Referendum w Wenezueli (debata)
Przewodnicząca
Kolejną kwestią jest oświadczenie Komisji odnośnie do referendum w Wenezueli.
Stavros Dimas
komisarz. - Pani przewodnicząca! Narodowa Rada Wyborcza ogłosiła, iż 2 grudnia 2007 odbędzie się referendum ludowe na temat propozycji reformy konstytucyjnej przygotowanej przez prezydenta Boliwariańskiej Republiki Wenezueli i Zgromadzenie Narodowe. Tego dnia ludność Wenezueli będzie miała okazję poczynić użytek ze swojego demokratycznego prawa decydowania na temat proponowanych zmian, które mogłyby ukształtować ważne aspekty życia politycznego, instytucjonalnego, gospodarczego i społecznego tego kraju.
Komisja z bliska śledzi będący w toku proces reform konstytucyjnych w Wenezueli, jak również w innych państwach regionu. Kładzie nacisk na to, jak każda nowa konstytucja czy reforma konstytucyjna powinna wzmacniać demokrację i państwo prawa. Wierzy również, iż każda konstytucja powinna być oparta na szerokiej zgodzie narodowej i w sposób adekwatny odzwierciedlać pluralizm i różnorodność każdego narodu. Konstytucje powinny łączyć ludzi, a nie ich dzielić.
Komisja z zainteresowaniem śledzi intensywną debatę nad reformą konstytucyjną w Wenezueli. Zaobserwowano, iż niektóre sektory społeczeństwa tego kraju opowiadają się za proponowanymi zmianami, ale wśród innych grup widoczna jest silna opozycja dla tych reform. Sektory te wyrażają troskę, zwłaszcza w związku z tymi aspektami reformy, które mogłyby - gdyby reforma ta została przyjęta - nieść ze sobą większą koncentrację władzy w rękach prezydenta, osłabienie mechanizmów kontroli demokratycznej istniejących instytucji oraz zagrożenie dla pluralizmu demokratycznego. Inni uważają, iż propozycje wychodzą poza zwykłą reformę i implikują zmiany fundamentalnych struktur państwowych.
Komisja jest świadoma tej sytuacji i poświęca jej odpowiednią uwagę. Uważa, iż sami mieszkańcy Wenezueli muszą wypowiedzieć się na temat propozycji reformy, ale jednocześnie zwraca uwagę na to, jak ważne jest, aby kampania dotycząca reformy prowadzona była w sposób otwarty i w duchu wzajemnego szacunku. Wyraża również nadzieję, iż referendum odbędzie się w atmosferze spokoju i w sposób przejrzysty.
W tym kontekście warto zauważyć, iż ostatnia misja obserwacyjna Unii Europejskiej wysłana do Wenezueli w związku z ostatnimi wyborami prezydenckimi oceniła, iż ogólnie rzecz biorąc, proces wyborczy zgodny był tak ze standardami międzynarodowymi, jak i prawem wewnętrznym oraz podkreśliła pokojowe warunki, w jakich wybory się odbyły.
Francisco José Millán Mon
w imieniu grupy PPE-DE. - (ES) Pani przewodnicząca! Kontynent amerykański jako całość jest najbliższy Europie, jeżeli chodzi o wartości, ideały, wizję świata i jednostki, jej godność i prawa. To, co nazywamy Zachodem, określa też moim zdaniem Amerykę Łacińską.
W ostatnich latach w Ameryce Łacińskiej jako całości mogliśmy obserwować wiele pozytywnych trendów, zbliżając ją w ten sposób jeszcze bliżej do Europy: pluralistyczne wybory i konsolidacja demokracji, wzrost z bardziej zrównoważoną i otwartą polityką gospodarczą, procesy integracji regionalnej i bardzo ważne porozumienia z Unią Europejską.
Niemniej jednak w tym pozytywnym obrazie jest trochę wyjątków: obok tego tradycyjnego, kubańskiego, pojawia się teraz Wenezuela. Kraj ten aktualnie przechodzi przez proces wzrastającego autorytaryzmu, w którym ograniczane są wolności, gnębiona jest opozycja, a wśród ludności szerzony jest lęk, iż ich wybory polityczne nie są już anonimowe. Ubolewamy wszyscy nad zamknięciem w maju Radio Caracas Televisión.
W niedzielę odbędzie się przyspieszone referendum konstytucyjne, którego celem jest wprowadzenie reżimu autorytarnego, i który stawia sobie za cel stworzenie systemu nazywanego "Socjalizmem dla XXI wieku”. Niedawno bliski współpracownik prezydenta Cháveza nazwał nawet ten proces "zamachem”. Żałuję, iż obserwacyjna misja wyborcza Unii Europejskiej nie została oficjalnie zaproszona.
Co więcej, referendum to odbywa się w atmosferze przemocy i napięcia, które kosztowało życie studentów, którzy również odrzucają ten plan. W ostatnich latach wzrosły również niepewność fizyczna i prawna, liczba porwań, przejęć własności ziemskich. W rezultacie, dla przykładu, wielu Galisyjczyków opuściło kraj: średnia liczba to tysiąc osób na rok, od kiedy prezydent Chávez doszedł do władzy.
Czując się jeszcze silniejszym z powodu wysokich cen ropy, prezydent Chávez szuka współpracowników i sprzymierzeńców w innych państwach, robi wiele hałasu na forach międzynarodowych i interweniuje w wewnętrzne sprawy swoich niezależnych sąsiadów. Jak powiedział prezydent Uribe, prezydent Chávez chce rozpalić kontynent. Jego postawa stanowi problem dla demokratycznej stabilności Wenezueli oraz harmonii i procesów integracyjnych w Ameryce Łacińskiej jako całości. Poza tym niszczy relacje, które w ostatniej dekadzie poszerzały się pomiędzy kontynentem a Unią Europejską.
Mając na uwadze następny szczyt w Limie, postawa prezydenta Cháveza stanowi poważne wyzwanie, które powinno zostać spokojnie przeanalizowane przez Unię Europejską i państwa członkowskie.
Luis Yañez-Barnuevo García
w imieniu grupy PSE. - (ES) Pani przewodnicząca! Pierwszą rzeczą, którą musimy zrobić tu, w Parlamencie, zgodnie z naszą własną zasadą szacunku i nieinterwencji jest niezaognianie sytuacji, ani na innych kontynentach, ani w krajach trzecich, za sprawą naszych wypowiedzi.
Pan poseł Millán Mon ma rację, mówiąc, iż w ostatnich latach Ameryka Łacińska rozwinęła się w bardzo pozytywny sposób, tak politycznie - bo większość państw to demokracje - jak i gospodarczo; jak również, chociaż mniej widocznie, w kwestiach społecznych.
Europa w sposób znaczny przyczyniła się do tego rozwoju, poprzez swoje firmy, swoje inwestycje, a zwłaszcza ich rozwój, który jest największy na tym kontynencie.
W tym ogólnym kontekście nie powiedziałbym, iż chodzi o wyjątek, ale raczej, że w Wenezueli mamy do czynienia z sytuacją szczególną w związku z osobowością, bardzo sui generis, prezydenta Cháveza. Niemniej jednak nie wolno zapominać - a zwłaszcza w instytucji demokratycznej, takiej jak nasza - że prezydent Chávez został trzykrotnie wybrany, sporą większością i bez żadnych przypuszczeń fałszerstwa wyborczego.
W tych okolicznościach - tzn. tym, iż nie mamy do czynienia z dyktatorem - musimy postępować ostrożnie, próbować wzmacniać dialog, wyciągając rękę przyjaźni oraz zachęcając ten kraj, złamany i podzielony, do zaangażowania się w dialog wewnętrzny, zgodę i pojednanie. Musimy czynić to w wierze, iż w kraju nie może dojść do transformacji przy większości 60% czy 40%, a zasady gry nie mogą być zmienione bez szerokiego konsensusu przynajmniej 70-cio czy 80-cio procentowego, jak się to stało w innych krajach wokół nas i na naszym starym kontynencie, w Unii Europejskiej.
Bez wątpienia martwi bardzo sytuacja wewnętrzna z przyczyn, które tu przedstawiłem: dryfowanie czy też podejrzenie dryfowania w kierunku autorytaryzmu; koncentracja władzy; sukcesywne zanikanie podziału władzy, jak również ograniczanie wolności słowa, używając metody mało znanej w Europie i określanej jako "en cadena”. Pozwala to prezydentowi lub jednemu z jego ministrów zarządzać o każdym czasie wszystkimi kanałami telewizyjnymi i wszystkimi stacjami radiowymi, tak aby mogły być transmitowane orędzia prezydenckie. I nie trwają one minutę czy dwie. Faktycznie w wyjątkowych przypadkach mogą przeciągnąć się nawet do kilku godzin dziennie. W kraju, gdzie czytanych jest niewiele gazet, i gdzie telewizja i radio to główne media, jest to sytuacja problematyczna.
Niemniej jednak obstaję przy tym, iż - i na tym już skończę - jeśli chodzi o to referendum, musimy być ostrożni, dążyć do dialogu, wyciągnąć przyjacielską dłoń i próbować mediować pomiędzy dwiema przeciwnymi grupami w Wenezueli.
Marios Matsakis
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Wenezuela jest krajem charakteryzującym się niezwykłym pięknem natury i bardzo obfitym w bogactwa naturalne. Posiada część najstarszych światowych złóż ropy, węgla, żelaza i złota. Pomimo tych bogactw naturalnych większość Wenezuelczyków to ludzie bardzo biedni, z ogromną grupa żyjącą na skraju ogromnego ubóstwa. Jedynie niewielka mniejszość przynależy do elity, która korzysta z bogactw kraju.
W tych warunkach ogromnych nierówności społecznych nie dziwi fakt, iż politycy populistyczni, tacy jak Hugo Chávez, pojawiają się jako zbawiciele ubogich. Nie dziwi również fakt, iż program nacjonalizacji Cháveza został przychylnie przyjęty przez większość Wenezuelczyków. Zobaczyli oni w Hugo Chávezie kogoś, kto będzie mógł wyciągnąć ich z biedy i ubóstwa.
Takie samo myślenie odnosi się do zbliżającego się referendum reformy konstytucyjnej. Jestem pewien, iż referendum to otrzyma niezbędne poparcie ludności i że jest już zbyt późno, by zmienić opinię publiczną. W związku z tym, ogólnie mówiąc, po 2 grudnia pojawi się nam kolejny Fidel Castro. Wygląda na to, że podczas gdy jeden totalitarny lider słabnie na Kubie, rodzi się nowy w Wenezueli. Niemniej jednak, opisując tę smutną rzeczywistość, być może powinniśmy zapytać, czy my, Zachód, nie jesteśmy w żadnym stopniu winni takiemu obrotowi spraw w Wenezueli.
Musimy to zrobić nie tylko po to, aby czuć się poprawnymi moralnie i politycznie, ale również abyśmy mogli w praktyce zapobiegać podobnym wydarzeniom w przyszłości. Niestety, jasnym się staje, iż w naszych relacjach z Wenezuelą w ciągu ostatnich kilku lat popełniliśmy wiele poważnych błędów. Hugo Chávez doszedł tam, gdzie obecnie się znajduje, częściowo ponieważ pomogliśmy mu poprzez przeoczenia naszej polityki zagranicznej. W związku z tym, zastanawiając się nad naszą strategią radzenia sobie z nim w przyszłości, zacznijmy od przeproszenia ludności Wenezueli.
Alain Lipietz
w imieniu grupy Verts/ALE Group. - (FR) Mówię jako przewodniczący Delegacji związków z krajami Wspólnoty Andyjskiej. W tej roli odwiedzam Wenezuelę co najmniej raz w roku.
Od czasu, gdy zacząłem odwiedzać ten kraj, innymi słowy od przewrotu wojskowego przeciwko prezydentowi Chávezowi, słyszę, jak wenezuelskie media wznoszą okrzyki przeciwko prezydentowi, przeciwko rządom dyktatorskim. W hotelach, w których się zatrzymywałem, chociaż były one 3-, 4, czy 5-gwiazdkowe, nie wolno było oglądać telewizji publicznej, co i tak nie zawsze jest możliwe z powodu gęstego śniegu na ekranie. Generałowie stojący za zamachem wciąż przechadzają się po głównym placu Caracas, a prezydent Chávez, wybrany legalnie i dwukrotnie ponownie wybrany, nigdy nie podniósł na nich ręki.
Wenezuela jest jednym z krajów próbujących sobie poradzić, w sposób jak najbardziej pokojowy, z konfliktami, które są powszechne w całej Ameryce Łacińskiej. Nie jestem zachwycony wszystkimi zmianami, które prezydent Chávez próbuje wprowadzić do boliwariańskiej konstytucji. Ale jak stwierdził pan Matsakis, zadecyduje ludność Wenezueli.
Możemy oczywiście próbować tłumaczyć się z tego, że sprawialiśmy wrażenie, jakbyśmy popierali zamach wojskowy. Prawdą jest, iż pomogło to zradykalizować Wenezuelski reżim. Niemniej jednak sądzę, iż po pierwsze i przede wszystkim powinniśmy uszanować decyzję ludu Wenezueli.
Willy Meyer Pleite
w imieniu grupy GUE/NGL. - (ES) Pani przewodnicząca! Chciałbym poprosić europejską prawicę o zaprzestanie mieszania się w sprawy Wenezueli.
Europejska prawica nie lubi Kuby, bo mówi, że nie ma tam wyborów, ale nie lubi też Wenezueli mimo tego, że tam wybory są. Faktycznie Wenezuela jest jednym z krajów Ameryki Łacińskiej, gdzie odbyła się większość wyborów, a wszystkie były nadzorowane przez Organizację Państw Amerykańskich, Unię Europejską oraz tak prestiżowe fundacje jak Centrum Cartera.
Panie i panowie z prawicy! Wy nie lubicie systemu. Przestańcie mieszać się w sprawy innego kraju i uszanujcie niezależnych ludzi, którzy są wolni do wyrażania swojej woli i będą nadal to czynić. Nie powinniśmy uprzedzać wydarzeń. Czy nie zgodziliśmy się w Unii Europejskiej, jak powiedział pan komisarz Dimas, że ostanie wybory prezydenckie zostały przeprowadzone w zupełnie uczciwy sposób?
Panie i panowie z prawicy! Musimy poczekać, zobaczyć i uszanować to, co mówią mieszkańcy Wenezueli bez żadnego rodzaju interferencji.
José Ribeiro e Castro
(PT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! W 1848 Karol Marx proklamował socjalizm dla XIX wieku i była to klęska. W 1917 Lenin, w ramach Rewolucji Rosyjskiej, proklamował socjalizm dla XX wieku i była to klęska. Wielu posłów do PE wyłoniło się z tej klęski, aby połączyć się z nami w wolności. Problem z socjalizmem dla XXI wieku, jak proklamował go w Wenezueli prezydent Chávez, jest taki, iż ten wiek dopiero się rozpoczął i nie wiemy, co się stanie dalej. Niemniej jednak, tak jak miało to miejsce w wieku XIX i XX, możemy sobie wyobrazić, iż również ten nowy socjalizm okaże się klęską.
W rzecz samej, widzimy, iż prowadzi on do przemocy. Tym, co nas martwi, nie są wybory; chodzi o brutalną przemoc wenezuelskich władz wobec protestujących studentów, ponieważ uważa się, iż nie mają oni prawa do protestów. Niektórzy z tych studentów zmarli w ostatnich dniach na ulicach Caracas i innych miast. Niezależnych i wolnych dziennikarzy z Ameryki Łacińskiej, a zwłaszcza Wenezueli, martwią zagrożenia wolności słowa, które doprowadziły do zamknięcia Radio Caracas Televisión.
To nas martwi i mamy prawo być zmartwieni, jako że w reformie konstytucyjnej, zaproponowanej przez prezydenta Cháveza, słowa takie jak 'decentralizacja', 'inicjatywa prywatna', 'wolna konkurencja' i 'sprawiedliwość społeczna' otworzyły drogę do takich słów jak 'socjalizm', 'socjalistyczny', 'górowanie państwa socjalistycznego', 'eliminacja wolności Banku Centralnego' i 'władza ludu'. Na całym świecie dobrze wiadomo, iż jeśli ktoś używa określenia 'władza ludu', władza ludziom zostanie zabrana, a demokracja zniszczona. Stało się to wszędzie, gdzie został użyty zwrot 'władza ludu'. 'Boliwariańskie Siły Zbrojne', 'komuny', tym powinniśmy się martwić, ponieważ przyczyniło się to niestabilności i przemocy w ostatnich miesiącach i latach na ulicach Caracas i stanowi zagrożenie stabilności w regionie, jeśli będzie kontynuowane to, co wydarzyło się ostatnio w relacjach między Wenezuelą a Kolumbią. Właśnie dlatego niezbędne jest bliskie monitorowanie wydarzeń w Wenezueli w solidarności z partiami demokratycznymi i społeczeństwem walczącym o stabilność w regionie i mocno broniącym demokracji, lecz również w ścisłym związku z dyplomacją Unii Europejskiej.
Alojz Peterle
(SL) Dzisiaj podpisaliśmy Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, wyrażając w ten sposób nasze oddanie dla szacunku dla godności ludzkiej, wartości demokratycznych i rządów prawa. To, co stanowiło bazę wewnętrznego wzrostu Unii Europejskiej, jest również naszym punktem wyjścia dla rozwoju relacji z partnerami z całego świata.
Unia Europejska jako całość pragnie bliższej i bardziej stabilnej współpracy z krajami Ameryki Łacińskiej oraz ich regionalnymi partnerami. W obliczu specyficznej natury i rzeczywistego zainteresowania krajów Ameryki Łacińskiej sądzimy, iż możliwe jest zbudowanie strategicznych i długoterminowych relacji jedynie w ten sposób i z tymi krajami, z którymi możemy dzielić te same podstawowe wartości i zasady.
Polityczny rozwój Wenezueli zboczył ostatnio z wyżej opisanego kursu. W związku z tym stanowi zagrożenie dla dynamiki i wielkości przyszłej współpracy pomiędzy Ameryką Łacińską a Unią Europejską, jak również dla dynamiki integracji w samej Ameryce Łacińskiej. Referendum w sprawie konstytucji polaryzuje Wenezuelę, ponieważ nowe propozycje dotyczą koncentracji władzy i nie będą prowadzić do otwartego, ideologicznego i demokratycznego społeczeństwa. Wierzymy w społeczeństwo społeczne, ale nie socjalistyczne, bo ono odrzuca tych, którzy myślą inaczej.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Pedro Guerreiro  
na piśmie. - (PT) Nie do wiary! Parlament Europejski rozmawia na temat oświadczenia Komisji dotyczącego reformy konstytucyjnej planowanej na 2 grudnia w Boliwariańskiej Republice Wenezueli, kiedy powinien zająć się aktualną próbą odmówienia całej ludności państw członkowskich UE prawa konsultacji w drodze referendum tzw. 'konstytucji', 'mini', 'uproszczonych', 'reform' czy obecnie 'traktatu lizbońskiego'.
Krótko mówiąc, umieszczenie tej debaty w agendzie to próba odpowiedzi tym, którzy wspierają i promują niedopuszczalną i niezwykle poważną politykę interferencji i próby destabilizacji suwerennego państwa, zwłaszcza gdy chodzi o proces, odnośnie do którego decyzję może podjąć tylko ludność Wenezueli, wydając swoją opinię w drodze referendum (!) na temat poprawki do konstytucji swojego kraju.
Bez wątpienia rząd i ludność Wenezueli stanowią przykład, który martwi główne podmioty mające interesy finansowe i ekonomiczne w Unii Europejskiej: przykład afirmacji niezależności narodowej i niepodległości; przykład realizacji planu emancypacji patriotycznej i rozwoju; przykład solidarności międzynarodowej i antyimperialistycznej; przykład tego, o co warto walczyć, oraz przykład tego, iż można mieć sprawiedliwszy, bardziej demokratyczny i pokojowy kraj i świat.
