om een andere reden. Tijdens dit semester is namelijk iets heel positiefs gebeurd: alle Europese landen zijn zich bewust geworden van de noodzaak van vooruitgang. Wij moeten creatief zijn. Wij kunnen niet op de oude manier doorgaan. Als wij op de oude manier doorgaan wordt het risico dat wij verliezen wat wij gewonnen hebben steeds groter. Als wij willen behouden wat wij hebben of meer willen, moeten wij vooruit.
Prodi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, ik zal het kort houden, ook omdat u, mijnheer de Voorzitter, terecht hebt opgemerkt dat het Parlement nog heel wat werk voor de boeg heeft. Ik wil echter kort ingaan op twee, voor mij zeer belangrijke vraagstukken en daarmee op de betogen van de afgevaardigden en het antwoord van eerste minister Simitis aanvullen.
Ten eerste de immigratie. Een groot aantal afgevaardigden heeft hier opmerkingen over gemaakt en daarom wil ik nogmaals de beginselen noemen die de Commissie van plan is te laten gelden op dit delicaat maar zeer belangrijk gebied. Eerste beginsel: er moet een continue en stevige samenwerking zijn met de derde landen. Repressie alleen zal het probleem van de illegale immigratie niet kunnen oplossen. Dat staat als een paal boven water, en daarop is ons optreden ook gebaseerd. Voor ons optreden is het noodzakelijk dat onze partners op verantwoorde wijze met ons meewerken. Tweede beginsel: er moet solidariteit bestaan onder de lidstaten. Dit is een moeilijk punt. Er zijn namelijk uiteenlopende opvattingen en gevoeligheden, zoals ook de Griekse premier, de heer Simitis, al zei. Wij mogen echter niet vergeten dat immigratie na Schengen een Europees probleem is geworden, een probleem dat enkel op Europese schaal kan worden opgelost. Wij zijn een economische ruimte en wij moeten nu leren hoe wij een ruimte van vrijheid en veiligheid kunnen worden. Er is geen alternatief. Derde beginsel: wij moeten legale immigratie bevorderen en vereenvoudigen. Europa moet een gastvrij stuk aarde blijven, een stuk aarde waar de wetten echter strikt worden gehandhaafd. Er mag niet de minste toegeeflijkheid zijn jegens nieuwe slavenhandelaren. Tot slot mag men standvastigheid niet verwarren met onmenselijkheid. Onze door evenwichtigheid en respect gekenmerkte waarden moeten altijd en overal worden nagestreefd. Dat is een kwestie van beschaving en een kwestie van onze Europese identiteit.
Mijn tweede opmerking is net zo kort. De heer Wurtz heeft - terecht zou ik zeggen, want na hem hebben anderen hetzelfde onderwerp aangesneden - gesproken over het probleem van de betrekkingen met de Verenigde Staten, het buitenlands beleid, de rol van Europa in de wereld. Ik wil daar slechts een kanttekening bij plaatsen. De bilaterale ontmoeting met de Verenigde Staten, met president Bush, was zeer interessant en hartelijk. Wij hebben onze standpunten duidelijk naar voren gebracht. Een ding heeft echter een grote indruk op mij gemaakt: daar waar wij als Europa - zoals ook mevrouw Maij-Weggen in haar opmerkingen duidelijk maakte - eensgezind optreden, is Amerika bereid om naar ons te luisteren en ons te volgen. Wij kunnen getuigen van de enorme indruk die wij op president Bush hebben gemaakt toen wij hem uitlegden wat de omvang is van onze economie, hoeveel inwoners wij na de uitbreiding zullen hebben, hoe die uitbreiding in zijn werk is gegaan, hoe wij dit proces hebben kunnen afsluiten met volledige inachtneming van de democratie, hoe wij hebben onderhandeld - hoe wij discussies hebben gevoerd met elk land apart, met alle parlementen, over elk hoofdstuk, over stukjes en beetjes, over de status van onze democratie - om een echte, gemeenschappelijk visie op de democratie te bewerkstelligen. Dat was en is een Europese visie, een visie die niemand ons kan afnemen. Dat is een stap vooruit en de weg tot de verspreiding van de democratie in heel de wereld. Als wij daarover spreken, luistert men naar ons. Dat lijdt geen enkele twijfel: niemand heeft ooit een dergelijk experiment gedaan.
Een ander aspect dat indruk heeft gemaakt - en nog steeds indruk maakt - was de rol van de euro. Talloze problemen en vraagstukken waar wij nu mee geconfronteerd worden, zijn een gevolg van het feit dat de euro vruchten begint af te werpen en effect begint te sorteren. Wij hadden dat verwacht, maar de talrijke sceptici hadden dat niet verwacht, en nu begint de realiteit ons gelijk te geven. Als ik, zoals ik in de besprekingen met de Verenigde Staten heb gedaan, zeg dat meer dan de helft van onze handel met Rusland en andere landen in euro's plaatsvindt - de euro is een drijvende kracht en zal ook onvermijdelijk een weerslag hebben op de sectoren die buiten zijn bereik liggen, zoals energie, want het is de kracht van de realiteit die ons zover brengt - wel, dan luistert men naar Europa, dan is Europa niet slechts een economische realiteit maar een politieke realiteit, alhoewel het om zuiver economische zaken gaat.
Tot slot heeft men naar ons geluisterd toen wij de toekomstige strategie voor de Balkan uit de doeken deden, waarmee wij streven naar een definitieve oplossing van de problemen aldaar. De Verenigde Staten hadden daaraan aanvankelijk een belangrijke bijdrage geleverd, maar op een gegeven ogenblik zijn zij daarmee gestopt omdat zij niets meer konden doen. Toen kwam Europa met een definitieve oplossing. Europa heeft een politieke oplossing aangeboden, een oplossing waarmee een punt wordt gezet achter een van de grootste problemen uit de hedendaagse geschiedenis.
Wel, Europa is sterk op dergelijke momenten. Europa is sterk als het zijn eigen stem laat horen, als het een eensgezind standpunt heeft. Daarom moet de Conventie daarmee rekening houden en zover mogelijk gaan met de meerderheidsbesluiten. Zij moet ervoor zorgen dat Europa steeds vaker met één stem kan spreken. Gebleken is - en ook aanvaard, zij het dan schertsend of met een glimlach - dat noch het oude Europa met zijn wijsheid noch het jonge Amerika met zijn onstuimigheid volstaat om de wereldvrede te redden. Beide zijn nodig. Daarom moeten wij, als wij vrede willen garanderen, mijns inziens een nauwe band koesteren met de Verenigde Staten. Wij kunnen een dergelijke band echter alleen handhaven als wij waardigheid en kracht bezitten, en waardigheid en kracht bezitten wij daar waar geen vetorecht bestaat, daar waar onze wil op dezelfde manier tot stand kan komen als in de andere gevallen van de democratie.
Dat zijn de opmerkingen die ik wilde maken. Ik wil tot besluit nogmaals mijn dank betuigen aan Kostas. In Antigone van Sofocles staat: ???? ????? ????????. Ik weet niet of ik dit correct heb gezegd, want het is al lang geleden dat ik oud Grieks heb gedaan, maar ik weet wel nog precies wat het betekent: de uitoefening van de macht stelt het karakter van een mens op de proef en, beste voorzitter en eerste minister, uw karakter heeft deze proef zonder meer doorstaan.
(Levendig applaus)

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad.
Ik heb zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement ontvangen over het Griekse voorzitterschap.
De stemming vindt op donderdag 12.00 uur plaats. 
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)
Figueiredo (GUE/NGL)
Tijdens de recente Top van Thessaloniki zijn er uitermate verontrustende beslissingen genomen in het kader van het Europese integratieproces, met name wat betreft de Conventie en de zogenaamde Europese grondwet; de herbevestiging van de conclusies van Sevilla inzake immigratie die moeten leiden tot de totstandkoming van een "Fort Europa"; de instandhouding van de monetaristische beleidslijnen van het Stabiliteitspact en de neoliberale doelstellingen waarmee een hervorming van de arbeidsmarkten en de stelsels voor sociale zekerheid en volksgezondheid en privatisering van alle overheidsdiensten wordt beoogd.
Wij willen niet dat de voornoemde Europese grondwet gebruikt wordt als basis voor de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie die in oktober van start moet gaan en een nieuwe kwalitatieve wending moet geven aan het integratieproces. Het komt er met name op aan de basisbeginselen en de grondgedachten van het Verdrag van Maastricht te versterken die verder zijn uitgewerkt in Amsterdam en vooral ook in het Verdrag van Nice, dat enkele maanden geleden in werking is getreden.
De voorgestelde wijzigingen van het model van de Europese Unie zijn volstrekt onaanvaardbaar omdat zij het federalistische karakter van de Europese instellingen versterken en het overwicht van de grote mogendheden in de hand werken. Wij verwerpen met name het voorstel om het roulerend voorzitterschap van de Europese Raad af te schaffen en een voorzitter te kiezen volgens regels die de grote landen in de kaart spelen. Wij kunnen ons evenmin verzoenen met de gedachte dat niet alle landen over een commissaris met gelijke rechten zullen beschikken en met de geplande uitbreiding van de beslissingen bij gekwalificeerde meerderheid, ten nadele van het vetorecht.

De Voorzitter.
Geachte collega's, ik wil het Parlement mededelen dat op de officiële tribune onze goede vriend en ex-collega, de heer Pier Fernando Casini, plaats heeft genomen. Hij is voorzitter van de Italiaanse tweede kamer.
Ik heet hem van harte welkom en verzeker hem dat wij uitzien naar een intensieve samenwerking met het Italiaans parlement?.

?opdat onder Italiaans voorzitterschap de Intergouvernementele Conferentie met succes kan worden afgesloten. Wij willen hem tevens bedanken voor zijn inzet voor de Euromediterrane samenwerking.
Op de officiële tribune heeft eveneens de heer Frans Weisglas, voorzitter van de Nederlandse Eerste Kamer, plaats genomen. Hij is naar ons Parlement gekomen om een aantal van onze collega's te ontmoeten. Ik heet hem van harte welkom en ik wens hem veel succes bij zijn contacten hier.
(Applaus)

McMillan-Scott (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou een korte verklaring willen afleggen - ik had dit oorspronkelijk gisteren willen doen - over wat er gisteren op de luchthaven Charles de Gaulle is voorgevallen. Ik bevond mij op een vlucht van Londen naar Parijs met 28 andere passagiers, waaronder mevrouw Lynne en Barones Nicholson. Het toestel landde met een half uur vertraging. Hoewel we nog een half uur tijd hadden voor de vlucht naar Straatsburg, vertelde men ons dat we zouden worden overgeboekt naar een vlucht die vijf uur later vertrok. Een paar van ons besloten niet op dit voorstel in te gaan, dus haastten wij ons naar de incheckbalie voor de oorspronkelijke vlucht, die reeds gesloten was. Bij die gate trof ik nog meer collega's aan, waaronder de heer Hume, die de Nobelprijs voor de vrede heeft ontvangen voor zijn onderhandelingen met de harde jongens van Ierland -ik kan u echter verzekeren dat dat lieverdjes zijn vergeleken met het grondpersoneel van de luchthaven Charles de Gaulle.
(Gelach en applaus)
Ik ben toen doorgelopen, want ik wilde met de piloot praten in de ....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Corbett (PSE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil pas spreken nadat de heer McMillan-Scott zijn verhaal heeft afgemaakt.
McMillan-Scott (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde net zeggen dat ik, in tegenstelling tot wat gespeculeerd is, niet ben gearresteerd op dat moment.
We hebben een aantal eerbetoningen ontvangen aan wijlen mijn vriend, de heer Dankert. Hij was voorzitter van een kleine commissie van dit Parlement, waarin ik ook zitting had, en die er volledig en uitsluitend op was gericht om voor dit Parlement het recht af te dwingen om zelf te bepalen waar het vergadert. Ik begrijp dat de heer van Hulten en anderen dit doel ook nastreven en ik wil ze hierin aanmoedigen. We worden pas serieus genomen als de Raad ons zelf laat bepalen waar wij vergaderen en waar onze ambtenaren vergaderen.
(Luid applaus)

Lynne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde alleen maar zeggen dat ik ook een van degenen was die de bewuste vlucht probeerde te halen.
Ik ben altijd voorstander geweest van Straatsburg en ik heb nooit tegen deze stad als vergaderlocatie gestemd. Ik ben echter tot de conclusie gekomen dat ik echt niet meer naar Straatsburg kan komen. Niemand van ons zou hier nog moeten komen. Als Air France zijn zaken niet op orde kan krijgen en er niet in slaagt om de leden van het Europees Parlement naar Straatsburg te vervoeren, dan moeten we zelf het besluit nemen om voortaan in Brussel te vergaderen. Dat is niet anti-Frans, het is anti-Air France. Ik vraag Air France om orde op zaken te stellen en ik vraag de Voorzitter van het Parlement om een beroep te doen op Air France en op de president van Frankrijk, en te verklaren dat ieder lid van het Europees Parlement tegen de vergadering in Straatsburg zal zijn als er niet snel iets gebeurt. Het is nu eenmaal onaanvaardbaar om minstens 12 uur onderweg te zijn hierheen en zo een hele werkdag te missen.
(Luid applaus)

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb begrip voor de frustratie van mijn collega's. Deze komt voort uit het feit dat we wettelijk verplicht zijn om twaalf keer per jaar in Straatsburg bijeen te komen. De enige manier om dit te veranderen is door middel van een nieuw unaniem besluit van de regeringsleiders. Misschien is er een kans dat zo'n besluit op de volgende IGC genomen wordt.
Er ligt een aantal schriftelijke verklaringen over dit onderwerp in het register, welke door collega's getekend kunnen worden. De verklaringen zijn niet onderling tegenstrijdig. Ik wil mijn collega's die hier dezelfde uitgesproken gedachten over koesteren als ikzelf voorstellen om ze allemaal te tekenen. Ik wil in het bijzonder de aandacht vestigen op mijn eigen verklaring, waarin ook wordt gekeken naar eventuele compensatie voor Straatsburg, want zonder compensatie voor Straatsburg zal het niet lukken om de vergaderingen van het Parlement naar Brussel te verplaatsen. Daarom stel ik voor dat de regeringsleiders en de Europese Raad maar vier keer per jaar naar Straatsburg moeten komen voor hun vergaderingen.
Hume (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de vergaderperiode van vorige maand heb ik de problemen met het vliegen naar Straatsburg al ter sprake gebracht. Gisteren ben ik om zeven uur 's morgens van huis gegaan; ik ben door het gedrag van Air France op Charles de Gaulle pas gisteravond om negen uur hier aangekomen. In die tijd had ik heen en weer naar Amerika kunnen vliegen! Hier is mijn instapkaart - toch mocht ik van Air France niet mee met deze vlucht. Negen andere collega's mochten ook niet mee en zo moesten we nog uren wachten op de volgende vlucht.
Aangezien dit het hoofdkwartier van het Europees Parlement is, zou men verwachten dat er een goed functionerend systeem zou zijn dat ervoor zorgt dat de leden Straatsburg kunnen bereiken. Dit is een zaak van primair belang: dat onze EP-leden de vergaderingen kunnen bijwonen. Als dit volgens de huidige stand van zaken niet mogelijk blijkt, dan moet een en ander grondig worden onderzocht.
Vlasto (PPE-DE).
Twee weken geleden was ik niet in staat een commissievergadering in Brussel bij te wonen omdat de Belgische spoorwegen staakten en ik wil u erop wijzen dat ze momenteel opnieuw in staking zijn.

Speroni (NI).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben als leden van dit Parlement talrijke voorschriften over de liberalisering van het luchtvervoer uitgevaardigd. Elke luchtvaartmaatschappij kan vliegen tussen ongeacht welke Europese luchthaven en Straatsburg. Ik zie dus niet in waarom kritiek wordt geuit. Laten wij eerlijk zijn: waarom moet per se Air France Straatburg met de andere Europese steden verbinden? Waarom eigenlijk niet British Airways, Alitalia of Iberia, of een andere, zogenaamde niet-nationale luchtvaartmaatschappij? Er is inderdaad een probleem, maar dat mag men niet in de schoenen schuiven van een enkele maatschappij. Wij zijn toch voor de liberalisering van de markten!

Berès (PSE).
Ik dank de voorgaande spreker. Ik heb de indruk dat er van alles door elkaar wordt gehaald in dit geïmproviseerde debat dat door u wordt georganiseerd, mijnheer de Voorzitter. Allereerst de vervoerskwestie, die in feite onder de regels valt die de Europese Unie in verband met de liberalisering van het luchtvervoer heeft opgesteld. Deze liberalisering vormt een beletsel voor het gelijkstellen van de tarieven en het onderhouden van verbindingen die niet noodzakelijkerwijs, onmiddellijk en permanent rendabel zijn ten opzichte van de criteria van het marktmechanisme.
Vervolgens de kwestie van de zetel. Dit debat, dat nu is aangezwengeld door iemand die soms verschillende petten opheeft, is mijns inziens niet de meest geschikte manier om dit onderwerp te behandelen. Ik protesteer tegen deze handelwijze. Ik zou willen dat wij in dit Parlement in staat waren ons even vastberaden en wilskrachtig in te zetten voor onderwerpen die onze burgers daadwerkelijk interesseren, zoals belastingharmonisatie en het definiëren van de sociale minima.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, in mijn hoedanigheid van Frans parlementslid dat zich sterk heeft gemaakt voor Straatsburg, moet ik zeggen dat de heer McMillan-Scott daadwerkelijk een probleem aan de orde stelt. De oplossing daarvan is volgens mij beslist niet om alles weer over te hevelen naar Brussel met als doel om van Brussel een soort federaal gewest van de Europese Unie te maken. De oplossing ligt in de naleving van de verdragen en in het feit dat de Franse regering eindelijk de benodigde kredieten moet verlenen om Straatsburg fatsoenlijk bereikbaar te maken.
Overigens zou dit incident zich evengoed met betrekking tot de bereikbaarheid van Brussel kunnen voordoen. Evenals andere leden van het Parlement wijs ik erop dat dit soms inderdaad het geval is geweest. Desondanks vind ik dat onze Britse collega's een reëel probleem op tafel hebben gelegd, dat voor de autoriteiten van ons Parlement aanleiding zou kunnen vormen om een klacht in te dienen bij de Franse overheid. Afgezien daarvan pleiten het buitengewoon symbolische karakter van Straatsburg in de Europese eenwording, zijn centrale positie en het belang om niet alle autoriteiten van de Europese Unie in Brussel te concentreren ervoor om de verdragen na te leven en Straatsburg te handhaven als vergaderlocatie voor ons Parlement.

Bourlanges (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen even de aandacht vestigen op een hardnekkig misverstand dat hier heerst, namelijk de dwaze opvatting dat een instelling - hoe prestigieus ook - eenzijdig over haar zetel zou kunnen besluiten. In werkelijkheid beschikken alle Europese instellingen over een zetel die is vastgesteld op grond van het beginsel van de gedecentraliseerde organisatiestructuur. Dit beginsel geeft de Europese Unie haar vorm maar heeft ook een prijs heeft. Het is echter niet alleen aan dit Parlement om te besluiten of het in Straatsburg dan wel in Brussel moet zetelen. Anders zouden we ook kunnen overwegen dat de Europese Raad in zijn eentje op een bepaalde plaats zetelt, het Hof van Justitie ergens anders en de Rekenkamer op een derde locatie. Alle instellingen tezamen vormen de Europese Unie. Daarom is het de taak van alle instellingen - en niet van een van de instellingen afzonderlijk - om een oplossing te vinden voor deze netelige kwestie, ofwel aan de hand van het Verdrag, ofwel door een gezamenlijk besluit. Ik wilde dat men maar eens ophield met het uitkramen van die onzin dat een instelling zelf kan bepalen waar zij werkt.

Martin, Hugues (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik vind dat het hier alleen om voorwendsels gaat. De vervoersproblemen bieden een gemakkelijk alibi. Wij ondervinden allemaal problemen bij het vervoer, of het nu is om in Straatsburg te komen of om naar Brussel te gaan. De verklaringen die een paar maanden geleden in deze vergaderzaal werden afgelegd, volstaan voor mij overigens als bewijs. Een van onze collega's zag overal ratten, om maar iets te noemen. Ik vind dat wij hier maar eens mee moeten ophouden. We moeten serieus worden en - zoals de heer Bourlanges zojuist zei - de koe bij de hoorns vatten en de verdragen naleven.

Heaton-Harris (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het zal een aantal afgevaardigden zijn opgevallen dat er tijdens de vorige vergaderperiode in Straatsburg sprake was van een aantal stemmingen waarbij de stemmen voor en tegen zéér dicht bij elkaar lagen. Men mag van geluk spreken dat de heer McMillan-Scott voor de huidige vergaderperiode besloot om naar Straatsburg te reizen op de dag voordat er gestemd werd, want ik en vele andere collega's beginnen zich zorgen te maken dat het tekortschieten van de vervoersvoorzieningen naar Straatsburg directe gevolgen zal hebben voor de bezetting van dit Parlement tijdens de stemmingen en dus ook voor de uitslag.
Als onze collega's uit de toetredende landen eenmaal hier zijn, zal dit probleem alleen maar erger worden, aangezien de verbindingen met Straatsburg voor hen nog slechter zijn. Dit probleem zal duidelijk niet zomaar verdwijnen. Mijn Franse collega's die op het punt staan om hun uiterst smakelijke lunch te gebruiken, moeten niet vergeten dat dit Parlement zijn legitimiteit alleen kan afdwingen als het zelf kan bepalen waar het vergadert.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Aangezien ik mij geheel en al kan vinden in het standpunt van de rapporteur heb ik mijn uitdrukkelijke steun verleend voor de bevordering van de toepassing van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken en het toezicht op de toepassing ervan voor tests op chemische stoffen via de onderlinge aanpassing van de bestaande wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, waarvoor in het onderhavige voorstel voor een richtlijn wordt gepleit. Zoals ook in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie wordt onderstreept, is het belangrijk dat de verschillende lidstaten op dit gebied gemeenschappelijke methoden en inspectie- en controlemechanismen ontwikkelen teneinde de communicatie tussen de exploitanten te bevorderen en de onderlinge samenwerking en de technische en wetenschappelijke ontwikkelingsperspectieven te verbeteren.
Ik ga volkomen akkoord met het voorstel tot codificatie en vereenvoudiging van de van toepassing zijnde regelgeving.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Ik heb voor het voorstel van de rapporteur gestemd en derhalve ook voor de beslissing van het Europees Parlement en de Raad om de uitvoeringsperiode van de in 2000 aangenomen maatregelen met vier jaar te verlengen. De desbetreffende acties, zowel het LUCAS-project (Land Use/Cover Area frame statistical Survey) als het MARS-STAT-project (Monitoring Agriculture with Remote Sensing), hebben immers bijgedragen tot een beter begrip van de verschillende communautaire gebieden en gewassen. Zij hebben geleid tot een verbetering van de maatregelen voor het gebruik en de verbouwing van de grond. Tevens hebben zij inzicht verschaft in de gevolgen van de klimatologische verschijnselen voor de oogst en hebben zij ons in de gelegenheid gesteld het verwachte rendement van de voornaamste landbouwgewassen te berekenen. In het licht van de gunstige resultaten die de Europese Commissie heeft voorgelegd, is het dan ook van wezenlijk belang dat de toepassingsperiode van de voornoemde acties wordt verlengd.

Claeys, Philip (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de vertegenwoordigers van het Vlaams Blok en ook het Front Nationaal keuren dit verslag goed zonder noodzakelijkerwijze de bewoordingen van de heer Camre goed te keuren. Het Europees Parlement dient resoluut het voortouw te nemen in de verdediging van het recht op vrije meningsuiting. In een democratie moet iedereen de vrijheid krijgen, de mogelijkheid hebben zijn mening te uiten over elk mogelijk onderwerp, ook al wordt die mening door sommigen als storend ervaren.
Het recht op vrije meningsuiting geldt a priori voor verkozenen van het volk. Dezen hebben niet alleen het recht maar ook de plicht om problemen en verzuchtingen van hun kiezers op de politieke agenda te plaatsen. De parlementaire immuniteit moet overigens zo ruim mogelijk geïnterpreteerd worden, aangezien parlementsleden niet enkel in een Assemblee zelf actief zijn, maar ook in de politieke arena in brede zin, zoals meetings, debatten en elke mogelijke politieke en electorale communicatie.
Het is ook een bedenkelijke evolutie dat elke kritiek op de Islam op juridische en andere acties stuit. Aangezien de meeste Islamitische staten geen democratieën zijn, is het juist van groot belang dat elk mogelijk totalitair, onverdraagzaam en archaïsch aspect van deze godsdienst in Europa bespreekbaar blijft.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Wij zijn absoluut gekant tegen hetgeen de heer Camre naar voren heeft gebracht in zijn verklaringen, die aanleiding waren tot het verzoek tot opheffing van zijn immuniteit. Wij veroordelen deze verklaringen en zullen vastberaden de daarin tot uiting gebrachte racistische en fascistische overtuigingen bestrijden. De verklaringen van deze afgevaardigde zijn een belediging en een vernedering van een grote religieuze groep en zijn derhalve onaanvaardbaar en laakbaar. Deze verklaringen zijn evenwel afgelegd in het kader van de uitoefening van zijn plichten en politieke activiteiten.
Het einde zou zoek zijn, indien wij telkens wanneer iemand een andere mening dan de onze verkondigt, zijn immuniteit zouden opheffen. De immuniteit is er juist voor bedoeld de onbelemmerde meningsuiting en het vrije verkeer van ideeën te verzekeren. Welk bestaansrecht hebben de parlementen en de parlementsleden als hun de vrijheid van meningsuiting in de praktijk wordt afgenomen? Het oordeel over de inhoud en de kwaliteit van de ideeën die een volksvertegenwoordiger naar voren brengt, is enkel en alleen aan degenen die hem kiezen.
De Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland veroordelen de meningen van de heer Camre, maar verdedigen zonder meer de vrijheid van meningsuiting, het recht van eenieder om vrij zijn ideeën tot uiting te brengen, ook indien wij het helemaal niet eens zijn met die ideeën. Laten wij niet vergeten wat Voltaire zei: 'Ik ben het oneens met hetgeen je zegt maar ik zal je recht om je mening vrij tot uiting te brengen tot het uiterste verdedigen, zelfs indien mijn leven daardoor in gevaar wordt gebracht?.
Daarom hebben wij tegen de opheffing van de immuniteit van de heer Camre gestemd.

Bonde (EDD)
Ik stem gewoonlijk tegen de opheffing van immuniteit van leden van het Parlement voor politieke uitspraken, maar ik heb geen mandaat om het Europees Parlement een Deense wet te laten blokkeren.

Frahm (GUE/NGL)
Ik stem tegen de aanbeveling van de Commissie juridische zaken en interne markt van het Europees Parlement inzake de opheffing van de immuniteit van Mogens Camre.
Iedereen heeft het recht voor of tegen de racismeparagraaf en de vrije meningsuiting te zijn, maar elke andere burger in Denemarken zou voor de rechtbank gedaagd worden. Zelfs de immuniteit van leden van het Deense parlement zou worden opgeheven, opdat ook zij strafrechtelijk vervolgd kunnen worden.
De EU sluit overeenkomsten met de bedoeling de uitlevering van gewone burgers aan andere landen dan hun eigen land mogelijk te maken, alleen al op basis van vermoedens. Wij zullen zelfs onze burgers aan de VS uitleveren, waar ze vervolgd kunnen worden, mogelijk met de doodstraf als gevolg.
In deze situatie vind ik het ongehoord dat een Deens parlementslid zich achter een meerderheid in de Commissie juridische zaken en interne markt van het Europees Parlement kan verstoppen voor een relatief onschuldige aangelegenheid. Mogens Camre riskeert zijn leven noch zijn vrijheid in een aangelegenheid over racistische uitspraken. Hij riskeert ten hoogste dat de rechtbank zal bevestigen wat de gewone mensen denken, namelijk dat zijn uitspraken elk fatsoen te boven gaan wat betreft het verspreiden van valse waarheden en haat jegens mensen van andere godsdiensten dan die van de heer Camre zelf.

Krarup (GUE/NGL)
Ik stem voor de opheffing van de immuniteit van de heer Camre, zodat hij in Denemarken strafrechtelijk vervolgd kan worden. Het is een gezond democratisch principe dat elke overtreding van de Deense wet door een Deense rechtbank wordt behandeld. Men kan heel wat bezwaren opperen tegen paragraaf 266 b van de Deense strafwet, de zogenaamde racismeparagraaf, maar zolang deze paragraaf deel uitmaakt van het Deense strafrecht, moeten gevallen die met deze paragraaf te maken hebben voor de Deense gerechtelijke organen beslecht worden. De groeiende macht van de EU over het Deense rechtssysteem, waarbij een EU-instelling de Deense rechtbanken kan verhinderen hun grondwettelijke taak uit te oefenen, voorspelt niet veel goeds. Net zoals de heren Chirac en Berlusconi verstopt de heer Camre zich achter een anachronistische immuniteit en draagt hij zodoende bij tot de ondermijning van de rechtsstaat die dezer dagen door zijn partijvoorzitter wordt aangevallen.

Ribeiro e Castro (UEN)
 - (PT) Onverminderd het voorbehoud van de Europese Commissie ten aanzien van de voorgestelde verlenging van de overgangsperiode voor alle voertuigen, dat ik onderschrijf omdat het mijns inziens om een buitensporige maatregel gaat, kan ik niet anders dan mijn voldoening uitspreken over de unanimiteit waarmee de Raad het gemeenschappelijk standpunt terzake heeft aangenomen. Veiligheid op de weg moet als een absolute prioriteit worden beschouwd - in mijn land is dat een dringend probleem - en is ongetwijfeld gebaat bij de verbeteringen die in het Commissievoorstel worden gesuggereerd. De bevordering van het indirect zicht van bestuurders van personenwagens, bussen en vrachtwagens door invoering van nieuwe technologieën die de resolutie van achteruitkijkspiegels verhogen, moet hoe dan ook worden gesteund en aangemoedigd.

De Voorzitter.
De stemming is gesloten.
(De vergadering wordt om 13.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter. -
De notulen van gisteren zijn rondgedeeld.
Zijn er opmerkingen?

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb de vergadering van gisteren bijgewoond, maar ik ben vergeten de presentielijst te ondertekenen. Ik zou u dan ook willen verzoeken deze nalatigheid van mijnentwege recht te zetten.

De Voorzitter. -
Maakt u zich geen zorgen, geachte collega, het zal worden gecorrigeerd.
(De notulen worden goedgekeurd)

De Voorzitter. -
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de aanbeveling (A5-0202/2003) voor de tweede lezing, namens de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (5204/3/2003 - C5-0133/2003 - 2001/0173(COD)) (rapporteur: mevrouw Scheele)
de aanbeveling (A5-0204/2003) voor de tweede lezing, namens de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen en de traceerbaarheid van met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen en diervoeders en tot wijziging van Richtlijn 2001/18/EG (15798/1/2002 - C5-0131/2003 - 2001/0180(COD)) (rapporteur: de heer Trakatellis).

Scheele (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, het doel van de onderhavige ontwerpverordening is om op het gebied van de genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders een zo hoog mogelijke bescherming van het leven en de gezondheid van mensen, van de gezondheid en het welzijn van dieren en van de milieu- en consumentenbelangen te waarborgen. Dat hoge beschermingsniveau met betrekking tot de gezondheid van mensen en de milieubelangen is gebaseerd op een zeer ambitieuze vergunningsprocedure. Dat moet meteen in het begin even gezegd worden, omdat veel collega's de gezondheidsoverwegingen voortdurend verwarren met de drempelwaarden voor onvoorziene en technisch niet te voorkomen verontreinigingen die straks nog besproken zullen worden.
Wat de vergunningen betreft: Het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders wordt pas goedgekeurd na een onafhankelijke en strenge beoordeling van de mogelijke risico's voor de gezondheid van mensen en dieren en voor het milieu. De beoordeling zal in de toekomst door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid worden uitgevoerd terwijl de verantwoordelijkheid voor de vergunningen bij de Commissie berust. Het Europees Parlement heeft in de eerste lezing op meer decentralisatie aangedrongen. Wij hebben deze slechts gedeeltelijk kunnen verwezenlijken. In een punt dat voor ons van belang is en dat ook door de Raad is overgenomen, is vastgelegd dat de milieueffectrapportages met betrekking tot zaad door de autoriteiten van de lidstaten worden uitgevoerd.
Dan de etikettering: Ik ben erg tevreden dat het consumentvriendelijke systeem voor de etikettering van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders het gehaald heeft. U weet dat wij vorig jaar rond deze tijd een zeer controversiële en ook zeer emotionele discussie in dit Parlement hebben gevoerd. Ik ben er als rapporteur uiteraard zeer trots op dat ik er ondanks het verzet van de grootste Fractie in dit Parlement - de EVP-Fractie - toch in geslaagd ben om die consumentvriendelijke regeling erdoor te krijgen.
Wij hebben verleden jaar rond deze tijd ook een discussie gevoerd over de mogelijkheid om GGO-vrij te etiketteren. Ik was en ben daar nog steeds mordicus op tegen. Die vraag hoeft echter in de tweede lezing niet meer aan de orde te komen, omdat daar in de eerste lezing al een antwoord op is gegeven. Ik wil er alleen nog een keer op wijzen dat uit veel onderzoeken en enquêtes blijkt dat het grootste deel van de consumenten in Europa wil weten welke levensmiddelen genetische gemodificeerde ingrediënten bevatten.
Iets wat door de andere fel bediscussieerde punten steeds weer op de achtergrond is geraakt, is de grote verbetering die via deze verordening tot stand wordt gebracht, namelijk het feit dat er nu voor het eerst ook een vergunningsplicht voor diervoeders geldt. Dat is met name van belang als bedacht wordt dat het merendeel van de genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) die in de Europese Unie worden ingevoerd, als diervoeders gebruikt worden.
Een van de meest omstreden thema's in deze discussie heeft zich rond de drempelwaarden afgespeeld. Ook wat dat betreft, wil ik eerst iets rechtzetten. Ik weet dat het niets zal veranderen, omdat de betreffende collega's niet van plan zijn om zich op andere gedachten te laten brengen, maar ik wil dit toch even kwijt. Die drempelwaarde van 0,9% heeft geen betrekking op een bewust gebruik van genetisch gemodificeerde organismen in de trant van 'dat er pas vanaf 0,9% geëtiketteerd wordt', maar het gaat om een noodzakelijke drempelwaarde voor onvoorziene en technisch niet te voorkomen verontreinigingen. Het Europees Parlement heeft in de eerste lezing voor 0,5% gekozen en de Raad heeft daar nu 0,9% van gemaakt.
In de tweede lezing lag het zwaartepunt voor mij op de coëxistentiekwestie. Die draait uiteraard om de vraag hoe wij in Europa in de toekomst de verschillende vormen van landbouw kunnen behouden. Daarnaast hangt de coëxistentie ook nauw samen met de keuzevrijheid van de consumenten. Mijn voorkeur gaat uit naar een Europese wetgeving en dat lijkt me niet meer dan logisch. Indien de vergunningen voor genetisch gemodificeerde organismen op centraal niveau worden verstrekt, dient er ook sprake te zijn van een centrale wet- en regelgeving voor de coëxistentie. Voor die opvatting was echter geen meerderheid te vinden. Ik ben echter ook zeer tevreden over het voorliggende compromis dat niet alleen op de steun van bijna alle fracties in dit Parlement kan rekenen, maar ook de instemming heeft van andere Europese instellingen. De lidstaten krijgen door dit compromis de mogelijkheid om adequate maatregelen te treffen om in de toekomst de coëxistentie, en op die manier ook de keuzevrijheid van de consumenten, te waarborgen. Als Europees afgevaardigde had ik natuurlijk het liefst gezien dat de lidstaten hiertoe verplicht zouden worden, maar het bleek helaas niet mogelijk om daar in de beschikbare tijd overeenstemming over te bereiken.
Ik ben echter van mening dat de lidstaten door dit compromis in deze belangrijke kwestie niet langer achterover kunnen leunen en met de vinger richting Brussel kunnen wijzen, maar dat zij nu hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen om de keuzevrijheid van de consumenten op dit gebied te waarborgen.
Tot slot wil ik nog graag even mijn collega's uit de andere fracties bedanken voor de goede samenwerking.

Trakatellis (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, de onderhavige verordeningen zijn twee nieuwe onderdelen van de wetgeving van de Unie inzake genetisch gemodificeerde organismen. Het gaat bij deze wetgeving niet alleen om de beperkingen in het gebruik van GGO's, maar ook om de doelbewuste introductie in het milieu, om nieuwe levensmiddelen en nieuwe levensmiddeleningrediënten, om verplichte vermelding van bepaalde gegevens bij de etikettering van sojazaad en genetisch gemodificeerde maïs. Deze regelingen geven ons een flink arsenaal aan wetsinstrumenten en behelzen voorschriften voor het vrije verkeer en de afzet van levensmiddelen en diervoeders die bestaan uit of geproduceerd zijn met genetisch gemodificeerde organismen of deze bevatten. Ook wordt de noodzakelijke informatie verschaft aan de consumenten, opdat zij weten wat zij kopen. Als bijvoorbeeld een levensmiddel bestaat uit, of geproduceerd is met genetisch gemodificeerde organismen of deze bevat, zal dit op de verpakking moeten worden vermeld.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad is een versterking van de ontwerpverordening waarvoor ik rapporteur ben. Het gaat hierbij om traceerbaarheid en etikettering van genetische gemodificeerde organismen of producten, traceerbaarheid van levensmiddelen en diervoeders, de wijziging van richtlijn 2001/18 van het Europees Parlement en het voorstel van de Commissie, en van met name de voorschriften inzake de efficiënte toepassing van de verordening.
Op deze manier probeert de Raad, uitgaande van met name de traceerbaarheid, een soepele werking van de markt en een hoog niveau van bescherming van de consumenten te verzekeren in de gevallen waarin de analysemethoden ter onderscheiding van conventionele producten en met GGO's vervaardigde producten niet toegepast kunnen worden. Daarbij gaat het om de volgende maatregelen: de invoering van stelsels voor erkenning van de identiteit van genetisch gemodificeerde organismen via de vaststelling van een lijst met eenduidige identificatienummers, de verplichting voor ondernemingen om inlichtingen te verschaffen over de identiteit van het product, en de verplichting voor ondernemingen om de overige inlichtingen tenminste vijf jaar lang te bewaren. Ik ben derhalve van mening dat een snelle aanneming van deze verordening zonder bemiddeling met de Raad datgene is wat wij wensen.
Als de Raad en de Commissie instemmen met een aantal amendementen waarmee mijns inziens de voorschriften inzake traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde producten enigszins worden aangescherpt, kunnen wij voorschriften uitvaardigen op Europees vlak.
Wat het vraagstuk van gemengde teelten betreft, wilde ik vermelden dat wij het hier hebben over levensmiddelen en diervoeders. Daarom vragen wij de Commissie richtsnoeren uit te werken voor de coëxistentie van genetische gemodificeerde organismen en conventionele teelten.
Tot slot ben ik van mening dat - zoals in het amendement wordt voorgesteld - het nuttig is een register in te stellen voor de publicatie van de technische richtsnoeren voor bemonstering en beproeving. Enerzijds zal daarmee de transparantie worden verbeterd en anderzijds een gecoördineerde aanpak en een efficiënte toepassing van de verordening worden bevorderd.
We moeten de onderhavige verordening en de verordening inzake de genetische gemodificeerde levensmiddelen en veevoeders snel aannemen, zodat de consumenten goed worden ingelicht over levensmiddelen en veevoeders met genetisch gemodificeerde organismen en aan de hand van deze informatie een keuze kunnen maken. Dit leidt de facto ook tot de beëindiging van het moratorium op de toelating van nieuwe GGO's en wordt een handelsoorlog met de VS, Canada, Argentinië, Egypte en andere landen voorkomen.
In ben van mening dat Europa een achterstand heeft opgelopen op het gebied van deze nieuwe technologieën en de biotechnologie. Dit staat ook in de conclusies van de Raad en in het draaiboek. Deze ontwikkeling zal, met de twee verslagen die morgen in stemming worden gebracht, zeer belangrijk blijken te zijn voor Europa. Wij lopen namelijk ver achter bij onze concurrenten op het gebied van deze hoopgevende technologie van de 21ste eeuw, met alle economische, sociale en ecologische gevolgen van dien. Ik stel derhalve voor deze amendementen aan te nemen. In feite wordt daarmee niet getornd aan de inhoud van de wetgevingstekst en bemiddeling voorkomen. Deze twee verordeningen zullen dan ook snel van kracht kunnen worden.
Het feit dat wij de snelle ontwikkelingen op het gebied van de biotechnologie niet konden bijbenen was volgens mij de oorzaak van de bezwaren. Het is nu hoog tijd dat de Europese Unie deze technologie op positieve wijze benadert. Dat is het doel van deze twee verordeningen: wij willen de kans geven aan de consumenten om zich te informeren en aan de Europese Unie om eindelijk deze technologie tot ontwikkeling te brengen en het hoofd te bieden aan haar concurrenten.
Ik geloof dat wij deze tekst moeten aannemen, want deze komt dicht in de buurt van de standpunten van de Raad.

Byrne
. (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben erg blij dat we nu zijn aangeland in de laatste stadia van de onderhandelingen over het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders, dat ik hier bijna twee jaar geleden heb gepresenteerd. De besprekingen zijn intensief en complex geweest en hebben dikwijls zeer sterke emotionele reacties uitgelokt en uiteenlopende standpunten voortgebracht. Nu is het van belang dat we de besprekingen afronden. Ik wil uw aandacht vestigen op de drie belangrijkste elementen van het voorstel.
Ten eerste zal het borg staan voor een zeer goede bescherming van de volksgezondheid en de gezondheid van dieren op basis van een gestroomlijnde, efficiënte en transparantere autorisatieprocedure. Diervoeders die zijn vervaardigd uit GGO's zullen in de toekomst onderworpen zijn aan de autorisatieprocedure. De vereenvoudigde procedure gebaseerd op wezenlijke equivalentie zal worden afgeschaft en de autorisaties zullen worden ingekort tot een periode van 10 jaar. Het publiek zal de gelegenheid krijgen commentaar te leveren alvorens er besluiten worden genomen en er producten worden geautoriseerd.
Ten tweede voorziet het voorstel in een van de meest dringende eisen van de consument: een aanduiding die hem vertelt of levensmiddel- en diervoederingrediënten zijn vervaardigd uit GGO's of niet. Op die manier is de consument vrij om te kiezen tussen GG-producten en niet-GG-producten. Voeders die zijn vervaardigd uit GGO's zullen moeten worden geëtiketteerd zodat boeren en andere ondernemers die diervoeders gebruiken ook zelf kunnen kiezen.
Ten derde wordt met het voorstel de rechtszekerheid van ondernemers en handelaren verbeterd, wat noodzakelijk is voor de uitvoering van hun dagelijkse werkzaamheden.
Het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad in maart heeft aangenomen is evenwichtig en rationeel. Hiermee wordt een grote stap vooruit gezet door het versterken van het publieke vertrouwen in de toepassing van biotechnologie op levensmiddelen.
Ik ben blij dat er een compromispakket is ingediend waarmee de definitieve aanneming van het voorstel kan worden bespoedigd. Ik wil de rapporteur en de schaduwrapporteurs bedanken voor het vele werk dat zij aan dit compromispakket hebben besteed en voor hun bereidheid om een gebalanceerd resultaat alsmede een tijdige oplossing van de betreffende onafgedane kwesties na te streven.
Het compromispakket bevat bepalingen over de kwestie van coëxistentie van verschillende vormen van landbouw. De Commissie beaamt dat dit een belangrijk onderwerp is, waarvoor passende oplossingen moeten worden bedacht.
De Commissie had het onderwerp coëxistentie liever afzonderlijk behandeld in verband met de huidige werkzaamheden van commissaris Fischler. De Commissie is echter bereid om het compromispakket te steunen en om, zoals beschreven in het pakket, richtsnoeren te ontwikkelen voor passende maatregelen op nationaal niveau. Deze richtsnoeren zouden volgens schema deze maand door de Commissie moeten worden aangenomen.
Laat mij ter afsluiting het standpunt van de Commissie over de ingediende amendementen mededelen. De Commissie kan het compromispakket, bestaande uit de amendementen 1, 7, 8, 9, en 44 tot en met 48 aanvaarden, op voorwaarde dat alle andere amendementen komen te vervallen.

Wallström
. (EN) Mevrouw de Voorzitter, we weten allen dat de kwestie van GGO's zowel een politieke als een technische kant heeft. Als beleidsmakers en wetgevers is het onze verantwoordelijkheid om de Europese burger een hoog niveau van veiligheid te bieden en om hem of haar de mogelijkheid te geven zelf te kiezen.
De Europese Unie heeft een systeem ontworpen waarmee het besluit om het gebruik en in de markt brengen van bepaalde GG-producten wel of niet te autoriseren, kan worden gebaseerd op het beste wetenschappelijke en technische advies dat beschikbaar is. Als die basis eenmaal is gelegd, is het zaak dat de consument op de juiste wijze wordt geïnformeerd, zodat men zelf kan kiezen of men GG-producten aanschaft of niet.
De twee voorstellen die nu bij tweede lezing worden behandeld vormen belangrijke schakels in een systeem dat is gericht op een verantwoorde benadering van GG-producten. De voorstellen zijn uitvoerig besproken binnen alle fracties en diverse commissies.
In verband met het voorstel waarvoor ik verantwoordelijk ben, zou ik de rapporteur, de heer Trakatellis, en het voorzitterschap willen bedanken voor hun inspanningen om het voorstel inzake etikettering en traceerbaarheid zijn definitieve vorm te geven. Ik hoop dat het Parlement en de Raad het eens zullen worden over de amendementen die later in de plenaire vergadering zullen worden aangenomen, zodat we nog in deze vergaderperiode overeenstemming kunnen bereiken over levensmiddelen, diervoeders, traceerbaarheid en etikettering.
Dit voorstel vormt een belangrijke aanvulling op het bestaande wetgevingskader. U zult allen op de hoogte zijn van de moeizame onderhandelingen die uiteindelijk hebben geleid tot de aanneming van het gemeenschappelijk standpunt. De kloof tussen de verschillende standpunten is echter smaller geworden, aangezien veel van de amendementen die bij eerste lezing waren aangenomen, in het gemeenschappelijk standpunt zijn verwerkt.
Zoals te verwachten viel, is de kwestie rond coëxistentie bij de tweede lezing van alle twee de voorstellen als belangrijkste onderwerp naar voren gekomen. Het nieuwe artikel dat volgens het politiek akkoord over het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders in de richtlijn zal worden opgenomen, zal de rechtsgrond vormen waarop toekomstige werkzaamheden kunnen worden gebaseerd. In combinatie met het komende initiatief van de Commissie inzake richtsnoeren voor coëxistentie zullen de lidstaten zo de mogelijkheid krijgen om gepaste maatregelen ten aanzien van coëxistentie uit te voeren.
In verband met de belangrijkste onderwerpen kan de Commissie de amendementen ondersteunen die het gemeenschappelijk standpunt verhelderen. Dit geldt voor de amendementen 1, 3, 4, 18, 24, 26 en 27, alsmede voor het tweede gedeelte van amendement 17 en de eerste gedeelten van de amendementen 8 en 13.
Met de amendementen 22, 23, 25 en 28 wordt getracht teksten over coëxistentie in het voorstel op te nemen, die echter identiek zijn aan de bepalingen die in richtlijn 2001/18/EG en de verordening inzake GG-levensmiddelen en -diervoeders zouden zijn vastgelegd. De Commissie ziet dit als duplicering maar we kunnen het evenwel aanvaarden.
De overige amendementen, waarvan het grootste gedeelte bij de eerste lezing ook al was ingediend, kunnen niet worden aanvaard. De amendementen 2, 9, 10, 14 en 15 hebben betrekking op eventuele vrijstellingen via drempels. Maar met de aanvaarding van deze amendementen zou het politiek akkoord over het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders worden ondermijnd. Zoals ik al eerder zei moet de consistentie en samenhang tussen de twee voorstellen worden gewaarborgd.
Bovendien zouden volgens het eerste gedeelte van amendement 15 de nationale voorwaarden voor traceerbaarheid zoals vastgelegd in richtlijn 2001/18/EG opnieuw van kracht worden. De aanvaarding van dit amendement zou alleen maar leiden tot rechtsonzekerheid, aangezien het voorstel dat hier op tafel ligt communautaire regels biedt voor zowel traceerbaarheid als etikettering.
Amendement 7 verwijst naar de 'kan bevatten'-clausule voor levensmiddelen en diervoeders in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Dit was tevens de inzet van een zeer moeizaam debat en als we dit debat opnieuw zouden openen, zou dat zeer ernstige gevolgen hebben voor de uitvoerbaarheid van ons systeem en voor het komende WTO-panel.
Amendement 6, dat betrekking heeft op de definitie van 'in de handel brengen', gaf ook aanleiding tot aanzienlijke discussies in de Raad, na de aanneming van hetzelfde amendement bij de eerste lezing. De formulering van dit amendement werd opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt in de vorm van een verwijzing naar de complete definitie van 'in de handel brengen' die in richtlijn 2001/18/EG is vastgelegd. De Commissie kan niet aanvaarden dat er nog meer aan de definitie wordt gesleuteld, te meer omdat de definitie in het amendement in tegenspraak is met definities die reeds in andere communautaire wetgeving zijn vastgelegd.
De amendementen 5 en 29 hebben betrekking op het voorzorgsbeginsel. Ik wil erop wijzen dat de Raad deze amendementen reeds in het door de Commissie gesteunde gemeenschappelijk standpunt heeft behandeld. Het voorzorgsbeginsel houdt verband met risicobeoordeling, hetgeen de reden is dat het in richtlijn 2001/18/EG en het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders voorkomt. Traceerbaarheid is een praktische maatregel, die echter niet gebaseerd is op risicobeoordeling. Nog verder gaan dan de huidige formulering van de tekst zou niet gepast zijn en daarom kan de Commissie deze amendementen niet aanvaarden.
De amendementen 11 en 12 hebben betrekking op de eisen voor de traceerbaarheid en etikettering van verwerkte producten. De aanvaarding hiervan zou opnieuw een schending vormen van het akkoord dat is bereikt over het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders, waarin dergelijke producten reeds zijn gedekt.
De tweede gedeelten van de amendementen 8 en 13 zijn bedoeld om de periode waarin gegevens voor de tracering van producten beschikbaar moeten blijven, te verlengen van vijf tot tien jaar. Zelfs als het mogelijk zou zijn producten na tien jaar nog te traceren, zouden deze gegevens geen enkel praktisch nut dienen.
Amendement 20 gaat onder meer over de rapportageverplichtingen van de Commissie, welke weer worden gedupliceerd in amendement 3. De rapportageverplichtingen zijn reeds vervat in artikel 12 van het gemeenschappelijk standpunt en verdere vereisten zijn overbodig.
Op het vlak van coëxistentie wordt met amendement 16, op soortgelijke wijze als een zeker amendement op het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders, getracht om een tekst op te nemen die als het nieuwe artikel 26bis aan richtlijn 2001/18/EC zou worden toegevoegd. De tekst van amendement 16 is echter niet in overeenstemming met het politiek akkoord voor het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders en kan daarom niet worden aanvaard.
Amendement 21, tot slot, heeft betrekking op de datum met ingang waarvan de verordening van toepassing zal zijn. Er dient te worden vermeld dat de toepasselijkheid van de verordening al werd vermeld in de verklaring van de Raad en de Commissie die naar aanleiding van het gemeenschappelijk standpunt werd afgelegd. De Commissie wil in dit verband mededelen dat een aantal lidstaten al een EU-standaard voor de toekenning van unieke codes aan GGO's hebben goedgekeurd dat is gebaseerd op de OESO-standaard. Uiteraard zal de Commissie ervoor zorgen dat dit systeem zal voldoen aan de eisen die voor nieuwe autorisaties gelden uit hoofde van richtlijn 2001/18/EG.
Ter afsluiting wil ik zeggen dat het hele debat over de manier waarop de Europese Unie moet omgaan met GGO's zeer intensief is geweest. We hebben met enige moeite een systeem opgezet dat onze burgers veiligheid en keuzevrijheid zal bieden. Ik hoop dat de stemming ons morgen een uitvoerbaar compromis zal bezorgen en ik dank u allen voor de discussies die we hebben gehad en voor het feit dat we tot een goede oplossing zijn gekomen.

Sommer (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, een snelle inwerkingtreding van de onderhavige verordeningsvoorstellen is een voorwaarde om het de facto bestaande moratorium met betrekking tot de groene gentechniek dat al sinds enkele jaren van kracht is, eindelijk een keer op te heffen. Het huidige teelt- en invoerverbod voor GGO's heeft ertoe geleid dat Europese wetenschappers, consumenten en landbouwers al jarenlang afgesloten zijn van de positieve ontwikkelingen op het gebied van de groene gentechniek. Daarnaast lopen wij het risico dat landen die genetisch gemodificeerde producten naar de EU willen uitvoeren, maar dat vanwege het moratorium niet mogen, een klacht bij de Wereldhandelsorganisatie indienen. De Verenigde Staten hebben dat inmiddels al gedaan.
Al degenen die vaak uit puur ideologische overwegingen het gebruik van GGO's bij ons willen verbieden, vergeten dat genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders overal ter wereld al lang realiteit zijn. Met name op het gebied van de eiwit-voedermiddelen zijn wij afhankelijk van de invoer uit derde landen waar de teelt van genetisch gemodificeerde planten gemeengoed is geworden. In 2001 heeft de EU meer dan zestien miljoen ton soja uit de Verenigde Staten en Zuid-Amerika ingevoerd. In de VS bedraagt het aandeel van genetisch gemodificeerde soja rond de 68% van de totale sojateelt en in Argentinië ligt dat percentage zelfs rond de 100%.
Dit is de realiteit voor de twijfelende consumenten en landbouwers in Europa en voor de onderzoekssector die nu niet een planning voor de toekomst kan maken. Onze consumenten en landbouwers staan wantrouwig ten opzichte van de groene gentechniek, omdat zij niet weten waar het eigenlijk om gaat. Dat is het gevolg van een gebrekkige voorlichting die - in ieder geval bij ons in Duitsland - bewust zo plaatsvindt.
Er is geen sprake van vriendjespolitiek. Met de onderhavige ontwerpverordeningen moeten wij de keuzevrijheid van de consumenten garanderen en juist mijn fractie, mevrouw Scheele, is voorstander van de bescherming van de menselijke gezondheid en dus ook van een betere consumentenbescherming. Bij deze wetgeving moet echter ook rekening worden gehouden met de landbouw, het milieu, de kleine en middelgrote zaadtelers, de industrie, de levensmiddelendetailhandel en nog vele andere branches. Daarnaast hebben wij een vergunningsplicht nodig zodat de invoer uit derde landen eindelijk nauwkeurig beoordeeld kan worden. Daarvoor zijn verstandige en realistische drempelwaarden onontbeerlijk - het gaat sowieso om politieke drempelwaarden - die gebaseerd zijn op wat technisch haalbaar en praktisch uitvoerbaar is. Het is ook met name voor onze fractie een groot succes dat alle andere fracties het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met betrekking tot de drempelwaarden nu steunen: 0,9% voor goedgekeurde GGO's en 0,5% voor GGO's die voor een vergunning in aanmerking komen en die zich vanwege het moratorium in een overbruggingsperiode bevinden.
Hetzelfde geldt ook voor het feit dat er in deze verordening geen regeling voor zaad is opgenomen. Voor zaad moet namelijk een aparte regeling worden getroffen. Het mag niet zo zijn dat de kwestie van de coëxistentie, dat wil zeggen het naast elkaar bestaan van de genetisch gemodificeerde en conventionele plantenteelt, als vehikel wordt gebruikt voor een algehele blokkade van de groene gentechniek. Alleen op die voorwaarde heeft mijn fractie met het compromis ingestemd. De Commissie is thans verplicht ervoor te zorgen dat het de facto bestaande moratorium niet door een aantal lidstaten op kunstmatige wijze wordt verlengd.
Lund (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, naar mijn mening verdient mevrouw Scheele onze dank voor de enorme inspanningen die zij heeft geleverd met het oog op de totstandbrenging van een pakket waarover een compromis bereikt kan worden. Voor zover ik weet, was dit een hele kluif met een Raad en een groot aantal parlementsleden die niet geïnteresseerd zijn in wat ik de ideale wetgeving zou noemen.
Er kleven nog steeds drie problemen aan het resultaat, waardoor het naar mijn mening niet bepaald een ideaal resultaat kan worden genoemd. Ten eerste is de drempelwaarde voor etikettering bij onvoorziene verontreiniging door GGO's nog steeds te hoog, ten tweede zullen wij onvoorziene verontreiniging door niet-toegelaten GGO's zonder etikettering tijdelijk moeten aanvaarden. Het derde punt waarop ik de aandacht wil vestigen, omdat daar nog steeds een tekortkoming in zit, is dat de regels voor de coëxistentie van GGO's en andere gewassen niet de beste regels zijn. Er zal beslist een lange reeks gevallen van GGO-verontreiniging ontstaan met slepende schadevergoedingsprocessen tot gevolg. Als wij niet goed opletten, bestaat het gevaar dat de basis van de ecologische productie en de algehele landbouwproductie in heel Europa vernietigd wordt. Ondanks deze tekortkomingen hebben wij geen keuze en daarom steun ik het resultaat dat nu voorligt alsook het verslag van mevrouw Scheele. Het alternatief zou nog veel beangstigender zijn, namelijk dat er helemaal geen regels zijn.
Naar mijn mening krijgen wij goede regels voor de traceerbaarheid. Ik hoop dan ook dat het Parlement zal besluiten dat informatie over transacties met deze producten tien jaar bewaard moeten blijven. Naar mijn mening is het ook belangrijk dat de nationale gegevens over toezicht en controle in een centraal register bewaard blijven, zodat de beste gegevens steeds ter beschikking zijn. Alleen de tijd en de eerste gevallen waar het verkeerd gaat, zullen uitwijzen of de traceerbaarheidsregels veilig genoeg zijn.
Ik vind het heel erg belangrijk dat het de facto-moratorium pas wordt opgeheven als het systeem voor de ontwikkeling en toekenning van duidelijke identificaties voor GGO's volledig op poten staat, met andere woorden dat er regels zijn en dat er vanaf de eerste dag volledige traceerbaarheid is. Ik dank mevrouw Wallström voor de toezeggingen die zij hieromtrent heeft gedaan.
Ik hoop dat bewuste en kritische Europese consumenten - en dat lijkt een meerderheid in Europa te zijn - de vereiste regels betreffende coëxistentie van hun regeringen zullen eisen, met andere woorden dat er op nationaal vlak correcte regels inzake coëxistentie komen. Voorts hoop ik dat deze grote groep van kritische consumenten een natuurlijke rem zal vormen op de vraag naar deze gemanipuleerde levensmiddelen. De consumenten hebben er natuurlijk niet om gevraagd, maar de chemische concerns en bepaalde Europese regeringen willen het ons absoluut in de maag splitsen.
Davies (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, deze kwestie zorgt voor verdeeldheid tussen onze lidstaten en voor verdeeldheid onder alle mensen op de wereld, en zij wordt soms gekenmerkt door een bijna religieuze intensiteit. Ik moet bekennen dat ik geen absolute zekerheden ken. Ik sta eerder sceptisch tegenover genetisch gemodificeerde gewassen dan dat ik ertegen ben. Ik erken dat de technologie voordelen zou kunnen bieden zoals beperking van het gebruik van pesticiden en onkruidverdelgers, dat er - vooralsnog - geen bewijzen zijn van risico's voor de gezondheid, en dat bepaalde genetisch gemodificeerde gewassen ook onder omstandigheden zouden kunnen worden verbouwd waarin conventionele gewassen niet zouden gedijen.
Ik zie echter geen gegarandeerde voordelen in de teelt van genetisch gemanipuleerde producten in Europa. Ik vermoed dat een verandering van het Amerikaanse en het Europese handelsbeleid veel grotere voordelen op zou leveren voor ontwikkelingslanden, en ik ben bang dat we wel eens vergissingen kunnen maken die onvoorziene gevolgen zullen hebben voor ons milieu.
We hebben een gemeenschappelijk beleidskader nodig als we innerlijke verdeeldheid binnen de EU en een handelsoorlog met de VS, compleet met inmenging van de WTO, willen vermijden.
Ik kijk met grote belangstelling uit naar de uitslag van het praktijkonderzoek dat in mijn eigen land wordt uitgevoerd naar eventuele effecten op de biodiversiteit. Het doet mij deugd te horen dat de voorstellen van de Commissie over richtsnoeren inzake het onderwerp coëxistentie op schema liggen. Het is van cruciaal belang dat deze richtsnoeren zullen garanderen dat conventionele en biologische telers niet aan het kortste eind zullen trekken als gevolg van deze technologie. Ze moeten worden beschermd tegen financiële schade, en de voorstellen hier zullen de lidstaten de mogelijkheid geven belangrijke stappen te ondernemen om kruisverontreiniging te voorkomen - zo wordt tenminste gehoopt.
Er is een sterk gevoel dat we ons allen te hard laten meeslepen door enge commerciële belangen, die hun oorsprong voornamelijk hebben in de Verenigde Staten. Als gevolg twijfel ik er niet aan dat het pakket tal van tekortkomingen bevat en dat we later nog op dit onderwerp moeten terugkomen. In de tussentijd moet de consument de informatie krijgen die hij nodig heeft om zijn eigen keuzes te maken, en als het eventuele extra onderzoek dat dit vergt de ontwikkeling van de technologie zal vertragen, dan hoeft dat nog geen slechte zaak te zijn.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, zoals wij allen weten is deze techniek zeer omstreden. We weten ook allemaal dat de meerderheid van de consumenten geen genetisch gemodificeerd voedsel of grootschalige teelt van genetisch gemodificeerde gewassen wil. Het valt evenmin te ontkennen dat er een koppeling bestaat tussen het de facto-moratorium en de onderhavige voorstellen inzake etikettering en traceerbaarheid. Volgens ons zijn er goede redenen om sceptisch te zijn. Dat de biodiversiteit gevaar loopt door de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen, is goed gedocumenteerd. Er bestaan mogelijke gevaren voor de gezondheid als de tests niet nauwkeurig genoeg worden uitgevoerd. Er bestaan zeer duidelijke machtsrelaties tussen de grote en multinationale ondernemingen in deze branche enerzijds en de landbouwers die met deze techniek te maken krijgen anderzijds. Het is geen toeval dat de meeste GGO-gewassen die wereldwijd geteeld worden resistent zijn tegen een specifiek bestrijdingsmiddel. Wij zien al met al weinig voordelen; er is volgens ons reden tot grote voorzichtigheid, en daarom steunen wij het de facto-moratorium.
Nu gaat het echter om etikettering en traceerbaarheid. Wij hebben daarom besloten om te helpen de regels zo strikt en hard mogelijk te maken. In die geest zullen wij ook stemmen. Op die manier kunnen wij de consumenten de optimale mogelijkheid bieden om te kiezen wat ze wel en niet willen kopen.
Het is heel duidelijk dat het voorstel van het Europees Parlement de onderhavige wetgevingsvoorstellen verbetert. Vooral het bereikte compromis inzake het verslag-Scheele is volgens mij een duidelijke stap voorwaarts. Ik zou de rapporteur ook willen bedanken voor de openheid waarmee deze vraagstukken zijn behandeld, zodat andere fracties de mogelijkheid hebben gehad om invloed uit te oefenen op het resultaat. Belangrijke onderdelen van het compromis zijn speciaal de voorgestelde maatregelen om de lidstaten de kans te geven verontreiniging door GGO's te vermijden, en de passages over coëxistentie. Onze fractie wil echter nog verder gaan. Wij zullen daarom stemmen voor de amendementen van de Milieucommissie, waarin wordt beoogd om de drempelwaarden voor goedgekeurde GGO's tot 0,5 procent te reduceren. Verder vinden wij het onaanvaardbaar dat men tijdens een overgangsperiode GGO's toelaat die in de Unie feitelijk niet zijn toegestaan.
Men kan zich afvragen of deze nieuwe regels voldoende zijn om het moratorium op te heffen. Ons antwoord op deze vraag is nee! Er moet namelijk veel gebeuren voordat men deze opheffing kan overwegen. Het is nodig dat de regels in de lidstaten zijn toegepast. Er zijn duidelijke regels inzake coëxistentie nodig en er zijn ook regels nodig inzake milieuverantwoordelijkheid op het punt van genetisch gemodificeerde gewassen. Pas als aan deze voorwaarden is voldaan, kan de desbetreffende discussie starten. In dit verband wordt ook de relatie tot de Verenigde Staten als argument gebruikt, maar wij kunnen de VS nooit tevredenstellen op dit gebied. Dat is een illusie. Het is onze taak om vast te houden aan een verantwoordelijker houding, zowel wereldwijd als binnen de Europese Unie. In dat verband moeten we niet terugkrabbelen, maar op ons recht blijven staan om de consumenten en het milieu de hoogste prioriteit te geven en om zo streng mogelijke regels in te voeren.
Breyer (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, de etikettering van gemanipuleerde levensmiddelen en diervoeders vormt een mijlpaal op het gebied van de consumentenbescherming. Eindelijk is het niet langer mogelijk om de consumenten ongemerkt gemanipuleerde levensmiddelen in de maag te splitsen. Wanneer, zoals in Duitsland het geval is, 90% van alle genetisch gemanipuleerde sojaproducten niet geëtiketteerd is, dan is dat toch een soort bevoogding van de consumenten. Nu krijgen de consumenten eindelijk keuzevrijheid. Levensmiddelen zoals olie en suiker die voor 100% uit genetisch gemodificeerde grondstoffen bestaan, moeten nu eindelijk geëtiketteerd worden. De gentech-producten moeten in de toekomst vanaf het veld tot op het bord gevolgd kunnen worden. Wij vinden de drempelwaarde weliswaar te hoog, maar het is desondanks een enorm succes dat wij de lidstaten nu de kans bieden om maatregelen te nemen om de coëxistentie van gentechnische, traditionele en ecologische landbouwmethoden te waarborgen. Op dit punt hebben wij ook heel duidelijk het 'de vervuiler betaalt'-beginsel verankerd, anders zou die keuzevrijheid op de lange termijn namelijk absoluut niet gegarandeerd zijn.
Helaas hebben wij als Europees Parlement geen invloed op het opheffen van het gentech-moratorium. Als de Commissie onder druk van Amerika dat moratorium opheft, zullen de consumenten dankzij de etikettering hierop met een koopmoratorium reageren. Dat betekent dat het politieke moratorium in een praktisch moratorium, in een aanschafmoratorium van de kant van de consumenten zal veranderen. De lakmoesproef voor de gentech-industrie is namelijk niet de vergunning, maar de verkoop. De gemanipuleerde producten zullen zich op de markt moeten bewijzen. Ik ben ervan overtuigd dat er op dit moment geen enkele producent is die zijn geld volledig op de gentechniek durft te zetten. De producenten zijn net zo bang voor de etikettering als de duivel voor wijwater. Zij weten ook dat 90% van de consumenten niets moet hebben van genetisch gemanipuleerde levensmiddelen.
Wij betreuren het dat producten van dieren die genetisch gemodificeerd voer gekregen hebben, niet verplicht geëtiketteerd hoeven te worden. Wij vertrouwen in dat verband echter op de verplichte etikettering voor diervoeders en op het feit dat de landbouwers weten wat de consumenten willen.
Ook wat het zaad betreft, verwacht ik van de Commissie dat er geen trucjes toegepast zullen worden. Ik verzoek de Commissie dan ook om een reactie op dit punt. Wat wij nodig hebben is een communautaire regeling voor zaad met een drempelwaarde van 0% aanwezigheid van GGO's. Elke andere regeling komt overeen met consumentenbedrog. Als die 0%-drempel er niet komt, zouden beide regelingen namelijk al heel snel door de werkelijkheid achterhaald worden. Wij verwachten dus zonder meer dat de Commissie die drempelwaarde van 0% voor zaad ook vastlegt, omdat wij ook weten dat die drempelwaarde van 0% voor zaad in de praktijk mogelijk is. In Oostenrijk en in andere landen is er al zaad met die eigenschap op de markt. Dit heeft dus niets te maken met technische verontreinigingen die niet voorkomen kunnen worden. Ik verzoek u dan ook nogmaals, commissaris, om uw standpunt hieromtrent kenbaar te maken.
Tot slot nog één opmerking: wij weten allemaal dat de uitspraak van de heer Bush dat Europa verantwoordelijk zou zijn voor de honger in Afrika, cynisch van aard was. Er is daar geen sprake van een technisch probleem, maar van een distributieprobleem. Wij weten ook dat deze landen absoluut niet in staat zijn om het dure zaad van de Amerikaanse gentech-industrie te kopen. Ik hoop dan ook dat wij morgen daadwerkelijk een mijlpaal op consumentengebied bereiken en dat de consumenten het opheffen van het moratorium in de praktijk met een koopmoratorium beantwoorden.

Nobilia (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst mijn waardering uiten voor de noeste arbeid van de twee rapporteurs. Ik zeg dit zonder enig sarcasme, want het was een allesbehalve gemakkelijke taak om de aanvankelijk zo sterk uiteenlopende standpunten onder een algemeen aanvaardbare noemer te brengen. Ik moet hierbij echter wel vermelden dat de huidige consensus de vrucht is van een compromis - en niet eens een zo tevredenstellend compromis - dat wij moesten sluiten omdat de Commissie, en vooral ook de Raad, het been stijf hielden en absoluut niet van plan waren te zorgen voor een beter uitgangspunt. Wat er nu uit de bus is gekomen kan niet bepaald een volledig kader worden genoemd. De reden hiervoor is niet zozeer dat dit thema is uitgesmeerd over 35 verschillende verslagen zonder enig onderling verband of omdat werd besloten dit thema op te splitsen over drie verordeningen - waarvan er één niet in deze vergaderperiode wordt behandeld. Het mankement is veeleer dat dit kader bol staat van de tegenstrijdigheden, waar men bewust een oogje voor heeft dichtgeknepen, omdat er anders geen akkoord kon worden gevonden. Ik zou er talloze kunnen noemen: bijvoorbeeld enerzijds het feit dat vergunningen een looptijd van tien jaar hebben en anderzijds de verplichting om dossiergegevens en analyses slechts vijf jaar lang te bewaren, of de identificatienummers - die er nog lang niet zijn - en de onzekere bemonsteringmethodes zonder standaardprocedures, en daarnaast de aanbeveling om de levenscyclus van de GGO's en de daarmee vervaardigde producten te bewaken zonder de mogelijkheid van aanvullende risicobeoordelingen. Eén tegenstrijdigheid slaat wat mij betreft echter alles: de zogenaamde coëxistentie. Het heeft weinig zin om hier al de argumenten die in het levendige debat naar voren zijn gebracht opnieuw de revue te laten passeren, maar het is een feit dat de weg die gekozen werd - de weg van de nationale voorschriften, in afwachting van een Commissietekst - zonder meer erg ongebruikelijk is. 
Hopelijk vergis ik mij als ik zeg dat met benchmarking verontreiniging niet kan worden voorkomen, vooral omdat niets wordt gezegd over het 'de vervuiler betaalt'-beginsel, hetgeen de zo lang en breed besproken toelaatbaarheidpercentages van 0,5 en 0,9% totaal onderuit haalt. 
Tot slot moest ongetwijfeld een eind worden gemaakt aan de bestaande afwijkingen, maar men had daar een betere en zeer zeker een coherentere oplossing voor kunnen vinden.

Bernié (EDD).
De verordeningen betreffende GGO's zouden een belangrijke vooruitgang moeten betekenen op het gebied van bioveiligheid, keuzevrijheid en voorlichting aan de consument. De twee teksten waarover wij vandaag debatteren zijn echter geen verbetering. Het meest kritieke punt blijven de drempelwaarden voor toegelaten GGO's, wanneer de aanwezigheid hiervan onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. De Raad stelt een drempelwaarde van 0,9% voor. Dat is te hoog! Wij zouden moeten terugkomen op het standpunt dat het Parlement in eerste lezing heeft aangenomen, namelijk ten hoogste 0,5%. Wat niet-toegelaten GGO's betreft vraag ik mij af hoe de Raad de aanwezigheid hiervan in de voedselketen kan legaliseren, terwijl het om GGO's gaat die in de Unie verboden zijn.
Ook voor de kwestie van de verontreiniging van gewassen moet een antwoord worden gevonden. De Commissie schuift de verantwoordelijkheid door naar de lidstaten, terwijl zij zich het recht voorbehoudt om in een later stadium richtsnoeren op te stellen inzake de coëxistentie van conventionele en genetisch gemodificeerde gewassen. Voor het moment moeten de lidstaten op soevereine wijze noodmaatregelen kunnen treffen, bijvoorbeeld door vergunningen van overheidswege op te schorten wanneer er gevaar dreigt voor de volksgezondheid of van verontreiniging van het milieu. Naar mijn mening dient ook zaad van de verordening te worden uitgesloten door onderscheid te maken tussen levende GGO's die onder richtlijn 2001/18/EG moeten vallen - waardoor traceerbaarheid hiervan verplicht wordt - en genetisch gemodificeerde levensmiddelen.
Verder dient er een echt aansprakelijkheidsyteem te worden vastgesteld voor de invoering van GGO's in de landbouw en het milieu. Mijns inziens is er aanleiding om het 'de vervuiler betaalt'-beginsel toe te passen. Een landbouwer die gebruikmaakt van GGO's zal de schade die hij aan de conventionele landbouw toebrengt moeten vergoeden.
Tot slot spreek ik mijn volledige steun uit voor handhaving van het Europese moratorium, in verband met de klacht die de Verenigde Staten bij de WTO hebben ingediend.

Souchet (NI).
Mevrouw de Voorzitter, wij moeten de problemen die door de GGO's worden opgeworpen in hun volle omvang beschouwen en vooral niet reduceren tot enkel het feit dat het dure wetenschappelijk onderzoek dat door enkele multinationale zaadfabrikanten wordt geleid, snel rendement moet opleveren.
In de eerste plaats levert de kwestie van de GGO's een enorm autonomieprobleem op: autonomie van de burgers met betrekking tot de commerciële exploitatie van wetenschappelijke ontdekkingen, autonomie van de boeren met betrekking tot hetgeen ze zaaien, autonomie van de consumenten met betrekking tot hun voeding en autonomie van de staten met betrekking tot hetgeen ze controleren.
In de tweede plaats zijn er twee grote risico's aan GGO's verbonden. Het eerste betreft de volksgezondheid van de mens: het risico bestaat dat het transgeen een code in de plant inbrengt waardoor op kunstmatige wijze een toxisch eiwit ontstaat. Het prion van de gekkekoeienziekte heeft aangetoond dat bepaalde ongewenste eiwitten op de zeer lange termijn toxische gevolgen kunnen hebben. Het tweede risico hangt samen met het milieu, namelijk het gevaar dat ongewenste genen zich verspreiden naar de wilde flora en de rizosfeer. Het is in dit opzicht uiterst betreurenswaardig dat de Amerikanen zo onverstandig waren om GGO's over miljoenen hectare land te verspreiden, zonder dat zij voorzorgsmaatregelen hadden genomen voor een correcte risicobeoordeling.
In de derde plaats moeten wij ons afvragen wie nu eigenlijk baat hebben bij GGO's. Het voordeel voor de consument is op dit moment nihil. Hetzelfde geldt voor het milieu, want de vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen die met GGO's gerealiseerd zou worden, laat nog altijd op zich wachten. Het voordeel voor de landbouwer is gering. Hij kan weliswaar iets besparen op de toebereiding van het zaaigoed, de bewerking en de onkruidbestrijding, maar dit gaat ten koste van een grotere afhankelijkheid van zaadproducerende en fytosanitaire bedrijven. Voor de ontwikkelingslanden bestaat het voordeel slechts in theorie, omdat deze bedrijven zich uitsluitend op kredietwaardige markten richten, hetgeen de kritiek die de Amerikanen op dit punt op de Europese landen hebben geuit, onaanvaardbaar maakt. In feite zijn de voordelen dus het meest tastbaar voor de zaadproducerende bedrijven, en dus voor de Amerikaanse multinationals, die op dit gebied het verst gevorderd zijn.
Wat moeten we doen? In ieder geval het onderzoek voortzetten. We moeten zowel de mogelijkheden als de risico's van de transgenetica onderzoeken, ook al is dit een uiterst kostbare technologie die eerder geschikt lijkt voor gewassen die op zeer grote schaal worden verbouwd en gewassen met een geringe diversiteit. Dit zijn niet de kenmerken van de Europese landbouw, althans die van voor het plan-Fischler.
Wij moeten het onderzoek dusdanig voortzetten dat wij onze volledige vrijheid behouden, ons niets laten voorschrijven, uiterst omzichtig te werk gaan en de consument zo nauwkeurig mogelijk voorlichten. Mevrouw de Voorzitter, mijns inziens zijn dit de grote lijnen die wij voor deze essentiële kwestie zouden moeten aanhouden.

Grossetête (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Byrne wees er zojuist op dat er aan dit belangrijke vraagstuk van de GGO's, waarover ons Parlement zich snel moet uitspreken, twee jaar is gewerkt en dat dit een periode vol beroering en controverses was.
Wij zouden ons rationeel, logisch denkend en gecoördineerd moeten opstellen tegenover datgene wat ondanks alles een enorme vooruitgang betekent. De debatten van vandaag tonen niettemin aan dat de meningen nog altijd zeer verdeeld zijn. Terwijl wij ervoor moeten zorgen dat de interne markt goed functioneert, moeten wij ook de boeren bijstaan in hun keuzes en - vooral - een hoog beschermingsniveau voor de consument waarborgen.
En dan moeten we de consument er ook nog van overtuigen dat onze besluiten gegrond zijn. Uit hoofde van onze functie zijn wij verplicht strenge regels te volgen inzake de vergunnings- en controleprocedures. Dit betekent harmonisatie op Europees niveau van de wetenschappelijke toelatingscriteria en een volledige traceerbaarheid van de producten teneinde de voedselveiligheid voor mens en dier te waarborgen. Dit vergt een communicatie die niet uitsluitend op ideologie is gericht. De consument maakt zich vaak zorgen omdat het hem aan exacte informatie ontbreekt. Dit maakt de noodzaak van een geloofwaardige communicatie gericht op het grote publiek des te dringender. Er moet een duidelijke, begrijpelijke etikettering komen, zodat de consument in alle vrijheid de juiste keuzes kan maken. De consument moet er zeker van kunnen zijn dat alle GGO's in de producten die hij koopt vanuit veiligheidsoogpunt streng getoetst zijn. Dan heeft hij de keuze om die producten te kopen waar hij achter staat.
Deze teksten vormen een stimulans om het moratorium op te heffen. Gezien het feit dat alle waarborgen voor de veiligheid en traceerbaarheid aanwezig zijn, moet het moratorium vervolgens worden opgeheven. Doen wij dit niet, dan lopen wij eens te meer het risico dat wij het onderzoek in Europa belemmeren en dat onze beste wetenschappelijk onderzoekers naar de Verenigde Staten of naar Azië vertrekken.

Goebbels (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het wordt hoog tijd dat de Europese Unie zich ook op het gebied van de voeding meer openstelt voor biotechnologieën en genetische engineering. Sinds de jaren '80 wordt er in de technologie van de transgenetica bij gewassen overal vooruitgang geboekt, behalve in Europa. Het afgelopen jaar is er buiten Europa ongeveer zestig miljoen hectare grond bebouwd met genetisch verbeterde planten. De Europese Unie slaagt er ternauwernood in om zo'n 10.000 hectare grond te bestemmen voor de experimentele teelt van bepaalde transgene planten.
Staat u mij toe dat ik de Franse Académie des Sciences citeer: "Transgene variëteiten worden door Europa verworpen zonder dat zich ooit het geringste probleem voor de volksgezondheid of aantasting van het milieu heeft voorgedaan. Vrijwel alle gewassen die tegenwoordig gekweekt worden, zijn het resultaat van duizenden jaren genetische selectie op basis van wilde planten. De uitwisseling van genen tussen variëteiten of soorten hebben vaak tot ingrijpende veranderingen in de morfologie van de oorspronkelijke wilde plant geleid. De mens heeft talrijke soorten - waaronder tabak, tarwe en koolzaad - voor zijn eigen gebruik geschikt gemaakt door de toevoeging van verschillende genomen."
Zolang de mens het land bebouwt, doet hij aan genetische manipulatie zonder het te weten. Terwijl kruisingen en selecties die de mens op goed geluk tot stand brengt algemeen worden aanvaard, wordt een meer gerichte genenmanipulatie afgeschilderd als het werk van de duivel. Om de Académie des Sciences nog even aan te halen: "Transgene voedingsmiddelen zijn niet wezenlijk gevaarlijker dan andere voedingsmiddelen, zoals ook door de Codex Alimentarius wordt erkend". Waarom wordt er over GGO's dan zoveel ophef gemaakt en angst gezaaid? Het dogma van het voorzorgsbeginsel leidt tot voorzorgsmaatregelen zonder enige wetenschappelijke grondslag.
Ik zal voor het compromis stemmen dat met de Raad is bereikt, ook al is dit compromis te voorzichtig. Ik spoor de Commissie aan het onwettige moratorium op GGO's te laten vallen en ervoor te zorgen dat de biotechnologische revolutie niet aan Europa voorbijgaat. Moet ik er nog aan herinneren, mevrouw de Voorzitter, dat momenteel 95% van de doctors in de biologie op het Amerikaanse continent werken? Dat is een schande voor Europa!

Ries (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, wat kun je in een minuut over GGO's zeggen, behalve dat het voorzorgsbeginsel inderdaad geen axioma is en mag zijn om niets te ondernemen. Daarom moeten wij blij zijn dat deze Europese voorschriften voor de etikettering en de traceerbaarheid van GGO's binnenkort van kracht worden. Dankzij de veeleisende bepalingen in de verslagen van mijn collega's Trakatellis en Scheele kunnen we ons vergewissen van de samenstelling en het traject van de voedingsmiddelen en kunnen we beoordelen of de dieren al dan niet met diervoeders op basis van GGO's zijn gevoed. Onder deze strikte voorwaarden is opheffing van het moratorium wenselijk.
Zullen de consumenten echter gerustgesteld zijn? De waarheid zal immers pas in de toekomst blijken. Kort gezegd komt het erop neer dat de consument in alle vrijheid moet kunnen kiezen wat er op zijn bord komt. De beide rapporteurs en de commissaris hebben hier reeds uitvoerig op gewezen. Om de consument te overtuigen en gerust te stellen, moet je alles perfect regelen. Er mogen geen fouten worden gemaakt in de etikettering van producten die absoluut GGO-vrij zijn, zoals er ook geen sprake van kan zijn dat landbouwers die op traditionele en biologische wijze te werk gaan de rekening moeten betalen voor het onvermijdelijke risico dat de gewassen verontreinigd raken.
Concluderend zou ik dus willen stellen: doorgaan met het onderzoek, rationeel blijven en de burgers steeds beter overtuigen en voorlichten, hun uitleggen dat de teelt van transgene gewassen niet alleen soja, maïs en koolzaad betreft, maar dat GGO's ook voor gentherapie staan. Dankzij deze therapie hoeven kinderen met een primaire immuundeficiëntie bijvoorbeeld niet langer in een steriele tent te leven.

Patakis (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, met de aanneming van voorstellen voor traceerbaarheid van genetische gemodificeerde organismen in de productiegrondstoffen doen wij maar één ding: wij zetten het licht op groen voor een geleidelijke, onstuitbare liberalisering en voor het vrij verkeer van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. Onze vrees is allesbehalve ongegrond. Kijkt u maar eens naar de steeds grotere druk die de VS op ons uitoefenen opdat wij genetisch gemodificeerde producten invoeren.
De regeling met betrekking tot de vaststelling van maximaal toegestane besmettingswaarden brengt de facto een situatie teweeg waarmee wij het absoluut niet eens kunnen zijn. Ten eerste omdat de verantwoordelijkheid wordt overgeheveld naar de consument, die echter niet in staat is de risico's te beoordelen die met een van GGO's afkomstig of GGO's bevattend levensmiddel gepaard gaan, en ten tweede omdat onze landbouwers zullen worden onderworpen aan een verstikkende afhankelijkheid van met name Amerikaanse multinationale ondernemingen in de biotechnologiesector, dat wil zeggen van de ondernemingen die de exclusieve productie- en verkooprechten van genetisch gemodificeerd zaadgoed en van de daarmee gepaard gaande landbouwchemicaliën bezitten.
Het gebruik van GGO's zal onder meer leiden tot genetische erosie van ook niet-genetisch gemodificeerde soorten, met alle onvoorspelbare gevolgen van dien voor de biodiversiteit. Daarom moet men zich inzetten voor een verbod op de import van producten die afkomstig zijn van GGO's of deze bevatten. Wij mogen onze strijd niet richten op de voorwaarden voor de handel in en de traceerbaarheid van deze producten.
Tot slot zijn wij tegen het gebruik van GGO's in het algemeen en tegen de logica van het 'minst slecht?. Elke concessie die men doet zal de landbouw, het evenwicht van het ecosysteem en de gezondheid van de consumenten schade toebrengen en daarom zullen wij ons bij stemming onthouden.

Evans, Jillian (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteurs gelukwensen, en in het bijzonder mevrouw Scheele, wier verslag ik heb gevolgd, voor haar uitstekende werk en voor de manier waarop zij een compromisakkoord tot stand heeft gebracht over dit verslag, dat in werkelijk ieders belang is en dat zo belangrijk is voor de volksgezondheid, de gezondheid van dieren, en het milieu.
De etikettering van alle genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders zal de consumenten in Europa geven waar 93 procent van hen om vraagt: de vrije keuze om wel of geen GG-producten te kopen. Vleesproducenten zullen bijvoorbeeld dankzij de etikettering voor het eerst in staat zijn het gebruik van genetisch gemodificeerde voeders te vermijden. De keuze is nog niet compleet, vanwege de hantering van drempelniveaus voor toegestane - en tijdelijk ook voor niet-toegestane - GGO's waarvan de aanwezigheid onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. Deze niveaus zijn nu nog te hoog, maar kunnen worden herzien al naar gelang de ontwikkeling van de technologie.
Volgens de nieuwe regelingen zullen genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders onderworpen worden aan een strenge toelatingsprocedure - en dus niet slechts een kennisgevingsprocedure - en als ze eenmaal op de markt zijn kunnen de gevolgen voor het milieu worden gecontroleerd. Zoals andere collega's al gezegd hebben zijn de maatregelen die nu door de lidstaten kunnen worden genomen om besmetting van andere producten met GGO's te voorkomen van cruciaal belang.
Coëxistentie is een zeer belangrijk thema geworden sinds het begin van het overleg over deze verslagen, en de voorstellen die hier vandaag op tafel liggen, zullen door zowel conventionele en biologische boeren, als voedingsmiddelenproducenten en consumenten warm worden onthaald. Ik vertegenwoordig Wales, waar de National Assembly heeft geprobeerd verplichte scheidingsafstanden in te stellen tussen GG- en niet-GG-gewassen, om vervolgens door de Commissie geïnformeerd te worden dat deze maatregel juridisch niet haalbaar was. Ongeveer een kwart van de landbouwgrond in Wales valt onder agrarisch-ecologische programma's of is gewijd aan biologische landbouw, dus het gaat hier om een zaak van cruciaal belang voor zowel de economie als het milieu. Ik weet zeker dat de mensen in mijn kiesdistrict erg blij zullen zijn dat er nu actie kan worden ondernomen met betrekking tot coëxistentie. Ik ben zelf vooral blij met het feit dat er hier geen twijfel over bestaat dat de producenten en gebruikers van GGO's alle maatregelen moeten nemen die noodzakelijk zijn om besmetting van andere producten te voorkomen, zodat de last hiervan niet op de schouders van de conventionele boer valt.
Door deze nieuwe verordeningen zal het grondbeginsel van consumentenkeuze in ere worden gehouden. Mensen kunnen van deze keuze gebruikmaken door geen genetisch gemodificeerde gewassen te verbouwen en geen genetisch gemodificeerde producten te kopen.
Andersen (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, na de goedkeuring van de twee GGO-verslagen die wij vandaag behandelen, staan wij helaas voor een spoedige opheffing van het moratorium, wat ik ten zeerste betreur. De EU mag geen groot biologisch experimenteerlaboratorium worden, zoals nu het geval is.
Zoals een oud Deens spreekwoord echter zegt: 'er is niets zo slecht dat het niet ergens goed voor is?. Er is een bijkomend argument in het voordeel van een ecologische aanpak. Het is een duidelijk signaal naar de consumenten toe: de enige manier om zeker te zijn dat ze GGO-vrij voedsel kopen, is ecologische producten kopen. Vooral wanneer het om dierlijke producten gaat waarvan het etiket geen melding maakt of er al dan niet GGO's gebruikt zijn. De politiek heeft haar verantwoordelijkheid niet genomen. Voortaan is het erg belangrijk dat de GGO-vrije gebieden in Europa met ecologische teelten worden uitgebreid en dat ook de traditionele landbouwers vrijwillig afzien van het gebruik van GGO's.

Martinez (NI).
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, op basis van deze twee verslagen van de heer Trakatellis en mevrouw Scheele behandelen wij GGO's eens te meer op een eenzijdige manier. We hebben het namelijk over traceerbaarheid, etikettering, zero tolerance, maximale drempelwaarde, keuzevrijheid van de consument, gezondheid, milieu en voorzorg.
Wie houdt zich ondertussen in Washington met GGO's bezig? Dat is president Bush zelf, door de Europese Unie te sommeren haar moratorium te beëindigen en zich zelfs tot een panel van de Wereldhandelsorganisatie te wenden. En welke mensen rondom president Bush houden zich met de GGO's bezig? Ik zal u een lijst geven. Dat is John Ashcroft, procureur-generaal en minister van Justitie: zijn verkiezingscampagne voor senator in de staat Missouri is gedeeltelijk betaald door Monsanto, een multinational die GGO's produceert. Vervolgens Donald Rumsfeld, minister van Defensie en president-directeur van een laboratorium dat in 1985 door Monsanto werd overgenomen. Dan is er Ann Vaneman, minister van Landbouw en lid van de raad van bestuur van Calgene, een multinational die de eerste transgene tomaat Flower heeft gecreëerd. Verder noem ik nog Linda Fisher, de op een na hoogste functionaris van de Organisatie voor milieubescherming en voormalig hoofd van het lobbykantoor van Monsanto in Washington, en Clarence Thomas, een door Bush senior benoemde rechter bij het Hooggerechtshof, die advocaat van Monsanto is geweest. Zo zou ik nog even door kunnen gaan, want de lijst is nog veel langer.
Wat betekent dit? Het betekent dat de regering-Bush GGO's als een soevereine kwestie behandelt, zowel in economisch, industrieel en wetenschappelijk opzicht als wat de voedingsmiddelensector betreft. Net als met de bananen, het hormonenvlees, de oliehoudende planten, graangewassen en kippen, maken de Verenigde Staten van de GGO's een nieuwe strijd in de transatlantische landbouwoorlog. En wat doen wij ondertussen? Wij beantwoorden het imperialisme met formalisme.
De vraag waar het werkelijk om draait, mevrouw de Voorzitter, is dus geen wetenschappelijke vraag over gezondheid en milieu. Het gaat al veertig jaar om dezelfde vraag, namelijk: wil dit Europa met 450 miljoen inwoners onafhankelijk zijn? In de Perzische Golf heeft Europa deze vraag ontkennend beantwoord door zich te schikken in de Amerikaanse oorlog. Als Europa deze vraag op 14 september in Cancún, in de Golf van Mexico, ook met nee beantwoordt, wordt het een tropisch München van de landbouw. Maar ja, Europa is vrouwelijk ingesteld en vindt het dus heerlijk om afhankelijk te zijn.

Jackson (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, dat was een mooi voorbeeld van een Frans minderwaardigheidscomplex ten opzichte van Amerika!
Samen met de meerderheid van de Britse conservatieve parlementsleden en de meerderheid van de leden van mijn fractie, beschouw ik genetische manipulatie als een interessante en mogelijk zeer nuttige ontwikkeling voor de mensheid en het milieu. Genetische modificatie van gewassen en zaden biedt de mogelijkheid om de voedselproductie in strenge klimaten te verhogen en om de snel groeiende wereldbevolking ook in de toekomst van voldoende voedsel te voorzien. Deze technologie maakt het ook mogelijk om de toepassing van kunstmatige middelen als pesticiden en onkruidverdelgers te verminderen, en zodoende de bijkomende schade aan het milieu te beperken.
De Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft nog geen overtuigend bewijs gehoord dat genetisch gemodificeerde levensmiddelen een bedreiging vormen voor de gezondheid van de mens of voor de biodiversiteit. Als dit wel het geval was geweest, hadden we deze voorstellen zeer waarschijnlijk niet aangenomen. Zoals het er nu voor staat wordt dit debat gekenmerkt door lofprijzingen van een harmonieus koor van Groenen, Liberalen en Socialisten voor het idee van voorzorgsmaatregelen met betrekking tot genetisch gemodificeerde levensmiddelen.
Sommige afgevaardigden zullen over de drempelwaarden nog steeds van mening verschillen met de Raad, maar we mogen niet vergeten dat het hier om wel zeer kleine hoeveelheden gaat. In de tekst die wordt aangenomen wordt gesteld dat de etiketteringplicht reeds van kracht is wanneer een ingrediënt een GG-gehalte van meer dan 0,9 procent heeft. Dat is een zeer kleine hoeveelheid. Laten we eerlijk zijn. De grenswaarde van 0,9 procent ligt zelf al op de grens van de waarneembaarheid. Het is enigszins bizar dat wij Europeanen voorwaarden invoeren waarvan consumenten elders op de wereld de noodzaak niet zien, die niet worden geschraagd door medisch bewijs en waarschijnlijk in technisch opzicht niet uitvoerbaar zijn.
Ik heb één vraag voor de Commissie. Stel dat deze wetgeving wordt aangenomen, maar een aantal landen is niet bereid het moratorium op genetisch gemodificeerde levensmiddelen op te heffen. Wat voor stappen zou de Commissie dan ondernemen?

Roth-Behrendt (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, vandaag is niet aan de orde of er tegenwoordig een bestaansgrond is voor gentechnologie. Het gaat er ook niet om of het terecht is dat er in de Verenigde Staten, Mexico, Canada en Europa genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen voorhanden zijn. Die zijn er namelijk al. Als wij dat niet gewild hadden, dan hadden wij ongeveer twintig jaar geleden maatregelen moeten nemen door een wereldwijd verdrag af te sluiten. Dat hebben wij echter niet gedaan. Dat betekent dat wij nu voor een regelgevingkader moeten zorgen.
Hoe moet dat regelgevingkader er uitzien? Dat kader moet in ieder geval zodanige onderzoeksvoorschriften bevatten dat producten naar de huidige stand van de wetenschap als veilig en betrouwbaar kunnen worden gekwalificeerd. De informatie die wij over elke kleurstof in etenswaren en over elke emulgator in yoghurt verwachten, verlangen wij ook over genetisch gemodificeerde levensmiddelen en zaad. Niets meer en niets minder. Wij hebben voortdurend gezegd dat er een pakket aan regelgeving nodig zal zijn om in de Europese Unie op dit gebied verstandige wetgeving tot stand te kunnen brengen. Het eerste deel van dat pakket was het verslag van de heer Bowe van enkele jaren geleden over de introductierichtlijn.
Wij zijn ons er echter altijd van bewust geweest dat dit niet afdoende was; dat voor de introductie van levensmiddelen, zaad of planten nog andere dingen vereist zijn. De gemodificeerde planten moeten namelijk ook geëtiketteerd worden zodat de mensen in de Europese Unie keuzevrijheid hebben. Die keuzevrijheid hebben zij bij alle andere voedingsmiddelen namelijk ook, bijvoorbeeld qua vetgehalte in melk of met betrekking tot andere dingen. De consumenten moeten zelf hun eigen producten kunnen kiezen.
In tegenstelling tot datgene wat hier vandaag is beweerd, zegt niemand dat genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen het werk van de duivel zijn en is er niemand op uit om de angst voor deze producten aan te wakkeren. Het enige waar wij voortdurend op hameren, is dat producten naar de huidige stand van de wetenschap veilig moeten zijn. Dat proberen wij te bewerkstelligen. Wij proberen er tevens voor te zorgen dat de levensmiddelen zo uitgebreid mogelijk geëtiketteerd worden. Dat een drempelwaarde een willekeurig iets is, hebben wij gehoord en dat weten wij ook allemaal. Of het nu 0,5% of 0,9% is, maakt mij inmiddels niet meer zoveel uit. Ik wil dat wij zo snel mogelijk de beschikking krijgen over een verstrekkende wetgeving en om dat doel te bereiken zijn de verslagen van mevrouw Scheele en de heer Trakatellis nuttig en noodzakelijk. Alleen op die manier ontstaat in Europa ook de overtuiging om tegen de Amerikanen en alle anderen te kunnen zeggen: OK, jullie kunnen die producten maken en naar de Europese Unie uitvoeren, maar wel op onze voorwaarden en in overeenstemming met onze wetgeving! Dat zijn wij de mensen in de Europese Unie verschuldigd en om dat te bereiken zijn wij door hen als volksvertegenwoordigers gekozen!
Maaten (ELDR).
Voorzitter, etikettering van voedselproducten die GGO's bevatten is natuurlijk een goede zaak omdat de consument dan zelf kan kiezen. Of die consument nu gelijk heeft of niet bij de twijfels die hij over GGO's heeft, uiteindelijk is de klant toch koning.
De wetgeving over etikettering slaat echter wat mij betreft toch op tenminste twee fundamentele punten de plank mis. In de eerste plaats krijgt de consument niet wat hij wil. Een consument die geen GGO's in zijn product wil hebben, wil niet minder dan 0,9 of 0,5 procent GGO's erin hebben, neen, die wil géén GGO's daarin hebben. Een non-GGO-etiket was dan ook veel beter geweest. We hebben dat in de eerste lezing verworpen en dat kan dus nu niet meer aan de orde komen. Dat is jammer! Overigens had zo'n etiket de hele discussie die we nu hebben over co-existentie overbodig gemaakt.
Tweede probleem: het gaat om politieke etikettering die veel verder gaat dan informatie die relevant zou kunnen zijn voor de volksgezondheid. Papieren aantoonbaarheid in plaats van feitelijke aantoonbaarheid is wat mij betreft een vergissing. Het is een uitnodiging tot fraude en het volgende voedselschandaal is dus al in de maak.
Ter afronding, Voorzitter, hopelijk leidt dit voorstel tot opheffing van het GGO-moratorium. Dat is het belangrijkste want de Europese kennisachterstand ten opzichte van de Verenigde Staten wordt alleen maar groter. Ik zou mij dus willen aansluiten bij de vraag van mevrouw Jackson van zojuist of dit voorstel inderdaad ook zal leiden tot opheffing van het moratorium. Daar bestaat namelijk nog steeds onzekerheid over.

Laguiller (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, alleen al het koortsachtige lobbyen van de zaadfabrikanten om de afgevaardigden zover te krijgen dat zij de door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid goedgekeurde amendementen verwerpen, brengt ons ertoe om vóór te stemmen, ondanks de beperkingen van de betreffende teksten. Wij zijn voor een zo volledig mogelijke traceerbaarheid en etikettering van GGO's die bestemd zijn voor de voeding van mens en dier, zodat de consument zelf kan oordelen en kiezen.
De problemen worden niet door de genetische modificatie zelf of door het onderzoek in die richting veroorzaakt. Wat voor problemen zorgt, is dat de exploitatie van deze producten volledig in handen is van de grote voedingsmiddelenconcerns. Aangezien deze concerns zich bij hun activiteiten op het gebied van genetische modificatie niet laten leiden door het belang van de mens en de samenleving, maar door hetgeen ze er zelf aan kunnen verdienen, kan de maatschappij hier absoluut geen vertrouwen in hebben.
Ik wil deze gelegenheid tevens aangrijpen om te protesteren tegen de gevangenschap van de activist José Bové in Frankrijk. De verdienste van José Bové is in ieder geval geweest dat hij het wantrouwen tegen de mogelijke toepassingen van GGO's heeft aangewakkerd. Hij is veroordeeld wegens een delict van meningsuiting en wegens militante activiteiten. Hij moet in vrijheid worden gesteld.

Auroi (Verts/ALE).
Terwijl José Bové onlangs onder schandalige omstandigheden gevangen is gezet omdat hij een aantal genetisch gemodificeerde planten uit de grond had getrokken, moeten wij niet uit het oog verliezen wat de politieke achtergrond van deze tweede lezing is, namelijk de koortsachtige wil van de Commissie en de lidstaten - zeker sinds de Verenigde Staten hierover een klacht bij de WTO hebben ingediend - om het moratorium van 1999 op GGO's op te heffen.
Het meest positieve aspect van dit compromis is dat de lidstaten alle mogelijke maatregelen mogen nemen om verontreiniging van conventionele en biologische gewassen door GGO's te voorkomen. Zij hoeven alleen maar blijk te geven van de noodzakelijke politieke bereidheid daartoe. Hoewel deze richtlijnen, die morgen zullen worden aangenomen, de nodige afschrikmiddelen bieden tegen het geheel van de GGO's, is er voor genbesmetting - met name de besmetting van zaden - nog steeds geen oplossing gevonden.
De tolerantie voor de onvoorziene aanwezigheid van GGO's varieert afhankelijk van de soorten van 0,3 tot 0,5%, terwijl de drempelwaarde voor alle soorten gelijk zou moeten zijn, namelijk 0,1%. Deze drempelwaarde is absoluut noodzakelijk om de zuiverheid van de variëteiten, de traceerbaarheid en etikettering van alle zaden over de gehele productieketen te kunnen waarborgen, en om bepaalde sectoren daadwerkelijk vrij van GGO's te houden. De aansprakelijkheid van degenen die GGO's in het milieu brengen - met name die van de zaadfabrikanten, met inbegrip van Europese zaadfabrikanten - dient duidelijk te worden vastgesteld vanuit het "de vervuiler betaalt"beginsel: de landbouw die gebruikmaakt van GGO's zal de aangerichte schade moeten vergoeden.
Aangezien we nooit precies kunnen weten over welke afstand stuifmeel van een genetisch gemodificeerde plant verontreiniging kan veroorzaken, kunnen producenten van deze planten maar beter een goede verzekering afsluiten, behalve wanneer ze de bijen kunnen leren om bij het verzamelen van nectar uiterst selectief te werk te gaan.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, ik ben tevreden dat alle partijen en alle fracties in dit huis instemmen met het politieke compromis dat bereikt is, inclusief de Groene Fractie. Met de wetgeving van vandaag wordt immers het moratorium opgeheven: lidstaten kunnen dus niet langer aparte eisen stellen en op eigen houtje producten verbieden, althans wanneer het GGO op Europees niveau getoetst en goedgekeurd is en voldoet aan alle veiligheidsnormen.
Ik ben ook tevreden dat de Europese Commissie op korte termijn met een voorstel komt waarin zij aangeeft hoe GGO-teelt, biologische landbouw en traditionele teelt naast elkaar kunnen blijven bestaan. Ik vraag me af hoe het voorstel eruit zal zien, maar ik ga ervan uit dat er voldoende waarborgen gegeven worden voor de traditionele en biologische landbouw.
Voorzitter, consumenten hebben er recht op te weten wat zij eten en dat hun voedsel veilig is. Consumenten moeten kunnen kiezen en de etikettering is daarom van het grootste belang. Ik ben helemaal niet gelukkig met de regels die vastgesteld zijn in de Milieuraad en in de Landbouwraad, maar ook in onze eigen fractie. Er wordt immers niet uitgegaan van de aantoonbaarheidseis: omdat het mogelijk is dat onbedoeld gemodificeerd DNA aanwezig is, wordt er een marge gelaten. We kunnen dus nooit meer zeggen dat iets volstrekt vrij is van gemodificeerd DNA en dat betekent dat de keuzevrijheid voor mijn gevoel een farce is.
Ik geef u daarvan twee voorbeelden: voedingsmiddelen gemaakt van GGO's, zoals suiker, zetmeel en plantaardige oliën, vallen onder de etiketteringplicht terwijl in suiker, olie en zetmeel geen eiwit of DNA voorkomt. Daarentegen vallen andere voedingsmiddelen die bereid zijn met een GGO niet onder de etiketteringplicht; het gaat daarbij om kaas, wijn, bier, frisdrank en niet te vergeten ons dagelijks brood, terwijl in de broodverbeteraars die voor het bereiden van brood gebruikt worden gisten of schimmels met een GGO zitten. Daarin zijn nu juist wél aantoonbaar residuen van gemodificeerd DNA aanwezig.
Het gemaakte onderscheid is dus hypocriet en ik begrijp best dat het bedrijfsleven daarmee niet uit de voeten kan. Ik betreur het en ik hoop dat er over twee jaar, dankzij de wijzigingsclausule, iets beters uitkomt.

Ferreira (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissarissen, dames en heren, volgens een recente Eurobarometer-enquête wil meer dan 70% van de Europeanen geen GGO's consumeren. We moesten de Europese consumenten dus wel tegemoetkomen door een wetgeving inzake de etikettering aan te nemen, die iedereen de mogelijkheid zou moeten bieden zijn of haar voedingsmiddelen te kiezen.
Ik heb niettemin een aantal bedenkingen. Het eerste voorbehoud betreft de drempelwaarde van 0,9%. Als een geringere aanwezigheid technisch gezien aantoonbaar is - gezien de vastgestelde drempelwaarde van 0,5% voor niet-toegelaten GGO's - vraag ik mij af waarom wij zouden weigeren om minder strenge eisen te stellen? Tenzij er al voor de opheffing van het moratorium daadwerkelijk sprake is van een aanwezigheid van 0,9%.
Het tweede voorbehoud betreft de keuzevrijheid van de consument. Zal deze keuze ook op termijn gewaarborgd zijn, als wij niet voor een dwingende wetgeving inzake de coëxistentie zorgen, maar het aan de lidstaten overlaten om passende maatregelen te nemen? Misschien weten wij nu reeds dat deze coëxistentie onmogelijk is, dat wij noch de vlucht van de bijen, noch de richting en de kracht van de wind kunnen reguleren en dat GGO-teelt een onomkeerbaar proces is? Als dat het geval is nemen wij een groot risico voor de Europese bevolking. Je kunt GGO's namelijk niet uitsluitend als een kwestie van keuzevrijheid van de consument beschouwen door volledig voorbij te gaan aan de problemen voor de volksgezondheid en het milieu.
Tot op heden is niemand in staat gebleken om sterke, onweerlegbare en overtuigende argumenten naar voren te brengen om het belang en het onschadelijke karakter van GGO's te rechtvaardigen. Maar al te vaak worden GGO-teelt en biotechnologieën met elkaar verward. GGO's zijn slechts een van de toepassingen van de biotechnologieën. Door de uitbreiding van GGO's in Europa af te wijzen, ben je niet tegen de vooruitgang of tegen gentherapie, maar kies je liever voor het voorzorgsbeginsel dan voor de probeersels van een tovenaarsleerling.
Iedereen weet heel goed dat economische en financiële belangen op dit gebied nog altijd de overhand hebben en dat de toekomst van de landbouw en het milieu van de Europese Unie afhankelijk is van de druk van de Verenigde Staten en de WTO-onderhandelingen. Dat is heel jammer, want we moeten niet vergeten dat de Verenigde Staten het protocol van Cartagena inzake bioveiligheid nog steeds niet hebben geratificeerd.
We voelen wel aan dat al deze discussies en de stemming van morgen ons erop moeten voorbereiden om zonder al te veel protest in te stemmen met de opheffing van het moratorium. Onze stem is dus veel meer een politieke stem dan het lijkt en wij zouden een enorme fout tegenover de burgers begaan, indien wij - alvorens tot enig besluit te komen - niet eisten om beter geïnformeerd te worden over de werkelijke risico's die GGO-gewassen voor het milieu en de volksgezondheid meebrengen.
Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, de voorstellen in het verslag-Scheele bieden samen met het verslag-Trakatellis de mogelijkheid voor de Europese consument om geen GGO's te hoeven gebruiken. Als de amendementen van de Commissie milieu worden goedgekeurd, zal de wetgeving van de Europese Unie de strengste ter wereld zijn. Toch is ook dan de toestand nog verre van ideaal, want onbedoelde vervuiling van traditioneel of biologisch gekweekte planten en dieren met GGO-materiaal blijft mogelijk.
We wachten nog steeds op doeltreffende maatstaven voor co-existentie in het veld en ook op het stelsel voor milieuaansprakelijkheid dat ons twee jaar geleden, tijdens de onderhandelingen over Richtlijn 2001/18/EG, was beloofd door de Europese Commissie. Totdat deze maatstaven voldoende van kracht zijn geworden, mag er geen sprake zijn van beëindiging van het moratorium. We moeten duidelijk maken dat Europese consumenten het recht hebben om voor zichzelf te beslissen of ze GGO's wel of niet willen kopen. Voor de bescherming van dat recht mag men niet vertrouwen op de Wereldhandelsorganisatie of de regering van de Verenigde Staten. Dat is uitsluitend de verantwoordelijkheid van de eigen volksvertegenwoordigers in Europa, hier en in de nationale parlementen.
Steun aan alle amendementen van de Commissie milieu is een noodzakelijke stap vooruit. Ik betreur het dat de Europese Commissie een nogal negatief standpunt heeft ingenomen ten aanzien van een aantal van deze amendementen.

McKenna (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het roerend eens met de woorden van mevrouw Ferreira. De vraag naar genetisch gemanipuleerde producten wordt niet gecreëerd door de consument. Integendeel, zij wordt gecreëerd door, en ten behoeve van, GG-multinationals.
De bezorgdheid van de Verenigde Staten over de hongerlijdende bevolking op aarde is net zo oprecht als George Bush' bezorgdheid over de rechten van de bevolking van Irak. Irak kent momenteel trouwens een verbod op genetisch gemanipuleerde producten. De VS mogen Irak niet dwingen dit verbod op te heffen. Als de Verenigde Staten en de GG-multinationals zich werkelijk zoveel aantrekken van de honger in de wereld, waarom steken ze het geld dat aan het onderzoek naar en de promotie van genetische manipulatie wordt besteed dan niet in het bevorderen van de zelfredzaamheid van kwetsbare gebieden, in plaats van deze voor hun voedselvoorziening nog afhankelijker te maken van multinationals? Het moet afgelopen zijn met de uitbuiting.
En wat betreft coëxistentie: dit is een fabeltje. Tenzij de teelt, de oogst, de verwerking, de consumptie en zelfs de verwerking van het afval van dergelijke gewassen uitsluitend plaatsvindt binnen de muren van een laboratorium, zal besmetting onvermijdelijk zijn. Wat gaan we doen in Europa? Gaan we Schengen-regels opstellen voor bijen, vogels en de wind, en gaan we maatregelen invoeren ter voorkoming van kruisbestuiving? Onzin!
Als we uitgaan van het ?de vervuiler betaalt?-beginsel, moeten de multinationals verantwoordelijk worden gesteld voor het feit dat conventionele boeren, en met name biologische boeren, niet meer in staat zullen zijn om op de voor hen gebruikelijke wijze te werk te gaan.
Alles draait hier om winst en hebzucht. De consument wil helemaal geen genetisch gemanipuleerd voedsel, dus waarom worden we nu gedwongen het ten behoeve van de multinationals te accepteren? De overeenstemming die we in het Parlement en in de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid hebben bereikt gaat nog niet ver genoeg. De drempelwaarde is nog veel te hoog, want een lager niveau was ook mogelijk geweest. Persoonlijk vind ik alleen de nuldrempel aanvaardbaar.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, het gaat vandaag niet om de winsten van bedrijven en concerns, maar het gaat erom of wij er eindelijk in zullen slagen om een uniform communautair regelgevingskader te creëren voor de goedkeuring, etikettering en traceerbaarheid van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoerders. Daardoor wordt voor alle marktpartijen, ook de consumenten, in een laat stadium - en naar ik hoop niet té laat - rechtszekerheid gewaarborgd. Wat de praktische omzetting van deze technologie betreft, lopen wij Europeanen meer dan tien jaar achter bij de ontwikkelingen in andere landen, terwijl de Europese onderzoekers zich toch heel goed met de wereldstandaard kunnen meten. Dat wil zeggen dat er al meer dan tien jaar niet alleen sprake is van onderzoeksgegevens die op de plank liggen, maar dat ook het onderzoek op dit gebied in Europa is stilgelegd, met name wat de groene gentechniek betreft hoewel het nut daarvan onomstreden is. De heer Davies heeft in dat verband al enkele voorbeelden gegeven, dus die moeite kan ik mij besparen.
Ook de maatschappelijke discussie in de afgelopen jaren is niet echt door de voors en tegens van de gentechniek bepaald, omdat er eigenlijk alleen maar een ideologische campagne werd gevoerd om de ontwikkeling van een moderne toekomstgerichte technologie te voorkomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de resultaten van enquêtes erop wijzen dat de gentechnologie door een meerderheid als het werk van de duivel wordt beschouwd en niet acceptabel is. Bij enkele bijdragen in dit Parlement vandaag kreeg ik de indruk alsof de pest opnieuw door Europa zou gaan rondwaren. Tegen die achtergrond is het verdedigbaar dat de verordeningen erg strenge regels voor de goedkeuring, etikettering en traceerbaarheid bevatten, hoewel zij ook tegen de grenzen van de praktische haalbaarheid opbotsen. Ik zeg dat, omdat ik van mening ben dat wij uitsluitend op basis van zeer stringente maatregelen de maximale zekerheid kunnen garanderen die praktisch gezien ook haalbaar is. Daar moeten wij in de voorlichtingscampagnes de burgers en media voortdurend op wijzen.
De informatievereisten die in de verordeningen zijn voorzien, zijn in dat verband een belangrijk instrument. Ik zou echter ook een oproep aan de Commissie willen richten: ik acht Europese voorlichtingscampagnes noodzakelijk. Mevrouw Breyer heeft al aangekondigd dat zij een campagne voor een koopmoratorium zal gaan voeren. Als de etikettering van producten er alleen maar toe leidt dat niemand ze meer koopt, zullen wij onze achterstand op de rest van de wereld zeker niet inhalen. Het onderhavige compromisvoorstel is absoluut een intelligente oplossing, maar ik heb mijn twijfels of dit voorstel zijn doel zal bereiken. In enkele andere bijdragen van vandaag zijn die twijfels ook al geuit. Bij het opstellen van de richtsnoeren - en ik kan de Commissie vertellen dat ik daar erg benieuwd naar ben - zult u grote inspanningen moeten verrichten. Het is namelijk geen eenvoudige opgave en ik hoop in ieder geval dat het uiteindelijke resultaat geen bureaucratisch gedrocht zal zijn.
Bowe (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, we moeten ons realiseren dat we weer een stap hebben genomen om te garanderen dat deze nieuwe technologie in dienst van de mensheid wordt gesteld en niet andersom. In dit Parlement zijn reeds andere stukjes wetgeving behandeld - voor een daarvan was ik de rapporteur - die onderdeel uitmaken van het totale plaatje van de controle over genetische gemodificeerde organismen.
In verband met deze specifieke wetgeving moeten we een paar dingen goed begrijpen. De voornaamste doelstelling van deze wetgeving en de akkoorden eromheen is mensen de mogelijkheid te geven om zelf een keuze te maken wanneer het gaat om genetisch gemodificeerde producten. We hebben geluisterd naar de mening van mensen in Europa en naar hun aanspraak op het recht om zelf een geïnformeerde keuze te maken ten aanzien van GG-levensmiddelen. Wij trachten nu een etiketterings- en informatiesysteem in te stellen dat deze keuze in de praktijk mogelijk maakt. Ik heb wel enig begrip voor de opmerkingen van de heer Maaten over de tekortkomingen van dit systeem, maar we moeten nu eenmaal werken binnen de grenzen van wat wetenschappelijk aantoonbaar is en in de praktijk kan worden toegepast.
We leven niet in een perfecte wereld, en als gevolg daarvan is het gebruik van drempelwaarden onvermijdelijk. Volgens de regelgeving omtrent biologische producten mogen dergelijke producten maximaal 5 procent niet-biologische bestanddelen bevatten. In de praktijk betekent dit dat een biologische kant-en-klaarmaaltijd nog kleine hoeveelheden kan bevatten van ingrediënten zoals kruiden en specerijen die niet eenvoudig in biologische vorm te verkrijgen zijn. Ook gebruiken we geen etikettering voor zeer lage restniveaus van pesticiden of chemische verontreiniging in levensmiddelen, ook al weten we dat deze wel aanwezig zijn.
Ieder etiketteringsysteem kent zijn tekortkomingen. Er is altijd een bepaald punt waarop de wetenschappelijke praktijk een rol gaat spelen. Beter dan dit kunnen we het niet doen met de wetenschap zoals die er nu voor staat. De pizza die u vanavond eet kan wel salamiworst bevatten, maar niet ieder bestanddeel van die worst zal op het etiket van de pizzadoos worden vermeld.
Onze taak is om het beste te halen uit wat binnen de beperkingen van de wetenschap mogelijk is. Onze prioriteit moet zijn om de consument de kans te geven echt te kiezen.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, in Frankrijk moet José Bové zijn stellingname tegen GGO's en vóór het voorzorgsbeginsel met zijn vrijheid bekopen. Deze straf is des te onaanvaardbaarder als je de bedreiging die hij voor de samenleving vormt, vergelijkt met de dreiging die GGO's voor onze toekomstige gezondheid opleveren. In dit Parlement zijn wij ons hiervan beter bewust dan elders, want het is onze verantwoordelijkheid te waarborgen dat onze medeburgers echt de keuze hebben om GGO's te gebruiken dan wel af te wijzen. We moeten ons niet laten intimideren door de leugens en pressie van Bush, die sterk onder de invloed staat van de landbouwindustrie die pro-GGO is en haar eigen consumenten geen keus laat.
Laten wij doorzetten en het lef hebben om de lacunes in onze voorschriften te veranderen. Wij moeten pertinent weigeren dat niet-toegelaten GGO's op de markt terechtkomen. Wat de etikettering van toegelaten GGO's betreft weten we dat de levensmiddelenindustrie in staat is om tot 0,1% genetisch gemodificeerd materiaal aan te tonen. Deze richting moeten wij volgen. Verder merk ik op dat indien er geen garanties zijn voor de coëxistentie van GGO-teelt en GGO-vrije teelt, de beste voorschriften ter wereld volkomen zinloos zijn wanneer er overal in de natuur GGO's voorkomen. Als wij de consument keuzevrijheid willen bieden en het milieu willen beschermen, is het absoluut noodzakelijk om de GGO-vrije teelt te beschermen en te waarborgen dat deze teelt niet verontreinigd raakt. Dat is de werkelijke uitdaging die wij moeten aangaan. Wij moeten onszelf niet voor de gek houden: zonder garanties voor de coëxistentie valt er niets meer te kiezen.

Flemming (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik zal beide verslagen morgen steunen. Desalniettemin is de etikettering voor de industrie moeilijk uitvoerbaar en wordt er op die manier geen eerlijke informatie aan de consumenten verstrekt. De Raad is in zijn gemeenschappelijk standpunt de opvatting toegedaan dat het doel van de verslagen gericht is op het voorkomen van het misleiden van de consument. Hoe ontroerend! De werkelijkheid is echter anders. Bij eventuele onvoorziene of technisch niet te voorkomen verontreinigingen is de etikettering niet verplicht, in ieder geval niet tot aan een bepaalde drempelwaarde. Wat dat betreft, wil ik mevrouw Roth-Behrendt bedanken voor haar duidelijke formulering op dit punt.
Die 0,9% of 0,5% en wie weet straks misschien wel 0,1% of zelfs 0,01%; dat is toch allemaal puur boerenbedrog. Wat is het doel van dit hele circus als er geen gevaar voor de gezondheid bestaat? En dat gevaar is er niet. Arme consument! Hij zal straks ongetwijfeld GGO's eten, alleen weet hij of zij dat dan niet. De consumenten worden door ons heel bewust het bos in gestuurd. Als artikel 12 in het verslag-Scheele nader wordt bekeken, blijkt de hele kwestie uitermate geschikt om er een geweldig cabaretstuk van te maken. In dat artikel 12 staat namelijk het volgende: 'Om aan te tonen dat de aanwezigheid van dit materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is, moeten de exploitanten bewijsmateriaal kunnen verstrekken om de bevoegde autoriteiten ervan te overtuigen dat zij passende maatregelen hebben genomen om de aanwezigheid van dergelijke materialen te voorkomen'. Die arme exploitanten. Zij hebben zich alle mogelijke moeite getroost, dus dan zou het toch zielig zijn als er dan ook nog geëtiketteerd zou moeten worden om de consumenten op de hoogte te stellen van de samenstelling van de producten! De consumenten zullen er dus nooit achter komen wat ze gegeten hebben. Zij hebben er geen idee van dat zij GG-voedsel geconsumeerd hebben. Ik heb nog getracht om deze ontwikkeling in de Commissie milieubeheer, consumentenbeleid en volksgezondheid te voorkomen door mij sterk te maken voor een 'Nee tegen de negatieve etikettering' en 'Ja tegen de positieve etikettering'. Dat zou een eerlijke methode zijn en grote ondernemingen zoals Nestlé, Unilever e.d. zouden daarin meegegaan zijn. Het was echter waarschijnlijk al te laat. Laten wij daarom lering trekken uit deze hele geschiedenis. Laten we blij zijn dat de coëxistentie een feit is. Wij moeten maar hopen dat er op dat gebied sprake zal zijn van een adequate aansprakelijkheid. Rest ons slechts dit onderwerp als schoolvoorbeeld te gebruiken voor wat politieke oneerlijkheid vermag!

Corbey (PSE).
Allereerst aan Karin Scheele mijn welgemeende complimenten. Zij heeft dit moeilijke dossier met zeer veel zorg behandeld. Ik moet zelf zeggen dat ik nogal wat aarzelingen heb bij dit verslag. Ik vind ten eerste dat de etiketten echt de waarheid moeten vertellen en niet 0,9% naast de waarheid moeten staan. Ik vind het jammer dat we niet besloten hebben om een GGO-vrij-etiket in voeren want dat was veel duidelijker geweest naar de consumenten toe.
Ik vind het ook jammer dat we zijn blijven steken in de kleine-lettertjes-mentaliteit, het zou eigenlijk veel beter zijn om meteen open en duidelijk op een etiket te vermelden of een product GGO-vrij is, GGO bevat of GGO kan bevatten. Dat zou voor de consumenten in ieder geval de duidelijkheid verschaft hebben waar velen op wachten.
Toch kan ik instemmen met deze wetgeving, want ik vind dat het nu tijd wordt dat het moratorium van tafel gaat en ik zou dan ook graag van de Commissie willen horen welke stappen ze gaat ondernemen om daarvoor te zorgen. Voor de lidstaten is het nu tijd om heel serieus werk te maken niet alleen van co-existentie in de landbouw, in transport en in de havens, maar ook van controlefaciliteiten. Het mag niet al te gemakkelijk worden gemaakt om deze richtlijn te ontduiken en de lidstaten moeten er echt op toezien dat zij in ieder geval wordt nageleefd.

Schörling (Verts/ALE.
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de beide rapporteurs bedanken voor het werk dat zij hebben geleverd. Ik moet echter zeggen dat ik me zeer onbehaaglijk voel over het door ons te nemen besluit. Ik heb eigenlijk het gevoel alsof ik gegijzeld word.
Enerzijds wil ik nee zeggen tegen de GGO-techniek, die bepaald niet zonder problemen is. Het gaat hier niet om een heilsleer. Integendeel, deze techniek plaatst ons voor risico's, omdat onmogelijk te voorspellen valt welke gevolgen een gemodificeerd gen voor het omringende milieu met zich meebrengt. Coëxistentie klinkt mooi, maar we weten ook dat GGO's besmettelijk zijn. We weten dus niet met wat voor situatie we worden geconfronteerd. Er is bovendien sprake van machtsconcentratie. De grote multinationale ondernemingen oefenen een ongelooflijk sterke druk uit, vooral op de Afrikaanse landen. Aan de andere kant zijn er natuurlijk strikte regels nodig voor het geval we de GGO's niet kunnen tegenhouden. We moeten de risico's tot een minimum reduceren. Daarom zal ik morgen voor de amendementen van de Commissie milieubeheer, consumentenbeleid en volksgezondheid stemmen.
Ik wil er echter voor eens en altijd op wijzen dat er nog zoveel problemen moeten worden opgelost, onder andere op het punt van milieuverantwoordelijkheid, dat van opheffing van het moratorium geen sprake kan zijn.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de heer Trakatellis en mevrouw Scheele hebben grondig werk geleverd, dat zonder twijfel een bijdrage zal leveren aan het verbeteren van de informatieverstrekking en transparantie en aan de keuzevrijheid van de Europese consumenten. De consumenten moeten weten wat zij kopen en wat zij eten. Het is daarom noodzakelijk om zo snel mogelijk effectieve, controleerbare en wettelijke kadervoorwaarden te creëren voor de goedkeuring, etikettering en traceerbaarheid van GGO's.
De beide verordeningen en de opheffing van het de facto bestaande vergunningsmoratorium zijn doorslaggevende voorwaarden voor het omzetten van een toekomstgerichte strategie voor de Europese biotechnologie. Daar is begin dit jaar ook met steun van het Parlement om verzocht. Het moratorium blokkeert de groene biotechnologie in de Europese Unie. Het heeft met name een negatief effect op het innovatieve MKB in Europa en is daarnaast ook in strijd met de doelstelling van Lissabon.
De speelruimte die in het eerste compromisamendement met betrekking tot het verslag-Scheele is voorzien, is wenselijk. Er dient echter wel voor gezorgd te worden dat de gemeenschappelijk interne markt niet verstoord wordt doordat lidstaten hun eigen weg volgen waardoor het effect van deze verordening wordt gedwarsboomd.
Wij hebben een praktisch haalbare regeling nodig voor de onvoorziene en technisch niet te voorkomen verontreiniging van GGO's in producten die niet genetisch gemodificeerd zijn. Elke gekozen drempelwaarde is uiteindelijk een willekeurige waarde en dat weten wij allemaal. De drempelwaarde van 0,9% die in het gemeenschappelijk standpunt is voorzien, is echter redelijk en biedt houvast voor producenten en consumenten. Die drempelwaarde is ook van belang voor de coëxistentie van uiteenlopende teeltmethoden, omdat in de natuur bijvoorbeeld stuifmeeloverdracht technisch nooit helemaal uitgesloten kan worden.
De kadervoorwaarden moeten praktisch haalbaar zijn; dat is een van de belangrijkste criteria voor de nieuwe wetgeving. Zij moeten met name ook in overeenstemming zijn met de WTO-regels en mogen de ontwikkeling van de biotechnologie in Europa niet door een overmaat aan bureaucratie belemmeren. Zij moeten echter vooral een bijdrage leveren aan de voorlichting en bescherming van consumenten.

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in het debat van vandaag is heel vaak gerefereerd aan de drempelwaarden die vanuit een beleidsmatig oogpunt willekeurig zouden zijn vastgesteld. Desondanks wil ik op het belang wijzen dat het Europees Parlement in de eerste lezing aan die norm van 0,5% heeft gehecht, ook al waren veel afgevaardigden daar niet echt gelukkig mee. Het strenge gemeenschappelijke standpunt en de huidige basis voor het bereiken van een aanvaardbaar compromis over de coëxistentie hebben wij te danken aan het feit dat de Commissie milieubeheer, consumentenbeleid en volksgezondheid zich sterk heeft gemaakt voor die 0,5% en die drempelwaarde uiteindelijk ook heeft aangenomen.
In de tweede plaats wil ik opmerken dat ik het niet terecht vind als er gesuggereerd wordt dat de stemming om de vraag draait of wij voor of tegen genetisch gemodificeerde organismen zijn.

Wij weten namelijk dat wij niet meer om die GGO's heen kunnen. Wij hebben de mogelijkheid niet meer om GGO's en sommige chemicaliën en andere producten tegen te houden. Daarom heb ik mij ook ingezet voor de strengst mogelijke voorwaarden voor de vergunningsprocedure en voor een vergaande etiketteringsplicht. Mevrouw Flemming was van mening dat de wijze van etikettering vanuit politiek oogpunt oneerlijk zou zijn. Als zij nog aanwezig was geweest, had ik haar kunnen vragen of het tegenover de consumenten politiek gezien eerlijker zou zijn een product dat voor 100% uit GGO's bestaat niet te etiketteren. Volgens mij zijn de Europese burgers mondig genoeg om hun eigen mening te vormen. Ik denk ook dat het aanzien en de geloofwaardigheid van de biotechnologie alleen maar baat zal hebben bij een goede etiketteringsregeling. Als dan benadrukt wordt dat men liever een etikettering 'GGO-vrij' had gezien, kan ik alleen maar nogmaals herhalen dat het etiket 'GGO-vrij' er altijd nog extra opgeplakt kan worden. Het kan echter niet zo zijn dat de consumenten informatie wordt onthouden over welke producten wel of geen genetisch gemodificeerde organismen bevatten.
Naar mijn idee moet hier nogmaals onderstreept worden dat een dergelijke houding puur producentvriendelijk en dus niet consumentvriendelijk zou zijn.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, er moet nieuwe regelgeving over etikettering en traceerbaarheid komen en deze moet zo streng mogelijk zijn. Maar mijn belangrijkste punt is dat ook als er morgen, zoals we hopen, nieuwe strenge regels worden goedgekeurd, dit niet als groen licht mag gelden voor het opheffen van het de facto moratorium. Deze richtlijnen geven nog geen antwoord op het zeer reële gevaar van besmetting van de conventionele en biologische landbouw met genetisch gemanipuleerde variëteiten. Ook voorzien zij niet in aansprakelijkheidsregels ten behoeve van boeren die de dupe worden van dergelijke besmettingen.
Onderzoeken door de Commissie, het Europees Milieuagentschap en het milieudepartement van mijn eigen land hebben alle uitgewezen dat de toelating van GG-gewassen vrijwel onvermijdelijk zal leiden tot grootschalige besmetting van niet-GG-gewassen.
Als we willen garanderen dat de consument de keuze heeft om genetisch gemanipuleerde producten te laten staan, moeten we er niet alleen voor zorgen dat genetisch gemanipuleerde producten worden geëtiketteerd, maar ook dat niet-GG-producten blijven bestaan. Tenzij we een oplossing vinden voor het besmettingsprobleem, zijn hier geen garanties voor. Ik geloof niet dat de richtsnoeren van de heer Fischler toereikend zullen zijn. Het moratorium moet daarom worden gehandhaafd.
Tot slot zijn er op nationaal niveau een aantal raadplegingsprocedures over GG-gewassen aan de gang in de lidstaten. Het is van groot belang dat deze procedures ernstig worden genomen. Des te spijtiger is het dat de betreffende procedure van de Britse regering onvoldoende gefinancierd is en onvoldoende publiciteit is gegeven. De sluitingsdatum van dit onderzoek moet worden uitgesteld. Als dit niet gebeurt kunnen we niet anders concluderen dan dat de ministers al besloten hebben om GG-teelt goed te keuren.

Byrne
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, wij komen nu aan het eind van een zeer intens debat dat bijna twee jaar heeft geduurd. Het bewijs dat er een zeer nauwe samenwerking tussen onze instellingen heeft plaatsgevonden, wordt gevormd door de wetgeving die hier vandaag is gepresenteerd en waarover morgen zal worden gestemd.
Uiteraard zijn er tijdens het debat van de laatste twee jaar van vele kanten verschillende standpunten naar voren gebracht en hetzelfde geldt voor het debat van vanmiddag in dit Parlement. Er zijn ongetwijfeld mensen onder ons die niet tevreden zijn met de wetgeving die nu is voorgesteld. Sommigen zeggen bijvoorbeeld dat we te ver zijn gegaan in onze pogingen een evenwicht te bereiken, en dat dit een belemmering en achterstand zal veroorzaken voor de ontwikkeling van de biotechnologie in Europa in de toekomst, zodat we onze beste wetenschappers zullen kwijtraken aan de Verenigde Staten.
Dat is misschien wel zo, maar we dienen er toch voor te zorgen dat er goede wetgeving komt, waarmee de consument waardevolle informatie tot zijn beschikking krijgt zodat hij zelf kan kiezen of hij wel of geen GG-producten consumeert.
In deze wetgeving - de beste ter wereld over dit onderwerp - zijn zaken opgenomen als toelating voor de vrije markt, toezicht, etikettering en traceerbaarheid door etikettering - alles om te garanderen dat de wetgeving van het juiste niveau, en ook geloofwaardig, is.
Anderen wijzen GGO's af en ik vermoed dat een aantal mensen GGO's onder alle omstandigheden zullen blijven verwerpen. Deze mensen moet ik vertellen dat ze nooit tevreden zullen zijn en geen enkele wetgeving ze tevreden zal kunnen stellen. Hebben ze zichzelf op deze manier in een positie gemanoeuvreerd waarin niet volledig rekening kan worden gehouden met hun standpunt? Misschien wel.
Degenen die hard aan dit onderwerp hebben gewerkt - mevrouw Scheele, mijn eigen mensen en - hopelijk toch - ikzelf, hebben getracht een evenwicht te vinden zodat de wetgeving vanuit alle standpunten bezien de best mogelijke oplossing biedt, rekening houdend met ideeën uit het hele politieke spectrum, om ten slotte uit te komen bij het resultaat dat hier vanmiddag op tafel ligt en waarover morgen zal worden gestemd.
Ik wil degenen die sceptisch tegenover deze technologie staan, vertellen dat al het wetenschappelijke bewijs dat momenteel voorhanden is erop wijst dat GG-producten net zo veilig zijn als conventionele voedingsmiddelen. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat op het tegendeel duidt. We hebben keer op keer gezegd dat wij onze besluiten hier in het Parlement en in de Commissie moeten baseren op de wetenschap. Als we daarvan afdwalen, begeven we ons op zeer glad ijs.
Ik ben gevraagd om de kwestie van het moratorium te behandelen. Een aantal lidstaten en nog een aantal andere instanties hebben gevraagd om het de facto moratorium te laten vastleggen om zo nationale wetgeving mogelijk te maken die feitelijk hetzelfde effect zou bewerkstelligen als de ontwerptekst die hier op tafel ligt. Ik kan me niet voorstellen dat degenen die wilden dat dit werk werd gedaan, nu na zoveel werk, inspanning, kosten en debat nog steeds vinden dat het moratorium van kracht moet blijven.
Onder deze omstandigheden en overeenkomstig de standpunten van degenen die ons gevraagd hebben ons in deze zaak te verdiepen en met deze wetgeving te komen, zijn we nu in het stadium aangeland waarin we het de facto moratorium moeten opheffen. Er is wetgeving gekomen waarmee consumenten voldoende beschermd en geïnformeerd worden. Deze wetgeving is zeer modern en geraffineerd - zoals ik eerder zei, de beste ter wereld - en erop gericht om consumenten zelf te kunnen te laten kiezen of zij wel of geen GG-producten consumeren. De keuze is aan hen. En daarom is het nu tijd om een begin te maken met de opheffing van het de facto moratorium van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders.
Ik ben niet van mening dat we dit werk moeten doen omdat anders de WTO met stappen zal dreigen of iets dergelijks. Ik heb mijn werk gedaan - en ik weet zeker dat dat ook voor u geldt - met de bedoeling om datgene te doen wat juist is, om een resultaat te bereiken waardoor consumenten het soort keuze kunnen maken dat ze nodig hebben, op een manier die zinvol is en gebaseerd op goede informatie.
Wij doen dit werk omdat we geloven dat het juist is. Wij doen dit werk niet omdat anderen vinden dat we op moeten schieten en handelen volgens hun overtuigingen. Ik doe dit werk niet omdat de WTO met maatregelen dreigt.
Degenen onder u die uiting hebben gegeven aan scepsis en bezorgdheid over deze wetgeving, wil ik zeggen dat zij een speciale bepaling bevat volgens welke de wetgeving binnen twee jaar na de aanneming en vóór de omzetting in een wet, zal worden geëvalueerd. Daarom is het mogelijk - en ook de bedoeling - om binnen dat tijdschema terug te komen op deze kwestie om zo op basis van de ervaring die is opgedaan met het functioneren van de wetgeving te kunnen bepalen of er behoefte is aan wijzigingen en aanpassingen. Naar mijn mening is dat een zeer belangrijk onderdeel van deze wetgeving dat degenen die er enigszins bezorgd over zijn gerust zou moeten stellen.
Zal ik inbreukprocedures in gang zetten of vind ik dat de Commissie dit moet doen wanneer de wet niet wordt nageleefd? De functie en rol van de Commissie is erop toe te zien dat de wetten van de Europese Unie op de juiste wijze worden toegepast en uitgevoerd. Als een bepaalde regel - waaronder ook deze wetgeving - niet wordt geëerbiedigd, dan moeten wij onze verantwoordelijkheid nemen en handelen op de manier die de Verdragen ons voorschrijven.
Tot slot wil ik mevrouw Scheele bedanken voor haar grote inspanningen en voor de samenwerking die ze mij en mijn mensen heeft verleend, en haar complimenteren met het resultaat van haar moeilijke en langdurige werkzaamheden. Ik heb bovendien genoten van onze samenwerking in de afgelopen periode.
Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik alle aanwezigen hier bedanken voor een zeer zinvol en veelomvattend debat. Het heeft aangetoond hoe moeilijk het is om enige vorm van consensus te bereiken over dit complexe onderwerp. Dit strekt de twee rapporteurs, mevrouw Scheele en de heer Trakatellis tot eer, want zij zijn erin geslaagd een aantal zeer uiteenlopende standpunten te beschouwen en te combineren tot uitvoerbare compromisoplossingen.
Ik bespeur in dit debat een neiging om simpelweg 'ja' of 'nee' te zeggen tegen GGO's. Maar dat is niet wat in deze situatie geboden is. Deze discussie draait er niet om of we voor of tegen GGO's zijn. Dat was misschien wel gemakkelijker geweest, maar dat stadium zijn we al lang voorbij. De Europese Unie importeert nu al jaarlijks 35 miljoen ton genetisch gemodificeerde soja. Dat is een feit. Ons kan dus niet worden verweten dat we niet hebben getracht overeenkomstig de omstandigheden te handelen.
Wij hebben richtijn 2001/18/EG over het in de handel brengen van levende GGO's herzien. Wij hebben etikettering ten bate van de traceerbaarheid voorgesteld. Wij hebben gekeken naar voorstellen inzake levensmiddelen en diervoeders. Wij hebben deze wetgeving toegevoegd. Wij hebben een nieuwe tekst aan het voorstel omtrent milieuaansprakelijkheid toegevoegd. Wij zijn voortdurend bezig met het bespreken van mogelijke manieren om de bestaande wetgeving aan te vullen teneinde deze af te stemmen op de belangen van de burgers van de Europese Unie.
Onze voorstellen zijn een afspiegeling van deze belangen en tegelijkertijd ook van het potentieel van deze nieuwe technologie. Dat is precies waar het om gaat. We zien dat het gebruik van GG-technologie tal van mogelijkheden biedt, maar we zien ook de risico's. Daarom hebben we nu veel strengere wetgeving ingesteld. Daarom willen we de betreffende producten etiketteren en traceren. Daarom hebben we een tekst toegevoegd aan het voorstel inzake milieuaansprakelijkheid. Het zijn juist de risico's waarmee we rekening houden. We proberen onze plicht te doen en onze verantwoordelijkheid te nemen. Dat is de enige manier om zo'n gecompliceerd en gevoelig onderwerp te benaderen.
Zou het volstaan om de toelatingen weer te laten aanvangen? Deze discussie doet me denken aan een jongetje dat ik ken, dat toen hij vijf of zes was, doperwtjes kreeg voorgeschoteld door zijn oma. Hij zei tegen zijn oma: "Ja, natuurlijk hou ik van doperwtjes; ik eet ze alleen niet." Daar zou het op neerkomen wanneer we nu een geheel herziene wetgeving zouden instellen zonder deze echter te willen toepassen. Wat voor signaal sturen we dan naar de rest van de wereld? Een signaal dat onze wetgeving, die een evenwicht vormt tussen de potentiële voordelen en de risico's, kennelijk niet werkt - we willen haar immers niet uitvoeren. Daar gaat het mij in de eerste plaats om. We moeten toch een begin kunnen maken met de uitvoering van deze wetgeving, waar zo lang aan is gewerkt en waarmee Europese consumenten en boeren hun eigen geïnformeerde keuzes kunnen maken.
We moeten de rest van de wereld, inclusief de VS, laten zien dat deze wetgeving werkt. En zo gaan we het doen: we beoordelen de risico's, we traceren en etiketteren, en we zorgen ervoor dat we het juiste evenwicht vinden.
Daarom heeft mijn collega, de heer Byrne, gezegd dat de Commissie haar verantwoordelijkheid zal nemen. Zoals u weet, zijn de procedures zodanig dat de lidstaten grotendeels zelf de verantwoordelijk hebben aan te tonen dat ze met dit onderwerp om kunnen gaan, maar als zij hiertoe niet bereid zijn zal de Commissie zich zeker van haar verantwoordelijkheden kwijten. Opnieuw gaat mijn dank uit naar de rapporteurs en naar iedereen in dit Parlement voor een zeer interessant debat.
De Voorzitter.
Mevrouw Breyer heeft overeenkomstig artikel 122 verzocht om het woord te voeren voor een persoonlijke verklaring. Mevrouw Breyer, ik wil u erop wijzen dat u alleen mag ingaan op tijdens de discussie gedane uitspraken over uw persoon. Maakt u er dus geen nieuw debat van alstublieft.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Schnellhardt zei dat ik een campagne voor een koopmoratorium zou organiseren. Dat is complete onzin! De consumenten geven zelf aan dat zij geen genetisch gemodificeerde producten willen; dat blijkt ook uit alle enquêtes. Tot nu toe had de industrie de mogelijkheid om de consument stiekem en ongemerkt levensmiddelen met GGO's in de maag te splitsen. Vanaf nu moeten de levensmiddelenfabrikanten de consumenten de waarheid over hun producten vertellen. Indien het de facto bestaande moratorium dus opgeheven zou worden, ontstaat er een volledig nieuwe situatie. Dan kunnen wij namelijk terugvallen op de etikettering en kunnen de consumenten zelf bepalen of zij bepaalde levensmiddelen wel of niet aanschaffen. De lakmoesproef voor de gentech-industrie is dus niet de EU-vergunning - of die wel of niet verstrekt wordt - en ook niet de horde van de vergunningsprocedure, maar de vraag of de consumenten de GGO-producten zullen kopen. De markt is dus de lakmoesproef. De markt is dus de doorslaggevende factor. Ik ben niet bang voor de opheffing van het moratorium; integendeel! U moet uzelf toch ook afvragen waarom tot nu toe nog geen enkele fabrikant deze producten geëtiketteerd op de markt heeft durven brengen. Deze producten zullen voor de fabrikanten een economisch fiasco opleveren. Als de etikettering voor deze producten verplicht wordt, zullen zij de waarheid over de samenstelling ervan moeten vertellen. De consumenten zullen uiteindelijk zelf een koopmoratorium instellen.
Om de opheffing van het moratorium te bewerkstelligen, heeft de Commissie ook de aansprakelijkheid laten vervallen. Commissaris Wallström, u heeft ons ten tijde van de introductierichtlijn gezegd dat die aansprakelijkheid in de richtlijn over de milieuaansprakelijkheid geïntegreerd zou worden. Dat is niet gebeurd.

Tot slot heb ik eerder in dit debat aan de commissaris gevraagd of zij iets over de zaadregeling zou kunnen zeggen. Ik vrees dat wij als Parlement buitenspel gezet worden. Ik verzoek de Commissie dan ook nogmaals met nadruk om hier nader op in te gaan, omdat het Parlement hierover niet geraadpleegd wordt. Komt er een drempelwaarde van 0% voor zaad, zoals die in sommige landen al gehanteerd wordt? Is de verontreiniging dus technisch wel te voorkomen? Ik verzoek u om hier alsnog duidelijkheid over te verschaffen.

De Voorzitter.
Mevrouw Breyer, tot mijn spijt moet ik u zeggen dat uw betoog weinig te maken had met een persoonlijke verklaring. Het was opnieuw een bijdrage aan het debat. Ik had het kunnen weten. Ik zou u vriendelijk willen verzoeken zich voortaan aan de regels te houden.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Klaß (PPE-DE).
Deze twee verordeningen zouden moeten leiden tot een uniform, communautair regelgevingskader voor de goedkeuring, etikettering en traceerbaarheid van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. De mondige consumenten van tegenwoordig hebben behoefte aan informatie - over ingrediënten en samenstelling en sommige mensen willen zelfs ook informatie over de productiewijze.
Wij moeten aan deze informatiebehoefte tegemoet komen, met name op gebieden waar onwetendheid tot angst kan leiden. Door de keuzevrijheid kan de consument deze onzekerheid uitschakelen. De mensheid staat aanvankelijk altijd huiverig ten opzichte van nieuwe dingen. Wij hebben geen jarenlange ervaring met GGO's. Om die keuzevrijheid te creëren, is die informatieverstrekking dan ook dringend noodzakelijk. Ik steun het compromisvoorstel. Wij moeten nu trachten om een bemiddelingsprocedure te voorkomen, zodat deze belangrijke verordening zo snel mogelijk van kracht wordt. Alleen door een snelle goedkeuring kan het moratorium opgeheven worden en kunnen handelsconflicten met de Verenigde Staten, Canada en Argentinië voorkomen worden. Ik hoop dat de EU snel haar restricties met betrekking tot de GGO's opheft. Als de mensheid de ontdekking van het wiel geblokkeerd had, zouden wij vandaag nog alles te voet doen.

De Voorzitter.
Volgens de agenda zouden we nu moeten overgaan tot de gecombineerde behandeling van enkele verslagen over voedselveiligheid. Daarvoor zouden we echter slechts drie minuten ter beschikking hebben voordat het debat over de mededeling van de Commissie begint. Het heeft geen zin de behandeling nu te openen.
Conform de agenda gaan we nu over tot de mededeling van de Commissie over de versterking van de Europese farmaceutische industrie in het belang van de patiënten - actievoorstellen.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd hier bekend te maken dat de Commissie eerder vandaag een mededeling over het 'G10 Medicines'-initiatief heeft aangenomen.
Voor degenen onder u die niet bekend zijn met G10, zal ik in het kort de achtergrond van dit initiatief toelichten.
De laatste jaren zijn er steeds meer aanwijzingen dat de Europese farmaceutische industrie aan concurrentiekracht inboet ten opzichte van de Amerikaanse. Dit heeft niet alleen gevolgen voor onze economie maar mogelijk ook voor de volksgezondheid en voor Europese patiënten. Miljoenen Europeanen gebruiken dagelijks medicijnen.
De voornaamste doelstelling van het beleid ten aanzien van de farmaceutische sector is de duurzame verbetering van het welzijn van patiënten. We moeten lidstaten aansporen om toegestane geneesmiddelen, en dan met name nieuwe en innovatieve geneesmiddelen, zo snel mogelijk beschikbaar en betaalbaar te maken voor iedereen die ze nodig heeft. Een aantal van de statistieken over de sector zijn echter zeer ondoorzichtig, de statistieken over onderzoek en ontwikkeling bijvoorbeeld, en deze zijn juist van vitaal belang voor de sector, voor de Europese wetenschappelijke basis en voor onze patiënten.
In 1990 liep Europa nog voorop in farmaceutisch onderzoek en ontwikkeling en innovatie in de wereld. Nu is Europa ingehaald door de VS door de ontdekking van nieuwe chemische en organische entiteiten. Dit is niet toevallig gebeurd. Sinds 1990 zijn de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in de VS drastisch toegenomen. Deze uitgaven namen tussen 1990 en 2000 in de VS zelfs twee keer zo snel toe als in Europa. In 1997 gaf Amerika voor het eerst in totaal meer uit dan Europa aan onderzoek en ontwikkeling. Tegen deze achtergrond is het initiatief 'G10 Medicines' ontstaan.
Met het oog op de cruciale rol die deze branche speelt voor zowel de industrie- als de gezondheidssector, hebben commissaris Byrne en ik de 'High Level Group on Innovation and the Provision of Medicines', ofwel 'G10 Medicines', opgericht. Deze bestaat uit een kleine groep van prominente vertegenwoordigers van de lidstaten, de industrie, ziektekostenverzekeringen en patiënten.
Deze groep kreeg de uitdagende opdracht consensus te bereiken over mogelijke manieren om binnen de context van bepaalde doelstellingen op sociaal gebied en op het gebied van de volksgezondheid, de concurrentiekracht van de farmaceutische industrie te vergroten. Tot de verrassing van velen kon de groep in mei vorig jaar al verslag uitbrengen en veertien verstrekkende aanbevelingen doen.
In de mededeling die vandaag is aangenomen wordt uiteengezet hoe we op deze aanbevelingen willen voortbouwen. Er zijn vijf globale thema's die we gelijktijdig ter hand willen nemen.
Het belang van de patiënt staat voorop in G10. We willen kijken naar mogelijke manieren om de voorlichting aan patiënten over geneesmiddelen te verbeteren, om de invloed van patiënten in de besluitvorming ten aanzien van het volksgezondheidsbeleid te vergroten, enzovoort. Ik weet zeker dat mijn collega de heer Byrne hier nog meer over zal zeggen.
Met de ontwikkeling van een concurrerende Europese farmaceutische sector komen we terug bij de oorsprong van G10. We bestuderen mogelijke manieren om de toegang tot innovatieve geneesmiddelen te verbeteren en om de onderhandelingen over restitutie en prijsvoering een impuls te geven. Tevens wordt gekeken naar methoden om de prijsconcurrentie voor geneesmiddelen die niet binnen een overheidsregeling vallen te vergroten en naar mogelijke maatregelen om de markten voor generieke geneesmiddelen en geneesmiddelen die niet op recept worden verstrekt, te ontwikkelen.
Wat betreft het versterken van de wetenschappelijke basis van de EU: als we niet investeren in innovatie zal de economie, de maatschappij en de volksgezondheid uiteindelijk een zware tol betalen. Wij kijken naar mogelijke stimuleringsmaatregelen voor onderzoek, zoals het gebruik van virtuele gezondheidsinstellingen voor de bevordering en organisatie van onderzoek en ontwikkeling op het gebied van gezondheid en biotechnologie. We haken ook in op de vele initiatieven die in het kader van het bestaande zesde kaderprogramma van de Commissie worden genomen.
Ook voor wat betreft geneesmiddelen biedt de komende uitbreiding een enorme uitdaging en tal van kansen. We kijken naar mogelijke manieren om deze uitdaging het hoofd te bieden door gelijke omstandigheden te scheppen voor de bescherming van intellectueel eigendom en door de nieuwe lidstaten te steunen bij de tenuitvoerlegging van de nieuwe wetgeving.
Benchmarking zal als praktisch mechanisme fungeren voor het toezicht op de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen en tevens als forum voor de lidstaten om beste praktijken uit te wisselen.
En wat zal nu de drijvende kracht zijn voor de uitvoering van de voorstellen in de mededeling? De belangrijkste drijvende kracht zal zijn de evaluatie van de farmaceutische sector die is uitgevoerd volgens het actieplan 'Biowetenschappen en biotechnologie' en het programma 'Volksgezondheid'. Met de laatste twee zult u bekend zijn en de evaluatie zal klaarblijkelijk in het najaar haar tweede lezing ondergaan.
Het unieke van G10 is het feit dat het ons een instrument verschaft om te kijken naar bepaalde gebieden die onder de nationale bevoegdheid vallen en van invloed zijn op de concurrentiekracht en de volksgezondheid. Wat we op Europees niveau kunnen bereiken blijft immers beperkt.
In de mededeling geven we aan op welke terreinen een Europese aanpak de lidstaten ten goede zou komen en tevens zou bijdragen aan de doelen van G10. Wij stellen in het bijzonder een onderzoek voor naar de nationale stelsels van prijsstelling en vergoeding. Hoewel dit een zaak is die duidelijk onder de bevoegdheden van de lidstaten valt, geloven wij dat de invoering van meer marktgeoriënteerde maatregelen in combinatie met nationale garanties voor de controle van de kosten van farmaceutische producten, de beschikbaarheid van deze producten zal versnellen, en als zodanig de patiënt en de industrie ten goede zal komen.
Over de hele linie denk ik dat de mededeling, samen met andere initiatieven die ik heb vermeld, het kader kan vormen waarbinnen onze farmaceutische industrie haar concurrentiekracht kan terugwinnen, terwijl ook de Europese volksgezondheid wordt verbeterd.

Byrne
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, uit de mededeling over G10 die vandaag door de Commissie is aangenomen, blijkt dat patiënten en volksgezondheid een centrale plaats innemen in het debat over de toekomstige richting van het Europees farmaceutisch beleid. Dit vernieuwde evenwicht tussen legitieme industriële innovatie en gezondheidsbehoeften bij de beleidsvorming is een belangrijke stap in de goede richting.
U hebt mij eerder horen zeggen dat gezondheid ons grootste goed is. Het stijgende niveau van de volksgezondheid, de toename van het aantal ziektevrije levensjaren en de groeiende levensverwachting zijn alle kenmerkend voor de moderne economische ontwikkeling, en innovatie in de farmaceutische sector heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld.
Vanuit de optiek van de patiënt heeft de innovatie van de afgelopen decennia gezorgd voor grote verbeteringen voor de waardigheid en levenskwaliteit van zieken. Patiënten spelen tegenwoordig een actieve rol bij het zoeken naar informatie en producten.
Maar in deze tijd van stijgende gezondheidskosten, een vergrijzende bevolking en hogere verwachtingen van patiënten, hebben we een strategische visie nodig op onze toekomstige werkwijze in dit complexe terrein.
Er zijn hier een aantal kwesties die met elkaar samenhangen. Patiënten hebben behoefte aan effectievere en meer menswaardige producten die sneller op de markt gebracht worden. Er is ook behoefte aan betere voorlichting over de voordelen van bepaalde producten ten opzichte van andere en aan een tijdige kennisgeving in het geval van negatieve bijwerkingen. Voor patiënten is de beschikbaarheid van duidelijke en betrouwbare informatie van essentieel belang, of dat nu is via de bijsluiter in de verpakking, of via een Europees gezondheidsportaal op het internet.
Voor degenen die het gezondheidsstelsel financieren is er behoefte aan een duurzame begroting, betaalbare geneesmiddelen, een beheersbare vraag en verantwoordelijk gedrag van patiënten, producenten en de instanties die geneesmiddelen voorschrijven.
Vanuit het perspectief van de volksgezondheid is het belangrijk dat geneesmiddelen aan hoge kwaliteits- en veiligheidsnormen blijven voldoen en dat kwalijke bijwerkingen snel worden geïdentificeerd en verholpen. Er moet gewerkt worden aan rationelere patronen bij het voorschrijven en het gebruik van geneesmiddelen, zodat de antimicrobiële weerstand bij de bevolking gehandhaafd blijft.
Verder moet het onderzoek zich richten op de ontwikkeling van producten die daadwerkelijk antwoord geven op gezondheidsproblemen in plaats van levensstijlgerelateerde kwesties. Er moet bijvoorbeeld meer worden gedaan om zeldzame aandoeningen en kinderziekten te bestrijden. En in onze vergrijzende maatschappij zullen geneesmiddelen een belangrijke rol spelen bij het actief en gezond ouder worden van mensen - met alle economische en sociale voordelen van dien.
Voor de betrokken industrieën gelden er een aantal specifieke kwesties die vandaag aan u worden gepresenteerd. Wij moeten ons realiseren dat, als de farmaceutische industrie, een sector die steeds meer op mondiaal niveau actief is, te maken heeft met een gefragmenteerde en onvoorspelbare markt, zij minder waarschijnlijk zal investeren in onderzoek naar behandelingen die Europeanen in tien à twintig jaar nodig zullen hebben. Met andere woorden, er zal geen tekort zijn aan gegarandeerd succesvolle levensstijlmedicijnen als Viagra, maar hoe kunnen we zeker weten dat er ook geneesmiddelen worden ontwikkeld tegen jicht, Alzheimer en zwaarlijvigheid, om er maar een paar te noemen?
Alleen indien we werken aan een meer voorspelbare marktomgeving in Europa, kunnen we voor onszelf een situatie creëren waarin we de industrie kunnen overhalen de behoeften van de Europeanen in de komende jaren serieus te nemen.
Het Comité van hoge ambtenaren van volksgezondheid heeft verklaard dat het doel van het farmaceutische beleid moet zijn 'het eenvoudig beschikbaar maken van doeltreffende en veilige geneesmiddelen van hoge kwaliteit, inclusief de meest recente en innovatieve producten, voor iedereen die ze nodig heeft, zonder onderscheid naar inkomen of maatschappelijke positie'.
Elk van deze kwesties wordt in deze mededeling behandeld. Wij hebben uitdrukkelijk de behoefte van patiënten aan betere informatie en meer invloed op het beleid onderstreept. Inspanningen op beide terreinen zullen hun rol in de besluitvorming ten aanzien van de gezondheidszorg versterken. De oprichting van het door de EU gefinancierde Europees patiëntenplatform in februari dit jaar is hierbij een belangrijke stap.
We hebben ons ook gericht op de geneesmiddelen zelf, op de opbouw van mechanismen om de veiligheid, kwaliteit en doeltreffendheid te garanderen. De G10 heeft de behoefte aan krachtigere systemen voor het toezicht op geneesmiddelen en op hun relatieve doeltreffendheid, een prominente plaats op de agenda gegeven. Zo willen we het rationele gebruik van geneesmiddelen bevorderen. Deze volksgezondheidsdoelstelling vormt een van de fundamenten van ons beeld van de farmaceutische sector voor de toekomst.
Relatieve doeltreffendheid is een zeer belangrijke kwestie voor de Europese Unie. In juni 2000 heeft de Raad het belang van toegevoegde therapeutische waarde onderstreept voor zowel de gezondheidsbescherming als voor het industriebeleid.
Doeltreffende geneesmiddelen moeten de mensen die ze nodig hebben snel bereiken. Dit houdt in dat snel moeten worden bepaald welke geneesmiddelen werkelijk doeltreffend zijn, dus niet alleen in de beheerste omgeving van klinische tests, maar in het algemeen gebruik onder de bevolking. Dat is waar het hier om gaat.
Relatieve doeltreffendheid is een van de criteria die kunnen worden gehanteerd bij het stimuleren van het rationeel gebruik van geneesmiddelen. Maar we moeten de rol van de andere actoren ook in ogenschouw nemen. Hoe kunnen we het rationeel gebruik van farmaceutische producten op het niveau van de consument en de instantie die geneesmiddelen voorschrijft, bevorderen?
Een vraag die hiermee samenhangt zou luiden: hoe weten we wanneer het rationele gebruik van farmaceutische producten is verbeterd? Hiermee kom ik bij het onderwerp benchmarking. De aanbeveling om indicatoren voor de volksgezondheid te ontwikkelen heeft ons voor een grote uitdaging geplaatst; bijvoorbeeld, de uitdaging om mogelijke indicatoren te bestuderen waarmee we zicht krijgen op wat er zich afspeelt op het niveau van degenen die geneesmiddelen voorschrijven. Uiteindelijk is het de bedoeling om over een groep indicatoren te beschikken die een beeld geven van de mate waarin de farmaceutische sector voorziet in de behoeften van de volksgezondheid, zodat het beleid op nationaal en Europees niveau hierop kan worden afgestemd.
Tot slot wil ik zeggen dat het debat over de uitbreiding precies op het juiste moment komt. De toetredingsverdragen zijn getekend. Hoewel slechts een van de aanbevelingen specifiek ingaat op de uitbreiding, dienen wij in onze reacties op alle aanbevelingen beslist op passende wijze rekening te houden met de veranderingen die de Europese Unie zal ondergaan.
De G10 is een eerste belangrijke stap op weg naar een strategische visie op de toekomstige gezondheidsbehoeften van Europeanen, waarbij betaalbaarheid, doeltreffendheid, transparantie, inclusiviteit en veiligheid de sleutelwoorden zijn. Als we hierbij goed te werk gaan, zal het de gezondheid van alle betrokkenen ten goede komen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Liikanen.
We voeren het debat volgens de zogeheten catch-the-eye-procedure. Het is mevrouw Roth-Behrendt gelukt, mijn eye te catchen. Ik geef haar het woord.

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is mij een genoegen om uw eye te catchen! Ik heb de volgende vraag voor de commissaris: vindt u ook niet dat de aanbevelingen in bepaalde mate tegenstrijdig zijn? U geeft aan voorstander te zijn van meer prikkels om betere geneesmiddelen sneller bij de patiënten te krijgen en deze opvatting wordt ook door alle lidstaten van de G-10 gedeeld. Hoe kan het dan dat de politieke overeenstemming over het farmaciepakket ertoe heeft geleid dat de gegevensbescherming van zodanig korte duur is dat er te weinig tijd voorhanden is om innovatieve ontwikkelingen mogelijk te maken waardoor met name nieuw onderzoek niet wordt gestimuleerd? Is volgens u een principiële centrale procedure - snel en eenvoudig - ook niet de veiligste en beste manier om patiënten sneller van betere medicamenten te voorzien? Vindt u het ook niet beter als de Commissie en ook de lidstaten meer geld aan onderzoeksinitiatieven uit zouden geven? Wordt het ook niet eens tijd dat u eindelijk de nieuwe wetgeving voor kindergeneesmiddelen aan het Parlement voorlegt? Dan zouden wij ook sneller iets kunnen bereiken op het gebied van betere geneesmiddelen voor de mensen.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier benadrukken dat de twee voorstellen los staan van de evaluatie. De evaluatie wordt gesteund door G10 en nu ook door de lidstaten. Het G10-proces gaat nog verder en tot dusverre heeft er hierover nog geen brede discussie in de lidstaten plaatsgevonden.
Om te beginnen is er een voorstel van de werkgroep en vandaag zijn er dan de aanbevelingen van de Commissie. Volgende week organiseert het Italiaanse voorzitterschap een conferentie over G10 op basis van de aanbevelingen van de Commissie. We hopen dat de betreffende boodschappen verder worden verspreid.
Zoals ik al zei, is het nu van belang om de evaluatie erdoor te krijgen. Dit is met name van belang voor de onderzoekssectoren, omdat hun positie hierdoor versterkt wordt. Het zal nieuwe producten een snellere toegang tot de markt verschaffen; het zal ook tegenwicht bieden; en het zal generieke geneesmiddelen meer concurrerend maken nadat de patentrechten verlopen zijn.

Bordes (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, aangezien ik meer dan dertig jaar bij een groot mondiaal farmaceutisch concern heb gewerkt, kan ik u zeggen dat de voornaamste zorg van deze industrie - zowel in Europa als daarbuiten - niet uitgaat naar de volksgezondheid, vooral niet die van volkeren die geen geld hebben voor medicijnen, en evenmin naar het welzijn van de werknemers die zij in dienst heeft. In deze sector schrikt men er niet voor terug om bij fusies en bedrijfsconcentraties steeds enorme aantallen werknemers te ontslaan of om deze werknemers - zelfs vrouwen - dag en nacht zware arbeid te laten verrichten om geneesmiddelen te produceren en verpakken. Deze praktijken zijn des te meer schandalig daar de geneesmiddelenindustrie een van de meest winstgevende industrieën is. Waar deze industrie zich werkelijk mee bezighoudt, is de financiële gezondheid van haar aandeelhouders.
Alvorens een geneesmiddel op de markt te brengen, voeren deze concerns eerst meerdere marketingonderzoeken uit. Op basis hiervan wordt afhankelijk van de markt besloten of het onderzoek naar een geneesmiddel wordt voortgezet of afgebroken. Het komt er dus op neer dat men belang stelt in ziekten die geld opbrengen. Dat een toenemend aantal mannen en vrouwen steeds minder in staat is voor hun gezondheid te zorgen, dat is dan jammer. Als kinderen in Afrika of elders vandaag de dag nog steeds doodgaan aan ziekten zoals mazelen - die uitstekend kunnen worden behandeld - dan hebben ze pech gehad. Hetzelfde geldt voor mensen die aan malaria lijden of andere ziekten waardoor de bevolking van de arme landen getroffen wordt.
De enige bevredigende oplossing voor zowel de werknemers van deze concerns als de patiënten uit de rijke landen en de derde wereld, zou zijn dat deze industrie niet langer een particuliere industrie is waar alleen de belangen van een minderheid tellen, maar dat zij gecontroleerd wordt door de bevolking. Dat zou in het belang van iedereen zijn.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Bordes. Mag ik even opmerken dat het er bij een debat zoals dit vooral om gaat vragen te stellen en niet enkel redevoeringen af te steken. Ik zou u willen verzoeken het Reglement er nog eens op na te slaan om te kijken hoe het precies in elkaar zit. Dan zullen er de volgende keer geen misverstanden meer tussen ons bestaan.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet toegeven dat het mij tevreden stemt om te horen hoe commissaris Byrne het voor de consumenten opneemt tegen de farmaceutische industrie.
Toen wij indertijd namelijk met het dossier van de farmaceutische industrie en de farmaceutische wetgeving aanvingen, was het overheersende gevoel eerder dat het het Europees Parlement was dat het voor de consumenten opnam, dankzij een aantal krachtige amendementen over met name de geneesmiddelenregistratie, de gecentraliseerde procedure en bescherming van de consumenten. Zoals wij ons kunnen herinneren, gingen de antwoorden van de Commissie op deze vragen niet per se in de door het Europees Parlement gewenste richting.
Gelukkig heb ik nu de indruk dat de Raad een aantal zaken heeft verbeterd, zoals de verlenging na vijf jaar, de geneesmiddelenregistratie, de gecentraliseerde procedure en het stopzetten van rechtstreekse reclame aan patiënten.
Dit alles brengt mij ertoe u te vragen of de amendementen voor de farmaceutische wetgeving - die door het Parlement met grote meerderheid zijn goedgekeurd - ook goeddeels in uw mededeling zullen worden overgenomen. Ik doel met name op de amendementen op het gebied van rechtstreekse reclame, deelname van consumenten aan het Europees bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling, de gecentraliseerde procedure en aanpassing van de dossiers inzake geneesmiddelenregistratie. Op die manier zou u namelijk kunnen laten zien dat u zich werkelijk bekommert om de bescherming van consumenten en patiënten.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, deze discussie is al een keer gevoerd binnen een andere context toen ik commentaar gaf op de amendementen van het Parlement, maar ik zal nu kortweg zeggen dat de Commissie de steun van het Parlement voor de gecentraliseerde procedure toejuicht. Wij hebben nu voorgesteld dat deze procedure op alle actieve middelen wordt toegepast en ook dit werd door het Parlement toegejuicht.
Nu heeft de Raad een politiek akkoord bereikt dat wel dezelfde kant op gaat, maar dat een stuk beperkter van aard is. De toepassing van de gecentraliseerde procedure zou beperkt blijven tot vier ziekten, maar de Raad wil in de wetgeving ook een artikel laten opnemen waarmee het toepassingsgebied van de gecentraliseerde procedure kan worden uitgebreid.
De discussies over de informatievoorziening aan patiënten op dit terrein duren nog voort, maar het lijkt erop dat het standpunt van de meerderheid van de Raad en dat van de meerderheid van het Parlement elkaar niet zo veel ontlopen. Dit bewuste standpunt wordt niet door de Commissie gedeeld, maar ik zal de uitkomst van de wetgevingsprocedure respecteren.
De Commissie heeft nooit voorgesteld om rechtstreeks op de consument gerichte reclame te bevorderen. Zij steunt uitsluitend de gecontroleerde informatievoorziening aan patiënten, patiëntenverenigingen, enzovoort. Iedereen die toegang heeft tot internet ziet dat er op enorme schaal rechtstreeks reclame voor geneesmiddelen wordt gemaakt, iets wat met de dag toeneemt. Het zou beter zijn voor de consument indien hij wist welke websites betrouwbaar waren, welke onder toezicht van de autoriteiten staan en welke kwaliteitsinformatie bieden. In deze kwestie lijken het Parlement en de Raad zich op dezelfde golflengte te bevinden, in de zin dat ze beide een zeer zorgvuldige aanpak voorstaan wanneer het gaat om informatievoorziening aan patiënten. Hierop komen we uiteraard nog terug bij de tweede lezing.

Ferreira (PSE).
Geachte commissarissen, een van de vele voorstellen die u heeft genoemd, is de toegevoegde waarde van geneesmiddelen. Dit punt is volgens mij van essentieel belang. Er worden momenteel veel nieuwe geneesmiddelen op de markt gebracht, die helaas zelden innovatief zijn. Hoe denkt u de industrie in de praktijk zover te krijgen dat er niet alleen nieuwe, maar ook innovatieve geneesmiddelen worden geproduceerd?
Verder heeft u een Europees gezondheidsportaal op het internet ter sprake gebracht. Nieuw-Zeeland, waarvoor ik nu als spreekbuis optreed, is bezig met de opzet van een soortgelijk systeem en vraagt zich af of wij daarbij zullen kiezen voor een ingang via geneesmiddelen of via ziekten, en - in het laatste geval - of de antwoorden dan op geneesmiddeltherapie zullen zijn gericht of dat er op deze sites verschillende vervangende behandelingen zullen worden voorgesteld.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de eerste vraag kan ik het volgende zeggen: indien er wezenlijk onderzoek is verricht met betrekking tot de nieuwe indicaties, hetgeen feitelijk betekent dat er sprake is van innovatie, dan kan er een aanvullende periode van gegevensexclusiviteit worden gegarandeerd.
Op het gebied van efficiëntie van geneesmiddelen luidt ons standpunt dat vergunningen op wetenschappelijke basis dienen te worden verleend, maar op het moment dat de autoriteiten van lidstaten beslissen welke medicijnen in aanmerking komen voor overheidsvergoeding, kunnen ze deze wetenschappelijke basis natuurlijk versterken met andere studies naar de efficiëntie van de betreffende geneesmiddelen; dit idee wordt ook door G10 gesteund. Op dit terrein stelt G10, met de steun van de Commissie, voor dat er in de toekomst meer uitwisseling van informatie over dergelijke efficiëntiestudies en beste praktijken moet plaatsvinden.
In antwoord op de tweede vraag kan ik zeggen dat deze kwestie uiteraard grotendeels afhangt van de lidstaten. De wetgeving in de lidstaten is erg uiteenlopend. De patiënt kan verschillende oplossingen worden geboden: soms wordt hem uitsluitend een van oudsher gepatenteerd product gegeven, maar soms zal hij tevens generieke geneesmiddelen krijgen voorgeschreven, indien deze ten minste beschikbaar zijn op de markt. Op Europees niveau krijgt deze kwestie wellicht geen nadruk; deze zou er eerder op nationaal niveau moeten zijn.

Corbey (PSE).
Voorzitter, Commissaris, het gaat niet echt heel goed met de farmaceutische industrie. Er is een tekort aan innovatie. Daardoor onstaat de neiging om de bestaande producten beter te beschermen of daar kleine variaties op te maken, en de prijzen blijven eigenlijk onaanvaardbaar hoog. Uw mededeling komt dus op een zeer goed moment.
Terecht heeft u beiden gezegd dat de patiënt centraal moet staan maar de vraag is natuurlijk welke patiënt dat is. Zoals een van de vorige sprekers al opmerkte, kampen de patiënten in ontwikkelingslanden nog steeds met een tekort aan medicijnen. Er wordt eigenlijk geen of nauwelijks onderzoek gedaan naar de ziektes van ontwikkelingslanden. Ik zou u dus willen vragen welke initiatieven u gaat nemen om het onderzoek naar de verwaarloosde ziektes een zodanige nieuwe impuls te geven dat ook de farmaceutische industrie als geheel daar wel bij vaart.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot de ontwikkelingslanden kunnen we globaal op drie manieren te werk gaan: de eerste is het creëren van een wetgevingskader waarmee het onderzoek naar weesgeneesmiddelen voor ziekten die in onze contreien zeldzaam zijn, wordt bevorderd. Hiervoor beschikken we over een richtlijn die enige tijd geleden door het Parlement is aangenomen, dus dat kader is reeds aanwezig.
Ten tweede is er de vraag of, wanneer deze wetgeving onvoldoende bevorderend werkt voor het onderzoek, er geen overheidssteun voor onderzoek kan worden verleend. Helaas is de heer Busquin, de commissaris voor onderzoek, hier niet aanwezig. Ik weet zeker dat hij u hierover uitvoeriger zou kunnen antwoorden.
Ten derde is er de kwestie van de specifieke behoeften van ontwikkelingslanden, die gekenmerkt worden door een laag inkomensniveau en de lage koopkracht van de burgers. Op dat terrein is er de laatste jaren enige vooruitgang geboekt. Enerzijds wordt dit onderwerp nog besproken binnen de WTO. Anderzijds zijn er programma's geweest waarmee ontwikkelingslanden bepaalde geneesmiddelen tegen een lagere prijs konden inkopen dan de prijs die in Europa geldt. Er zit dus beweging in de zaak, maar het lijdt geen twijfel dat de huidige situatie nog lang niet bevredigend is.

Byrne
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil even kort iets toevoegen aan het antwoord van commissaris Liikanen op die vraag. Er is een groep commissarissen, waartoe ikzelf ook behoor, die zich specifiek bezighoudt met het onderwerp dat u hebt genoemd, namelijk ziekten in ontwikkelingslanden. Dit zijn de commissaris voor ontwikkeling, de commissaris voor handel en de commissaris voor onderzoek.
Deze groep richt zich voornamelijk op de ziekten malaria, hiv en tuberculose. Ik verwacht dat er te zijner tijd meer informatie over dit onderwerp beschikbaar zal zijn.
Ik wil hier ook vermelden dat een van de doelstellingen die het Italiaanse voorzitterschap bij monde van de Italiaanse minister van Volksgezondheid heeft geformuleerd, erin bestaat vooruitgang te boeken in de bestrijding van de ziekte malaria. Dat is een van de oogmerken van het Italiaanse voorzitterschap.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, ik wil graag inhaken op het betoog van mevrouw Corbey, met wie ik heb samengewerkt toen er - uit hoofde van artikel 169 van het EG-Verdrag, dat werd toegepast voor het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling - een programma werd opgesteld over ziekten in de landen van het zuidelijk halfrond. Zij heeft u een vraag gesteld over de moeilijkheid om het onderzoek op dit gebied van de grond te krijgen. U antwoordde dat commissaris Busquin ons een uitvoeriger antwoord zou kunnen geven.
Ik wil niet in de plaats van de commissaris antwoorden, maar ik wil wel even opmerken dat er erg weinig actie door de particuliere sector lijkt te worden ondernomen om bij te dragen aan een derde van de geplande kredieten voor het genoemde programma uit hoofde van artikel 169. Aangezien u samenwerkt, beschikt u mogelijk over meer informatie. Wellicht kunt u de informatie waarover ik op dit gebied beschik over het niet-mobiliseren van de benodigde particuliere kredieten voor de tenuitvoerlegging van dit programma ter bestrijding van aids, malaria en tuberculose, bevestigen of weerleggen? Misschien heeft u eveneens informatie over instemming van de lidstaten en dus over het mobiliseren van overheidskredieten? Sinds het Europees Parlement dit verslag in eerste lezing heeft aangenomen, hebben wij hierover namelijk niet veel nieuws gehoord. Deze kwestie ligt enigszins op de grens van het debat dat wij vandaag voeren, maar gaat evenwel over dezelfde problematiek. Ik zou u dan ook oneindig dankbaar zijn, indien u mij hierover enkele indicaties zou kunnen geven.

Byrne
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, het werk dat de betrokken commissarissen aan deze kwestie besteden, duurt nog steeds voort, zoals ik reeds eerder aangaf.
Hopelijk zal de particuliere sector een grotere betrokkenheid op dit gebied aan de dag leggen, dat is namelijk ons streven.
Van het werk dat commissaris Lamy met betrekking tot de geneesmiddelenvoorziening aan ontwikkelingslanden heeft verricht, weet ik dat dit een kwestie is die momenteel in het kader van de Doha-ronde wordt besproken. Hij verwacht dat er vooruitgang zal worden geboekt in deze kwestie aangezien het een van de beloften was die in Doha voorafgaand aan de besprekingen waren gedaan. De verwachting is dat de ontwikkelingslanden enige vooruitgang willen zien voordat er definitieve conclusies worden geformuleerd.
Ik verwacht en hoop dat er enige resultaten zullen zijn geboekt voordat de conferentie van Cancún begint.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, ik juich de mededeling die u hier zonet heeft gedaan van harte toe. Ik zal mij beperken tot het stellen van enkele vragen aan de heer Liikanen. De commissaris heeft aan het begin van zijn toespraak onze aandacht gevestigd op de situatie van de Europese farmaceutische industrie, een leidinggevende Europese sector die, naar zijn zeggen, sterk aan concurrentiekracht heeft ingeboet ten voordele van de Verenigde Staten.
In dit verband zou ik graag kort onderstrepen dat de toekomst en het lot van Europa op dit moment meer dan elders afhankelijk zijn van de laboratoria en onderzoekscentra. Daarom heeft de voornoemde opmerking van de heer Liikanen mijn op zich reeds ernstige bezorgdheid nog doen toenemen. Ik zou hem dan ook de volgende vraag willen stellen: is het niet mogelijk dat de ontwikkeling of het herstel van het concurrentievermogen van de Europese industrie bemoeilijkt wordt door het Europese wetgevingskader en de strenge controlemaatregelen voor onderzoek, met name op het gebied van de biotechnologie? Ik weet dat een dergelijk standpunt onaanvaardbaar is voor vele leden van dit Parlement die uit filosofische of ideologische overwegingen een virtueel veto uitspreken over de ontwikkeling van de biotechnologie. Ik kan echter niet nalaten deze vraag te formuleren, mijnheer de commissaris.

Liikanen
. (EN) Ik zou graag iets willen zeggen over het lopende onderzoek. Overheidsonderzoek is heel belangrijk, maar er mag geen twijfel over bestaan dat, ook in de EU, de doelstelling om tegen 2010 3 procent van het BBP aan onderzoek te besteden, gebaseerd is op het idee dat slechts 1 procent van het BBP zou komen uit overheidsfondsen en 2 procent van het BBP uit de privé-sector. Hoe de overheidsuitgaven zich ook ontwikkelen, we zullen nooit over genoeg middelen beschikken om de volle 3 procent te spenderen. Om deze reden moet worden beoordeeld of de intellectuele eigendomsrechten binnen het regelgevingskader zodanig zijn beschermd dat er ook daadwerkelijk particuliere fondsen naar de onderzoekssector zullen vloeien. Dat is duidelijke en eenvoudige economische logica, hoe je het ook wendt of keert.
Wat betreft biotechnologie, ben ik zeker dat u ten minste gedeeltelijk gelijk heeft. Wij hebben in de Commissie het actieplan biotechnologie aanvaard en daar houden wij ons strikt aan. Op het vlak van de zogenaamde 'rode biotechnologie', die verband houdt met de farmaceutische industrie, is de algemene situatie wellicht iets beter. Maar wanneer we kijken naar andere takken van biotechnologisch onderzoek, staat ons nog veel werk te doen. Vandaag hebben mijn collega's de heer Byrne en mevrouw Wallström het gehad over GGO's. Maar er zijn op dit gebied ook andere kwesties van belang.
Als wij toonaangevend willen zijn op het gebied van farmaceutisch onderzoek kunnen we het ons niet veroorloven om de verschillende secties van biotechnologisch onderzoek gescheiden te houden. Wat we nodig hebben zijn intellectuele eigendomsrechten en voldoende financiering. We hebben ook een publieke opinie nodig die nieuwe producten en innovatie op de markt ondersteunt. Uiteindelijk is dat altijd een kritieke factor. Geen enkel onderzoek kan worden gefinancierd zonder de aanwezigheid van een markt. En er kan alleen sprake zijn van een markt wanneer de consument vertrouwen heeft in de producten die voortkomen uit onderzoek en fabricage.

Read (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde een korte vraag stellen over het Europees patiëntenplatform. Ik zou graag van de twee commissarissen willen weten of ze tevreden zijn met de mate van onafhankelijkheid die vertegenwoordigende instanties van patiënten genieten. Ik stel deze vraag in verband met bepaalde artikelen die in het British Medical Journal in het Verenigd Koninkrijk zijn gepubliceerd. Als de commissarissen niet bekend zijn met deze artikelen dan zal ik deze met plezier tot hun beschikking stellen.
We begrijpen allen dat de stem van patiënten zonder de steun van de farmaceutische industrie nauwelijks hoorbaar zou zijn, maar voor deze steun wordt wel een prijs betaald. Ik zou graag horen wat hierin uw standpunt is.

Byrne
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals mevrouw Read al zei is het absoluut van cruciaal belang dat het platform onafhankelijk is en onafhankelijk overkomt en dat de werkzaamheden die het verricht toegevoegde waarde opleveren voor dit hele terrein. Ik heb nog geen aanwijzingen gekregen dat er op dit gebied sprake is van tekortkomingen. Ik neem wel notitie van wat u over dit onderwerp hebt gezegd en zal er persoonlijk naar informeren voordat ik het Parlement verlaat. Ik kan u echter verzekeren dat mij hierover niets ter ore is gekomen, en dat ik dergelijke zorgen niet deel en zelfs het volste vertrouwen heb in het platform.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0098/2003).
Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
Vraag nr. 30, die eigenlijk als eerste behandeld zou worden, zal tijdens het deel van de heer Lamy worden beantwoord.
Eerste deel
De Voorzitter.
 Vraag nr. 31 van Carlos Lage (H-0393/03):

Betreft: Hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid en stabiliteitsprincipe
In het debat en de stemming over de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid in het Europees Parlement was er ruime overeenstemming over het stabiliteitsprincipe bij het beheer van de visbestanden. Het stabiliteitsprincipe biedt namelijk het dubbel voordeel dat het de rijkdommen beter helpt beheren en in stand houden - één van de voornaamste doelstellingen van de hervorming - en daarnaast ongewenste conflicten helpt voorkomen die hinderlijk zijn voor de vreedzame betrekkingen tussen bevolkingsgroepen en gemeenschappen die leven van de visvangst. Dat is wat nu bij voorbeeld blijkt langs heel de Portugese kust, waar de onrust en het opstandig gevoel tegen de Europese overheid aan het groeien zijn.
Welke maatregelen en initiatieven denkt de Europese Commissie te nemen om het principe te laten aanvaarden en de rust onder de vissers en in de publieke opinie te laten terugkeren?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de heer Lage gaat in zijn vraag in op de toegang tot de Portugese continentale wateren. Die toegang komt in de Raad aan de orde in het kader van de nieuwe regeling voor de westelijke wateren.
De Commissie heeft daarbij de taak om te zorgen dat er twee principes in acht worden genomen: ten eerste het beginsel van de relatieve stabiliteit dat in artikel 20 van de nieuwe kaderverordening voor het gemeenschappelijk visserijbeleid is vastgelegd. Dit beginsel met betrekking tot de verdeling van de visserijrechten onder de lidstaten geldt uiteraard ook voor Portugal en de Portugese wateren. Behalve dit beginsel is er nog een ander beginsel dat bij het gemeenschappelijk visserijbeleid wordt gehanteerd en dat van fundamenteel belang is. Ik doel daarmee op de vrije toegang tot wateren buiten de 12-mijlszone die in artikel 17 van de nieuwe kaderverordening is vastgelegd.
Het ligt voor de hand dat de Commissie hetzelfde uitgangspunt voor de toegang tot de Portugese continentale wateren hanteert als voor alle andere wateren in de Gemeenschap. Buiten de 12-mijlszone moeten alle wateren voor alle lidstaten toegankelijk zijn. Het is weliswaar mogelijk om de toegang op basis van biologische overwegingen te beperken, maar alleen als die beperkingen geen discriminerend effect sorteren. Daarom is het juridisch niet mogelijk om visbestanden te beschermen door vissers uit een buurland de toegang tot de wateren te ontzeggen. Er bestaat echter wel een ander oplossingstraject, namelijk via een combinatie van de relatieve stabiliteit met de TAC's (Total Allowable Catches) en de quota voor economisch belangrijke visbestanden, eventueel aangevuld met andere technische maatregelen.

Lage (PSE).
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. U hebt mij een formeel antwoord gegeven dat gebaseerd is op beginselen die een zekere contradictie inhouden, namelijk het beginsel van relatieve stabiliteit en het beginsel van vrije toegang, maar daarop zal ik nu niet verder ingaan. Feit is dat dit formele en abstracte kader onverenigbaar is met een situatie die vanuit zowel politiek als ethisch oogpunt bijzonder serieus moet worden genomen. Het toeval wil dat de Portugese territoriale wateren zich naast de Spaanse territoriale wateren bevinden, waar de grootste vissersvloot van Europa opereert. Die is voortdurend op zoek naar nieuwe visgronden en geeft blijk van een enorme vraatzucht, zodat de regels niet altijd strikt worden nageleefd.
Deze situatie heeft de woede van de Portugese vissers gewekt en heeft bij de Portugese publieke opinie tot grote verontrusting en verontwaardiging geleid. Zozeer zelfs dat alle Portugese reactionairen en nationalisten, die zich de laatste tijd in stilzwijgen hebben gehuld omdat het Europese integratieproces voor zowel Europa als Portugal een succes is gebleken, deze gelegenheid aangrijpen om heftige tirades af te steken tegen een Europa dat de Portugese vissers van hun vis wil beroven en de Portugese wateren wil openstellen voor ongebreidelde visvangst. Dat is een politiek probleem dat de commissaris en de Unie niet uit de weg mogen gaan.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, ik ben op de hoogte van deze opvatting in sommige delen van de Portugese gemeenschap, maar u zult ook begrijpen dat wij uitsluitend binnen het beschikbare regelgevingskader kunnen handelen. Ik heb u al gezegd dat er een praktische oplossing mogelijk is, met name indien er aan de Spaanse en Portugese kant bij het vaststellen van de quota voldoende bereidheid bestaat om met de wederzijdse belangen rekening te houden.
Concreet gaat het in wezen om de vangst van sardines. Tot nu toe is er voor de sardinevangst voor dit gedeelte van de zee geen quotum vastgesteld. Wij zijn echter bereid om alsnog een dergelijk quotum vast te stellen en binnen dat kader is het uiteraard mogelijk om te bepalen welk gedeelte van het quotum door Portugese en welk deel door Spaanse vissers gevangen mag worden. Dat zou tot een oplossing leiden waar naar mijn idee iedereen vrede mee kan hebben.

De Voorzitter.
Vraag nr. 32 van Proinsias De Rossa (H-0405/03):

Betreft: EU-steun aan het Internationaal Programma voor afschaffing van kinderarbeid van de IAO
Het Europees Parlement heeft op 13 juni 2002 een resolutie aangenomen over kinderarbeid bij de productie van sportartikelen waarin o.a. werd opgeroepen om meer geld beschikbaar te stellen voor het Internationaal Programma voor afschaffing van kinderarbeid van de IAO (punt 9).
In verband met deze resolutie en het antwoord van de Commissie op mijn vraag (H-0515/02

Nielson
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie deelt de bezorgdheid over de toepassing van kinderarbeid in het algemeen, en specifiek met betrekking tot de productie van sportartikelen.
De Commissie werkt momenteel aan een strategisch partnerschap met de IAO in het kader van de follow-up van de mededeling inzake de ontwikkeling van een daadwerkelijk partnerschap met de Verenigde Naties op het gebied van ontwikkeling en humanitaire zaken, en de mededeling inzake de bevordering van fundamentele arbeidsnormen en verbetering van de sociale governance. Binnen dat kader zal er zorgvuldig aandacht worden geschonken aan mogelijke steun voor het internationaal programma ter bestrijding van kinderarbeid van de IAO.
In het kader van de samenwerking tussen de Commissie en de IAO, waartoe in mei 2001 is besloten, worden er jaarlijks bijeenkomsten georganiseerd tussen hoge vertegenwoordigers van beide instellingen. De volgende bijeenkomst zal plaatsvinden op 8 juli 2003 - over een week dus.
De Gemeenschap is momenteel bezig haar steun voor algemeen en verplicht basisonderwijs in alle ontwikkelingslanden op te voeren. Zij ziet dit als een van de meest efficiënte methodes die zij momenteel tot haar beschikking heeft om kinderen te bevrijden uit de vicieuze cirkel van uitbuiting.
Wij leggen in deze kwestie sterke nadruk op onze samenwerking met de IAO, deels vanwege de aard van het probleem van kinderarbeid zelf en deels omdat veel mensen de principes van versterking van governance en rechten waarvoor de IAO zich inzet, goed aanvoelen.

De Rossa (PSE).
Ik wil commissaris Nielson bedanken voor zijn antwoord. Ik ben blij dat de commissaris stappen onderneemt om voort te bouwen op de toezeggingen die reeds zijn gedaan, en ik ben zeer benieuwd naar de uitkomst van de bijeenkomst op 8 juli.
De wereldstatistieken voor kinderarbeid zijn werkelijk verbijsterend, vooral wanneer men kijkt naar de gespecificeerde cijfers, waaruit blijkt dat naar schatting circa twee miljoen kinderen op de wereld betrokken zijn bij prostitutie en pornografie en ongeveer zes miljoen kinderen dwangarbeid of 'bonded labour' verrichten. Het totale cijfer voor kinderarbeid op de wereld ligt tegen de 200 miljoen.
Zou de commissaris kunnen aangeven op wat voor manier we het resultaat van de inspanningen van de IAO en de Europese Unie op dit gebied kunnen afmeten? Zou hij ook kunnen toelichten hoe we druk kunnen uitoefenen op de grote fabrikanten van sportartikelen die hun schoenen en kleding tegen exorbitant hoge prijzen in Europese winkels aanbieden? Hoe kunnen we voorkomen dat deze fabrikanten, als ze in India onder druk komen te staan, zullen verhuizen naar China om hun praktijken daar op de oude voet voort te zetten?

Nielson
. (EN) Dergelijke misstanden moeten overal ter wereld aan de kaak worden gesteld. De handel in deze producten is net zo misdadig als het eigenlijke productieproces. Tenslotte worden praktisch alle beslissingen over dergelijke activiteiten gedicteerd door de markten in ons welvarende deel van de wereld.
Ik noem hier de actie 'Rode kaart tegen kinderarbeid', een zeer goede gezamenlijke campagne van de FIFA en de IAO tegen kinderarbeid, die zich rechtstreeks en specifiek richt op het probleem waarover we het hier hebben. Door deze actie, gecombineerd met de meer algemene inspanningen om meer respect voor het werk van de grondbeginselen van de IAO af te dwingen, zal de situatie hopelijk veranderen. De mate van vooruitgang die geboekt wordt kan op vele verschillende manieren worden gemeten. Eén mogelijke maatstaf is het aantal landen dat de juridische instrumenten daadwerkelijk bekrachtigt. In het debat met onze ontwikkelingspartners dringen wij hier sterk op aan.

De Voorzitter.
Vraag nr. 33 van Camilo Nogueira Román (H-0356/03):

Betreft: De stand van de associatie tussen Mercosul en de Europese Unie gezien de nieuwe politieke situatie in Brazilië en Argentinië. De economische betrekkingen met beide landen
Hoe ver staat het met het associatieproject tussen de Europese Unie en Mercosul nu zes maanden geleden Luís Inácio Lula da Silva tot president van Brazilië is gekozen en in Argentinië net een nieuwe president in de persoon van Nestor Kirchner is gekozen? Beide leiders hebben namelijk bekendgemaakt dat zij van plan zijn de betrekkingen tussen hun beide landen snel aan te trekken en Mercosul nieuw leven in te blazen? Hoe ver staat het thans, met het oog op het voorafgaande, met de economische betrekkingen tussen de Unie en deze broederlanden?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, de vraag van de heer Nogueira Román gaat over drie punten: ten eerste de stand van zaken in de onderhandelingen tussen de Unie en Mercosur, ten tweede de verkiezing van de heer Kirchner tot president van Argentinië en tot slot de economische samenwerking tussen de Unie en Mercosur ter bevordering van de integratie van dit gebied.
Eerst de stand van zaken in de onderhandelingen. Zoals u weet hebben wij dit onderhandelingsproces vorig jaar opnieuw op gang gebracht, en sedertdien hebben de onderhandelaars van beide kanten hard gewerkt om vorderingen te maken op verschillende gebieden. Dit zijn ingewikkelde onderhandelingen want daarin gaat het om zowel de handel in goederen, als de diensten en de wetgeving. Wij hebben vorig jaar in Rio een routekaart uitgestippeld en daar houden wij ons aan. Er zijn over en weer tariefvoorstellen gedaan, die overigens van uitstekende kwaliteit waren. Sedert maart dit jaar is de sfeer rustig. Wij hebben ook kunnen vaststellen dat er vorderingen zijn gemaakt bij de oorsprongsregels, de investeringen, de overheidsopdrachten, de geschillenregeling, de handelsfaciliteiten, de normalisatie en de technische regelgeving. Dat is eigenlijk veelbelovend. Tijdens de onderhandelingen van maart konden ook voorbereidingen worden getroffen voor de uitwisseling van voorstellen inzake diensten, investeringen en overheidsopdrachten. Deze uitwisseling heeft uiteindelijk ook plaatsgevonden, namelijk aan het eind van vorige maand, maar wij waren toen enigszins teleurgesteld over de aanbiedingen van onze Mercosur-partners.
Zoals u ziet blijven wij actief onderhandelen. Wij hebben vertrouwen in de wil van onze partners om deze af te ronden. Vorige week werd in Asunción een onderhandelingsronde afgesloten. Wij moeten vorderingen blijven maken want wij hebben nog heel wat werk voor de boeg, vooral ook omdat onze Mercosur-vrienden ongeduldig zitten te wachten op gebaren van de kant van de Unie. Deze gebaren moeten echter, als wij ze maken, deel uitmaken van een evenwicht en dat evenwicht is nog niet geheel bereikt. Het optimisme over de onderhandelingen is dus betrekkelijk.
Het is in dit stadium ongetwijfeld voorbarig te besluiten om de eindfase van de onderhandelingen in te luiden. Dat is altijd een gewichtig moment, en daarbij komen talrijke vraagstukken kijken waarvoor veel tijd nodig is. Wij zijn daarover nog aan het nadenken, onder meer ook omdat deze onderhandelingen en met name de onderhandelingen op landbouwgebied, gezien het onderhandelingskrediet van de Europese Unie, niet losgekoppeld mogen worden van hetgeen in het multilateraal kader van de Wereldhandelsorganisatie geschiedt.
Wij bezien de verkiezing van de heer Kirchner tot president van Argentinië en de verklaringen van de presidenten Lula en Kirchner over de toekomst van Mercosur met een welwillend oog. Het lijdt geen twijfel dat beiden Mercosur - dat wil zeggen ook Paraguay en Uruguay, Latijns Amerika en meer in het algemeen heel de wereld - duidelijk wilden maken dat zij het integratieproces van Mercosur willen versterken. Wij nemen natuurlijk met voldoening kennis van deze verklaringen. De integratie van Latijns Amerika maakt deel uit van de politieke prioriteiten van de Europese Unie en daarom waren wij ook van meet af aan van mening dat wij met Mercosur als een blok moesten onderhandelen. Wij wilden dus 'een-op-een?-onderhandelingen en niet 'een-op-vier?-onderhandelingen, zoals dat in andere instanties het geval is, bijvoorbeeld in de vrijhandelszone tussen Noord- en Zuid-Amerika. Ik heb trouwens altijd - ook in het openbaar ten overstaan van onze Mercosur-partners - gezegd dat de handelsambitie van de Europese Unie jegens Mercosur evenredig is aan de ambitie van Mercosur jegens zichzelf, voor zijn politieke, economische en commerciële integratie.
Welke middelen stellen wij Mercosur ter beschikking uit hoofde van onze economische samenwerking? Ten eerste doen wij het een en ander op regionaal vlak. Er is een regionale strategie Mercosur/Europese Unie voor de periode 2000-2006 waarmee met meer dan een miljoen euro wordt bijgedragen aan de tenuitvoerlegging van de interne markt van Mercosur. Wij stellen verder, voor dezelfde periode, meer dan tien miljoen euro ter beschikking voor de institutionalisering van Mercosur. Dan is er nog een derde deel: de ondersteuning van het maatschappelijk middenveld. Als Europeanen hebben wij bepaalde ervaringen opgedaan, ervaringen die ons in staat stellen bij te dragen aan zowel de verwezenlijking van de interne markt en de handelsintegratie als de tenuitvoerlegging van het statistisch systeem, de veterinaire en fytosanitaire regelgeving en de harmonisatie van de technische reglementeringen, kortom aan al hetgeen grensoverschrijdende instrumenten vereist. Wij kennen deze problemen heel goed, want wij waren er zelf nog niet zo lang geleden mee geconfronteerd. Wij hebben trouwens ook samenwerkingsstrategieën opgezet met een aantal landen van Mercosur. Daarvoor is, eveneens voor dezelfde periode, ongeveer 200 miljoen euro uitgetrokken. Ook deze strategieën kunnen bijdragen aan de regionale integratie, de economische hervormingen en de sociale ontwikkeling. Landen als Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay moeten deze hervormingen absoluut voortzetten en uitdiepen, en wij zullen deze inspanningen op economisch, sociaal en politiek vlak blijven ondersteunen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de commissaris, u hebt mij met uw toespraak de woorden uit de mond gehaald, want ik wilde eigenlijk zeggen dat commissaris Lamy altijd een volledig antwoord geeft, waarvoor ik hem uiteraard ook nu weer van harte dank, zoals ik overigens telkens doe wanneer hij tijdens het vragenuur van het Europees Parlement mijn vragen beantwoordt.
Alvorens een laatste vraag te stellen zou ik u erop willen attenderen dat de vertegenwoordigers van de Delegatie voor de betrekkingen met de landen in Zuid-Amerika en Mercosur, onder wie ikzelf, net terug zijn uit Brasilia, waar wij van gedachten hebben gewisseld met Braziliaanse regeringsleden, parlementsleiders, de voorzitter van het Congres en de voornaamste adviseurs van president Lula. Wij hebben nogmaals kunnen vaststellen dat Brazilië een buitengewoon land is, waar thans een voorbeeldig programma voor sociale integratie ten uitvoer wordt gelegd dat van wezenlijk belang is voor de toekomst van het land. Zoals de commissaris weet, onderhoudt het land, behalve de traditionele culturele familierelaties, ook geprivilegieerde economische betrekkingen met Europa.
Ik heb overigens om politieke redenen ook anderhalve maand doorgebracht in Argentinië, zodat ik ook daar de jongste ontwikkelingen heb kunnen volgen. Mercosur is op de Europese Unie aangewezen op grond van de historische band tussen broederlanden. Het heeft Europa nodig als partner om te ontsnappen aan een ondergeschikte relatie met de Verenigde Staten. Daarom vraag ik de Commissie of zij bereid is in de toekomst bijzondere prioritaire betrekkingen aan te knopen met Mercosur, of misschien met heel Zuid-Amerika aangezien de overige Zuid-Amerikaanse landen wellicht ook tot Mercosur zullen toetreden.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik kan in grote lijnen bevestigend antwoorden op hetgeen de geachte afgevaardigde zei. Het klopt inderdaad dat dit gebied in het zuiden van Latijns Amerika een van onze prioriteiten is. Deze landen hebben namelijk zelf besloten te streven naar integratie en ons inziens zal dit streven zich in de toekomst ook elders voordoen. Ik denk daarbij aan de Andes-gemeenschap of ook aan de gemeenschappen van Midden-Amerika. Wij willen dus inderdaad dit concept van regionale integratie aanmoedigen, niet omdat wij denken dat het Europees model het beste is maar omdat wij van mening zijn dat deze landen onze volledige steun verdienen. Zij hebben namelijk zelf besloten dat integratie in hun belang is.

De Voorzitter.
Vraag nr. 34 van Bernd Posselt (H-0380/03):

Betreft: Handel met het zuiden van Afrika
Hoe denkt de Commissie over de ontwikkelingen in de handel tussen de EU en de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara?

Lamy
Ik zal proberen zo kort mogelijk te antwoorden op de vraag van de heer Posselt over de handelsbetrekkingen tussen Afrika en de Europese Unie. Wij zijn duidelijk de belangrijkste handelspartner van Afrika. Onze bilaterale handel bedraagt uitgaande van de gegevens van het jaar 2000 bijna 150 miljard euro, hetgeen iets minder is dan de helft van heel de externe handel van het Afrikaans continent.
Als wij nu kijken naar de tendensen, en met name naar de tendens waar de vraag over gaat, te weten de tendens in de handel tussen de Unie en de landen ten zuiden van de Sahara, stellen wij vast dat de situatie zich slechts langzaam ontwikkelt. Laten wij het geval nemen van de ACS-landen ten zuiden van de Sahara. Wij zien dat er zich gemiddeld een lichte stijging voordoet in de handel, alhoewel er ook dalingen zijn, waar ik zo meteen op terug kom. Deze stijging is echter geringer dan de stijging in de wereldhandel. Op de lange termijn doet zich een lichte stijgende tendens voor: de export naar Europa bedraagt in totaal ongeveer 30 miljard euro. Zoals ik zojuist al zei doen zich binnen deze algemene stijgende tendens ook dalingen voor. Dat was bijvoorbeeld het geval tussen 2001 en 2002, ondanks ons 'alles behalve wapens?-initiatief, dat 90 miljoen euro extra heeft opgeleverd in het jaar 2002, het eerste jaar van tenuitvoerlegging van dit initiatief. Dankzij 'alles behalve wapens? kon de daling van 2001 en 2002 enigszins worden opgevangen.
Afgezien van de cijfers is het hoofdprobleem gelegen in de samenstelling van de handel en de uitvoer van deze landen. Deze uitvoer gaat nog steeds gebukt onder structurele tekortkomingen, aangezien een gering aantal basisproducten de boventoon voert, zoals aardolie, diamant en cacao. Bijna een derde van de Afrikaanse export naar Europa bestaat overigens uit landbouwproducten en daarmee is onze markt het grootste afzetgebied voor de Afrikaanse export.
Hoe kunnen we verbetering in deze situatie brengen? Mijns inziens moet gepoogd worden het exportvermogen van deze landen te versterken. Ook moet hun economie worden gediversifieerd. Wij hebben daar een beleid voor, een beleid dat nu op stabiele leest is geschoeid en het Europees Parlement wel bekend is, want wij spreken daar vaak over: ten eerste de uitdieping van de regionale integratie van de Afrikaanse landen zelf, ten tweede de versterking van de economische en handelsbetrekkingen tussen deze landen en de Europese Unie en tot slot de geleidelijke integratie van de Afrikaanse landen in de wereldeconomie. Wij kunnen namelijk geen aanspraak maken op een exclusieve relatie want dat zou niet in hun belang zijn.
Ook daarvoor hebben wij een kader: het kader van Cotonou en de onderhandelingen over economische partnerschapsovereenkomsten. Deze onderhandelingen vorderen. Op multilateraal vlak hebben wij het kader van de WTO. Daarom voeren wij, als ik dat zo mag zeggen, permanent besprekingen met onze Afrikaanse collega's, niet alleen in het kader van onze regionale betrekkingen - onderhandelingen over economische partnerschapsovereenkomsten - maar ook in een multilaterale context, in die van de huidige onderhandelingsronde van Doha. Het is duidelijk dat gezien deze context het de taak van ons Europeanen is ervoor te zorgen dat deze onderhandelingen beantwoorden aan de behoeften van Afrika, aangezien volgens mij onze Afrikaanse vrienden nu de middelen hebben - die hadden zij in het verleden niet - om zelf te bepalen in hoeverre dit soort onderhandelingen tegemoet kan komen aan hun behoeften.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Zoals bekend wordt ons beeld van Afrika grotendeels bepaald door monostructuren. Aan de andere kant wordt het beeld dat Afrika van Europa heeft sterk door concerns beïnvloed. Mijn vraag luidt: welke activiteiten onderneemt de Commissie om - en ik weet dat dat moeilijk in praktijk te brengen is - de samenwerking tussen Europa en de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara op het gebied van het midden- en kleinbedrijf te verbeteren? Op dat vlak is er hoegenaamd niets. Mijn vraag is dus wat er op het gebied van de samenwerking tussen het midden- en kleinbedrijf wordt ondernomen. De meeste kleine bedrijven durven nog steeds niets in deze regio te ondernemen. Als partner voor Afrika kunnen zij naar mijn idee een erg belangrijke rol spelen, zodat er naast de monostructuren en concerns een grotere variëteit ontstaat.

Lamy
U stelt een zeer pertinente vraag. Vanuit een Afrikaans perspectief bekeken is het duidelijk dat de structuur van de economie vooral gegrondvest moet zijn op kleine bedrijven. Het is echter ook waar dat kleine bedrijven door de bank genomen meer moeite hebben om aan internationaal geld te komen dan grote bedrijven.
Dankzij onze activiteiten in het kader van de ontwikkelingshulp en de technische bijstand op opleidingsgebied, dankzij onze activiteiten ter bevordering van de handel en dankzij hetgeen nu de Europese Investeringsbank in dit gebied doet - en ik verzeker u dat de EIB zich enorm inspant! - valt er een sterke stijging te bespeuren in het aantal en de omvang van de instrumenten die beschikbaar zijn voor ondernemersinitiatieven.
Deze investering lijkt mij noodzakelijk ook indien men deze pas op middellange of lange termijn kan afbetalen, en ook indien men misschien nog lang moeten wachten voordat er een ontwikkelingsniveau is bereikt dat kleine ondernemingen - die per definitie veel terughoudender zijn ten aanzien van risico's dan grote ondernemingen - in staat stelt actief deel te nemen aan het soort handel dat wij willen bevorderen.

Purvis (PPE-DE).
Ik zou de commissaris willen vragen of hij het eens is met de president van de Verenigde Staten van Amerika wanneer deze zegt dat het Europese standpunt over de handel in genetisch gemodificeerde gewassen gevolgen heeft voor onze handel in landbouwproducten met de landen in zuidelijk Afrika, en daarmee ook voor het vermogen van deze landen om zichzelf te voeden?

Lamy
Het antwoord op de vraag van de heer Purvis is: nee. Wij staan absoluut niet achter die verklaringen en hebben trouwens beiden ook tijdens de afgelopen week nog de kans gehad om daar heel eerlijk en rechtstreeks over te spreken, ter gelegenheid van de topontmoeting tussen de Verenigde Staten en Europa die in Washington plaatsvond. Mijnheer Purvis, wij zijn het niet eens met dat standpunt en hebben ervoor gezorgd dat de president van de Verenigde Staten daarvan uit de eerste hand, of straight from the horse's mouth zoals men dat in het Engels zegt, op de hoogte werd gesteld.
Een van de redenen waarom wij het er niet mee eens zijn is dat dit volgens ons een misplaatst argument is. Dit wordt gebruikt voor een perfect verdedigbare zaak: het beschermen van de belangen van de export van genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen door de Verenigde Staten. Er zijn echter ook andere wegen. Zo kan men bijvoorbeeld - zoals wij hebben gedaan - de voedselsteun in natura verminderen en voedselsteun in geld geven. Zo hebben wij voedselsteun op regionaal vlak gefinancierd, met name in Afrika. Op die manier kan elk land zijn eigen keuzes maken, voor of tegen GGO's. Wij leggen hun die niet op. Wij willen alleen dat deze landen hun eigen beoordelingsvrijheid en hun soevereiniteit behouden. Daarvoor volstaat het de voedselsteun in natura te verminderen en meer voedselsteun in geld te geven, hetgeen overigens ook strookt met de verordeningen van de verschillende voedselsteunprogramma's van de Verenigde Naties.

Lage (PSE).
Commissaris, het is een genoegen om naar u te luisteren, maar nu ik u hoor spreken over Afrika besef ik weer dat zich op het Afrikaanse continent op dit moment waarachtige tragedies afspelen, dat bepaalde Afrikaanse landen en staten volledig ontmanteld zijn, dat hele bevolkingen op de vlucht zijn voor oorlog, dat sommige landen volledig verwoest zijn en dat Afrika het slachtoffer is van onuitsprekelijke drama's. Wat de handel met Afrika en de verdieping van de handelsbetrekkingen met dit continent betreft, zou ik de commissaris willen vragen of er niet eerst inspanningen moeten worden gedaan om de vrede in de Afrikaanse landen te herstellen. Anders gezegd, gaat er aan het handelsprobleem geen politieke kwestie vooraf? Ik begrijp überhaupt niet hoe de commissaris erin slaagt om de ontwikkeling van de handel zo onverstoorbaar en zo duidelijk uiteen te zetten zonder dat de vrede en de stabiliteit in de Afrikaanse landen is hersteld.
Lamy
U hebt gelijk. Ik heb evenals u in heel veel gevallen kunnen vaststellen dat onze gemeenschappelijke inspanningen ten behoeve van de ontwikkeling, de handel en de mensenrechten op dit continent vaak afketsen op politieke problemen. Ik geloof overigens dat de Afrikaanse leiders en de bestuurders van deze landen zich nu sterker dan in het verleden rekenschap geven van het feit dat zijzelf en onder elkaar een aantal van dit soort politieke hinderpalen uit de weg moeten ruimen. Programma's zoals NEPAD - waar wij steun aan geven, aangezien onze inspanningen ten behoeve van de regionale integratie in Afrika nauw aansluiten bij de met dit nieuw partnerschap ingeluide strategie - gaan mijn inziens dezelfde richting uit.
Nogmaals, u hebt gelijk. Dit is een typische kip-en-ei-situatie: de kip is waarschijnlijk de politiek en het ei is waarschijnlijk de economie. In de huidige wereld kunnen wij het niet zonder eieren stellen. Met die eieren kunnen wij zorgen voor vooruitgang. Daaraan moet echter dagelijks en met veel geduld worden gewerkt. Als wij een bepaald aantal bedrijven ervan kunnen overtuigen dat zij zich moeten inzetten voor een stabieler klimaat, voor een klimaat met minder conflicten en verdeeldheid, kunnen wij misschien her en der druk uitoefenen in de richting van vrede. Als echter de bevolkingen en de mensen die hun leiders aanwijzen, daar geen zin in hebben, zal het ons veel meer moeite kosten om ons doel te bereiken. Het is ongetwijfeld de taak van de politiek om een gedeelte van de economische krachten vrij te maken, maar wij moeten van beneden naar boven blijven werken. Daarvan afzien zou mijns inziens een fout zijn.

De Voorzitter.
Vraag nr. 35 van Glenys Kinnock (H-0392/03):

Betreft: WTO - TRIPS
Wat is de reactie van de Commissie op de bezorgdheid van de ACS-landen over de onenigheid met betrekking tot de tenuitvoerlegging van paragraaf 6 van de verklaring inzake TRIPS (handelsgerelateerde aspecten van de intellectuele eigendom) en volksgezondheid? Overwegende dat de verklaring in haar geheel een belangrijke stap in de goede richting vormt in de campagne voor een verbetering van de toegang tot geneesmiddelen, zou ik de Commissie willen vragen: Is zij het ermee eens dat iedere poging om de overeenkomst te beperken tot een vaste lijst van ziekten schadelijke gevolgen zou hebben?

Lamy
Mevrouw Kinnock, de Commissie deelt uw zorgen en ongerustheid over het feit dat er in het kader van de Verklaring van Doha geen akkoord kon worden bereikt over de band tussen het TRIPS-akkoord over intellectuele eigendom en de volksgezondheid.
Zoals u ongetwijfeld weet is de huidige impasse te wijten aan het feit dat men van Amerikaanse zijde weigert om het compromisvoorstel te aanvaarden dat sedert december 2002 in Genève op tafel ligt en dat door alle leden van de Wereldhandelsorganisatie, met uitzondering van de Verenigde Staten, is aanvaard. Daar wringt dus inderdaad de schoen. Ons standpunt hier is heel eenvoudig: Doha, en nog eens Doha; de tekst van het compromis van afgelopen december, punt uit. De afgelopen maand hebben wij trouwens nog een schriftelijke mededeling gedaan aan de TRIPS-raad in de WTO waarin wij herinneren aan onze voorstellen en aandringen op de invoering van technische bijstand waarmee, zodra het probleem is opgelost, het acquis van de Verklaring van Doha ten uitvoer kan worden gelegd.
Wij delen ook het standpunt van de ACS-landen. Zij achten het noodzakelijk de dekking van de Verklaring van Doha te vrijwaren. Voor ons is het mandaat van Doha heel ruim. Dit wordt trouwens ook erkend in de sedert december op tafel liggende tekst. Wij hebben dit standpunt altijd verdedigd, ook toen wij aan het begin van dit jaar hebben voorgesteld een beroep te doen op de Wereldgezondheidsorganisatie teneinde het vertrouwen te herstellen en uit de huidige impasse te geraken.
Onze strategie blijft dezelfde. Wij willen dat de Amerikanen instemmen met de tekst van het in december ingediende compromis en wat de ziekten betreft geen afbreuk doen aan de draagwijdte van dit compromis. Wij blijven ons uiterste best doen opdat nog voor de ministeriële conferentie van Cancún een oplossing kan worden gevonden. Een aantal van onze vrienden in de ontwikkelingslanden heeft namelijk duidelijk gemaakt dat als er geen akkoord wordt gevonden over dit vraagstuk alles wat in Cancún op tafel ligt, wel eens op de helling zou kunnen worden gezet en bijgevolg de in Doha ingeluide multilaterale onderhandelingen tot mislukken zouden zijn gedoemd. Deze kwestie prijkt dus echt bovenaan onze prioriteitenlijst.

Kinnock (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de toewijding van de commissaris aan dit probleem wordt door niemand betwijfeld.
De commissaris zal bekend zijn met de brief die de fungerend voorzitter van de ACS in mei heeft gestuurd aan de voorzitter van de TRIPS-raad en waarin meerdere kwesties aan bod komen. Het was een erg nuttige brief en de verschillende vraagstukken en problemen werden er goed in omschreven. Er wordt echter ook verwezen naar de EU-voorstellen en er werd beweerd dat de EU een onaanvaardbare poging doet om het gebruik van dwanglicenties van de ACS te beperken. Er wordt ook melding gemaakt van de verwijzingen naar de WHO, waarmee de ACS-landen niet gelukkig zijn. Ze zijn niet gelukkig met enige suggestie die lijkt af te wijken van de Verklaring van Doha, waarin dergelijke beperkingen niet voorkomen.
De uitvoering van het akkoord over nationale noodtoestanden is ook iets waar de ACS-landen en andere ontwikkelingslanden niet blij mee zijn.
Commissaris, ik weet dat u uw uiterste best doet om de twistende partijen bij elkaar te brengen, maar loopt u niet het risico de indruk te wekken dat u wilt afwijken van de inhoud en het idee achter de consensus die met zoveel vastberadenheid tot stand was gekomen in de Verklaring van Doha?
In de bewuste brief vragen de ACS-landen of er een duidelijke en eenvoudige manier is om een oplossing te vinden en in de praktijk te brengen. Gelooft u, commissaris, dat u deze vraag zou kunnen beantwoorden met "Ja, wij kunnen een oplossing vinden en deze redelijk eenvoudig in de praktijk brengen"?
Lamy
Ik wil mevrouw Kinnock allereerst geruststellen: ik heb absoluut geen neiging tot afwijking, zeer zeker niet als het om het compromis van december gaat. Wij waren nota bene zelf betrokken bij het in elkaar zetten van dit compromis.
Ik heb in januari jongstleden een voorstel gedaan en gezegd dat wij zo nodig de Wereldgezondheidsorganisatie moesten raadplegen. Ik heb dat voorstel gedaan omdat mijn diagnose was dat de Amerikanen momenteel absoluut niet bereid zijn om met het compromis in te stemmen. De Amerikaanse farmaceutische industrie is namelijk van mening dat er gaten zitten in de voorgestelde regeling en zij er niet van op aan kan dat het systeem ook inderdaad zal worden gebruikt voor het doel waarvoor het op tafel is gelegd. Het standpunt van de ontwikkelingslanden is trouwens niet veel anders, daar ook zij geen vertrouwen hebben en denken dat de farmaceutische industrie in het algemeen alle mogelijkheden zal aangrijpen om alles naar zich toe te trekken, zoals ze - volgens hen - de afgelopen jaren heeft gedaan.
De diagnose is dus duidelijk. Er ligt een tekst op tafel waarmee wij instemmen maar waarmee de Amerikanen niet instemmen omdat zij geen vertrouwen hebben in het systeem. Daarom moet aan beide zijden het vertrouwensniveau worden opgetrokken, en daar werken wij aan. Dat mag echter niet ten koste gaan van het compromis over de ziekten - dat compromis bestaat en daar willen wij niet aan tornen - noch van de landen die, omdat zij geen eigen farmaceutische productiecapaciteiten hebben, profijt zouden kunnen trekken van de in het akkoord opgenomen bepalingen. Het Perez Motta-compromis - zoals dat in jargon heet - ligt op tafel. Dat is een goed compromis. Wij moeten alleen het vertrouwen in het systeem aan beiden zijden wat versterken.

De Voorzitter.
Vraag nr. 36 van Juan José Bayona de Perogordo (H-0399/03):

Betreft: Oneerlijke concurrentie van invoer uit China
In het jaar 2001 is de invoer van keramische producten uit China sterk toegenomen. Door het voortbestaan van overheidsbedrijven en de verkoop van voorraden van gesloten bedrijven liggen de prijzen van de Chinese productie bijzonder laag. Hoewel de uitvoercapaciteit van China beperkt blijft, vertoont de handelsbalans een stijgend tekort, dat met name te wijten is aan oneerlijke concurrentiepraktijken. De ergste hiervan is dat communautaire keramische producten worden gekopieerd en met het label "made in EU" worden verkocht.
Is de Commissie voornemens maatregelen te nemen om dit soort fraude bij de uitvoer van keramische producten uit China te voorkomen? Wordt met de Chinese autoriteiten onderhandeld om verbetering te brengen in de toegang van communautaire ondernemingen tot een markt waar ondanks de toetreding van China tot de WHO ernstige discriminatie en belemmeringen voor investeringen blijven bestaan?

Lamy
Ik zal kort antwoorden op de vraag van de heer Bayona de Perogordo. Technisch gezien is dit niet zo'n ingewikkelde zaak. In uw vraag worden echter twee verschillende punten aan de orde gesteld: ten eerste de verhoging van de export van keramische producten uit de Volksrepubliek China en ten tweede een eventueel fraudeprobleem met de oorsprong van deze producten.
Wat de import van keramische producten uit de Volksrepubliek China betreft hadden wij inderdaad in 1994 kwantitatieve beperkingen op deze import en met name op de import van tafel- of keukenservies. Inmiddels is China toegetreden tot de Wereldhandelsorganisatie en ter gelegenheid daarvan werd besloten geleidelijk een einde te maken aan deze kwantitatieve beperkingen. Deze zullen eind 2004 volledig zijn verdwenen. Wij hebben in 2001 vastgesteld dat de import van deze producten op de Europese markt met iets meer dan 10% is gestegen, terwijl er in 2002 een lichte daling was. Wij worden dus niet permanent bedolven onder deze producten.
Dan nu het tweede gedeelte van uw vraag: de fraudeproblemen. Wij hebben goede instrumenten om fraude op adequate wijze te bestrijden en zijn ook bereid om deze instrumenten in te zetten. Zoals ik reeds heb gezegd tegen enkele Europese industriëlen, die van soortgelijke zorgen gewag hadden gemaakt als u, hebben wij nauwkeurigere inlichtingen nodig over hetgeen deze industriëlen, en kennelijk ook u, als frauduleuze handelingen beschouwen. Wij hebben onvoldoende gegevens. De diensten van de heer Bolkestein zullen uw aanvullende gegevens bestuderen en dan zullen wij samen nagaan of er een onderzoek moet worden ingesteld.

Bayona de Perogordo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik constateer met genoegen dat er volgens de commissaris een eenvoudige oplossing is voor een probleem dat veel Europese burgers, met name de Spaanse Vereniging voor Aardewerk, zorgen baart.
Ik ben zeker blij met uw evaluatie van de ontwikkeling van de importen, daarin ben ik het volledig met u eens. Over fraude ben ik een andere mening toegedaan, want ik begrijp niet goed dat u, als u zegt over de gepaste instrumenten te beschikken om die te bestrijden, wacht op uitleg van de Europese burgers om te weten te komen waarin die frauduleuze praktijken bestaan. Het initiatief zou hier toch van uw kant moeten komen.
Verder heeft u mijns inziens geen antwoord gegeven op een ander deel van mijn vraag, namelijk de vraag welke maatregelen de Commissie bereid zou zijn te nemen om de afzet van producten van communautaire bedrijven in China te bevorderen.
Ik denk dat u net als vele Europese burgers, waaronder producenten van aardewerk, van mening bent dat in de huidige situatie sprake is van fraude en van een bedreiging voor het voortbestaan van de Europese aardewerkindustrie.
Mijn vraag is of u net als deze burgers denkt dat maatregelen geboden zijn om deze sector te beschermen, om onderzoek en ontwikkeling te bevorderen en om de deur naar de Chinese markt verder open te zetten.

Lamy
Laten wij twee zaken uit elkaar houden. Is er een verdenking op fraude, ja of nee? Dat kan zonder meer worden vastgesteld aan de hand van een onderzoek. Dergelijke onderzoeken doen wij ook op bepaalde terreinen en, nogmaals, de heer Bolkestein en ik werken samen met onze diensten aan een aantal van deze onderwerpen. Om echter geld te kunnen uitgeven voor onderzoek - en u weet dat geld schaars is ondanks de veelvuldige inspanningen van het Europees Parlement om de Commissie meer middelen te geven - moeten wij voldoende duidelijke gegevens hebben. Dat is min of meer hetzelfde als bij de politie die een fraudeonderzoek moet instellen. Geeft u ons dus nauwkeuriger gegevens.
Wat tot slot de exportmogelijkheden voor de keramieksector betreft - een zeer belangrijke sector voor een aantal lidstaten - kan ik u zeggen dat deze niet afhangen van specifieke communautaire beleidsvormen. Als onze exporteurs van keramische producten, waarvan de kwaliteit in heel de wereld wordt erkend, toegangsproblemen ondervinden op derde markten omdat de betrokken landen de bilateraal of in de Wereldhandelsorganisatie afgesproken marktopenstellingen niet toepassen, zullen wij de middelen gebruiken die wij hebben om de taak van deze bedrijven te vergemakkelijken.

García-Margallo y Marfil (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn vraag is bedoeld als aanvulling op die van de heer Bayona. In aansluiting op alle door hem aangevoerde argumenten, is mijn vraag aan de commissaris of hij bereid zou zijn de volgende vijf maatregelen te nemen. Ten eerste, maximale aandacht besteden aan de bestrijding van dumpingpraktijken, er rekening mee houdend dat Chinese bedrijven veel minder dan hun Europese concurrenten gebonden zijn door regelgeving op het gebied van arbeidszaken en milieu; ten tweede, maximale aandacht besteden aan de maatregelen ter bestrijding van fraude, er rekening mee houdend dat het momenteel in iedere Europese haven mogelijk is ongemerkte Chinese handelswaar in te voeren die in die haven een etiket heeft; ten derde, stimuleren van de onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten om de Europese bedrijven in staat te stellen zich te beschermen tegen de concurrentie uit China; ten vierde, bevorderen van de toegang en vestiging van Europese bedrijven in China, er rekening mee houdend dat, zoals de commissaris bekend is, ook al is de invoerbescherming afgenomen, het douanetarief in China afhangt van de haven en van de importeur; en ten vijfde, het opzetten van een waarnemingspost om een beter inzicht te krijgen in de voor de Europese industrie discriminerende en nadelige praktijken.

Lamy
Heel kort: zoals ik al zei zijn er procedures om dumping en fraude te bestrijden. Dat zijn transparante, precieze, in wetgeving verankerde procedures. Als wij nu over de noodzakelijke gegevens beschikken, gegevens die de industrie ons moet verschaffen - dat zijn de zogenaamde klachten -, kunnen wij een onderzoek instellen of verificaties verrichten, en dan eventueel optreden. Daarbij moeten echter de regels in acht worden genomen want wij moeten zowel het recht van de klager als dat van het land waartegen wij actie gaan ondernemen, eerbiedigen. Wij kunnen bepaalde wegen bewandelen mits wij, nogmaals, over de noodzakelijke elementen beschikken.
Wat de problemen bij de toegang tot de Chinese markt - als die er zijn - betreft zijn wij absoluut bereid daar met onze Chinese gesprekspartners over te spreken. Dat doe ik ook op andere gebieden en dat kan ik zo nodig ook op dit gebied doen, mits ik over de noodzakelijke gegevens beschik. Mijn antwoord is dus 'ja?.
Wat onderzoek en ontwikkeling betreft, moet ik u zeggen dat deze kwestie buiten mijn terrein ligt. Wat het waarnemingscentrum betreft zou ik het betrokken bedrijfsleven willen aanbevelen daar zelf eens naar te kijken. Zij kunnen het best de noodzakelijke inlichtingen verzamelen en zij weten wanneer deze aan ons overgemaakt moeten worden.

Harbour (PPE-DE).
Ik koester een grote belangstelling voor dit onderwerp, zowel als afgevaardigde namens de regio Stoke-on-Trent in het Verenigd Koninkrijk, als in mijn hoedanigheid van plaatsvervangend voorzitter van het forum voor de keramische industrie van het Europees Parlement, dat een dialoog heeft gevoerd met de commissarissen Lamy en Bolkestein.
Ik zou de heer Lamy willen vragen of hij commentaar wil geven op de kwestie van oorsprongsmerken van producten. Tevens verzoek ik hem te bevestigen dat de door commissaris Byrne overwogen voorstellen om keramische producten die in contact komen met voedingswaren verplicht te laten voorzien van een aanduiding van de fabriek van herkomst, zodat eventuele schadelijke stoffen in het product kunnen worden getraceerd, op geen enkele manier indruisen tegen de bestaande WTO-verplichtingen. Zoals commissaris Lamy wellicht weet, wordt dit voorstel momenteel door de diensten van commissaris Byrne bestudeerd en wordt er met de Europese industrie overleg gevoerd over dergelijke aanduidingen.
In een aantal verontrustende gevallen bleken producten uit China niveaus van schadelijke stoffen te bevatten die aanzienlijk boven de grenswaarden uitstegen die ten behoeve van de volksgezondheid gelden voor de Europese Unie. De industrie zou de commissaris zeer erkentelijk zijn als hij kan bevestigen dat de voorstellen geen inbreuk maken op de bestaande wetgeving.

Lamy
Deze vraagstukken in verband met de oorsprongsmerken zijn zeer ingewikkeld en wij denken daar trouwens in een meer algemeen kader over na. Daaraan kleven enerzijds handelsaspecten - maar daar gaat de vraag over de keramische producten en het werk van mijn collega Byrne niet over - en anderzijds gezondheidsaspecten. Op dat laatste gebied, dat verder gaat dan het beheer van handelsstromen of de relatieve voordelen voor het ene of het andere land, hebben wij als Europeanen de mogelijkheid om uit hoofde van de zogenaamde SPS-overeenkomst (overeenkomst inzake de toepassing van sanitaire en fytosanitaire maatregelen) van de Wereldhandelsorganisatie maatregelen te treffen voor de bescherming van de gezondheid van onze consumenten.
Deze maatregelen kunnen worden genomen mits daarbij aan bepaalde voorwaarden inzake kennisgeving, transparantie en gegrondheid is voldaan. Deze voorwaarden zijn neergelegd in de SPS-overeenkomst en de relevante jurisprudentie. Als er dus transparante en duidelijke voorwaarden zijn en als er wetenschappelijke gegevens zijn op grond waarvan bepaalde maatregelen uit gezondheidsoverwegingen gerechtvaardigd zouden zijn, biedt de SPS-overeenkomst inderdaad de mogelijkheid om de handel tegen te gaan, en dat is maar goed ook!

De Voorzitter.
Mijnheer Lamy, ik ga u helaas nog meer werk geven, want we gaan, zoals al was aangekondigd, terug naar de vraag van de heer Zacharakis, die we voor dit deel hadden bewaard. Vraag nr. 30 van Christos Zacharakis (H-0389/03):

Betreft: Schending van de internationale rechtsregels door Turkije en het risico van een ernstig ongeval met een passagiersvliegtuig in het Griekse luchtruim
Op 9 juni 2003 hebben twee Turkse jachtvliegtuigen van het type F16 een vliegtuig van Olympic Airways gehinderd op het traject Athene-Istamboel, waarbij het leven van de passagiers in gevaar werd gebracht. Om een botsing te voorkomen, moest het automatische beschermingssysteem van het vliegtuig in werking worden gesteld, terwijl Griekse jachtvliegtuigen genoodzaakt waren om de Turkse vliegtuigen terug te drijven.
Dit alles vormt een flagrante schending van de internationale rechtsregels, en in het bijzonder een ernstige hindering van het luchtverkeer. Ook is hier sprake van een aantasting van de territoriale onschendbaarheid van de Europese Unie. Bovendien werd hierdoor het leven van burgers van de Unie in gevaar gebracht en was er sprake van een flagrante aantasting van fundamentele internationale gedragsregels, zoals die verankerd zijn in het Verdrag tot oprichting van de Europese Unie, het Handvest van de Verenigde Naties en de criteria van Kopenhagen. Bovendien weerspiegelt dit alles een systematisch beleid van Turkse zijde, dat beoogt spanningen tussen Griekenland en Turkije op te roepen, hetgeen een onmiddellijk gevaar betekent voor de vrede en veiligheid in de regio. Welke urgente maatregelen denkt de Commisise te nemen om een einde te maken aan deze aggressieve praktijken van Turkse zijde en om een herhaling hiervan in de toekomst te voorkomen? Welke gevolgen zal deze tot nu toe door de Turken gevolgde praktijk hebben voor de evaluatie van een verzoek van dit land om toetreding tot de Europese Unie?

Purvis (PPE-DE).
Voor een beroep op het Reglement: hierdoor kunnen de andere vragen in het gedrang komen. De heer Zacharakis was hier niet aanwezig toen zijn vraag aan de beurt was en volgens het Reglement zou deze dus komen te vervallen. De heer Bolkestein en de heer Byrne zullen ieder gedurende twintig minuten spreken en we moeten voor zeven uur klaar zijn, dus ik wil u vragen om overeenkomstig het Reglement door te gaan met het gedeelte van de heer Bolkestein.

De Voorzitter.
Mijnheer Purvis, iedere commissaris zal twintig minuten spreektijd krijgen, wat betekent dat dit vragenuur, dat al te laat begonnen is, zo'n twaalf à dertien minuten zal uitlopen op het tijdsschema. Maar door de vraag van de heer Zacharakis een andere plaats in het vragenuur te geven, heb ik me verplicht deze aan het eind van de beurt van de heer Lamy aan bod te laten komen. Ik moet me aan deze verplichting houden.
Ik verontschuldig mij tegenover de andere commissarissen, maar dit zal absoluut niet ten koste gaan van hun twintig minuten.

Lamy
Deze vraag gaat, als ik het wel heb, over een incident in het luchtruim tussen Griekenland en Turkije. De Commissie heeft geen specifieke inlichtingen over dit incident. Wij weten alleen wat hierover in de krant heeft gestaan.
Met inachtneming van de noodzakelijk voorzichtigheid die dit soort verklaringen vereist, zijn wij van mening dat dit incident geplaatst moet worden in het kader van het Grieks-Turks conflict omtrent de Egeïsche Zee. Wij hopen dat deze kwestie van het nationaal luchtruim, evenals trouwens de kwesties van de territoriale wateren en het continentaal plat - waar als ik mij niet vergis, de twee landen al geruime tijd over discussiëren - kan worden opgelost met de tussen de Griekse en Turkse autoriteiten op gang gebrachte besprekingen.
Als kandidaat-land voor toetreding tot de Europese Unie heeft Turkije zich ertoe verbonden een aantal criteria te eerbiedigen. Ter gelegenheid van deze vraag wil de Commissie de heer Zacharakis herinneren aan het beginsel van vreedzame regeling van grensconflicten. Daar wijzen wij altijd op, uitgaande van de in de conclusies van de Europese Raad van Helsinki van 1999 neergelegde criteria. Wij hebben trouwens hiervan een specifieke prioriteit gemaakt voor de herziening van het in mei 2003 aangenomen partnerschap voor de toetreding van Turkije. Ook hier zullen wij dus, net als op alle andere gebieden waarop Turkije vorderingen moet maken, de ontwikkelingen op de voet volgen en deze gedetailleerd weergeven in het periodiek verslag dat begin november zal worden gepubliceerd.

Zacharakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, neemt u mij niet kwalijk dat ik niet aanwezig was toen mijn vraag werd opgeroepen. Ik zat nog in een andere vergadering van het Parlement.

Lamy
Ik kan de heer Zacharakis heel kort antwoorden dat wij voor zover ik weet, ondanks de enorme inspanningen die onze collega, mevrouw Loyola de Palacio, nu al jarenlang onderneemt, nog steeds geen echt gemeenschappelijk luchtruim hebben. Voor zover ik weet gaat het hier dus vooralsnog om het Griekse luchtruim.
Ten tweede wordt in de conclusies van Helsinki inderdaad gezegd dat Turkije eventuele conflicten met zijn buren over grenskwesties op vreedzame wijze moet oplossen. Wij weten dat er in dit geval land-, zee- en luchtgrenzen zijn.
Ten derde worden over dergelijke onderwerpen verkenningsbesprekingen gevoerd tussen Turkije en Griekenland. De inhoud daarvan wordt niet openbaar gemaakt, want men moet altijd voorzichtig zijn, vooral wanneer er verkiezingen op handen zijn. Ten vierde zullen wij, zoals ik zojuist al zei, rekening houden met de algehele vooruitgang die Turkije heeft gemaakt op de in Helsinki genoemde gebieden als wij aan het eind van dit jaar, en natuurlijk ook volgend jaar, verslag moeten uitbrengen over dit onderwerp.

De Voorzitter.
Vraag nr. 37 van de heer Karas is komen te vervallen. Vraag nr. 38 van Lennart Sacrédeus (H-0376/03):

Betreft: Belastinggeld van een lidstaat voor abortussen bij burgers uit andere EU-landen
De Zweedse regering heeft via de minister van Emancipatiezaken Margareta Winberg begin april 2003 laten weten dat er een herziening zal komen van de abortuswet, om na te gaan of vrouwen die niet in Zweden wonen, en geen Zweeds onderdaan zijn, toch in Zweden een abortus ondergaan. Het voorstel is gebaseerd op het feit dat de belastingbetaler in een lidstaat van de EU, in dit geval Zweden, de kosten draagt van, en in de praktijk dus burgers uit andere landen uitnodigt voor een behandeling die in juridisch opzicht in andere lidstaten, zoals Ierland en Portugal, en in de nieuwe lidstaten Polen en Malta illegaal is.
Is de commissaris van mening dat het voorstel van de Zweedse regering verenigbaar is met het EU-Verdrag of met de geest van het verdrag in de zin van wederzijdse solidariteit als men bereid is met belastinggeld in Zweden een behandeling voor andere EU-burgers te betalen die in andere lidstaten illegaal is? Betekent een dergelijk optreden steun of juist een uitholling van de wetten van andere lidstaten?

Bolkestein
. (EN) De Zweedse minister van Gelijke Kansen heeft aan het Zweedse parlement te kennen gegeven bereid te zijn de Zweedse wetgeving ten aanzien van abortus te wijzigen, zodanig dat de Zweedse autoriteiten de kosten van abortus niet alleen vergoeden voor Zweedse onderdanen en mensen die in Zweden woonachtig zijn, maar ook voor onderdanen van andere lidstaten die een abortus in Zweden ondergaan.
De Commissie wil erop wijzen dat lidstaten zelf mogen beslissen aan wie zij vergoedingen voor de kosten van medische behandelingen toekennen. Dienovereenkomstig bevat de communautaire wetgeving geen enkele bepaling die de Zweedse regering ervan zou kunnen weerhouden om haar wetgeving op de voorgestelde manier te wijzigen.

Sacrédeus (PPE-DE).
Ik wil commissaris Bolkestein bedanken voor zijn antwoord, maar ik vind dat hij geen antwoord heeft gegeven op de fundamentele vraag, namelijk de vraag betreffende de onderlinge solidariteit en het onderling optreden van EU-lidstaten. Wordt die onderlinge solidariteit op deze manier niet ondermijnd? Het is immers onvermijdelijk dat verschillende wetten en waarden in de lidstaten hun weerslag vinden in uiteenlopende wetgeving. Wat dit geval echter zo uniek en ernstig maakt, is dat men voor buitenlandse burgers in andere lidstaten een activiteit subsidieert die illegaal is in een aantal lidstaten, die ik in mijn vraag met name heb genoemd. Dat betekent feitelijk dat men burgers van andere EU-landen uitnodigt voor een activiteit die in deze EU-landen illegaal is.
Mijn aanvullende vraag is of dit de onderlinge solidariteit en het onderlinge respect in de Europese Unie niet ondermijnt.
Bolkestein
. (EN) Ik wil hier onderstrepen dat de Commissie van mening is dat een dergelijke wijziging van de Zweedse wetgeving - die overigens nog niet heeft plaatsgevonden; het gaat om een voorstel tot wetswijziging van de Zweedse regering - geen rechtstreekse gevolgen heeft voor de wetgeving van huidige of toekomstige lidstaten. De Commissie gelooft dat de veranderende houding in sommige lidstaten ten opzichte van kwesties als abortus het product is van de publieke opinie en niet zo zeer van externe factoren. Dit verklaart tevens het feit dat de wettelijke regelingen ten aanzien van abortus in de diverse lidstaten nog zeer ver uiteenlopen, zoals ook de afgevaardigde die aan het woord was zal erkennen. Terwijl het in de ene lidstaat verboden is, is het in andere lidstaten wel toegestaan, onder bepaalde voorwaarden natuurlijk, die ook per lidstaat verschillen.
Kortom, het feit dat abortus in een aantal landen, zoals Ierland, bij wet verboden is, betekent niet dat het de Zweedse regering, indien de genoemde wetswijziging wordt aangenomen, niet zou zijn toegestaan om naar eigen goeddunken vergoedingen toe te kennen. Het is de bevoegdheid van de Zweedse regering om hierover te beslissen en het toepassingsbereik van vergoedingen in de Zweedse wetgeving zou, zoals ik al eerder zei, geen gevolgen hebben voor de wetgeving van een land waar abortus verboden is, zoals Ierland.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 39 van Antonios Trakatellis (H-0398/03):

Betreft: Toewijzing van overheidsopdrachten aan de hand van een mathematische formule: vervalsing van de mededingingsregels
Volgens recente berichten in de pers is er sprake van een interventie van de Europese Commissie, die de Griekse autoriteiten vraagt aanbestedingen op te schorten totdat er een wijziging komt van het specifieke stelsel waarmee overheidsopdrachten aan de hand van een mathematische formule worden toegewezen, dat, nog steeds volgens deze berichten, de overheid reeds 800 miljoen euro heeft gekost. In haar antwoord op een vroegere vraag over de toepassing van een mathematische formule bij de toewijzing van overheidsopdrachten in Griekenland (H-0097/03

Bolkestein
. (EN) De Commissie heeft de kwestie rond de toepassing van een wiskundige formule om buitensporig lage offertes in reactie op openbare aanbestedingen aan het licht te brengen, aandachtig bestudeerd. Op verzoek van de Commissie hebben de Griekse autoriteiten de Commissie in januari 2003 op de hoogte gebracht van de betreffende nationale wetgeving. Terwijl de Commissie doende was deze te beoordelen, ontving zij een nieuwe klacht over dezelfde kwestie, die een beter beeld gaf van de wijze waarop het systeem rond de wiskundige formule in de praktijk wordt toegepast, aangezien deze klacht geen betrekking had op de wetgeving in theorie, maar op concrete voorbeelden van de toepassing ervan.
Op basis van deze nieuwe informatie hebben de diensten van de Commissie eind april 2003 een brief geschreven aan de bevoegde Griekse autoriteiten, waarin hun werd gevraagd om hun standpunt te geven inzake de verenigbaarheid van de Griekse wetgeving en de uitvoering daarvan in de praktijk, met de communautaire wetgeving ten aanzien van openbare aanbestedingen en de betreffende jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie.
De diensten van de Commissie hebben zeer recentelijk een verzoek van de Griekse autoriteiten ontvangen om de uiterste datum van hun reactie op deze brief uit te stellen tot 30 juni 2003, zodat men de gelegenheid zou hebben een volledig antwoord te geven over de hele kwestie en men tevens bepaalde geplande wijzigingen van de bewuste wetgeving in aanmerking zou kunnen nemen. De diensten van de Commissie hebben dit uitstel verleend en wachten nu op antwoord van de Griekse autoriteiten. Nadat dit antwoord is ontvangen en de Commissie op de hoogte is gebracht van de door de Griekse autoriteiten voorgestelde wijzigingen van de nationale wetgeving voor de toepassing van de wiskundige formule, zullen de diensten van de Commissie definitief vaststellen of het bewuste systeem in overeenstemming is met de communautaire wetgeving betreffende openbare aanbestedingen.
De formule in kwestie is overigens zo ingewikkeld dat zelfs Griekse deskundigen grote moeite hebben haar te doorgronden.

Trakatellis (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor uw antwoord. Ik zou u nog willen vragen hoe uw voorlopige oordeel luidt over de verenigbaarheid van deze wiskundige formule met de communautaire wetgeving. Ik begrijp namelijk niet waarom de Griekse autoriteiten de betreffende wet zijn gaan wijzigen als het Griekse parlement hier reeds de bevoegdheid toe heeft. Daarom vraag ik u om uw voorlopige oordeel.
Ik wil hieraan toevoegen dat de formule, hoewel deze werd toegepast om zeer lage offertes te vermijden, een schadelijk effect heeft gehad op de algemene beoordeling van openbare werken, dit vanwege het zeer lage percentage van het oorspronkelijke bedrag dat was bedoeld voor de betreffende openbare werken.

Bolkestein
. (EN) In antwoord op deze laatste twee vragen van de heer Trakatellis wil ik nogmaals benadrukken dat de Commissie nog niet tot een definitief oordeel is gekomen, maar wel een aantal vraagtekens heeft gezet bij de verenigbaarheid van het Griekse systeem met het communautaire recht, met name wanneer het gaat om de mogelijkheid voor inschrijvers om hun lage offerte toe te lichten. Als dit niet het geval was geweest, had de Commissie geen stappen ondernomen. Meer kan ik niet zeggen.
Ik wil de heer Trakatellis nog zeggen dat ik de bewuste formule gelukkig niet persoonlijk heb hoeven bestuderen, aangezien deze, zoals ik al zei, kennelijk zo ingewikkeld is dat zelfs Griekse deskundigen moeite hebben haar te begrijpen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 40 van Elly Plooij-van Gorsel (H-0402/03):

Betreft: Beginsel van billijke compensatie
Richtlijn 2001/29/EG

Bolkestein
. Mijnheer de Voorzitter, ik kan bevestigen dat het beginsel van de "billijke compensatie", zoals beschreven in de richtlijn, een nieuw begrip is dat niet hetzelfde is als het recht om een billijke vergoeding te ontvangen, aangeduid met de term "auteursrechten" in de context van het kopiëren voor privé-gebruik.
Zoals in de richtlijn wordt bepaald, biedt het begrip billijke compensatie de lidstaten een aanzienlijke mate van flexibiliteit of oordeelsvrijheid bij het bepalen van de vorm, de modaliteiten of het niveau van regelingen inzake billijke compensatie. Uit de overwegingen 35 en 38 volgt echter dat de lidstaten die auteursrechten toepassen, voldoen aan de voorwaarde dat voor billijke compensatie moet worden gezorgd. De relevante wetgeving ter uitvoering van de richtlijn hoeft niet noodzakelijk een uitdrukkelijke verwijzing naar het beginsel van billijke compensatie te bevatten.
Overeenkomstig de richtlijn zijn de lidstaten verplicht te zorgen voor billijke compensatie voor drie van de in de richtlijn genoemde uitzonderingen op het reproductierecht. Ten eerste de uitzondering voor kopiëren voor privé-gebruik. Dat is de uitzondering met de grootste relevantie voor auteursrechten, aangezien doorgaans met betrekking tot het kopiëren voor privé-gebruik van geluidsmateriaal en audiovisueel materiaal rechten worden geheven. In de tweede plaats de uitzondering voor reprografie of fotokopiëren en ten derde de uitzondering voor uitzendingen in sommige maatschappelijke instellingen zoals ziekenhuizen of gevangenissen.
Het is waarschijnlijk dat de lidstaten die in het verleden reeds hadden voorzien in heffingenstelsels, het kopiëren voor privé-gebruik verder zullen toestaan in combinatie met heffingenstelsels en dat zij deze ook met betrekking tot bepaalde digitale producten zullen toepassen. Het is juist dat de verschillende systemen blijven zorgen voor verschillen in toepassing wat betreft de dragers of de apparatuur waarop zij van toepassing zijn en/of het gevorderde bedrag, met inbegrip van verschillen in de toepassing op digitale dragers. Dit is toe te schrijven aan het feit dat de EG-wetgever zich tijdens de onderhandelingen over de richtlijn heeft uitgesproken tegen een hogere mate van harmonisatie.
Wat het analoge kopiëren voor privé-gebruik betreft, wordt in de richtlijn erkend dat de bestaande verschillen wellicht geen noemenswaardige gevolgen voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij zullen hebben. Met betrekking tot het digitale kopiëren voor privé-gebruik wordt in de richtlijn onderstreept dat terdege rekening moet worden gehouden met de verschillen tussen digitaal en analoog kopiëren voor privé-gebruik en in bepaalde gevallen een onderscheid tussen beide moet worden gemaakt.
Tegelijk moet worden beklemtoond dat de richtlijn de lidstaten niet verplicht de auteursrechten af te schaffen, en evenmin een standpunt vóór of tegen auteursrechten inneemt in vergelijking met systemen voor het beheer van digitale rechten oftewel Digital Rights Management, zoals dat in het Engels wordt genoemd.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, Commissaris, dank u voor uw uitgebreid en helder antwoord, maar ik blijf toch wel met een probleem zitten. U maakt aan het eind van uw betoog een duidelijk onderscheid tussen analoog en digitaal kopiëren, waarbij het eerste niet en het tweede wel schadelijk zou zijn voor de informatiemaatschappij. Voor zover ik weet - en ik hou me al jaren bezig met wetgeving voor de informatiemaatschappij - maken wij nu juist in Europa geen onderscheid tussen digitaal en analoog, in die zin dat wetgeving technologie-neutraal moet zijn. Dus daar verbaas ik mij wat over.
Bovendien verbaas ik mij over het feit dat de richtlijn niet een meer harmoniserende werking heeft en vooral omdat dat in eerste instantie ook door uw diensten wel zo is aangegeven. Belangrijk is, als het om billijke compensatie gaat, of er inderdaad schade aan de houder van de rechten wordt toegebracht, of er eventueel technologische protectiemaatregelen beschikbaar zijn en of er ook enige andere betaling aan de houder van de rechten wordt gedaan. Ik denk daarom dat het toch jammer is dat lidstaten niet verplicht worden om hun wetgeving aan te passen in die zin dat alleen billijke compensatie wordt gegeven.

Bolkestein
. Voorzitter, ik kan mij de teleurstelling van mevrouw Plooij levendig indenken, maar zoals ik al eerder heb opgemerkt, was de wetgever, dus ook het Europees Parlement, van mening dat een verregaande harmonisatie niet gewenst was. Aldus is het wetgevingsproces verlopen en daar valt nu niets meer aan te doen. Maar ik heb wel begrip voor de teleurstelling van mevrouw Plooij. Wellicht ware het beter geweest om een hoger niveau van harmonisatie toe te passen maar helaas, zo is het niet gegaan.

Thors (ELDR).
Staat u mij toe om de commissaris misschien op één punt te corrigeren. Wat de onderhavige richtlijn betreft, had het Parlement eigenlijk een hogere mate van harmonisatie gewenst.
Ik wil u echter een vraag stellen in uw hoedanigheid van commissaris voor de interne markt. U zei dat de bestaande verschillen in het vergoedingensysteem irrelevant zijn. Volgens mij is er een onderzoek nodig naar dit specifieke punt, met het oog op de interne markt. Zijn de verschillen in vergoedingenstelsels tussen de landen van Europa van belang? Hinderen die de interne markt en leiden ze tot concurrentievervalsing? Ik denk dat de ontwikkeling die wij thans in Europa meemaken goed zou moeten worden onderzocht vanuit het gezichtspunt van een goed functionerende interne markt. Volgens mij zou het belangrijk zijn om eens een uiteenzetting te horen over de manier waarop de billijke compensatie en billijke vergoeding zijn ontwikkeld. Hoe is dat in dit geval gegaan? Ik wil u als commissaris voor de interne markt echter vooral zeggen dat de verschillen in vergoeding het gedrag van de consumenten beïnvloeden en tot concurrentievervalsing leiden.

Bolkestein
. (EN) Laten we eerst eens zien hoe dit alles in de praktijk zal werken. Zoals mevrouw Thors en mevrouw Plooij-van Gorsel weten, is de richtlijn nog niet in de wetgeving van alle lidstaten omgezet. De Commissie hoopt dat dit spoedig zal gebeuren.
Het kan heel wel zijn dat een grotere mate van harmonisatie beter was geweest voor de interne markt. Maar zoals ik al eerder zei in reactie op de vraag van mevrouw Plooij-van Gorsel, is dat helaas niet het geval en moeten we het doen met de richtlijn zoals die door de Raad en het Parlement is goedgekeurd. Dus laten we zien hoe dit in de praktijk zal werken en hoe lang het zal duren voordat het complete systeem voor het beheer van digitale rechten in Europa in de praktijk is gebracht.
Als mevrouw Thors de Commissie zou vragen om nog meer onderzoeken en analyses uit te voeren, dan zou de Commissie dit verzoek met plezier inwilligen. Het is een belangrijk onderwerp dat een aantal essentiële aspecten van de interne markt raakt.

De Voorzitter.
Vraag nr. 41 van Patricia McKenna (H-0362/03):

Betreft: Rapid Alert Notifications
Is de Commissie bereid om per jaar een overzicht te publiceren van de "Alert Notifications", "Informations", "Addition to Alerts" en "Addition to Informations" van 1992 tot en met 2003, gerangschikt per voedingsmiddel en land van herkomst, met vermelding van de merknaam en het betrokken grootwarenhuis of bedrijf?
Wil de Commissie daarbij specificeren hoe ze deze informatie en het betreffende tijdschema denkt te publiceren?
Indien de Commissie deze informatie niet wil publiceren, kan ze dan uitleggen hoe dit in het algemeen belang kan zijn?

Byrne
. (EN) De verordening inzake de algemene levensmiddelenwetgeving die in februari 2002 van kracht werd, bevat nieuwe bepalingen ten aanzien van het systeem voor snelle waarschuwingen. Met het oog op de verhoging van de transparantie overeenkomstig artikel 10, heeft de Commissie voor het jaar 2002 voor het eerst een verslag gepubliceerd over het systeem voor snelle waarschuwingen voor levensmiddelen en diervoeders. Dit zullen we in de toekomst voor elk jaar doen. We kunnen de levensmiddelenwet echter niet met terugwerkende kracht toepassen en dus ook niet teruggaan naar 1992.
De publicatie van dit jaarlijkse verslag was echter slechts de eerste stap. Daarnaast publiceert de Commissie sinds eind mei 2003 op internet beknopte overzichten op weekbasis van alle meldingen die worden ontvangen. Deze overzichten bevatten informatie over het soort product, het geconstateerde probleem, de herkomst van het product en de lidstaat die de melding heeft verricht.
Het systeem voor snelle waarschuwingen dat in artikel 50 van de verordening wordt omschreven, is voornamelijk ontworpen als instrument voor de snelle overdracht van informatie tussen bevoegde autoriteiten in gevallen waarin er een risico is geconstateerd, en de betreffende lidstaat reeds maatregelen heeft genomen, zoals het vasthouden, terugroepen, uit de handel nemen of tegenhouden van de betreffende producten.
Een snelle overdracht van informatie stelt alle andere lidstaten in staat om onmiddellijk te controleren of zij ook te maken hebben met het betreffende probleem, en ook om te voorkomen dat een product dat op de ene plaats van binnenkomst wordt tegengehouden, alsnog via een andere plaats wordt toegelaten. Ook maakt een snelle overdracht van informatie het de lidstaten mogelijk om gecoördineerd en gelijktijdig maatregelen te nemen.
In gevallen waarin het product nog in de handel is en niet geconsumeerd mag worden, zijn de lidstaten nu in de positie om alle noodmaatregelen nemen die geboden zijn, inclusief rechtstreekse informatievoorziening aan het publiek.
Bovendien worden de gegevens die door het systeem voor snelle waarschuwingen worden verzameld, gebruikt door de Commissie. Mijn diensten gebruiken deze informatie bijvoorbeeld voor het vaststellen van de prioriteiten voor het Voedsel- en Veterinair Bureau en voor het voorstellen van maatregelen, zoals opschorting van het in de handel brengen, opschorting van de invoer, of andere noodmaatregelen die in artikel 53 van de verordening worden vermeld.
De Commissie gebruikt deze gegevens ook om derde landen te steunen. Wanneer producten waarvoor een melding heeft plaatsgevonden uit een derde land afkomstig zijn, dan worden de bevoegde autoriteiten aldaar stelselmatig geïnformeerd om ze in staat te stellen het probleem bij de bron aan te pakken en verdere gevallen te voorkomen.
Het is waar dat de Commissie, overeenkomstig artikel 52 van de verordening inzake levensmiddelenwetgeving, in de periodieke overzichten voor het systeem voor snelle waarschuwingen geen handelsnamen en identiteiten van individuele ondernemingen vermeldt. Dergelijke relevante informatie wordt echter wel openbaar gemaakt wanneer lidstaten of de Commissie, in het licht van de beoordeling van het risicogehalte van de waarschuwing, besluiten over te gaan tot het treffen van noodmaatregelen.
Met het systeem voor snelle waarschuwingen over levensmiddelen kunnen maatregelen worden genomen om direct te reageren op voedingsgerelateerde risico's en tevens om dergelijke risico's in het vervolg te voorkomen, met als einddoel de consument van veilige voeding te voorzien.

McKenna (Verts/ALE).
Ik wil de commissaris bedanken voor deze informatie. In verband met handelsnamen en individuele ondernemingen is het van groot belang dat er een vaag waarschuwingssysteem operationeel is waarmee de consument zelf kan kiezen. Is de Commissie het niet met mij eens dat, indien een product of levensmiddelenproducent aanleiding geeft tot een waarschuwing, het zowel in het belang is van de consument als de open markt dat deze informatie openbaar wordt gemaakt?
Ik zou de commissaris een vraag willen stellen over de snelle waarschuwingen in het jaar 2002. Schijnbaar had in 2002 26 procent hiervan betrekking op vis. Maar hoeveel van deze waarschuwingen werden veroorzaakt door gekweekte vis en hoeveel door vis die in het natuurlijk milieu is gevangen? Als er verhoudingsgewijs meer waarschuwingen worden veroorzaakt door gekweekte vis, heeft de consument het recht dit te weten. Neemt het directoraat-generaal SANCO specifieke maatregelen om iets aan dit probleem te doen? Heeft de commissaris deze informatie nu tot zijn beschikking? Het zou heel nuttig zijn om de gespecificeerde cijfers over de waarschuwingen over vis te vernemen.

Byrne
. (EN) Ingaand op de vraag van mevrouw McKenna wil ik eerst zeggen dat ik ons waarschuwingssysteem zeker niet als vaag zou bestempelen. Het is juist erg doelgericht en het beoogde effect ervan is - en hier zal ze het nut toch van inzien - om de relevante informatie zo snel mogelijk over te brengen aan de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten, zodat deze snel kunnen reageren en snelle maatregelen kunnen nemen ten aanzien van het risico dat is geconstateerd. Het gaat hier om de volksgezondheid, en niet om het noemen van namen om de betrokkenen in een kwaad daglicht te stellen.
Als naar aanleiding van een waarschuwing en de daarop volgende reacties blijkt dat er sprake is van een werkelijk probleem waartegen de consument dient te worden beschermd, dan zullen de lidstaten waarvoor het risico geldt - en of dit het geval is bepalen zij zelf - onmiddellijk hun consumenten over dit probleem informeren. Dat is hun eigen verantwoordelijkheid in het systeem voor snelle waarschuwingen. In die situatie zou het voor hen toepasselijk zijn om handelsnamen of namen van bedrijven te noemen zodat de consument in staat is adequaat te reageren.
Vergeet echter niet dat het systeem voor snelle waarschuwingen in de eerste plaats is ontwikkeld om lidstaten in staat te stellen snel te reageren en om bijvoorbeeld levensmiddelen uit de handel te nemen.
Als het daarnaast, naar aanleiding van verdere overweging en analyse van de gegevens die volgen op de snelle waarschuwing - geactiveerd volgens de bepalingen van artikel 50 - noodzakelijk blijkt om tot noodmaatregelen zoals omschreven in artikel 53 over te gaan, dan zouden de lidstaten, maar ook de Commissie, hiervoor het initiatief kunnen nemen. In dergelijke situaties zouden ook de door u genoemde gegevens als handelsnamen en namen van ondernemingen als zijnde relevante informatie openbaar worden gemaakt.
Ik wil benadrukken dat het systeem voor snelle waarschuwingen ontwikkeld is voor een specifiek doel, namelijk om informatie zo snel mogelijk te kunnen overbrengen, ook wanneer niet alle informatie beschikbaar is. Waar het om gaat is dat wordt vastgesteld wat het risico voor het publiek is, zodat de lidstaten hierop kunnen reageren. Ik denk dat we onder de huidige omstandigheden het juiste evenwicht hebben gevonden.
In reactie op het tweede deel van uw vraag over de statistieken voor 2002: ik heb de specifieke cijfers voor kweekvis en vis die in een natuurlijk milieu is gevangen hier niet voorhanden, maar ik weet zeker dat mijn diensten wel over dit soort informatie zullen beschikken. Ik zal erop toezien dat deze gegevens worden nagetrokken en vervolgens naar u worden opgestuurd.

De Voorzitter.
Vraag nr. 42 is niet beantwoord omdat de betreffende kwestie al is opgenomen in de agenda voor de huidige vergaderperiode Vraag nr. 43 van John Purvis (H-0369/03):

Betreft: Kosten-batenanalyse van de identificatie en registratie van schapen en geiten
Het voorstel van de Commissie voor een verordening tot vaststelling van een identificatie- en registratieregeling voor schapen en geiten heeft in Schotland tot grote beroering geleid. Het manueel bij te houden register is zowel onpraktisch als duur voor de Schotse schapenhouderij en de verwerkende industrie, die het financieel toch al zwaar heeft.
Heeft de Commissie, sinds mijn vraag in april (H-0149/03

Byrne
. (EN) Het voorstel van de Commissie gaat in op de noodzaak voor strengere regels voor de identificatie en registratie van schapen en geiten, welke vooral duidelijk is geworden door de ervaringen die zijn opgedaan tijdens de mond- en klauwzeercrisis van 2001.
In zijn resolutie over mond- en klauwzeer van december 2002 heeft het Europees Parlement verklaard dat de Commissie zo snel mogelijk een voorstel tot wijziging van richtlijn 92/102/EEG moet indienen om zo de identificatie van varkens, schapen en geiten te verbeteren.
Volgens de huidige wetgeving moeten schapen en geiten gemerkt zijn met een oormerk of tatoeage waarop de code van het bedrijf staat vermeld. De houders moeten een register van het bedrijf bijhouden en de bevoegde autoriteit moet op haar beurt een centraal register van de betreffende bedrijven bijhouden.
De belangrijkste nieuwe elementen van het voorgestelde systeem zijn: individuele identificatie, een verplicht tweede oormerk om te garanderen dat identificatie mogelijk blijft als er één oormerk verloren gaat, en de invoering van verplaatsingsdocumenten.
Individuele identificatie is van cruciaal belang om dieren voor veterinaire doeleinden te kunnen traceren, wat weer van cruciaal belang is voor de beheersing van besmettelijke ziekten.
De invoering van een strenger systeem zal een gunstig effect hebben indien er nieuwe epidemieën van dierziekten als mond- en klauwzeer uitbreken, omdat de besmettingsbron sneller zal kunnen worden geïdentificeerd en de verspreiding van epidemieën zo een halt kan worden toegeroepen. Verder zal het mogelijk worden om dieren nauwkeurig te traceren in het kader van de door de Gemeenschap gefinancierde programma's voor de uitroeiing van dierziekten. En ten slotte zal het nieuwe systeem ook fraudepraktijken bemoeilijken.
De technologie voor de elektronische identificatie van schapen en geiten heeft zich dusdanig ontwikkeld dat zij nu kan worden toegepast. De Commissie heeft in 1998 een grootschalig proefproject gestart: het IDEA-project. Het eindverslag van dit project, waarbij zowel schapen en geiten als runderen betrokken waren, werd in 2002 voltooid.
De uitvoeringsmaatregelen die nodig zijn voor de invoering van elektronische identificatie op communautaire schaal moeten echter nog volledig worden ontwikkeld. Het voorstel voorziet daarom in de aanneming van verdere richtsnoeren en procedures via het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid. De invoering van verplichte elektronische identificatie wordt voorzien voor 1 juli 2006.
Ik ben mij terdege bewust van de diversiteit in de schapenpopulatie en in de fokmethodes in de verschillende lidstaten. Het voorstel bevat daarom een optie voor lidstaten om het merken van lammeren tot op de leeftijd van zes maanden uit te stellen indien er sprake is van extensieve schapenteelt, zoals in Schotland. Daarnaast hebben lidstaten de mogelijkheid om een vereenvoudigde identificatieregeling toe te passen voor lammeren jonger dan zes maanden die direct voor de slacht bedoeld zijn. Bovengenoemde opties zullen de kosten van de invoering van het nieuwe systeem naar alle waarschijnlijkheid verlagen.
Bij de raming van de kosten van de invoering van het strengere systeem op communautaire schaal dient goed rekening te worden gehouden met de diversiteit in de schapenpopulatie en in de methoden voor schapenteelt in de verschillende lidstaten. Bij afwezigheid van precieze informatie over verplaatsingen en andere parameters, zal de raming ook worden gebaseerd op de algemene structuur van de verschillende fokmethodes.
Op basis hiervan worden de totale kosten van het aangescherpte systeem geraamd op 1 euro per schaap, per jaar, voor traditionele oormerken, tot 3,70 euro per schaap, per jaar, voor elektronische identificatie.
Ik erken dat dit voorstel voor zowel exploitanten als autoriteiten een aanzienlijke inspanning zal vergen. Maar deze inspanningen zijn naar mijn mening en die van de Commissie zowel noodzakelijk als lonend.

Purvis (PPE-DE).
Ik wil de commissaris vragen of hij zich bewust is van het enorm onpraktische aspect van het handmatig merken van ieder afzonderlijk schaap en voor de handhaving van dit systeem voor slechts twee jaar. Is de commissaris wel eens op een schapenveiling geweest? Ik weet zeker dat de situatie in Ierland, zijn land van herkomst, dezelfde is als in Schotland, waar op een veiling dagelijks duizenden schapen van eigenaar verwisselen en waar ieder schaap afzonderlijk zal moeten worden gecontroleerd en gemerkt. Hierdoor zal de verkoopprocedure dagen langer duren dan voorheen, en dat terwijl het systeem slechts voor twee jaar zal worden toegepast. Heeft hij niet overwogen om het systeem voor deze periode op basis van kudden in te voeren in plaats van op basis van afzonderlijke dieren, en zo nee, zou hij niet bereid zijn om dit alsnog te doen?

Byrne
. (EN) In antwoord op de aanvullende vraag van de heer Purvis wil ik zeggen dat de Commissie, mijn adviseurs en ikzelf, de mogelijkheid van het merken van kudden wel hebben overwogen. Ik heb dit vraagstuk specifiek aan mijn adviseurs voorgelegd. Het antwoord dat ik kreeg - en het klonk geloofwaardig - was dat het systeem van merken op kuddebasis niet dezelfde mate van beveiliging biedt bij een uitbraak van mond- en klauwzeer of een vergelijkbare ziekte.
Op veilingen in Schotland en mijn vaderland Ierland worden kudden schapen om de reden die u in uw aanvullende vraag noemt, bij aankomst gesplitst in kleinere groepen zodat de mogelijkheid om bij een uitbraak van een bepaalde ziekte een bepaald kuddenummer te volgen en zo de noodzakelijke informatie te vergaren, aanzienlijk wordt afgezwakt. De mogelijkheid om één bepaald dier dat een bepaalde ziekte draagt te volgen zou zelfs geheel verdwijnen.
Het enige beschikbare alternatief is in dat geval een systeem waarbij ieder dier afzonderlijk en individueel wordt gemerkt. Ik geeft toe dat dit systeem slechts gedurende een overbruggingsperiode zal worden toegepast totdat de elektronische identificatie wordt ingevoerd: de geplande datum daarvoor is 1 juli 2006.
Ik moet de heer Purvis mededelen dat veel mensen vanwege de redenen die ik noemde om dit merksysteem verzocht hebben. De lidstaten zelf willen dit systeem, ook de lidstaten die beschikken over grote schapenpopulaties en een omvangrijke handel in schapen, zowel binnen als buiten de eigen grenzen. Dat is juist de reden dat het voorstel in de Gemeenschap een grote mate van steun geniet. Het leek ons in het licht van de bescherming van de gezondheid van dieren dan ook noodzakelijk om met het bewuste voorstel te komen.
Ten slotte wil ik nogmaals de aandacht vestigen op wat ik zojuist reeds heb gezegd: de Commissie heeft terdege rekening gehouden met de diversiteit in de schapenpopulaties en in de fokmethoden voor schapen in de lidstaten, en het voorstel is voorzien van opties waar lidstaten onder bepaalde omstandigheden gebruik van kunnen maken. Voor dieren die bijvoorbeeld worden gehouden in extensieve houderijsystemen en in open-weidesystemen mag de termijn waarbinnen ze worden gemerkt worden verlengd van één maand tot zes maanden na de geboorte. Het merken dient wel altijd te zijn geschied voordat een dier het bedrijf waarop het is geboren, verlaat. Voor dieren die voordat ze de leeftijd van zes maanden bereiken voor de slacht zijn bestemd, mag de identificatiecode bestaan uit de code van het bedrijf waar het geboren is en de geboortemaand. In dit systeem worden groepen dieren onder dezelfde code in het bedrijfsregister en het verplaatsingsdocument ingeschreven en dus niet ieder dier afzonderlijk onder een eigen code. Deze maatregel is in de wetgeving opgenomen ten behoeve van het soort landbouw dat in bepaalde afgelegen delen van Schotland wordt bedreven, en ik denk dat hij een oplossing biedt voor een zeer groot deel van de problemen die u daarnet naar voren bracht.
Indien dieren echter ouder zijn dan zes maanden, dan dienen deze uiteraard ieder van afzonderlijke merktekens te worden voorzien om de reden die ik al noemde.

De Voorzitter.
Vraag nr. 44 van María Izquierdo Rojo (H-0378/03):

Betreft: Een onverantwoordelijke stijging van het aantal gevallen van "gekke koeien"ziekte in Spanje
Het Wetenschappelijk Comité van de EU heeft al in juni 2000 Spanje meegedeeld dat het ernstig risico loopt, terwijl het Spaanse Ministerie van Landbouw deze Europese mededeling als "onverantwoordelijk" heeft bestempeld (hierover heb ik in het jaar 2000 verschillende parlementaire vragen gesteld); nu het aantal gevallen van gekkekoeienziekte in Spanje de afgelopen maanden sterk is toegenomen en naar verwachting in 2003 nog zal blijven stijgen, luidt de vraag: "Is dit geen aanwijzing dat Spanje het EU-verbod uit 1996 niet heeft omgezet dat het voederen van vleesmeel aan herkauwers verbiedt?".

Byrne
. (EN) De wetenschappelijke stuurgroep heeft Spanje geclassificeerd als een GBR III-land, waar sprake is van bevestigde gevallen op een lager niveau. De bovengrens van dit niveau is 100 gevallen per miljoen volwassen runderen gedurende de laatste twaalf maanden.
Het aantal gevallen van BSE in Spanje is sinds 2002 toegenomen. De cijfers liggen echter nog altijd ruim onder de bovengrens van GBR III, namelijk rond de 45 gevallen per miljoen volwassen runderen gedurende de afgelopen twaalf maanden, en dit cijfer neemt niet snel toe. Daarom blijft de classificatie van Spanje door de wetenschappelijke stuurgroep geldig.
In het eerste kwartaal van dit jaar heeft Spanje ongeveer 50 procent meer gevallen van BSE gemeld dan in dezelfde periode van het jaar daarvoor. In deze periode nam het aantal gevallen in alle andere lidstaten, behalve Portugal, af of bleef het stabiel.
In vergelijking met andere lidstaten zijn er in Spanje een vrij groot aantal dieren die in 1997 en 1998 zijn geboren.
Het voeren van herkauwers met eiwitten afkomstig van herkauwers wordt gezien als de voornaamste bron van BSE-overdracht naar runderen. Daarom heeft de Commissie in 1994 een verbod op communautaire schaal ingesteld voor het gebruik van zoogdiereiwitten in herkauwersvoeder. Het is echter duidelijk dat dit verbod destijds niet volledig werd toegepast, want veel van de dieren waarbij nu BSE is geconstateerd zijn geboren na 1994. Vlees- en beendermeel mocht nog steeds worden gebruikt in voeder voor niet-herkauwers en hierdoor kon het gebeuren dat herkauwersvoeder in voedingsfabrieken en tijdens opslag en transport besmet werd met BSE.
Een andere bron van overdracht was het voeren van runderen met voeder dat bestemd was voor niet-herkauwers op gemengde landbouwbedrijven. Tekortkomingen in de uitvoering van het voederverbod werden in de gehele Gemeenschap geconstateerd. Om een eind te maken aan de overdracht van BSE is het voederverbod in het begin van het jaar 2001 uitgebreid tot het gebruik van alle dierlijke eiwitten voor alle gefokte dieren.
Andere maatregelen die zijn genomen om de overdracht van BSE te bestrijden, betreffen aangescherpte regels voor het uitsmelten van vetten, die in het begin van 1997 van kracht werden, en een verbod op zogeheten BSE-risicomaterialen in levensmiddelen en voeders, dat van kracht werd in oktober 2000.
De huidige communautaire wetgeving moet, mits zij rigoureus wordt toegepast, toereikend zijn om nieuwe gevallen van besmetting te voorkomen. Er zullen echter nog een aantal jaren nieuwe gevallen van BSE worden ontdekt in Spanje en andere lidstaten, dit vanwege de incubatietijd van vier tot zes jaar of zelfs nog langer. Daarom is het van belang om vast te houden aan de huidige veiligheidsmaatregelen, met name de verwijdering van gespecificeerd risicomateriaal.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de commissaris, in uw zo technische en diplomatieke antwoord, zo behoedzaam geformuleerd om niemand te verontrusten, hoor ik tussen de regels door dat u bevestigt dat in Spanje vanaf 1996 sprake is geweest van het niet nakomen van het bij communautaire wet ingestelde verbod. De toename van het aantal gevallen van gekkekoeienziekte in Spanje van de laatste jaren - en u hebt dat zojuist bevestigd - komt doordat de toenmalige Spaanse minister, de heer Arias Cañete, die tegen de verklaring van het Wetenschappelijk Comité in het risico in Spanje ontkende, zich niet hield aan het EU-verbod. Dat verklaart de verspreiding en toename van het aantal gevallen van gekkekoeienziekte.
Mijnheer de commissaris, verdient die niet-naleving van de communautaire wetgeving, van het verbod op vlees- en beendermeel, waaraan Spanje zich sinds 1996 schuldig maakt, niet onze afkeur? Dat zult u toch moeten beamen. Er heerst geen onrust onder de bevolking, maar door het negeren van het verbod telt Spanje de laatste jaren het hoogste aantal gevallen van gekkekoeienziekte.

Byrne
. (EN) In antwoord op de aanvullende vraag wil ik zeggen dat de Commissie niet precies weet waarom het aantal gevallen van BSE in Spanje nog steeds stijgt en in andere landen, met uitzondering van Portugal, niet. Mogelijke verklaringen kunnen, buiten de tekortkomingen in de uitvoering van het voederverbod, worden gezocht in het late tijdstip, namelijk eind 2000, waarop de verwijdering van risicomateriaal in Spanje verplicht werd gesteld, alsmede in een relatief hoge mate van blootstelling aan besmet vlees- en beendermeel in Spanje in de periode 1996-1998.
Er dient echter te worden benadrukt dat het Voedsel- en Veterinair Bureau in 2001 en 2002 inspecties in Spanje heeft uitgevoerd om te controleren of de communautaire bepalingen ten aanzien van de beheersing en uitroeiing van BSE correct worden uitgevoerd. Er worden nog immer tekortkomingen geconstateerd. Spanje heeft de Commissie ook geïnformeerd over een aantal schendingen van het voederverbod die in 2002 aan het licht kwamen. Het aantal schendingen is echter zeer laag en onder het gemiddelde van alle lidstaten.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd is verstreken, zullen de vragen nrs. 45 tot en met 78 schriftelijk worden beantwoord

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0191/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2000/13/EG met betrekking tot de vermelding van de ingrediënten van levensmiddelen (15514/2/2002 - C5-0080/2003 - 2001/0199(COD)) (rapporteur: mevrouw Klaß);
het verslag (A5-0216/2003) van mevrouw Ayuso González, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 95/2/EG betreffende levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen (COM(2002) 662 - C5-0577/2002 - 2002/0274(COD));
de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0201/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 96/22/EG van de Raad betreffende het verbod op het gebruik, in de veehouderij, van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van beta-agonisten (14502/1/2002 - C5-0079/2003 - 2000/0132(COD)) (rapporteur: de heer Olsson).

Klaß (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, consumenten dienen voldoende te worden voorgelicht over de inhoud en de samenstelling van de levensmiddelen die ze kopen. Dat geldt niet alleen voor het thema van vandaag, maar ook voor de ingrediënten. Er moet gewoon op staan wat erin zit, niet meer en niet minder. Door de maatschappelijke veranderingen van de laatste twintig jaar zijn ook onze voedingsgewoonten veranderd. Wie schilt of schrapt er tegenwoordig nog zelf zijn aardappelen en worteltjes? Veel mensen hebben daar geen tijd voor, en massa's mensen zijn het koken verleerd of hebben het zelfs nooit geleerd.
Daardoor heeft ook de levensmiddelenindustrie zich ingrijpend gewijzigd: gecompliceerde bewerkingsmethoden en nieuwe ingrediënten hebben geleid tot het ontstaan van instant- of half-instantmaaltijden. Deze zijn weliswaar snel en eenvoudig te bereiden, maar leiden ook tot onzekerheid als gevolg van onwetendheid. De veelvuldige gezondheidswaarschuwingen van de laatste tijd hebben de behoefte aan informatie nog verder versterkt. Daar komt nog bij dat het aantal allergiegevallen tengevolge van levensmiddelen aanzienlijk is gestegen. Mensen met een voedselallergie zijn aangewezen op de inhoudsbeschrijving op de verpakking.
We zijn inmiddels bij de tweede lezing beland, en het commissievoorstel is voor het overgrote deel in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen. Het voorstel beperkt de uitzonderingen en doet recht aan het merendeel van de in eerste lezing door het Parlement aangenomen amendementen. Dat geldt met name de regelmatige controle en interpretatie van de lijst van allergene stoffen, het opnemen van selderij en mosterd in de lijst, en de etiketteringsplicht voor de ingrediënten van saus- en mosterdbereidingen die minder dan 5 procent van het eindproduct uitmaken.
Voor mij blijft de lijst van allergene ingrediënten het belangrijkste element van deze richtlijn. De lijst wordt opgesteld op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten, regelmatig gecontroleerd en zo nodig bijgewerkt. In tweede lezing zijn door de Milieucommissie drie amendementen aangenomen, die alle slechts één doel dienen, namelijk het vrijstellen van de etiketteringsplicht van technologische hulpstoffen die zijn bereid uit stoffen die op de lijst van allergene stoffen staan, maar die niet meer voorkomen in het eindproduct en daardoor ook geen allergische reactie veroorzaken. Gecontroleerd dient te worden of een product überhaupt nog allergeen is wanneer bij de productie een technologische hulpstof is gebruikt die in beginsel weliswaar allergeen is, eiwit bijvoorbeeld, maar die tengevolge van het productieproces van het levensmiddel ofwel zijn allergeniteit heeft verloren, ofwel niet meer aanwezig is of slechts in gewijzigde vorm. De wetgever dient dit aan te tonen alvorens de etiketteringsverplichting op te leggen.
Technologische hulpstoffen worden al decennialang gebruikt, bijvoorbeeld bij de productie van wijn en bier. Ze worden door het gistingsproces veranderd, verdwijnen op natuurlijke wijze of worden weggefilterd. Ze zijn dus definitief niet meer aanwezig in het eindproduct wijn of bier. Nog nooit is hierbij melding gemaakt van allergie. Ik ben zelf wijnboerin. Hoe kan ik mijn wijnbouwcollega's of mijn klanten uitleggen dat voortaan op de etiketten moet staan: "geproduceerd met eieren"? Wijn is een zuiver, kristalhelder en goudglanzend natuurproduct. Aangezien er nooit allergische reacties zijn gemeld, is er ook nooit onderzoek naar gedaan. Waarom dan nu opeens een etiketteringsplicht?
Maar politiek betekent nu eenmaal dat men het haalbare moet realiseren. Om die reden heb ik met de Commissie en de Raad een compromis uitgewerkt, dat het mogelijk maakt binnen een vastgestelde termijn van vier jaar met bewijzen te komen. Ten eerste: stoffen die voor onderzoek bij de Commissie zijn aangemeld, zijn voorlopig vrijgesteld van etikettering. Ten tweede: wanneer de niet-allergene werking van stoffen door onderzoek kan worden aangetoond, worden deze ook definitief vrijgesteld van etikettering.
Ik verzoek de Commissie en u, mijnheer Byrne, om hier te bevestigen dat tot maximaal negen maanden na inwerkingtreding van de richtlijn nog nieuwe onderzoeken kunnen worden opgezet en aangemeld, en dat de vrijstelling van de etiketteringsplicht voor de volle vier jaar geldt. Dat is van belang voor het uitvoeren van allerlei vormen van onderzoek.
De nieuwe richtlijn geeft de consument zekerheid. De vrijstelling van de etiketteringsplicht wordt teruggebracht van 25 procent naar 2 procent van de ingrediënten. Wij krijgen voor het eerst een lijst van allergene stoffen die altijd moeten worden vermeld. We zullen met wetenschappelijke bewijzen komen om te garanderen dat alleen op het etiket komt te staan wat ook daadwerkelijk in het product voorkomt. Op die manier vermijden we ook dat onnodige etikettering uiteindelijk leidt tot een steeds kleinere lijst van toegestane levensmiddelen voor mensen met een voedselallergie. Ik ben van mening dat we deze verstandige weg van het compromis moeten inslaan.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Klaß.
Ik wil alle collega's even op de spelregels wijzen. We moeten echt proberen ons vanavond allemaal heel strikt te houden aan de toegekende spreektijd, want het programma duurt bijna tot middernacht. Ik zal steeds met een hamerslag aangeven dat uw spreektijd om is. Ik verzoek u op dat moment snel af te ronden.

Ayuso González (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik kort ingaan op het verslag van mevrouw Klaß. Ik ben het eens met het compromisamendement inzake de officiële lijst van ingrediënten die binnen een termijn van twee jaar moeten worden opgenomen in bijlage III bis.
Ik zeg dat omdat producten als caseïne, albumine of vislijm al sinds jaar en dag worden gebruikt voor de bereiding van wijn of bier, en deel uitmaken van de in verordening (EG) nr. 1493/1999 en verordening (EG) nr. 1622/2000 bedoelde en goedgekeurde oenologische praktijken, maar vooral omdat het wetenschappelijk niet is aangetoond dat die producten zich in het eindproduct zouden gedragen als allergeen. Waarom zouden wij die producten verdacht maken door ze te vermelden? De Raad en de Commissie doen er goed aan zich in hun opvatting over deze kwestie aan te sluiten bij het Parlement.
Dit gezegd hebbende zal ik het verder over mijn eigen verslag hebben. Ik wil allereerst de Commissie, de Raad en de schaduwrapporteurs, de heer Lund en mevrouw Paulsen, bedanken voor de voortreffelijke manier waarop wij hebben samengewerkt aan de totstandkoming van compromissen waarmee dit voorstel voor een richtlijn mogelijk al in eerste lezing wordt goedgekeurd.
Bij het opstellen van dit verslag heb ik er vooral naar gestreefd dat de opgenomen levensmiddelenadditieven niet alleen technologisch een vooruitgang zouden betekenen, maar ook vrij zouden zijn van risico's voor de gezondheid en niet tot misverstanden bij de consument zouden leiden.
De compromisamendementen die wij samen met de socialistische fractie en de liberale fractie hebben voorgelegd aan de plenaire vergadering - de amendementen 19 tot en met 32 - zijn te danken aan het feit dat wij allemaal diezelfde doelstelling voor ogen hadden.
Kaderrichtlijn 89/107/EEG betreffende additieven stelt in bijlage II dat 'alle levensmiddelenadditieven voortdurend moeten worden geobserveerd en telkens opnieuw moeten worden beoordeeld". Om echter tegemoet te komen aan de ongerustheid over het gebruik van polysorbaten, en gelet op de uitspraak van het Hof van Justitie van 20 maart 2003 over het maximumniveau nitrieten en nitraten, en de verklaring van het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding van 4 april 2003 over derivaten van parahydroxybenzoëzuur, worden via amendement 21 twee paragrafen toegevoegd aan artikel 2. De bedoeling daarvan is dat de Commissie het gebruik van de additieven E 432 tot en met E 436 - dat wil zeggen, de polysorbaten - en E 251 en E 252, en E 249 en E 250 - de nitraten en de nitrieten - controleert, en dat vóór 1 juli 2004 de voorwaarden voor het gebruik van parabenen, E 214 tot en met E 219, worden herzien.
Bifenyl, orthofenylfenol en natriumorthofenylfenol zijn nu ingedeeld in de categorie gewasbeschermingsmiddelen. De Commissie is voornemens deze middelen op termijn op te nemen in de wetgeving over pesticiden en ze te schrappen uit richtlijn 95/2/EG. Daarmee zijn wij het eens, maar het enige wat wij willen is dat er geen juridisch vacuüm ontstaat, zoals blijkt uit amendement 21 en het door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid goedgekeurde amendement 4 van het verslag.
Wij vinden het verder geen goede zaak dat additieven in voedingsmiddelen terecht kunnen komen via additieven in smaakstoffen waar geen etiketteringsplicht voor geldt. Amendement 22 is derhalve bedoeld om het gebruik daarvan tot het absoluut noodzakelijke te beperken en de kwaliteit en veiligheid van de smaakstof te garanderen wanneer die geen enkele technologische functie in het voedingsmiddel heeft. Anders moeten deze additieven in smaakstoffen wel worden vermeld.
Ten slotte wil ik er nadrukkelijk op wijzen dat het heel belangrijk is de consumenten duidelijk te maken dat zij dankzij de wetgeving over additieven en dankzij het werk van het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding kunnen profiteren van een adequate voedselveiligheid en van op hun behoeften afgestemde voedingsmiddelen. In onze tijd wonen steeds meer mensen in grote steden, zodat de industrie voortdurend op zoek is naar nieuwe additieven om te voldoen aan de groeiende vraag naar gemak in de vorm van kant-en-klare maaltijden.
Ik wil nogmaals de Raad, de Commissie en de schaduwrapporteurs dankzeggen voor hun medewerking aan de totstandkoming van deze belangrijke compromissen.

Olsson (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het ziet ernaar uit dat wij vanavond en morgen een oplossing zullen bereiken voor het probleem rond de verschillende visies op hormonen en het gebruik ervan in diervoeder, een probleem waarover onenigheid bestaat tussen de EU en de VS. Ik zal dit onderwerp op drie manieren benaderen. Ten eerste zal ik een dankwoord uitspreken, ten tweede zal ik uiteenzetten waarom het compromis mij niet kan bekoren en ten derde zal ik uitleggen waarom ik dat compromis ondanks alles steun.
Ik wil mijn zeer grote dank uitspreken aan allen die hun medewerking hebben verleend: de Commissie, de Raad, het secretariaat van de parlementaire commissie, al mijn medewerkers en al de collega's in de parlementaire commissie - de schaduwrapporteurs - die ons zeer behulpzaam zijn geweest om tot deze oplossing te komen.
Eigenlijk willen we deze hormonen natuurlijk helemaal niet als groeibevorderaar, zeker het in de VS gebruikte 17ß-oestradiol niet. We willen ze niet in ons voedsel. Dan moeten we ze natuurlijk ook niet zo gebruiken dat ze in ons voedsel terecht kunnen komen. Op die manier worden we geloofwaardiger in onze onderhandelingen met de Verenigde Staten in onder andere de WTO. Als men ze als groeibevorderaar gebruikt, spreekt het vanzelf dat ze in het voedsel terechtkomen. Ze brengen gezondheidsrisico's voor mensen met zich mee: ze zijn kankerverwekkend. Ook als we ze therapeutisch toepassen in het voeder voor landbouwhuisdieren, bestaat het gevaar dat ze in ons voedsel terechtkomen. Dat doen wij in de EU en dat maakt ons negatieve standpunt ongeloofwaardig. Daarom zouden ze in beginsel totaal moeten worden verboden in deze context. Als we ze totaal hadden verboden, conform het voorstel van onze parlementaire commissie, hadden we ze vrijwel geheel kunnen uitsluiten van de markt. Dan was er ook geen gevaar voor een verkeerde toepassing geweest.
De parlementaire commissie was eensgezind, en het Parlement was het in eerste lezing grotendeels met ons eens. Dit probleem vraagt echter om een oplossing. Ook al had ik de volledige steun inzake een totaal verbod, toch besefte ik zelf dat het wel zo redelijk was om naar een compromis te zoeken. Daarom heb ik contact opgenomen met mijn collega's van de andere fracties, en gezegd dat we zouden moeten streven naar een compromis. De Raad had namelijk gezegd dat er drie redenen waren om deze stoffen te handhaven. De eerste reden was dat men paardrift bij runderen wilde kunnen opwekken. Dat is de belangrijkste toepassing. De tweede reden was de mogelijkheid tot maceratie en mummificatie van de foetus, ook voornamelijk bij runderen. En de derde reden was de mogelijke behandeling van pyometra bij runderen. Van deze toepassingsgebieden is het eerste het voornaamste. De twee andere toepassingen komen zeer weinig voor; wel zijn ze vrij belangrijk vanuit een oogpunt van dierenbescherming. In de huidige situatie lijden de dieren als ze dit medicijn niet toegediend kunnen krijgen. Er zijn wel alternatieven, maar die blijken niet toegankelijk in de hele EU.
Mijn voorstel, dat tot 'ons' voorstel werd na contact met de andere fracties, hield in dat we de Raad zouden voorstellen om de stoffen te behouden voor de weinig voorkomende behandeling van dode foetussen en pyometra. De Raad ging hiermee akkoord en wij kunnen de toepassing voor het opwekken van de paardrift nu schrappen, wat naar mijn mening een grote stap vooruit is. Er komt weliswaar een overgangsperiode, maar daarna zal deze toepassing verdwenen zijn. Bovendien zeggen we in het definitieve voorstel dat ook de tweede toepassing nog eens moet worden herzien, en misschien kan die na een tijd ook verdwijnen.
Ik beschouw dit resultaat als een groot succes, waarmee wij ons probleem misschien kunnen oplossen. Ik ben ontzettend blij dat wij ons in de parlementaire commissie unaniem achter het voorstel hebben geschaard en ik hoop dat dat ook het geval zal zijn bij de stemming die morgen in het Parlement wordt gehouden. We kunnen de voornaamste toepassingen dus geleidelijk afschaffen en zullen daardoor in ons dispuut met de VS steviger in onze schoenen staan. Ik wil daarom het compromis kracht bijzetten. Het is weliswaar zwakker dan wat het Parlement eerder als wens naar voren heeft gebracht, maar toch toereikend om er een oplossing voor het probleem mee te kunnen bereiken.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom dit gecombineerde debat over drie belangrijke wetgevingsdossiers waarover wij na een constructieve interinstitutionele dialoog nu praktisch overeenstemming hebben bereikt. Ik zal over elk van de dossiers apart iets zeggen.
Ik dank de drie rapporteurs, mevrouw Klaß, mevrouw Ayuso González en de heer Olsson, en de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, voor het vele werk dat zij voor deze wetgevingsdossiers hebben verricht.
Ik begin met de aanbeveling van mevrouw Klaß voor de tweede lezing. Dit wetsvoorstel inzake de etikettering van levensmiddelen zal nu snel worden aangenomen en dat zal de consument zeer ten goede komen.
Het gemeenschappelijk standpunt vormt een evenwichtig compromis. Het bevat de meeste door de Commissie voorgestelde maatregelen en beperkt tegelijk de mogelijkheden voor uitzonderingen. Ook de wens van het Europees Parlement om de informatie op de etiketten van levensmiddelen nauwkeuriger te vermelden, komt erin tot uitdrukking.
Het gemeenschappelijk standpunt bevat ook, hetzij letterlijk hetzij in hoofdlijnen, de vier amendementen van het Parlement zoals die door de Commissie in haar gewijzigd voorstel zijn vastgelegd. Ook is rekening gehouden met de meeste andere amendementen van het Parlement inzake drie belangrijke punten.
In de eerste plaats zullen de flexibiliteit bij de vermelding van de ingrediënten en de vrijstellingen van de verplichting om de bestanddelen van bepaalde samengestelde ingrediënten te vermelden, gelden vanaf 2 procent in plaats van de 5 procent die aanvankelijk was voorgesteld.
In de tweede plaats wordt de lijst van allergene ingrediënten herzien en aangepast aan de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Bovendien kunnen nadat de lijst is aanpast ingrediënten van de lijst worden afgehaald indien wetenschappelijk is aangetoond dat zij niet langer allergeen zijn.
In de derde plaats zijn selderij en mosterd en daarvan afgeleide producten aan de lijst van allergene stoffen toegevoegd.
Eén vraag is echter nog niet helemaal beantwoord. Voor bepaalde van allergene stoffen afgeleide producten is nog niet wetenschappelijk bewezen dat ze nog steeds allergeen zijn, noch dat de kans dat zij nog ongewenste reacties zullen veroorzaken heel klein is. De vraag is dan ook of wij de vermelding van deze afgeleide producten op het etiket verplicht moeten stellen.
Het gemeenschappelijk standpunt voorziet in verplichte etikettering, maar stelt ook dat deze stoffen in de toekomst wellicht kunnen worden vrijgesteld als wetenschappelijk bewijsmateriaal daartoe aanleiding geeft. Ik ben het met de rapporteur en de commissie eens dat dit wellicht niet de beste oplossing is. Ik ben het echter niet eens met de oplossing die in de amendementen 1 en 2 wordt voorgesteld. In amendement 1 wordt gesteld dat voor alcoholische dranken de afgeleide producten alleen op het etiket dienen te worden vermeld indien sprake is van een hoeveelheid waarvan wetenschappelijk is vastgesteld dat die allergische reacties kan oproepen. Dit is onaanvaardbaar: de wetenschap heeft immers alleen bewezen dát allergene stoffen en daarvan afgeleide producten allergische reacties veroorzaken. Er bestaan geen wetenschappelijke gegevens over de vraag in welke hoeveelheid een residu van een bepaalde allergene stof nog een allergische reactie oproept. Bovendien zou het onmogelijk zijn dit amendement uit te voeren en wordt de bewijslast omgedraaid. Als producenten een vrijstelling wensen van de verplichting om bepaalde van allergene stoffen afgeleide producten op het etiket te vermelden, is het aan hen om te bewijzen dat het onwaarschijnlijk is dat de betreffende stof een ongewenste reactie zal oproepen.
Het eerste deel van amendement 2 is identiek aan amendement 1, maar betreft levensmiddelen met uitzondering van alcoholische dranken. In dit amendement worden ook de technische hulpstoffen die in alcoholische dranken worden gebruikt uitdrukkelijk vrijgesteld van de etiketteringsplicht. Deze komen echter niet voor in de betreffende paragraaf van het gemeenschappelijk standpunt. Dit amendement is dan ook onaanvaardbaar.
In amendement 3 wordt de Commissie verzocht om vóór 1 januari 2004 op basis van een advies van de Europese Autoriteit voor de voedselveiligheid een lijst op te stellen van afgeleide producten die als niet-allergeen moeten worden beschouwd.
Dit is een stap in de goede richting, maar de Commissie kan er in deze vorm niet mee akkoord gaan. Om te beginnen is de tijdslimiet niet realistisch. Bovendien kunnen alleen studies die worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de bedrijfstak, naar specifieke van allergene stoffen afgeleide producten die in specifieke omstandigheden worden gebruikt, ter beoordeling aan de EAV worden voorgelegd, zoals bijvoorbeeld visgelatine die wordt gebruikt als klaringsmiddel voor bier.
Wij kunnen daarom alleen instemmen met amendement 4, dat een praktisch uitvoerbaar en redelijk compromis vormt.
Ik kom nu op het verslag van mevrouw Ayuso González voor de eerste lezing. In december 2002 heeft de Commissie een voorstel aangenomen voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 95/2/EG betreffende levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen. De bedoeling van dit voorstel is in de eerste plaats dat richtlijn 95/2/EG wordt aangepast aan de nieuwe technische en wetenschappelijke ontwikkelingen. Daarnaast moet het een goed functionerende interne markt garanderen, alsmede een hoog beschermingsniveau van de volksgezondheid en bescherming van de belangen van de consument.
Hiertoe stelt de Commissie voor om een nieuw voedseladditief toe te staan, de vergunningen voor het gebruik van bepaalde voedseladditieven in te trekken, andere huidige vergunningen te herzien en het gebruik van voedseladditieven in smaakstoffen op communautair niveau te harmoniseren.
Speciaal op het punt van het 'gebruik van voedseladditieven in smaakstoffen? is het voorstel in het belang van zowel de consument als de industrie, omdat hiermee immers de harmonisatie van deze sector op communautair niveau wordt gerealiseerd.
Na uitvoerig overleg tussen de verschillende instellingen is een pakket compromisamendementen ingediend. Het Coreper heeft zijn instemming betuigd met dit compromispakket. Tot mijn genoegen heeft het voorstel ook de steun van de Commissie.
Nu kom ik op het laatste wetgevingsdossier, namelijk de aanbevelingen voor de tweede lezing van de heer Olsson inzake hormonen. Ik ben bijzonder ingenomen met de vooruitgang die op dit punt is geboekt. Het debat over de hormonen bleek even delicaat als het hormonale evenwicht dat de fysiologische functies van levende wezens regelt.
Zoals u weet, heeft de Commissie aanvankelijk voorgesteld het gebruik van oestradiol te verbieden op grond van informatie dat deze endogeen geproduceerde stof kankerverwekkend zou zijn. Het Parlement steunde dit voorstel.
Na ingewikkelde discussies in de Raad, die meer dan twee jaar en vier voorzitterschappen hebben geduurd en twee extra achtergrondverslagen hebben opgeleverd, is echter duidelijk geworden dat aan een verbod op oestradiol meer haken en ogen zitten dan aanvankelijk werd gedacht.
Sommige lidstaten hebben ons gewezen op de aanzienlijke problemen die een dergelijk verbod waarschijnlijk met zich mee zou brengen, in het bijzonder met betrekking tot het nadelig effect op het dierenwelzijn en de reorganisatie van de veehouderij.
Wij moesten daarom de zaak opnieuw overwegen en ons afvragen wat wij eigenlijk willen bereiken. Ons doel is in de eerste plaats de gezondheid van de consument te beschermen en in de tweede plaats aan de WTO-eisen te voldoen.
Volgens de analyse van de Commissie kunnen beide doelstellingen worden gerealiseerd met het compromis dat vandaag door de rapporteur, de heer Olsson, en zijn collega's is voorgesteld. Ik dank hen dan ook van harte.
Als deze tekst met de amendementen 17, 18 en 19 wordt aangenomen, zal dat leiden tot een aanzienlijke vermindering van het gebruik van oestradiol. Bovendien wordt hiermee een duidelijk onderscheid gemaakt tussen het gebruik van oestradiol als groeibevorderaar en de andere drie toepassingen. Daarmee kan de Gemeenschap dan ook haar internationale verplichtingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie uitvoeren.
Ik zie dan ook uit naar het debat over deze interessante en belangrijke vraagstukken.

Lulling (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. Het zal u, mijnheer de commissaris, niet verbazen wanneer ik u zeg dat ik er natuurlijk de voorkeur aan had gegeven wanneer die drie prachtige voorstellen die de Milieucommissie heeft aangenomen - weliswaar met een kleine meerderheid, maar toch -, gerealiseerd hadden kunnen worden. Omdat de dingen nu eenmaal gaan zoals ze gaan, en omdat politiek de kunst van het haalbare is, zou ik u niettemin het volgende duidelijk willen maken. Het kan niet zo zijn dat dit Parlement medebeslist over een Europese richtlijn die van de wijn- en bierproducenten vraagt om op de etiketten van hun flessen te vermelden dat hun dranken zijn geproduceerd met vis en eieren. Dat zou echter het geval zijn geweest als we hadden ingestemd met het gemeenschappelijke standpunt zonder de amendementen van onze rapporteur, mevrouw Klaß.
Ik wil mijn collega hartelijk danken voor haar onvermoeibare inzet om een zinnige richtlijn tot stand te brengen die garandeert dat voor ingrediënten - en ik zeg met nadruk ingrediënten, niet technologische hulpstoffen - met potentieel allergene eigenschappen een dwingende etiketteringsplicht geldt. Dergelijke allergie veroorzakende ingrediënten komen in wijn en bier echter niet voor. Bij het productie- en bewerkingsproces wordt zeker gebruik gemaakt van geringe hoeveelheden technologische hulpstoffen die potentieel allergeen zijn in de zin van bijlage IIIa, te weten gedroogde visblaas van de vissoort huso (steur) en eiderivaten, als klarings- en zuiveringsmiddel. Ze bevorderen technische processen zoals filtratie. Het doorslaggevende verschil ten opzichte van de normale additieven is echter, dat technologische hulpstoffen na gebruik weer worden verwijderd. En wat niet in de wijn of het bier zit, behoeft ook niet op de ingrediëntendeclaratie te worden vermeld. In eerste lezing heeft dit Parlement daar ook mee ingestemd.
Ik ben ervan overtuigd dat de verantwoordelijke ministers, wanneer ze hadden geweten waar het hier om gaat, dit Parlement in zijn wijsheid en visie waren gevolgd en ons een verstandig gemeenschappelijk standpunt hadden voorgelegd.
Zeker is dat niet wetenschappelijk valt aan te tonen of er nog sporen van de gebruikte hulpmiddelen in het eindproduct aanwezig zijn, en in deze geringe hoeveelheden zouden ze sowieso nauwelijks allergie kunnen veroorzaken. Zolang dat zo is mag er geen vermelding plaatsvinden, daar deze slechts zou leiden tot verwarring en nodeloze angst bij de consument, terwijl grote sectoren van de economie onverantwoord grote schade zou worden toegebracht. Op die gronden is onze instemming met het compromisvoorstel van de rapporteur de absolute, voor ons niet te overschrijden pijngrens.
Mijnheer de commissaris, omdat u mijn collega geen antwoord hebt gegeven, vraag ik u nogmaals: is het zo dat negen maanden na inwerkingtreding nog onderzoeken kunnen worden voorgelegd? Dat moet nu duidelijk worden; anders moet de rapporteur nogmaals enkele minuten aan deze kwestie wijden.
De Voorzitter.
 Mevrouw Lulling, u stond voor deze vergadering ingeschreven voor twee minuten en u hebt gedurende 3 minuten en 26 seconden gesproken. Vanwege de afwezigheid van uw collega, de heer Goodwill, is uw spreektijd verlengd tot 3 minuten, maar 3 minuten en 26 seconden is te veel. Om te voorkomen dat we allemaal pas om twee uur vannacht kunnen gaan slapen, moet ik echt heel streng zijn. Ik vraag uw begrip daarvoor. Dank u wel.

Patrie (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de opeenvolgende voedselcrises hebben het vertrouwen van de consument geschaad. Voortaan staat de voedselveiligheid hoog op de politieke agenda, als wezenlijk onderdeel van de algehele veiligheid van de bevolking.
In dat opzicht wordt het als zeer belangrijk beschouwd dat mensen kunnen beschikken over substantiële informatie over de samenstelling van voedingsmiddelen en is een precieze en op de consument toegesneden etikettering onontbeerlijk, vooral als het gaat om ingrediënten die allergische reacties kunnen veroorzaken.
Voor allergenen die als zodanig aanwezig zijn in het eindproduct is het probleem betrekkelijk eenvoudig. Daarentegen is het de vraag of het redelijk is om te eisen dat ingrediënten zoals technische hulpstoffen, zoals die met name worden gebruikt bij de productie van alcoholische dranken, op het etiket worden vermeld. Deze stoffen hebben een rol in het productieproces maar zijn niet terug te vinden in het eindproduct. Het betere is de vijand van het goede. Moeten we er niet voor waken dat we in ons op zichzelf nobele streven om mensen met allergieën te beschermen, de traditionele productieprocessen ondermijnen en zelfs hele markten te gronde richten zonder wetenschappelijk bewijs of deze stoffen schadelijk zijn? U kunt zich het afgrijzen van de consument voorstellen wanneer deze ziet dat er sulfieten en andere weinig appetijtelijke stoffen te pas komen bij de productie van beroemde wijnen als de champagne of de wijnen uit onze mooie Elzasregio, om er maar een paar te noemen.
Ik ben dan ook verheugd dat we voor deze omstreden kwestie een evenwichtig compromis hebben kunnen vinden. Hierin wordt bepaald dat bepaalde ingrediënten van de lijst met allergenen kunnen worden verwijderd wanneer een wetenschappelijk onderbouwd dossier daar aanleiding toe geeft, in afwachting van een volledig wetenschappelijk onderzoek.
Aangezien ik uit een wijnstreek afkomstig ben, had ik natuurlijk liever gezien dat de bewijslast, dat wil zeggen de opdracht om een technisch dossier te leveren, niet bij de producenten - soms slechts kleine bedrijfjes - zou komen te liggen. Ik ben me er echter van bewust dat als we dit compromis niet aanvaarden, we het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zouden moeten bekrachtigen, dat in geen enkele procedure voorziet om stoffen van de lijst met allergene ingrediënten af te voeren. Daarom denk ik - zij het met gemengde gevoelens - dat het beter is om dit compromis te aanvaarden. Tegelijkertijd hoop ik dat de Commissie de kleine en middelgrote producenten de flexibiliteit gunt die zij nodig hebben om hun argumenten te kunnen laten gelden.

Paulsen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik ongelooflijk blij ben met het verslag-Klaß. Ik behoor niet tot degenen die zo ontzettend bang zijn voor E-nummers, additieven en dergelijke. Er is echter een groep mensen die een extreem belastend leven leiden, namelijk degenen die een echte voedselallergie hebben. Ik vind het niet meer dan redelijk dat we onze solidariteit met hen betonen.
Het verheugt mij zoals gezegd enorm dat er nu sterk aangescherpte regels komen, zodat alle allergene stoffen moeten worden vermeld. Het is ook een heel goede zaak dat er strikte regels komen, die inhouden dat alle ingrediënten in dalende volgorde van gewicht moeten worden aangegeven. Mijn fractie zal al deze drie verslagen steunen.
De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, het verslag-Kla? kunnen we als Groene Fractie grosso modo steunen. We hechten er met name aan dat de industrie moet bewijzen of een stof niet-allergeen is. Dat is gelukkig bewaard gebleven in het compromis.
Wat betreft het verslag-Olsson steunen wij als Groene Fractie het compromis. Natuurlijk hadden we net als de heer Olsson het liefst alle groeibevorderaars verboden, maar er zijn met name redenen van dierenwelzijn om toch een paar beperkte uitzonderingen te maken. We zijn blij dat er meer onderzoek komt naar de veiligheid en naar efficiënte alternatieven, zodat we er op den duur helemaal vanaf kunnen.
Met het verslag-Ayuso González hebben we heel wat meer moeite. We zouden als Groene Fractie veel verder willen gaan. Veel van die toevoegingen en al die stoffen zijn wat ons betreft niet nodig. Parabenen, polysorbaten en aluminiumfosfaten zouden met het voorzorgprincipe in het achterhoofd meteen verboden moeten worden. We zullen echter toch met het compromis instemmen want het is wel een stap vooruit in vergelijking met het Commissievoorstel.

Thomas-Mauro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, graag wil ik mevrouw Klaß complimenteren, omdat ze met grote deskundigheid aan dit verslag heeft gewerkt en ze zowel het belang als de schadelijke gevolgen in kaart heeft weten te brengen van het verplicht stellen van systematische etikettering. Ze heeft voor het dossier geknokt, het verdedigd ten overstaan van de partners en dan met name van de Commissie, die niet erg genegen was om naar de eisen uit het gekozen Parlement te luisteren.
Aangezien ik uit de Champagnestreek afkomstig ben heb ik het verslag van mevrouw Klaß, zoals het is aangenomen in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, met bijzondere aandacht gelezen. Volgens mij was het de beste oplossing. Toch waren er nog allerlaatste, soms tegenstrijdige, belangen waar we niet omheen konden en daarom hebben we gekozen voor een noodstrategie. Dat is overigens ook zo ongeveer wat ik had voorgesteld in de amendementen die ik in de commissie had ingediend, maar ik had mij daarna zonder enthousiasme aangesloten bij de oplossing die de rapporteur had aanbevolen.
Ik ben vandaag bijna blij dat de bijna-oplossing opnieuw ter hand wordt genomen en wordt bijgewerkt zodat een meerderheid van ons zich erin kan vinden. Het lijkt me verstandig om consumenten met allergieën te verzekeren van duidelijke, relevante informatie en een zekere bescherming. Aan de andere kant zou een al te alarmerende etikettering de allergische consument afschrikken en hun consumptie remmen. De ernstige gevolgen daarvan zouden niet beperkt blijven tot dranken die symbool staan voor Europa, zoals de champagne en het Ierse bier, mijnheer de commissaris, maar zouden uiteindelijk de hele Europese wijnproductie te gronde richten.
Morgen moet ik tegenover de wijnproducenten uit mijn regio, Champagne-Ardennes, het basisprincipe verdedigen dat het aan hen is, grote en kleine producenten, om te bewijzen dat de afgeleiden van stoffen waarvan gezegd wordt dat ze allergeen zijn en die zij gebruiken als hulpstoffen bij de wijnproductie, zelf niet allergeen zijn, doordat ze het resultaat zijn van een volledige omzetting van de grondstoffen en zich in een volledig ander milieu bevinden - namelijk wijn of bier - hetgeen hun eigenschappen compleet verandert. Brouwers zullen ook moeten bewijzen dat vislijm, een product dat al eeuwen bij het brouwen van bier gebruikt wordt, geen akelig spul is. Kortom, de bewijslast ligt bij hen, maar we hebben wel wat tijd gewonnen om onderzoek te doen op dit gebied.
Tot slot wil ik de rapporteur bedanken en me scharen achter de oplossing die amendement 4 biedt. De fractie van de Unie van een Europa van Nationale Staten heeft het compromisamendement overigens meeondertekend en staat voor haar keuze.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de drie verslagen die wij nu gezamenlijk behandelen zijn belangrijke onderdelen van ons streven de voedselveiligheid en het welzijn van de consumenten te garanderen. Mijn dank aan de collega's voor hun uitstekende werk.
Op de interne markt treft de consument in de schappen van zijn eigen vertrouwde buurtwinkel elke dag nieuwe producten aan van onbekende producenten. Hij moet dan absoluut kunnen vertrouwen op de kwaliteitscontrole en voedselveiligheid op de interne markt. Helaas is het zo dat de inspanningen van de Europese Unie bij het stellen van dergelijke belangrijke normen zo vaak als onnodige bemoeizucht met details worden ervaren. Dit komt natuurlijk deels vanwege het feit dat de Europese pers de zaken vaak opzettelijk in een verkeerd daglicht wil plaatsen en voorbijgaat aan het werkelijke probleem. De redenen daarvoor zijn niet politiek, maar journalistiek van aard: men wil kleur in de artikelen aanbrengen en die kleur wordt helaas vaker verkregen door het oproepen van schrikbeelden dan door het verspreiden van zakelijke informatie.
Het meest recente voorbeeld is het nieuws over het verlagen van het maximum aan PAK-verbindingen in levensmiddelen om de gezondheid van de consumenten te beschermen. Het volkomen gerechtvaardigde onderzoeksproject van de Commissie heeft in ieder geval in de Finse pers inmiddels geleid tot het schrikbeeld dat de Europese Unie er mogelijk op uit is onze particuliere barbecues en onze zomerse lekkernij, de barbecueworst, te verbieden. De klaagzangen over een Europese Unie die zich met alles en iedereen bemoeit, duren voort en men vraagt zich af wanneer Europol brandstapels gaat oprichten voor gevaarlijke kookboeken, en of we straks voor onze veiligheid alleen nog met een helm op mogen eten.
Dergelijke ongefundeerde schrikbeelden worden door de burgers helaas maar al te graag als reëel ervaren, en veroorzaken dan ook weerstand en wrok. Het is daarom van belang dat het goede werk dat ook in het Parlement is verricht om de volksgezondheid te beschermen, beter naar voren komt in de voorlichting van de Europese Unie. Het publiek moet blijkbaar al in de voorbereidingsfase uitvoeriger over de achtergronden worden geïnformeerd, zodat er geen voedingsbodem ontstaat voor ongefundeerde broodje-aap-verhalen over de Europese Unie.

Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral dank ik mevrouw Ayuso, de Commissie en de Raad voor de goede samenwerking betreffende het onderhavig voorstel en compromis inzake additieven, waardoor wij dit dossier reeds in eerste lezing kunnen afronden.Met het pakket laten wij het gebruik van additieven weliswaar nog toe, maar de controle door de Commissie en de evaluatie betreffende het gebruik van eerder goedgekeurde additieven zijn naar mijn mening twee fundamentele nieuwe elementen. Ik hoop dat wij een nieuwe koers zullen volgen en het beleid opgeven waarbij wij steeds maar nieuwe additieven blijven toevoegen en een ruim gebruik van reeds eerder goedgekeurde stoffen aanvaarden, die pas van de lijst worden geschrapt als de industrie zelf meedeelt dat ze niet langer gebruikt worden. Naar mijn mening was het beleid tot nog toe te defensief. Volgens mij moet de Commissie permanent controle uitoefenen en het gebruik van additieven steeds opnieuw evalueren, zodat de drie bekende voorwaarden voor het gebruik ervan te allen tijde vervuld zijn. Het verheugt mij dan ook dat de Commissie volgens de bepalingen van het pakket binnen de twee jaar een algemeen rapport moet voorleggen over de evaluatie van additieven. Daarin moet bijzondere aandacht worden besteed aan het gebruik van bepaalde soorten, waaronder nitraat, nitriet en polysorbaat. Ik hoop dat de stemming van morgen en het proces dat naar de goedkeuring van het pakket leidt, het startsein wordt van een beter beleid betreffende het gebruik van additieven in levensmiddelen.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om de heer Olsson te bedanken voor de goede samenwerking in verband met het verbod op hormonen in de veehouderij. Op dit vlak hebben wij bereikt dat het gebruik van het kankerverwekkende 17-beta-oestradiol over twee jaar verboden wordt, met andere woorden dat de veehouderij zo goed als vrij zal zijn van hormonen. Dat is een mooi en zeer positief resultaat, dat de heer Olsson voor elkaar heeft gekregen.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst mijn hartelijke gelukwensen aan de drie rapporteurs, en met name aan onze rapporteur mevrouw Klaß, die in haar verslag enkele uitstekende initiatieven heeft ontwikkeld. Ik weet uit eigen ervaring met welke uiteenlopende bezwaren er bij het etiketteringsprobleem rekening gehouden moet worden.
Ik wil uw speciale aandacht vragen voor de regeling inzake de etikettering van producten die allergische reacties oproepen. Wanneer wordt vastgesteld dat in de Europese Unie van 8 procent van de kinderen en 3 procent van de volwassenen de algemene gezondheidstoestand heftig wordt verstoord door allergische reacties op levensmiddelen, dan is dat een alarmerend gegeven. Het grote aantal samengestelde levensmiddelen met veelvuldig veranderende receptuur laat geen andere regeling voor het voorlichten van de consument toe dan etikettering. Ik ben er, in tegenstelling tot de vorige sprekers, voorstander van om ook in de toekomst ingrediënten toe te blijven voegen: die verhogen de kwaliteit van de maaltijd, daar kunnen we niet omheen. Dat slechts die producten moeten worden vermeld waarvan wetenschappelijk bewezen is dat ze allergie veroorzaken, spreekt vanzelf. Ook moeten we ervoor zorgen dat de lijst snel kan worden gewijzigd wanneer zich nieuwe inzichten voordoen. Men dient voortdurend te beseffen dat het etiket alleen de hoogstnodige informatie moet bevatten, omdat de consument anders door de bomen het bos niet meer ziet. Vanuit deze optiek kijk ik ook met spanning uit naar de bezwaren van de Commissie tegen het op het etiket vermelden van bijvoorbeeld onbewezen beweringen. Hier zou een informatievermindering op zijn plaats zijn.
Eén ding zou ik nog op willen merken: in 1998 was ik als rapporteur belast met de etikettering van alcoholische dranken. Het ging indertijd eigenlijk alleen over het vermelden van zwavel. Dat was toen zeer revolutionair, maar is tegenwoordig geen punt meer. Hetgeen bewijst dat het Parlement de laatste jaren duidelijk dichter bij de consument is komen te staan.
Voorts verwelkom ik de voorgestelde vermelding van ingrediënten bij een aandeel van meer dan 2 procent. Hoewel deze vermelding enkele jaren geleden nog als onmogelijk en misschien ook overbodig werd gezien, wordt nu rekening gehouden met de tendens naar productietechnieken met grote aantallen ingrediënten in kleine hoeveelheden. Het gaat tenslotte om de plicht de consument voor te lichten. Ik heb met ondernemers gesproken die verklaarden momenteel al het merendeel van de ingrediënten beneden de 2 procent te vermelden.
Tot slot nog een korte opmerking over het verslag- Olsson. Mijnheer Olsson, ik juich het van harte toe dat u aan de bezwaren tegemoet komt, maar ik weet ook dat 17ß-oestradiol in veel landen van de Europese Unie reeds wordt vervangen door andere stoffen. Dat moeten we aanmoedigen en bevorderen.

De Voorzitter.
Ik doe nogmaals een klemmend beroep op de collega's om zich aan hun spreektijd te houden. Ik kan de spreektijd van iedere collega niet zomaar met de helft verlengen, want dan zitten we hier de hele nacht.
Wil de Commissie opnieuw reageren?

Byrne
Ik houd het heel kort. Mij is een vraag gesteld over amendement 4 op het verslag-Klaß. Misschien mag ik daar een korte toelichting op geven.
Volgens mij is het compromis in amendement 4 heel duidelijk. De industrie kan de studies naar bestaande afgeleide producten gedurende een periode van negen maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn officieel aanmelden. Uiteindelijk, op zijn laatst vier jaar na de inwerkingtreding, moet de Commissie beslissen of een afgeleid product op het etiket moet worden vermeld of niet.
De Commissie zal dat besluit nemen op basis van de studies en na de voorgeschreven raadpleging van de Europese Autoriteit voor de voedselveiligheid.

Klaß (PPE-DE)
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het gaat erom dat in het compromis staat: "momenteel uitgevoerde onderzoeken". Ik heb zojuist beklemtoond dat men tot dusver niet naar dergelijke zaken op zoek was. Wanneer nu in de industrie op grond van onze nieuwe richtlijn wordt overwogen onderzoeken op te zetten, kan ik dan nu pas opdracht geven tot een onderzoek? Dat was de vraag! Niet of er rekening wordt gehouden met huidige onderzoeken, maar of dat ook voor toekomstige onderzoeken mogelijk is.

De Voorzitter.
Een laatste antwoord misschien nog, mijnheer de commissaris?

Byrne
Het bereikte compromis betrof studies naar bestaande afgeleide producten; het ging om een periode van negen maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0200/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (14843/1/2002 - C5-0082/2003 - 2001/0291(COD)) (rapporteur: mevrouw Corbey).

Corbey (PSE)
 Voorzitter, collega's, Commissaris, aan het eind van de tweede lezing wil ik graag een aantal belangrijke punten uit mijn verslag nog eens toelichten. Maar dat wil ik niet doen zonder eerst mijn collega's te bedanken. De schaduwrapporteurs zijn bijzonder behulpzaam geweest. Ik wil ook graag op deze plaats een woord van dank aan de sector richten. We waren in de gelegenheid om intensieve gesprekken te voeren met zowel de verpakkingsindustrie, de verpakkers en milieugroeperingen. Dat heeft felle discussies opgeleverd en het heeft mijn inzicht in de praktijk vergroot.
Die discussies hebben mij tot de overtuiging gebracht dat we op een andere manier naar verpakkingen moeten gaan kijken. Lange tijd was het vanzelfsprekend om verpakkingen als een milieuprobleem te zien, weliswaar een klein en noodzakelijk probleem, maar toch een probleem. Verpakking kan ook positief benaderd worden door het samen met het product te zien. Verpakking is dan de beschermer van het product en voorkomt verspilling. Verpakking is bovendien het voertuig van globalisering, van wereldhandel en van sociaal-economische ontwikkeling.
Duurzame ontwikkeling is zo bezien niet meer mogelijk zonder verpakkingen. Een positieve manier van denken over verpakkingen is echter alleen geloofwaardig als alles op alles gezet is om belasting van het milieu te voorkomen. Daarom zijn recycling en preventie noodzakelijk. Ik zal hier kort op ingaan.
Allereerst recyclen. Dit is een belangrijk onderdeel van de richtlijn. Sommigen beweren zelfs dat de verpakkingsrichtlijn eigenlijk vooral een recyclingrichtlijn is. In de debatten tijdens de eerste lezing heb ik er al op gewezen dat recycling geen doel op zich is en dat er bovendien grenzen zitten aan het milieurendement van recyclen.
Tijdens de tweede lezing ging het vooral om de kosten van recyclen. Vooral de Britse regering maakt zich zorgen om de extra kosten van meer recycling en heeft hierover cijfers bekend gemaakt. Onduidelijk blijft echter de wijze waarop de kosten gecalculeerd zijn. Recyclen kost geld, maar levert ook wat op. Hoe groter de schaal, hoe kosteneffectiever, maar daar zitten natuurlijk grenzen aan. Als je het laatste blikje in het noorden van Finland wil ophalen, kost dat natuurlijk onevenredig veel geld.
Onze discussie over het milieurendement in de eerste lezing en over de economische kosten in de tweede lezing leiden bijna onvermijdelijk tot de conclusie dat het optimum percentage per land aanzienlijk zou kunnen verschillen. Inderdaad was de discussie eerder een discussie tussen landen dan tussen politieke fracties. Uiteindelijk moeten we er naar toe dat elk land zijn eigen optimum vindt en naleeft. Maar dat kan alleen als in elk land een voldoende recyclingcapaciteit al is opgebouwd. Daarom zijn duidelijke doelstellingen nu noodzakelijk.
We moeten daarbij de lat zeker niet te laag, niet te hoog, niet te dichtbij en ook niet te ver weg leggen. We hebben een goede middenpositie nodig. Ik roep daarom op om het compromis dat we bereikt hebben tussen de fracties te steunen. Dat compromis is 55% in 2007. Terzijde merk ik nog op dat we hiermee nog later zijn dan het oorspronkelijk Commissievoorstel, want dat was 55% in 2006.
Voor de nieuwe lidstaten is het van groot belang om ook ambitieuze maar haalbare doelstellingen vast te stellen. Daar moeten ze zelf bij betrokken worden.
Afval en recycling zijn mondiale markten geworden. Er is geen bezwaar tegen export van gesorteerd afval maar we moeten zeker weten dat het inderdaad gesorteerd is en dat het inderdaad op een goede manier in derde-wereldlanden wordt verwerkt. De exporteur moet dat bewijzen.
Preventie. In de verpakkingsrichtlijn krijgt preventie nog te weinig aandacht. We moeten werk maken van producentenverantwoordelijkheid. We hebben dat eerder gedaan in de richtlijn voor elektronisch afval en in de richtlijn voor sloopauto's. De verantwoordelijkheid van producenten is hier niet alleen financieel. De milieucommissie eist betere implementatie van de essentiële vereisten en vraagt producenten te kiezen voor het milieuvriendelijkste alternatief. Het is een goed idee om daarvoor een indicator op te stellen. Verschillende materialen zoals papier, metaal, glas en plastic moeten concurreren op basis van milieukwaliteit. Daarmee komt er een prikkel tot constante innovatie op milieugebied. En er is een stimulans om te investeren in recyclingcapaciteit. Het leidt er toe dat in elk land een optimale recyclingcapaciteit ontstaat omdat elke materiaalproducent belang krijgt bij recycling.
Het invoeren van een indicator is ook een methode om consumenten meer bij verpakkingen te betrekken en om supermarkten of bedrijven in de gelegenheid te stellen om alleen voor bijvoorbeeld vijf-sterren verpakking te kiezen. Duurzame ontwikkeling is zo een zaak die ons allemaal aangaat. Deze benadering past uitstekend in het zesde milieuactieprogramma.
Graag nog uw aandacht voor een tweetal andere punten. Ten eerste hergebruik. De discussie hierover is in een nieuwe stroomversnelling geraakt sinds Duitsland op 1 januari statiegeldsystemen verplicht stelde. Hierover regent het klachten vanwege de verstoring van de interne markt. Statiegeldsystemen kunnen inderdaad botsen met de interne markt. Het is jammer dat de Commissie de herziening niet heeft aangegrepen om aan de lange lijst met klachten iets te doen. Het is ook jammer dat er in de eerste lezing voor het amendement om duidelijkheid te scheppen geen meerderheid te vinden was. Oneigenlijk gebruik van hergebruik moeten we voorkomen en daarom moeten we ook hier het milieuresultaat voorop stellen.
Het tweede punt dat ik aan de orde wil stellen, betreft keramiek. Hierover heb ik een vraag aan de Commissie. De keramiekindustrie maakt zich bezorgd over de effecten van de verpakkingsrichtlijn en vraagt om een algehele uitzondering. Er zijn twee zaken waarover ik graag een duidelijke uitspraak van de Commissie wil. Ten eerste: naar mijn idee is het niet gunstig voor de keramiekindustrie om helemaal buiten de verpakkingsrichtlijn te vallen - deze richtlijn verschaft immers de basis voor handel op de interne markt. Commissaris, wat is uw mening hierover? Ten tweede zou ik graag duidelijkheid krijgen of er tot 2007 een verplichting voor recycling is voor de keramiekindustrie. Naar mijn idee niet, maar ook hierover vraag ik een bevestiging van de Commissie.

De Voorzitter.
Voordat ik het woord geef aan mevrouw de commissaris zou ik de collega's die zich bij ons gevoegd hebben voor dit nieuwe debat erop willen wijzen dat we vanavond een buitengewoon volle agenda hebben. Om te voorkomen dat de collega's die over de laatste verslagen zullen spreken vanuit deze zaal de zon zien opkomen, zou ik de sprekers dan ook willen verzoeken zich te houden aan de hun toebedeelde tijd.

Wallström
Ik dank mevrouw Corbey voor haar werk als rapporteur voor dit onderwerp. Ik weet dat zij haar taak heel serieus heeft opgevat en het onderwerp uiterst grondig heeft bestudeerd.
In 1999 werd in de Europese Unie in totaal 63,5 miljoen ton verpakkingsafval geproduceerd. Dat is ongeveer 17 procent van het stedelijke vaste afval en 3 gewichtsprocent van de totale hoeveelheid geproduceerde afval.
De richtlijn inzake verpakkingen en verpakkingsafval heeft ertoe geleid dat het inzamelen en recyclen van verpakkingsafval normaal is geworden in alle lidstaten in de EU en ook steeds meer in de toetredende landen. De richtlijn heeft er zo toe bijgedragen dat het milieu minder wordt belast en de interne markt voor verpakkingen en verpakkingsafval is versterkt.
Met deze herziening bouwen wij op voort op dit succes. Het verheugt mij zeer dat het Europees Parlement sinds de eerste lezing duidelijk heeft ingestemd met ons voorstel om de minimumdoelstellingen voor recycling meer dan te verdubbelen en de doelstelling voor terugwinning verder aan te scherpen. Over de hoogte van de doelstellingen is vrijwel iedereen het nu eens. De belangrijkste vraag die nog rest, is of de termijn voor de uitvoering ervan 2008 wordt, zoals in het gemeenschappelijk standpunt, of dat deze datum moet worden vervroegd. Naar mijn mening moeten termijnen zowel realistisch als ambitieus zijn. Voor de lidstaten Griekenland, Ierland en Portugal gelden binnen de huidige wetgeving al langere termijnen. Het is belangrijk dat deze landen een redelijke tijd krijgen om zich aan de nieuwe doelstellingen aan te passen. Dat geldt ook voor de toetredende landen. Ik ben voornemens de termijnen vóór deze landen voor het eind van dit jaar vast te stellen.
Ik ben ook ingenomen met het feit dat het Parlement er in grote lijnen mee instemt dat andere aspecten, in het bijzonder preventie en hergebruik, eerst nader moeten worden bestudeerd voordat er nieuwe besluiten worden genomen. De noodzaak voor verder onderzoek geldt echter ook voor de nieuwe verplichting waarnaar in het eerste deel van amendement 7 wordt verwezen. Het gevaar van deze nieuwe verplichting om de schadelijke milieueffecten van de verpakkingen zoveel mogelijk te beperken, is dat het puur om een herhaling van de bestaande essentiële vereisten gaat en dat we ook tegen dezelfde handhavingsproblemen zullen aanlopen.
Ik begrijp heel goed dat het Parlement bezorgd is over de export met het oog op recycling. Ik ben het met u eens dat wij ervoor moeten zorgen dat recycling in landen buiten de EU alleen mag meetellen voor onze doelstellingen als dat op een goede manier gebeurt. Controles en administratieve regels mogen echter alleen worden ingezet als ze echt nodig zijn. Ik zie geen enkele reden waarom dit zou gelden voor materialen als metalen, papier en glas. Deze materialen zijn immers onderdeel van een functionerende, interne, internationale markt. Ik betwijfel of een schriftelijk bewijs van het recyclen van iedere geëxporteerde partij van deze stoffen echt noodzakelijk is.
Het komt mij ook vreemd voor als wij de uitvoer van verpakkingsmateriaal aan strengere controles zouden onderwerpen dan die voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten, waarover wij nog maar enkele maanden geleden een besluit hebben genomen.
Zoals wij zojuist van de rapporteur hebben gehoord, bestaat er in het Parlement kennelijk grote bezorgdheid over de gevolgen van de verpakkingsrichtlijn voor de verpakking van keramiek. Laat ik hierover heel duidelijk zeggen dat deze richtlijn de lidstaten op geen enkele manier verplicht tot het opzetten van recyclingsystemen voor dit soort verpakkingen. Als wij echter de keramiek van de werkingssfeer van de verpakkingsrichtlijn uitsluiten, rijst wel meteen de vraag waarom keramiek wel en andere, vergelijkbare soorten verpakkingen niet. De richtlijn laat het aan de lidstaten over om welke maatregel dan ook te nemen op het gebied van de verpakking van keramiek, zolang die maar binnen het kader van het Verdrag blijft. Daarom is het volgens mij beter om het Technisch Comité te vragen alle mogelijke problemen bij de implementatie op te lossen dan om de keramiek van de werkingssfeer van de richtlijn uit te sluiten.
Ik weet dat zaken als bloempotten en zelfklevende etiketten voor de betrokken bedrijfstakken van groot belang zijn. Het is dan ook terecht dat wij daar goed over spreken. Bemiddeling is naar mijn oordeel echter niet het juiste kader voor een dergelijke discussie. Dit is een zaak voor gedegen onderzoek door de deskundigen in het Technisch Comité.
Van de 32 amendementen kan de Commissie er 20 volledig, gedeeltelijk of in beginsel aanvaarden. Een lijst van de betreffende amendementen is apart overlegd.

Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de wijziging van de verpakkingsrichtlijn krijgt enorme gevolgen voor de diverse betrokken bedrijven, gemeenten, de inzameling van afval, producenten van materialen, de voedingsmiddelenindustrie en de consument.
Het is duidelijk dat er kwantitatieve doelen moeten worden gesteld en dat die ambitieus moeten zijn, maar zij moeten wel haalbaar zijn. Wij mogen niet vergeten dat in sommige lidstaten de doelen moeilijker te verwezenlijken zullen zijn vanwege de afwezigheid van een goed ontwikkelde infrastructuur, een lage bevolkingsdichtheid of andere verbruikspatronen.
Ik betreur dat ik met de rapporteur geen volledige overeenstemming heb bereikt, maar ik besef dat haar werk bepaald niet eenvoudig is geweest. Op veel punten van het verslag dat zij in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid presenteerde waren wij het eens, maar mevrouw Corbey wilde meer. Nadat een compromis was bereikt, heeft zij op het laatste moment enkele wijzigingen aangebracht in de amendementen 26 en 27 die mij van ondertekening hebben weerhouden en mij nopen morgen tegen te stemmen.
Ik begrijp dat in landen als Duitsland, België en Nederland de gescheiden inzameling van afval doelmatig en goedkoop is. Dat zijn echter landen met een gelijkmatig verdeelde bevolking en zonder al te grote geografische hindernissen. Het ligt niet voor de hand diezelfde doelen ook te stellen voor lidstaten met een andere verspreiding van de bevolking. Dan heb ik het niet alleen over mijn eigen land, Spanje, maar ook over Finland, Zweden, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en andere lidstaten die grote moeite zullen hebben om de in het gemeenschappelijk standpunt overeengekomen doelen te halen. Dat ligt overigens niet aan een gebrek aan overheidsinvesteringen.
Spanje telt 41 miljoen inwoners, de helft van Duitsland, op een oppervlakte van 504.000 km2. De Spaanse bevolking is verspreid over het meest bergachtige landschap binnen de Europese Unie. Dan kun je toch niet verwachten dat de afvalinzameling op dezelfde wijze gebeurt. Wij hebben een realistische, flexibele en bovenal uitvoerbare richtlijn nodig. Ik kan niet aan de indruk ontkomen dat sommigen de richtlijn vorm willen geven naar hun eigen wetgeving om haar vervolgens aan de overige lidstaten op te leggen. Dat is niet juist, maar onlogisch en bovendien onbillijk.
Mijns inziens is het gemeenschappelijk standpunt van de Raad behoorlijk evenwichtig. Ik ben het volledig eens met de daarin gestelde data en kwantitatieve doelen. Ik betreur het alleen dat niet voor alle materialen dezelfde doelen worden gesteld, en dat wij vanwege economische belangen voorbij zijn gegaan aan de problematische werking van de interne markt, want dat was de oorspronkelijke aanleiding voor deze richtlijn.
Het is belangrijk dat wij onze steun geven aan de diverse mogelijkheden van afvalverwerking: hergebruiken, recyclen en terugwinnen, die elk te prefereren zijn boven het rechtstreeks op de vuilnisbelt storten.
Laten wij er tenslotte rekening mee houden dat verpakkingsafval een betrekkelijk klein percentage van de totale afvalstromen in de lidstaten uitmaakt: volgens mevrouw de commissaris zojuist, 3 procent. Ik vraag u derhalve om een flexibele houding, want de industrie doet, evenals alle overige betrokken partijen, heel erg haar best.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals hier al in verscheidene interventies is gezegd, is het belangrijk dat de huidige verpakkingsrichtlijn wordt verbeterd. De doelstellingen voor de komende vijf jaar betreffende recycling en terugwinning zijn in de nu voorgestelde vorm aan de hoge kant, maar absoluut niet buitensporig. In veel lidstaten heeft men immers al een aanzienlijk hoger niveau bereikt dan nu wordt voorgesteld. De voorgestelde doelen zijn goed haalbaar en als wij minder ambitieuze doelen zouden stellen, dan zou dat een beperkend effect hebben op de ontwikkeling van bijvoorbeeld de sector die zich bezighoudt met de terugwinning van materialen.
Om de doelen te kunnen bereiken, moet echter rekening worden gehouden met de uitstekende maatregelen die in verschillende lidstaten al zijn genomen om zo hoog mogelijke streefdoelen aangaande recycling en terugwinning te bereiken. De landen die al goede ervaringen met terugwinning hebben, zouden bijvoorbeeld op dit gebied nog meer gestimuleerd moeten worden. Zoals de rapporteur al zei, moet er in dit verband met zowel economische als ecologische factoren rekening worden gehouden.
Ik wil dan ook de aandacht vestigen op het feit dat er bij de recyclingdoelstellingen voor hout juist met deze ecologische en economische factoren niet altijd rekening wordt gehouden. De doelstelling van 15 procent voor hout is bescheiden, maar in een land als Finland wegen de nadelen van de transporten uit milieuoogpunt geenszins op tegen het voordeel dat de recycling van het hout oplevert. Het is uit milieuoogpunt veel beter om dit hout als energiebron in woonhuizen te verbranden. Ik hoop daarom dat wij ons gezond verstand gebruiken en amendement 26, dat door de rapporteur en anderen is ingediend, zullen steunen.

Paulsen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, staat u mij toe om mevrouw Corbey te zeggen dat zij zich fantastisch heeft ingezet voor een hopeloos onderwerp. Het gaat hier om een afvalrichtlijn, die eigenlijk helemaal niet over verpakkingen gaat, maar over verpakkingsafval. Dat wij hierover discussiëren, betekent feitelijk dat wij helemaal aan de verkeerde kant van de productieketen beginnen. Als wij willen bereiken dat de hoeveelheid vuilnis en de lengte van de vervoerstrajecten - vooral van vrachtwagens op snelwegen - wordt gereduceerd, zouden we moeten beginnen met een discussie over verpakking, de rol van verpakking, de logistiek, en de mogelijkheden om milieu- en verkeerstechnisch zoveel mogelijk te profiteren van volledig aangepaste verpakkingen. Het is ook volstrekt absurd dat wij ons bezighouden met recycling - ongeacht of het nu gaat om hergebruik, om herwinning van materiaal of om herwinning van energie - en dat we voortdurend discussiëren over de verpakkingen die in de privé-huishoudens terechtkomen. Het is duidelijk dat er een veel rationeler systeem moet komen, dat inhoudt dat de bulk van de verpakkingen naar de winkels, institutionele huishoudens, grossiers enzovoort gaat, en dat de verpakkingen die wij mee naar huis nemen, zo eenvoudig, dun en klein mogelijk zijn, dat wil zeggen dat ze zo goed als afwezig zijn. Het gaat hier niet om de sterkte van het materiaal, maar om het ontwerp.
Wij zullen het compromisvoorstel van mevrouw Corbey in hoofdlijnen steunen, ook al hebben wij het om uiteenlopende redenen niet ondertekend.
González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in telegramstijl, want veel meer is niet mogelijk in één minuut, wil ik allereerst de rapporteur bedanken voor haar inzet om een compromis tot stand te brengen. Dat heeft geresulteerd in elf, in meerderheid door diverse fracties ondertekende, amendementen ter herziening van deze richtlijn.
Het voorliggend voorstel is het tastbare resultaat van een van de doelstellingen van het zesde milieuactieprogramma. Ik ben evenals de rapporteur van mening dat de doelen ambitieus maar haalbaar zijn, zoals sommige lidstaten duidelijk maken, want die voldoen op dit moment al aan sommige onderdelen van deze richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval.
Naleving van de richtlijn verdient speciale aandacht. Een van de ernstigste problemen waarmee wij te maken hebben is immers dat het Gemeenschapsrecht ter bescherming van het milieu met grote regelmaat wordt overtreden. Wij moeten er dus in het bijzonder op toezien dat de exporteurs de procedures voor terugwinning of recycling niet ongeveer, maar exact volgens de bepalingen van het Gemeenschapsrecht nakomen. Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, moeten wij snel maatregelen treffen om materialen waarbij minder, en minder schadelijk, afval ontstaat, aan de bron te scheiden, en moeten wij de afvalstromen zoveel mogelijk indammen, want die zijn de laatste jaren in de meeste lidstaten toegenomen.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie zal een aantal van de ingediende compromisamendementen steunen. Dit moet voor de rapporteur een heel moeilijke klus zijn geweest, gezien het feit dat sommige leden van dit Parlement hun hakken in het zand willen zetten om de verpakkingsindustrie ter wille te zijn.
Als ik echter naar de huidige verpakkingsrichtlijn kijk en naar de naleving daarvan, zie ik hoe mijn eigen land Ierland en een aantal andere landen, zoals bijvoorbeeld Portugal en Griekenland, allemaal proberen om via uitzonderingen extra tijd te krijgen. Naar mijn mening worden zij beloond voor het feit dat zij zo traag zijn en zo onverantwoordelijk met het milieu omspringen. Hiermee geven wij een heel gevaarlijk signaal af naar de toetredende landen.
Als de bestaande lidstaten de bestaande wetgeving al niet kunnen naleven en hun eigen doelstellingen niet kunnen halen, wordt het wel heel moeilijk om de nieuwe landen ervan te overtuigen en hen aan te sporen dat wel te doen. Zij zijn immers in economisch opzicht veel zwakker.
Sommige wetgevingsvoorstellen waren bepaald alarmerend. Het idee van een maximumdoelstelling voor recycling is idioot. Als lidstaten 100 procent kunnen recyclen, dan moeten zij dat toch zeker kunnen doen. Het is onverantwoord om hier een plafond aan te stellen.
Het vraagstuk van de terugwinning is een groot probleem. Met de terugwinning worden de definities wel extreem ver opgerekt. Terugwinning is zo in feite een vriendelijke term voor verbranding in een verbrandingsoven; het betekent verbranden en vervolgens hitte produceren.
Een minimumdoelstelling voor terugwinning zal de lidstaten waar geen afvalverbranding plaatsvindt er min of meer toe dwingen dit in te voeren of dit als excuus aan te voeren. De formulering is misschien iets verbeterd ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel. Dit is voor landen als Ierland, die nog niets aan hun afvalprobleem hebben gedaan, een enorm probleem. Zij zullen zeggen dat zij gaan terugwinnen, en dat klinkt dan prachtig.
In dit stadium moeten wij doen wat sommige andere sprekers al hebben voorgesteld. Wij moeten uitbannen, verminderen en recyclen. Pas in laatste instantie mag dan verwijdering in aanmerking komen. Afval verbranden en dat dan terugwinning noemen, stelt de fantasie wel heel erg op de proef.

Blokland (EDD).
Voorzitter, complimenten aan rapporteur Corbey voor haar aanpak. Het uitgangspunt bij deze wetgeving is beperking van de schadelijke milieugevolgen van verpakkingen. De manier waarop de geformuleerde doelstellingen gehaald worden, kan eventueel per lidstaat verschillen. Helaas moeten we constateren dat de Europese Commissie hier anders over denkt, getuige het feit dat zij op 17 december vorig jaar besloot Nederland voor het Hof te dagen. En dit terwijl in Nederland de doelstellingen ruimschoots worden gehaald doordat er gewerkt wordt met een vrijwillig convenant tussen het ministerie van VROM en het bedrijfsleven.
Deze manier zal ook in deze richtlijn erkend moeten worden. In compromisamendement 31 wordt dit gedaan, hoewel ik de eisen nog wel erg strak vind. Ik erken dat de doelstellingen van deze richtlijn ambitieus mogen zijn, maar toch dient deze kwestie niet uit te lopen op een conciliatie, zeker niet als er over de andere punten overeenstemming is met de Raad. Met het idee dat export van verpakkingsafval alleen mag meetellen voor het behalen van de doelstellingen als de exporteur het bewijs levert dat de terugwinning en/of de recycling plaatsgevonden heeft in omstandigheden die gelijkwaardig zijn aan de communautaire regelgeving, kan ik bijvoorbeeld van harte instemmen. Minder blij ben ik met het feit dat de discussie over mechanische recycling weer uitgesteld wordt, zodat we nog steeds met onduidelijkheid blijven zitten.
Tenslotte, Voorzitter, vind ik toch echt dat cadeauverpakking onder de definitie van verpakkingen dient te vallen.

Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn mening is de hele benadering van deze richtlijn achterhaald. Dit wordt bevestigd door de onlangs door de Commissie gepubliceerde thematische strategie voor recycling. Hierin lees ik dat 'de huidige richtlijnen gebaseerd [zijn] op het idee dat alle lidstaten hetzelfde streefcijfer voor recycling zouden moeten halen. De vraag is echter gerechtvaardigd of deze uniformiteit qua streefcijfers wel zo effectief is uit zowel milieukundig als economisch oogpunt.? Het zou misschien beter zijn te streven naar een 'algeheel streefcijfer voor recycling op communautair niveau waarbij het aan de krachten van de markt wordt overgelaten, met welke recyclinginrichtingen de doelstelling op de meest efficiënte wijze kan worden gehaald.? Dat zijn heel ware woorden. Wij weten dat sommige lidstaten verder willen gaan dan de voorgestelde doelstellingen, terwijl andere ze onmogelijk kunnen halen. Waarom ploeteren we dan voort met een strategie die nu al door de praktische realiteit wordt ingehaald?
Het Verenigd Koninkrijk heeft wat dit betreft een probleem. Vele jaren hebben wij ons afval gestort. Onze geologie was daar heel geschikt voor. Er bestond daarom bij ons geen prikkel om snel recycling in te voeren zoals in sommige andere landen.
Wij doen er nu alles aan om daar zo snel mogelijk verandering in te brengen, maar dat kan onmogelijk in het tempo zoals dat in de amendementen van de rapporteur wordt voorgeschreven. Om dat tempo te halen, zouden we alleen al 1,8 miljard euro moeten besteden aan het recyclen van verpakkingsmateriaal, en verpakkingsafval maakt slechts 6 procent uit van de totale hoeveelheid afval die in Groot-Brittannië wordt gestort. Het zou ook betekenen dat wij de Britse gemeentebesturen moeten voorschrijven beleid te gaan ontwikkelen om de verpakkingen uit het huishoudafval te verwijderen. Dat kost tijd en geld, mevrouw Corbey.
Misschien is een dergelijk beleid wel niet de meest urgente prioriteit van de gemeentebesturen in mijn land. Misschien is hun prioriteit wel de financiering van thuishulp, tafeltje-dek-je voor ouderen of andere diensten. Als het subsidiariteitsbeginsel ook maar iets te betekenen heeft, moeten zulke prioriteiten toch op lokaal niveau worden vastgesteld. Hoe kan ik thuis uitleggen dat een groep niet-Britse europarlementariërs met zijn allen aandringen op veranderingen die ertoe zullen leiden dat de Britse lokale besturen worden opgezadeld met een verplichting waar de meerderheid van de Britse leden van dit Parlement tegen heeft gestemd?

Walter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou eerst onze rapporteur Dorette Corbey willen bedanken voor de uitwerking van dit verslag en de ter tafel gebrachte voorstellen.
We hebben zojuist gehoord dat de wijze waarop we met onze verpakkingen omgaan ook beslissend is voor onze ecologische toekomst. We vernamen dat er op dit gebied een markt bestaat waar grote verpakkingsconcerns met elkaar concurreren, en dat we erover moeten nadenken hoe we hier een optimale effectiviteit kunnen bereiken. Op die markt bestaan speciale producten, die de mogelijkheden belichamen van de grote verscheidenheid die Europa biedt. In dat verband hebben we ook gewezen op de belangen van kleine bedrijven die, verspreid over heel Europa, in de keramieksector actief zijn en daar alom gewaardeerde verpakkingen produceren, bijvoorbeeld voor Moutarde de Meaux en soortgelijke producten, - industrie is overigens een veel te groot woord voor deze bedrijven: ze tellen hooguit dertig tot vijftig medewerkers -, opdat zij ook in die toekomstige grote smeltkroes overlevingskansen hebben. Om die reden hebben we in de amendementen benadrukt dat bepaalde verpakkingsmaterialen niet onder deze richtlijn moeten vallen, namelijk de materialen die op grond van hun specifieke eigenschappen niet geschikt zijn voor thermische verwerking, die inert zijn, en die overigens niet meer dan 0,1% van de totaal aangetoonde hoeveelheid verpakkingsmateriaal in de Gemeenschap bedragen en waarvoor stoffelijke of grondstoffelijke recycling om redenen van milieubescherming of op basis van een kosten-batenanalyse uitgesloten is.
De commissaris heeft ons zojuist onomwonden meegedeeld - waarvoor ik haar dankzeg - dat keramiek niet onder de recycleverplichting van de verpakkingsrichtlijn valt. Natuurlijk moet keramiek ook in de verpakkingsrichtlijn worden ondergebracht, maar recycling zou betekenen dat minimale hoeveelheden dwars door Europa moeten worden teruggetransporteerd om te worden gerecycled. Er zouden statiegeldsystemen opgezet moeten worden. Dat zou die kleine bedrijven de das omdoen! Dat kunnen we toch niet onder "Europa" verstaan, dat we hier richtlijnen gaan uitvaardigen die kleine producenten van in Europa hogelijk gewaardeerde specialiteiten alle levenskansen ontnemen? Ik ben u zeer erkentelijk voor deze duidelijke uitspraak; daar kan men op bouwen. De betrokken bedrijven krijgen zo ook wat rust en zekerheid met betrekking tot hun toekomstige ontwikkeling.

Florenz (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben het zeer vaak met u eens, maar ditmaal niet. Ik ben namelijk van mening dat u veel eerder had moeten ingrijpen. Ik heb zojuist op indrukwekkende wijze horen betogen dat gelijke quota in Europa onbillijk zouden zijn. Daar kan ik alleen maar om lachen. Waarom doen we het dan? We moeten in Europa vergelijkbare spelregels hebben, en deze moeten zodanig zijn opgezet dat de lidstaten er ook wat mee kunnen. Ik was er in 1994 bij, evenals mevrouw Jackson, toen we hier tot het instellen van de richtlijn besloten. Als ik tijdens de rekenlessen op school goed heb opgelet, is dat nu twaalf jaar geleden. Er zijn lidstaten die al die tijd op hun handen zijn blijven zitten en helemaal niets ondernomen hebben.
Ik was vanmorgen op een grote manifestatie met enkele honderden deelnemers in Frankfurt. Daar werd ik links en rechts ter verantwoording geroepen. "Florenz," zeiden ze, "waarom zetten wij in Duitsland, in Nederland, in België en in enkele Noord-Europese landen telkens nieuwe stappen om deze regeling ingevoerd te krijgen, terwijl anderen helemaal niets ondernemen? U bent een bar slechte vertegenwoordiger van uw land als u dat toestaat". Mevrouw de commissaris, u bent de hoedster van de wet, en u moet absoluut eerder ingrijpen.
Mevrouw Corbey, ik vind het inmiddels bijna beschamend als wij hier strijd gaan leveren over de vraag of we in 2008 of in 2007 van start gaan. Daar gaat het niet om! Het gaat erom het bewustzijn bij de burger en de lidstaten te vergroten dat we onze natuurlijke hulpbronnen ontzien door recyclingstrategieën toe te passen. We hebben het immers over het kapitaal van onze kinderen. Dat moet in Europa gemeenschappelijk worden aangepakt. Ik heb er begrip voor dat men hier of daar zegt: "Maar het exportprobleem baart ons zorgen". Mijn liberale kant is misschien niet erg uitgesproken. Maar het mag er bij export toch niet op uitdraaien dat onze ondernemingen recyclingstrategieën opbouwen terwijl de materialen in de export gaan. Dat zou een verkeerde zaak zijn. Natuurlijk heb ik begrip voor lidstaten die eerst de bejaardenzorg willen regelen en pas daarna hun verpakkingsproblemen. Dat accepteer ik uiteraard.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er is geen twijfel over mogelijk dat deze wetgeving hard nodig is: wij komen bijkans om in de melkpakken, haarspraybussen, colablikjes, pizzadozen, wijnflessen en shampooflacons. Je ziet ze in iedere straat in iedere stad en ieder dorp, overal waar je in de Unie komt, en vooral in het Verenigd Koninkrijk. De vuilstortplaatsen raken vol, de verbrandingsovens draaien overuren. Er moet een eind komen aan de enorme hoeveelheden overbodige verpakkingen die wij gebruiken.
Indien deze wetgeving het einde inluidt van ook maar één te grote doos, luxeflesje of in plastic verpakt en in een zware tas verkocht artikel, heeft zij haar werk gedaan.
Ik wil echter alle aanwezigen hier oproepen te erkennen dat het van groot belang is dat voor een dergelijke verandering voldoende tijd wordt uitgetrokken. De ministers vragen voor het Verenigd Koninkrijk en voor enkele andere landen een datum van 2008. Ik vraag u daarmee in te stemmen. Cultuurveranderingen kosten tijd. Het Verenigd Koninkrijk voldoet aan de huidige doelstellingen voor recycling, maar het is gewoon onmogelijk om deze wetgeving in 2007 uit te voeren en na te leven zonder een duur noodinvesteringsprogramma. De cijfers lijken niet zo indrukwekkend, maar zij vertegenwoordigen wel miljoenen tonnen materiaal die moeten worden ingezameld en gerecycled en waarvoor nieuwe markten moeten worden gevonden. Een realistisch tijdschema voor de uitvoering daarvan is vijf jaar. Iedere poging om deze termijn te bekorten, zal tot torenhoge kosten leiden, al gaat het dan misschien niet om de bedragen die mevrouw Jackson noemde. Niettemin hebben wij tijd nodig, en dan zullen wij zeker doen wat van ons verlangd wordt.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn welgemeende steun uitspreken voor het voorstel van de rapporteur, die met grote inzet heeft gewerkt. Ik heb begrip voor de compromissen die zijn gesloten. Niet iedereen kan even hard. Maar dan moeten we degenen die wel harder kunnen maar die misschien anders te werk gaan, zoals in Nederland met de voluntary agreement, in elk geval met rust laten want ze bereiken meer dan de anderen. Daarom ben ik ook, net zoals Hans Blokland, blij met het amendement op paragraaf 31.
Iedereen wil de doelstellingen op zijn eigen manier gaan bereiken. Maar dat betekent wel dat je bij het bereiken van die doelstellingen de markt niet mag verstoren. Mevrouw de commissaris, daarover heb ik een vraag aan u. Ons is gebleken - en dat komt in de regio waar ik vandaan kom, erg moeilijk over - dat het door de manier waarop in Duitsland - en straks ook in België - statiegeld geheven wordt op éénmalige verpakkingen, op dit moment eigenlijk onmogelijk is geworden om éénmalige verpakkingen uit andere Europese landen nog in Duitsland in te voeren. Er is dus sprake van een handelsblokkade. Denkt u niet, mevrouw de commissaris, dat deze manier om het doel te bereiken, namelijk de reductie van afval waar ik overigens vóór ben, door het heffen van ecotaks of van statiegeld de markt verstoort? En zou dat voor u geen aanleiding moeten zijn om, wellicht in overleg met uw collega Bolkestein, daarop in te haken en mij nu in elk geval een antwoord te geven? Wat is uw mening hierover en welke maatregelen moeten er genomen worden om een einde te maken aan deze handelsverstoring, die overigens ook al tot banenverlies heeft geleid?

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het kernpunt van de richtlijn van 1994 waren de doelstellingen voor de lidstaten voor de terugwinning en recycling van verpakkingen. Deze doelstellingen werden aanvankelijk vastgesteld voor een periode van vijf jaar en zouden daarna om de vijf jaar worden herzien. Daarom zitten we hier nu vandaag. Ik onderschrijf de doelstelling van deze richtlijn om de milieugevolgen van verpakkingen en verpakkingsafval zoveel mogelijk te beperken, zolang de kosten ervan in redelijke verhouding staan tot de milieuvoordelen. Vaak wordt vergeten dat verpakkingsafval slechts een klein deel uitmaakt van de totale hoeveelheid gestort afval.
Het belangrijkste punt in de amendementen op deze richtlijn betreft de termijn waarbinnen de lidstaten aan de voorgestelde scherpere doelstellingen voor terugwinning en recycling moeten voldoen. Deze termijn dient realistisch, evenredig en in lijn met de beste praktijken haalbaar te zijn. Op die manier kunnen infrastructuur en recyclingcapaciteit worden opgebouwd in een zodanig tempo dat enerzijds vooruitgang wordt geboekt bij de realisering van de doelstellingen van de richtlijn en dat anderzijds niet tot buitensporige of onevenredige kosten leidt.
Ik wil uw aandacht vestigen op de derogatie voor Ierland, Griekenland en Portugal. Voor deze landen zijn dezelfde doelstellingen voor terugwinning en recycling vastgesteld als voor de andere twaalf lidstaten, maar zij krijgen langer de tijd om die te realiseren. Ik vraag u dringend uw steun te geven aan het gemeenschappelijk standpunt, waarin deze termijn is vastgesteld op 2012. Het uitgangspunt is dat alle lidstaten uiteindelijk dezelfde terugwinnings- en recyclingpercentages moeten halen, onafhankelijk van hun omvang, geografie of infrastructuur. Het gaat er niet alleen om dat er niets is gedaan. Er kan inderdaad nog veel meer gebeuren, maar in Ierland hebben wij een bevolking van nog geen vier miljoen mensen en een markt die te klein is om er een infrastructuur voor de productie van verpakkingen op na te houden. Wij voeren 75 procent van de verpakte goederen in.
Er is één recyclinginstallatie voor papier, kunststoffen worden nauwelijks gerecycled, er zijn geen recyclinginstallaties voor metalen en de enige glasrecyclinginstallatie is onlangs gesloten. Wij zitten dan ook met een permanente geografische en structurele achterstand. Om aan deze richtlijn te voldoen, moeten wij verpakkingsafval per schip afvoeren of meer installaties voor het opnieuw verwerken van verpakkingen bouwen en de lege verpakkingen uitvoeren. Dat is wel heel oneconomisch. De kosten staan dan niet in evenredige verhouding tot de milieuvoordelen.
Ik onderstreep hetgeen mevrouw Jackson heeft gezegd over de recente mededeling over de thematische strategie inzake afvalpreventie en afvalrecycling, die de Commissie heeft gepubliceerd in mei 2003. Vanuit milieuoogpunt is het belangrijker om de inzameling en recycling in de hele Gemeenschap zo goed mogelijk te laten functioneren dan om ons druk te maken over de vraag of dit in een bepaalde lidstaat wel gebeurt. Dit moet in de algemene recyclingdoelstellingen op communautair niveau tot uitdrukking komen. Om met de woorden van de commissaris zelf te spreken, kan zij ons misschien uitleggen hoe dat strookt met het vandaag voorliggende voorstel?

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur van het Parlement heeft op uitstekende wijze een spoedige aanpassing van de doelen als leidraad aangehouden. Op die manier heeft zij de verleiding weerstaan om nu al met een te grote en grondige herziening te beginnen. De tijd daarvoor komt in een ander verband.
Ik wil hier enkele van mijn eigen amendementen naar voren brengen, die door de commissie zijn aangenomen en in haar aanbeveling en in de door de fracties bereikte compromissen zijn opgenomen.
Bij de uitvoering van de doelstellingen zou voorkomen moeten worden dat er materialen vanwege hun gewicht worden uitgesloten. Dat gebeurt echter niet als bijvoorbeeld de heffingen uitsluitend zijn gebaseerd op gewichtscriteria waarbij voorbij wordt gegaan aan de milieuhoedanigheden van elk materiaal. Daarover moet meer duidelijkheid komen, zodat het geheel de juiste kant op gaat. Het doel om 55 procent van het gewicht van verpakkingsafval te recyclen en de daarmee verband houdende plicht om rekening te houden met de kosten en baten voor het milieu die het verzamelen en recyclen van verpakkingsmaterialen met zich meebrengen, houdt in feite in, dat men niet eenzijdig meer verplichtingen voor elk materiaal afzonderlijk moet invoeren, ook al wordt daarmee het recyclingniveau van 55 procent sneller bereikt.
De Commissie heeft toegezegd in 2005 met een verslag te komen waarvan een van de paragrafen over terugwinning zal gaan. Overeenkomstig mijn amendement wordt in dat verslag de terugwinning behandeld en wordt vooral het ecologisch nut van terugwinning en dat van recycling met elkaar vergeleken. Het verslag zou zich vooral moeten richten op de werkelijke milieugevolgen en op een beoordeling van het functioneren van de markt.
Belangrijke details zijn de in de bijlage genoemde voorbeelden van producten die geen verpakkingen zijn die onder de richtlijn vallen, namelijk buizen en rollen die met buigzaam materiaal omwikkeld zijn, papier waarop zelfklevende etiketten zitten en inpakpapier en cadeaupapier dat als zelfstandig product wordt verkocht.
Ik wil de rapporteur en de schaduwrapporteurs voor hun goede samenwerking bedanken.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, mevrouw Corbey heeft voor de tweede lezing een verslag voorgelegd dat ik in grote lijnen onderschrijf. Voor het verwerken van de circa 58 miljoen ton verpakkingsmateriaal die jaarlijks in de Europese Unie wordt geproduceerd - en het wordt elk jaar meer -, hebben we optimale systemen nodig. Daarmee werken we aan een betere bescherming van het milieu en verschaffen we belangrijke industriesectoren de nodige zekerheid om te kunnen plannen.
Een van de amendementen is voor mij bij de stemming van morgen extra belangrijk. Amendement 4 betreft verpakkingsmaterialen die in kleine hoeveelheden voorkomen, die dus een uiterst geringe marktpenetratie in de lidstaten vertonen. Een van de verpakkingsmaterialen die in dergelijke geringe hoeveelheden voorkomt, is keramiek. Keramieken flessen, potjes en schalen worden geproduceerd in bijvoorbeeld Nederland, Frankrijk en Spanje. Ze worden voornamelijk gebruikt voor het verpakken van producten als sterke drank, pralines en pasteitjes. Keramieken verpakkingen vormen slechts 0,1% van de in de EU geproduceerde verpakkingsafvalberg. Dat is dus zo'n 58.000 ton op een totaal van 58 miljoen ton.
Verpakkingen van keramiek worden vervaardigd uit gebakken klei. Ze worden vanwege hun vaak artistiek-creatieve ontwerp in veel huishoudens gespaard of hergebruikt, en belanden dus niet bij het huisvuil. Keramiek kan niet thermisch gebruikt of teruggewonnen worden. Het vormt geen milieuprobleem. Keramiek gescheiden ophalen, inzamelen en over afstanden van duizenden kilometers dwars door de lidstaten vervoeren, zou ecologisch en economisch weinig zinvol zijn. Daarom verzoek ik u uitdrukkelijk om Amendement 4 te steunen.
Het afvalbeheer dat op basis van deze richtlijn al is ingevoerd resp. in sommige lidstaten nog moet worden ingevoerd, moet betrekking hebben op materialen die geschikt zijn voor recycling. Het moet gericht zijn op materialen waarvoor inzameling en verwerking in economisch en ecologisch opzicht lonend is.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij beperken tot vier korte opmerkingen.
In de eerste plaats wil ik nog eens herhalen dat wij niet van plan zijn een recyclingverplichting in te voeren voor verpakkingen in de keramiekindustrie. In de tweede plaats, in reactie op mevrouw Oomen-Ruijten, vinden wij statiegeld op eenmalige verpakkingen in principe acceptabel. Ik weet uit de ervaringen in mijn eigen land dat dit al heel lang prima werkt.
Zowel de heer Bolkestein als ikzelf hebben aangegeven dat wij niet tevreden zijn over de huidige situatie in Duitsland. Wij hebben er bij de Duitse regering op aangedrongen dat zij overeenkomstig de communautaire wetgeving een terugnamesysteem opzetten. Dit kan ook in de vorm van een nationaal systeem van statiegeld op eenmalige verpakkingen. Wij zijn daar mee bezig en dat zullen wij blijven doen.
In de derde plaats heb ik Ierland bezocht en ken ik de problemen met de afvalverwerking daar. Tegelijkertijd hebben wij zoals u weet rendementstudies in de vorm van kosten-batenanalyses naar dit vraagstuk laten uitvoeren. Wij hebben de doelstellingen nauwkeurig vergeleken en de situaties in de verschillende landen grondig onderzocht. Naar ons oordeel is het niet onmogelijk om deze doelstellingen te halen. Het is echter gezien de zo verschillende uitgangssituaties wel redelijk om voor de verschillende landen verschillende termijnen vast te stellen.
Ik wil ook graag iets zeggen tegen mevrouw Jackson, al is zij helaas niet meer aanwezig. Zij vroeg of dit 'achterhaald? is. Zitten we het hier nu te praten over een voorstel dat volstrekt achterhaald is of is er sprake van een verkeerde timing? Er is uiteraard een evenwicht tussen enerzijds doen wat we op dit moment kunnen doen en de acute problemen op het gebied van de afvalverwerking aanpakken, en anderzijds een moderne strategie voorbereiden voor de lange termijn, waarin de afvalstromen waarschijnlijk niet allemaal apart worden aangepakt. Wij zullen echter ons best doen om een andere aanpak te kiezen, die ook aansluit bij het voorstel van mevrouw Paulsen. Hopelijk zullen wij er dan ook in slagen de problemen bij de bron aan te pakken, met inbegrip van het vervoer van de verpakkingen en verpakkingsafval.
Ik ben het met u eens dat dit de juiste aanpak is. Dit is echter een uiterst gecompliceerd vraagstuk, omdat het vanuit verschillende oogpunten moet worden bekeken. Wij hebben al een aantal documenten gepubliceerd waarin wij dit langetermijndenken hebben geïntroduceerd. De strategie voor geïntegreerd productbeleid heeft hiermee te maken, net als onze strategie voor het gebruik van grondstoffen en een nieuwe strategie voor de recycling van afval. Wij zullen hier dan ook zeker op moeten terugkomen. Dit is een herziening van een bestaande richtlijn, maar weest u gerust, wij zullen ook naar de algemene benadering moeten kijken en dan zal dit zeker weer aan de orde komen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0207/2003), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (15792/1/2002 - C5-0135/2003 - 2001/0245(COD)) (rapporteur: de heer Moreira Da Silva)

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik denk dat ik niet overdrijf als ik zeg dat wij morgen, met de aanneming van de slotversie van de richtlijn betreffende de emissiehandel, in de Europese Unie een nieuw economisch en ecologisch paradigma in het leven zullen roepen: de koolstofeconomie. Een ton koolstof zal een bepaalde marktprijs hebben en degene die in staat is een en hetzelfde product te vervaardigen met minder C02-emissies zal als winnaar uit de bus komen. De goedkeuring van deze richtlijn heeft een enorme politieke waarde aangezien zij de geloofwaardigheid van ons internationaal leiderschap versterkt, hetgeen van wezenlijk belang is om Rusland ertoe te bewegen het Protocol van Kyoto te ondertekenen. Bovendien stelt zij ons in de gelegenheid reeds vanaf 2005 de gebrekkige naleving door het merendeel van de lidstaten van de in Kyoto aangegane verplichtingen te corrigeren en de economische kosten van de implementering van deze verplichtingen in de Europese Unie met 35 procent te verminderen.
Ofschoon wij het onzes inziens degelijke Commissievoorstel van meet af aan hebben toegejuicht, was het Parlement van oordeel dat de ambities moesten worden verlegd. Ik denk dat deze doelstelling gehaald is in het akkoord dat wij in tweede lezing, dankzij de uitstekende samenwerking van de Commissie, met het Griekse voorzitterschap hebben bereikt en dat hier morgen in stemming zal worden gebracht. Het compromis houdt twee belangrijke voordelen in: in de eerste plaats besparen wij ons op die manier een bemiddelingsprocedure en daarmee ook een mogelijk uitstel van de voor 2005 geplande inwerkingtreding van het systeem tot 2006, en in de tweede plaats zijn weliswaar niet alle maar wel de belangrijkste amendementen van het Parlement overgenomen.
Met uw welnemen zal ik nu even de voornaamste nieuwe elementen uit het akkoord toelichten. In de eerste plaats wordt er een nationaal maximum aantal emissierechten vastgesteld dat in overeenstemming is met de doelstellingen van Kyoto. Hierdoor kan aan de hand van de regeling een gekwantificeerd streefdoel worden gedefinieerd en kan het risico worden vermeden dat sommige landen te veel rechten toewijzen. Ten tweede is overeengekomen dat de clausule van tijdelijke uitsluiting, opt-out, slechts van toepassing is op installaties, niet op activiteiten, zodat de liquiditeit van het stelsel en het evenwicht van de interne markt gevrijwaard worden. Ten derde wordt voorzien in de mogelijkheid om de regeling in het kader van de herziening van de richtlijn uit te breiden naar andere sectoren, met name naar het vervoer, de chemische industrie en de aluminiumsector. Ten vierde wordt ook veiling van rechten reeds vanaf de eerste periode aanvaard als methode voor toewijzing van emissierechten, maar helaas getuigt de tekst op dit punt niet van een geharmoniseerde aanpak. Ten vijfde zullen de kredieten uit projecten in het kader van het mechanisme voor schone ontwikkeling en de gezamenlijke uitvoering gekoppeld worden aan deze richtlijn, maar deze projecten mogen niet in de plaats komen van de prioritaire doelstelling, namelijk de vermindering van de uitstoot in de EU. Ten zesde wordt er een opt-in-clausule opgenomen die de lidstaten in de gelegenheid moet stellen de regeling uit te breiden tot andere installaties en andere activiteiten. Ten zevende kunnen de lidstaten die dat wensen vanaf de tweede toepassingsperiode van de richtlijn behalve koolstofdioxide ook andere broeikasgassen in de regeling opnemen. Ten achtste worden er in de tekst duidelijke doelstellingen gedefinieerd en worden er vaste boetes voor de niet-naleving van de verplichtingen vastgesteld. Tenslotte wil ik nog onderstrepen dat bij de toewijzing van de emissierechten in de lidstaten ook rekening wordt gehouden met benchmarking-criteria.
Kortom, ik meen dat dit compromis de economische efficiëntie en de milieu-impact van de Europese emissiemarkt verhoogt, minder risico's op concurrentieverstoring inhoudt en beter verenigbaar is met andere bestaande nationale beleidsmaatregelen.
Tot slot wil ik de Raad, met name het Griekse voorzitterschap, en de Commissie bedanken voor hun samenwerking, die onontbeerlijk is gebleken om de standpunten van de Raad en de Commissie nader tot elkaar te brengen. Mijn oprechte dank ook aan de schaduwrapporteurs, want het is dankzij hun medewerking en steun dat er in dit Parlement overeenstemming is bereikt. Zonder die overeenstemming zou dit uitermate geslaagde compromis onmogelijk zijn geweest.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, we hebben eindelijk een compromis bereikt, hetgeen van enorm belang is voor het klimaatbeleid van de Europese Unie en van de hele wereld. Als het compromis morgen in de stemming wordt aangenomen zal er een zeer ambitieus en vernieuwend beleid van kracht worden. Daarbij komt dat we, door de snelheid waarmee deze richtlijn is aangenomen, qua tijd op schema liggen, waardoor het ondernemen van actie geen vertraging oploopt.
Ik zou de heer Moreira Da Silva persoonlijk willen bedanken. Hij heeft zich onvermoeibaar ingespannen om tijdens de tweede lezing een overeenkomst over deze richtlijn te bereiken. Ik weet dat dit geen gemakkelijke taak was, vooral omdat de emissiehandel een nieuw onderwerp was voor velen - zo niet allen - van ons. Ik feliciteer hem met deze prestatie en kijk uit naar een succesvolle afronding morgen. Ook bedank ik de schaduwrapporteurs van de verschillende fracties, mevrouw Corbett, de heer Davies, de heer Sjöstedt, de heer De Roo, mevrouw Lucas, de heer Blokland en de heer Nobilia, voor hun actieve hulp bij het bereiken van overeenstemming.
Klimaatverandering is een kernpunt van zorg voor de Europese Unie en toen we het Protocol van Kyoto ondertekenden, wisten we dat deze verbintenis ook inhoudt dat we harde actie moeten ondernemen. De regeling voor de emissiehandel vormt een centraal punt van die actie en geeft een sterk signaal af over onze inzet. De kern van het Europese klimaatveranderingprogramma dat de Commissie heeft opgezet, wordt gevormd door de voorbereiding van concrete voorstellen voor actie, waarvan verschillende al door dit Parlement zijn aangenomen.
Zoals u weet, stoelt onze benadering van de klimaatverandering op drie pijlers: een leidende internationale rol bij de opzet van het raamwerk voor wereldwijde actie, emissiehandel binnen de EU als de meest kosteneffectieve manier om emissies te verminderen en ten derde, specifiek sectorale maatregelen om de emissies te reduceren, bij voorbeeld het propageren van hergebruik, het verhogen van de efficiëntie van energiegebruik en het verminderen van de CO2-uitstoot van auto's.
We moeten aanzienlijke maatregelen op het gebied van emissiereductie treffen binnen de Europese Unie als we geloofwaardig willen overkomen wanneer we oproepen tot wereldwijde actie om de algemene temperatuurstijging te bestrijden. Daarom kijkt de rest van de wereld ook vol verwachting uit naar de stemming van het Parlement over het compromis, die morgen zal plaatsvinden.
De richtlijn zal een doorbraak betekenen, zowel op het gebied van de klimaatverandering als van de emissiehandel. De regeling is niet alleen multisectoraal maar ook multinationaal: ze zal op zijn minst 25 landen beslaan, dat wil zeggen tweederde van de landen die verplichtingen zijn aangegaan onder het Protocol van Kyoto.
De Commissie, die het compromis volledig ondersteunt, kijkt uit naar de uitslag van de stemming. Het compromis heeft de steun van alle lidstaten. Het Europees Parlement heeft ervoor gezorgd dat de Raad in deze compromisovereenkomst aanzienlijke concessies heeft gedaan, bijvoorbeeld ten aanzien van het uitbreiden van de veiling tot de eerste handelsperiode en aanvullende waarborgen tegen de overallocatie van rechten.
Daarom verzoek ik het Parlement om morgen te beslissen om het compromis niet slechts aan te nemen, maar ook om het met een ruime meerderheid aan te nemen. Zo zal de Europese Unie haar betrokkenheid bij het Protocol van Kyoto nogmaals bevestigen en de noodzaak onderstrepen om in de strijd tegen klimaatverandering emissiereducties te bewerkstelligen.

Florenz (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben altijd een groot voorstander geweest van vrijwillige afspraken. In de eerste lezing waren die duidelijk niet meer terug te vinden, maar dat heb ik geaccepteerd. Ik ben daarom vandaag wel net zo blij als u met dit prachtige pakket van de heer Moreira da Silva dat hij ons na hard werken heeft voorgelegd; ook vanuit mijn eigen fractie kan ik dat alleen maar uitdrukkelijk bevestigen. Ik denk dat we op de goede weg zijn. Het compromis is belangrijk, want als we het morgen niet goedkeuren is de uitkomst van de bemiddelingsprocedure nog lang niet zeker. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat wij dan een jaar verliezen, en dat is nu precies wat we niet willen.
Het gaat om het voortbestaan van de generaties na ons en hoewel ik eigenlijk heel graag een bemiddelingsprocedure zou zien, denk ik dat we die nu moeten overslaan en de Raad de gelegenheid moeten geven om ons te volgen. De olympische gedachte is in deze zaak niet genoeg. Met andere woorden: alleen deelnemen gaat niet, alle lidstaten zullen zich tot het uiterste moeten inspannen en we zien nu al dat sommige landen het hiermee moeilijk krijgen. Ook op dit punt ben ik het met u eens, mevrouw de commissaris: u moet ervoor zorgen dat iedereen meedoet. De een kan nu eenmaal meer doen dan de ander, dat spreekt voor zich. Maar iedereen moet meedoen, want alleen dan kunnen we een goed resultaat bereiken. Wat mij echter wel weer verbaasd is hoe andere sectoren zonder slag of stoot ineens uit deze richtlijn zijn geschrapt. Dat was toch hèt schoolvoorbeeld, dat de lidstaten geen doorzettingsvermogen lieten zien en niet de moed hadden om een uitgangspunt te ontwikkelen zodat transport, maar ook brandstoffen voor de verwarming van onze huizen, in het Protocol van Kyoto zouden worden opgenomen. Ik zou dat zeer hebben toegejuicht, maar daarvoor zijn wel hele doortastende politici nodig. Daarvan zijn er in de Raad blijkbaar niet zo veel.
Ik denk dat we met 1990 als referentiejaar een goed begin hebben gemaakt en ik hoop dat we met de gezamenlijke uitvoering, maar ook met het mechanisme voor schone ontwikkeling op de goede weg zijn. Ook al hebben we deze begrippen nog niet exact gedefinieerd, toch geloof ik dat wij het pakket morgen met grote meerderheid zullen goedkeuren. Mijn hartelijke dank nogmaals aan collega Moreira da Silva!

Corbey (PSE).
Voorzitter, allereerst een woord van dank aan collega Moreira da Silva. Hij is voortvarend en vasthoudend zijn weg gegaan. Een voortvarende stap om de Kyoto-doelstellingen te realiseren is nu van groot belang. Onzekerheid over de Russische deelneming aan Kyoto mag niet tot verlamming leiden.
Klimaatverandering heeft grote economische en sociale gevolgen. We moeten dus nu de stappen zetten om het tij te keren. Vervuiling moet nu een prijs krijgen en dat is een belangrijk instrument voor de verduurzaming van de industrie. De PSE-Fractie is het volledig eens met het streven van collega Moreira da Silva om in de tweede lezing tot een akkoord te komen en waardeert alle inspanningen die daartoe zijn geleverd.
Helaas moeten we wel vaststellen dat het ook ten koste is gegaan van onze democratische procedures. In de onderhandelingen met de Raad is niet aan alle amendementen evenveel aandacht besteed. Zo is het voor de PSE-Fractie bijzonder teleurstellend dat het amendement over sluitingen de eindstreep niet heeft gehaald. Voor dit amendement bestond een zeer brede steun in de milieucommissie. Wij zagen in dit amendement een belangrijke waarborg tegen oneigenlijke sluitingen. Kyoto mag geen reden zijn om bedrijven te sluiten of te verplaatsen naar een ander deel van de wereld en dan vervolgens de uitstootrechten te verkopen. Dit amendement was belangrijk voor de werknemers in energie-intensieve sectoren. Daar kunnen we niet te gemakkelijk overheen walsen. Publieke steun voor een voortvarend klimaatbeleid is hard nodig, want het is nog een hele inspanning om de Kyoto-doelstellingen te realiseren. Ik roep de Raad en de Commissie op om in de toewijzingsplannen in ieder geval rekening te houden met sluitingen. In geval van sluitingen moeten de emissierechten teruggegeven worden.
Over andere punten is de PSE-Fractie volledig tevreden. We hebben steeds benadrukt dat het stelsel ook eerlijk moet zijn en als eerlijk ervaren moet worden. Daarom willen we geen plafond dat lidstaten die de laatste jaren hun industrie hebben uitgebreid, benadeelt. We willen wél een plafond dat lidstaten er toe brengt de uitstoot van CO2 langzaam maar zeker te verminderen. We willen ook niet dat lidstaten die al vroeg begonnen zijn met de innovatie benadeeld worden. Ook dat is een belangrijk punt voor ons.
En tenslotte willen we geen overbodige bureaucratie. De toewijzing van uitstootrechten is al ingewikkeld genoeg. We moeten het niet nog ingewikkelder maken door er voor 5% ook nog eens een veiling bovenop te gooien. Met een veiling voor 5% is niemand gediend en daarmee zouden we ook eerder overallocatie stimuleren.
Kortom, over de hele linie zijn we erg tevreden met het resultaat, waarmee wij de heer Moreira da Silva nogmaals feliciteren. We vragen aandacht voor de sociale gevolgen van deze richtlijn en de PSE-Fractie roept de lidstaten op om hiermee rekening te houden in de toewijzingsplannen.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement kan zich beroepen op een paar punten van echte vooruitgang in de overeenkomst waarover hij met de Raad heeft onderhandeld, namelijk het er snel doorheen krijgen van de wetgeving en het vermijden van de overlegprocedure. We kunnen stellen dat we een aantal mogelijke mazen hebben gedicht. De lidstaten zullen niet meer rechten mogen uitgeven dan ze op basis van eerder overeengekomen quota hebben, en ze mogen de Kyotomechanismen niet gebruiken om te ontsnappen aan hun verplichting maatregelen te nemen om de emissies in eigen land te reduceren.
We kijken uit naar de plannen van de Commissie om andere broeikasgassen onder de regeling te brengen, en om de reikwijdte ervan uit te breiden zodat andere industrieën eronder vallen. Met enthousiasme kijken we uit naar de voorstellen van de Commissie om de emissies in de transportsector te verminderen. Natuurlijk hadden we meer kunnen vastleggen, maar snelheid is van het grootste belang. We willen dat deze regeling slaagt, en als lidstaten hun doelstellingen willen halen moeten ze hun nationale toewijzingsplannen in maart 2004 publiceren.
Verscheidene lidstaten hebben hun ernstige bezorgdheid geuit over deze wetgeving, en hierover is binnen al onze fracties nagedacht. Iedereen met een leidende rol in dit vraagstuk heeft enige mate van weerstand van sommige collega's ondervonden, maar het is een eerbetoon aan de vaardigheden van onze rapporteur dat we alle partijen zo ver hebben gekregen dit compromis te steunen. Ook geeft het onze gedeelde bedenkingen weer.
Wanneer de commissaris haar diensttermijn overdenkt, mag ze met name trots zijn op de rol die ze zelf, en haar team, heeft gespeeld bij het verwerven van steun voor het Protocol van Kyoto. Maar terwijl de broeikasgasemissies in de meeste ontwikkelde landen nog steeds stijgen, hopen we dat deze regeling een aanzienlijk verschil zal maken. Ik hoop dat de Europese Unie hierdoor haar geloofwaardigheid terugkrijgt als de leidende kracht in de wereld, die aanzet tot actie om de algehele temperatuurstijging te beheersen.
Ook hoop ik dat het een heel duidelijk signaal van onze vastberadenheid zal afgeven, zowel aan de Verenigde Staten als aan Rusland - vooral aan Rusland - omdat ratificatie van het Protocol door deze landen zo belangrijk is.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de commissaris, emissierechten zijn niet in de natuur te vinden en zijn ook niet het resultaat van mensenwerk. Het zijn administratief toegewezen abstracte rechten om de dampkring te vervuilen. Emissiehandel is geen marktmechanisme. Er worden emissies onder de vervuilers mee herverdeeld, maar de hoeveelheid emissies neemt er niet door af.
De meest verachtelijke manier om emissierechten te verdelen is het veilen ervan. Het kan gemakkelijk net zo gaan als bij de veiling van radiofrequenties: er werd luchtruimte verkocht en gekocht en alle aanbieders werden in moeilijkheden gebracht. Dat mag de Europese industrie niet overkomen.
Het systeem omvat slechts de uitstoot van CO2 en laat de uitstoot van andere vervuiling in de dampkring ongemoeid. Er zijn veel vragen waarop in de richtlijn geen antwoord wordt gegeven. Ik zal er enkele noemen.
Emissierechten worden op beurzen verkocht. Moet een emissierecht als economisch instrument gelijk worden gesteld aan een aandeel of een optie? Hoe wordt de verkoop of het onverkocht blijven ervan belast? Hoe worden emissierechten op de balansen van ondernemingen genoteerd? Hoe worden ze behandeld bij de inkomsten- en vermogensbelasting van particulieren; kunnen particulieren ze trouwens wel kopen? Wij moeten ons afvragen of de Europese Unie überhaupt de bevoegdheid heeft over al deze vraagstukken besluiten te nemen op een manier die voor iedereen gelijk is.
Emissiehandel vindt plaats op beurzen en beurshandel brengt altijd speculatie met zich mee. Het gevaar bestaat dat de prijs van een emissierecht wordt bepaald door speculanten wier activiteiten niets te maken hebben met de industrie of met andere emissieproductie. Dan kan de industrie van de lidstaten lijden onder het door de Verenigde Staten voorgestelde mechanisme, waarbij de Amerikaanse industrie niet betrokken is en de winsten en verliezen in grote mate afhangen van de eerste administratieve toewijzing van emissierechten.
De richtlijn betreffende emissiehandel is een zure vrucht die men langer had moeten laten rijpen. Veel leden van onze fractie geloven niet in de beurshandel in emissierechten. Toch zullen veel leden voor de compromisamendementen stemmen, omdat die beter zijn dan het verslag van het Parlement.

De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, Commissaris, collega's, allereerst mijn felicitaties aan collega Moreira Da Silva. Dit is een heel belangrijke richtlijn, misschien wel de belangrijkste van deze vijf jaar, en morgen zal die tot een goed einde worden gebracht.
De opt out die Duitsland zo graag wilde voor hele sectoren is expliciet niet langer mogelijk. Een forse nederlaag voor het Ministerie van Economische Zaken en zelfs voor kanselier Schröder. Nog belangrijker is dat de Commissie volgend jaar serieus zal bestuderen hoe transportsectoren, met nadruk op de meervoudsvorm, onder deze richtlijn gebracht kunnen worden. En dat is heel erg nodig. Zowel het wegverkeer als het vliegverkeer lopen de spuigaten uit. Al het interne vliegverkeer binnen Europa zal meetellen voor het bereiken van de vermindering met 8%. Kan de Commissie bevestigen dat ze werkt aan een concreet voorstel om het vliegverkeer binnen Europa onder deze richtlijn te brengen?
Het is heel belangrijk dat we morgen afsluiten want dat geeft, zoals de heer Davies al zei, het juiste signaal zowel aan de Doema in Rusland als aan de regering en de oppositie in de Verenigde Staten dat dit een serieus systeem is. Dit is de meest efficiënte manier om CO2 te reduceren, en ik begrijp de GUE-Fractie dan ook niet.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Mag ik allereerst beginnen met niet alleen de heer Moreira da Silva van harte te feliciteren, maar ook mevrouw de commissaris en haar ambtenaren, die werkelijk alle zeilen hebben bijgezet om er een goed voorstel van te maken.
Dit voorstel lag heel controversieel. In menig Europese directiekamer, in vele lidstaten en dus ook binnen de politieke fracties is er veel gewikt en gewogen. Wat zijn de effecten voor ons bedrijf? Wat zijn de mogelijkheden voor nieuwe investeringen in productievermogen? Wat kost een uitbreiding wanneer we rechten moeten inkopen? En tenslotte ook: Wat zijn de consequenties voor de concurrentiekracht van industrieën die het toch al moeilijk hebben, zoals bijvoorbeeld de raffinagesector, de chemie en de ijzer- en staalindustrie?
Voorzitter, wat we bij de discussies bijna vergeten leken te zijn, was dat we er toch allen bij waren toen in Kyoto afspraken werden gemaakt en dat deze richtlijn inzake emissiehandel nu net een goed middel was om ervoor te zorgen dat de reductietaken op een hele efficiënte manier verwezenlijkt zouden kunnen worden. Dat was de achterliggende bedoeling van dit voorstel. Hoe moet je dus het milieu dienen door het inzetten van een economisch instrument? Handel drijven in wat het ene bedrijf teveel en het andere bedrijf tekort heeft.
Simpel was de weg naar het compromis, waar ik overigens achter sta, niet. De economische belangen voor het hele Europese bedrijfsleven waren groot en een Europese aanpak van het probleem lag daarom voor de hand. Tegelijkertijd moesten we vaststellen dat een Europese aanpak ook erg moeilijk was omdat er zulke grote verschillen waren in uitgangsposities, niet alleen omdat het milieu in de ene lidstaat wat beter geïmplementeerd is dan in de andere, maar ook omdat de taakstelling van de lidstaten zo verschillend was.
Toch is er iets goeds uitgekomen. In het politieke compromis is rekening gehouden met de bestaande verschillen. Er zijn afspraken gemaakt voor bench marking en daar ben ik erg blij mee, evenals met de controle van de Commissie daarop. Verder is afgesproken dat het veilen, in elk geval voor de eerste maar ook voor de tweede periode, wel mag maar niet moet.
Voorzitter, ik heb waardering voor wat er bereikt is, met name de bench marking, en ik dank daarvoor mijn collega's, met name ook collega Blokland, en nogmaals de rapporteur.

Lange (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, met deze richtlijn slaan we een nieuwe weg in. Tot dusverre hebben we het milieubeleid direct aangestuurd. Dat hadden we hier ook kunnen doen, we hadden namelijk CO2-grenswaarden kunnen vastleggen voor bepaalde installaties. We hebben dat niet gedaan, maar gekozen voor een indirecte sturing via de prijs. En zoals we bij een indirecte sturing kunnen vaststellen, hebben we ook hier het probleem dat dit veel gevolgen met zich meebrengt die wij in eerste instantie misschien helemaal niet zo hebben bedoeld. In zoverre, mevrouw de commissaris, heeft de Commissie een bijzondere verantwoordelijkheid om deze indirecte gevolgen onder controle te krijgen.
Ik wil er slechts drie noemen. Ten eerste kan het natuurlijk gebeuren dat emissierechten hun invloed doen gelden op de economische balans van ondernemingen en uiteindelijk een factor zullen zijn voor sluiting of verplaatsing van de productie. Dat heeft dan niets meer te maken met milieubescherming, dat is een puur bedrijfseconomische berekening. Hier moet eenduidig het principe klimaatbescherming voorrang krijgen op het principe sluiting of verplaatsing.
De tweede vraag, mevrouw de commissaris: is het zeker dat de uitgave van emissierechten op grond van klimaatbescherming plaatsvindt en niet op grond van het industriebeleid van sommige lidstaten? Het is van wezenlijk belang dat u controleert of de uitgave gebeurt aan de hand van eerlijke criteria en ter verwezenlijking van de doelstelling, namelijk het verminderen van milieurelevante broeikasgassen.
En ten derde: zou het kunnen dat deze richtlijn op grond van comparatieve kostenvoordelen bijdraagt tot een indirecte bevordering van atoomenergie? Ook hier moet de Commissie zijn verantwoordelijkheid nemen en ervoor zorgen dat deze richtlijn niet dergelijke indirecte gevolgen heeft. Ik wens u daarom veel personeel toe en veel kracht om uw verantwoordelijkheid op u te nemen, met name in het belang van de werknemers.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, zoals onze fractiegenoot, de heer Esko Seppänen, al zei, zijn wij niet blij met de handel in broeikasgasemissierechten, omdat die volgens ons het evenwicht tussen de rijke en de arme landen verder verstoort. De afgevaardigden van onze fractie die zitting hebben in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid steunen het voorstel van de heer Moreira da Silva echter wel, omdat de opzet daarvan is deze handel aan een strengere controle te onderwerpen via de herinvoering van sommige, naar ons oordeel belangrijke, amendementen uit de eerste lezing.
Ondanks die reserves hoop ik dat de rapporteur gelijk heeft wanneer hij stelt dat de handel zal zorgen voor een correctie van de huidige situatie. Nu worden de regels immers door de meeste lidstaten niet nageleefd, en mijn eigen land behoort misschien wel tot de ergste overtreders. Ik hoop dat hij gelijk heeft wanneer hij stelt dat het Europese bedrijfsleven nu beter zal zijn voorbereid wanneer in 2008 de internationale handel van start gaat, en, belangrijkst van allemaal, dat de Verenigde Staten tot ratificatie van het Protocol van Kyoto kunnen worden overgehaald.
Evenals de rapporteur denken wij dat de zes broeikasgassen moeten worden opgenomen, ook al spreekt het gemeenschappelijk standpunt alleen van de mogelijkheid voor de lidstaten om met ingang van 2008 een verzoek in te dienen tot unilaterale opneming ervan in de handel in emissierechten. Het is belangrijk dat projecten die samenhangen met het mechanisme voor schone ontwikkeling en gezamenlijke uitvoering niet ten koste gaan van de aandacht die moet uitgaan naar de binnen de Europese Unie te bereiken uitstootvermindering.
Hoe dan ook, het gemeenschappelijk standpunt bevat enkele voorstellen van het Europees Parlement die ons heel belangrijk lijken. Zo moet het registratiesysteem dat de lidstaten invoeren voor het bezitten, het overdragen en het intrekken van uitstootrechten doorzichtiger worden, moeten de namen van exploitanten die niet aan hun verplichtingen voldoen bekend worden gemaakt, en wordt bij niet-nakoming van verplichtingen een nu vaste boete opgelegd.

García-Orcoyen Tormo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het belang van deze richtlijn voor het milieu en de economie spreekt voor zich. De Europese markt voor emissierechten biedt de lidstaten een doelmatig instrument voor hun beleid inzake klimaatverandering, want nu kunnen zij, met maximale kostenefficiëntie, de kloof dichten tussen de in Kyoto gemaakte afspraken over de vermindering van vervuilende uitstoot en de huidige praktijk. Wellicht minder vanzelfsprekend is dat deze richtlijn wel degelijk ook politiek relevant is.
Voor het Europese milieubeleid is het moment aangebroken de woorden, normen en beginselen om te zetten in praktische uitvoering op basis van een juiste koppeling van economie en milieu. Dat gaat altijd gepaard met onzekerheid, weerstand tegen verandering, zogenaamde winnaars en verliezers, en uiteraard kunnen wij het debat in die trant voeren. Mijns inziens zijn er echter veel meer argumenten om onszelf en anderen ervan te overtuigen dat wij op de goede weg zijn. Richtlijnen als de voorliggende bevestigen Europa in zijn voorgenomen rol als voorvechter van het proces dat wereldwijd moet uitmonden in duurzame ontwikkeling.
Een woord van dank aan de rapporteur van het verslag, de heer Moreira da Silva, voor zijn uitstekende werk. Het is hem gelukt zeer uiteenlopende uitgangspunten te verenigen, en dankzij het voor Raad en Parlement aanvaardbare akkoord kan bemiddeling uiteindelijk worden voorkomen.
Ik ben zelf heel kritisch geweest, dat weet hij goed, en ik heb me flink verzet tegen sommige van de amendementen die in eerste en tweede lezing werden goedgekeurd. Dat ging vooral om amendementen waarmee de lidstaten zouden moeten voldoen aan voorwaarden die volgens mij zo streng waren dat de uitvoering van de richtlijn in het geding kwam, en die de mogelijkheid voor iedere lidstaat om zelf te zoeken naar de beste manier om de doelstellingen te verwezenlijken, in de weg stonden. Met dit akkoord, dat bereikt is na lange, moeizame onderhandelingen binnen en buiten Parlement en Raad, is echter een veel opener tekst ontstaan, die niets aan doelmatigheid heeft ingeboet en voor iedereen aanvaardbaar is.
Wij moesten uitkomen bij een richtlijn die voldoende flexibel zou zijn om de lidstaten in staat te stellen hun nationaal beleid in overeenstemming te brengen met de eisen en werking ervan. Dat was een ingewikkelde opdracht, maar hij is volbracht.
Ik hoop, mijnheer Moreira, dat wij u en onszelf morgen mogen feliciteren met de geslaagde afloop van een dermate belangrijke stap in de uitvoering van ons milieubeleid.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil van harte iedereen complimenteren die betrokken was bij het bereiken van het compromis waarover wij morgen stemmen. Hier is al verscheidene malen gezegd dat het na de eerste behandeling moeilijk was te geloven dat wij dit zouden bereiken, dat wij zouden beschikken over een richtlijn betreffende emissiehandel die inhoudelijk zo goed en rationeel is, dat wij haar op basis van verschillende gezichtspunten kunnen aannemen.
Wij moeten beseffen dat dit slechts een van de vele middelen is waarmee wij proberen broeikasgassen te verminderen. Als dit middel niet beschikbaar zou zijn, zouden wij andere middelen moeten gebruiken. Men is van mening, en het is ook aangetoond, dat dit een kosteneffectieve regeling is en het is dan ook goed dat ze wordt ingevoerd.
Ik wil echter onderstrepen dat de debatten en onderhandelingen die wij op het laatste moment nog hebben gevoerd, er voor hebben gezorgd dat een aantal onredelijke elementen die de regeling leek te bevatten, zoals het plafond voor de nationale emissierechten, zijn verwijderd. Ook het feit dat de veiling als vrijwillig instrument is opgenomen, is een zeer goede zaak. Op die manier worden betrokken ondernemingen niet belast.
Al met al mijn complimenten aan de rapporteur en alle betrokkenen. Wij hebben nog een lange weg te gaan als wij de doelstellingen van Kyoto willen bereiken, maar ik denk en hoop dat wij al een stap verder zijn dankzij de compromissen die in dit verslag en deze richtlijn zijn vervat.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, ik wil Jorge Moreira als rapporteur heel hartelijk danken. Hij heeft met veel daadkracht, vastberadenheid en kennis van zaken gewedijverd voor een goed en uitvoerbaar systeem van broeikasgasemissiehandel. Ik wil ook de Commissie bedanken, die zich met volharding voor een dergelijk systeem heeft ingezet. Teleurgesteld ben ik in de Raad, dat zeg ik heel eerlijk. Ik geloof dat we meer hadden bereikt en een beter systeem hadden kunnen krijgen, als de Raad - en in het bijzonder mijn eigen regering - zich constructiever had opgesteld. Helaas waren er een paar lidstaten, waaronder Duitsland, die lange tijd hebben geprobeerd om dit hele systeem te torpederen en af te zwakken. Dat heeft ertoe geleid dat we nu een slechter compromis hebben dan wanneer iedereen zich van meet af aan had ingespannen voor een constructieve oplossing.
Ik denk dat sommige problemen onvermijdelijk zijn, als we bij de omzetting van de richtlijn in de lidstaten en bij de controle door de Commissie niet heel goed opletten. Het doel van het systeem is de kosten van naleving van het Protocol van Kyoto te verminderen en - wat ik nog veel belangrijker vind - de ondernemingen aan te sporen om nieuwe mogelijkheden te creëren voor de besparing op energie en broeikasgassen. De markteconomie is immers een heel machtig systeem voor het creëren van mogelijkheden. Wij moeten alleen de goede randvoorwaarden scheppen. Dit doen we door milieubescherming te koppelen aan de markteconomie, en dat is precies wat met dit systeem wordt beoogd.
Zoals ik al zei hebben de Commissie en de lidstaten nu bij de omzetting van de richtlijn een grote verantwoordelijkheid, omdat het compromis niet zo nauwkeurig is als collega Moreira en het hele Parlement graag hadden gewild, maar door de Raad enigszins werd afgezwakt. Nu is het gevaar van overallocatie niet helemaal uitgesloten, de Commissie moet dus heel goed opletten. Tevens bestaat het gevaar van allocatie die voorbijgaat aan de technische mogelijkheden. We weten allemaal dat steenkool heel eenvoudig vervangen kan worden door gas of andere energiebronnen, maar dat bij kalk, cement en staal de CO2-emissies niet zo gemakkelijk gereduceerd kunnen worden. Hiermee moet rekening worden gehouden bij de verdeling van de emissierechten, anders is het niet eerlijk.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het was zeker opmerkelijk hoe Commissie en Parlement onder de goede leiding van rapporteur Moreira da Silva tot een fatsoenlijk compromis zijn gekomen. Ik beschouw dat ook als een uitdrukking van de Europese identiteit, want klimaatbeleid heeft in Europa een goede reputatie. En dat moet ook zo blijven.
Bij de handel in emissierechten mogen we twee dingen niet door elkaar halen: er wordt geen ton CO2 mee bespaard, dat kan alleen door investeringen. De handel in emissierechten bevordert dergelijke investeringen. We stimuleren dus het zoeken naar de voordeligste manier om CO2 te besparen. Dit is ook economisch gezien verstandig en de industrie en veel regeringsleiders - vele vinden de handel in emissierechten nog steeds vreemd - zouden dit eigenlijk moeten inzien.
Ten tweede: de heer Seppänen en tot op zekere hoogte ook de heer Lange hebben terecht gewezen op een paar onopgeloste vraagstukken. Zijn emissierechten bijvoorbeeld waardepapieren? Hoe worden ze behandeld? Dat zijn kwesties die wij waarschijnlijk in de toekomst op nationaal of Europees niveau moeten oplossen. Wat betreft de kostenfactoren voor ondernemingen heeft de heer Lange helemaal gelijk: de balansen van de ondernemingen zullen er in de toekomst waarschijnlijk heel anders uitzien dan nu, vooral wanneer CO2 meer gaat kosten. Op dit moment kost het 5 tot 6 euro per ton. Wanneer het ooit 20 tot 30 euro per ton zal kosten, ziet het plaatje er al heel anders uit en dat heeft natuurlijk ook gevolgen voor het energiebeleid. Hopelijk gevolgen die wij graag zouden zien, namelijk besparingen op CO2.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, door de unanieme ondertekening van de richtlijn inzake de emissiehandel in december 2002 in de Raad van Ministers werd het bedrijfsleven in Europa in een klap wakker en werd het signaal afgegeven dat het echt zou gaan gebeuren. Om heel eerlijk te zijn, denk ik dat het bedrijfsleven het tot op dat moment niet echt geloofde. Ik spreek mijn oprechte dank uit jegens de rapporteur, collega Moreira Da Silva, voor de enorme hoeveelheid werk die hij heeft verricht om ons allemaal op het punt te krijgen waar we ons vandaag bevinden.
Ierland heeft een van de slechtste staten van dienst wat betreft broeikasgasemissies; alleen Spanje doet het nog slechter. Het beperken van nationale emissierechten zal ervoor zorgen dat de meetbare doelstellingen van Kyoto worden gehaald en dat we economische groei loskoppelen van verhoogde broeikasgasemissies. De nationale toewijzingen moeten lineair convergent zijn met het Protocol van Kyoto. De nationale beperking op de rechten kan worden gebaseerd op het emissieniveau van 2003 en niet op dat van 1990, mits het aantal rechten in 2012 is gedaald tot het aantal dat in Kyoto is genoemd. Amendement 43 is erg belangrijk, omdat de lidstaten hierdoor de beste beschikbare technieken mogen benchmarken voor het toewijzen van rechten. Hierdoor zouden lidstaten er zeker van moeten zijn dat ze voor unieke industrieën kunnen zorgen die cruciaal zijn voor hun economie.
De overmachtbepaling is ook noodzakelijk totdat er een liquide handelsmarkt is ontstaan. Het is van het grootste belang om de levensvatbaarheid van de handelsmarkt in emissierechten op korte termijn veilig te stellen zodat hij op de lange termijn kan voortbestaan. Een situatie waarin als resultaat van het marktontwerp de prijs van de rechten de marginale langetermijnkosten van een ontheffing binnen de EU ver zou overschrijden en het boetebedrag zou benaderen, zou volslagen onhoudbaar zijn. Er moeten voorzieningen worden getroffen om onvoorziene omstandigheden tijdens de proefperiode van 2005 tot 2007 af te handelen.
Omdat er nog geen mechanismen zijn met betrekking tot marktbeheer en er rekening moet worden gehouden met de risico's, kunnen de lidstaten door de huidige overmachtclausule flexibel het hoofd bieden aan onvoorziene gebeurtenissen, zoals een falen van de markt, en kunnen ze ernstige economische schokken vermijden. De Commissie zou de omstandigheden waaronder deze bepaling mag worden toegepast, nader moeten definiëren voordat lidstaten hun nationale toewijzingsplannen gaan voorbereiden.
Tot besluit: door de voorziening dat een overschot aan rechten in de periode van 2005 tot 2007 mag worden meegenomen naar de periode 2008 tot 2012 zal het aantal rechten dat in die periode toegewezen kan worden, verminderen en zullen de lidstaten minder snel een beroep doen op de overmachtvoorziening. Toch moet, gezien de grote onzekerheden en de enorme risico's, de voorziening voor overmachtsituaties worden gehandhaafd.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is moeilijk enig ander verslag voor te stellen dat de Europese omstandigheden zo sterk beïnvloedt en waarvan de besluitvormers zo weinig weten.
Europa begeeft zich nu op vreemd terrein. Er is zelfs nauwelijks theoretisch onderzoek naar de gevolgen van emissiehandel gedaan. Toen wij een paar jaar geleden het voorstel van de Commissie onder ogen kregen, werd duidelijk welke enorme gebreken het voorstel bevatte op basis waarvan wij de een Europese strategie voor economie, mededinging en milieu zouden gaan uitstippelen. Er was geen raming gemaakt van de gevolgen van de uitbreiding, geen richtsnoeren waren opgesteld voor de boekhoudkundige status van emissierechten in ondernemingen, er was geen informatie over de BTW, niet eens een strategie voor ernstige marktverstoringen en speculatieve aanvallen, geen nauwkeurige gegevens over de emissies in de lidstaten, laat staan de emissies van ondernemingen, geen voorstel over de rechten op beroep. Het is jammer dat wij zo'n gebrekkig voorstel over zo'n belangrijke zaak kregen. Er is veel aan het voorstel gesleuteld, maar of wij zijn geslaagd valt nog te bezien.
In de triloog werd het probleem van de zogeheten trendline cap opgelost met de door de Commissie voorgestelde formulering die het een lidstaat toestaat de doelstellingen van Kyoto op eigen wijze te naderen. Dankzij die speelruimte worden de lidstaten ook aangemoedigd te komen tot een, wat het Protocol van Kyoto betreft, verantwoorder vervoersbeleid. Dat is immers ons eigenlijke probleem.
Ook de oplossing van de triloog voor projectmechanismen is toe te juichen. Het is onverstandig strengere criteria te stellen dan die in Marrakesh zijn afgesproken. Het is daarentegen nodig Europese regelgeving op te stellen over de manier waarop uit projectmechanismen verkregen emissiekredieten in verhandelbare emissierechten kunnen worden omgezet, zonder afbreuk te doen aan het primaat van de strijd tegen klimaatverandering. Het zal ook interessant zijn te zien hoe de uit projectmechanismen verkregen emissiekredieten de ontwikkelingssamenwerking beïnvloeden. Ik denk dat de belangstelling van de lidstaten voor ontwikkelingssamenwerking sterk zal toenemen, omdat zij in de projecten mogelijkheden zien emissiekredieten te verdienen.
Een specifiek probleem in verband met emissiehandel vormden warmtekrachtkoppeling en procesemissies. Als er geen rekening wordt gehouden met de causale keten die warmtekrachtkoppeling naar haar aard met zich meebrengt, zal er ook niets terechtkomen van emissiereducties. Nu constateert en erkent de triloog de specifieke aard van warmtekrachtkoppeling. De lidstaten kunnen rekening houden met het potentieel van de reductie van procesemissies, wat in de praktijk inhoudt dat de beste Europese staalfabrieken volledige emissierechten kunnen krijgen en niet hoeven te lijden onder extra kosten door concurrentie op de mondiale staalmarkt. Dan neemt het risico van koolstofemissies af en neemt de concrete mogelijkheid om klimaatverandering tegen te gaan toe.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste ben ik er volledig van overtuigd dat het vraagstuk van de klimaatverandering niet alleen ons, maar ook de generaties die na ons komen zal achtervolgen, en dat het steeds ingewikkelder zal worden en dat we steeds meer ons best doen zullen moeten doen om deze enorme uitdaging voor het menselijk leven op deze planeet het hoofd te bieden. Dit vraagstuk zal niet verdwijnen en we zullen het moeten aanpakken en oplossingen moeten vinden.
Ik ben er ook van overtuigd dat we alle verschillende methoden die we kunnen bedenken nodig zullen hebben: zowel wetgeving als vrijwillige overeenkomsten en marktgeoriënteerde instrumenten zoals het onderhavige. Ook daarom is het belangrijk dat we het initiatief nemen en dit uitproberen. We hebben de ervaringen die al zijn opgedaan met de handel in zwavel in de VS zorgvuldig bestudeerd en we hebben onderzoeken uitgevoerd. We hebben ook zorgvuldig de start van een handelssysteem in emissierechten in Europa voorbereid.
Ik zal slechts commentaar geven op twee dingen die zijn genoemd. Als eerste iets over de behandeling van rechten. De rechten zullen een verhandelbaar goed worden en veel gemeen hebben met andere verhandelbare goederen. Dit verandert niet door het feit dat ze voortvloeien uit milieubeleid. Ze zullen onderworpen zijn aan de bestaande belastingwetgeving in de Unie - net zoals alle andere gebieden.
In de transportsector wilden we beginnen met grote installaties die op een vast punt staan en waarvan de emissies gemakkelijk kunnen worden gecontroleerd. De transportsector is opgebouwd uit veel kleine bronnen op verschillende plaatsen, waarvan we dachten dat die moeilijk te controleren, besturen en beheersen zouden zijn. Dit heeft zwaar meegewogen in het ontwerp van dit voorstel, maar het transport moet inderdaad ook een onderwerp van actie zijn om de broeikasgasemissies te reduceren. We zullen graag bekijken hoe ook dit gebied bestreken kan worden. Dit maakt nu deel uit van het compromis. Onder de tekst van de richtlijn is de Commissie gehouden om onderzoek te doen naar manieren waarop de transportsector onder de regeling kan worden gebracht. Zoals u weet zullen we ook op andere vraagstukken terugkomen die in de pijplijn zitten, om ze te combineren met de gezamenlijke uitvoering evenals met de andere flexibele mechanismen. Ook op deze vraagstukken zullen we terugkomen.

De Roo (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de Commissie in het Nederlands en in het Engels gevraagd of zij hierin vliegtuigen zal opnemen. Het luchtvervoer kan gemakkelijk worden gemeten aan de hand van gegevens van slechts een paar starts. Mevrouw de commissaris, kunt u antwoorden met 'ja' of 'nee' op de vraag of u van plan bent om dit te doen? Kunt u alstublieft deze vraag beantwoorden?

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op die vraag kan ik zeggen dat we uiteraard ook zullen bekijken wat we kunnen doen met betrekking tot het luchtvervoer, maar dat we geen kant-en-klare plannen hebben. Zoals u weet proberen we dit probleem in internationale fora aan te pakken. Het is al onderdeel van de discussie onder het Protocol van Kyoto en nu zullen we verder moeten kijken wat we kunnen doen om de hele transportsector aan te pakken. Natuurlijk zullen we ook moeten bekijken wat de mogelijkheden zijn om iets aan het luchtvervoer te doen.
We hebben geen kant-en-klare voorstellen of een vastgestelde datum die we aan u kunnen voorleggen. We zullen er echter alles aan doen om het luchtvervoer aan te pakken.

De Voorzitter.
Hartelijk dank voor deze aanvullende informatie.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter. -
Aan de orde is de mondelinge vraag van de heer Lannoye e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Commissie over de toevoeging van water en eiwitten aan kippenvlees (B5-0099/2003).

De Roo (Verts/ALE)
. Voorzitter, commissaris, collega's, op dit late uur willen we toch een probleem aansnijden. Het gaat om wat we in het Nederlands "plofkippen" noemen. Het is nu wettelijk toegestaan om kippen te vullen met water. Er mag 30, 40, 55 procent water aan die kippen worden toegevoegd.
Het probleem is dat er vervolgens aan die kippen, om ze nog een beetje op kippen te laten lijken, eiwitten worden toegevoegd, eiwitten van slachtafval, van kippenvlees dat aangevuld wordt met varkenseiwitten en met rundereiwitten. Dat gebeurt met name in Nederlandse bedrijven en dit kippenvlees, als je het nog kippenvlees kunt noemen, wordt vervolgens in Engeland als halal aan de moslims en kosjer aan de Joden verkocht. Dat is onaanvaardbaar en in een BBC-documentaire werd daar ook met nadruk op gewezen.
Ik weet dat de Commissie zal voorstellen om te labellen: "kip met varken" of "kip met rund". Maar het probleem is dat het met moderne DNA-technieken heel makkelijk is om dat DNA van die kippen, het DNA van die runderen en varkens kapot te knippen zodat de Engelsen niet kunnen bewijzen dat er iets anders inzit dan kip. Daarom stellen wij voor het eenvoudigweg te verbieden: aan die kip mag geen water worden toegevoegd. Het Engelse food agency heeft voorgesteld om slechts maximaal 15 procent water toe te voegen. Wat is hierop uw antwoord?

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Lucas, de heer Lannoye en de heer De Roo bedanken voor het feit dat ze een vraag hebben gesteld over het toevoegen van water en eiwit aan kippenvlees. In mei 2002 publiceerden de Ierse en Britse autoriteiten de eerste zorgwekkende resultaten van hun onderzoek naar kipfilet die geïmporteerd wordt uit Nederland en bestemd is voor de cateringindustrie. Uit de resultaten die door dezelfde autoriteiten op 12 mei 2003 zijn gepubliceerd, blijkt dat het probleem nog steeds bestaat.
De praktijk van het kunstmatig verhogen van het gewicht van vlees door eiwit en water toe te voegen - in sommige gevallen totdat wel 40 of 50 procent van het uiteindelijke product uit water bestaat - om de inkoper te misleiden is verachtelijk. Het blijkt dat de inkopers en daardoor ook de consument misleid worden op drie punten.
Ten eerste zou men op basis van het etiket op een product kunnen aannemen dat iets vers gevogelte is, hoewel het dat duidelijk niet is. Ten tweede zijn sommige producten aangemerkt als halal, ondanks het feit dat er varkens en andere dierlijke eiwitten inzitten. Ten derde is de hoeveelheid vlees die wordt vermeld overdreven.
De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de naleving van de wetgeving met betrekking tot de etikettering van voedingsmiddelen en oneerlijke praktijken, en het opleggen van eventuele sancties als gevolg van inbreuk daarop. Volgens de informatie die de Ierse en Britse autoriteiten hebben verstrekt, worden de betreffende kippenproducten grotendeels in Nederland geproduceerd. Dat betekent niet dat er geen ander land betrokken kan zijn bij deze zaak. Ik heb de lidstaten gevraagd hun controles te intensiveren en hun medewerking te versterken. Fraude duikt op wanneer je ernaar zoekt.
Met betrekking tot de brief van de Nederlandse autoriteiten van juli 2002 kan ik melden dat ik samen met mijn collega, commissaris Fischler, heb verzocht om meer informatie van de Nederlandse autoriteiten over de maatregelen die zijn genomen en over de herkomst van het eiwit. In maart van dit jaar hebben de Nederlandse autoriteiten toegezegd actie te ondernomen om te verzekeren dat de producten correct werden geëtiketteerd. Resultaten van inspecties door de Ierse en Britse autoriteiten wijzen er echter op dat het probleem van frauduleuze etiketten nog steeds bestaat.
Daarom heb ik de lidstaten gevraagd de medewerking tussen de nationale autoriteiten te verstevigen en de controles te intensiveren. Verder heb ik besloten dat de etiketteringeisen voor kip en andere vleespreparaten verbeterd moeten worden. De Commissie zal twee lidstaten uit het Permanente Comité voor de voedselketen en de diergezondheid aanwijzen die ervoor moeten zorgen dat er bijvoorbeeld een expliciete melding komt op het voedseletiket van kippreparaten waaraan water is toegevoegd.
Het Permanente Comité voor de voedselketen en de diergezondheid, samengesteld uit afgevaardigden van de lidstaten, verwelkomde dit voorstel op zijn vergadering van 8 april 2003. De technische discussie zal tijdens de komende Comitévergaderingen worden voortgezet.
Ook heb ik mijn diensten gevraagd om na te denken over de ontwikkeling van normen voor vleesbereiding die beperkingen zouden opleggen aan de hoeveelheid water die toegevoegd mag worden aan zulke producten en aan het gebruik van dierlijke eiwitten om dieren te laten opzwellen.
Uw suggestie om aan te geven of kippenvlees ook rundvlees of varkensvlees bevat, zal worden onderzocht, tegelijk met de mogelijkheid van een verbod op het gebruik van dergelijke eiwitten in kippenvleespreparaten.
Met betrekking tot het opsporen van toegevoegde varkens- of rundereiwitten nadat het DNA met enzymen is vernietigd, kan ik melden dat dit zal worden onderzocht door de diensten van de Commissie met behulp van experts uit de lidstaten.
Bovendien is het belangrijk om de benadrukken dat ook andere controlemechanismen, waaronder de controle op documenten, moeten worden ingezet om de herkomst en controleerbaarheid van producten na te gaan.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij alles wat de heer De Roo heeft gezegd, en zijn verontwaardiging over deze gebeurtenissen wordt gedeeld door velen in het Verenigd Koninkrijk, de voornaamste bestemming van deze producten waarmee is geknoeid.
Ik zou nog meer druk willen uitoefenen op de commissaris. Aangezien kip op het moment legaal mag worden verkocht wanneer ze voor 55 procent uit water bestaat, en vermengd is met andere eiwitten die volgens deze oplichters PCR-negatief is, en daarom door de meeste tests niet kanworden aangetoond, zou de Commissie dan geen directere vorm van actie moeten worden ondernemen? De Britse Voedsel en Waren Autoriteit heeft nu bij monde van Sir John Krebs, de voorzitter, voorgesteld dat we een grens moeten trekken bij een hoeveelheid van 15 procent water in producten die als kip worden geëtiketteerd en verkocht. Verder heeft hij gezegd dat bij deze hoeveelheid de toevoeging van deze eiwitten - die zijn bedoeld om een veel grotere hoeveelheid water te kunnen vasthouden - daardoor onnodig zou worden. Veel van degenen die op dit moment deze besmette producten exporteren, zullen echter blijven proberen om wettelijke voorzieningen en controles te ontduiken.
Ik zou graag van de Commissie willen horen dat ze niet alleen zal ingrijpen door betere etikettering en betere tests aan te bevelen - hoewel we daar natuurlijk behoefte aan hebben - maar door deze activiteiten te verbieden. Ze leiden immers tot regelrechte misleiding van het publiek en kunnen in één opzicht met reden ernstige publieke bezorgdheid veroorzaken. De daders geven zelf immers toe dat ze rundereiwitten injecteren die afkomstig zijn uit landen waar BSE voorkomt, zonder hun producten vervolgens op BSE te testen.
Deze zaak heeft tot grote woede geleid in het Verenigd Koninkrijk en vele andere plaatsen. We hebben behoefte aan verbeterde tests, maar op dit specifieke punt hebben we ook behoefte aan directe interventie van de Commissie, en ik vertrouw erop dat we die krijgen.

Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag tegen de commissaris zeggen dat dit veel te lang heeft geduurd. Ik verwelkom de vraag, maar wat ik nog meer zou verwelkomen is een belofte van duidelijke wetgevende actie.
In feite is dit, wat betreft de Trading Standards Officers, de ambtenaren die gaan over de naleving van handelsnormen, in mijn woonplaats Hull, een al meer dan zes jaar lopende zaak tegen fraude met kip. Het heeft lang genoeg geduurd. Gedurende de laatste jaren heb ik namens hen correspondentie gevoerd en contact gehad met zowel onze nationale autoriteiten als met het bureau van de commissaris. Nu wordt er natuurlijk door de recente publiciteit de nadruk gelegd op het probleem met kip, maar deze misleiding beperkt zich niet tot kip - het knoeien met andere vleessoorten, voornamelijk met ham, is gemeengoed. Deze hele praktijk van het toevoegen van water en dus ook andere dierlijke eiwitten aan vlees is misleidend, bedrieglijk en in één woord immoreel wanneer het gaat om de gevolgen voor sommige religieuze gemeenschappen. Hoewel etikettering een mogelijke verbetering is, ben ik het met andere sprekers eens dat een verbod op het toevoegen van meer dan, zeg, 15 procent water de beste oplossing zou zijn.
Ik wil terug kunnen keren naar mijn woonplaats - een grote havenstad waar veel van dit vervalste vlees binnenkomt - om onze autoriteiten te vertellen dat ze nu wetgeving kunnen verwachten ter ondersteuning van hun langlopende jacht op deze bedrieglijke en schadelijke handelspraktijken.

Byrne
Laat me, in antwoord op de vragen die de heer Whitehead en mevrouw Wallis me hebben doen toekomen, herhalen wat ik al eerder heb gezegd: ik heb mijn diensten gevraagd om onderzoek te doen naar de ontwikkeling van normen voor vleespreparaties die beperkingen zouden opleggen aan de hoeveelheid water die mag worden toegevoegd aan dat soort producten beperken, alsmede aan het gebruik van dierlijke eiwitten om vlees op te pompen. Ik ben van plan om het werk dat door mijn diensten is uitgevoerd, te analyseren, zodat ik kan bepalen wat er nog meer kan worden gedaan.
Ik ben het er tot op zekere hoogte mee eens dat etikettering misschien niet voldoende is. Ik heb dat televisieprogramma ook gezien. Ik zag dat op sommige etiketten die werden getoond in dat programma was aangegeven dat het specifieke product voor 65 procent uit kip bestond.
Dit roept de vraag op voor de consument: waaruit bestaat die overige 35 procent? We hebben in dit Parlement veel tijd besteed aan het debat over genetisch gemodificeerde organismen en de etikettering daarvan. Ook vanmiddag was dat het geval. Maar het vereist ook een zekere waakzaamheid van de consumenten: ze moeten deze etiketten lezen en de juiste conclusies trekken. Dat ontslaat ons natuurlijk niet van de plicht adequate reacties op situaties als deze te onderzoeken en naar een bevredigender reactie te zoeken. Zoals ik al eerder in mijn oorspronkelijke antwoord heb gezegd, ben ik deze kwestie aan het bekijken. In aanvulling op het werk dat we hier verrichten in verband met etikettering zal echter ook de consument een zekere waakzaamheid moeten betrachten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0240/2003) van de heer Mulder, namens de Begrotingscommissie, over de begroting voor 2004 met het oog op de overlegprocedure voorafgaand aan de eerste lezing door de Raad (2003/2027(BUD)).
Voordat ik onze rapporteur en alle collega's die ingeschreven staan het woord geef, wijs ik u erop dat het 23.40 uur is. Er komt nog een groot aantal sprekers, en bovendien is dit niet het laatste debat op de agenda. Ik zou iedereen daarom willen verzoeken zich aan de spreektijd te houden.

Mulder (ELDR)
. Voorzitter, ik zou graag willen herhalen wat ik ook bij een eerdere gelegenheid heb gezegd. Eén van de hoofddoelen van de begroting van 2004 zal zijn de integratie van de nieuwe lidstaten zo soepel mogelijk te laten verlopen. Daarom zullen wij het hele jaar werken aan een begroting van waarschijnlijk 25 lidstaten en op basis daarvan zullen wij in december een politiek besluit nemen.
Wij spreken in dit verslag over de houding die het Parlement moet innemen in de bemiddeling en in de bemiddeling bij de eerste lezing speelt een aantal hoofdonderwerpen traditioneel een rol. Dat is in de eerste plaats de landbouw. De op het ogenblik berekende marge van 1,4 miljard is positief maar alle posten op de landbouwbegroting zijn gebaseerd op een dollar-euro verhouding van 1,07. Waarschijnlijk is dat aan de lage kant en we kijken dus ook uit naar de nota van wijzigingen eind oktober die dan ook de conclusies van het landbouwoverleg in Luxemburg zal moeten bevatten. Wat zijn de financiële consequenties van die verhouding?
Afgezien van dit punt, heeft het Parlement een aantal prioriteiten gesteld voor de landbouwbegroting in de vorm van proefprojecten of voorbereidende acties. In de eerste plaats vinden wij dat, gezien het aantal uitbraken van besmettelijke dierziekten in de laatste tien jaar, het beslag op de landbouwbegroting, groot is. In de toekomst zal de landbouwbegroting niet de marges vertonen die ze in het verleden heeft gehad. Daarom vinden wij dat er zeer serieus moet worden gedacht aan een of andere vorm van verzekeringssysteem tegen besmettelijke dierziekten en zal een of ander Europees dierziektefonds gecreëerd moeten worden. We willen daarmee van start gaan.
In de tweede plaats zullen de toekomstige uitbetalingen aan de boeren niet alleen gebaseerd zijn op historische acties, maar ook op milieu, methode, op cross-compliance: voor wat, hoort wat. Allemaal prima, maar die milieu-indicatoren zijn niet al te precies. Mevrouw Wallström is helaas verdwenen maar op de nitraatrichtlijn valt er een heleboel aan te merken. Daar moet iets aan gedaan worden.
Andere punten die wij van belang vinden zijn het ontwikkelen van betere entstoffen tegen besmettelijke dierziekten en een kwaliteitspolitiek voor landbouwproducten.
Wat de visserij betreft is het belangrijkste punt dat de Raad, die helaas heel spaarzaam aanwezig is vanavond, zo snel mogelijk een positie moet innemen ten aanzien van de financiering van de hervormingen die in december van vorig jaar zijn overeengekomen, met name over het sloopfonds wat daarin wordt genoemd. Wij vinden dat daarvoor in principe kredieten beschikbaar moeten worden gesteld. Verder zijn een betere controle op de quota en meer onderzoek naar de visbestanden voor ons de hoofdpunten.
Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De Raad heeft beloofd per 15 juni informatie over dit beleid te geven aan het Parlement. Die informatie was tot het drukken van deze resolutie nog niet aangekomen. Ik heb begrepen dat die net een uur geleden hier overhandigd is. We zullen dat nauwkeurig bekijken. Wij vinden dat wij over alles geïnformeerd moeten worden, niet alleen over de acties maar ook die waarbij de begroting van het Parlement van de Unie betrokken is maar ook de begrotingen van de lidstaten zelf. Beide zijn communicerende vaten en kunnen niet los van elkaar worden gezien.
Wat betreft de structuurfondsen. Wij vinden dat de N+2 regel moet worden toegepast. Wij vinden het ook interessant te vernemen wat precies de ramingen zijn geweest die ieder jaar door de lidstaten aan de Commissie worden gegeven opdat de Commissie een goede begroting kan opstellen. Het is altijd interessant om die vergelijking eens te maken. Die informatie zouden wij graag willen hebben van de Commissie.
Een ander belangrijk punt voor deze begroting: wij willen de economische ontwikkeling in de nieuwe lidstaten bevorderen. Wij vinden dat dat onder andere kan door het bevorderen van het midden- en kleinbedrijf en door investeringen in die nieuwe lidstaten. Wij verwachten daarom een goede samenwerking met de Europese Bank voor Ontwikkeling en Samenwerking in Londen en met het Europees Investeringsfonds in Luxemburg. Ook dat zullen wij naar voren brengen.
Ik heb nog een aantal andere punten, Voorzitter, maar omdat u, gezien het late uur, zo aandrong opdat ik mij aan mijn tijd houd, zal ik dit doen. Misschien komt de positie van het Parlement later nog in de resolutie zelf naar voren.

Schreyer
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft op 30 april het voorontwerp voor de begroting van 2004 aangenomen, een historische begroting die voor de eerste keer vijfentwintig lidstaten zal omvatten. Ik heb u dit voorontwerp op 13 mei in de vergadering gepresenteerd.
Morgen zullen we nu met de triloog de eigenlijke onderhandelingen openen. Deze triloog concentreert zich als vanouds op de uitgaven voor het landbouw- en visserijbeleid en op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, de verplichte uitgaven. Ik dank de rapporteur, de heer Mulder, voor zijn uiteenzetting. Ik zal nu niet op alle punten van uw verslag ingaan, omdat we niet veel tijd hebben en we immers morgen resp. vandaag verdergaan met de discussie.
Om te beginnen wil ik wijzen op een belangrijke overeenkomst, namelijk dat we uiterlijk in december 2003 overeenstemming willen bereiken over de begroting voor vijfentwintig lidstaten. Het begrotingsbesluit kan weliswaar formeel eerst alleen worden genomen voor de begroting van de EU van vijftien, maar we moeten het in december al helemaal met elkaar eens zijn over de gewijzigde en aanvullende begroting voor de tien nieuwe staten.
Met het oog op de uitbreiding is ook de aanpassing van het meerjarenprogramma van belang. De Commissie heeft een voorstel gedaan voor de aanpassing van de bedragen waarover nu in de verschillende parlementaire commissies intensief wordt gediscussieerd. Nu is echter van belang dat wij procedurekwesties oplossen, zodat we het eens worden over de bedragen en de wetgeving vlot aangepast kan worden. Wat betreft de hangende wetgevingsprocedure wil ik nogmaals kort wijzen op de rechtsgrondslagen voor het verlenen van subsidies aan diverse instellingen - de A-30-lijnen. Ook dit heeft een hoge prioriteit en ik hoop op een vlotte behandeling in de Raad.
Nu kort over de afzonderlijke uitgavebereiken, die onderwerp van de triloog zullen zijn en die u hebt aangekaart, mijnheer Mulder. Over de uitgaven voor de landbouw: in oktober zal de Commissie zoals gewoonlijk haar aanpassing voor de schatting van de uitgaven presenteren en daarbij uiteraard rekening houden met de conclusies van het landbouwoverleg in Luxemburg. Vergeleken met het voorstel van de Commissie zullen de uitgaven voor 2004 daarin hoger uitvallen. Wat betreft het voorstel voor een verzekering voor de agrariërs tegen diverse risico's laat de Commissie een onderzoek uitvoeren waarvan de resultaten, zo is mij gezegd, waarschijnlijk volgend jaar zomer bekend zullen zijn. De Commissie zal dan de conclusies presenteren en ik hoop dat ik u bij de eerste lezing van het Parlement meer informatie kan geven.
Dan over de uitgaven voor de visserij: hier is uitsluitend gesnoeid in uitgaven voor onderzoek en dat was het resultaat van onderhandelingen, ook met het Parlement, over het zesde kaderprogramma voor onderzoek. Voor het visserijonderzoek staat nu 55 miljoen euro ter beschikking. Wat betreft de visserijovereenkomsten zelf heeft de Commissie informatie verstrekt aan het Parlement over nieuwe onderhandelingen en over geraamde kosten, en ook hier zullen we controleren in hoeverre de geplande bedragen in een nota van wijzigingen in oktober bijgesteld moeten worden.
Bij de begrotingslijn voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid heeft de Commissie een verhoging van 8,4 procent voorgesteld, onder andere om de uitgaven voor de speciale gezanten weer uit deze begrotingslijn te financieren.
Kort iets over de proefprojecten en de voorbereidende acties. Hier zegt u in uw verslag, mijnheer Mulder, dat de marge van 80 miljoen laag is. Ik ben er eigenlijk trots op dat ik de marge van 80 miljoen euro heb weten te redden gezien de verschillende wensen van mijn collega's op dit gebied. Ik geloof dat er goede projecten overeengekomen kunnen worden, als wij de proefprojecten en voorbereidende acties goed benutten en daarbij net zo intensief samenwerken als afgelopen jaar.
Nog een woord over de structuurfondsen die u ter sprake hebt gebracht en de ramingen van de lidstaten hoeveel geld ze het volgende jaar zullen opnemen: hier hebben we te maken met de gebruikelijke situatie dat de lidstaten uitgaan van een veel hoger bedrag dan wij in het voorstel hebben uitgetrokken. De lidstaten zeggen dat ze 6,2 miljard euro meer nodig hebben. Ik wil er echter op wijzen dat het afgelopen jaar, dus in 2002, de ramingen van de lidstaten 70 procent hoger lagen dan het bedrag dat ze daadwerkelijk hebben opgenomen.
Tenslotte wil ik nog ingaan op de kwestie personeel van de Commissie: ik denk dat duidelijk mag zijn dat de Commissie de taken voor tien nieuwe lidstaten alleen kan uitvoeren met meer personeel. Dat deze taken worden uitgevoerd en goed worden uitgevoerd, is in ieders belang en in het bijzonder natuurlijk in het belang van de nieuwe lidstaten. Aangezien alle instellingen de hoogste prioriteit stellen aan het welslagen van de uitbreiding, vertrouw ik ook hier op een goede oplossing.

Van Hecke (ELDR)
 Als rapporteur voor de begroting in de Commissie buitenlandse zaken ben ik er mij zeer wel van bewust dat de overlegprocedure over de begroting tussen Raad, Commissie en Parlement traditioneel wordt toegespitst op 3 specifieke terreinen, met name landbouw, visserij en het GBVB. Wat dit laatste betreft kan ik mij volledig achter de 3 stellingen plaatsen die in het verslag Mulder worden onderstreept. Aangezien de begroting voor het externe beleid ongeveer 5 miljard EUR bedraagt en die voor het GBVB 40 miljoen EUR, heeft onze Commissie de aandacht willen vestigen op een aantal andere punten dan het GBVB.
In de eerste plaats vraagt de Commissie buitenlandse zaken aan de Europese Commissie verdere toelichting bij het financiële kader voor de regio Zuidoost-Europa voor de periode 2004-2006. Hoewel de Europese Commissie onlangs 200 miljoen EUR extra heeft toegezegd, blijft het zeer onduidelijk waar dit geld precies moet vandaan komen.
In de tweede plaats vraagt de Commissie buitenlandse zaken ook speciale aandacht voor de EU-politiemissie in Bosnië en Herzegovina. Alhoewel de missie meer dan behoorlijk wordt uitgevoerd vangen wij diverse signalen op dat noodzakelijk materieel soms te laat of helemaal niet wordt geleverd.
Ten slotte vraagt onze Commissie speciale aandacht voor de bijkomende financiële behoeften van het wider Europe-initiatief. Er moet gezorgd worden voor toereikende middelen voor de programma's Cards, Meda en Tacis en mogelijk ook voor een nieuw nabuurschapsinstrument. Het doet mij veel genoegen dat de begrotingscommissie deze en andere aanbevelingen heeft overgenomen en ik zou collega Mulder willen complimenteren met zijn inhoudelijk sterk en duidelijk verslag en hem alle succes toewensen bij de triloog.

Maat (PPE-DE)
- Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij de complimenten voor het verslag en de inbreng van de heer Mulder. In veel daarvan herkennen wij ons als landbouwcommissie, maar wij constateren tegelijkertijd dat de kredieten voor landbouw en plattelandsontwikkeling in de begroting 2004 fors dalen. Alleen voor landbouw daalt het aandeel al van 40% naar 36%, terwijl er een lichte stijging is voor plattelandsontwikkeling. De Europese Commissie stelt in haar beleidsvoornemens dat de landbouw meer marktgericht moet produceren, maar tegelijkertijd wordt in de begroting elke prikkel daartoe weggenomen. Eigenlijk is het niet aanvaardbaar dat het bedrag voor bijvoorbeeld de promotie van landbouwproducten in het voorontwerp van begroting voor 2004 is verlaagd.
Daarnaast - de heer Mulder heeft daarop gewezen - is de dollarkoers een groot risico: er wordt uitgegaan van een koers van 1,07 EUR en dat is aanmerkelijk lager dan de huidige koers. De vraag is wat dat op termijn zou kunnen betekenen voor de begroting. Bovendien is er, ondanks een aantal uitbraken van grote dierenziekten, nagenoeg geen extra geld gereserveerd voor mogelijke toekomstige uitbraken.
Tegelijkertijd hebben we wel ingezet op een ander beleid voor uitbraken van dierziekten, bijvoorbeeld het nieuwe beleid voor MKZ. Dat betekent dat bij toekomstige uitbraken de Commissie wellicht veel minder geld kwijt is aan ruimingen. Wij als landbouwcommissie zouden graag zien dat dat geld wordt gereserveerd om de marktgevolgen op te vangen voor boeren die op dat moment vaccinatie toepassen zonder dat de dieren worden geruimd, maar wel de gevolgen ervan ondervinden, namelijk lagere marktprijzen.
Daarnaast is dit de eerste begroting voor de Unie met 25 lidstaten en in feite is het heel vreemd dat er, omgerekend naar de structuurfondsen, voor de nieuwe lidstaten nog steeds minder geld per inwoner beschikbaar is dan voor een aantal bestaande lidstaten.
Samengevat, Voorzitter, vindt de landbouwcommissie dat het geld dat besteed wordt voor plattelandsontwikkeling, met name in de nieuwe lidstaten, nadrukkelijk ook bestemd moet zijn voor versterking van het midden- en kleinbedrijf op het platteland. Er moet extra geld komen voor de promotie van landbouwproducten die voldoen aan alle eisen van voedselveiligheid, dierenwelzijn en milieu en er moet geld worden gereserveerd, wellicht door fondsvorming, om de gevolgen van een ander inentingsbeleid bij dierziekten op te kunnen vangen.

Langenhagen (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Schreyer, dames en heren, we zijn op zoek naar 32 miljoen euro, wie kan ons helpen? De heer Mulder wil wel, wie nog meer? Misschien ook de Commissie of de Raad? Ieder jaar weer worstelen wij ons door de molens van de begrotingsprocedure heen en helaas kunnen weer niet alle wensen worden vervuld.
Als rapporteur voor de Commissie visserij betreur ik het natuurlijk dat onze wensen bovendien niet altijd de hoogste prioriteit hebben. De begrotingsprocedure 2004 is echter in twee opzichten bijzonder. Ten eerste is het de eerste begroting die werd opgesteld naar activiteit, een verbetering die ik zeer toejuich, omdat we daardoor een duidelijk overzicht krijgen zonder veel door de begrotingslijnen te moeten bladeren, niet op de laatste plaats in het bereik visserij. Ten tweede hebben we te maken met de ongebruikelijke situatie dat de begroting van 1.1.2004 tot en met 30.4.2004 zal gelden voor de huidige vijftien lidstaten en vanaf 1.5.2004, de toetredingsdatum van tien nieuwe landen, voor wel vijfentwintig lidstaten. Wij breiden uit en hebben ons huiswerk nog niet gedaan. Dat is een gevaarlijke situatie!
Gelet op de dramatische situatie van de visbestanden heeft de Raad, niet in de laatste plaats dankzij duidelijke signalen uit het Parlement, afgelopen december na lang heen-en-weergetrek ingestemd met de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Een belangrijk onderdeel daarvan was de oprichting van een zogenaamd sloopfonds dat nog in 2003 zou starten. Tot dusverre heeft de Raad echter nog geen groen licht gegeven voor toepassing van het flexibiliteitsinstrument. Dat is niet logisch. Ik heb daarom het dringende verzoek om dit punt ter sprake te brengen in de procedure van overleg vanaf 16 juli en überhaupt zou ik graag het standpunt van de Raad willen vernemen over de financiering van de hervorming van het GVB. Ik ontsla geenszins de lidstaten van hun verantwoordelijkheid, maar het kan niet zo zijn dat de Raad de gebrekkige bereidheid van die lidstaten om de benodigde gegevens te verstrekken, als excuus gebruikt om niet te voldoen aan een van de voornaamste punten van de hervorming. Ik verzoek u dan ook om onze amendementen te steunen.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, dat wij op dit late tijdstip hier nog aanwezig zijn is vooral om de algemeen rapporteur, de heer Mulder, terzijde te staan en hem duidelijk te maken dat de fracties in dit Huis hem een hart onder de riem willen steken voor het overleg op 16 juli aanstaande.
Onze fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij, staat volledig achter de strategie die de algemeen rapporteur voorstelt om de overlegprocedure met de andere twee instellingen in te gaan. Dit eerste overleg is van groot belang, aangezien de wensen en strategieën van de drie instellingen nu voor het eerste gezamenlijk ter tafel komen. Ik ben dan ook van mening dat dit verslag een gunstig uitgangspunt vormt om in het overleg de belangen van het Europees Parlement zo goed mogelijk te dienen, en, in het algemeen, om de belangen van de Europese burgers te dienen, want daarvoor zijn wij hier.
Onze fractie wil slechts enkele amendementen op het verslag van de heer Mulder indienen. Wat betreft de visserij zijn wij het volledig eens met de toelichting die de begrotingsrapporteur van de Commissie visserij, mevrouw Langenhagen, heeft gegeven. Wij zijn van oordeel dat de Raad de toezeggingen die waren gedaan voor de financiering van dit sloopfonds moet nakomen, niet alleen in het boekjaar 2003, maar ook in het boekjaar 2004. Om die reden hebben wij amendementen op het verslag van de heer Färm en ook op het verslag van de heer Mulder ingediend, hoewel wij beseffen dat die mogelijk door geen enkele fractie in dit Huis zullen worden geaccepteerd.
Wij vinden dat zo belangrijk dat de voorzitter van de Commissie visserij deel zal uitmaken van de delegatie van onze fractie die deelneemt aan het begrotingsoverleg. Wij willen daarmee heel duidelijk maken hoeveel de toezeggingen op visserijgebied betekenen voor de Commissie visserij, voor het Parlement en, in het algemeen, voor onze fractie.
Tenslotte willen wij nog wijzen op de uitvoering van de N+2-regel, waarover al is gesproken. Met ons amendement maken wij ons sterk voor een evaluatie van die regel. Naar ons oordeel bevindt de uitvoering van de N+2-regel zich nog in de beginfase, zodat onze interesse niet zozeer uitgaat naar een waardeoordeel over hoe de Commissie de uitvoering van die regel zou moeten benaderen, als wel naar een evaluatie van hoe de regel wordt uitgevoerd en wat de eerste resultaten zijn. Vervolgens zouden wij op basis daarvan in dit Parlement een gemeenschappelijke strategie kunnen opstellen voor de tenuitvoerlegging van de N+2-regel door de Commissie in de lidstaten.

Walter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de commissaris, allereerst wil ik onze rapporteur, Jan Mulder, bedanken. Hij is er op voortreffelijke wijze in geslaagd om de belangen van de commissie te bundelen en ook die zaken in het verslag op te nemen die onontbeerlijk zijn voor de aanstaande overlegprocedure. Ook heeft hij de verleiding weten te weerstaan om alle begrotingslijnen die wij in het voorjaar al hebben vastgelegd te herschrijven. Dit verslag klopt al een bus en is uiterst bondig. Wij steunen het dan ook van ganser harte.
De procedure waarin wij ons de komende drie weken met de Raad en de Commissie zullen begeven, zal nog een tijdje blijven bestaan, maar zal naar wij hopen spoedig tot het verleden behoren. Als de differentiatie tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven niet meer zou bestaan, en veel in de Conventie wijst in die richting, dan zou een jarenlange wens van het Parlement worden vervuld en zou deze vervroegde overlegprocedure niet meer noodzakelijk zijn. Dat zou een goede ontwikkeling zijn en ik hoop dat het zover komt.
Nu over naar de afzonderlijke punten. Wat de landbouw betreft is een aantal onderwerpen aangesneden. Op de belangrijkste daarvan zal ik hier ingaan. Allereerst juichen wij het ten zeerste toe dat de plattelandsontwikkeling sterker wordt bevorderd, temeer daar dit in de nieuwe lidstaten grotere prioriteit dient te krijgen dan in de Europese Unie van de Vijftien. In het licht van de actuele debatten - met name in Polen waar ministers moeten aftreden omdat zij kennelijk de kans verspelen om structuren in het leven te roepen zodat de gelden op een behoorlijke manier kunnen worden aangewend - ben ik van mening dat alle staten ervan doordrongen moeten zijn dat er zonder adequate structuren geen kredieten worden toegekend. Dat dient te worden onderstreept, en wij zullen erop letten dat de gelden volgens de regels worden aangewend. We roepen iedereen dan ook op om hiervoor de juiste fundamenten te scheppen.
Wat betreft de verzekering tegen gebeurtenissen als landbouwcatastrofes: wij zijn bereid de controle en ook de rapportage nauwkeurig onder de loep te nemen. Tot nog toe hebben we in verschillende lidstaten al voorzien in vrijwillige verzekeringen op dit terrein. Uiteraard zou het in hun nadeel werken als elders de Europese belastingbetaler de verplichting op zich zou nemen. We zullen dit aan een objectief onderzoek onderwerpen en zijn bereid om stappen te ondernemen. Maar natuurlijk niet blindelings, want eerst moeten we weten welke gevolgen voor de lange termijn zich kunnen voordoen.
Over de visserij: ik heb heel goed gehoord wat mevrouw Langenhagen zei en wij zij ook altijd bereid geweest om de visserij en de sloop van schepen, indien noodzakelijk, te ondersteunen. Dat betekent echter niet dat we blanco cheques zullen uitschrijven en we zullen niet nu al een paar miljoen euro voorschieten voor een programma waarover nog geen eindoordeel is geveld en waarover de Raad nog geen standpunt heeft ingenomen. We zullen het op dezelfde manier aanpakken als in het verleden bij andere programma's toen het ook om de sloop van schepen in Spanje en Portugal ging. Toen wilden wij ook eerst het overkoepelende programma bekijken en beoordeelden voordat we zeiden hoeveel geld we ervoor ter beschikking stelden. In dit geval, nu het om andere Europese regio's gaat, zullen we ons niet anders opstellen dan destijds ten aanzien van de Portugezen en Spanjaarden.
Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid: wij steunen de stijgingen op dit terrein. Wel wil ik er nogmaals op wijzen dat samenwerking bij de vredeshandhaving niet alleen bestaat uit vredesafdwingende operaties zoals de Petersberg-opdrachten inzake het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid voorschrijven, maar ook uit het voorkomen van conflicten. We kunnen niet accepteren dat er iets wordt afgedaan aan deze uitgangspunten en eisen dat er op de ingeslagen weg wordt voortgegaan. Voorkomen is beter dan achteraf met militaire middelen de rommel opruimen.
Tot slot een opmerking over de financieringskwestie. De N+2-regeling is door ons allen ingevoerd en niet voor niets. Het kan niet de bedoeling zijn dat nu al, nog voordat die regeling kracht wordt, wordt gekeken of deze zo wel deugt. De N+2-regeling dient te worden toegepast, en degenen die hun kredieten niet op correcte wijze uitgeven moeten weten dat dit consequenties heeft. Als we hun nu al sluipwegen laten zien, geeft dat de N+2-regeling de nekslag, en daar doen wij niet aan mee!

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag over de overlegprocedure inzake de begroting voor 2004 geeft een goed beeld van de zwaartepunten van het Parlement. Ik wil mijn fractiegenoot en algemeen rapporteur Jan Mulder voor zijn uitstekende verslag bedanken.
De begroting voor volgend jaar is juridisch gezien lastig, omdat de Europese Unie in de eerste vier maanden een gemeenschap van 15 lidstaten is, maar vanaf begin mei uit 25 lidstaten zal bestaan. Aangezien elke lidstaat moet kunnen deelnemen aan de besluitvorming die hem aangaat, kan er pas na de uitbreiding over de begroting van de uitgebreide Unie worden besloten. Het beginsel van totaliteit en éénjarigheid van de begroting vereist echter dat zij meteen voor een heel jaar wordt opgesteld. Daarom is de gevonden oplossing, waarbij de begroting al in december zakelijk wordt behandeld, maar er pas in de aanvullende begroting van aanstaande mei een besluit wordt genomen over het aandeel van de nieuwe lidstaten, een geschikte procedure.
De begroting is nu ook duidelijk gepresenteerd als activity based budgeting. Dat verduidelijkt van elke beleidssector afzonderlijk de operatieve uitgaven, administratieve kosten en de verantwoordelijkheid voor de uitvoering. Dit is een prima hervorming. Hiermee wordt de informatieve waarde van de begroting vergroot, en de controle eenvoudiger. Dit systeem moet echter verder worden ontwikkeld door onder andere de administratieve uitgaven volledig bij de begroting van elke beleidssector te betrekken, zoals in het verslag wordt opgemerkt.
De grote zwakte van het voorontwerp van de begroting is de kleine hoeveelheid betalingskredieten. Die maken slechts 0,99 procent van het BBP van de lidstaten uit, en dat is het laagste percentage in zeventien jaar. Tegelijkertijd zijn de uitstaande betalingsverplichtingen enorm toegenomen, momenteel tot naar maar liefst 126 miljard euro. Dat betekent een toename van 15,4 miljard euro in vergelijking met vorig jaar. Als wij het begrotingsbeleid van de Europese Unie in evenwicht willen brengen, moeten de betalingsverplichtingen en de betalingskredieten in balans worden gebracht. Dat vereist op elk niveau een verbetering en vereenvoudiging van de administratie.
Ik wens mijn vriend, de heer Mulder, veel succes bij de verdere behandeling.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het overleg dat voorafgaat aan de eerste lezing van de Raad is belangrijker dan ooit omdat wij aan de vooravond van de uitbreiding staan en halverwege het begrotingsjaar zijn. Over het geheel genomen kan ik instemmen met de kwantitatieve analyse die de rapporteur maakt van de door de Commissie in haar voorontwerp gepresenteerde bedragen. Desalniettemin wil ik de gelegenheid aangrijpen om mijn diepe bezorgdheid te uiten over het feit dat het voorontwerp van begroting voor 2004 in relatieve termen het minst ambitieuze voorstel is sinds 1987, aangezien het minder dan 1 procent van het communautaire BBP vertegenwoordigt. Ik wil u erop attenderen dat een dergelijk uitgavenniveau helemaal niet strookt met de politieke ambities die de Europese Unie herhaaldelijk heeft verwoord en met name onverenigbaar is met de behoeften die voortkomen uit de toename van de werkloosheid en de sociaal-economische achteruitgang waarmee wij thans worden geconfronteerd.
Wij kunnen onmogelijk akkoord gaan met de huidige tendens tot matiging, die voornamelijk wordt ingegeven door het Stabiliteitspact. Ook de stelselmatige afslanking van de financiële middelen, die perfect tot uiting komt in de strikte toepassing van de N+2-regel waar de rapporteur zo op aandringt, lijkt ons onaanvaardbaar. Annulering van vastleggingskredieten, herverdeling en anticipatie van de uitgaven in het kader van de voornoemde restrictieve logica zijn niet alleen gangbare praktijken geworden, maar tasten bovendien de geloofwaardigheid en de transparantie van de begrotingsprocedure aan. Daarom kan ik niet nalaten nogmaals te pleiten voor de opstelling van nieuwe financiële vooruitzichten. Dat is immers de enige manier om een einde te maken aan deze werkelijk onhoudbare situatie.

Van Dam (EDD).
Voorzitter, Europa is economisch in zwaar weer beland. Alle lidstaten moeten de buikriem aanhalen, dus ook de Europese Unie. Behalve dat de begroting 2004 in het teken staat van de toetreding van naar verwachting tien nieuwe lidstaten, zullen we voor het eerst het instrument activity based budgeting toepassen. Ik wil ervoor waken de uitgaven voor administratief beheer zo beperkt mogelijk te houden.
Zoals al eerder is gezegd, heeft de Commissie de uitgaven voor de landbouw gebaseerd op een te lage euro-dollarkoers. Kan de Commissie een indicatie geven van de uitgaven bij de huidige wisselkoers? Het amendement nr. 2 om de middelen voor het sloopfonds visserijschepen te verhogen, steun ik. De Commissie dient dan wel iedere vorm van capaciteitsuitbreiding uit te sluiten van subsidiëring uit de structuurfondsen, anders is het dweilen met de kraan open. De daling van de structuurfondsen voor de huidige lidstaten, juich ik toe. Strikte hantering van de N+2-regel is noodzaak anders blijft het stuwmeer van vastleggingen kunstmatig in stand. Gezien de uitbreiding kan dat niet. Amendement nr. 4 verdient dan ook geen steun.

Langenhagen (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts reageren op de opmerking van de vorige spreker, de heer Walter. Deze vergelijkt de gevraagde 32 miljoen euro met een bedrag dat we vroeger ooit eens aan Portugal en Spanje hebben betaald en waarmee wij nu enkele andere landen zouden willen steunen. Dat is niet het geval. Dit geld is bestemd voor de gehele Europese Unie. Dat kan in notulen worden nagelezen, en op initiatief van de Commissie wordt het zo geregeld dat de Raad bereid moet zijn om dit geld ter beschikking te stellen, omdat deze heeft ingestemd met de hervorming van het visserijbeleid. Dit ter correctie.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0233/2003) van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over de begroting 2003: uitvoeringsprofiel, kredietoverschrijvingen en gewijzigde en aanvullende begrotingen (2003/2026(BUD)).

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, voor een succesvol begrotingsbeleid van de EU zijn niet alleen besluiten over cijfers en begrotingsposten nodig. De EU heeft namelijk ernstige problemen met de uitvoering van de begroting. Daarom moet een belangrijk gedeelte van het begrotingsbeleid gaan over de follow-up en de evaluatie en over het toezicht op de uitvoering van de begroting. Het is dan ook zeer belangrijk dat wij het belang onderkennen van het jaarlijkse verslag over de uitvoering van de begroting, waarover we vandaag debatteren.
Dit jaar zijn er een paar zaken die ons bijzonder verontrusten. Dat zijn bijvoorbeeld de uitstaande verplichtingen. Na vier maanden van het jaar 2003 was het totaal van de uitstaande verplichtingen, de zogenaamde RAL's, gestegen tot 126 miljard euro, tegenover 110 miljard euro op hetzelfde moment van het vorig jaar. Ook al beschikken wij niet over alle gegevens betreffende de oorzaken hiervan en ook al weten we niet wat nu eigenlijk abnormale uitstaande verplichtingen zijn, toch is het duidelijk dat de trend verontrustend is. Wij zijn ook verontrust over het overschot over 2002 van 7,4 miljard euro, ook al is dat een stap vooruit als we bedenken dat het vorig jaar meer dan het dubbele was, namelijk 15 miljard. Nog steeds is er echter sprake van een ondergebruik van 9 miljard euro, wat een onaanvaardbaar hoog cijfer is.
Voor de uitvoering van de begroting 2003 laat het begin van het jaar zelfs een lager niveau zien dan dezelfde periode van 2002. Speciaal de aangegane verplichtingen in rubriek 3 en 4 waren in april lager dan in dezelfde periode van het vorig jaar.
Er spelen talloze uiteenlopende problemen. Onze recente delegatiereis naar Bosnië en een aanzienlijke hoeveelheid andere contacten geven aanleiding tot bezorgdheid over het feit dat gebrekkige informatie over de nieuwe begrotingsverordening tot problemen heeft geleid voor bijvoorbeeld de externe delegaties. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor de effectiviteitswinst van het hervormingsproces en de decentralisatie. Verder hebben wij een aantal problemen vastgesteld rond het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, bijvoorbeeld rond de politiemacht van de EU in Bosnië, op het punt van aanbestedingen, contracten en dergelijke. Wat dat betreft, vinden wij dat de Commissie zou moeten onderzoeken of er wellicht aparte regels moeten komen voor het toezicht op de uitvoering van maatregelen in het kader van het GBVB.
Binnen de afzonderlijke uitgavenrubrieken staan wij nog steeds kritisch tegenover de aanpak van de uitvoerrestitutie voor het vervoer van levende dieren. Wij betreuren het dat de Raad niet akkoord is gegaan met ons voorstel inzake de begrotingsnomenclatuur, wat het systeem aanzienlijk transparanter had gemaakt. We zullen daarom dit jaar een nieuwe poging in die richting doen. Omdat ik niet alleen maar kritiek wil uiten, deel ik mee dat wij tevens hebben vastgesteld dat bijvoorbeeld het landbouwbeleid de verwachtingen inzake de uitvoering feitelijk overtreft.
Het meest bezorgd zijn wij echter over de structuurmaatregelen. Het aantal gerealiseerde betalingen op dit gebied is de eerste maanden van dit jaar gedaald, ondanks de harde kritiek die in de voorgaande jaren is geuit. We zijn ook verontrust over de stijging van de uitstaande verplichtingen, die op 30 april 2003 bijna 94 miljard euro bedroegen - een ongelooflijk bedrag! In dat verband moeten er nieuwe maatregelen worden getroffen. Verscheidene collega's hebben de N+2-regel genoemd, die wij op doelmatige wijze moeten zien toe te passen.
Wat de structuurfondsen betreft, verheugen wij ons over het vereenvoudigingsproces waarmee de Commissie een begin heeft gemaakt. Wij geloven echter dat dat proces een aanzienlijk sterkere rol moet krijgen binnen de huidige verordening. Vooral moet snel worden begonnen met de voorbereidingen voor een ingrijpende herziening met het oog op de nieuwe verordening.
Wat rubriek 3 betreft, zijn we een beetje verontrust op het punt van onderzoek en ontwikkeling. Daarentegen zijn wij verheugd over de positieve trend inzake de programma's voor met midden- en kleinbedrijf en voor het proefproject voor het midden- en kleinbedrijf met het oog op de uitbreiding. Wij juichen het ook toe dat proefprojecten en voorbereidende maatregelen nu worden opgenomen in het uitvoeringsplan voor 2003, waarover wij het afgelopen najaar overeenstemming hebben bereikt.
Wat externe maatregelen betreft, was er in april van dit jaar duidelijk minder uitgevoerd dan in dezelfde periode van vorig jaar, en dat stemt ons tot zorg. Daarentegen zijn wij verheugd over de snelle overeenkomst over het activeren van 79 miljoen euro van de reserve voor spoedhulp aan Irak, en de nieuwe voorstellen over zuidelijk Afrika en Ethiopië. Wij hopen alleen dat de situatie in Irak en het Midden-Oosten niet een zodanige onzekerheid inzake de begroting 2003 met zich meebrengt dat er problemen zou kunnen ontstaan voor de overige terreinen van het externe beleid. Dat is onaanvaardbaar voor ons.
Tot slot: een van de fundamentele problemen waarmee wij in verband met de uitvoering van de begroting te maken hebben, is het feit dat wij over het geheel genomen een star begrotingsstelsel hebben, dat nodig moet worden gemoderniseerd en veranderd. Dat is echter in feite een taak voor de Conventie, die binnenkort haar werk afsluit, en voor de toekomstige Grondwet. In dat verband hoop ik dat wij een radicale hervorming tegemoet kunnen zien.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik juich het ten zeerste toe dat wij zo vroeg in het jaar en met actuele gegevens een debat over de uitvoering van de begroting voeren. Het Parlement ontvangt wekelijks de cijfers over de uitvoering van de begroting. Deze cijfers zijn rechtstreeks uit de boekhouding afkomstig. Geen enkel parlement van de lidstaten wordt zo goed op de hoogte gehouden. Dit onderstreep ik omdat het financieel beheer van de Commissie immers onderwerp van openbare debatten is gewest en nog steeds is, waarbij veel beweringen zijn gedaan die niet altijd even gefundeerd waren. Daarom ben ik blij met dit zakelijke debat en bedank ik de rapporteur voor zijn gedetailleerde verslag.
Naast deze wekelijkse cijfers ontvangt u ook drie keer per jaar een verslag waarin de uitvoering van de begroting van commentaar wordt voorzien en met name ook wordt ingegaan op de zogeheten abnormale RAL, dat wil zeggen op de verplichtingen die de Commissie al heel lang geleden is aangegaan en de verplichtingen waarvoor in de afgelopen drie jaar geen bedragen betaalbaar zijn gesteld. De hoogte van de aangegane verplichtingen die in de komende jaren tot navenante uitgaven zullen leiden bedraagt volgens de stand van eind juni in totaal 122 miljard euro. Ik ben het met de rapporteur, de heer Färm, eens dat dit bedrag snel verminderd dient te worden. Ik ben echter ook van mening dat we ons ervoor moeten hoeden om het bedrag van de RAL in zijn geheel als abnormaal te bestempelen omdat dat voor dit jaar niet klopt. De Commissie heeft een begroting van vastleggingskredieten en deelt dus de hoogte daarvan mee, wat in veel lidstaten bijvoorbeeld niet het geval is.
Ik zal nader ingaan op een aantal punten en vragen in uw verslag, mijnheer Färm. Allereerst de vraag aan welke directoraten-generaal respectievelijk beleidsterreinen de 717 posten zijn toegewezen die de begrotingsautoriteit in de jaren 2001 en 2002 in totaal heeft toegekend. We zullen u een gedetailleerde lijst doen toekomen. In de afgelopen jaren hebben wij bijvoorbeeld het buitenlands beleid versterkt, maar ook uitvoerende terreinen zoals het regionaal beleid of groeiterreinen zoals justitie en binnenlands beleid.
Nog een punt: hoe ziet de personeelsplanning voor het directoraat-generaal Uitbreiding voor het jaar 2004 eruit, dus nadat de tien nieuwe lidstaten zijn toegetreden? Voor de begroting 2004 wordt uitgegaan van een aanzienlijke vermindering van het personeelsbestand van dit directoraat-generaal, met 105 te schrappen posten. De activiteiten van het directoraat-generaal Uitbreiding zullen zich volgend jaar niet slechts beperken tot de kandidaat-lidstaten Bulgarije, Roemenië en Turkije, maar ook dient de pretoetredingssteun te worden afgehandeld. Voorts werd voor het jaar 2004 en de daaropvolgende jaren in de toetredingsonderhandelingen nog een specifiek programma overeengekomen om administratieve steun te bieden bij de opbouw van een goed beheer. De verdere ontwikkeling van het directoraat-generaal Uitbreiding zal vervolgens in het kader van de begrotingsprocedure 2005 worden getoetst.
Met betrekking tot de uitvoering van de begroting in dit jaar merkt u verder op dat de tenuitvoerlegging geringer is dat vorig jaar rond deze tijd. Dit hangt inderdaad samen met de aanloopwerkzaamheden aan het nieuwe Financieel Reglement. Dit nieuwe Financieel Reglement brengt immers flinke veranderingen met zich mee voor het financieel beheer. Het gaat tenslotte om een fundamentele hervorming. Het directoraat-generaal heeft het afgelopen jaar ruim duizend medewerkers opgeleid. Niettemin zijn er veel nieuwe zaken waarin men zich moet inwerken. Er dient bijvoorbeeld ook om versterkte veiligheidsmaatregelen bij de ontvangers van subsidies te worden verzocht. Ook in die materie moeten wij ons enigszins inwerken.
Over de uitvoering van de begroting op de externe beleidsmaatregelen heb ik enkele specifieke opmerkingen. Globaal genomen kunnen er uit het uitvoeringsniveau van de vastleggingen in de eerste maanden van dit jaar geen conclusies worden getrokken over de verdere ontwikkelingen in de loop van het jaar. Tot nog toe is er voor 1,8 miljard euro aan vastleggingen aangegaan, wat niet eens zo'n slecht cijfer is. Wat betreft de pretoetredingssteun wil ik erop wijzen dat de tenuitvoerlegging nog steeds niet bevredigend is. Als we echter de cijfers van de uitvoering van de begroting met die van vorig jaar vergelijken, dan zien we dat er nu toch wat meer schot in komt.
Een bijzondere situatie deed zich voor bij de humanitaire hulp. U merkte dat al op. In het kader van de begrotingsprocedure 2003 werden er minder kredieten ter beschikking gesteld, mede met het oog op het feit dat er een reserve voor noodgevallen bestaat. De begrotingsautoriteit heeft 79 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de humanitaire steun aan Irak. Wij hebben om nog eens 25 miljoen euro verzocht voor zuidelijk Afrika, en morgen zullen wij over nog eens 15 miljoen voor Ethiopië praten. Hopelijk komen we ook op die punten tot overeenstemming, want snelle hulp is daar geboden. Ik denk dat alle betrokkenen zich daarin kunnen vinden.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, vroeg of laat mogen we ons nu bezighouden met de uitvoering van de begroting 2003. Allereerst wil ik de rapporteur, collega Färm, hartelijk danken dat hij de cijfers die u ons zo vriendelijk ter beschikking heeft gesteld ook goed heeft gelezen.
Dat was uiteraard geen prettige lectuur. Heel algemeen wil ik het als volgt samenvatten: als lid van een onderdeel van de begrotingsautoriteit vraag je jezelf wel af waarom het zoveel energie en doortastendheid moet kosten om met de Raad een begroting op te stellen - in cijfers gegoten beleid dus - terwijl degenen die deze moeten uitvoeren geenszins in staat zijn dat beleid zo uit te voeren als de begrotingsautoriteit dat wil. Dat is inderdaad fundamentele kritiek die ik vanaf deze plek al vaker heb geuit, en het wordt er niet beter op, maar eerder slechter. Dat kan natuurlijk op de lange duur niet de strategie van de Commissie zijn. Wij presenteren altijd al slanke begrotingen, en vervolgens probeert men zich bij de lidstaten nog populairder te maken door de middelen niet uit te geven waarover voordien zware strijd is geleverd.
Er ligt inmiddels een groot aantal klachten op mijn bureau. Individuele groeperingen die op grond van officieel vastgelegde regelingen subsidie behoren te ontvangen uit de Europese begroting zijn vooral dit jaar door toedoen van het nieuwe Financieel Reglement in hun onderhandelingen met de Commissie voor enorme administratieve problemen komen te staan. Mijn verzoek is om er, met inachtneming van de regels, voor te zorgen dat deze middelen uiteindelijk kunnen worden uitgekeerd. De bureaucratie - dan wel de deugdelijke controle op het gebruik van de gelden - is er niet om betalingen principieel onmogelijk te maken.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de algemeen rapporteur voor de begroting van dit jaar, de heer Färm, heeft een uitstekend verslag opgesteld over de uitvoering van de begroting. Daarvoor mijn hartelijke dank. In het verslag worden zeer terecht een paar belangrijke punten behandeld, namelijk de uitstaande betalingsverplichtingen en het vervallen van de betalingsverplichtingen, ofwel de zogeheten N+2-regel. Zoals ik al eerder heb gezegd, bedroegen de uitstaande betalingsverplichtingen afgelopen april 126 miljard euro, een toename binnen een jaar van meer dan 15 miljard euro. Specifiek in de structuurfondsen bedroegen deze RAL's zelfs 94 miljard euro, wat bijna gelijk staat aan de kredieten van drie jaar.
De situatie is ernstig. Aan het begin van de huidige programmeringsperiode werd de zogeheten N+2-regel aangenomen, die stelt dat de verplichting vervalt als er in twee jaar geen betalingen zijn gedaan. De Commissie lijkt de regel zodanig te interpreteren, dat voorschotten die zelfs op geen enkele gepresenteerde nota zijn gebaseerd, ook als betalingen worden beschouwd. Op die manier kan een project jaar in jaar uit in leven worden gehouden met kleine voorschotten, ook al is er nog niet eens begonnen met de uitvoering ervan. De Commissie moet de controle op de N+2-regel doeltreffender maken en recht doen aan de oorspronkelijke bedoeling ervan.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de ontwerpresolutie (B5-0320/2003), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de handel in kinderen en kindsoldaten.

Carlotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft zich al tweemaal uitgesproken over het vraagstuk van de kindsoldaten, te weten in 1999 en in 2000. De vraag is dan waarom we nu de urgentieprocedure moeten gebruiken voor een nieuwe resolutie, al gaat deze wel verder daar zij niet alleen betrekking heeft op kindsoldaten maat op alle vormen van handel in kinderen. Welnu, dat is omdat het probleem steeds omvangrijker wordt en de Europese Unie geen blijk geeft van voldoende doortastendheid. In meer dan dertig landen maken bij elkaar 300.000 kinderen, jongens en meisjes, deel uit van gevechtseenheden. Jaarlijks zijn 1,2 miljoen kinderen het slachtoffer van mensenhandel, een 'booming business? waarin elk jaar bijna 3 miljard euro omgaat. Na de handel in verdovende middelen en de handel in lichte wapens, is het de meest lucratieve criminele activiteit ter wereld.
Het is krankzinnig dat dit in de eenentwintigste eeuw nog gebeurt. De strijd tegen deze verschrikking zou een speerpunt moeten zijn van het ontwikkelingsbeleid van de Unie, maar helaas is dat niet het geval. Op wereldschaal wordt er daarentegen steeds harder opgetreden. Zo is in 2002 het Facultatief Protocol inzake de verkoop van kinderen, kinderprostitutie en kinderpornografie bij het Verdrag inzake de rechten van het kind in werking getreden.
Wij richten het dringende verzoek tot de Raad om de lidstaten aan te sporen dit protocol te ratificeren, want nog te weinig van hen hebben dat gedaan. Ook dringen we erop aan dat de rechten van het kind een hoge prioriteit krijgen binnen de politiek van de Unie. Dit zal in de budgettaire arbitrages tot uiting moeten komen middels een toereikende post op de begroting voor een beleidslijn die hier speciaal op is toegesneden, zodat de doelmatigheid en de zichtbaarheid wordt vergroot, en middels een gemeenschappelijke strategie. Natuurlijk heeft de Raad van 10 december 2002 in beginsel een dergelijk gemeenschappelijk standpunt aanvaard, maar de tekst moet zonder verder uitstel in werking worden gesteld. Onze resolutie stelt daarvoor een aantal wegen voor, zoals de benoeming van een hoge vertegenwoordiger voor de rechten van het kind, een op preventie gebaseerd ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, ondersteuning en bescherming van slachtoffers, een betere samenwerking met de landen van herkomst en internationale arrestatiebevelen tegen degenen die dergelijke weerzinwekkende transporten organiseren en uitvoeren.

Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mevrouw Carlotti feliciteren met haar toespraak. Ik ben verrast dat niemand van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, die drie amendementen bij dit verslag heeft ingediend, in dit debat het woord heeft genomen.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie bedankt u voor het ontwerp van het Verslag inzake de rechten van het kind dat voor de bijeenkomst van de Paritaire Parlementaire Vergadering EU/ACS werd opgesteld. Daarin wordt helder uiteengezet voor welke enorme uitdaging de internationale gemeenschap staat op het terrein van de bescherming van de rechten van het kind.
Allereerst wil ik ingaan op het onderwerp kindsoldaten. De Europese Unie steunt de speciale afgezant van de VN en verwelkomt de initiatieven van de Veiligheidsraad van de VN, met name resolutie 1460 van 30 januari 2003. De Europese Unie roept alle landen op om het Facultatief Protocol bij het Verdrag inzake de rechten van het kind te ratificeren en haast te maken met de ratificatie van het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof, waarin het ronselen en werven van kinderen onder de vijftien jaar of hun inzet bij gewapende conflicten oorlogsmisdaden worden genoemd.
Op politiek niveau doet de Europese Unie haar best om tot een gemeenschappelijke lijn ten aanzien van de kindsoldaten te komen. In december 2002 stond de Raad toe dat er een strategie of richtsnoer inzake dit onderwerp zou worden uitgewerkt. Naar aanleiding daarvan organiseerden UNICEF en andere organisaties op 14 maart 2003 een conferentie van deskundigen op het terrein van de rechten van kinderen. In de op deze bijeenkomst gedane aanbevelingen wordt onder andere het belang onderstreept van een pre- en post-conflictstrategie, alsmede de noodzaak om dit onderwerp tot een representatief thema in het hele besluitvormingsproces van de Europese Unie te maken. De Werkgroep mensenrechten van de Raad zal te zijner tijd onderzoeken wat de volgende stappen zijn die genomen dienen te worden.
Over de Europese financiering van maatregelen ten gunste van kinderen in gewapende conflicten valt het volgende te zeggen: voor ECHO zijn kinderen een prioriteit binnen de humanitaire hulp. Dat hieraan veel belang wordt gehecht blijkt uit concrete projecten, beschermende maatregelen en onderzoeksactiviteiten. Kinderen zijn een van de drie prioriteiten in de ECHO-strategie voor dit jaar.
Ten tweede een opmerking over de bestrijding van de kinderhandel: de Europese Unie heeft aan de wieg gestaan van talrijke initiatieven op juridisch, politiek en financieel terrein. De Raad nam in 2002 het kaderbesluit betreffende de bestrijding van mensenhandel aan en bereikte politieke overeenstemming over het ontwerp van een kaderbesluit betreffende de bestrijding van de seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie. Van 18 tot 20 september vorig jaar vond op initiatief van de Commissie de 'Europese Conferentie over de preventie en bestrijding van de mensenhandel - wereldwijde uitdaging voor de 21ste eeuw' plaats. De Verklaring van Brussel was een concreet resultaat van die conferentie. De Commissie besloot vervolgens op 25 maart 2003 om een adviserende groep van deskundigen over het onderwerp mensenhandel in het leven te roepen, die de Commissie zal helpen om op Europees niveau met verdere concrete voorstellen te komen. Het is de voornaamste taak van deze groep om de Commissie een verslag voor te leggen dat gebaseerd is op de Verklaring van Brussel. In 2002 werd er in het kader van het programma STOP II ruim 1,7 miljoen euro besteed aan zestien projecten ter bestrijding van de mensenhandel en seksuele uitbuiting. Ook de programma's TACIS en CARDS ondersteunden projecten ter bestrijding van de mensenhandel in Oost- en Zuid-Europa, en ook in het kader van de Europees-Afrikaanse dialoog is er een actieplan tegen de mensenhandel uitgewerkt.
Ten derde wil ik iets zeggen over het onderwerp 'kinderen en ontwikkeling': de Commissie heeft de millenniumdoelstellingen tot haar eigen doelstellingen gemaakt, in het bijzonder het streven naar basisonderwijs voor alle kinderen ter wereld en vermindering van de zuigelingen- en kindersterfte. Kinderen zijn weliswaar niet als zodanig een specifieke doelgroep in ons ontwikkelingsbeleid, maar niettemin komt aanzienlijke steun aan hen ten goede op de terreinen opvoeding, gezondheid, aids en bevolkingsbeleid. Ten slotte bevat het Akkoord van Cotonou specifieke bepalingen inzake de bescherming van jongeren, vooral met betrekking tot de bestrijding van de kinderarbeid. Teneinde de realisatie van deze doelstellingen dichterbij te brengen heeft de Commissie ook de samenwerking met de ILO geïntensiveerd.
Tot slot wil ik vaststellen dat het rapport vele interessante voorstellen bevat voor een sterkere inzet van de Europese Unie voor de rechten van kinderen. De Gemeenschap beschikt momenteel op dit terrein weliswaar niet over specifieke bevoegdheden, maar we wachten met belangstelling de beraadslagingen over het ontwerp van een Europese Grondwet af, de Europese Conventie dus, waarin de bescherming van de rechten van kinderen voor het eerst met zoveel worden als specifieke doelstelling van de Europese Unie wordt opgenomen. Dank u voor uw aandacht.

De Voorzitter.
Hartelijk dank voor dit uitvoerige antwoord, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.38 uur gesloten)

