Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 4 juli 2002 werd onderbroken, te zijn hervat.
Graag maak ik van deze gelegenheid gebruik om iedereen van harte welkom te heten voor onze najaarszitting. Ik ben ervan overtuigd dat u weer geheel bent uitgerust en klaar staat om de strijd met elkaar aan te gaan over de diverse beleidskwesties die ons wachten.

De Voorzitter.
De afgelopen weken hebben overstromingen van ongekende en rampzalige proporties in grote gebieden van Midden-Europa verwoestingen aangericht, met name in het noorden en zuiden van Oostenrijk, het oosten van Duitsland en delen van de Tsjechische Republiek. Meer dan honderd mensen zijn omgekomen en tienduizenden werden gedwongen hun huizen en kantoren te ontvluchten. Vandaag wil ik zowel op persoonlijke titel als namens dit Parlement ons diepste medeleven uitdrukken met de slachtoffers van de overstromingen en hun families, en onze erkentelijkheid betuigen voor de uitzonderlijke inspanningen die de reddingsdiensten en vele vrijwilligers hebben verricht. Morgen zullen wij in een buitengewoon spoeddebat de gelegenheid hebben om, in aanvulling op het welgemeende medeleven waaraan wij vanmiddag uitdrukking geven, een praktische basis te leggen voor daadwerkelijke solidariteit. Ik verzoek u om bij wijze van eerbetoon aan hen die zijn omgekomen staande een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)


Zondag 4 augustus werden Cecilio Gallego Alaria en een zesjarig meisje gedood door een autobom die in de buurt van een bushalte was geplaatst in de Spaanse stad Santa Pola in Alicante. Op 1 augustus kwam David Caldwell om het leven bij een explosie in Derry in Noord-Ierland. Met deze daden hebben terroristen opnieuw laten zien dat zij het recht op leven niet eerbiedigen en daarmee in essentie de democratische orde tarten. Terrorisme verloochent de gemeenschappelijke waarden en beginselen waarop de Europese Unie is gegrondvest en die zij vertegenwoordigt, propageert en verdedigt. Onze Unie is gebaseerd op de beginselen van de democratie en de rechtsstaat die de lidstaten gemeen hebben en zij kan derhalve het gebruik van terroristisch geweld niet rechtvaardigen.
Persoonlijk en namens het Parlement veroordeel ik deze terreurdaden ten zeerste en betuig ik mijn innige deelneming aan de families van de slachtoffers, evenals mijn diepe medeleven met hen die door de terroristische aanslagen zijn getroffen. Namens het Parlement betuig ik opnieuw onze steun aan de respectievelijke regeringen in hun strijd tegen het terrorisme. Ik verzoek u één minuut stilte in acht te nemen voor de slachtoffers van het terrorisme.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)1

De Voorzitter.
De definitieve ontwerpagenda, zoals opgesteld door de Conferentie van Voorzitters tijdens haar bijeenkomst van donderdag 28 augustus 2002, is rondgedeeld. De volgende wijziging is voorgesteld:
Woensdag:
Ik heb van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie het verzoek ontvangen een buitengewoon debat over het Internationale Strafhof toe te voegen aan de agenda voor woensdag 4 september.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, naar het zich laat aanzien wordt het Strafhof gesteund door vrijwel alle fracties in dit Parlement. Van de regeringen kan, ongeacht hun politieke signatuur, evenwel niet worden gezegd dat zij het Strafhof daadwerkelijk steunen. Ik ben van mening dat wij deze vergaderperiode moeten aangrijpen om in een debat duidelijk te maken dat wij elk voorstel voor immuniteit voor het Hof ten gunste van wie dan ook van de hand wijzen. Na een dergelijk debat zouden wij tijdens de tweede vergaderperiode van september een resolutie kunnen aannemen.
Aangezien de ministers van Buitenlandse Zaken op 30 september bijeen zullen komen om zich te buigen over mogelijke uitzonderingen, is het beter als wij twee debatten voeren in plaats van één, om duidelijk aan te geven dat het Europees Parlement uitzonderingen categorisch afwijst.
Mijn fractie en ik zijn derhalve van mening dat een enkel debat over een resolutie, op 24 september aanstaande, niet volstaat. Daarom pleiten wij voor nog een debat, opdat de Europese publieke opinie op de hoogte is van de standpunten van alle fracties van het Parlement. Wij stellen voor om tijdens deze vergaderperiode een dergelijk debat op de agenda te plaatsen.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij zijn het weliswaar eens over de zaak op zich, alleen stellen wij een andere procedure voor. Voor woensdag hebben we een zeer uitgebreid en zeer ernstig debat over Irak en andere belangrijke vraagstukken op het programma staan. Daar hebben wij ons inhoudelijk en qua spreektijd zeer zorgvuldig op voorbereid. Daarom stellen wij voor het debat over het Internationaal Strafhof niet deze week te houden maar in de tweede vergaderperiode van september. Dit debat zou dan nog steeds voor de bijeenkomst van de Raad plaatsvinden, dus voor 30 september, een debat dat met een resolutie afgesloten kan worden. Over de kwestie op zich bestaat dus geen verschil van mening, maar wat betreft de procedure stellen wij voor het debat niet deze week maar in de tweede vergaderperiode van september hier in Straatsburg te houden.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik meen dat wij allen voorstander zijn van het Internationale Strafhof. Daarover heerst geen onenigheid. Het gaat hier om een procedurekwestie. Daarom pleit mijn fractie voor een debat met resolutie tijdens de tweede vergaderperiode van september. Met uw welnemen, mijnheer de Voorzitter, wil ik echter een voorstel formuleren dat ongetwijfeld op de steun van de heer Cohn-Bendit en vele andere leden van dit Parlement zal kunnen rekenen. Ik attendeer u er overigens op dat mijn fractie zich verzet heeft tegen het voorstel om tijdens deze vergaderperiode een vraag over de Mercosur te behandelen.
Ik stel voor dat de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid deze kwestie tijdens haar eerstvolgende vergadering aan de orde stelt en een verzoek aan de Commissie richt om het Parlement het kennelijk bestaande verslag over de eventuele gevolgen van de wijziging van het standpunt van een lidstaat ten opzichte van het aangenomen gemeenschappelijk standpunt te doen toekomen. Er bestaat immers een gemeenschappelijk standpunt terzake en het ziet er dus naar uit dat er sprake is van een schending van de Verdragen. Wij mogen het belang van deze kwestie niet onderschatten. Daarom roep ik de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid op deze zaak te onderzoeken. Ik zie de heer Brok hier niet, maar ik veronderstel dat hij van mijn verzoek in kennis zal worden gesteld. In een gemeenschappelijk standpunt gaan wij allen, zowel de lidstaten als het Parlement, een verbintenis aan. Wij moeten nagaan of deze verbintenis in dit concrete geval verbroken werd. Als er inderdaad sprake is van een schending van de Verdragen, beschikt het Parlement over de nodige argumenten om protest aan te tekenen tegen elke unilaterale wijziging van het gemeenschappelijk standpunt dat wij ten aanzien van deze fundamentele kwestie hebben aangenomen.

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Cohn-Bendit stelt een uiterst belangrijk punt aan de orde. Het is immers heel goed mogelijk dat beslissingen over dit onderwerp worden genomen vóór onze tweede vergaderperiode van september. Zoals wij weten staan de lidstaten momenteel onder grote druk en deze zaak moet worden afgehandeld. De Conferentie van Voorzitters was vorige week evenwel de mening toegedaan - en ik denk dat dit Parlement deze mening zou delen - dat de huidige situatie met betrekking tot een eventuele gewapende aanval op Irak om een volledig debat vraagt.
Ik zou u dan ook willen verzoeken, mijnheer de Voorzitter, ofwel in te gaan op het voorstel van de heer Barón Crespo, ofwel te proberen een dergelijk debat over het Internationale Strafhof zodanig in de agenda voor deze week in te passen, dat het niet ten koste gaat van de tijd die gereserveerd is voor het debat over Irak.

Leinen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van dit besluit heb ik als lid van de Delegatie in de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Roemenië een verzoek aan u. Het Roemeense parlement zal half september gaan discussiëren over de overeenkomst die de minister van Buitenlandse Zaken over deze kwestie met de VS heeft gesloten. U weet misschien dat hij het Roemeense parlement daarover niet geïnformeerd heeft. Er zal derhalve een zeer heftige discussie in Boekarest gaan plaatsvinden. Als wij deze kwestie pas tijdens de tweede vergaderperiode van september gaan behandelen, kunt u uw Roemeense collega misschien beter een brief sturen waarin u schrijft dat het Roemeense parlement vast moet houden aan het gemeenschappelijk standpunt van de EU en deze overeenkomst af moet keuren. Dat zou dan wel noodzakelijk zijn. Hartelijk dank!
De Voorzitter.
Het zal mij een genoegen zijn dat namens het Parlement te doen.
(Het Parlement neemt de agenda aan)
Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb eveneens een opmerking over de agenda. Zoals deze nu is vastgesteld, ontbreekt er een punt dat volgens ons herziene Reglement, te weten artikel 121 bis, automatisch op de agenda voor de maandagen moet worden geplaatst: voor een duur van dertig minuten mogen leden van het Parlement één minuut het woord voeren over kwesties van politiek belang. Dat had op onze ontwerpagenda moeten staan en het lijkt te zijn weggelaten. Het is ongetwijfeld over het hoofd gezien - dit zijn nieuwe regels en nog niet iedereen is eraan gewend - maar dit punt moet tijdens de maandagen op enig moment automatisch behandeld worden.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het afgelopen weekeinde zijn elf Palestijnen, waaronder vier kinderen van zes, tien en vijftien jaar, door het Israëlische leger bij gerichte aanvallen gedood. Volgens de Israëlische krant Haaretz zijn er in de loop van de maand augustus minstens dertig Palestijnse burgers gedood. Eind juli had een aanval in Gaza reeds zestien slachtoffers geëist, waaronder negen kinderen. Zelfs de Israëlische pers veroordeelt deze onverantwoordelijke misdaden, zeker nu, zoals de Yediot Aharonot aangeeft, het aantal terroristische aanslagen spectaculair is gedaald.
Daarom roep ik namens mijn fractie de Raad, de Commissie en het Parlement op om een duidelijk standpunt in te nemen tegenover deze nieuwe tactiek van de regering-Sharon, die de haat en de wraakgevoelens mijns inziens alleen maar aanzwengelt, terwijl een doorbreking van de escalatie, een dialoog en vrede van vitaal belang zijn.

Blak (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, gedurende een lange periode hadden wij een groot probleem, omdat wij het Deense journaal op televisie niet konden ontvangen. Dankzij de doortastendheid van onze questor, die daar aan de overkant staat, werd het probleem opgelost. Nu is er echter een nieuw probleem ontstaan, namelijk een conflict tussen de Deense radiozender en Deense journalisten, waardoor wij alweer geen nieuws meer kunnen ontvangen. Zou u de Deense journalisten uw sympathie willen betuigen in de hoop dat ze een einde maken aan het conflict, zodat wij op gelijke voet met onze collega's weer het nieuws kunnen volgen. Ik hoop echt dat u bereid bent op dit verzoek in te gaan.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik wil graag een onderwerp aan de orde stellen waarover de bevolking van Ierland ernstig verontrust is, met name de bewoners van de oostkust van Ierland - het zou trouwens ook een reden van zorg moeten zijn voor bewoners aan de westkust van het Verenigd Koninkrijk. Het betreft de bolletjes gemengd-oxide splijtstof die op dit moment worden teruggebracht van Japan naar Sellafield en die naar verwachting volgende week de Ierse Zee zullen bereiken.
De Ierse Zee is al sterk radioactief vervuild ten gevolge van de afvallozingen van Sellafield in de Ierse Zee. De lading wordt verscheept in twee eerste generatie dubbelwandige schepen, waarvan de romp niet overal dubbelwandig is en die zeer oud zijn. Dit baart mensen in Ierland zorgen vanwege het risico van een ongeluk en het uiterst reële gevaar van een terroristische aanslag op deze schepen.
Er is al van tamelijk veel kanten bezorgdheid geuit over deze transporten. Zij vormen een gevaar voor het milieu van de open zee en van de kuststaten. Ik verzoek de Voorzitter van dit Parlement met klem deze kwestie ter sprake te brengen bij de Commissie en vooral bij de regering van het Verenigd Koninkrijk. Als deze zending wordt voortgezet zullen er waarschijnlijk nog geruime tijd transporten plaatsvinden. De bolletjes zelf zijn geweigerd en teruggestuurd door Japan, nadat men daar ontdekt had dat het standaardmonster in Sellafield was vervalst. Japan wilde de bolletjes daarom niet gebruiken in zijn eigen kernreactoren.
Ik maak mij ernstig zorgen hierover. Alle politieke partijen in Ierland hebben hun verontrusting uitgesproken en ik dring erop aan dat wij in dezen tot actie overgaan.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, op 8 augustus zijn twee Turks-Cyprische journalisten, de uitgever Sener Levent en Mentuh Ener, van de krant die vroeger 'Europa? en nu 'Afrika? heet, door een illegale rechtbank van het bezette gedeelte van Cyprus tot zes maanden gevangenisstraf veroordeeld omdat zij Denktash zogenaamd zouden hebben beledigd. Deze veroordeling bewijst eens te meer dat het regime van Denktash zich schuldig maakt aan flagrante schendingen van de mensenrechten en van met name het recht op vrijheid van meningsuiting en pers. De machtigen der aarde kijken daarbij onverschillig en zelfs hypocriet toe.
Het doel is duidelijk: men wil de stem van de progressieve Turks-Cyprioten smoren die zich verzetten tegen de bezetting en tegen de plannen tot tweedeling van Cyprus. Dit is een zeer belangrijke aangelegenheid, daar de kwestie Cyprus zich in een kritieke fase bevindt. Ik heb eveneens vernomen dat vijf leerkrachten voor de rechtbank moeten verschijnen omdat zij hebben deelgenomen aan een uit leden van beide gemeenschappen bestaand koor dat in Istanboel is opgetreden.
Wij veroordelen deze daden ten zeerste en vragen u, mijnheer de Voorzitter, aan te dringen op onmiddellijke vrijlating van de twee journalisten.

Deva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals u zich misschien herinnert heb ik vóór de zomer voorgesteld om onder uw verantwoordelijkheid, hier in het Europees Parlement, een wereldwijde dialoog op gang te brengen tussen vertegenwoordigers van christelijke, islamitische en joodse regeringen. Tijdens de zomer zijn de spanningen ten aanzien van '11 september?, Irak en de situatie in Israël merkbaar toegenomen. Mijns inziens is het tijd voor een dergelijke dialoog, waarin de goede krachten van matiging en gematigde partijen zich kunnen concentreren.
De voorzitter van het Filippijns parlement heeft dit idee ter tafel gelegd toen wij in de Filippijnen waren, en ik denk dat de tijd rijp is voor dit initiatief.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, afgelopen maandag heeft de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie met het Deense Voorzitterschap een debat gevoerd over het onderwerp 'Tenuitvoerlegging van het zesde kaderprogramma voor onderzoek?. Tijdens dit debat ontspon zich een discussie tussen een aantal collega's met onder andere de voorzitter van de commissie en de Deense minister waarin werd gesteld dat de Raad na de goedkeuring van de specifieke onderdelen van het kaderprogramma, die waren vastgelegd zonder dat het Parlement hierin was gekend, een speciale regeling was overeengekomen over de ethisch gevoelige kwesties. Verschillende collega's hebben daarop aangevoerd dat deze regeling in strijd is met de overeenkomst die het Europees Parlement met de Raad van Ministers in mei heeft gesloten.
In de stukken waarover wij moesten stemmen voor de tweede lezing stond niets vermeld over een overeenkomst over de kwesties die de Raad nu heeft geregeld. Ik heb daarover ook geen informatie ontvangen. Het is dan ook volkomen juist dat het Europees Parlement de Raad vragen stelt. Ik wil als eenvoudige afgevaardigde echter ook vragen of de Voorzitter of iemand anders stukken heeft ontvangen waarover niet alle afgevaardigden beschikten bij de stemming.

De Voorzitter.
Ik zal de details moeten nakijken om u een definitief antwoord te kunnen geven, maar naar mijn beste weten zijn de documenten waarnaar u verwijst via geen enkel officieel kanaal doorgestuurd naar deze instelling, haar voorzitter of haar secretariaat. Ik zal het voor u nagaan.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u en het hele Huis weer een geval van ernstige schending van de meest fundamentele rechten van de mens onder de aandacht willen brengen. In dit geval betreft het met name een schending van het recht in vrijheid een eigen woonplaats te kiezen. Dat is wat er op dit moment in Tunesië gebeurt.
Het gaat om de volgende feiten. Een Italiaanse vrouw, getrouwd met een Tunesisch staatsburger, werd - zo heeft de echtgenoot gezegd - met haar twee kinderen van 16 maanden en vijf jaar voor een week vakantie naar Tunesië gebracht. Eenmaal daar heeft de vader de paspoorten van zijn gezinsleden ingenomen en nu verbiedt hij hen Tunesië te verlaten. Hij eist dat zijn vrouw, Italiaans staatsburger, tegen haar wil in Tunesië blijft. Enkele minuten geleden heb ik vernomen dat de kinderrechtbank in Tunis de voogdij over de kinderen aan de moeder heeft toegekend, daar de vader niet in staat is voor zijn kinderen te zorgen. De kinderrechter is echter nog niet bereid de moeder en haar kinderen de mogelijkheid te geven terug te reizen naar Italië. Daar zijn de kinderen geboren en heeft dit gezin zijn huis. Het is met andere woorden hun natuurlijk thuis.
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben met dit soort landen volledige bilaterale betrekkingen en daarom hebben wij tevens de plicht die landen te doen begrijpen dat zij hun wetgeving moeten aanpassen aan de veranderde omstandigheden in de wereld. Alleen zo kan er een dialoog plaatsvinden tussen gelijkwaardige partners die elkaar respecteren. Dat neemt niet weg dat wij de bronnen van hun wetgeving respecteren. Maar als die landen goede betrekkingen willen onderhouden met de Europese Unie, moeten zij inzien dat wij andere regels hebben die wij wensen te verdedigen. Daarbij komen de mensenrechten en het vrij verkeer van personen op de eerste plaats.

Cappato (NI).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag is het een belangrijke verjaardag van de oorlog in Vietnam. Niet de oorlog die wij doorgaans de Vietnamoorlog noemen, maar de oorlog die nog dagelijks gevoerd wordt in Vietnam tegen de democratie en de fundamentele rechten en vrijheden. Het is een oorlog tegen de burgers van dat land, tegen de boeddhistische monniken en tegen de leiders van de protestbewegingen die het niet eens zijn met het Vietnamese regime.
Vandaag is het de verjaardag van het ontstaan van dat regime. Het is een belangrijke en tegelijkertijd een trieste verjaardag voor met name de katholieke en protestantse minderheid, de Vietnamese Montagnards, die door dit regime onderdrukt worden. De Transnationale Radicale Partij heeft voor aanstaande zaterdag 7 september een mondiale dag van geweldloos, Gandhiaans protest georganiseerd voor de democratie en de vrijheid in Vietnam. Aan die dag doen Chinese dissidenten als Wei Jing-Sheng, leiders van de Vietnamese dissidenten als Vo Van Ai en leiders van de Montagnards als Kok Ksor mee.
Ik nodig alle collega's uit het appel van de Transnationale Radicale Partij te ondertekenen en mee te doen aan deze mondiale dag van geweldloos protest tegen deze nieuwe permanente oorlog in Vietnam.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, gerechtshoven in het noorden van Nigeria hebben in diverse rechtszaken mensen veroordeeld tot de dood door steniging. Deze straf geldt voor zogeheten misdaden, maar kennelijk ook voor zwangerschap, zoals in het geval van Amina Lawal. Ik verzoek het Parlement om steun voor een interventie van u en dit Parlement met betrekking tot deze veroordelingen.
Wij zijn het er allemaal ongetwijfeld over eens dat dit, ongeacht het misdrijf en de rechtszaak op zich, een vreselijke dood is in welke omstandigheden dan ook, maar vooral wanneer het een moeder betreft wier enige misdaad is dat zij zwanger is. Deze kwestie gaat mij zeer ter harte en ik zou u dan ook willen verzoeken - en ik ben ervan overtuigd dat u dit reeds gedaan heeft, aangezien ik u in verband met eerdere zaken al geschreven heb - alles in het werk te stellen om in dezen tussenbeide te komen.

Fattuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, van de zomer heb ik na de landing van mijn vliegtuig op de Romeinse luchthaven de snelweg van Rome naar Napels genomen. Bij Cassino ben ik gestopt, want tegenover deze plaats ligt San Pietro in Fine met 2000 inwoners. Dit dorpje is tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de beroemde slag om Cassino volledig verwoest en er is geen enkele steen op de andere blijven staan. De weinige inwoners die de slag hebben overleefd, hebben het dorp enkele tientallen meters bergafwaarts opnieuw opgebouwd.
Welnu, ik meen dat de jongeren moeten weten wat er is gebeurd. Daarom zou het nuttig zijn van San Pietro in Fine een gedenkplaats te maken voor de verschrikkingen van de oorlog en voor de belangrijke en nuttige rol die de Europese Unie de afgelopen vijfenvijftig jaar heeft gespeeld bij het voorkomen van oorlog in Europa.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de heer De Rossa wat de transporten van nucleair materiaal betreft. Het is schandalig dat dit soort transporten plaatsvindt, ondanks hevige tegenstand van de burgers. Nu het alweer bijna 11 september is, zou men zich extra bewust moeten zijn van de gevaren die kleven aan het verschepen van dit soort materialen. Het algemeen belang zou gediend moeten worden in plaats van het belang van de kernindustrie. Ik ben het ook met de heer De Rossa eens dat u, mijnheer de Voorzitter, hier iets tegen zou moeten doen. Een land als Ierland is fel gekant tegen deze transporten, evenals tegen de kernindustrie an sich, en als Ierse vind ik dan ook dat dit Parlement een signaal moet afgeven dat wij buitengewoon verontrust zijn over de transporten.
Ik ben het ook eens met wat mijn collega mevrouw Ahern gezegd heeft over steniging. Wij moeten enkele landen in de Europese Unie die een repatriëringsovereenkomst hebben met staten als Nigeria aansporen zich nog eens af te vragen of het wel zo veilig is asielzoekers en vluchtelingen terug te sturen naar deze landen. Ik heb het hier over mijn eigen land, dat er geen been in ziet vluchtelingen en asielzoekers terug te sturen naar Nigeria, terwijl men weet dat dit de situatie is waarmee zij geconfronteerd worden.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mij graag aansluiten bij de in dit Parlement betuigde deelneming met de slachtoffers van Santa Pola en Derry. Het vraagstuk van politiek geweld in Baskenland is hier reeds vele malen aan de orde gesteld. Toch is de Baskische kwestie nog nooit op de agenda geplaatst. Kennelijk durft niemand de opvattingen van de heer Aznar over Baskenland ter discussie te stellen. Er is volgens hem geen sprake van een politieke agenda, alleen een probleem met terrorisme.
Ik weet dat een aantal Spaanse afgevaardigden, hoewel niet allemaal, en de meerderheid van dit Parlement, heel goed weten dat er wel degelijk een politieke agenda is die dringend aan de kaak gesteld moet worden. Maar iedereen zwijgt. Dit Parlement zou de les die Noord-Ierland ons leert niet langer mogen negeren en in plaats van de tragische gevolgen van geweld af te keuren, zou het, zoals commissaris Patten enige maanden geleden zei, methoden moeten ontwikkelen om de onderliggende oorzaken van politiek geweld vast te stellen en aan te pakken.

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, momenteel loopt in mijn land een gerechtelijke actie tegen Batasuna teneinde de partij buiten de wet te stellen. Die actie heeft slechts één doel: de democratie en de vrijheden veiligstellen. In die zin ben ik u dankbaar voor de steun die u namens dit Parlement hebt uitgesproken. Het ontbreekt ons immers niet aan bewijzen die de relatie tussen Batasuna en de ETA blootleggen en het is volstrekt onaanvaardbaar dat overheidssubsidies gebruikt worden om terreuracties te financieren. De heer Gorostiaga Atxalandabaso heeft vandaag nog maar eens de gelegenheid laten voorbijgaan om deze moord te veroordelen. Hij heeft er overigens ook niets op tegen dat gelijkgezinden tijdens door hem georganiseerde demonstraties 'leve de ETA? roepen of strijdkreten als 'ETA, dood hen? scanderen. Wat de heer Gorostiaga Atxalandabaso doet, is meer dan 200.000 euro verzamelen en in de kofferruimte van een auto steken in een poging om dit bedrag naar Spanje te sturen.
Mijnheer de Voorzitter, wij mogen niet werkeloos toezien. Wij hebben het recht en de plicht om te vermijden dat dit in beslag genomen geld voor obscure terreurdoeleinden wordt aangewend.

Díez González (PSE).
Mijnheer Gorostiaga Atxalandabaso, dit lijkt mij het toppunt van cynisme. Ik vind het weerzinwekkend dat u ook de moord op een bejaarde man en een Spaans meisje weer rechtvaardigt. Walgelijk gewoon! Het is overigens al even walgelijk te vernemen dat een gedeelte van het overheidsgeld dat u indirect van de Europese burgers ontvangt bij de criminelen en fascisten van de ETA terechtkomt. Dit is werkelijk om misselijk van te worden!
Mijnheer de Voorzitter, er schort wel degelijk iets aan het systeem als dit Parlement wordt geacht amorele personen te tolereren die hier misdaden komen rechtvaardigen.
Mijnheer Gorostiaga Atxalandabaso, neemt u van mij aan dat mensen zoals u in Europa niet lang meer vrijuit zullen gaan. Uw houding zal niet lang meer ongestraft blijven. De democratie heeft recht op zelfverdediging en zij is vastbesloten dat recht uit te oefenen.
Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, evenals sommige van mijn collega's, met name mijn Ierse collega's, maak ik mij zorgen over dit transport van gemengd-oxide splijtstof vanuit Japan. Het werkelijke probleem is dat wij als leden van deze democratisch gekozen vergadering geen forum hebben waar wij van gedachten kunnen wisselen over onze al dan niet gegronde zorg en vrees, en waar wij onderling op democratische wijze onze eventuele meningsverschillen over dit onderwerp kunnen bespreken. Daarom moeten wij deze zaak wel ter sprake blijven brengen bij gelegenheden als deze.
Wanneer commissaris Palacio komend najaar haar pakket voorstellen voor kernenergie presenteert zouden wij in dit Parlement en in de nationale parlementen toch op zijn allerminst het recht moeten hebben over deze onderwerpen geïnformeerd en geraadpleegd te worden. We zouden ook recht moeten hebben op een uitgebreide discussie over deze zaken, zodat al onze standpunten voor en tegen dergelijke zaken naar behoren kunnen worden geventileerd. Ik verzoek u, mijnheer de Voorzitter, ervoor te zorgen dat wij aldus te werk gaan.

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord over een zaak die ik in het verleden al onder uw aandacht heb gebracht. Voordat ik deze Italiaanse kwestie behandel, wil ik echter naar aanleiding van de opmerkingen van een aantal collega's die Spaanse partijen vertegenwoordigen, een premisse maken. Als vertegenwoordiger van een beweging die naar meer autonomie streeft, zou ik mijn vaste overtuiging willen bekrachtigen dat in Europa het principe van het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren als een van de basiswaarden van het Europa van de volkeren en de regio's in de praktijk concrete erkenning moet krijgen. Dat principe mag door geen enkele regering of staat onderdrukt worden.
Nu kom ik terug op de eigenlijke kwestie. Het gaat om de compensatie voor militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog als dwangarbeider in Duitsland hebben gewerkt. De uitkeringen worden op dit moment uitbetaald en het is de bedoeling daarmee een nog open wond van de Tweede Wereldoorlog te helen. De Italiaanse militairen zijn echter van die maatregel uitgesloten, hetgeen een zeer ernstige zaak is. Ik vraag het Bureau van het Europees Parlement dit dossier betreffende de schadeloosstelling van de Italiaanse militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen te werk gesteld waren in concentratiekampen in Duitsland te bestuderen.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, slechts twee opmerkingen over de aantijgingen van mijn Spaanse collega's. In de eerste plaats lijkt het alsof mevrouw Díez González mij bedreigt, omdat mij nog slechts enkele dagen resten als afgevaardigde van dit Parlement. Ik weet niet of mijn leven enig gevaar loopt door haar woorden.
In de tweede plaats, wat betreft de tweehonderdduizend euro die ogenschijnlijk voor de ETA bestemd waren: er zijn hier in dit Parlement verantwoordelijke personen die heel goed weten waar dat geld zich op dit moment bevindt en waar deze tweehonderdduizend euro vandaan komt. Het spijt me te moeten zeggen, maar mevrouw Díez González zit hier leugens te verkopen die door haat zijn ingegeven, en dat is voor iedereen hier een flinke tegenvaller.

De Voorzitter.
Mijnheer Gorostiaga Atxalandabaso, met het oog op een normale Parlementaire gang van zaken zou ik die verwijzing van de ene afgevaardigde naar de andere in de bewoordingen die u gebruikt graag uit het volledige verslag willen laten schrappen. Ik verzoek u de beschuldiging in te trekken dat een afgevaardigde het Parlement misleidt. Mensen hebben nu eenmaal verschillende opvattingen en geven daaraan op gepassioneerde wijze uiting.
Trekt u die laatste opmerking dus alstublieft in, zodat andere collega's vervolgens kunnen ingaan op wat u verder nog gezegd heeft.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Ik wil best terugnemen wat ik gezegd heb, maar dan moet zij dat ook doen.

Díez González (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in Euskadi en in Spanje hebben mensen zoals ik een lijfwacht. Mensen zoals ik worden vermoord door mensen die samen met de afgevaardigde Gorostiaga Atxalandabaso op straat betogen, ons naschreeuwen en 'ETA, dood hen? roepen. Zijn woorden brengen mij in gevaar. Mensen zoals hij leiden een comfortabel leven in Euskadi en ik wil niets liever dan dat dit ook in de toekomst zo blijft, maar zijn woorden brengen mijn leven en het leven van vele mensen zoals ik in gevaar.
Dit Parlement moet begrijpen dat wij, aanhangers van de Spaanse grondwet, alleen maar dezelfde vrijheid willen genieten als de heer Gorostiaga Atxalandabaso en net zoals hij elke dag de zekerheid willen hebben dat wij 's avonds ongedeerd zullen thuiskomen en onze kinderen zullen terugzien. Wij willen dezelfde vrijheid hebben als hij, maar die hebben wij niet, mijnheer de Voorzitter. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat hij dit Parlement gebruikt om ons met de dood te bedreigen, want ik voel mij met de dood bedreigd, mijnheer de Voorzitter. De heer Gorostiagi en zijn handlangers begrijpen wat ik bedoel.
Het is hemeltergend dat wij hier in dit Parlement de uitspraken moeten aanhoren van iemand die op straat schouder aan schouder met folteraars en moordenaars demonstreert.
Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er zou hier sprake zijn van een doodgewoon parlementair incident ware het niet dat in Baskenland en in Spanje een dreigement van Batasuna gevolgd wordt door een moord van de ETA. Dit voorval is derhalve een duidelijke voorbeeld van de situatie waarin wij in ons land verkeren.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, bij onze politieke activiteiten is het vrijheidsideaal altijd een baken geweest. Maar ons begrip van vrijheid kent natuurlijk de regel dat het gebruik van geweld altijd en overal uitgesloten is. Elke vorm van zelfbeschikking die gebaseerd is op of gebruik maakt van een bepaalde vorm van geweld, ook al is het secundair, moeten wij in het politieke bedrijf van de hand wijzen.
Ten tweede wil ik opmerken dat subsidiariteit centraal staat in het ideale Europa zoals wij dat zien. Wij hebben nooit een besluit van een nationaal parlement ter discussie gesteld, want wij erkennen dat nationale parlementen zich met plaatselijke situaties bezighouden en dat Europa zich daar niet inhoudelijk mee dient te bemoeien.
Welnu, het is wenselijk dat wij deze twee vaste bakens voor ons beleid voor ogen houden, want anders wordt het hier een theater dat in Europa standpunten uitdraagt die geen deel uitmaken van onze traditie.

De Voorzitter.
Hiermee is dit punt afgesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0261/2002) van mevrouw Corbey, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (COM(2001) 729 - C5-0664/2001 - 2001/0291(COD)).

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in 1999 werd er in de Europese Unie in totaal 63,5 miljoen ton verpakkingsafval geproduceerd. Dat is ongeveer 17 procent van het stedelijk afval en 3 procent van het totale gewicht aan afvalstoffen. Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval heeft ertoe geleid dat de milieuvervuiling ten gevolge van verpakkingsafval is teruggedrongen, doordat verpakkingen tegenwoordig steeds meer worden ingezameld, gerecycled en hergebruikt.
Tegenwoordig worden verpakkingen niet meer alleen in de Midden- en Noord-Europese landen maar in geheel Europa gerecycled. Er is geen enkele lidstaat die zijn doelstellingen voor recycling voor het jaar 2001 niet reeds in 1998 heeft bereikt. Door dit voorstel moeten nu nieuwe doelstellingen voor recycling en de totale terugwinning van afval worden opgesteld die aanzienlijk hoger zijn dan de doelstellingen die in de huidige verpakkingsrichtlijn zijn opgenomen.
In het voorstel van de Commissie wordt de doelstelling voor de recycling met 55 procent meer dan verdubbeld en de doelstelling voor de gehele terugwinning van afvalstoffen met 10 procent tot 60 procent verhoogd. Het Europees Parlement heeft herhaaldelijk gewezen op de noodzaak te kijken naar de gevolgen voor de economie en het milieu van de doelstellingen voor de recycling. Dat is ook gebeurd in de meest gedetailleerde kosten-batenanalyse die ooit is uitgevoerd voor de doelstellingen voor recycling van de Gemeenschap. Naar schatting is er in totaal nog 700 miljoen euro extra nodig. Daar tegenover staat dat de kosten voor alternatieve afvalverwerking 800 miljoen euro belopen. Bovendien bedragen de voordelen voor het milieu naar schatting 350 miljoen euro.
De verschillen tussen de diverse verpakkingsmaterialen zijn echter aanzienlijk, zowel wat betreft de voordelen voor het milieu als de kosten van recycling. Daarom zijn in het voorstel van de Commissie niet alleen doelstellingen opgesteld voor de terugwinning en recycling in het algemeen, maar zijn er ook aparte doelstellingen vastgelegd voor de verschillende materialen. Dat moet ertoe leiden dat met name die materialen worden gerecycled die in verhouding tot de kosten de meeste voordelen voor het milieu opleveren.
Verschillende lidstaten hebben de nieuwe doelstellingen die door de Commissie worden voorgesteld reeds bereikt. Voor andere landen die minder ver gevorderd zijn wat betreft recycling, vormen ze echter een aanzienlijke uitdaging.
Ik wil nog kort opmerken dat ik dit voorstel heb gedaan namens mevrouw Wallström, die op dit moment immers aanwezig is op de top voor duurzame ontwikkeling in Johannesburg.

Corbey (PSE)
Voorzitter, commissaris, collega's. De Europese verpakkingsrichtlijn heeft heel wat in werking gezet. We sorteren en verzamelen ons afval. Overal in Europa zijn er inmiddels recyclinginstallaties. Overal in Europa zijn mensen aan het werk om het afval dat we met zijn allen produceren te verwerken. Zwaar en intensief werk. We doen dit allemaal voor het milieu en we moeten daarmee doorgaan, want de afvalberg groeit nog steeds. Maar we moeten onze ogen niet sluiten voor enkele moeilijkheden van de verpakkingsrichtlijn.
Ten eerste zijn er grote verschillen tussen lidstaten bij de uitvoering van de verpakkingsrichtlijn. Dit heeft soms met laksheid te maken, maar vaak ook met reële problemen, zoals een gebrek aan afzetmogelijkheden.
Ten tweede is het milieurendement niet altijd duidelijk. We denken dat recycling goed is voor het milieu maar er zit een grens aan. Bij te lange afstanden bijvoorbeeld slaat het milieuvoordeel om in een nadeel.
Ten derde zien we nog steeds heel veel overbodige verpakkingen. Verpakking heeft uiteraard een essentiële functie, namelijk het product te beschermen, maar een dubbele laag plastic voor een klein stukje brood is toch wel wat overdreven. Deze zaken zijn in de resolutie van het Parlement van vorig jaar aan bod gekomen. Tegen deze achtergrond hebben we het voorstel van de Commissie behandeld. We steunen het herzieningsvoorstel van de Commissie maar we vinden het wel te beperkt. Met name aan de kant van preventie is het nauwelijks uitgewerkt. Collega's, we hebben hierover al heel wat discussie gevoerd. Ik bedank al mijn collega's en in het bijzonder de schaduwrapporteurs voor hun bijdragen. De Commissie milieubeheer kan een resultaat voorleggen dat goede aanknopingspunten biedt voor nieuwe stappen op weg naar duurzame ontwikkeling. Ik zal een aantal kernpunten naar voren brengen.
Ten eerste het milieuresultaat van de richtlijn dat helaas niet altijd duidelijk is. Het milieueffect moet wel duidelijk zijn om burgers te blijven motiveren om hun afval te scheiden. Daarom vraagt de Commissie milieubeheer om een duidelijke evaluatie van het milieurendement van de verpakkingsrichtlijn. Het milieuresultaat moet niet alleen duidelijk zijn voor burgers, maar moet ook voorop staan in de keuzes die bedrijven en overheden maken. We moeten daarvoor hier de basis leggen en daarmee kom ik bij mijn tweede punt: preventie.
Producenten kiezen de verpakking voor een product op basis van essentiële functies en daarbinnen zijn weer keuzes. Frisdranken kun je verpakken in karton, metaal, glas, kunststof of een combinatie daarvan. De Commissie milieubeheer vraagt producenten om te kiezen voor het milieuvriendelijkste alternatief. Daarvoor moet een indicator worden opgesteld. Deze verpakkingsmilieu-indicator bestaat uit tenminste twee parameters: de hoeveelheid afval en de uitstoot van broeikasgassen. De uitstoot van broeikasgassen is een mondiaal probleem en dus moet hieraan in elk land een gelijke waarde worden toegekend. De afvalproblematiek en recyclingscapaciteit verschillen echter per land en daarom moeten ook de toegekende waarden per land verschillen. De verpakkingsmilieu-indicator heeft veel discussie opgeroepen. Eén effect is in ieder geval wel duidelijk. Verschillende materialen, zoals papier, metaal, glas en plastic moeten onderling gaan concurreren op basis van milieukwaliteit. Aldus komt er een prikkel tot constante innovatie op milieugebied, een prikkel om te investeren in recyclingscapaciteit. Dit leidt ertoe dat in elk land een optimale recyclingscapaciteit ontstaat. Het is belangrijk dat we nu een eerste stap zetten. De industrie wil duidelijke politieke uitspraken die op zijn minst een richting aangeven.
Mijn derde punt betreft recycling. Zolang het preventiebeleid nog niet volledig functioneert, moeten we nog werken met de recyclingsdoelstellingen. Het probleem met de recyclingsdoelstelling is dat deze nooit optimaal is voor alle landen. Wat ambitieus is voor het Verenigd Koninkrijk en voor Spanje, is dat niet voor Duitsland of Oostenrijk. Ik denk dat de 65 procent die de Commissie milieubeheer voorstelt, een goed compromis voor de eerste lezing is. Er is veel discussie geweest over materiaalspecifieke doelstellingen of niet. En ik stel ook hier een middenpositie voor: geen materiaalspecifieke doelstellingen maar een onderscheid in makkelijke en moeilijke materialen. Minimaal 25 procent voor plastic en hout en 60 procent voor de rest. Lidstaten hebben dan nog voldoende keuzemogelijkheden om zo optimaal mogelijke percentages te realiseren. Wat betreft de maximumdoelstellingen, dit was een prima idee uit de begintijd van recycling maar nu is dat absoluut niet meer nodig. Er zijn geen marktverstoringen meer door te hoge nationale doelstellingen.
Een volgend punt betreft het hergebruik. De discussie over hergebruik speelt vooral bij de drankverpakkingen en is in een aantal landen opnieuw opgelaaid. Vooral in Duitsland, Denemarken en Nederland. Rond hergebruik zijn er ook de meeste interne marktproblemen. Het verplicht stellen van hergebruik bevoordeelt vaak lokale producenten van bier of mineraalwater. Het is in feite oneigenlijk gebruik van hergebruik en dat moeten we voorkomen. Daarom moeten we ook hier het milieuresultaat vooropstellen. Lidstaten moeten hergebruik stimuleren als dat gunstiger is voor het milieu.
Een laatste punt betreft de zware metalen. Het is voor iedereen duidelijk dat deze moeten worden uitgebannen. De Commissie milieubeheer heeft voor de nullijn gekozen. Er is op gewezen dat dit het gebruik van gerecycled materiaal belemmert en dat is uiteraard niet onze bedoeling. Daarom willen we nog eens verduidelijken dat het gebruik van zware metalen nul moet zijn.
Ten slotte, collega's, nog een woord over duurzame ontwikkeling. In Johannesburg praat de wereld over duurzame ontwikkeling. Wij hebben vandaag de kans om aan dit mooie concept een praktische invulling te geven. Het begrip duurzame ontwikkeling moet handen en voeten, vlees en bloed krijgen. We moeten onze eigen rommel opruimen in plaats van die te exporteren naar ontwikkelingslanden. Daarom moeten we werk maken van producentenverantwoordelijkheid. We hebben dat eerder gedaan in de richtlijn betreffende elektronische afval en in de richtlijn betreffende sloopauto's. De verantwoordelijkheid voor producenten is hier niet alleen financieel. De producenten moeten innoveren op de milieukwaliteit van hun verpakkingen. Innovatie is ook de beste garantie om werkgelegenheid in de verpakkingssector te behouden. Het is de beste garantie dat de generaties na ons niet opgezadeld worden met ons afval, met een tekort aan natuurlijke hulpbronnen en met klimaatveranderingen. Wij hopen dat de herziening van de verpakkingsrichtlijn hiertoe een bijdrage levert. Ik dank u voor uw aandacht en ik zie uit naar het debat.

Niebler (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik de rapporteur van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, mevrouw Corbey, hartelijk danken voor en feliciteren met haar verslag. Zij is erin geslaagd het debat over de wijziging van de verpakkingsrichtlijn te verbreden en in het aandachtsveld van het milieubeleid te brengen. Behalve de wijziging van de recyclingquota heeft zij ook bepaalde aspecten ten aanzien van milieueffectbeoordelingen met behulp van de levenscyclusanalyse aan de discussie toegevoegd. Je zou kunnen zeggen dat zij hiermee alvast een voorschot genomen heeft op de discussie over het witboek inzake een geïntegreerd productbeleid.
Het is uiteraard nooit verkeerd zo vroeg mogelijk na te denken over methoden voor de beoordeling van milieueffecten, want zo ontstaat meer bewustzijn voor milieuregelingen van dergelijke aard. Anderzijds moeten wij in het Parlement de thematiek eerst grondig behandelen voordat wij met de richtlijn inzake verpakking en verpakkingsafval de resultaten bepalen. Dat is per slot van rekening waarin het witboek over een geïntegreerd productbeleid voorziet, of, in ieder geval, waar de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie unaniem van uitging.
Daarom heeft de meerderheid van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie ervoor gepleit amendement 16, dat voorziet in de directe invoering van milieu-indicatoren voor verpakking uit het verslag te schrappen. Dit amendement voorziet bovendien in een algemene vermindering van het ontstaan van verpakkingsafval met 10 procent. Betekent dit dat de productie van verpakkingsmateriaal verminderd moet worden? Hoe willen wij dit dan bereiken? Willen wij de totale industriële productie van goederen die verpakt moeten worden met 10 procent verminderen? Dat is eveneens een voorstel waar wij niet verder op in moeten gaan.
Over de inhoud van de richtlijn wil ik slechts twee korte opmerkingen maken. De nieuwe doelstellingen kunnen als ambitieus worden bestempeld, maar mijns inziens zijn ze met het oog op het industrieel beleid gerechtvaardigd, omdat het resultaat ten gunste is van de milieudoelstellingen van de Europese Unie. Het verslag van mevrouw Corbey kan rekenen op onze steun - met uitzondering van de punten die ik zojuist genoemd heb.
Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, het verslag dat morgen in stemming zal worden gebracht, heeft ons de laatste maanden in de Milieucommissie heel wat werk bezorgd. Dit allesbehalve gemakkelijke dossier heeft met name van de rapporteur, mevrouw Corbey, een enorme inspanning gevergd. Ik feliciteer haar dan ook van harte.
De wijziging van de verpakkingsrichtlijn zal verregaande gevolgen hebben voor de betrokken actoren: voor de overheidsdiensten, voor de selectieve inzamelingssystemen, voor de ondernemingen die materialen en verpakkingen produceren, voor de voedingsindustrie en vooral ook voor de consument. Zonder de medewerking van de consument zal deze richtlijn immers in geen enkel land worden nageleefd.
Er bestaat duidelijk behoefte aan kwantitatieve doelstellingen die ambitieus maar tegelijkertijd ook haalbaar zijn. Wij moeten beseffen dat sommige lidstaten om historische redenen zoals gebrek aan infrastructuur, lage bevolkingsdichtheid of ongunstige consumptiepatronen meer moeite zullen hebben om de doelstellingen te halen. Daarom is het van wezenlijk belang dat de onderhavige richtlijn voldoende flexibel is zodat de nationale wetgeving zonder problemen op deze voorschriften kan worden afgestemd. Bovendien kunnen wij de consumenten er niet toe verplichten het afval van de verpakking te scheiden om de inzameling te vergemakkelijken. Dat moet vrijwillig gebeuren. Uiteindelijk gaat het hier om een kwestie van welopgevoedheid.
De doelstellingen voor terugwinning en recycling die de Commissie uiterlijk in 2006 in vervulling wil zien gaan, zijn voor het merendeel van de lidstaten bijzonder ambitieus en voor sommige lidstaten zelfs eenvoudigweg onhaalbaar. Desalniettemin pleit de Fractie van de Europese Volkspartij (de 'christen-democraten?) en de Europese Democraten voor goedkeuring van de voorgestelde percentages, met inachtneming van de maximumgrenzen, daar het voorstel reeds voorziet in de mogelijkheid om deze limieten met toestemming van de Commissie te overschrijden.
Wij zijn evenwel gekant tegen de invoering van materiaalspecifieke doelstellingen aangezien die de concurrentie tussen materialen in het gedrang brengen en de keuzevrijheid van de consument aan banden leggen. Ons voorstel, zoals geformuleerd in amendement 45, beoogt een minimumverplichting van 25 procent voor alle materialen in de geest van de vigerende richtlijn, ofschoon wij ons ervan bewust zijn dat deze doelstelling in de plasticsector nauwelijks haalbaar is. Dit streefcijfer van 25 procent vormt uiteraard geen beletsel voor het bereiken van hogere waarden. Onder de huidige richtlijn worden in sommige landen met een minimumverplichting van 15 procent recyclingdoelstellingen van 70 en 80 procent gehaald. Desalniettemin zal deze aanpak de vrije mededinging tussen materialen op een vrije markt bevorderen. Persoonlijk - ik spreek nu niet meer namens de PPE-fractie - ben ik van oordeel dat de algemene doelstellingen voor terugwinning en recycling op lokaal niveau moeten worden vastgesteld door de bevoegde autoriteiten omdat die het beste op de hoogte zijn van de mogelijkheden, de bestaande infrastructuur en het consumentengedrag.
De Commissie wil dat de doelstellingen uiterlijk in juni 2006 worden verwezenlijkt. Om praktische redenen pleiten wij evenwel voor uitstel tot 31 december van datzelfde jaar. Het is immers veel handiger om in kalenderjaren te rekenen. Bovendien is de termijn überhaupt niet ruim bemeten.
Daarom kan ik begrip opbrengen voor het verzoek om de toepassing van de richtlijn uit te stellen tot 2008. De lidstaten zullen overigens nauwelijks tijd hebben om hun wetgeving aan te passen aangezien de medebeslissingsprocedure van toepassing is en het derhalve nog even zal duren voordat de richtlijn wordt aangenomen. Desalniettemin ben ik van oordeel dat dit Parlement geen vertraging mag inbouwen. Ik pleit echter wel voor de invoering van gedifferentieerde doelstellingen en termijnen voor lidstaten zoals Ierland, Griekenland en Portugal die het bijzonder moeilijk hebben om het voorgestelde tempo te handhaven.
Voorts zijn wij van oordeel dat ook preventiedoelstellingen overbodig zijn aangezien de industrie nu reeds om economische en milieuredenen alles in het werk stelt om de hoeveelheid verpakkingsmateriaal tot een minimum te beperken. Denkt u bijvoorbeeld maar aan het groene-puntsysteem dat in sommige landen - waaronder het mijne - wordt toegepast.
Bovendien moet rekening worden gehouden met het feit dat de op de markt aanwezige hoeveelheid verpakkingsmateriaal niet alleen afhankelijk is van de in het productieproces gebruikte materialen maar ook van het aantal verkochte producten. Daarom kunnen wij ons vinden in het beginsel van gedeelde verantwoordelijkheid: de producent moet de hoeveelheid materiaal gebruiken die nodig is om het product op correcte wijze te verpakken, de consument moet zijn medewerking verlenen zodat de afvalinzameling in optimale omstandigheden kan verlopen en de plaatselijke autoriteiten moeten het afvalmateriaal op passende wijze beheren en waar mogelijk terugwinnen.
Zoals wij in amendement 44 onderstrepen, moeten de lidstaten de gelegenheid krijgen om systemen voor zowel recycling als hergebruik te ontwikkelen, al naargelang van hun specifieke kenmerken en infrastructuur. Hier is flexibiliteit geboden. De industrie levert ernstige inspanningen om betere en milieuvriendelijkere producten te ontwerpen omdat de consument daaraan steeds meer belang hecht. Wij mogen zeker niet vergeten dat de richtlijn die wij willen wijzigen oorspronkelijk was bedoeld om de interne markt beter te doen functioneren.
Er rest mij nog een laatste opmerking. Het is uiteraard de bedoeling dat dit voorstel, net zoals alle andere ingediende voorstellen, door alle lidstaten wordt nageleefd. Wij mogen daarbij evenwel niet uit het oog verliezen dat de sociaal-economische omstandigheden, de infrastructurele mogelijkheden en de tradities en levenswijzen van de verschillende landen enorme verschillen vertonen, die na de uitbreiding nog zullen toenemen. Daarom is het van wezenlijk belang dat wij in de Europese Unie voor iedereen haalbare minimumnormen hanteren. Wie beter kan presteren, kan de lat uiteraard hoger leggen. Eén ding is zeker: als de tenuitvoerlegging van de wetgeving aanleiding geeft tot uitzonderingen en overtredingen schort er iets.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan mevrouw Corbey voor een uitstekend verslag. In het zesde milieuactieprogramma werd het beginsel aanvaard dat de hoeveelheid afval los moet staan van de economische groei. Dat is ook een van de belangrijkste beginselen voor het milieubeleid van de bijeenkomst die momenteel in Johannesburg plaatsvindt. De verpakkingsrichtlijn is weliswaar slechts een onderdeel van deze problematische kwestie, maar zij wordt nu hier door ons behandeld en daarbij mag ook dit hogere doel niet worden vergeten.
Bij de herziening van de richtlijn uit 1994 moeten daarom ambitieuze doelen worden gesteld, zoals rapporteur Corbey ook al heeft gezegd. Het uiteindelijke besluit van de commissie was niet helemaal wat de sociaal-democraten en de rapporteur hadden gewild; hopelijk kunnen wij toch vasthouden aan het doel van een reductie van 10 procent bij het ontstaan van afval. De milieueffecten van het hergebruik van verpakkingsafval vereisen echter nog veel onderzoek. Wat hergebruik en recyclage betreft is het niet verstandig een strakke hiërarchie aan te brengen; in sommige landen werkt recyclage beter, terwijl in sommige regio's hergebruik efficiënter is. Bijvoorbeeld in Finland werkt het hergebruik van frisdrank- en bierflesjes en -blikjes zeer goed en moet daarom worden gestimuleerd, maar wel zodanig dat iedereen op open wijze bij dit systeem betrokken kan zijn.
Onderzoek naar milieueffecten moet leiden tot het opstellen van milieu-indicatoren voor verpakkingen. Toen wij met verschillende partijen over deze richtlijn praatten, merkten wij dat er evenveel deskundigen als vertegenwoordigers van materialen zijn. Wij moeten natuurlijk op onderzoeken gebaseerde informatie hebben over welke materialen de toestand van het milieu het beste verbeteren en onder welke omstandigheden. Om ervoor te zorgen dat er echte concurrentie tussen materialen ontstaat, moet er naast de materiaalspecifieke doelstellingen naar mijn mening ook een algemene doelstelling zijn waarbij concurrentie leidt tot het op de markt krijgen van meer verpakkingsmaterialen die aan de milieucriteria voldoen. Recyclage is ook een zeer goede zaak als wij het hebben over een duurzame ontwikkeling als combinatie van sociaal, economisch en milieubeleid. Zij schept arbeidsplaatsen, helpt daardoor de uitgeslotenen en verbetert de toestand van het milieu.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ook ik collega Corbey bedanken voor het goed voorbereide verslag. Herziening van de verpakkingsrichtlijn is absoluut noodzakelijk. Er moet een duidelijke oplossing komen voor de doelstelling om verpakkingsafval te hergebruiken, want nu is de situatie zeer verwarrend.
Het voorstel van de Commissie voor een algemeen recyclageniveau voor verpakkingsafval is een ambitieus doel dat onder bepaalde voorwaarden wel haalbaar is. De materiaalspecifieke doelstellingen voor recyclage moeten dichter bij elkaar liggen. Zeer verschillende doelstellingen kunnen in ieder geval niet met milieucriteria worden gerechtvaardigd. Materiaalspecifieke doelstellingen in de Europese Unie plaatsen de materialen in verschillende posities, maar ook de lidstaten komen in een ongelijke positie terecht als de verpakkingspraktijk en als gevolg daarvan het aandeel van verschillende verpakkingsmaterialen in de verschillende lidstaten enorm van elkaar verschillen.
Zoals hier al eerder is gezegd, is vooral het voorkomen van het ontstaan van afval belangrijk. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door doeltreffend gebruik te maken van hernieuwbare grondstoffen, het maken van hoogwaardige, duurzame en recyclebare producten en het verminderen van de schadelijke effecten van het ontstane afval. Per geval moet worden bekeken of het hergebruik van verpakkingen moet worden bevorderd. Bijvoorbeeld vezelverpakkingen worden eenvoudig gemaakt van recyclebare, hernieuwbare grondstoffen. Zij zijn vaak beter voor het milieu en goedkoper dan verpakkingen die worden hergebruikt.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, naar het voorbeeld van mijn collega's wil ik de rapporteur in de eerste plaats bedanken voor de aandacht die zij aan elk van de indieners van de amendementen heeft besteed en voor haar bereidheid om enkele van die voorstellen over te nemen.
Ik ben het met de commissaris eens dat de richtlijn uit 1994 een reeks gunstige gevolgen heeft, namelijk dat alle lidstaten hun afval in meer of mindere mate scheiden, terugwinnen, recycleren of hergebruiken. Zij sorteert dus wel degelijk effect ofschoon de resultaten sterk verschillen van land tot land. Samen met de rapporteur pleit ik, net zoals op andere terreinen van het milieubeleid, voor vereenvoudiging en consolidatie van de wetgeving. Wij beschikken immers over talloze verordeningen, richtlijnen en besluiten terzake.
Er zijn twee andere punten waarover de meningen van de fracties nogal uiteenlopen: de toegestane concentratie van lood, cadmium, kwik en chroom in de verpakking en het voor elk van de materialen vastgestelde recycling- en terugwinningpercentage. Ik denk dat wij uiteindelijk voor strengere eisen zullen moeten kiezen om voor deze richtlijn een compromis van hoog niveau te bereiken.
Het is een goede zaak dat de rapporteur bijzondere aandacht besteed aan de afzetmogelijkheden van gerecycleerde producten aangezien de verkoop van deze materialen nogal wat voeten in de aarde heeft. Daarom ben ik het met de rapporteur eens dat de overheidsdiensten de gelegenheid moeten krijgen om gerecycleerde producten te gebruiken.
Mijnheer de Voorzitter, ik eindig mijn betoog met wat ik het belangrijkste vind: preventie. Het is onontbeerlijk dat de consumenten bij de preventiemaatregelen betrokken worden. De ervaring leert immers dat de medewerking van goed ingelichte consumenten bijzonder relevant is. Zoals wij in Johannesburg hebben vastgesteld, is het aan de producenten om materialen te gebruiken die weinig afval voortbrengen. Daarbij dient rekening te worden gehouden met de uitstoot van broeikasgassen, het lozen van afval en de bescherming van de schaarse natuurlijke rijkdommen.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, na een uitstel van een jaar ligt het voorstel van de Europese Commissie voor wijziging van de richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval dan eindelijk voor ons. Ik bedank mevrouw Corbey voor haar werk aan dit verslag. Ik juich de verbeteringen van harte toe en hoop dat deze zullen bijdragen aan de vermindering van afval binnen de Europese Unie.
Het valt echter zeer te betreuren dat de regeringen van lidstaten zo weinig bereid zijn het milieu prioriteit te geven boven het grote geld, vooral in het licht van de retoriek over duurzame ontwikkeling die wij de afgelopen week uit Johannesburg te horen kregen.
De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft verscheidene amendementen ingediend ter verdere verbetering van de tekst. Ik zou deze gelegenheid willen gebruiken om in het kort onze redenering achter enkele van deze amendementen toe te lichten. Ten eerste het tijdschema. Wij stellen als compromisdatum 2007 voor in plaats van 2008. Het Commissievoorstel ligt nu al een jaar achter op schema en zou volgens de doelstellingen één jaar, maar meer niet, mogen worden uitgesteld. Ik begroet ook het amendement van de Fractie van de Europese Volkspartij met instemming: daarin wordt als streefdatum 2006 voorgesteld, wat beter zou zijn.
Ten tweede moet meer gedaan worden aan preventie en hergebruik van verpakkingsafval om de schadelijke gevolgen ervan op het milieu terug te dringen. Afvalpreventie moet de hoogste prioriteit hebben in het afvalbeleid van de EU en toch wordt er te weinig aan gedaan. Het is aangetoond dat hergebruiksystemen een gunstige uitwerking hebben op het milieu, mits het betreffende product een bepaald aantal malen wordt hergebruikt en de vervoersafstanden niet te groot zijn. Het functioneren van deze systemen wordt vaak bemoeilijkt doordat teveel verschillende soorten flessen worden gebruikt. Wij stellen voor dat de Commissie bekijkt of een uniform type fles mogelijk is en of hergebruik bevorderd kan worden door communautaire actie.
Ten derde hebben wij geprobeerd recycling van verpakkingsafval te versterken ten opzichte van een nuttige toepassing ervan. Volgens de afvalbeheerstrategie is recycling vanuit milieuoogpunt veel beter dan een nuttige toepassing en mijns inziens is 'nuttige toepassing' slechts een andere term voor verbranding - een vervuilende activiteit met aanzienlijke gevolgen voor het milieu en de gezondheid. Om die reden dient recycling, en niet zozeer de nuttige toepassing van verpakkingsafval, te worden gestimuleerd. De Commissie zegt: 'De lidstaten bevorderen de terugwinning van energie'. 'Bevorderen' - de Commissie dwingt de lidstaten tot verbranding over te gaan. Voor mijn eigen land, Ierland, zou dat gewoonweg geweldig zijn: dat is immers wat het wil. Het wil het afvalprobleem niet oplossen, het wil het verbranden! Laten wij eens kijken naar de houding ten aanzien van een nuttige toepassing van verpakkingsafval. De Raad heeft daaraan interessant genoeg geen maximumgrens verbonden, maar hij heeft wel een maximale doelstelling voor recycling bepaald, wat absurd is. Als het mogelijk is meer te recyclen, waarom zouden we dat dan verhinderen?
Ten vierde dienen er geen maximumdoelstellingen voor recycling te worden bepaald. Het is immers goed voor het milieu wanneer een verschuiving optreedt naar het gebruik van recyclebare materialen en er zouden juist ambitieuzere minimumdoelstellingen gerealiseerd moeten worden. Zoals ik al zei is het vaststellen van een maximumgrens onaanvaardbaar. Wij hebben eveneens voorgesteld de uitvoer van verpakkingsafval naar landen buiten de EU niet mee te rekenen in het verwezenlijken van de doelstellingen. De uitvoer van verpakkingsafval is op dit moment niet geregeld en is in strijd met de voorschriften van Bijlage 2 van het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan, indien voornoemde uitvoer een substantieel gevaar vormt voor de ontwikkeling van een vanuit milieuoogpunt beschouwd gezonde infrastructuur voor hergebruik van verpakkingsafval in de EU en indien het afvalprobleem in het invoerende land erdoor verergerd wordt. Ten minste een deel van het verpakkingsafval dat momenteel wordt uitgevoerd uit de EU wordt verwerkt door middel van processen die schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid en het milieu, of wordt als vulgrond gestort in plaats van hergebruikt, hetgeen niet moet worden aangemoedigd.
Tot besluit stellen wij verschillende amendementen voor met betrekking tot zware metalen en PVC's. Na 2006 mogen zware metalen niet meer welbewust in verpakkingen worden verwerkt en er is geen reden om beperkingen in verband met zware metalen niet te laten gelden voor gerecyclede materialen. De studies van de Commissie betreffende PVC's wijzen uit dat er geen veilige verwijderingsmethode bestaat voor deze stoffen. Het huidige percentage hergebruikte PVC-verpakkingen in de EU ligt onder de drie procent en in alle gevallen gaat het om zogeheten 'downcycling', wat producten van een inferieure kwaliteit oplevert en vanuit milieu- of economisch oogpunt geen voordelen biedt. In overeenstemming met de resolutie van het Europees Parlement over PVC, waarin werd opgeroepen tot de invoering van een vervangingsbeleid, moeten wij zorgen voor geleidelijke afschaffing van PVC.
In 1997 is 58 miljoen ton verpakkingsafval geproduceerd. In 1998 nam die hoeveelheid toe tot 60 miljoen ton, wat gelijk staat aan twee kilo per dag voor een gezin van vier personen. Sommige lidstaten produceren wel tweemaal zoveel afval als andere - ik zet hier vergelijkbare landen naast elkaar. Finland en Zweden produceren honderd kilo per persoon per jaar. Frankrijk en Italië, die goed met elkaar te vergelijken zijn, produceren tweehonderd kilo per persoon per jaar. Er zijn geen cijfers beschikbaar voor landen als Portugal, Ierland en Griekenland, die een derogatie wensen. Ik vind het volslagen onbegrijpelijk dat mijn eigen land, Ierland - een land met bijna de hoogste levensstandaard van Europa en een bloeiende economie - een vrijstelling verlangt in verband met zijn afvalproblemen. Oostenrijk, Denemarken en Nederland hebben de hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen van 1997 tot 1998 met tien procent verminderd. Het kan dus wel degelijk, wij kunnen de hoeveelheid afval terugdringen als wij zorgen voor het beleid waarmee dit gestimuleerd wordt.

Blokland (EDD).
Voorzitter, wij allen dragen overeenkomstig het Bijbelse rentmeesterschap verantwoordelijkheid voor het behoud van de natuur. Het Europees milieubeleid moet wat ons betreft dan ook gericht zijn op de bescherming van de héle schepping, inclusief de gezondheid van mensen, dieren en planten en de kwaliteit van lucht, water en bodem. Aangezien verpakkingsmateriaal in gewicht ongeveer een derde van al het afval van huishoudens en bedrijven voor zijn rekening neemt, zult u begrijpen dat we veel belang hechten aan het harmoniseren van nationale maatregelen om de schadelijke milieueffecten van verpakkingen en verpakkingsafval te voorkomen of te verminderen.
We zijn redelijk tevreden over de richtlijn zoals die er nu ligt. Ik zeg met nadruk "redelijk" tevreden, omdat de voorgestelde herziening alleen voorziet in het opstellen van aangescherpte taakstellingen voor het terugwinnen en recyclen van materiaal. Wat nog ontbreekt zijn betere regels inzake de preventie van afval, het hergebruik van verpakkingsmateriaal en de verantwoordelijkheid van de producent. Ingrijpende wijzigingen op deze punten zijn absoluut noodzakelijk. Derhalve zijn de amendementen van de Commissie milieubeheer een goed eerste begin.
De rapporteur, mevrouw Corbey, heeft hard gewerkt en dankzij samenwerking een goed resultaat bereikt. Ik wil haar daarmee van harte feliciteren en van de gelegenheid gebruik maken om de Commissie op te roepen voortvarend aan de slag te gaan met de eerder aangekondigde nieuwe aanpak waarin genoemde zaken verder aan de orde zullen komen. Het door de Commissie milieubeheer gewijzigde voorstel dat hier ter tafel ligt, is wat ons betreft een eerste stap in de goede richting.

Thomas-Mauro (NI).
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe dat ik inga op de Franse aanpak op het vlak van verpakkingen, want daar ben ik beter mee vertrouwd. In Frankrijk hebben de producenten een beleid van beperking van verpakkingen aan de bron opgezet middels een conformiteitsprocedure met preventienorm 13428. De naleving van deze norm is uitsluitend verplicht in Frankrijk en in het Verenigd Koninkrijk. De amendementen die ik in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heb ingediend beogen de uitbreiding van deze procedure tot alle lidstaten. Mijn collega's hebben mijn voorstel weliswaar niet overgenomen, maar zij hebben wel blijk gegeven van begrip, aangezien het verslag in amendement 16, betreffende paragraaf 5 van de bepaling in kwestie, terecht benadrukt dat de Commissie zich voor eind 2004 over de mogelijke invoering van de preventienorm CEN 13428 in alle lidstaten zal uitspreken. Ik wil er bij mijn collega's op aandringen dat wij de in amendement 16, betreffende artikel 4, paragraaf 1, punt a) beoogde wijziging verwerpen, aangezien een willekeurige beperking van de hoeveelheid verpakkingsmateriaal voorbijgaat aan de economische groei, alsmede aan de ontwikkeling van de samenleving. Aangezien het aantal alleenstaanden toeneemt, worden er steeds meer producten stuksgewijs verkocht. Met name de naleving van de preventienorm CEN 13428 zal bijdragen tot een vermindering van het volume van verpakkingen. Het voorbeeld van Frankrijk toont dit aan. Dat wil zeggen dat er op dit vlak een uitdaging voor ons ligt.
Ik wil andermaal uw aandacht vestigen op het gevaar van de invoering van milieu-indicatoren voor verpakkingen, zoals voorgesteld in amendement 16 betreffende artikel 4, paragraaf 3 bis. Een dergelijke bijkomende indicator voor verpakkingen is niet gerechtvaardigd, aangezien er reeds een normeringsinstrument bestaat, dat evenwel in hogere mate door de industrie moet worden toegepast. Bovendien zou bij het opstellen van dergelijke indicatoren rekening moeten worden gehouden met alle relevante criteria, zoals de aard van het product, de benodigde grondstoffen, de productiemethode alsmede de bestaande inzamelings- en recyclagesystemen. De verschillen tussen landen hebben waarschijnlijk geleid tot niet-representatieve resultaten.
Tenslotte moet hergebruik niet systematisch worden aangemoedigd, aangezien de milieueffecten van herbruikbare verpakkingen niet zonder meer beter zijn dan die van weggooiverpakkingen. Verschillende studies tonen dit aan, vooral op het vlak van gebottelde dranken. Ik zal hier niet ingaan op de door de Commissie ingediende klachten tegen bepaalde lidstaten die de mededinging hebben verstoord door hergebruik verplicht te stellen.
Ik verzoek mijn collega's derhalve tegen amendement 17 te stemmen. Het ritme van onze samenleving doet denken aan Chaplins Modern Times: produceren, verpakken, weggooien en, gelukkig steeds vaker, recycleren en hergebruiken.
Wij mogen evenwel niet uit het oog verliezen dat verpakkingen niet uitsluitend een ongewenst bijverschijnsel van onze consumptiemaatschappij zijn. Verpakkingen zijn er niet alleen om mooi te zijn en de klant te verleiden, maar vervullen over het geheel genomen een essentiële functie. Nu is het aan ons om het product verpakking te onderwerpen aan milieunormen en het in zijn gehele levenscyclus te beschouwen.

Grossetête (PPE-DE).
Wij voeren hier vandaag een debat over afval en wij stellen vast dat de richtlijn uit 1994 vruchten heeft afgeworpen, zij het in verschillende mate naargelang het land en de regio. Bovendien zijn er verschillen tussen de stad en het platteland. Maar er is duidelijk sprake van vooruitgang. Desalniettemin begroet ik het voorstel van de Commissie om de doelstellingen van de richtlijn aan te scherpen. Ik kan de onderhavige aanpak alleen maar steunen, want gezien de praktische problemen bij de verwerking van afval en van verpakkingsafval in het bijzonder lijkt het mij nog te vroeg voor een ingrijpendere herziening van de tekst.
De enige essentiële eis waaraan het Parlement op dit gebied moet vasthouden is realisme. Wij beogen immers de verwerking van verpakkingsafval te bevorderen alsmede, nog voordat een product op de markt komt, de minst schadelijke verpakking voor het milieu. Producten en hun verpakking moeten derhalve het voorwerp zijn van een geïntegreerd beleid. Wij moeten oplossingen zoeken voor ons afval. Recyclage is vaak problematisch. Wij moeten daarom het voorzorgbeginsel toepassen om de hoeveelheid verpakkingsmateriaal te beperken. Preventie moet een onderdeel zijn van de wetgeving, maar de wetgeving moet tegelijkertijd eenvoudiger en flexibeler worden.
Weliswaar zijn een aantal definities in de richtlijn opgehelderd, maar de harmonisatie van definities op Europees niveau blijft problematisch. Dat is bij de behandeling van de teksten in het Parlement duidelijk naar voren gekomen. Nog afgezien van het probleem van het verpakkingsafval is er een diepgaande hervorming nodig en moeten wij een antwoord vinden op de eenvoudige vraag: wat is afval? De afvalproblematiek is een kwestie van groot belang voor de communautaire instellingen, voor de nationale regeringen, voor lokale overheden, voor het bedrijfsleven en voor onze medeburgers, die een wezenlijke rol spelen. Wellicht zou er een kaderrichtlijn over afval moeten komen.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij om meer dan één reden hier vandaag te zijn. Wanneer ik om mij heen kijk zie ik namelijk dat ik misschien wel een van de weinigen ben die hier daadwerkelijk aanwezig waren toen wij een begin maakten met het opstellen van de verpakkingsrichtlijn. Ik voel mij speciaal verantwoordelijk ervoor te zorgen dat wij dat niet vergeten en dat deze richtlijn zich blijft ontwikkelen in een voor het milieu gunstige richting.
Ik begroet dit Commissievoorstel met instemming, maar ik vraag me af of dit wel het juiste moment ervoor is. Wij kunnen immers nog niet volledig inschatten wat het effect van de uitbreiding zal zijn. Mijns inziens moeten wij er zeker van zijn dat de wijzigingen die wij bij deze gelegenheid in de richtlijn aanbrengen positief en verstandig zijn en dat wij bijvoorbeeld niet proberen ego-amendementen in te dienen in plaats van eco-amendementen. Politici hebben altijd de neiging richtlijnen te willen veranderen en hun macht te tonen. Wat wij vandaag moeten doen, is een veel beperktere benadering kiezen dan wij vele jaren geleden bij de eerste verpakkingsrichtlijnen gedaan hebben. Maar ik beschouw dit als een nuttige gelegenheid, als wij vanuit die benadering te werk kunnen gaan, om de richtlijn aan te passen in het licht van onze ervaring.
Wij hebben geleerd dat recyclen niet per definitie goed is, maar alleen als dit gunstig en heilzaam is voor het milieu. Veel van de instrumenten die wij gaandeweg hebben ontwikkeld moeten derhalve verder verfijnd worden, of het nu om levenscyclusanalyse gaat of om bepaalde andere instrumenten. Deze zullen ons tonen wat de werkelijke waarde is van wat wij doen en wat wij anderen vragen te doen.
Het eenvoudigweg verhogen van de doelstellingen zonder er goed over nagedacht te hebben is iets wat wij op dit moment niet moeten doen. Laten we eens kijken naar de doelstellingen van de Commissie, die helemaal zo gek nog niet zijn - het Commissievoorstel is zo slecht nog niet - laten we ze zorgvuldig onderzoeken en ze verfijnen. Laten we eens kijken of wij ze kunnen verbeteren. Misschien is het geen slecht idee om voor elk materiaal minimumdoelstellingen vast te stellen. Sommige materialen vergen inderdaad veel meer bewerking, of misschien juist minder, zoals glas en metaal.
Wij moeten heel goed nadenken over deze richtlijn. Wij moeten er voor zorgdragen dat de richtlijn niet alleen acceptabel is voor die landen die de verpakkingsrichtlijn reeds volledig ten uitvoer hebben gelegd, maar ook voor die landen die hem in de toekomst ten uitvoer zullen moeten leggen. Wij moeten uiteraard in gedachten houden dat de situatie in landen als Malta zeer anders zal zijn. Het is niet realistisch om van kleinere landen met uiterst lastige problemen op het gebied van afvalverwijdering te verwachten dat zij precies dezelfde niveaus van recycling verwezenlijken als misschien mogelijk is in Nederland.
Wij hebben het ook over Midden- en Oost-Europa en ik vraag me daarom af of wij ons niet een moment zouden moeten bezinnen voordat wij te radicale wijzigingen in dit voorstel aanbrengen. De omstandigheden in de landen die binnenkort zullen toetreden tot de Europese Unie zullen een andere benadering van bepaalde wetgeving vereisen. Vooral waar het om verpakkingen gaat zullen er min of meer gelijke concurrentievoorwaarden in heel Europa moeten gelden, en in dat licht moeten wij realistisch zijn over wat in de nabije toekomst haalbaar is in Midden- en Oost-Europa.
Tot slot zou ik nog het volgende willen opmerken. Ik hoop dat wij, wanneer wij vandaag afsluiten, een blij, voldaan en goed gevoel hebben, maar ook het besef dat we iets voor het milieu hebben gedaan en niet alleen maar voor ons ego.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, tegen de achtergrond van de Top van Johannesburg en de beloften van de EU met betrekking tot duurzame ontwikkeling zouden we toch van dit Parlement mogen verwachten dat het concreet vorm geeft aan die duurzame ontwikkeling, met name door te eisen dat het beginsel van producentenaansprakelijkheid en de internalisering van externe kosten worden vastgelegd in de onderhavige herziening. Wij zijn dit reeds overeengekomen ten aanzien van de richtlijn inzake afgedankte elektrische en elektronische apparatuur.
Ik ben in het bijzonder verontrust over het feit dat mijn eigen lidstaat, Ierland, wederom ontheffingen wenst. Ik zie geen reden voor vrijstellingen gezien de recente economische expansie in Ierland, waar ook mijn collega reeds op gewezen heeft. Het Ierse bedrijfsleven betaalt verpakkingsmachineleverancier Repak momenteel een heffing voor beloften die niet worden nagekomen. Minimumdoelstellingen worden gehaald door bijvoorbeeld papierrestanten te recyclen die van oudsher hergebruikt werden. Er is dus meer sprake van ogenschijnlijke vooruitgang dan van daadwerkelijke vooruitgang, en de verwezenlijking van minimumdoelstellingen is met veel geheimzinnigheid omgeven. Ik maak mij ook ernstig zorgen over monopolies en kartels in de papierindustrie, met name in Ierland.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, mevrouw Corbey heeft een uitgebreid en ambitieus verslag gepresenteerd dat ik op de meeste punten onderschrijf. Alle lidstaten moeten in de toekomst op een actieve en constructieve wijze meewerken aan de systematische voorkoming van het ontstaan van verpakkingsafval, de inzameling en de recycling ervan. Er moeten zo efficiënt mogelijke systemen komen voor de verwerking van de 58 miljoen ton verpakkingsafval die jaarlijks in de Europese Unie worden geproduceerd. Op die manier zorgen wij ervoor dat het milieu beter wordt beschermd en dat belangrijke industrietakken tegelijkertijd meer zekerheid hebben bij het maken van een planning.
Mijns inziens zijn twee amendementen uiterst belangrijk bij de stemming. Het gaat ten eerste om keramische verpakkingen die in vele lidstaten, met name in Frankrijk, Italië, Nederland en Spanje, maar ook in familiebedrijven in het gebied waar ik vandaan kom al decennialang worden geproduceerd. Keramische flessen, potten en schalen worden tegenwoordig met name gebruikt voor de verpakking van levensmiddelen, maar ook voor de verpakking van onder andere sterke drank, bonbons en paté. Ze vormen slechts 0,1 procent van het verpakkingsafval dat in de Europese Unie wordt geproduceerd. Dat is dus slechts 60.000 ton afval van in totaal 58 miljoen ton afval. Deze keramische verpakkingen bestaan slechts uit pure gebrande leemaarde en bevatten derhalve geen stoffen die schadelijk zijn voor het milieu.
Vanwege de samenstelling van het materiaal heeft het geen zin gebruikte keramische verpakkingen te gaan recyclen. Ze kunnen niet worden hergebruikt door middel van verhitting. Ze zijn onschadelijk en vormen derhalve geen probleem voor het milieu. Het zou in economisch noch in ecologisch opzicht zinvol zijn deze kleine hoeveelheden te scheiden, apart in te zamelen en duizenden kilometers door de lidstaten te vervoeren. Derhalve verzoek ik u amendement 68 te ondersteunen dat ten aanzien van de recyclingdoelstellingen voorziet in een vrijstelling voor kleine hoeveelheden.
In de tweede plaats gaat het om de opname van de nieuwste procedures voor de recycling van kunststoffen in de richtlijn. Als wij deze richtlijn wijzigen, moeten wij van de gelegenheid gebruikmaken om de wettelijke bepalingen ook aan de laatste stand van zaken in de techniek aan te passen. Amendement 43 voorziet in een mechanische recycling van kunststoffen waardoor van verontreinigd plastic afval weer kunststoffen kunnen worden geproduceerd die dezelfde kwaliteit hebben als nieuwe kunststoffen. Deze procedure is uitermate zinvol voor het milieu en de economie en heeft op grote schaal in technisch opzicht zijn waarde bewezen.
In Duitsland is met deze methode bijvoorbeeld al ruim 1,8 miljoen ton kunststof afval herwonnen. Technologie van deze aard heeft een enorm potentieel. Ze biedt namelijk een alternatieve methode voor de recycling van kunststoffen naast het versmelten van kunststofverpakkingen van een zuivere en hoge kwaliteit en de louter thermische recycling van verschillende kunststoffen in afvalverbrandingsinstallaties. Daarom moet deze methode in de richtlijn worden opgenomen.
Het is ter bescherming van de consument bovendien noodzakelijk dat de verpakkingsmaterialen veilig zijn en aan de eisen voldoen, dat de risico's van afval tot een minimum worden beperkt en dat de productie van verpakkingen aan de nieuwste stand van de techniek voldoet. Ik ben niet bepaald een voorstander van de ontwikkeling van milieu-indicatoren. Het is belangrijker dat de Commissie concrete criteria voor de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van verpakkingen opstelt.
Wij hebben deze richtlijn nodig om een effectief afvalmanagement voor verpakkingen op te zetten in alle lidstaten van de Europese Unie.
Morgan (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, afvalproblemen hebben sinds kort mijn nadrukkelijke belangstelling, niet alleen met het oog op het milieu en de noodzaak de hulpbronnen van onze aarde te redden, maar ook omdat ik Wales vertegenwoordig. Dat is namelijk een regio met een buitengewoon slechte staat van dienst binnen de EU waar het afval betreft: 97 procent van ons afval wordt als vulgrond gestort. Eindelijk beginnen de mensen in mijn land het probleem serieus te nemen, maar met een zo grote achterstand als de onze moeten we realistisch zijn over de snelheid waarmee landen als het Verenigd Koninkrijk en Spanje gelijk kunnen komen met landen als Duitsland die het tempo reeds hebben aangegeven.
Het zal nog jaren duren voordat het Verenigd Koninkrijk de aanlegvergunning heeft goedgekeurd voor de bouw van de fabrieken die nodig zijn om deze doelstellingen te verwezenlijken. Het zal nog jaren duren voordat de plaatselijke overheden aan de regels voor overheidsopdrachten voldoen. Het zal enorme inspanningen vergen om de burgers ervan te overtuigen dat zij hun afval moeten scheiden en het zal een eeuwigheid duren voordat er een markt voor gerecyclede producten is ontwikkeld. Om die redenen hebben we twee jaar extra nodig om de wijziging van de wetgeving, zoals die in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is overeengekomen, door te voeren.
Ik ben opgetogen over het feit dat de Raad van Ministers heeft besloten relatief hoge normen te stellen ten aanzien van de nuttige toepassing en recycling van verpakkingsafval. Het verheugt mij dat de Milieucommissie heeft ingestemd met het voorstel de verzameling van gegevens op dit terrein te harmoniseren, zodat wij er echt zeker van kunnen zijn dat we in alle lidstaten gelijksoortige gegevens met elkaar vergelijken. Wij moeten het bedrijfsleven onder druk zetten om minder onnodige verpakkingen te gebruiken. Keer op keer hebben we kunnen zien dat vrijwillige overeenkomsten zelden worden nageleefd in het bedrijfsleven. Daarom moeten wij overeenstemming bereiken over een verplichte vermindering van verpakkingen voor goederen.
Een milieu-indicator voor het beoordelen van verpakkingen heeft zijn waarde, maar tot nu toe heeft niemand mij nog kunnen uitleggen hoe een dergelijke indicator precies zou moeten werken. Het is een nog niet functionerend systeem en ik heb dan ook mijn bedenkingen over het opnemen ervan in Europese wetgeving. Ik hoop dat wij allen onze verantwoordelijkheid serieus nemen. De regeringen moeten hun verantwoordelijkheid voor het afvalbeheer serieus nemen, maar wij allen als afzonderlijke personen moeten dat eveneens.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in dit debat over de herziening van de doelstellingen van de verpakkingsrichtlijn van 1994 teneinde de groeiende berg verpakkingsafval in de EU terug te dringen, wil ik mijn dank uitspreken aan onze rapporteur, mevrouw Corbey, en de schaduwrapporteur, mevrouw Ayuso González. Zij hebben grote inspanningen verricht op dit uiterst belangrijke gebied.
Er zijn twee belangrijke kwesties in dit debat; ten eerste de doelstellingen en ten tweede het tijdschema.
Ik ben het ermee eens dat nadruk wordt gelegd op preventiedoelstellingen en niet alleen op de nieuwe doelstellingen voor recycling en hergebruik. Ik ben evenwel de stellige mening toegedaan dat de nationale overheden in alle lidstaten zelf moeten kunnen bepalen op welke wijze zij het maximale halen uit hun eigen geheel van mogelijkheden voor nuttige toepassingen en recycling. Wat het tijdschema betreft verzoek ik de Commissie met klem nadere studies te laten verrichten, opdat de doelstellingen die toepasbaar zijn voor de EU ook voor landen in de marge geschikt zijn, niet in de laatste plaats voor de nieuwe kandidaat-lidstaten.
De adviesbureaus die de Commissie terzijde stonden bij het bepalen van de nieuwe doelstellingen, RDC-Environment en Pira International, zijn uitgegaan van een aantal grondbeginselen die op sommige lidstaten niet van toepassing zijn - ik denk daarbij aan landen als Griekenland, Portugal en Ierland. Zij verzuimen rekening te houden met specifieke geografische en demografische problemen. In Ierland wordt bijvoorbeeld tachtig procent van de verpakkingen ingevoerd. Er is derhalve slechts een beperkt aantal inheemse bedrijven waar gerecyclede verpakkingen kunnen worden gebruikt voor de productie van nieuwe verpakkingen. Vandaar dat ik in mijn amendement, waarvoor ik dringend steun vraag, voorstel 2011 als streefdatum te hanteren voor Griekenland, Portugal en Ierland.
Ik meen dat de EU-ministers van Milieuzaken over deze richtlijn in juni 2002 al een 'gemeenschappelijke oriëntatie' hebben bereikt. Zij pleiten voor 2012 als streefdatum voor Portugal, Griekenland en Ierland. Dat vind ik prima.
Waar het werkelijk om gaat, is dat wij realistische, haalbare doelen en tijdschema's moeten vaststellen en erop moeten staan dat Ierland, Griekenland, Portugal en anderen zich daaraan houden, zonder uitvluchten.
Ik wil graag positief afsluiten, met een spectaculair voorbeeld van een fiscale prikkel voor het voorkomen, beperken, hergebruiken en recyclen van verpakkingsafval. Dit voorbeeld laat tevens zien hoe iedere lidstaat bij het verwezenlijken van doelstellingen zelf de onderlinge verhouding kan bepalen van preventie, hergebruik en recycling. Op 4 maart 2002 voerde de Ierse minister van Milieuzaken een belasting in op plastic tassen, van 15 cent per tas. Het effect was ongelooflijk. In slechts een paar maanden nam het gebruik met negentig procent af. In een half jaar is een miljard plastic tasjes uit de roulatie genomen. Het ministerie van Financiën heeft sinds afgelopen maart 3,5 miljoen euro geïnd. De ommekeer was opzienbarend en het aantal klachten is tot nu toe gering. Er werd een week lang wat gemopperd als we vergaten onze oude boodschappentas mee te nemen, maar door de mentaliteit te veranderen heeft deze belastingmaatregel in zijn eentje bereikt wat jarenlange discussies in dit Parlement en in nationale parlementen niet voor elkaar hebben gekregen.
Hopelijk wordt het feit dat wij het probleem van die ellendige plastic tasjes al hebben aangepakt niet tegen ons gebruikt in verband met doelstellingen. Misschien zijn wij een jaar te vroeg geweest, want hiermee hadden wij een spectaculaire verbetering kunnen laten zien in het halen van alle doelstellingen en streefdata. Ik druk mij enigszins sarcastisch uit, maar dit is een serieus punt. De maatregel heeft enorm succes gehad en ik dring er bij andere landen op aan het voorbeeld van Ierland onmiddellijk te volgen teneinde deze plaag te bestrijden. Naar ik begrepen heb bestudeert het Verenigd Koninkrijk deze belastingmaatregel momenteel. Hij zal meer effect hebben dan alle debatten en richtlijnen en omzettingen in nationale wetgeving.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil mevrouw Corbey eveneens zeer hartelijk danken voor de grote moeite die zij zich getroost heeft. Zij moest niet minder dan 123 amendementen verwerken waarvan er 35 alleen al van mijn fractie afkomstig waren. Ik wil ook mevrouw Ayuso González zeer hartelijk danken, omdat het haar gelukt is toch zeer ver uiteenlopende doelstellingen op een zeer belangrijk gebied samen te voegen in één amendement en wel amendement 45. Dat zal ik persoonlijk nadrukkelijk ondersteunen.
U moet weten dat de verpakkingsrichtlijn tot dusver niet heeft geleid tot de noodzakelijke harmonisering. Deze richtlijn is op de meest uiteenlopende manieren omgezet en heeft geleid tot aanzienlijke verschillen in kosten in de afzonderlijke lidstaten. Het maximumquotum moet ertoe bijdragen dat het Europa van vier snelheden niet nog verder uit elkaar groeit en dat er niet nog meer concurrentievervalsing ontstaat. Sinds 1994 hebben alleen Oostenrijk, Duitsland, België, Nederland en Denemarken de huidige quota bereikt. Daarvan hebben Nederland en Denemarken alleen maar hun quotum bereikt, doordat ze over zeer goed functionerende vuilverbrandingsinstallaties beschikken waarmee zeer economisch gewerkt kan worden. België en Duitsland konden aan de eisen voldoen, doordat ze bepaalde recyclingmethoden toepassen die om ecologische redenen niet direct wenselijk zijn en die ook niet meer toegepast mogen worden na een definitiewijziging die in het voorstel voor een richtlijn is voorzien.
Oostenrijk neemt de tweede plaats in wat betreft de kostenlast. Door het hoge importaandeel en het enorme probleem met profiteurs in met name de kunststofbranche heeft de Oostenrijkse levensmiddelenproductie, maar ook die van andere landen, te kampen met de meeste nadelen op concurrentiegebied. Wij hebben reeds meermaals gezegd dat wij dit voorstel zullen goedkeuren. Er is echter één bepaald gebied waarop aanzienlijke verbeteringen nodig zijn. De Commissie stelt voor een aantal aanvullende minimumdoelstellingen voor recycling van bepaalde materialen in verpakkingsafval te realiseren: 60 gewichtsprocent voor glas, 65 gewichtsprocent voor papier enzovoort.
Ik wil nog even iets over amendement 45 zeggen. De doelstelling voor de recycling van materiaal van 25 gewichtsprocent lijkt mij voor glas, papier, karton, metalen en kunststoffen zeker toereikend. U moet weten dat ik er als Oostenrijkse absoluut geen problemen mee heb. Wij hebben echter ook geleerd dat het geen zin heeft om voor landen die eenvoudigweg nog niet zo ver zijn, doelstellingen op te leggen waarvan zij van tevoren al weten dat ze die toch niet zullen bereiken. Ik denk dat het voor het milieu beter is om één doel te stellen dat ook daadwerkelijk door alle Europese landen, alle Europese economieën bereikt kan worden. Ons milieubeleid is altijd gericht geweest op samenwerking met het bedrijfsleven en niet op tegenwerking. Alleen met een ecologisch verantwoorde markteconomie kunnen wij dit doel bereiken.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur bedanken voor haar grondige werk en ik wil vooral de schaduwrapporteur van onze fractie bedanken voor haar evenwichtige opvattingen. Er is sprake van een belangrijke richtlijn waar wij op gewacht hebben, want recyclage moet juist daar op doeltreffende wijze worden toegepast waar zij het milieu daadwerkelijk ten goede komt en de hoeveelheid afval moet sterk worden verminderd. Recyclage alleen om het recyclen hebben wij niet nodig, zij moet voor een daadwerkelijke besparing zorgen.
Overeenkomstig haar wetgevende aard moet de richtlijn de lidstaten speelruimte bij de uitvoering ervan blijven geven. Het criterium moet daarom de daadwerkelijke bescherming van het milieu zijn. Bevolkingsdichtheid en afstanden bepalen of recyclage verstandig is.
De algemene doelen voor hergebruik en recyclage moeten gelijk blijven ofwel overeenkomen met het voorstel van de Commissie. Daarmee wordt voorkomen dat recyclebare materialen alleen als energiebronnen worden gebruikt. Ik ben het met mevrouw Corbey eens dat er geen materiaalspecifieke doelen voor recyclage moeten worden gesteld. Behalve dat die moeilijk uitvoerbaar zijn, kan het betekenen dat een bepaalde sector wordt bevoordeeld en dat zo de concurrentie wordt verstoord.
Ik heb zowel voor de commissie als de plenaire vergadering amendementen ingediend. Het betreft zeer kleine details, maar die zijn in deze richtlijn waarschijnlijk nodig om ervoor te zorgen dat zij niet te lastig uitvoerbaar wordt. Eén tamelijk prozaïsch voorbeeld is de koker van een toiletrol. Weinigen van ons zullen die waarschijnlijk graag als verpakkingsafval willen beschouwen dat vervolgens moet worden gerecycled voor bijvoorbeeld de toiletrol van de buren.
De richtlijn werkt hopelijk naar twee kanten: ze is van groot belang voor verstandiger praktijken, maar hopelijk ook voor het voorkomen van het ontstaan van afval. De hoeveelheid afval moet worden losgekoppeld van de economische groei, zoals collega Myller hier al zeer terecht heeft opgemerkt.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik u hartelijk danken dat u de discussie over het voorstel van de Commissie zo betrokken heeft gevoerd. Ik zal ingaan op de belangrijkste amendementen die hier zijn behandeld en waarover morgen gestemd zal worden. De Commissie neemt het volgende standpunt in. Met betrekking tot het verschuiven van de termijn voor het bereiken van de doelstellingen houdt de Commissie nog steeds vast aan het ambitieuze schema. In principe kan ze een beperkte verschuiving wel accepteren.
De Commissie is van mening dat de door haar voorgestelde doelstellingen grotendeels ongewijzigd moeten blijven. Ze zijn gebaseerd op een kosten-batenanalyse van de voorstellen. Met name een verhoging van de minimumdoelstelling voor recycling van 55 procent naar 65 procent op grond van de kosten-batenverhouding kan niet worden gerechtvaardigd. De Commissie wijst dit voorstel derhalve van de hand. Zij is er evenmin een voorstander van de doelstellingen voor glas, papier en metalen van 60 procent, 55 procent of 50 procent te verlagen naar 25 procent. Deze materialen kunnen immers met een hoog milieurendement en tegen lage kosten worden gerecycled. Deze doelstellingen per materiaal zijn volgens ons ook noodzakelijk met het oog op een duidelijke wetgeving en investeringszekerheid voor recyclingbedrijven.
Wat betreft de maximumdoelstelling voor recycling zijn wij van mening dat het schrappen daarvan kan leiden tot verstoringen van de interne markt als er meer materiaal wordt ingezameld dan gerecycled kan worden. Daardoor kunnen er in toenemende mate problemen ontstaan bij de verkoop van ingezamelde materialen, met name in de landen die hun programma voor recycling pas later zijn gestart.
De Commissie is het eens met het idee dat preventie voorrang heeft op de verwerking van afval. Deze kwestie moet echter verder worden behandeld bij de vraag op welke criteria preventie gebaseerd moet zijn: op de gevolgen voor het milieu of het gewicht.
De Commissie kan het voorstel voor een preventiedoelstelling van 10 procent niet ondersteunen, omdat niet duidelijk is hoe dit doel verwezenlijkt kan worden en wat de kosten en het nut zijn. Het is immers niet uitgesloten dat het uiteindelijke effect van een dergelijke maatregel negatief is voor het milieu. Dat is zeker niet ondenkbaar als deze maatregel ertoe leidt dat er meer lichte verpakkingen zoals kunststof worden gebruikt.
De eis dat de milieueffecten van een gekozen verpakking uitgaande van ramingen omtrent de levenscyclus zo beperkt mogelijk moeten zijn, kunnen wij in principe als zodanig goedkeuren, zij het dat een dergelijke bepaling nadere uitwerking behoeft. Daarnaast is het beter als een en ander verder wordt ontwikkeld in de context van de basisvereisten van de richtlijn.
Namens de Commissie wil ik de rapporteur, de co-rapporteur en de gehele Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid danken voor hun inspanningen.
Van de in totaal 68 amendementen kan de Commissie 6 amendementen in hun geheel en 6 gedeeltelijk overnemen. 15 andere amendementen keurt ze in principe goed. Het presidium heeft een lijst met de desbetreffende amendementen ontvangen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0230/2002) van de heer Deva, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de handel en ontwikkeling in het licht van de doelstelling van voedselveiligheid en uitroeiing van armoede (2001/2175(INI)).

Deva (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, terwijl wij hier vergaderen vindt in Zuid-Afrika de Wereldtopconferentie over duurzame ontwikkeling plaats, als vervolg op de baanbrekende vergadering van de WTO die vorig jaar in Doha gehouden is. Vandaag is eveneens de dag dat de nieuwe directeur-generaal van de Wereldhandelsorganisatie aantreedt. Dr. Supachai Panitchpakdi is de eerste directeur-generaal die afkomstig is uit een ontwikkelingsland. Wij wensen hem het beste en bedanken tevens de heer Mike Moore, de scheidende directeur-generaal, voor het vele werk dat hij verzet heeft.
Laten wij niet vergeten wat de secretaris-generaal van de VN gezegd heeft in zijn verslag voor de millenniumtop over de globalisering. Hij zei dat solidaire globalisering moet stoelen op het grote stimulerende vermogen van de markt, maar dat de marktkrachten alleen niet zullen volstaan. Wat we nodig hebben, is een breed opgezette inspanning voor het creëren van een gedeelde toekomst, gebaseerd op zowel onze overeenkomsten, als onze verschillen.
Dit verslag is een poging de hoopvolle verwachtingen van de secretaris-generaal hier in het Europees Parlement te vertalen naar een rechtskader. Niet hulp, maar handel zal de armoede in de wereld terugdringen en duurzame ontwikkeling bespoedigen. Niet hulp, maar handel, in partnerschap met het bedrijfsleven wereldwijd, zal de ontwikkelingslanden helpen hun capaciteit op het gebied van de industrie, het onderwijs en de infrastructuur en in intellectueel opzicht te vergroten en het zogeheten 'Aziatische wonder' te herhalen. Ik heb begrepen dat dit wonder momenteel in China in volle gang is. Niet hulp, maar handel zal de sleutel vormen tot oplossingen op het gebied van voedselveiligheid, schoon water, huisvesting, sanitaire voorzieningen en informatietechnologie, door middel van rechtstreekse buitenlandse en binnenlandse investeringen.
In de afgelopen vijftig jaar is de wereldhandel vernegentienvoudigd. De wereldproductie is meer dan verviervoudigd en het wereldinkomen per hoofd is verdubbeld. Helaas blijkt echter uit het Human Development Report dat de spreiding van technologie, handel en welvaart niet gelijk verdeeld is: de rijkste landen vormen 20 procent van de wereldbevolking, maar nemen 86 procent van het mondiale BBP voor hun rekening, 82 procent van de export, 68 procent van de rechtstreekse buitenlandse investeringen en 93 procent van de internetgebruikers. In deze groep zijn 64 landen ondergebracht, maar het grootste deel van de wereldbevolking - onder meer India, China en Indonesië enzovoort - valt qua ontwikkeling onder de middencategorie. Deze mensen hebben ernstige structurele, infrastructurele, milieu- en bevolkingsproblemen. Er zijn 51 landen met chronisch lage inkomens, voornamelijk in Afrika, maar ook in Azië en Midden-Amerika, die volledig afhankelijk zijn van steun, aangezien er slechts in zeer geringe mate sprake is van rechtstreekse buitenlandse investeringen.
Wij moeten de wereld niet mooier voorstellen dan hij is. De realiteit is dat het gecombineerde BBP van 182 ontwikkelingslanden lager is dan de mondiale omzet van de 200 grootste multinationals, de transnationale ondernemingen, waarvan er in totaal 65.000 zijn. Er zijn 200 directeuren van transnationale ondernemingen van wie de gecombineerde omzet groter is dat het gecombineerde BBP van presidenten en ministers van Financiën van 182 landen, die waarschijnlijk de grootste bevolkingsgroepen van de wereld omvatten.
In mijn verslag stel ik evenwel voor degenen die deze enorme multinationals leiden te betrekken bij het ontwikkelingsproces, in de eerste plaats door te stimuleren dat zij goed bestuur en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen accepteren, zoals uiteengezet is door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Wij moeten een kader creëren waarbinnen het Europees Parlement, leden van nationale parlementen en de bestuurders van deze ondernemingen samen kunnen komen in een forum met het roulerend voorzitterschap van de EU om van gedachten te wisselen over ontwikkeling en duurzaamheid. Deze bijeenkomsten zouden deel moeten uitmaken van een voortgaande dialoog en regelmatig, tweemaal per jaar, dienen plaats te vinden en niet slechts af en toe, zoals in Johannesburg of Rio.
In dat verband heb ik in mijn verslag voorgesteld dat ondernemingen een comité voor ethisch investeren instellen naar het voorbeeld van beloningcomités en andere comités in hun raad van bestuur. Voornoemd comité zou dan tot taak hebben bedrijfsontwikkelingsprojecten aan te merken als offset-projecten in ontwikkelingslanden. Ongeveer 0,7 procent van de bruto-omzet in het betreffende land zou vervolgens worden uitgetrokken voor investeringsprojecten ten behoeve van de opbouw van sociale, onderwijs- en milieucapaciteit in ontwikkelingslanden. Daar worden alle partijen beter van: de onderneming krijgt beter geschoolde arbeidskrachten en het land verbetert zijn capaciteit. Ik hoop dat het Parlement mijn voorstel met algemene stemmen zal aannemen.
Tot slot wil ik de vele mensen bedanken die mij bij dit verslag hebben geholpen. Ik hoop dat het morgen zonder enige verdeeldheid zal worden aangenomen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zeer verheugd over het verslag van de heer Deva over handel en ontwikkeling, voor uitroeiing van de armoede en voedselveiligheid. Het verslag komt op een gunstig tijdstip, gezien de Wereldtopconferentie over duurzame ontwikkeling die momenteel gehouden wordt in Johannesburg. Het verslag moet eveneens bekeken worden tegen de achtergrond van de beloften die zijn gedaan tijdens de ministeriële conferentie in Doha, afgelopen november, en tijdens de conferentie van Monterrey inzake ontwikkelingsfinanciering afgelopen maart.
Het verslag komt ook op het juiste moment in het licht van de onderhandelingen met de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan over economische partnerschapsovereenkomsten, die aan het einde van deze maand van start zullen gaan. Als grootste handelsblok ter wereld en grootste bron van rechtstreekse buitenlandse investeringen en officiële ontwikkelingshulp heeft de Europese Unie een belangrijke rol.
Het doet mij deugd te constateren dat de EU-importen uit ontwikkelingslanden de laatste zeven jaar zijn toegenomen met vijftien procent per jaar. Dat is een veel snellere toename dan bij de importen uit andere landen het geval is. Ik ben mij er evenwel tegelijkertijd van bewust dat veel ontwikkelingslanden, vooral de minst ontwikkelde, niet volledig van deze groei hebben kunnen profiteren. Er zal nog veel werk verzet moeten worden.
De ontwerpresolutie en het verslag van de heer Deva beslaan een groot gebied - en terecht. De Commissie kan zich vinden in de algemene tendens van de analyse en aanbevelingen. Het lijdt geen twijfel dat handel kan bijdragen aan ontwikkeling, armoedebestrijding en voedselveiligheid, maar of dat ook daadwerkelijk gebeurt hangt inderdaad af van de aanwezigheid van beleid en instellingen die dat mogelijk maken.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie goed in de gaten zal houden dat de tijdens de onderhandelingen in Doha aan de ontwikkelingslanden gedane beloften zullen worden nagekomen. In het kader van de ontwikkelingsagenda van Doha zal gewerkt worden aan de verbetering van de markttoegang, evenals aan nieuwe handelsregels die rekening houden met de behoeften van ontwikkelingslanden. Voorts zullen handelskwesties verder worden geïntegreerd in de ontwikkelingssamenwerking.
Met betrekking tot markttoegang en de voor veel ontwikkelingslanden zo belangrijke landbouw, stelt de Verklaring van Doha: 'Voortbouwend op de tot zover verrichte inspanningen en onverminderd de uitkomst van de onderhandelingen verbinden wij ons tot alomvattende onderhandelingen met het doel de markttoegang aanmerkelijk te verbeteren; vermindering van elke vorm van exportsubsidie met als uiteindelijke doelstelling geleidelijke afschaffing; en aanzienlijke verlaging van de handelsverstorende interne steun.'
Ten aanzien van niet-landbouwproducten voorziet de Verklaring van Doha in het volgende: '... onderhandelingen die ten doel zullen hebben ... tarieven te verlagen of, waar van toepassing, af te schaffen, met inbegrip van de verlaging dan wel afschaffing van toptarieven, hoge tarieven en de escalatie van tarieven, evenals van niet-tarifaire handelsbelemmeringen, met name ten aanzien van voor ontwikkelingslanden belangrijke exportproducten.'
Het behoeft geen betoog dat deze onderhandelingsagenda weliswaar ambitieus is, maar van grote betekenis voor de ontwikkelingslanden. Verscheidene onderwerpen die zeer belangrijk zijn voor ontwikkelingslanden zullen worden verwerkt in regelgeving: intellectuele eigendom, sanitaire en fytosanitaire maatregelen, technische handelsbelemmeringen, concurrentie, handelsbevordering, overheidsopdrachten en investeringen.
Over de bepalingen inzake regionale handelsovereenkomsten moet eveneens onderhandeld worden. Daarbij zal rekening moeten worden gehouden met de ontwikkelingsaspecten van regionale handelsovereenkomsten. Voorts zullen de bepalingen aangaande de speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden worden herzien, met als doel deze bepalingen te versterken en doelgerichter, effectiever en werkzamer te maken.
Ik ben ervan overtuigd dat de onderhandelingen van Doha er in hoge mate toe zullen bijdragen dat het multilaterale handelsstelsel en zijn regels vanuit ontwikkelingsoogpunt gunstiger worden.
Ten aanzien van het derde aspect - het integreren van de handel in de ontwikkelingssamenwerking - heeft de Europese Unie de laatste jaren belangrijke vorderingen gemaakt. In het communautaire ontwikkelingsbeleid, dat gebaseerd is op de Commissiemededeling van april 2000, is handel aangemerkt als een van de zes gebieden waarop de Gemeenschap zich met betrekking tot haar ontwikkelingshulp dient te concentreren. Ik verwijs eveneens naar de mededeling van de Commissie over een wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling, die in februari jongstleden is gepubliceerd. Bovendien werkt de Commissie momenteel aan een mededeling inzake handel en ontwikkeling, waarin uiteengezet wordt op welke wijze het integreren van de handel veel meer zou moeten inhouden dan alleen maar technische steun: integratie van de handel dient tevens een kwestie te zijn van capaciteitsopbouw, opleiding, institutionele steunverlening, de voorbereiding van belastinghervorming en hulp bij aanpassingen in de productie.
De betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector, met inbegrip van grote ondernemingen - die in het verslag van de heer Deva een prominente rol speelt - is eveneens van essentieel belang.
Tot mijn genoegen kan ik u zeggen dat de Unie de afgelopen jaren circa 640 miljoen euro heeft uitgegeven aan handelsgerelateerde steun. Daarvan is ongeveer 61 procent naar de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan gegaan, 14 procent naar Latijns-Amerika en 12 procent naar het Middellandse-Zeegebied. In de huidige programmeringsronde ten behoeve van de ACS-staten, in het kader van het negende Europees Ontwikkelingsfonds, is tussen de veertig en vijftig procent van de regionale indicatieve programma's - 280 tot 350 miljoen euro - gereserveerd voor handelsgerelateerde steun in brede zin. Daarnaast heeft de Unie maximaal vijftig miljoen euro toegezegd voor nieuwe programma's die gericht zijn op het hele ACS-gebied. De Unie is tevens de voornaamste donor van het Global Trust Fund, dat met het oog op technische bijstand in het leven is geroepen door de Wereldhandelsorganisatie, ter ondersteuning van de ontwikkelingsagenda van Doha.
De Commissie huldigt de opvatting dat regionale integratie een uiterst essentieel onderdeel dient te zijn van een strategie voor het openen van de economie en het profiteren van de kansen die de handel biedt. Initiatieven op het gebied van regionale integratie tussen ontwikkelingslanden, ofwel Zuid-Zuidintegratie, kunnen bijdragen aan de daadwerkelijke integratie van deze landen in de wereldeconomie. Zij kunnen eveneens een bijdrage leveren aan het multilaterale systeem, mits zij naar buiten gericht zijn en tot lagere externe barrières leiden. Om die reden is de Unie vastbesloten haar steun voor een realistische Zuid-Zuidintegratie voort te zetten. Tezelfdertijd voert zij haar inspanningen ten behoeve van de Noord-Zuidintegratie op om zo een intensievere en effectievere Zuid-Zuidintegratie te bevorderen. Deze aanpak moet terug te vinden zijn in de economische partnerschapsovereenkomsten tussen regionale groeperingen van de ACS-staten en de Unie.
De Europese Unie heeft vorig jaar met het 'Everything But Arms'-initiatief het voortouw genomen onder de industrielanden. Alle exportproducten uit de minst ontwikkelde landen, behalve wapens, kunnen zonder beperkingen op de markt van de EU worden gebracht. Voor slechts drie producten - rijst, suiker en bananen - geldt een overgangsperiode. De voordelen van dit initiatief voor de minst ontwikkelde landen zouden aanzienlijk vergroot worden als de andere industrielanden, alsmede de grotere handelsnaties onder de ontwikkelingslanden, een soortgelijk gebaar zouden maken.
Tot besluit wil ik nog opmerken dat het verslag van de heer Deva een constructieve en verreikende bijdrage levert aan het formuleren van strategieën waarmee ontwikkelingslanden in staat worden gesteld te profiteren van de handel en de globalisering, opdat de fundamentele ontwikkelingsdoelstellingen gerealiseerd kunnen worden, namelijk armoedebestrijding en voedselveiligheid.
Deze analyse en beoordeling kunnen nuttig zijn voor de Commissie tijdens de komende multilaterale en regionale onderhandelingen. Een regelmatige dialoog met het Parlement hierover is uitermate welkom.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in de jaren '90 zijn wij getuige geweest van een vrijwel volledige openstelling van de wereldhandel en tegelijkertijd, met uitzondering van China, van een toename van de absolute armoede. Het aantal landen in de categorie 'minst ontwikkeld? is toegenomen, terwijl er in landen met een krachtige groei nog altijd grote armoede heerst. Het verband tussen handel, ontwikkeling en armoede is bijgevolg ingewikkeld en wij moeten ons hoeden voor voorbarige conclusies. Een aantal van de voorstellen op dit terrein van mijn verslag voor de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, dat met eenparigheid van stemmen werd aangenomen, is overgenomen in het verslag-Deva. Ik wil hier op twee belangrijke punten ingaan.
In de eerste plaats is hulp, en met name technische bijstand, van essentieel belang. Er bestaat op dit vlak slechts weinig informatie, maar er doen ogenschijnlijk talloze horror stories de ronde. Het is van belang dat de betrokken landen hun behoeften kunnen formuleren, internationale agentschappen ervan in kennis stellen en zich inzetten voor concrete doelstellingen. Hier moeten wij toe bijdragen, waarbij een zo breed mogelijke deelneming van het maatschappelijk middenveld en ondernemingen ter plaatse moet worden verzekerd. Wij moeten breken met de benadering van onzuivere voorwaarden die in werkelijkheid de belangen van de dominante landen dienen. De hulp moet in de eerste plaats zijn gericht op de opbouw van plaatselijke capaciteit met een veelzijdig aanbod. De handel moet op het niveau van regionale gemeenschappelijke markten worden georganiseerd.
Het verslag dringt bovendien aan op de uitwerking van sociale maatregelen van de WTO om kwetsbare volkeren in de context van de schok van de liberalisering nieuwe vooruitzichten te geven. Voorts pleit het voor de opname van het onderwerp arbeidsmigranten in de onderhandelingen over diensten. Tenslotte wordt compensatie gevraagd voor het wegvallen van de inkomsten uit douanerechten voor de minst ontwikkelde landen.
In de tweede plaats wijst het verslag erop dat de rol van de doelstellingen op het vlak van de armoedebestrijding in het licht van de unilaterale handelsregels moet worden onderzocht. Ik vrees dat de Commissie sceptisch tegenover een speciale en gedifferentieerde behandeling zal staan, maar dat geldt niet voor ons: wij pleiten voor een nieuwe definitie.
De toekomstige besprekingen over investeringen kunnen vrucht dragen. Wij wijzen er evenwel op dat uiterst weinig directe investeringen in de armste landen terechtkomen en, als dat al het geval is, dan staan daar fiscale voordelen tegenover waar deze landen in de eerste plaats door worden benadeeld. Zonder samenwerking tussen de WTO en de andere grote organisaties, zonder bestrijding van de zwakke financiële positie, is het onwaarschijnlijk dat de besprekingen over investeringen vruchten zullen afwerpen voor degenen in de wereld die armoede lijden.

Fernández Martín (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, laat ik beginnen met te zeggen dat dit debat gemengde gevoelens bij mij oproept. Enerzijds heeft de heer Deva met volle overgave gepleit voor het initiatiefverslag waar hij zo lang aan heeft gewerkt, en heeft hij ons een reeks interessante bijdragen voorgelegd. Het is een bijzonder goede zaak dat hij overleg heeft gepleegd met de regeringen van alle ontwikkelingslanden. Hij heeft deze landen met name verzocht hun standpunten en suggesties uiteen te zetten zodat wij precies weten wat zij van de Millenniumronde verwachten. Het resultaat van zijn werkzaamheden is dit verslag dat unaniem door de Commissie ontwikkelingssamenwerking is goedgekeurd en morgen in stemming zal worden gebracht.
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij echter toe dat ik ook uw aandacht vraag voor de schaduwzijde van deze kwestie. In de achtergrondinformatie bij het verslag worden meer dan twintig recente documenten, resoluties en internationale overeenkomsten genoemd waarin wordt aangedrongen op drastische maatregelen voor armoedebestrijding, en deze lijst is niet eens volledig.
Het is 22 jaar geleden dat Willy Brandt zijn imponerende verslag over de Noord-Zuid-betrekkingen presenteerde. Ondanks de voorbeelden van succes die wij kennen is sinds die tijd de situatie er alleen maar verder op achteruit gegaan. Helaas moeten wij keer op keer vaststellen dat deze wereld na decennia van onverminderde groei minder egalitair is dan ooit. De rijkdom was nog nooit zo onevenwichtig verdeeld als nu.
Daarom ben ik van oordeel dat woorden alleen niet volstaan. Hoe interessant deze voorstellen van de heer Deva ook zijn, zij blijven ontoereikend. De armoede in de wereld - ook in Europa - is geen economisch probleem. Het is een politiek probleem dat politieke en wereldwijde oplossingen vergt. Het heeft geen zin om verantwoordelijken aan te wijzen zoals men gedurende deze dagen in Johannesburg tracht te doen. Armoede is geen kwestie van schuldigen en onschuldigen; het is een kwestie van slachtoffers. En de rest van de wereld - onder wie wij allen - is in meer of mindere mate schuldig aan deze situatie.
De in Monterrey goedgekeurde financiële middelen waaraan de vertegenwoordiger van de Commissie heeft gerefereerd, betekenen weliswaar een stap voorwaarts, maar wij zijn het er allen over eens dat er veel meer nodig is. De internationale organisaties kunnen zich niet langer opwerpen als de hoeders van de orthodoxie nu het ene land na het andere getroffen wordt door crises, niet alleen in Afrika, maar ook in Midden-Amerika, in Zuid-Amerika en in andere regio's.
Ik vraag mij af waarom de vertegenwoordigers van de Europese landen er niet in slagen om in het kader van het Internationaal Monetair Fonds - waar zij per slot van rekening in de meerderheid zijn - nieuwe formules door te zetten ter bevordering van de ontwikkeling van de armste landen en van de landen die ten gevolge van slecht bestuur en corruptie steeds armer worden. De regionale economische blokken, met uitzondering van onze eigen Europese Unie, maken moeilijke tijden door. Denkt u maar aan Mercosur en het Andespact.
Wij moeten er meer op hameren dat de in Doha uitgestippelde koers wordt aangehouden. Het is immers van wezenlijk belang dat de markten verder worden opengesteld aangezien deze ontwikkeling een nieuwe impuls zal geven aan de wereldhandel. Wij moeten tevens druk uitoefenen op de welvarende regio's, die meer middelen ter beschikking moeten stellen.
De commissaris heeft hier de cijfers genoemd die op de Europese Unie betrekking hebben. Daaruit blijkt dat wij wereldwijd de meeste ontwikkelingssteun verlenen. Helaas zijn de jongste ontwikkelingen zorgwekkend, mijnheer de commissaris. De laatste jaren kent de officiële ontwikkelingssteun in de Europese Unie een neerwaartse trend. Uw cijfers kloppen, maar met deze nieuwe trend kunnen wij onmogelijk instemmen.
Er dient meer aandacht te worden besteed aan de bevordering van de democratie en de ontwikkeling van de mensenrechten, aan gezondheid, voeding en onderwijs voor iedereen, met name in de ontwikkelingslanden. Wij moeten resoluut de strijd aanbinden met alle vormen van corruptie, niet alleen in de minder ontwikkelde landen maar ook bij ons, waar het voortbestaan van dergelijke praktijken des te afkeurenswaardiger is.
De bijdragen van de heer Deva over de grotere betrokkenheid en de groeiende medeverantwoordelijkheid van de grote multinationals zijn hier ongetwijfeld op hun plaats, maar toch kan ik niet nalaten te onderstrepen dat vele van deze ondernemingen sterk te wensen overlaten en net het tegengestelde doen van wat van hen wordt verwacht.
Dit zijn de basiselementen die ons in de gelegenheid moeten stellen om enig licht te brengen in het hart der duisternis - dit ter nagedachtenis aan Conrad -, maar laten wij vooral aandringen op meer actie en meer vastbeslotenheid en op minder gepalaver.

Kinnock, Glenys (PSE).
Dank u wel, mijnheer de Voorzitter, en mijn complimenten aan de heer Deva voor dit zeer breed opgezette en alomvattende verslag. Zoals commissaris Byrne al zei is het toepasselijk dat wij hierover debatteren terwijl in Johannesburg die lange en moeizame beraadslagingen plaatsvinden. Maar wat voor ons wellicht belangrijker en toepasselijker is, is dat de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomst deze maand van start zullen gaan. Er staan in Johannesburg veel verschillende punten op de agenda, en dat is bij ons niet anders.
Over de doelstellingen zijn we het eens. Nu zijn er moedige mensen met principes nodig die op een rijtje zetten op welke wijze wij de uitdaging zullen aangaan: de uitdaging waarvoor wij ons gesteld zien door het feit dat ieder jaar elf miljoen kinderen van jonger dan vijf jaar onnodig sterven; de uitdaging achthonderd miljoen mensen die nog altijd honger lijden te eten te geven; de uitdaging de 2,4 miljard mensen die geen behoorlijke sanitaire voorzieningen hebben te helpen, evenals de zes miljoen mensen die wij ieder jaar verliezen aan aids, tuberculose en malaria.
De heer Deva zei het al: hulp is van essentieel belang voor ontwikkelingslanden, maar de handel zal op veel grotere schaal voordelen met zich meebrengen. Als Afrika bezuiden de Sahara slechts één procent meer bezat van de mondiale exportmarkt, zou dat ieder jaar zeventig miljard dollar extra opleveren. Dat is vijfmaal zoveel als wat de regio thans ontvangt aan hulp en schuldenverlichting bij elkaar.
Natuurlijk hebben arme landen meer hulp nodig, maar zij hebben ook behoefte aan betere en eerlijkere exportkansen. Handel heeft als groot voordeel dat hij tot onafhankelijkheid leidt; handel biedt kansen voor de arbeidsmarkt en voor investeringen. Handel is eveneens de ladder waarmee men uit de armoede kan klimmen, en dat is waar het in onze commissie en dit verslag om gaat.
Er is niets onvermijdelijks aan alle problemen die in het verslag van de heer Deva aan de orde worden gesteld. Het is geen wet van Meden en Perzen dat mondiale politiek en mondiaal beleid over 'wij' en 'zij' zou moeten gaan en over het recht van de sterkste in een wereld waarin de dingen ongelijk verdeeld zijn, zoals president Mbeki zei tijdens zijn openingsspeech op de Top van Johannesburg. Wij moeten eveneens rekening houden met de invloed van de WTO, het IMF en de Wereldbank en met de voorwaarden die zij ontwikkelingslanden opleggen, die de handelsmogelijkheden van deze landen in feite beperken. Wij moeten duidelijk maken dat alle spelers op het wereldtoneel een eerlijke en vergelijkbare kans dienen te krijgen om goed te presteren.
Handelsbelemmeringen benadelen arme mensen in het algemeen en vrouwen in het bijzonder. Dit zijn immers de groepen armen die gewoonlijk de producten vervaardigen die het zwaarst getroffen worden: landbouwproducten en arbeidsintensieve industrieproducten. De regels van de wereldhandel moeten radicaal veranderen, zoals in dit verslag wordt voorgesteld. Wat wij nu zien, is niet te verdedigen; de onrechtvaardigheid en de onredelijkheid moeten aangepakt worden en handel is daartoe de sleutel. Met betrekking tot de ACS-EU-onderhandelingen hebben wij in elk geval de daadwerkelijke gelegenheid een centrale rol te spelen en die redelijkheid en rechtvaardigheid aan te bieden. Wij zijn een grootmacht op het gebied van de landbouw en wij kunnen het voortouw nemen in de gehele post-Doha agenda door markten te openen en een einde te maken aan het dumpen van onze producten op de wereldmarkten, wat een concurrentievervalsing creëert waar de ontwikkelingslanden eenvoudig niet tegenop kunnen.
Wat betreft de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom, de TRIP's-overeenkomst, dient de EU een krachtig en vastberaden leiderschap te blijven uitoefenen. De TRIP's-overeenkomst moet rechtvaardig worden uitgevoerd. Er moet een oplossing worden gevonden voor het vraagstuk van verplichte patentering. Wanneer wij de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomst hervatten, moeten wij de Verklaring van Doha over de TRIP's-overeenkomst gebruiken als plafond in onze discussies met de ASC-staten over intellectuele eigendom.
Als medevoorzitter van de Parlementaire Paritaire Vergadering van de Overeenkomst tussen de Staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de Europese Unie ben ik van mening dat wij een zeer belangrijke rol kunnen spelen in de onderhandelingen van de EU. De Parlementaire Paritaire Vergadering hamert erop dat er een sterke en ondubbelzinnige dimensie nodig is - een ontwikkelingsdimensie. Dit zal een enorme investering in capaciteitsopbouw vereisen, en tevens zal serieus onderzocht moeten worden wat de implicaties zijn van de gevolgen van het wederkerigheidsstelsel voor onze ASC-partners.
Er staat ons dus, zoals de heer Deva duidelijk aangeeft, nog heel wat te doen - en wij zullen daartoe alleen in staat zijn als wij een einde maken aan de benarde situatie waarin de armen vertoeven ten behoeve van gevestigde belangen. Europa moet zich laten leiden door haar morele verplichtingen. Het is tijd, zoals de heer Deva voorstelt, dat wij vastgeroeste opvattingen aan de kaak stellen en de gangbare notie opgeven dat vrije stromen van kapitaal en informatie en handel in alle gevallen de welvaart bevorderen. Dit is niet de tijd voor sombere taal, maar voor constructieve en praktische antwoorden.

Mulder (ELDR).
Voorzitter, ik bewonder de heer Deva dat hij het heeft aangedurfd om dit onderwerp te behandelen. Zelf heb ik zo'n twintig jaar in ontwikkelingslanden gewerkt en ik moet u eerlijk bekennen dat ik nog niet ontdekt heb hoe een land precies moet worden ontwikkeld. Wat in het ene land werkt, werkt in het andere land niet. Dat is mijn conclusie in het algemeen.
De heer Deva verwijst zelf al naar de ervaringen in Oost-Azië waar een geweldige economische ontwikkeling heeft plaatsgevonden. Wat mij opvalt is dat die ontwikkeling heeft plaatsgevonden zonder dat er massieve ontwikkelingshulp werd gegeven en dat zij ook plaatsvond toen de meeste markten in de wereld nog gesloten waren. Hoe kan dat en waarom lukt het elders niet? Ik denk dat in het verslag onvoldoende naar voren komt - en dat heeft de heer Fernández ook al gezegd - dat voor een goede ontwikkeling een goede regering nodig is en zeker geen corrupte regering. Helaas kom ik die in de meeste landen nog te veel tegen.
Mijn fractie heeft bij herlezing een aantal amendementen ingediend. Die amendementen hebben op de volgende punten betrekking. In de eerste plaats, vinden wij het overdreven om alle export te verbieden van insecticiden die in Europa verboden zijn. Sprinkhanenplagen in Afrika kunnen alleen maar behandeld worden met bestrijdingsmiddelen die in Europa verboden zijn, tenzij er het laatste jaar iets nieuws ontwikkeld is. Daarvan is mijn niets bekend, maar het is altijd zo geweest.
We vinden het ook overdreven om dezelfde eisen inzake voedselveiligheid te stellen in Europa als in de ontwikkelingslanden. Natuurlijk gaan we geen dioxinevlees en BSE-vlees exporteren. Maar het voedsel is schaars en honger maakt rauwe bonen zoet, zoals ze in het Nederlands zeggen. We zullen ons dan ook moeten aanpassen. Ik wil wel bevestigen dat onze fractie volledig achter de verklaring van Doha staat en ik ben blij dat de Commissie dat nog eens herhaald heeft.
Jammer ook dat de resolutie niet spreekt over het belang van een goede prijs voor landbouwproducten. Wat de handel betreft: ik weet niet of de heer Deva het artikel heeft gelezen in The Economist van een paar weken geleden waarin duidelijk werd gezegd dat de handelsbarrières tussen de ontwikkelingslanden onderling vele malen hoger zijn dan die met de rijke landen. Hij wijst er in de resolutie ten dele op, maar ik denk dat wij dat moeten benadrukken.
Het lijkt mij ideaal als wij de producenten van revolvers en pistolen aansprakelijk zouden kunnen stellen voor het gebruik ervan, maar het lijkt mij een beetje idealistisch. Wij vinden het jammer dat alle amendementen van onze fractie niet ontvankelijk werden verklaard omdat er nu eenmaal nieuwe regels zijn. Het is onder andere om die reden dat mijn fractie zich voor een groot gedeelte zal onthouden bij de stemming over deze resolutie.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het noemen van de cijfers inzake extreme armoede onder de volkeren in ontwikkelingslanden is niet ongemanierd. Wel is het ongemanierd dat de rijke landen opzettelijk de andere kant uit kijken en ondanks de verschrikkingen van de huidige situatie op dezelfde voet voortgaan. Het is dan ook in dit licht dat wij de toenemende vermenging van handel en ontwikkeling moeten begrijpen die ook hier, in de Commissie ontwikkelingssamenwerking, om zich heen grijpt.
Als wij de strijd tegen armoede en voedselonveiligheid willen winnen, mogen wij die niet overlaten aan het bedrijfsleven. De structurele oorzaken van de armoede in de ontwikkelingslanden moeten worden aangepakt. Er moet prioriteit worden verleend aan een structurele hervorming van de economie, opdat deze landen hun aandeel in de productie en diversificatie van producten verhogen, ook in de landbouw. Daarom is het van essentieel belang om de eerlijke toegang tot land, water en de hulpbronnen van biodiversiteit te bevorderen, en om een beleid te voeren dat gericht is op de lokale ondersteuning van kleine landbouwbedrijfjes. Hierbij moeten wij drie factoren in het oog houden.
In de eerste plaats moeten er nieuwe internationale afspraken worden gemaakt en, bovenal, nageleefd. Ik ben juist terug uit Johannesburg. Na de teleurstelling van Monterrey en de topconferenties over voedsel geeft Johannesburg de noordelijke staatshoofden een nieuwe kans om nogmaals het belang van hulp aan de mensen in het zuiden te benadrukken, maar ook om ons hiertoe de middelen te verschaffen. Dit is allemaal goed en wel. Maar wanneer zal het komen tot krachtige toezeggingen die bovendien worden nageleefd?
In de tweede plaats moet de aanpak van de multilaterale handelsbesprekingen eindelijk grondig worden herzien. De WTO-besprekingen worden niet gevoerd om door de Verenigde Naties opgestelde prioriteiten te verwezenlijken, maar worden gedomineerd door het beginsel van 'geven en nemen?. Sterker nog, veel ontwikkelingslanden worden automatisch door het ritme en de methodes van de besprekingen uitgesloten. Waarom zouden wij landen de bescherming ontzeggen die in andere landen de ontwikkeling van de industrie mogelijk heeft gemaakt? Voorts beperken de ADPIC-akkoorden de toegang van de lokale bevolking in het zuiden tot hun eigen natuurlijke hulpbronnen en staan zij haaks op de doelstelling van voedselveiligheid. Bovendien brengt de druk voor de liberalisering van diensten openbare voorzieningen als water, energie, communicatie, volksgezondheid en onderwijs in gevaar.
Ten slotte moeten er spoedig nieuwe middelen worden gevonden. De president van Frankrijk, Jacques Chirac, stelde in Johannesburg voor om een klein deel van de door de globalisering gegenereerde rijkdom te bestemmen voor de bestrijding van de negatieve gevolgen ervan. Wie probeert hij een rad voor ogen te draaien? Waarom zouden wij niet voorstellen dat de rijke landen een bedrag dat overeenkomt met 5 procent van het geld dat zij besteden aan de subsidie van hun eigen landbouw opzij te zetten voor de bestrijding van honger in de ontwikkelingslanden? Niet in de laatste plaats geeft Johannesburg een duidelijke weerslag van de ervaringen en de woede, maar ook van de hoop van talrijke NGO's, verenigingen, mannen en vrouwen van alle continenten die bijeenkomen om alternatieven te zoeken en doelmatige voorstellen te formuleren. Wij moeten naar hen luisteren. De heer Berlusconi, die in juli verklaarde dat het niet de schuld van de rijke landen is dat zij 80 procent van de rijkdom van de wereld bezitten, wil ik erop wijzen dat driekwart van de wereld langzaam verkommert op de drempel van deze zogenaamde 'rijke? wereld. Zowel omwille van de eerlijkheid als om redenen van economische doelmatigheid hebben de rijke landen de verantwoordelijkheid en de plicht zich niet te verschuilen achter formele toezeggingen, vrijwillige richtsnoeren en handel. Er moet een echte, dwingende gedragscode komen die landen bestraft die de armste landen niet de noodzakelijke hulp bieden. Hetzelfde geldt voor transnationale ondernemingen, wier enorme macht dringend moet worden gereguleerd en aan banden moet worden gelegd. Hoewel het verslag-Deva niet de radicale wil toont om het dictaat van de liberalisering van de handel af te wijzen, wijst het niettemin op de noodzaak van de bescherming van de economieën van de arme landen en van de gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de schulden van deze landen. Dit is een belangrijk begin.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken voor zijn verslag. Hij geeft blijk van veel goede wil om rekening te houden met de standpunten van de verschillende fracties. Wij stellen vast dat dit heeft geleid tot een zeker gebrek aan evenwicht tussen verschillende hoofdstukken, maar al bij al ben ik van mening dat dit verslag op tal van belangrijke punten een belangrijk uitgangspunt biedt.
Ik denk bijvoorbeeld aan het veelbelovende hoofdstuk over voedselveiligheid, met name waar de rapporteur stelt dat "in de strijd tegen de armoede en de ondervoeding de structurele oorzaken van de verarming van de bevolking in de ontwikkelingslanden moeten worden aangepakt". Armoede ligt vaak aan de basis van ondervoeding, in de ergste gevallen zelfs van hongersnood. De bestrijding van de structurele problemen is vanzelfsprekend de verstandigste benadering. Vooralsnog zijn wij er evenwel van uitgegaan dat het volstond om de markten van de rijke landen open te stellen voor de producten uit de arme landen. Dit is mijns inziens evenwel slechts een gedeeltelijke oplossing - en soms dat niet eens! - en dat de productiviteit in de landbouw in die landen zou moeten worden opgevoerd. Hierbij ziet men evenwel over het hoofd dat de armen nog altijd niets te eten hebben zolang zij geen toegang hebben tot land.
Het bevorderen van de toegang tot land, water en de hulpbronnen van de biodiversiteit lijkt mij derhalve een goede aanpak. Hetzelfde geldt voor een beleid ter ondersteuning van kleine landbouwondernemingen. Daarnaast moeten de stopzetting van de exportsubsidies, die de lokale markten verstoren - hieraan maken zowel wijzelf als de Verenigde Staten zich schuldig - en de kwijtschelding van de schuld, die meer dan 40 procent van het BBP opslorpt van de minst ontwikkelde landen, op structureel niveau worden aangepakt. Ziehier een paar voorstellen die wij zouden moeten steunen.
Een tweede belangrijk punt is de erkenning van toegang tot voedsel als mensenrecht. Dit is van essentieel belang, aangezien het betekent dat de handelsregels de uitoefening van dit recht niet mogen belemmeren, hetgeen thans wel het geval is. Kortom, wij moeten de hiërarchie van de normen op de helling zetten volgens welke de regels van de WTO prevaleren boven al het andere, op basis van alle internationale conventies ter bescherming van fundamentele hulpbronnen zoals water en biodiversiteit alsmede de toegang ertoe.
Dit lijkt mij allemaal positief en hoewel ik het enthousiasme van de heer Deva met betrekking tot de rol van de transnationale ondernemingen niet deel, zal ik dit verslag over het geheel genomen toch kunnen steunen.

Van den Berg (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het protectionistisch suikerfort Europa betekent diefstal ten koste van de armsten in Afrika. Het belemmert arme boerinnen en boeren door middel van export naar Europa hun eigen inkomen te verdienen.
In het vorige week gepubliceerde rapport "The Great EU Sugar Scam" laat Oxfam International zien hoe Europa met subsidies de plaatselijke Afrikaanse afzet van suiker ondergraaft. Ondanks pleidooien van het Europees Parlement en de Europese Commissie voor afschaffing van deze subsidies in 2002 hebben de Europese suikerlobbyisten hun regeringen weten te bewegen tot de verlenging van het protectionisme tot 2009. Ik noem dat diefstal ten koste van de armsten.
Dergelijke pijnlijke praktijken staan vandaag centraal op de wereldtop in Johannesburg en de Europese Unie moet dáár dan ook pleiten voor eerlijke handel, de afschaffing van oneerlijke subsidies en het openen van onze rijke markten. Dát is duurzame ontwikkeling.
De Verenigde Staten hebben onder Bush, volkomen in strijd met de afspraken in Doha in het kader van de onderhandelingen over de wereldwijde afschaffing van landbouwsubsidies, hun eigen Farm Bill opgesteld. Dat is een regelrechte aanval op de armsten van de wereld en bedoeld om de gunst van de kiezers te winnen, helaas met grote gevolgen voor de wereldhandel en de wereldwijde ontwikkeling.
Gelukkig kiezen de Europese Commissie en het Europees Parlement een andere weg. Hulde aan de Europese Commissie die via Lamy in Doha en Fischler met de voorstellen van landbouwhervormingen het roer wil omgooien. Er moet koers worden gezet op weg naar de verschuiving van productiesteun naar plattelandsbeleid. Meer ecologische landbouw, afschaffing van exportsubsidies en strikte handhaving van de voedselveiligheidsregels. Dát is duurzame ontwikkeling.
Voorzitter, ik pleit ervoor dat de Europese Commissie deze dagen de lidstaten van de EU helpt dit signaal op de wereldtop af te geven en dienovereenkomstig een akkoord in Johannesburg te bevorderen over eerlijke handel en eerlijke landbouw.
Wie niet bereid is deze vraagstukken in Johannesburg tot een concrete oplossing te brengen staat met lege handen bij het armoedevraagstuk. Zonder structurele aanpak van de milieuproblematiek komt er geen duurzame ontwikkeling. Dan worden de klimaatverslechtering en de afbraak van bos, zee en grond alleen maar erger en slaat de natuur terug. De gevolgen ervan hebben we dicht bij huis ondervonden tijdens de recente overstromingen.
Voorzitter, het meest recente voorbeeld van verstoring van de lokale markt en het daarmee in de weg staan van verdere ontwikkeling is de dumping van genetisch gemodificeerd maïs op de Afrikaanse markt door de Verenigde Staten. De hongersnood die zuidelijk Afrika momenteel treft, betekent niet dat die landen alles maar moeten accepteren. Gelukkig lijkt de Europese Commissie een verstandige lijn te kiezen. Men mag landen niet dwingen en niet misbruik maken van hun hongersnood.
Voorzitter, het verslag-Deva over handel en ontwikkeling waartoe we na harde onderhandelingen tussen de diverse politieke stromingen in de Commissie ontwikkelingssamenwerking gekomen zijn, is een waarschuwingssignaal aan de Europese Raad. Een waarschuwingssignaal dat de Raad zijn verzet tegen de plannen van commissarissen Lamy en Fischler, tegen de plannen van de Europese Commissie moet staken. Laat de Raad nu zelf een signaal afgeven. Een signaal in Johannesburg, te beginnen met een wereldwijde structurele aanpak van de milieuproblematiek en een wereldwijde structurele aanpak van de armoede.
Het eerste signaal zou dat van de geloofwaardigheid moeten zijn. Breek het handelsfort Europa af, maak een einde aan de Europese diefstal die slechts ten nadele is van de inkomstenbronnen van de arme boeren en boerinnen in deze wereld. Alleen dan kunnen we werkelijk spreken van duurzame ontwikkeling.

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd om de rapporteur te feliciteren met zijn verslag en hem te danken voor het gedegen werk dat is verricht. Het is ongelooflijk belangrijk dat het Parlement dit debat blijft voeren en het continu verder ontwikkelt met concrete voorstellen. Ik zal mijn inleiding niet nodeloos rekken noch te diep op de concrete zaken ingaan. Ik verwijs alleen naar de woorden van mevrouw Kinnock en kan mij er volledig bij aansluiten.
Ik wilde de vraag opwerpen wat een bijeenkomst als die van Johannesburg nu eigenlijk oplevert. Al luisterend naar de deelnemers aan de conferentie van Rio ontstaat de indruk dat men in Johannesburg in feite niet verder geraakt dan het resultaat van Rio en dat is een bedroevende vaststelling. Ik dacht aan het probleem dat zonder deze topbijeenkomsten het debat niet gaande gehouden kon worden, maar de heer Deva heeft ons laten zien welke kant het ook op kan gaan.
Alvorens op enkele details in te gaan, wil ik beklemtonen hoe belangrijk het is dat wij zowel aan onszelf als aan de ontwikkelingslanden eisen stellen betreffende behoorlijk bestuur, zoals de heer Deva in zijn verslag ook vermeldt. Daarnaast wil ik ook graag de eerste punten waarover de heer Deva het had, becommentariëren, namelijk de punten A, B en D, waarin de heer Deva duidelijk onderstreept dat de globalisering niet meer weg te denken is. Dat is een positief punt. Maar als we de globalisering niet bijsturen, kan ze sommige landen en bevolkingsgroepen in de marginaliteit doen belanden. Naar mijn mening is dit een ontzettend belangrijke boodschap. De tweede belangrijke boodschap van de heer Deva heeft betrekking op een situatie die voortreffelijk geïllustreerd wordt door de EU zelf, want wij zijn binnen een protectionistisch kader groot geworden. Wij schijnen dat compleet te vergeten als wij in debat treden met de ontwikkelingslanden.
De heer Deva koestert uitermate interessante gedachten in verband met ondernemingen. Wij kunnen niet zonder het bedrijfsleven, maar ik vind dat we ondernemingen niet als excuus mogen gebruiken om ons terughoudend op te stellen als het gaat om gewone ontwikkelingshulp. Wij zien immers dat vele landen op dit ogenblik snoeien op de ontwikkelingsuitgaven.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de toestand die het gevolg is van uw maatschappijmodel is dermate weerzinwekkend dat u zelfs hier, in deze veilige omgeving, de schijn meent te moeten ophouden dat u iets onderneemt. Hoe het ook zij, u zult moeten toegeven dat de meeste landen, en met name de meeste wereldbewoners, niet profiteren van de vooruitgang op het vlak van de productie. U zult moeten toegeven dat miljarden mensen het slachtoffer worden van de vooruitgang en dat velen van hen niet dagelijks zijn verzekerd van drinkwater en voedsel. U stelt in dit verslag dat de 200 grootste ondernemingen een groter economisch gewicht vertegenwoordigen dan de armste 80 procent van de wereldbevolking. In feite erkent u hiermee de verantwoordelijkheid van deze enorme ondernemingen en hun aandeelhouders, wiens monsterlijke winsten zijn gebaseerd op lage lonen en op het plunderen van de natuurlijke rijkdom van de arme landen. Desalniettemin heeft u geen beter idee dan voor te stellen dat deze transnationale ondernemingen comités voor ethisch investeren in het leven roepen. Tot overmaat van cynisme pleit u ervoor - ik citeer - dat deze comités 'aan de Raad van bestuur en de aandeelhouders? verslag uitbrengen?, met andere woorden juist aan diegenen verslag uitbrengen die de planeet plunderen, verarmen en uithongeren. Wie moordenaars niet belet wanneer zij hun misdaden begaan, maakt zich schuldig aan medeplichtigheid.

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, mijnheer de Commissaris en geachte collega's. Wij zullen het verslag van de heer Deva steunen en wij willen hem ook feliciteren. We zijn er zelfs van overtuigd dat een heleboel mensen in dit halfrond dit verslag zullen onderschrijven, maar ik vrees dat velen het aan hun laars zullen lappen op het ogenblik dat de belangen van hun eigen kiezers in het gedrang komen. Dat zien wij momenteel ook gebeuren tijdens de top van Johannesburg. Deze hypocrisie moet ophouden. De mondialisering van de economie wordt opgedrongen vanuit dit rijke noorden en zij richt ravages aan in landen met zwakke economieën, grote sociale noden en zwakke democratische structuren. Wij vragen arme landen hun grenzen te openen voor onze producten terwijl wij hun niet de kans geven hun economische structuren eerst te versterken, zoals wij zelf in de tijd van onze ontluikende economieën hebben gedaan.
Indien wij het menen met de strijd tegen de armoede moeten concrete acties ondernomen worden, zoals door velen hier is gevraagd. Dan moeten we onze eigen grenzen open stellen, moeten we rechtvaardige prijzen betalen voor de producten uit de derde wereld en de producenten een redelijk inkomen garanderen. Dan moeten we alle subsidies aan onze eigen producten afschaffen indien zij tot oneerlijke concurrentie leiden met producten uit de ontwikkelingslanden en tot ontmoediging van de lokale producenten die moeten instaan voor de voedselveiligheid in hun eigen land. Dan moeten wij aan onze multinationals een gedragscode opleggen die zwakke economieën, regeringen en bevolkingen beschermt tegen willekeur en uitbuiting. Hun verantwoordelijkheid voor de wereld is evenredig aan hun macht en die is groot.
Ik ben beschaamd als ik vaststel hoe privatisering ganse bevolkingen, hele landen of landstreken voor hun inkomen afhankelijk maakt van raden van bestuur die enkel rekening houden met de belangen van hun eigen aandeelhouders. Welke pressiemiddelen heeft een land als Zambia bijvoorbeeld tegenover de eigenaren van hun kopermijnen, zoals Anglo American? De landen die afhankelijk zijn van een product, het weze petroleum, diamant, hout of suikerriet hebben vaak geen enkel verweer tegenover de multinationals die de prijzen bepalen en de markt regelen. Het is een kwestie van machtsverhoudingen. Het is dus op de eerste plaats onze zaak. Intussen moeten wij wel solidair zijn en het rijke noorden moet beseffen dat solidariteit en strijd tegen de armoede een vorm van vredeshandhaving is.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Deva complimenteren met deze mijns inziens veelomvattende, evenwichtige en zinvolle voorstellen. Ik juich in het bijzonder zijn ontwerpresolutie toe, aangezien deze opnieuw onderstreept dat wij ons verbinden tot de speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden, het belang van voedselveiligheid en het versterken van de controleerbaarheid en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen. Het laatste punt van de rapporteur, het voorstel voor een Europees bedrijvenforum in de paragrafen 61 tot en met 63, is interessant. Het dient de Commissie er evenwel niet van te weerhouden de activiteiten van Europese ondernemingen in ontwikkelingslanden uitgebreid aan de orde te stellen in het in oktober te beginnen forum over maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Ik wil in dit debat twee belangrijke punten naar voren brengen. Ten eerste: het is goed om in een verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking te schrijven dat wij EU-ontwikkelingsstrategieën kunnen afkondigen zoveel we maar willen, maar dat deze wanneer het er werkelijk op aan komt te vaak naar de achtergrond worden verdrongen door de eigen commerciële en handelsbelangen van de EU. Wij herinneren ons allemaal de huichelarij van de Commissie en de lidstaten in verband met de onderhandelingen over de vrijhandelsovereenkomst met Zuid-Afrika. De eerste reacties op de - beperkte - voorstellen van de heer Fischler voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de huidige berichten uit Johannesburg doen vermoeden dat de woorden van de heer Byrne over de geleidelijke afschaffing van exportsubsidies voor de landbouw slechts een loze belofte zijn.
Streefde de EU maar met dezelfde ijver naar hervorming in de WTO als waarmee zij zich heeft ingezet voor de vier miljard dollar aan handelssancties tegen de Verenigde Staten in verband met onze staalexport. Dan zouden de armste landen ons misschien gaan geloven wanneer wij zeggen dat wij een ontwikkelingsronde willen.
Ten tweede, zoals andere sprekers al duidelijk hebben gemaakt, hebben wij een rechtstreekse verantwoordelijkheid wanneer het handelsoverleg met onze collega's uit de ACS-landen begint. Wanneer hij spreekt over de economische partnerschapsovereenkomsten zou commissaris Byrne, voordat het proces begint, de vragen moeten beantwoorden die de Commissie geweigerd heeft te beantwoorden. Waarom heeft de Commissie het nu niet over de alternatieven die in de Overeenkomst van Cotonou zijn opgenomen? Waarom heeft zij het over capaciteitsopbouw, maar zegt zij slechts 0,1 procent van het huidige nationaal indicatief programma toe voor handelssteun? Hoe kunnen we vertrouwen hebben in de duurzaamheideffectbeoordeling als de Commissie het onderling niet eens kan worden over het effect van 'Everything But Arms' op de suikersector? En waarom, tot slot, verzet de Commissie zich tegen het voorstel dat de ACS-regeringsleiders in Fiji hebben gedaan om onderhandelingen over beginselen op te starten met de ACS-groep als geheel? Voert de Commissie hier soms een ouderwetse verdeel-en-heerspolitiek, en probeert zij zo de onderlinge solidariteit van de ACS-groep te ondergraven? Dat is niet de politiek die dit Europees Parlement wil voeren.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag ingaan op enkele van de punten die door de geachte afgevaardigden ter sprake zijn gebracht. Allereerst een opmerking in verband met het ACS-EU-handelsoverleg. De Europese Unie is bereid haar markten verder open te stellen voor goederen en diensten van de ACS-staten, mits deze bereid zijn passende beleidsvormen ten uitvoer te leggen en hun productiecapaciteit te versterken. Deze benadering zal ook gehanteerd worden ten aanzien van betrekkingen met andere ontwikkelingslanden en groeperingen, zoals Mercosur, Midden-Amerika en de Andesgemeenschap.
Ik wil er met klem op wijzen dat economische partnerschapsovereenkomsten in de eerste plaats ontwikkelingsinstrumenten zijn. Zij zullen derhalve worden opgesteld met alle flexibiliteit die nodig is om rekening te kunnen houden met de economische, maatschappelijke en milieubeperkingen van de ACS-staten. Aan de andere kant moeten de overeenkomsten geïntegreerd worden in het ontwikkelingsbeleid van de ACS-staten zelf en in het ondersteuningsbeleid van de Europese Unie.
Mijn tweede opmerking betreft de suggestie dat er een dalende lijn te zien zou zijn in economische hulp. Het is mogelijk dat hier een kern van waarheid in zit, maar als we kijken naar de toezeggingen in het proces van Monterrey is er reden om aan te nemen dat wij het laagste punt inmiddels achter de rug hebben,. Er wordt verwacht en gehoopt dat deze steun in die context zal toenemen. Er is ook verwezen naar de behoefte aan hulp bij het uitroeien van aids, tuberculose en malaria. Ik zou de geachte afgevaardigden in dit verband willen wijzen op de oprichting van het mondiaal gezondheidsfonds. Een aantal commissarissen, waaronder ikzelf, de heer Lamy en de heer Nielson, houdt zich hiermee bezig.
Er is verscheidene malen gesproken over de invloed van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zoals reeds gezegd is hebben commissaris Fischler en de Commissie voorstellen gedaan voor een hervorming van het GLB. Het zal u opgevallen zijn dat daarin de subsidies niet langer gekoppeld worden aan de productie. Mijns inziens is dit een uiterst belangrijke stap wat betreft de rol van de landbouw en subsidies en de gevolgen daarvan voor ontwikkelingslanden.
Ten derde wil ik ingaan op hetgeen gezegd is over de voedselsteun in landen in zuidelijk Afrika, en met name over genetisch gemodificeerde maïs. Het doet mij deugd dat de geachte afgevaardigde verwees naar de redelijke benadering van de Commissie ten aanzien van dit onderwerp. Ongeveer tien dagen geleden wees de Commissie er in een verklaring opnieuw op dat uit het ons in de EU ter beschikking staande wetenschappelijk bewijs blijkt dat genetisch gemodificeerd voedsel even veilig is als traditioneel voedsel, zoals ikzelf en andere commissarissen, en met name commissaris Wallström, reeds herhaaldelijk hebben gezegd. De Commissie heeft die verklaring de afgelopen tien dagen herhaald in de hoop de impasse rond dit onderwerp te helpen doorbreken.
Een deel van de verontrusting heeft ermee te maken dat enkele van de betrokken regeringen vrezen dat sommige boeren een deel van de genetisch gemodificeerde maïs houden, waardoor in deze landen kruisbestuiving met conventionele gewassen zou kunnen plaatsvinden. De meeste, zo niet alle maïs waar het naar ik begrepen heb bij de genoemde transporten om gaat is reeds goedgekeurd binnen de Europese Unie of heeft reeds een positieve risicobeoordeling gekregen van de wetenschappelijke comités, ook al is nog geen volledige toestemming verleend in verband met de voortzetting van het moratorium.
Tot besluit nog het volgende. Als hierover bezorgdheid blijft bestaan, kan het hongerprobleem worden bestreden door de kwestie van het planten fijngevoelig aan te pakken en de betreffende zaadjes te malen, waardoor het risico wordt uitgeschakeld dat door sommige regeringen is aangemerkt als uiterst zorgwekkend.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0242/2002) van de heer Stevenson, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over opties om de teelt van eiwithoudende gewassen in de EU te bevorderen (COM(2001) 148/2 - C5-0260/2001 - 2001/2116(COS)).

Stevenson (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, uit de twee grote hoorzittingen die de Economische en Sociale Raad enerzijds en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling anderzijds het afgelopen jaar gehouden hebben, kan worden opgemaakt hoe buitengewoon belangrijk het Parlement dit verslag vindt.
De bezorgdheid van de leden van dit Parlement is begrijpelijk. Op dit ogenblik is er in de EU jaarlijks een tekort van 35 miljoen ton plantaardige eiwitten. Deze situatie is verergerd tengevolge van de handhaving van het verbod op het gebruik van vlees- en beendermeel, waardoor het tekort met nog eens twee miljoen ton is gestegen. Het huidige zelfvoorzieningspercentage van de EU op het gebied van plantaardige eiwitten is tot 23 procent gedaald, waardoor de Gemeenschap zich in een uiterst kwetsbare positie bevindt. Wij zijn nu in zeer hoge mate afhankelijk van plantaardige eiwitten die van buiten de EU worden ingevoerd. Het merendeel daarvan, in de vorm van sojakoek, is afkomstig uit Amerika, Argentinië en Brazilië. In veel gevallen gaat het daarbij om genetisch gemodificeerde grondstoffen. Het behoeft geen betoog dat een dergelijke grote afhankelijkheid van bronnen waarover wij geen controle hebben de EU kwetsbaar maakt voor plotselinge prijsstijgingen, klimaatveranderingen of misoogsten in genoemde landen. Daarmee wordt onze veehouderij in bijna dezelfde positie geplaatst als die waarin onze zware industrie verkeerde ten tijde van de oliecrisis.
Er is nog een andere, verontrustende factor die onze problemen onvermijdelijk zal doen toenemen. Momenteel kunnen de kandidaat-lidstaten voor 80 procent in de eigen behoefte aan plantaardige eiwitten voorzien. Dit is weliswaar een aanmerkelijke verbetering ten opzichte van de situatie in de vijftien lidstaten, maar feit blijft dat de kandidaat-landen hun oliehoudende zaden grotendeels uitvoeren, omdat hun kneusmolens verouderd zijn. Dit betekent dat zij toch nog grote hoeveelheden sojakoek moeten invoeren ten behoeve van hun veehouderij. De Commissie voorspelt echter dat de productie van plantaardige eiwitten in deze landen zal dalen wanneer zij eenmaal volledig lid zijn van de EU, en dat zij zullen overschakelen op graanproductie. Dit zou een ramp zijn. Wij hebben een kant-en-klare markt voor oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen, waarvan de toetredingslanden in hoge mate zouden kunnen profiteren. Een toegenomen graanproductie zou echter eenvoudig tot een verhoging van het totale overschot bijdragen en leiden tot invoering van hogere braakleggingspercentages. Wij moeten daarom de productie van koolzaad, peulvruchten, zonnebloemen en soja aanmoedigen, hetgeen niet alleen de kandidaat-lidstaten, maar ook onszelf veel economisch voordeel zou opleveren, doordat dit ons minder afhankelijk maakt.
Wij verwachten ook een aanhoudende stijging in het verbruik van vleesproducten in de huidige lidstaten en de kandidaat-landen, waardoor vervolgens vanuit de veehouderij een steeds grotere behoefte aan eiwitvoer zal ontstaan.
Tegen deze achtergrond heb ik in mijn verslag getracht manieren te vinden om te bevorderen dat de EU beter in haar eigen behoeften kan voorzien. Het verslag bevat vele aanbevelingen. Zo heb ik onder meer verschillende manieren voorgesteld waarop de productie van plantaardige eiwitten kan worden aangemoedigd door meer te investeren in onderzoek naar en ontwikkeling van nieuwe en verbeterde plantenvariëteiten. Ook beveel ik aan een vruchtwisselingssubsidie te betalen aan landbouwers om de productie van plantaardige eiwitten in de vruchtwisselingscyclus van granen aan te moedigen. Daarnaast pleit ik ervoor de teelt van eiwithoudende gewassen, gedroogde peulvruchten en oliehoudende gewassen toe te staan op uit productie genomen grond. Voorts verzoek ik de Commissie te zorgen voor een vangnet of een inkomensverzekeringssysteem voor de producenten van olie- en eiwithoudende gewassen.
Ik ben verontrust over het feit dat de Commissie het verbod op vismeel in voeder voor herkauwers handhaaft. Mijns inziens is dit wetenschappelijk niet te verantwoorden en draagt het slechts bij tot ons algehele tekort aan eiwitten. Ik verzoek commissaris Byrne dringend hierover nog eens na te denken en een einde te maken aan het verbod, dat aanzienlijke gevolgen heeft voor de werkgelegenheid in de visverwerkingssector en de veehouderij.
Ik ben van mening dat het uitermate zinvol is de non-foodsector te ontwikkelen. De productie van oliehoudende planten voor biobrandstoffen, zoals methylester en voor biosmeermiddelen en biologisch afbreekbare oplosmiddelen, is belangrijk in de context van dit debat, omdat hierbij als waardevol bijproduct oliefilterkoek wordt geproduceerd. De Commissie heeft grote belangstelling getoond voor deze sector en deze optie verdient het nader onderzocht te worden. De ontwikkelingen op dit gebied hangen echter voornamelijk af van de belastingsituatie voor biobrandstoffen. Wij hebben nog een lange weg te gaan voordat overeenstemming kan worden verwacht over een voor de gehele EU geldend geharmoniseerd belastingstelsel dat een grotere productie van biobrandstoffen zou bevorderen.
Tot besluit: ik vrees dat de strekking van een aantal van mijn aanbevelingen aanzienlijk gewijzigd is door de tussentijdse evaluatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid die heeft plaatsgevonden sinds mijn verslag behandeld is in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Ik zou graag vernemen welke invloed de tussentijdse evaluatie volgens commissaris Byrne en commissaris Fischler heeft op het in het verslag geformuleerde standpunt.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Stevenson, bedanken, evenals de leden van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, voor hun constructieve opstelling ten aanzien van deze Commissiemededeling. Het is goed om onszelf aan het begin van dit debat eraan te herinneren in welke context de huidige discussies over eiwithoudende gewassen ontstaan zijn. Sinds het besluit van de Raad van 4 december 2000 is het verboden verwerkt dierlijk eiwit te gebruiken in alle soorten diervoeder. Aangezien het gebruik van dierlijk meel voor herkauwers reeds enige jaren verboden was, had het verbod voornamelijk betrekking op de varkenssector en de pluimveehouderij. Kort daarna nam de Europese Raad van Nice nota van het voornemen van de Commissie om haar analyse over vraag en aanbod van olie- en eiwithoudende gewassen uit te diepen, binnen de financiële vooruitzichten.
Deze analyse resulteerde in de documenten die de Commissie in maart 2001 ter tafel gelegd heeft. Ik zal de conclusies samenvatten die wij hebben getrokken uit onze analyse van de situatie en van mogelijke beleidsalternatieven. Ten eerste zou door het verbod op vlees- en beendermeel voor niet-herkauwers een tekort ontstaan, gelijkstaand aan 1,5 miljoen ton sojameel. Ten tweede zou meer subsidie voor de productie binnen de EU teleurstellende resultaten opleveren: weinig extra productie voor een hoge prijs. Daarbij zou onze zelfvoorzieningsgraad nauwelijks veranderen. Ten derde zouden wij als wij meer subsidies voor oliezaden zouden verlenen, opnieuw te maken krijgen met de in het Blair House-akkoord vastgelegde beperkingen voor arealen die bestemd zijn voor gewasgebonden steun.
Nadat wij ons verslag hadden gepresenteerd, zijn wij blijven nadenken, niet alleen over plantaardige eiwitten, maar over het gehele landbouwbeleid. Dit culmineerde in de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU die de Commissie op 10 juli 2002 ter tafel legde. De Commissie is de mening toegedaan dat overheidsuitgaven in de landbouwsector beter onderbouwd dienen te worden. Deze uitgaven moeten niet slechts de landbouwinkomens ondersteunen, maar ook meer opleveren wat betreft de kwaliteit van voedsel, instandhouding van het milieu en dierenwelzijn, het platteland en het akkerlandschap. Voorts moeten zij bijdragen aan een betere sociale balans en grotere rechtvaardigheid. De herziening moet tot gevolg hebben dat de Europese consument en belastingbetaler meer waar voor zijn geld krijgt. Wij zullen deze voorstellen in het najaar bespreken.
Dan wil ik nu meer in het bijzonder ingaan op de productie van eiwithoudende gewassen. Ik breng u in herinnering dat wij voorstellen een afzonderlijke, aanvullende subsidie in te voeren van 55,57 euro per hectare. Wij zouden ook de subsidies voor gedroogde en voederpeulvruchten willen opnemen in de lijst van ontkoppelde steunregelingen. De thans geldende bepalingen voor non-food gewassen zullen worden vervangen door niet-specifieke steun voor energiegewassen. In de context van de nieuwe WTO-onderhandelingsronde biedt de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid ons de gelegenheid onze handelspartners te dwingen onze eisen in te willigen omtrent, bijvoorbeeld, de erkenning van benamingen van oorsprong, dierenwelzijn, voedselveiligheid en het voorzorgsbeginsel.
Ons nieuwe stelsel voor productieafhankelijke inkomenssteun voorkomt concurrentievervalsing en heeft naar verwachting geen nadelige gevolgen voor de ontwikkelingslanden. Anders dan tijdens de Uruguay-ronde zal de Europese Unie in de Doha-ronde van de WTO in de positie zijn om actief deel te nemen aan de onderhandelingen over het landbouwhoofdstuk. De Unie heeft immers een sterke onderhandelingspositie en een mate van geloofwaardigheid waar de Verenigde Staten sinds zijn recente landbouwwet geen aanspraak meer op kan maken.
Laat ik tot besluit nog enige opmerkingen maken over het voederverbod in verband met vismeel. De verlenging van het voederverbod voorkomt dat er voor herkauwers bestemd vismeel wordt gebruikt, niet omdat vismeel op zich het risico met zich mee zou brengen van overdraagbare spongiforme encefalopathie, maar om redenen van controle, zoals wij hier bij diverse gelegenheden besproken hebben. Het kan met name moeilijk zijn om uit te sluiten dat in vismeel, of in veevoeder dat vismeel bevat, eiwitten van landdieren aanwezig zijn. Of vismeel weer wordt toegelaten in voedermiddelen voor herkauwers hangt derhalve voornamelijk af van de beschikbaarheid van methoden om vismeel te onderscheiden van verboden dierlijke eiwitten. Hier wordt momenteel door verscheidene onderzoekers aan gewerkt en mijns inziens kunnen wij op dit specifieke onderwerp terugkomen in het kader van de comitologieprocedure die is uiteengezet in de verordening inzake dierlijke bijproducten, waarvoor ik verantwoordelijk ben.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, dit verslag bevat het standpunt van het Europees Parlement naar aanleiding van de mededeling van de Commissie over de opties voor de sector eiwithoudende gewassen in het licht van de toename van het tekort aan deze producten met twee miljoen ton als gevolg van het verbod op het gebruik van diermeel in de Europese Unie.
De discussie over dit onderwerp onder de huidige omstandigheden in de Europese Unie is voor mij aanleiding het probleem te duiden en met een voorstel te komen om het probleem op te lossen. Helaas valt het probleem eenvoudig te verklaren, omdat het van doen heeft met de grote kwetsbaarheid van de Europese Unie als gevolg van een zelfvoorzieningsgraad van nog geen 23 procent, zoals het verslag meldt. Hier is niet alleen in het geding dat in een van de machtigste blokken in de wereld, de Europese Unie, de veeteelt in grote mate afhankelijk is van de levering van buitenlandse grondstoffen.
Naast de hoge graad van afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen voor de productie van melk en vlees is hier namelijk ook in het geding dat de invoer van die grondstoffen geconcentreerd is in slechts drie landen. Deze drie landen, de Verenigde Staten, Argentinië en Brazilië, zijn bovendien onze belangrijkste concurrenten op de wereldmarkt voor voedermiddelen.
Het valt dan ook makkelijk in te zien dat de Europese Unie op het vlak van de concurrentie grote risico's loopt, omdat belangrijke sectoren als de melk- en de vleesproductie uiteindelijk afhankelijk zijn van onze belangrijkste concurrenten. Dat is onzinnig en daarom dient de oplossing voor dit probleem gebaseerd te zijn op drie hoofdmaatregelen, die overigens in overeenstemming zijn met hetgeen de rapporteur hierover stelt. Allereerst dienen de beperkingen voor arealen in het kader van het Blair House-akkoord opgeheven te worden. Nu de huidige WTO-akkoorden ten einde lopen en de steun voor oliehoudende zaden vanaf het begin van het nieuwe seizoen is aangepast aan de steun voor granen is er mijns inziens geen reden meer voor deze zelfbeperking. De tweede maatregel heeft van doen met het bovenmatig tekort in de sector eiwithoudende gewassen, waardoor de huidige steunverhoging moet worden gehandhaafd of zelfs, indien mogelijk, nog verder moet toenemen. Met deze grotere steun en zonder de inperking van het areaal (het halve areaal dat Blair House oplegt ) kunnen wij binnen enkele jaren onze situatie verbeteren. De derde maatregel, die het verslag ook noemt, is het herzien van het verbod op het gebruik van vismeel in voeder voor herkauwers op basis van een nog uit te voeren wetenschappelijke studie.
Tot slot zou ik op het feit willen wijzen dat naast het belang van de eiwithoudende gewassen voor de voedselvoorziening in de Europese Unie het strategisch karakter van deze gewassen moet worden benadrukt voor de mediterrane zones van de Europese Unie. Daar bestaan niet veel alternatieven voor de teelt van deze gewassen en met name de boeren hebben nauwelijks mogelijkheden om voor andere gewassen te kiezen. De eiwithoudende gewassen gedijen echter goed op de onvruchtbare bodem met een dunne bovenlaag, die overheersend is in die gebieden. Daarom moet - zoals overigens ook de rapporteur zegt - het scala van in aanmerking komende gewassen worden verbreed, want het is ongelooflijk en onaanvaardbaar dat de belangrijkste variëteiten van eiwithoudende gewassen in de mediterrane gebieden niet in aanmerking komen voor steun. Dat moet worden herzien. Tot slot wil ik opmerken dat wij moeten weten wat de relatie is tussen deze mededeling van de Commissie en de nieuwe voorstellen voor een herziening, halverwege het traject, van het GLB waarin de steun wordt losgekoppeld van de productie.

Garot (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen wil ik de heer Stevenson gelukwensen met zijn uitstekende verslag. Dit verslag is de vrucht van langdurige werkzaamheden die hij op intelligente wijze heeft uitgevoerd, daarbij rekening houdend met de standpunten van zijn collega's en van de deskundigen die wij in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hebben geraadpleegd. Ik wil de heer Stevenson van harte bedanken.
De kwestie van de voorziening van eiwithoudende gewassen in de Europese Unie kent economische aspecten, maar tevens, en in hogere mate, zijn strategische overwegingen op het vlak van het Europese landbouwmodel en de rol van dit model bij de externe handel van belang. Wij mogen niet vergeten dat wij bijna 80 procent van de plantaardige eiwitten invoeren om in onze behoefte te voorzien. Wij kunnen deze sterke mate van afhankelijkheid thans niet uitsluitend vanuit het oogpunt van economische belangen bezien. Afgezien van de actuele kwestie van de GGO's in ingevoerde soja-eiwitten moeten wij stilstaan bij de vraag wat de gevolgen voor Europa zouden zijn als de aanvoer vanuit de Verenigde Staten, Brazilië en Argentinië zou worden afgesneden, vanwege klimatologische omstandigheden of om wat voor reden dan ook. Mijnheer de commissaris, wie zoals ik werd getroffen door het Amerikaanse embargo van 1973 zal zich bewust zijn van de prijs van deze afhankelijkheid en kan het risico dat wij thans lopen niet tolereren. Paradoxaal genoeg stagneert de productie in Europa of neemt zij, ondanks de sterke vraag, zelfs af. Erger is nog dat de Europese Unie niet van zins lijkt om concreet iets te ondernemen om deze toestand te verbeteren. Uiteraard kunnen wij uw voorstellen voor een 'koolstofkrediet? bestuderen. Deze zijn een stap in de goede richting. Gezien de kleinschaligheid zou dit krediet evenwel slechts een beperkt resultaat sorteren en stoppen met het gebruik van braakliggend land voor de aanbouw van niet voor de voeding bestemde gewassen zal wellicht niet worden gecompenseerd door een hogere productie van energiegewassen door coöperaties. De verschillende maatregelen die u namens de Commissie voorstelt om Agenda 2000 aan te passen aan de huidige behoeften lijken onvoldoende om de huidige problemen het hoofd te bieden. Dit is ernstig en betreurenswaardig. Ik weet uiteraard dat de doelstelling van zelfvoorziening onrealistisch is en daar pleit ik ook niet voor, maar de Europese Unie zou wel haar afhankelijkheid van externe producenten kunnen verminderen.
Mijnheer de commissaris, ik verzoek u derhalve de aanbevelingen van het verslag-Stevenson nog eens nauwkeurig te bestuderen, want deze zijn naar onze mening relevant. Zij werden met eenparigheid goedgekeurd door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Met name wil ik u aanbevelen aandachtig te luisteren naar degenen die pleiten voor meer investeringen in onderzoek voor de eiwitsector onder het zesde kaderprogramma voor onderzoek en voor de aanbouw van eiwithoudende gewassen bij de rotatie van graan. Hetzelfde geldt voor de veiligstelling van onze voorziening op de lange termijn en de bevordering van duurzame landbouw.

Busk (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen dank ik de heer Stevenson voor zijn grondig uitgewerkte verslag. Ik ben het eens met zijn conclusies en met de diagnose die hij stelt. Het is dan ook verontrustend dat het zelfvoorzieningspercentage van de EU op het gebied van plantaardige eiwitten onder de 23 procent gedaald is. Door de heersende prijsverhoudingen op de markt is het interessanter perskoeken in te voeren, vooral sojaschroot, maar klimatologische en productiegebonden risicofactoren in de landen van waaruit wij invoeren, maken de EU veel te kwetsbaar. Daarom is het noodzakelijk dat de EU haar zelfvoorzieningspercentage verhoogt door oliehoudende gewassen te kweken. Ik sta daarom achter de initiatieven die de rapporteur in zijn verslag voorstelt. Ik maak er de Commissie attent op dat de genomen maatregelen de Europese graanmarkt juist verzwakken doordat ze de mogelijkheid scheppen goedkoop graan uit Rusland in te voeren en de gewassenteelt alleen maar minder rendabel maken. Bovendien leiden de lage graanprijzen in Europa tot een toename van de varkensproductie, wat op zijn beurt de invoer van sojaschroot doet toenemen. Dit initiatief is daarom niet bevorderend voor de Europese gewassenteelt, noch voor de Europese productie van eiwitten.
Ik wijs er ook op dat het verbod op vismeel, waarover de commissaris het had, niet wetenschappelijk gefundeerd is. Het is wetenschappelijk niet juist het gebruik van vismeel voor de eiwitproductie te verbieden, alleen omdat men bang is dat vlees- en beendermeel van herkauwers met vismeel vermengd zullen raken. Wij moeten de landen die hun productie onder controle hebben, met andere woorden, die hun productie van eiwitten werkelijk gescheiden kunnen houden, ook een voordeel bieden, zodat zij niet het gevoel hebben dat zij door de landen die dat niet kunnen, gestraft worden.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, ik wil de heer Struan Stevenson gelukwensen met zijn verslag dat onze volledige steun verdient. Zoals het verslag meldt, is de huidige zelfvoorzieningsgraad van de Europese Unie voor eiwithoudende gewassen minder dan 23 procent. De ernst van die situatie, waar ook andere collega's al op gewezen hebben, wordt nog eens benadrukt in het licht van de stijging in de afgelopen vijftien jaar van de mondiale productie van eiwithoudende gewassen met 60 procent; een stijging die zich bovendien beperkt tot voornamelijk drie landen.
Wij begrijpen dan ook niet dat de Commissie er op staat bijna alle kaarten te zetten op de wereldmarkt. Daar komt nog de verzwarende omstandigheid bij dat het aanbod zich in drie landen concentreert, waaronder de Verenigde Staten. Voorts wil ik erop wijzen dat het landbouwbeleid van de VS niet alleen gericht is op concurrentie met de Europese Unie, maar ook protectionistisch van aard is. Deze situatie maakt de Europese Unie zeer kwetsbaar en biedt geen duurzame oplossing als het gaat om de behoeften van de Unie aan plantaardige eiwitten, zoals trouwens ook de rapporteur in zijn verslag stelt.
Dat is de reden waarom wij de ontwikkeling van de productie van eiwithoudende gewassen in de Europese Unie moeten stimuleren. Op die manier zal de Unie minder afhankelijk zijn van de invoer van die gewassen en kan het multifunctionele karakter van de communautaire landbouw worden veiliggesteld. Dat doel kunnen wij bereiken door andere soorten en variëteiten van peulvruchten te introduceren die om onverklaarbare redenen uitgesloten zijn van communautaire steun en verbeteringsplannen. Ik wil hier wijzen op de gele lupine en andere soorten die traditioneel als diervoeder dienen in met name de mediterrane landen en die niet in aanmerking komen voor communautaire steun.
Daarom moeten de boeren steun krijgen voor het telen van eiwithoudende gewassen in wisselteelt met granen. Voor dit doel moeten braakliggende gronden kunnen worden gebruikt, waarvoor wij ook al in eerdere verslagen hebben gepleit. Het is in dit verband eveneens nodig het Blair House-akkoord op te zeggen of daar in ieder geval opnieuw over te onderhandelen. Het is onbegrijpelijk dat nog niet is geprobeerd het akkoord open te breken met als doel het te beëindigen waardoor er een ruimere rechtstreekse steun voor de bescherming van eiwithoudende gewassen in de Europese Unie mogelijk wordt.
Tevens vinden wij het belangrijk dat de Commissie aanvullende steun goedkeurt voor eiwithoudende gewassen als bonen, erwten en lupinen die niet onder het Blair House-akkoord vallen. Wij steunen in dat verband de voorstellen van de rapporteur. Wij hopen dat de Commissie met inachtneming van het principe van productiecontrole rekening houdt met deze voorstellen en met de positieve sociaal-economische en milieueffecten ervan. Ik wil er nog aan herinneren dat bij de herziening van het GLB dit verslag en de daarin vervatte voorstellen, die het Europees Parlement ongetwijfeld zal goedkeuren, niet mogen worden vergeten.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil deze minuut spreektijd gebruiken voor de kwestie 'Wat gebeurt er met de braaklegging??. Wij hebben een tekort aan zowel voedingsmiddelen als diervoeders en wij hebben met name een tekort aan eiwithoudende gewassen en eiwitproductie. Door gebruik te maken van ecologische vruchtwisseling om de bodem gezond te houden kunnen als rotatiegewas eiwithoudende gewassen worden geteeld teneinde de eiwitproductie te verhogen. U wilt in het nieuwe voorstel 10 procent van de uit de productie genomen grond gebruiken voor natuurbeschermingsdoeleinden. In dat geval kan er toch niets op tegen zijn om 5 tot 10 procent hiervan te reserveren om rekening te houden met landschapsbepalende elementen. Wat betreft het overige deel van de uit de productie genomen grond moeten wij ons richten op de milieugevolgen van de eiwitproductie, die immers 40 tot 80 kilo N oplevert. Wij dienen ons nog eens goed te bezinnen op een controlesysteem en hoe wij met de Amerikanen tot overeenstemming kunnen komen over ecologische aspecten en een nieuwe overeenkomst kunnen sluiten, zodat wij niet steeds hoeven terug te vallen op een tien jaar oud akkoord, namelijk het Blair House-akkoord.

Ó Neachtain (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volkomen met de heer Stevenson eens en wens hem geluk met zijn uitstekende verslag. De nasleep van de BSE-crisis en het verbod op het gebruik van vlees- en beendermeel heeft geleid tot een ernstige, scherpe daling van de hoeveelheid eiwitten in veevoeder, waardoor alternatieven nodig zijn. Wij weten allemaal welke les wij geleerd hebben van die crisis in de Europese landbouw: onze voedselketen moet voldoen aan de hoogst mogelijke standaarden voor traceerbaarheid en veiligheid.
Ik ben niet erg gecharmeerd van de door de Commissie voorgestelde aanpak van deze situatie. De suggestie van de Commissie dat wij een beroep zouden moeten doen op de wereldmarkt om het tekort aan voedermiddelen aan te vullen is geen realistische oplossing voor de lange termijn. Wij moeten die voedermiddelen produceren in de EU, waar wij ieder onderdeel van de voedselketen kunnen controleren. Daar komt nog bij dat binnenlandse productie een aantal andere onmiskenbare voordelen heeft. Boeren zouden erdoor in staat gesteld worden hun productie te variëren en gewassen te verbouwen waarvoor duidelijk en aantoonbaar een markt bestaat. Die steun zou in hun huidige moeilijke situatie zeer welkom zijn.
Ik vraag mij ook ernstig af hoe wenselijk het op de lange termijn is om voor onze voedermiddelen afhankelijk te worden van externe bronnen. Een van de grondbeginselen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is dat dit garant moet staan voor een veilige aanvoer van kwalitatief hoogwaardige voedingsmiddelen voor onze burgers. Ik hoop dan ook dat de Commissie de bezwaren van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, die morgen ongetwijfeld door een grote meerderheid van het Parlement zullen worden onderschreven, in haar overwegingen zal meenemen.

van Dam (EDD).
Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het uitbreken van de gekkekoeienziekte BSE luidde een crisis in de rundveehouderij in. Opgestuwd door kostenverlaging en productieverhoging lapte de veevoederindustrie de scheppingsorde aan haar laars. Koeien werden kannibalen en met de eigenheid van de dieren werd geen rekening gehouden. Terecht stelde de Commissie een verbod in op het gebruik van diermeel.
Ik hoop dat de Commissie de eigenheid van elk dier in aanmerking neemt en dus niet zwicht voor de druk vanuit de industrie om het gebruik van vismeel in diervoeder weer toe te staan. Ik heb noch nooit een koe aan de slootkant gezien op zoek naar een visje. Gezien de slechte visbestanden vind ik het überhaupt van weinig inzicht getuigen als vissers aangemoedigd worden om jonge vis aan te voeren voor de vismeelindustrie.
Rapporteur Stevenson roept in zijn verslag de Commissie op om de teelt van eiwithoudende gewassen te stimuleren teneinde diermeel te vervangen. Ik steun hem in die oproep van harte, vooral ook om de EU te vrijwaren van de import van genetisch gemodificeerde soja, opnieuw een organisme waarvan de eigenheid niet serieus wordt genomen.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de rol van de eiwithoudende gewassen in Europa is niet slechts een landbouwkundig probleem, maar in veel opzichten een sociale kwestie.
In de eerste plaats gaat het om een kwestie van voedselveiligheid. Terecht eisen de Europese verbruikers dat alle elementen in de voedselketen traceerbaar zijn. In het geval van de eiwitvoeders voor de veehouderij mag Europa niet met lede ogen toekijken terwijl het voor driekwart van zijn behoefte afhankelijk is van externe aanvoer. De productie in de Gemeenschap moet opnieuw een dominant aandeel leveren om risico's te vermijden zoals reststoffen, verontreinigende stoffen of GGO's.
De Europese Unie moet een moratorium instellen voor het gebruik van nieuwe GGO's in menselijke en diervoeding. Het is evenwel bekend dat de soja-exporterende landen voornamelijk GGO's verbouwen.
Een tweede punt betreft de kwantitatieve veiligheid van de wereldmarkt. De productie van eiwitvoeders is geconcentreerd in een zeer beperkt aantal landen, met name de Verenigde Staten, die goed zijn voor 45 procent van de wereldproductie, en 90 procent wordt geperst door vier grote ondernemingen. In het geval van een klimatologische ramp zou Europa uiterst kwetsbaar zijn.
Bovendien gaat het om een markt die jaarlijks met 5 procent groeit en het zou toch onbegrijpelijk zijn als Europa niet van deze groeimarkt zou profiteren, vooral aangezien de interne vraag in de Europese Unie, alsmede in de toekomstige lidstaten, waar de vleesconsumptie na de toetreding zal toenemen, gestaag zal blijven groeien.
Voorts is er een belangrijk milieuaspect. Wij mogen niet vergeten dat een toename van de productie van eiwithoudende gewassen de biodiversiteit bevordert, de bodemstructuur verbetert, de tendens naar monoculturen doorbreekt en het gebruik van chemicaliën vermindert.
Het probleem van het groeiende eiwittekort in de Europese Unie moet derhalve dringend door de Commissie worden aangepakt. Dit gebeurt evenwel niet. Om de problemen het hoofd te bieden en ter vervanging van diermeel stelt de Commissie voor dat wij ons neerleggen bij een toenemende afhankelijkheid van de invoer om in onze behoefte te voorzien, waarbij wij de prijs, de productieomstandigheden of de naleving van sociale en milieueisen die wij aan onze landbouwers opleggen niet in de hand hebben.
Dit is een onaanvaardbare situatie. Daarom pleit de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling voor de veel dynamischere strategie van het verslag-Stevenson, waarin wordt getracht in de zwakke mededeling van de Commissie wat wilskracht te blazen.
De amendementen die wij in de Commissie hebben ingediend wijzen op het contrast tussen de ernst van de situatie in Europa en de aanzienlijke subsidies die in de Verenigde Staten worden toegekend, met name in de landbouwwet ten gunste van producenten van oliehoudende zaden. Wij roepen de Commissie op om te bestuderen hoe de onderhandelingen over het Blair House-akkoord heropend kunnen worden met het oog op een verhoging van de eiwitproductie in de Europese Unie en een verhoging van de steun voor de eiwithoudende gewassen die niet onder het Blair House-akkoord vallen. Wij pleiten voor een vangnet voor de producenten van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen en, tenslotte, voor meer onderzoek op het vlak van deze gewassen.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij verwachten nu...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, ik wil mij eveneens bij de vorige sprekers aansluiten en de rapporteur danken. Hij heeft immers zeer waardevol werk geleverd. Door de BSE-crisis en het voederverbod op beendermeel dat daarvan het gevolg was, is de vraag naar een vervanger voor eiwitten in diervoeders aanzienlijk toegenomen. Door de lage zelfvoorzieningsgraad van de EU, waarover vandaag al zeer vaak is gesproken, is het gebrek aan plantaardig eiwit zonneklaar.
Deze situatie vereist dringend een Europees plan voor de productie van eiwitten waarmee de teelt van eiwithoudende gewassen wordt gestimuleerd, de afhankelijkheid van import wordt verminderd en er een grotere verscheidenheid aan voorzieningsbronnen wordt gecreëerd. Daarbij wil ik evenwel opmerken dat de EU wereldwijd de grootste importeur van plantaardig eiwit is en het grootste gedeelte daarvan uit de VS, Argentinië en Brazilië importeert. Dit plantaardig eiwit is veelal genetisch gemodificeerd.
Het gaat in dit geval niet alleen om de teelt van soja en koolzaad, maar ook om oleïne, lijndotter en vele andere eiwithoudende gewassen. De traceerbaarheid van deze producten is mijns inziens van groot belang om met het oog op de transparantie de consument kwaliteit, keuze en voedselveiligheid te bieden. De teelt van eiwithoudende planten levert bovendien een bijdrage aan de vruchtwisseling, aangezien er geringe bedrijfskosten aan verbonden zijn en monoculturen vermeden kunnen worden.
Een andere concrete mogelijkheid zou het gebruik van uit de productie genomen grond zijn. Op basis van budgetneutraliteit moet niet alleen de teelt op biologische grond worden gestimuleerd, zoals de Commissie voorstelt, maar moet ook de conventionele landbouw de kans geboden worden onder andere eiwithoudende gewassen en biologische voederleguminozen te telen die in het milieuprogramma van de EU zijn opgenomen.
De productie van oliehoudende zaden voor het gebruik van biologische transportbrandstoffen is eigenlijk ook een belangrijke impuls voor de landbouw. Ik zou graag willen dat men zich op internationaal niveau nu eindelijk eens bezint op het Blair House-akkoord en dat iedereen inziet dat het dringend noodzakelijk is de eiwitproductie in de EU overeenkomstig de bepalingen vooruit te helpen. Mijns inziens moet er op Europees niveau een echt serieuze discussie worden aangezwengeld. Het is immers algemeen bekend dat biologische transportbrandstoffen milieuvriendelijk zijn en geproduceerd kunnen worden zonder daarvoor energie te gebruiken. De EU moet de teelt van eiwithoudende gewassen binnen de financiële randvoorwaarden zo spoedig mogelijk faciliteren om te zorgen voor een onafhankelijke aanvoer van eiwitten voor boeren en de Europese landbouw en om de energieproductie te stimuleren teneinde de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder terug te dringen. Wij weten immers allemaal dat Europa ongeveer 60 procent van zijn energie importeert.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de bevordering van de teelt van eiwithoudende gewassen in de Europese Unie is van wezenlijk belang voor de huidige en toekomstige ontwikkeling van de Europese landbouw en de voedselveiligheid. Ik stel het dan ook bijzonder op prijs, mijnheer de Voorzitter, dat zowel de commissaris voor de Voedselveiligheid, de heer Byrne, als de commissaris voor de Landbouw en de Visserij, de heer Fischler, dit debat hebben bijgewoond. Het Europees Parlement is zich ten volle bewust van het belang van deze kwestie. Dat blijkt onder meer uit het feit dat wij aan dit thema uitvoerige debatten en twee hoorzittingen hebben gewijd.
Resultaat hiervan is dat wij nader tot elkaar zijn gekomen. Het verslag dat hier vandaag zonder amendementen aan de plenaire vergadering wordt voorgelegd, kon in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling op een zeer brede steun rekenen. Ik feliciteer de heer Stevenson dan ook met zijn uitstekende werk.
De Commissie zou zich door deze veelzeggende stemming en deze onmiskenbare eensgezindheid moeten laten overtuigen. Mijnheer Fischler, het standpunt van het Europees Parlement komt duidelijk tot uiting in punt 3: "het Europees Parlement beveelt aan de ontwikkeling en de productie van plantaardige eiwitten in de Europese Unie aan te moedigen om haar afhankelijkheid van de invoer te verminderen en de multifunctionaliteit van de landbouw in de Gemeenschap te handhaven".
Om dit standpunt volledig tot zijn recht te laten komen en ook daadwerkelijk in de praktijk te kunnen brengen is het absoluut noodzakelijk dat de Commissie gehoor geeft aan het in punt 5 geformuleerde verzoek om 'een uitgebreid onderzoek- en ontwikkelingsprogramma te financieren?. Als wij geen geld steken in een programma gericht op een verhoging van het genetische en opbrengstpotentieel, het gebruik en de voedingswaarde van voederpeulvruchten en gedroogde peulvruchten als voornaamste eiwithoudende gewassen binnen de EU, zal er alleen maar weer sprake zijn van woorden in plaats van daden.
Mijnheer de Voorzitter, verder vragen wij in overwegingen F en I aandacht voor de mediterrane regio's die door commissaris Fischler vaak buiten beschouwing worden gelaten. In de plenaire vergadering van vandaag is meermaals herhaald dat deze houding onterecht is aangezien ook deze regio's in aanmerking moeten komen voor steun uit de onderhavige regeling. Het is immers van wezenlijk belang dat de productie van gedroogde peulvruchten ten behoeve van de veehouderij ook in de mediterrane gebieden van de Europese Unie vruchten afwerpt.
Tot slot wil ik nog een laatste belangrijk punt aan de orde stellen, mijnheer de Voorzitter. In overweging D wordt gesignaleerd dat rekening moet worden gehouden met de moeilijke situatie waarin Argentinië momenteel verkeert om te vermijden dat de toestand van dat land nog verslechtert.

Pesälä (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, rapporteur Stevenson heeft zeer grondig werk verricht en ik wil hem vooral bedanken voor zijn samenwerking en contacten met verschillende fracties en partijen. Die waren zeer waardevol en droegen beslist bij aan het uitstekende resultaat.
De Commissie heeft een zeer eenvoudige oplossing naar voren gebracht en ik ben van mening dat zij ook bedoeld is om een debat op gang te brengen. Importen vullen het tekort aan; het is een kinderlijk eenvoudig voorstel. Het antwoord dat in het verslag staat, is echter heel goed. Daarin worden zaken naar voren gebracht als nieuwe gewassen, de Blair House-onderhandelingen, de Amerikaanse steun aan de productie van oliehoudende gewassen en het probleem van vispoeder. Dat zijn immers zaken die moeten en kunnen worden opgelost.
De belangrijkste en cruciale vraag is echter of de productie van plantaardige eiwitten in de lidstaten van de Europese Unie wel of niet lucratief is. Die vraag moet als eerste worden bekeken en daar moet het zeer diepgaande en principiële antwoord op komen dat ze lucratief moet zijn. Aan niet-lucratieve productie kunnen wij niet beginnen en daarom heeft collega Garot voorgesteld dat er onderzoek moet worden gedaan op basis waarvan men verder kan gaan. Onderzoek brengt de mogelijkheid met zich mee dat er daadwerkelijk vraag komt naar onze eigen plantaardige eiwitten. Vraag drijft de prijs omhoog en de prijs stimuleert de teelt.
Deze problemen moeten worden opgelost en de sleutels voor de oplossing hebben wij zelf in handen. Waarom worden er geen besluiten genomen? Waarom? Iedereen is wat schuchter en kijkt te veel naar de eigen situatie. Men moet het ruimer zien, een allesomvattend besluit nemen en niet continu een uitvlucht zoeken.
De kwestie van bio-energie en eiwitten is bijvoorbeeld zeer gemakkelijk op te lossen. Wij hoeven niets anders te doen dan resoluties aan te nemen en de heffingsproblemen op te lossen. Dergelijke procedures leiden tot een allesomvattende oplossing waarmee wij in Europa onze eigen energie uit plantaardige eiwitten krijgen die onafhankelijk is van de Verenigde Staten, Brazilië of Argentinië.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, uit de toelichting op het verslag wordt duidelijk dat de Commissie het verbod op het voeren van vleesmeel aan dieren als tijdelijk beschouwt en geleidelijk zal intrekken zodra de storm, die terecht opstak naar aanleiding van de gekke koeien, is gaan liggen. Kennelijk trekt de Commissie zich niets aan van de enorme problemen die gepaard gaan met het gebruik van dierlijke eiwitten in diervoeder en van de grote gevaren die daardoor ontstaan voor de volksgezondheid en de veestapel. Daar komt nog bij dat de Commissie aandringt op een strikte toepassing van het GATT-akkoord en Agenda 2000, op grond waarvan uitbreiding van het areaal voor de teelt van de plantaardige eiwitten verboden is. Uit dit alles blijkt zonder meer hoe hypocriet de Commissie is. Met Agenda 2000 zegt zij het milieu te willen beschermen maar in feite wil zij het mes zetten in de landbouwproductie. Daarmee toont zij tevens aan hoe onderdanig zij is aan de bedrijven die veevoeder produceren en verhandelen.
Ons inziens zijn er alternatieven voor het diermeel dat zulke grote problemen veroorzaakt voor de volksgezondheid en de veestapel, maar ook voor de communautaire begroting. Het gebruik van ingevoerd sojameel uit met name de VS is echter geen alternatief. Daarmee worden alleen nog grotere problemen veroorzaakt voor de volksgezondheid en wordt bovendien de communautaire veeteelt afhankelijk gemaakt van de Verenigde Staten. Men kan het probleem pas definitief oplossen als men plantaardige eiwitten gaat gebruiken. Deze kunnen ten overvloede worden geproduceerd in de Europese Unie, in Griekenland en de andere zuidelijke landen. Zo zou men onder andere meer vlinderbloemigen kunnen gaan produceren, zoals veldbonen, voedererwten en lupinen, en perskoeken van katoenzaad kunnen gebruiken. Dat is het beste veevoer, maar dat zou wel betekenen dat men de landbouweconomie een geheel andere oriëntatie moet geven en nieuwe criteria voor de landbouwontwikkeling moet gaan aanleggen. Met andere woorden, men moet het in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid over een geheel andere boeg gooien. Het GLB heeft al zoveel schade aangericht aan de landbouwsector in met name de zuidelijke landen. Helaas beschikken deze landen niet over zoveel alternatieve teeltmogelijkheden en zijn daarom aangewezen op bepaalde producten zoals katoen, waardoor ernstige problemen zijn ontstaan voor de katoenproducenten in mijn land.

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Stevenson, de Europese Commissie heeft het voorstel van het Spaanse voorzitterschap van de Raad om de teelt van eiwithoudende gewassen in de Europese Unie te bevorderen van de hand gewezen. Het tekort aan plantaardige eiwitten wordt momenteel opgevangen door de invoer van vaak genetisch gemodificeerde soja, met name uit de Verenigde Staten. De Commissie beroept zich op het argument dat er in het kader van de WTO gerechtelijke acties tegen ons kunnen worden ondernomen als wij het huidige beleid wijzigen. Gelet op de protectionistische houding van de regering-Bush mag dat voor ons evenwel geen reden tot zorg zijn.
Mijnheer de commissaris, het staat buiten kijf dat onze veevoederindustrie en dus ook onze veehouderij en onze voeding in grote mate afhankelijk zijn van één product, soja, dat hoofdzakelijk door de Verenigde Staten wordt geproduceerd en verhandeld. Hoe is het mogelijk dat de Europese Unie deze enorme strategische afhankelijkheid toestaat?
Het lijdt geen twijfel dat de instandhouding of verhoging van de invoer van uit ontwikkelingslanden afkomstige producten waarvan geen overschot bestaat, zoals niet genetisch gemodificeerde soja en maïs, een wezenlijk onderdeel van ons ontwikkelingsbeleid moet vormen. Anderzijds dient echter ook prioritaire aandacht te worden besteed aan de ontwikkeling van autarkische en duurzame landbouw- en veehouderijsystemen in de minst begunstigde regio's van de Europese Unie aangezien die de werkgelegenheid bevorderen en bijdragen aan de instandhouding van de plattelandsbevolking, de autochtone genetische rijkdommen en de noodzakelijke productie van biobrandstoffen.

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen wil ik de heer Stevenson feliciteren met zijn verslag, dat in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling bij meerderheid van stemmen is goedgekeurd.
Sinds het verbod op vleesmeel ten gevolge van de BSE-crisis is het tekort aan eiwithoudende diervoeders in de Gemeenschap nog toegenomen. Zoals hier al is gezegd, is onze behoefte op dit vlak met 23 procent gestegen. De enige oplossing die de Europese Commissie op tafel heeft gelegd om dit probleem te verhelpen is een verhoging van de invoer van eiwithoudende gewassen. Na de toetreding van de nieuwe lidstaten zal het tekort in de Unie overigens nog groter worden.
De Europese Commissie heeft het tijdens het Spaanse voorzitterschap gepresenteerde en door vele lidstaten gesteunde memorandum ter bevordering van de teelt van eiwithoudende gewassen in de Europese Unie van de hand gewezen, ondanks onze toenemende afhankelijkheid van de invoer van soja uit de Verenigde Staten. Verwacht wordt dat deze afhankelijkheid na de toekenning van extra steun aan de Amerikaanse producenten in het kader van de nieuwe Amerikaanse landbouwwet nog zal toenemen.
Terwijl de Verenigde Staten het jaarlijkse steunbedrag voor sojaproducenten zonder blikken of blozen met drie miljoen dollar verhogen, snoeit de Europese Unie in haar steun voor oliehoudende gewassen. Sterker nog, zij stelt haar markt ten dienste van de uit die derde landen afkomstige invoer.
Afgezien van de handelsargumenten die de Europese Commissie aanvoert om haar verzet tegen de invoering van specifieke steun ten behoeve van de teelt van oliehoudende gewassen te rechtvaardigen, bestaat er geen enkele reden om geen steun te verlenen voor andere gewassen die nog meer eiwitten bevatten. Zo zijn de productiequota van gedroogde voedergewassen bijvoorbeeld ontoereikend om aan de vraag tegemoet te komen.
Ook andere gewassen zoals eiwithoudende gewassen en peulvruchten - waaronder de hier reeds genoemde bonen, veldbonen en zoete lupinen - kunnen in de behoefte aan eiwitten voorzien. Op deze gewassen is in het kader van de WTO geen enkele beperking van toepassing zodat zij ook in de regeling kunnen worden opgenomen.
Bovendien mogen wij niet vergeten dat de Europese Unie zich ertoe heeft verplicht de uitstoot van CO2 terug te dringen. Het bevorderen van de teelt van biobrandstoffen is één van de mogelijke formules om deze verplichting na te komen. Dat zou voor het Europees Parlement een reden te meer moeten zijn om het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling te steunen. Daarin wordt immers gepleit voor bevordering van de teelt van dergelijke gewassen en voor vermindering of zelfs afschaffing van de externe afhankelijkheid die door de huidige regelgeving in de hand wordt gewerkt en bijzonder negatieve gevolgen heeft voor onze zelfvoorzieningsgraad en voor de kwaliteitscontrole en de voedselveiligheid.
Ik heb nog een laatste opmerking, mijnheer de commissaris. Hoe kunnen wij in hemelsnaam op internationale fora respect afdwingen tijdens de onderhandelingen en onze belangen behartigen als wij onze productiecapaciteit niet in stand weten te houden en niet in onze eigen behoeften kunnen voorzien?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om in te gaan op de onderwerpen die centraal stonden in het debat. Over één onderwerp is door vele afgevaardigden gesproken, en dat is de afhankelijkheid van de Europese Unie van de import uit de VS. Wij dienen te beseffen dat de sojaproductie de afgelopen jaren voor een groot deel naar Zuid-Amerika is verplaatst. Het gaat daarbij om ontwikkelingslanden, dus neemt met name de import uit ontwikkelingslanden de laatste jaren steeds meer toe. Wij mogen ervan uitgaan dat bijvoorbeeld de export van Zuid-Amerika ongeveer verdubbeld is in de afgelopen twee jaar, als we het pas begonnen economisch jaar daarbij meerekenen.
Verder wil ik het hebben over de kwestie van de GGO's. Ons standpunt stemt overeen met de huidige bepalingen en de laatste voorstellen van de Commissie omtrent de traceerbaarheid en etikettering. De enige genetisch gemodificeerde sojasoort, Round-up Ready, die internationaal op de markt wordt gebracht is in de EU reeds toegestaan. Het gaat daarbij om een genetische modificatie die binnen de EU is goedgekeurd in richtlijn 90/220. De enige andere genetisch gemodificeerde sojasoort in de VS en wereldwijd bevat een hoog percentage aan oleïnezuur en is in de VS gebonden aan strenge kwaliteitseisen, omdat hij vanwege zijn gezondheidsbevorderende eigenschappen tegen zeer hoge prijzen verkocht kan worden. Het meest recente voorstel omtrent traceerbaarheid en etikettering voorziet niet in de etikettering van dierlijke producten die met genetisch gemodificeerd voeder zijn geproduceerd. Het voorziet wel in de traceerbaarheid van voedermiddelen.
Een andere internationale kwestie is het Blair House-akkoord. Er is in het Parlement herhaaldelijk op aangedrongen opnieuw over deze overeenkomst te gaan onderhandelen. Mijn antwoord daarop was en blijft nog steeds dat er eerst een voorstel moet komen dat de VS mogelijk van hun standpunt af kan brengen, voordat wij de onderhandelingen over het Blair House-akkoord kunnen heropenen. Op deze kwestie is het debat binnen de Landbouwraad meestal gestrand, want uiteraard is niemand bereid ten koste van de concessies die wij met betrekking tot soja gedaan hebben, andere concessies op de koop toe te nemen. Het is mijns inziens een goed en belangrijk voorstel om deze kwestie ook tijdens het debat over de tussentijdse evaluatie te behandelen. Ik neem dit voorstel dan ook graag over, omdat wij deze kwestie ook in verband met andere aspecten moeten bekijken.
Onlangs is bijvoorbeeld een debat ontstaan over het feit dat soja niet meer als oliehoudend zaad wordt beschouwd, maar als een eiwithoudend gewas. Dientengevolge valt soja onder de regeling voor eiwithoudende gewassen en kan het eveneens in aanmerking komen voor de speciale premie voor eiwithoudende gewassen. Uiteraard is dit ook een internationale kwestie, maar ik ben er voorstander van dat wij hierover discussiëren.
Een andere kwestie die hier is aangekaart moet eveneens tijdens de tussentijdse evaluatie worden besproken, namelijk het probleem van de braaklegging. In dit verband moet braaklegging of het uit de productie nemen van grond blijven plaatsvinden op basis van rotatie.
Er zijn twee redenen waarom wij in ons voorstel voor een tussentijdse evaluatie geen rotatie in de braaklegging hebben opgenomen. Ten eerste zijn wij van mening dat ecologische aspecten in een losgekoppeld systeem de eerste reden zijn voor het braakleggen of uit de productie nemen van grond. Daarbij kunnen evenwel andere factoren een rol spelen, zoals wij hebben gezien bij de verschillende overstromingen in Europa de afgelopen weken. Ik ben mij er zeer wel van bewust dat rotatie in de braaklegging op zich ook positief is, omdat er gebruik kan worden gemaakt van de voordelen van de voorteelt van peuldragers.
Er is nog een tweede probleem en wel het volgende: als wij het braakleggen of uit de productie nemen van grond voor de totale grond die voor landbouw wordt gebruikt toestaan, ontstaat er problemen bij de controle daarop. Hierover moeten wij nog discussiëren, want we mogen niet de gelegenheid voorbij laten gaan ons landbouwsysteem te vereenvoudigen.
Daarom zijn de vele voorstellen die de heer Stevenson in zijn verslag gedaan heeft uiterst waardevol. Voor zover ik begrepen heb, heeft mijn collega, de heer Byrne, al een aantal vragen beantwoord over met name de kwestie rond vismeel en over enkele andere vraagstukken. Daar hoef ik derhalve verder niet meer op in te gaan.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Mevrouw Ana Palacio Vallelersundi is benoemd tot minister van Buitenlandse Zaken in de Spaanse regering. Aangezien zij een zeer gerespecteerde, uiterst ondernemende en productieve collega is geweest in dit Parlement, doet het mij buitengewoon veel genoegen haar vandaag namens het Parlement geluk te wensen met haar benoeming in deze hoge regeringsfunctie.

Dat zij gekozen is voor dit regeringsambt is een eerbetoon aan haar bijzondere kwaliteiten. Het weerspiegelt echter ook de daadwerkelijk groeiende integratie van het parlementarisme op Europees niveau in het gewone politieke leven van alledag in onze lidstaten.
Krachtens artikel 12, lid 2 van de verordening ter zake is haar benoeming niet verenigbaar met het lidmaatschap van dit Parlement en inmiddels hebben de Spaanse autoriteiten mij bericht dat mevrouw Palacio per 23 juli 2002 is vervangen door de heer Marcelino Oreja Arburúa.
Voorts heeft de heer Vander Taelen mij schriftelijk in kennis gesteld van zijn ontslagneming als lid van het Parlement met ingang van 1 september 2002. De Belgische autoriteiten hebben mij meegedeeld dat hij vervangen wordt door de heer Jan Dhaene met ingang van 1 september 2002.
(Applaus)
Ik heet deze nieuwe collega's van harte welkom in het Parlement en herinner u aan de normale procedures met betrekking tot het onderzoeken van de geloofsbrieven.

