Zakłócenia ruchu lotniczego w Europie (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji Europejskiej dotyczące zakłócenia ruchu lotniczego w Europie.
Jak wiadomo, bieżące decyzje na najbliższe dni musi podejmować część wykonawcza instytucji europejskich. Będzie to oczywiście zadanie Komisji i Rady Ministrów. Jak wiemy, zarówno Komisja, jak i Rada już działają w tym zakresie co najmniej od niedzieli, ale my - jako posłowie - także mamy obowiązki. Dotyczą one perspektywicznie dłuższej odpowiedzi na zaistniały kryzys. Będziemy chcieli włączyć w to nasze komisje parlamentarne. Musimy również zastanowić się, w jaki sposób na minisesji w Brukseli odpowiedzieć na zaistniałą sytuację. Będzie to być może rezolucja. Mówię o różnych sposobach reagowania. Prosiłbym bardzo koleżanki i kolegów, aby w swoich wystąpieniach zwracali również uwagę na to, w jaki sposób Parlament może się włączyć w rozwiązanie obecnych problemów. Są to przede wszystkim problemy naszych obywateli, mieszkańców Europy. My mamy oczywiście problem z dotarciem do Strasburga i do Brukseli, ale jest to nasz problem i nie powinniśmy go absolutnie eksponować. Powinniśmy się nastawić na to, w jaki sposób rozwiązać problemy Europejczyków w sytuacji, kiedy jest sparaliżowany ruch lotniczy. Sprawą zasadniczą jest to, co my - posłowie - możemy robić w najbliższych tygodniach w celu poprawienia sytuacji. Natomiast ponieważ w pierwszych godzinach i dniach największa odpowiedzialność spoczywa na władzach wykonawczych, chciałbym podziękować zarówno przedstawicielom Rady, jak i Komisji za ich obecność wśród nas.
Diego López Garrido
Panie przewodniczący! Jak wszyscy wiemy, transport lotniczy ma bezwzględnie strategiczny charakter. Ma on wpływ na obywateli, ich codzienne życie i ich prawo do swobodnego przemieszczania się - należące do praw podstawowych - oraz niewątpliwie ma decydujący wpływ na działalność gospodarczą.
Kiedy dochodzi do problemów z transportem lotniczym, kiedy występują zaburzenia obejmujące więcej niż jeden kraj, strategiczny charakter transportu lotniczego staje się jeszcze lepiej widoczny, a straty są większe.
Kiedy - jak ma to miejsce w tym przypadku - obejmuje to większość państw członkowskich Unii Europejskiej, mamy do czynienia z niezwykle poważnym problemem, z faktycznym kryzysem. To oczywiście nieoczekiwany i bezprecedensowy kryzys, który należy w odpowiedni sposób rozwiązać. Ponadto dochodzi do paradoksu, bowiem zajmujemy się zagadnieniem, w którym Unia Europejska jako taka nie ma zbyt wielu uprawnień, w rzeczywistości mniej, niż w innych dziedzinach, ale nawet w takim przypadku musi zareagować i podjąć działania.
W tym kryzysie związanym z transportem lotniczym w Europie splotły się jednocześnie dwie okoliczności: maksymalny poziom ważności - kryzys jest bardzo poważny - ale również niewielki prawny zakres możliwości podejmowania natychmiastowych działań przez Unię Europejską w tej dziedzinie. Dlatego mamy do czynienia z sytuacją, w której niełatwo działać z punktu widzenia Unii Europejskiej. Mimo to podjęliśmy działania i zareagowaliśmy.
To prowadzi mnie do drugiej części mojego oświadczenia: jakie działania zostały podjęte w tym przypadku. Po pierwsze, państwa członkowskie, władze lotnicze, zastosowały istniejący protokół postępowania, uwzględniając mapę pokazującą wpływ pyłów wulkanicznych, sporządzoną przez londyńskie Centrum Ostrzegania o Pyłach Wulkanicznych. Była to ocena naukowa i na tej podstawie uznano, że automatycznie należy zamknąć przestrzeń powietrzną dla ruchu lotniczego. Właśnie to zrobiono w pierwszej kolejności i to przy zachowaniu najwyższej uwagi i bezpieczeństwa oraz minimalnego ryzyka, na podstawie pierwszego komunikatu Eurocontrol, który z kolei opierał się na oświadczeniu ustanowionego wiele lat temu londyńskiego Centrum Ostrzegania o Pyłach Wulkanicznych.
Jednakże ta sytuacja oczywiście w jaskrawy sposób wykraczała poza granice państw członkowskich i dlatego Unia Europejska i jej instytucje podjęły działania od samego początku. Konkretnie, w ostatnich dniach odbył się szereg spotkań technicznych, których efektem była decyzja polityczna podjęta na wczorajszym posiedzeniu ministrów transportu.
Przez cały weekend Rada, prezydencja hiszpańska, Komisja - a w szczególności pan komisarz Kallas, któremu chciałem podziękować za jego gotowość do ciężkiej pracy w tym okresie - i Eurocontrol, pracowały nad przygotowaniem zdecydowanie precyzyjniejszej, właściwszej reakcji na to, co przekształcało się już w bardziej długotrwały kryzys, który zaczynał mieć bardzo poważne skutki w całej Unii Europejskiej i poza jej granicami.
Prace przeprowadzone w okresie kilku poprzednich dni zakończyły się opracowaniem zalecenia Eurocontrolu, które zostało jednogłośnie przyjęte najpierw na wczorajszym spotkaniu między Eurocontrol, Komisją, Radą, władzami portów lotniczych, organizacjami ruchu lotniczego i wszystkimi zainteresowanymi sektorami, dotyczącego konieczności ustanowienia od dzisiaj przez Eurocontrol trzech stref wpływu pyłów wulkanicznych. Pierwsza strefa to strefa o największej gęstości pyłu, w której obowiązywałoby całkowite ograniczenie, całkowity zakaz lotów; z kolei w drugiej strefie nie występowałyby żadne pyły, a zatem nie byłoby w niej żadnych ograniczeń ruchu lotniczego; trzecia strefa byłaby strefą przejściową, w której występowałaby niewielka gęstość pyłów, co z kolei umożliwiłoby loty bez najmniejszego ryzyka. Zadaniem krajowych władz byłoby sprawdzenie tej strefy w sposób skoordynowany, począwszy od dzisiaj, w świetle danych dostarczanych codziennie i stale przez Eurocontrol, co sześć godzin, w celu podjęcia decyzji, czy konieczne jest wskazanie korytarzy powietrznych czy stref, w których loty byłyby dozwolone.
To zalecenie techniczne, które zostało opracowane i zaproponowane przez Eurocontrol, zostało wczoraj jednogłośnie przyjęte przez 27 rządów państw Unii Europejskiej, co nadało mu wymiar europejski i uczyniło europejskim podejściem do tego, co należy obecnie zrobić. Inaczej mówiąc, Unia Europejska podejmuje decyzję i dlatego proponuje, aby państwa członkowskie postępowały w ten sposób. Rządy europejskie i Komisja jednogłośnie zgodziły się działać w ten sposób, zgodnie z propozycją przedstawioną przez Eurocontrol.
Zatem bezpieczeństwo jest w dalszym ciągu priorytetem. W tej kwestii nie ma możliwości kompromisu, o czym mówił pan komisarz Kallas - stwierdził to w ten weekend - i dlatego istnieje obszar, na którym obowiązuje zakaz, zgoda na całkowity zakaz lotów. Uzyskamy zdecydowanie precyzyjniejszy obraz rzeczywistego zagrożenia na podstawie wszystkich danych, które będą wykorzystywane przez Eurocontrol, nie tylko z Londynu, ale z testów, które są przeprowadzane za pomocą samolotów testowych bez udziału pasażerów, jak również danych pochodzących od władz krajowych, producentów części silników lotniczych i Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego w Kolonii. Te wszystkie dane będzie trzeba uwzględnić przy wyznaczaniu stref zatwierdzonych wczoraj na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady ministrów transportu zwołanym przez prezydencję hiszpańską.
Mamy zatem do dyspozycji ewoluujący, dynamiczniejszy i precyzyjniejszy model od wykorzystywanego dotychczas, opierający się po pierwsze na danych naukowych, po drugie na decyzji technicznej podjętej przez Eurocontrol, a wreszcie na decyzji państw członkowskich o strefie przejściowej, w odniesieniu do której ich działania powinny być skoordynowane.
Panie przewodniczący! Z kolei Rada ministrów transportu przyjęła wczoraj bardzo jasne stanowisko, w którym powiedziano państwom członkowskim, że powinny podjąć wszelkie możliwe działania aby zapewnić obywatelom możliwie jak największą ilość alternatywnych środków transportu, aby rozwiązać bardzo poważny problem, mający wpływ na mobilność obywateli Europy i innych krajów. Ministrowie zajęli się również bardzo poważnymi skutkami gospodarczymi tej sytuacji - o czym powie pan komisarz Kallas - w ramach grupy zadaniowej, grupy, której przewodniczą wiceprzewodniczący Komisji, pan komisarz Kallas, pan komisarz Almunia i pan komisarz Rehn, która w przyszłym tygodniu ma przedstawić sprawozdanie dotyczące wszystkich aspektów gospodarczych. Wreszcie możliwie jak najszybciej odbędzie się kolejne posiedzenie Rady ministrów transportu, służące omówieniu tych wszystkich zagadnień.
Dlatego, panie przewodniczący, podjęto decyzję, która oznacza uzgodnienie perspektywy europejskiej i skoordynowanego podejścia europejskiego do obecnych wydarzeń, w oparciu o bezpieczeństwo i potrzebę możliwie jak największej skuteczności i precyzji przy podejmowaniu decyzji w sprawie lotów, a jednocześnie ochronę praw obywateli. Bardzo się cieszę, panie przewodniczący Buzek, że Parlament Europejski zaproponował przeprowadzenie szczegółowej debaty w tej sprawie. W rzeczywistości ta debata oznacza, że z pewnością mają państwo refleks umożliwiający natychmiastowe działanie, co jest właściwe ze strony Izby reprezentującej obywateli Europy, i że mogą państwo w bardziej długoterminowej perspektywie rozważać, jakie działania powinny być podjęte w reakcji na ten całkowicie nieprzewidziany, całkowicie nowy kryzys, który ma nadzwyczajny i niezwykle poważny wpływ na życie obywateli europejskich.
Przewodniczący
Chciałem zapewnić i proszę o przekazanie Radzie Ministrów oraz prezydencji hiszpańskiej, że Parlament Europejski jest gotowy do współpracy w każdej chwili, jesteśmy otwarci na dyskusje na forum komisji. Jesteśmy otwarci na przyjmowanie przedstawicieli Komisji Europejskiej i Rady i na dyskutowanie tych problemów. Chcemy się w to włączyć. Jesteśmy z poszczególnych regionów Unii Europejskiej, wybrani w bezpośrednich wyborach, odpowiedzialni za mieszkańców Unii, dlatego nasze włączenie jest konieczne. Jesteśmy na to przygotowani, oczywiście możemy robić tylko to, co należy do władzy ustawodawczej, nie możemy podejmować decyzji wykonawczych, ale chcemy pomóc zarówno Komisji Europejskiej, jak i Radzie. Jesteśmy na to otwarci. Temu służy ta dyskusja.
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji. - Panie przewodniczący! Bardzo się cieszę, że mogę przedstawić Parlamentowi sprawozdanie dotyczące działań podjętych przez Komisję w związku ze skutkami europejskiego kryzysu lotniczego, wywołanego erupcją wulkanu Eyjafjallajökull. Izba z pewnością wie, że odwołano 84 000 lotów, co dotknęło tysiące pasażerów.
Jak państwo wiedzą, z naszej inicjatywy w poniedziałek rano Eurocontrol przeprowadził konferencję telefoniczną, a wczoraj po południu Komisja aktywnie uczestniczyła w nadzwyczajnym posiedzeniu Rady ministrów transportu. Moim zdaniem po spotkaniu Rady mamy cztery wieści wymagające przekazania.
Wszyscy ministrowie transportu opowiadają się za skoordynowaną europejską reakcją na kryzys. Rozwiązania na szczeblu krajowym nie mogą skutecznie rozwiązać takiego rodzaju problemów, które w skali globalnej mają wpływ na przestrzeń powietrzną. Muszę podkreślić, że pomiędzy ministrami transportu panował wyczuwalny duch współpracy, jak również przeprowadziliśmy kilka rozmów telefonicznych, w trakcie których wszyscy potwierdzali swoją gotowość do podjęcia odpowiedzialności i współpracy.
Druga istotna uwaga dotyczy tego, że priorytetem jest bezpieczeństwo. Nie może dojść do jakichkolwiek kompromisów w zakresie bezpieczeństwa. To jest i będzie naszym zasadniczym celem. Musimy zapewnić naszym obywatelom najwyższe standardy bezpieczeństwa.
Trzecia zasada dotyczy uzgodnienia przez ministrów stopniowego i skoordynowanego otwierania europejskiej przestrzeni powietrznej przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa. Eurocontrol rozpoczęła ten proces dziś rano o godz. 8.00. W decyzji zawarto trzy rodzaje stref, opierając się na stopniu zanieczyszczenia. W centrum emisji znajduje się pierwsza z tych stref, w której zostanie utrzymany całkowity zakaz prowadzenia działań, ponieważ zagwarantowanie jej bezpieczeństwa jest niemożliwe.
W drugiej z tych stref zasadniczo nie będą obowiązywały żadne ograniczenia prowadzenia współpracy lotniczej, chociaż nadal znajdują się w niej pyły. Konieczne jest uzyskanie zatwierdzenia tej strefy, a decyzje dotyczące działalności zostaną podjęte w sposób skoordynowany przez władze państw członkowskich.
W trzeciej strefie nie ma żadnych pyłów, dlatego nie ma jakichkolwiek ograniczeń prowadzenia wszelkiej działalności. Co sześć godzin Eurocontrol opracowuje mapy wraz z odpowiednimi informacjami dla władz krajowych.
Po czwarte, za pośrednictwem tych środków ostatecznie oczekujemy wdrożenia programu jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, a w szczególności funkcji zarządcy sieci. Wiem, że po sukcesie zeszłorocznego drugiego pakietu w sprawie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej mogę liczyć na zdecydowane poparcie Parlamentu.
Wiedzą państwo, o czym wspomniał pan minister, że ustanowiono grupę zadaniową - grupę komisarzy - w celu omówienia kwestii pomocy państwa. Wczoraj rozmawiałem z przedstawicielami linii lotniczych, którzy stwierdzili, że po prostu nie są jeszcze gotowi do przeprowadzenia oceny swoich strat. Z ich punktu widzenia, uwzględniając wszystkie skutki gospodarcze, najważniejszą kwestią jest przywrócenie lotów. Najważniejszą sprawą jest model przywracania lotów. Nie powinniśmy wpadać w panikę w związku z pomocą państwa i innymi działaniami, mającymi wesprzeć sektor transportu lotniczego.
Kolejnym ważnym zagadnieniem są prawa pasażerów, a naszym zadaniem jest doprowadzenie do stosowania praw pasażerów. Przepisy są dobre. Wszyscy zgadzają się, że przepisy są dobre. Pozostaje kwestia stosowania, która ponownie pozostaje w gestii państw członkowskich. Naprawdę powinniśmy na to naciskać i mieć kilka koncepcji, w jaki sposób lepiej stosować przepisy.
Chciałbym teraz odnieść się do tego, co w moim przekonaniu stanowi celową próbę wprowadzenia zamieszania - kto co powinien zrobić, kto co uczynił i jakie mamy modele. To jasne, że w niektórych krajach zbliżają się wybory i tak dalej, ale po erupcji wulkanu wszystkie podejmowane decyzje opierały się na istniejących i uzgodnionych modelach sposobu radzenia sobie z sytuacją tego typu.
Ten model ma charakter międzyrządowy, a przestrzeń powietrzna należy do kompetencji krajowych. To nie Komisja wydaje polecenia - istnieją przepisy odnoszące się do naszych systemów krajowych, a nasz model - powtórzę - opiera się na istniejącej informacji i istniejących ocenach. Ten model jest całkowicie w porządku. Teraz możemy zastanawiać się, w jaki sposób zmienić model. Wczoraj rozpoczęliśmy dyskusję na ten temat. Całkowicie nieprawdziwe są stwierdzenia, że europejski model zupełnie się nie sprawdził. Mieliśmy i mamy do czynienia z wydarzeniem wyjątkowym. Erupcja takiego wulkanu i nieoczekiwana rozległa chmura pyłów to coś, co wydarza się bardzo rzadko w skali światowej - to nie śnieg albo inne zjawisko, z którym często mamy do czynienia.
Już w weekend wyraźnie dało się zauważyć, że sytuacja staje się niezwykle wyjątkowa, a w trakcie weekendu przeprowadziliśmy kilka dyskusji, w jaki sposób rozwiązać ten problem. Stwierdzenie, że ministrowie transportu powinni podjąć natychmiastową interwencję, jest całkowicie sprzeczne z naszym rozumieniem tego, w jaki sposób te zagadnienia są zorganizowane w Europie. Ten rodzaj decyzji jest w gestii niezależnych ekspertów i organów. W niedzielę wraz z panem ministrem Lópezem Garrido odwiedziłem Eurocontrol i byłem w kontakcie ze wszystkimi ministrami transportu większych państw członkowskich. Byliśmy gotowi podjąć odpowiedzialność i zapytać, co powinniśmy zrobić dla rozwiązania tego problemu. To jednak nie mogą być decyzje uznaniowe, lecz pozostają one w gestii specjalnego organu. Ten organ zebrał się, a my przeprowadziliśmy z nim dyskusję w niedzielę. Były to bardzo trudne dyskusje, ponieważ na ich szali było życie ludzkie.
W poniedziałek rano odbyło się nadzwyczajne posiedzenie rady Eurocontrol, na którym uzgodniono tak zwany model "wolnych stref”. Bardzo cieszyliśmy się, że Eurocontrol chciał współpracować. Powtórzę, że nie należało to zupełnie do kompetencji Wspólnoty, ale wydarzenia pokazały, że podejście krajowe było nieskuteczne. Obecnie zdecydowanie istnieje większa presja na wypracowanie bardziej europejskiego podejścia do wydarzeń tego typu i ich uregulowania. Oczywiście musimy również ocenić skutki i wynik.
Najważniejszą kwestią - co podkreślali wszyscy, również linie lotnicze - jest przywrócenie lotów. W odniesieniu do pasażerów najważniejsze jest aby ludzie dostali się z powrotem do domów lub do ich celu podróży. To było jedno z głównych zagadnień, jakie wczoraj omawiano.
Podsumowując, współpracujemy ściśle z Radą i Eurocontrol w zakresie monitorowania sytuacji i - jeżeli okaże się to konieczne - podejmowania nowych decyzji. Dotychczas stosowany model jest dość odpowiedni dla przywrócenia znacznej większości lotów.
Corien Wortmann-Kool
w imieniu grupy PPE. - (NL) Panie przewodniczący! Dziękuję Komisji i Radzie za informacje dotyczące kryzysu w lotnictwie europejskim, które nam państwo przekazali. W ostatnich kilku dniach stało się widoczne, że bez lotnictwa nie tylko nasz Parlament wpada w kłopoty, ale również nasza współpraca i gospodarka europejska musi stawić czoła ogromnym problemom. Właśnie dlatego tak istotne jest przeprowadzenie dzisiaj tej nadzwyczajnej debaty w Parlamencie. Pasażerowie zostali pozostawieni sami sobie, linie lotnicze, sektor turystyczny i przedsiębiorstwa uzależnione od transportu lotniczego przeżywają duże problemy, a to wszystko dzieje się na dokładkę do kryzysu gospodarczego.
Bezpieczeństwo jest najważniejsze. Co do tego nie może być najmniejszego nieporozumienia. Pasażerowie muszą być przewożeni bezpiecznie, ale jasne jest, że nie byliśmy dostatecznie dobrze przygotowani na tę wyjątkową sytuację. Zamknięcie przestrzeni powietrznej pierwszego dnia stanowiło szybką reakcję na problem, który jak dotąd był nam w Europie nieznany: chmurę pyłów wulkanicznych. Ale co nastąpiło w kolejnych dniach? Modele komputerowe pokazały nam, że nie powinniśmy latać, ale loty próbne przebiegły bez jakichkolwiek problemów. Chciałabym przypomnieć, że choć bezpieczeństwo musi być oczywiście najważniejsze, to istotne jest, abyśmy ponownie otworzyli europejską przestrzeń powietrzną na podstawie faktów i właściwych założeń. Konieczne jest przeprowadzenie dalszych prac, dostosowanych do naszych szczególnych okoliczności. Dobrze, że wczoraj podjęto pierwsze kroki w tym kierunku, a my musimy szybko podjąć dalsze działania na tej podstawie. Musimy podjąć zdecydowane działania. Bezpieczeństwo jest najważniejsze, ale musimy również zapewnić, abyśmy bardzo szybko ponownie mogli korzystać z bezpiecznych stref.
Ponadto potrzebujemy środków strukturalnych. Jednolita europejska przestrzeń powietrzna, która spowodowała tak wielki opór ze strony państw członkowskich, może nam również pomóc zwiększyć efektywność lotnictwa.
Linie lotnicze poniosły ogromne straty gospodarcze. Powstały wysokie koszty, nie tylko ze względu na uziemienie samego ruchu lotniczego, ale również z uwagi na konieczność zapewnienia pomocy opuszczonym pasażerom. Towarzystwa ubezpieczeniowe nie zapewniają żadnej pomocy i mam wątpliwości, czy możemy pozwolić, aby te wszystkie koszty spadły na barki linii lotniczych. Dlatego wzywam państwa do zbadania skali powstałych kosztów, skali poniesionych strat i tego, jakie odszkodowania być może uda się zapewnić. Aby dać państwu przykład: koszty poniesione przez linie lotnicze w związku z naszą europejską dyrektywą dotyczącą praw pasażerów oraz wysokość możliwej do wypłacenia pomocy nadzwyczajnej. Czy oczywistym krokiem nie byłoby ustalenie, czy w takim przypadku siły wyższej nie moglibyśmy jej faktycznie wypłacić z budżetu europejskiego?
Panie komisarzu Almunia! Stwierdził pan, że jest pan pozytywnie nastawiony do zapewnienia pomocy państwa, ale muszę pana ostrzec, że musimy powstrzymać państwa członkowskie przed sponsorowaniem swoich wiodących przedsiębiorstw państwowych. Dlatego niezwykle istotne jest skoordynowanie tego na szczeblu europejskim. Nie tylko ram pomocy państwa, ale również skutecznego zapewnienia takiej pomocy państwa. Wzywam pana do zapewnienia właśnie tego.
Martin Schulz
Panie przewodniczący, panie i panowie! Uważam, że ten kryzys ma wymiar ludzki, który zdecydowanie musimy dzisiaj omówić. Wiele osób, dziesiątki tysięcy osób, jest rozrzuconych na całym świecie i czeka na powrót do domu. Uważam, że dziś rano powinniśmy myśleć o tych ludziach. Prawie wszyscy spośród nas, wielu posłów do tej Izby miało podobne doświadczenia w ostatnich tygodniach. Jesteśmy uprzywilejowanymi posłami do Parlamentu Europejskiego, którzy mogą skorzystać z dostępnej infrastruktury. Jednakże wiele osób zostało opuszczonych w odległych krańcach świata. Nie mogą wyjechać i wrócić do swojej pracy, ich dzieci nie mogą pójść do szkoły, ponieważ nie były w stanie wrócić ze swoich wakacji, i znaleźli się w potrzasku bez dachu nad głową i pieniędzy. Chciałbym ponownie podkreślić, że dziś rano wyrażam współczucie dla tych ludzi. Mam nadzieję, że uda się ich szybko sprowadzić do domu.
Linie lotnicze są istotnym elementem naszego systemu transportowego, nie tylko dla pasażerów, ale również dla towarów. Straty finansowe spowodowane tą erupcją wulkanu są zdecydowanie większe, niż te spowodowane wydarzeniami z 11 września 2001 r. Właśnie dlatego wzywam Komisję do przyjęcia elastycznego podejścia do zatwierdzania krajowej pomocy dla zagrożonych linii lotniczych, jeżeli faktycznie konieczne jest udzielenie tego typu pomocy.
Wreszcie musimy mieć świadomość, że podróże lotnicze są jednym z elementów bardzo wrażliwej infrastruktury w Europie. Jeżeli transport lotniczy nie jest możliwy, nie jesteśmy w stanie odpowiednio zrekompensować jego braku. Właśnie dlatego uważam, że rozpoczęty przez nas 20 lat temu projekt rozszerzenia sieci transeuropejskich, a w szczególności zwiększenie udziału transportu kolejowego, stanowi wiarygodną i ważną alternatywę oraz - jak możemy to teraz dostrzec - alternatywę kluczową dla naszej egzystencji gospodarczej. Ważne, abyśmy ponownie przypomnieli sobie o tym fakcie.
Mój kolega, pan poseł El Khadraoui, omówi pozostałe aspekty tego zagadnienia, ale ja chciałbym powiedzieć tylko jedno. Jak dotąd nie udało się nam zapewnić interoperacyjności kolei pomiędzy różnymi krajami. Niemiecki intercity express nie jest w stanie przywieźć Niemców z Hiszpanii, a podobnie francuska kolej dużych prędkości nie jest w stanie dojechać do Budapesztu. Oznacza to, że nadal nie mamy takiej sytuacji, do jakiej powinniśmy dojść. Chociaż przyjęliśmy odpowiednie rezolucje w Parlamencie, to uważam, że nie potrzebujemy tych nagłych okresowych wybuchów aktywności. Zamiast tego musimy przyjąć ciągłe, trwałe podejście służące realizacji tych nowych koncepcji.
Gesine Meissner
Panie przewodniczący, panie komisarzu Kallas, panie ministrze López Garrido! W tym przypadku mieliśmy okazję zobaczyć, że przyroda jest faktycznie potężniejsza niż jakakolwiek dostępna nam technologia. W pewnym stopniu dostaliśmy nauczkę. Jednakże jednocześnie należy zauważyć, że ta sytuacja pokazała nam, że wcale nie osiągnęliśmy w Europie takiego postępu, jaki należało.
Od 20 lat mówimy o wewnętrznym rynku transportowym i jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej. Oczywiście to nie zapobiegłoby erupcji wulkanu, ale być może pozwoliłoby nam działać skuteczniej i szybciej.
Od dawna wzywaliśmy do ustanowienia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, koordynowanej przez Eurocontrol, ale ona wciąż nie powstała. Dokładnie w taki sam sposób - i zmierzam tu w takim samym kierunku, jaki obrał pan poseł Schulz - nadal nie zapewniliśmy interoperacyjności sieci kolejowej. Nadal nie można kupić biletu kolejowego, który przewiezie państwa z północy Europy na południe, w podróży przez cały kontynent. W tym przypadku również wyraźnie widać, że na papierze zrobiono bardzo dużo i omówiono wiele zagadnień, ale w rzeczywistości nadal brakuje wielu potrzebnych rzeczy.
To oczywiste, że z punktu widzenia obywateli reakcja w Europie była niezadowalająca. Naturalnie sytuacja była trudna i oczywiście ministrowie z poszczególnych państw nie byli w stanie otworzyć swojej przestrzeni powietrznej, kiedy z instytutu w Londynie płynęły ostrzeżenia, że loty nie są bezpieczne. Jednocześnie szkoda, że nie przeprowadzono żadnych faktycznych pomiarów za pomocą na przykład balonów, tylko wszyscy pracowali na podstawie przybliżeń statystycznych. Wielu obywateli Europy wyrażało rozczarowanie takim obrotem spraw. Stanowisko linii lotniczych również jest zrozumiałe. Poniosły straty finansowe i chciałyby, aby reakcja była szybsza.
Linie lotnicze poniosły straty finansowe i oczywiście bardzo istotne jest możliwie jak najszybsze sprowadzenie pasażerów do domu. Musimy chronić ich prawa. Jednakże z punktu widzenia praw pasażerów ważne jest to, aby możliwości transportu i podróży były dla nich dostępne. Z tego względu uważam, że dla naszego systemu transportowego w Europie kluczowe znaczenie ma istnienie linii lotniczych i innych opcji transportowych, z których mogliby skorzystać pasażerowie. Oznacza to, że musimy bardziej szczegółowo rozważyć, w jaki sposób powinniśmy poradzić sobie z tą sytuacją, w jaki sposób możemy udzielić wsparcia liniom lotniczym w trakcie kryzysu, jaki już obecnie przeżywa sektor transportowy, i w jaki sposób możemy utrzymać i zagwarantować mobilność obywateli Europy, która jest ogromnym osiągnięciem.
W odniesieniu do odszkodowań za poniesione straty, nie ma sensu zajmować się wulkanem, ponieważ, jak już wiemy, donikąd nas to nie doprowadzi. Przyroda rządzi się swoimi prawami, ale musimy postarać się na nie zareagować w interesie obywateli Europy. Właśnie dlatego uważam, że bardzo dobrym rozwiązaniem jest powołanie grupy zadaniowej, której przewodniczy pan komisarz Kallas. To bardzo ważne, a my będziemy w dalszym ciągu rozmawiać, w jaki sposób możemy wyciągnąć z tego kryzysu wnioski na przyszłość.
Michael Cramer
Panie przewodniczący, panie i panowie! W ciągu ostatnich sześciu dni doszło do zasadniczej zmiany w mobilności w Europie. Kluczowym czynnikiem nie były w tym przypadku poważny wypadek, środki przeciwdziałające zmianom klimatycznym czy też wysokie ceny paliwa lotniczego. Tym razem główną rolę odegrała sama przyroda.
Islandzki wulkan po raz kolejny pokazał gatunkowi ludzkiemu prawdziwą potęgę przyrody. Musimy wyciągnąć z tego wnioski na przyszłość. Rasa ludzka nie jest i nigdy nie będzie wszechmogąca. To dobrze, że reakcja na tę erupcję wulkanu została podjęta w Europie. Ponieważ pyły wulkaniczne mogą spowodować wyłączenie silników lotniczych, jak również zmniejszyć widoczność przez okna samolotu, Europejska Organizacja ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej, Eurocontrol, przyjęła odpowiedzialne podejście i uczyniła bezpieczeństwo pasażerów swoim najważniejszym priorytetem.
W imieniu Grupy Zielonych/Wolnego Sojuszu Europejskiego, chciałbym wyrazić moje serdeczne podziękowania dla Eurocontrol, ministrów transportu, którzy poparli Eurocontrol, a w szczególności dla niemieckiego ministra transportu, pana Petera Ramsauera. Powinniśmy również poprzeć niemiecki związek pilotów, Cockpit, który zachował się bardziej odpowiedzialnie, niż zarządy linii lotniczych, odmawiając latania na podstawie przepisów wykonywania lotu z widocznością w europejskiej przestrzeni powietrznej, ponieważ uważał, że byłoby to nieodpowiedzialne. Przestrzeń powietrzna może być albo bezpieczna, albo nie. W ostatecznym rozrachunku nie ma różnicy, na podstawie jakich przepisów latają samoloty lub na podstawie jakich przepisów się rozbijają.
Dlatego Zieloni chcieliby w możliwie najostrzejszych słowach potępić podejście linii lotniczych, które chciały, aby priorytetem był raczej zysk niż bezpieczeństwo. Wzywamy do ponownego otwarcia europejskiej przestrzeni powietrznej dopiero wtedy, kiedy zupełnie nie będzie żadnego ryzyka. Wzywamy wszystkich polityków, aby nie poddawali się naciskom wywieranym przez linie lotnicze i nie zrzucali odpowiedzialności za bezpieczeństwo na przykład na pilotów.
W ostatnich kilku dniach boleśnie zdaliśmy sobie sprawę z niedociągnięć krajowej i europejskiej polityki transportowej prowadzonej w poprzednich dekadach, która umniejszała, a w wielu przypadkach nadal umniejsza znaczenie transportu kolejowego. Ta polityka koncentrowała się wyłącznie na transporcie lotniczym. Każdego roku podatnicy europejscy ofiarowują liniom lotniczym w Europie 14 miliardów euro, ponieważ w przeciwieństwie do paliwa wykorzystywanego przez koleje kerozyna nie podlega opodatkowaniu. Również w tym kontekście tymczasowa strata przychodów przez linie lotnicze staje się relatywna.
Jednakże jest jeden wniosek, który musimy wyciągnąć z tej całej sytuacji. Kolej jest nie tylko najbezpieczniejszym środkiem transportu, ale również ma kluczowe znaczenie dla zagwarantowania mobilności i powstrzymania zmian klimatycznych. Dlatego chciałbym podziękować wszystkim przedsiębiorstwom kolejowym w całej Europie, które umożliwiły pasażerom dotarcie do celu ich podróży.
Erupcja wulkanu na Islandii powinna być dla nas wszystkich ostrzeżeniem. Nasze obecne doświadczenia to rzeczywista przyszłość transportu. Jednakże przyszłość transportu będzie udana jedynie wtedy, jeżeli konieczne działania nie będą musiały być podejmowane w środku nocy. Dlatego wzywamy wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej do zmiany priorytetów ich krajowej i międzynarodowej polityki transportowej. Należy uczynić priorytetem transport kolejowy, nie tylko w sferze słów, ale również w zakresie czynów finansowych, abyśmy nie musieli ponownie przeżywać obecnej sytuacji.
Peter van Dalen
Panie przewodniczący! Po raz kolejny jesteśmy świadkami ważnego wpływu, jaki pogoda i klimat mogą wywierać na transport. Niezbyt wielki wulkan wybucha na Islandii i ruch lotniczy w wielu częściach Europy zostaje uziemiony na kilka dni. Uważam, że całkowicie słuszne jest przynajmniej częściowe przywrócenie lotów od dzisiaj. Sądzę również, że mieliśmy prawo to uczynić i byliśmy w stanie to zrobić, ponieważ loty próbne dowiodły, że możemy latać, chociaż oczywiście jedynie tak długo, jak występuje dobra widoczność, jaką mamy obecnie.
Jednocześnie uważam, że byliśmy zbyt surowi zakazując za jednym zamachem wszystkich lotów. Zbyt szybko dokonywaliśmy porównania z lotem KLM, który wpadł w chmurę pyłów wulkanicznych pochodzących z Mount Redoubt nad Alaską w 1989 roku i zbyt szybko odwoływaliśmy się do lotu British Airways, który znalazł się z chmurze pyłów wulkanicznych nad Indonezją w 1982 roku. Proszę nie zapominać, że oba te loty zostały w całości otoczone przez pył z wulkanów, które wybuchły tuż przedtem i które były stosunkowo niedaleko. Gęstość i temperatura cząsteczek pyłu w przypadku tamtych lotów była na poziomie nieporównywalnym do okoliczności występujących w obecnym przypadku.
Dlatego zgadzam się z podejściem, w którym uwzględnia się różnice gęstości pyłu wulkanicznego. Jeżeli przyjmie się to podejście - a wydaje się, że tak właśnie robimy - to jedynie słusznym rozwiązaniem jest ponowne otwarcie części przestrzeni powietrznej, z pewnością w przypadku niektórych korytarzy powietrznych i niektórych pułapów. Moim zdaniem to ponowne otwarcie jest pilnie potrzebne, ponieważ islandzki wulkan wysysa środki finansowe z naszych linii lotniczych. Nie przeraża mnie perspektywa upadku wskutek tego kryzysu kilku zmagających się z problemami linii lotniczych. Jednakże nie możemy pozwolić, aby upadły największe i najbardziej szanowane przedsiębiorstwa, dla których najważniejsze jest bezpieczeństwo. Na szali jest zbyt wiele pieniędzy i miejsc pracy.
Ponadto musimy przyjąć realistyczne podejście w naszej pracy, uwzględniające gęstość cząsteczek pyłu. To prawda, że dzisiaj możliwe było ponowne otwarcie części przestrzeni powietrznej. Powinniśmy stosować to pragmatyczne podejście również w przyszłości, aby móc znaleźć zdrową, a tym bardziej odpowiedzialną równowagę między bezpieczeństwem a ekonomią.
Lothar Bisky
Panie przewodniczący! Decyzja organów bezpieczeństwa lotniczego, aby nie narażać bezpieczeństwa pasażerów na ryzyko, była całkowicie słuszna, nawet jeżeli oznaczało to zamknięcie europejskiej przestrzeni powietrznej na kilka dni i spowodowało straty finansowe linii lotniczych. Moim zdaniem prośba linii lotniczych do pilotów, aby latali na własne ryzyko, świadczy o nieodpowiedzialności. Co właściwie w tym przypadku oznacza "na własne ryzyko”?
Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że Komisja rozważa możliwość wyrażenia zgody na specjalną pomoc państwa dla linii lotniczych, które w przeciwnym razie znalazłyby się z poważnych problemach finansowych w wyniku obecnej sytuacji. Później będziemy rozmawiać o zatrudnieniu w Unii Europejskiej. Jeżeli UE i państwa członkowskie mogą przynajmniej pomóc sprawić, aby sytuacja się nie pogorszyła, to należy to uczynić. Jednakże w zamian za przyznanie pomocy państwa linie lotnicze muszą złożyć wiążące zobowiązanie, że nie będą likwidować miejsc prac i redukować wynagrodzeń. Muszą również zagwarantować, że nie zmniejszą premii wakacyjnych czy też nie zaprzestaną wypłaty pensji za te dni, w które pracownicy nie byli w stanie dotrzeć do pracy ze względu na sytuację w transporcie.
Nadszedł najwyższy czas, aby Komisja ustanowiła stały wspólny europejski system monitorowania bezpieczeństwa transportu lotniczego. Ten system monitorowania powinien być zaprojektowany w sposób zapobiegający dumpingowi społecznemu. Chciałbym przypomnieć wszystkim o pomocy państwa udzielonej bankom, które odniosły korzyści z tej pomocy, ale nie przyjęły odpowiadającego jej podejścia społecznego. Nie można pozwolić, aby konkurencja i pogoń za zyskiem miały pierwszeństwo względem bezpieczeństwa życia ludzkiego.
Francesco Enrico Speroni
Panie przewodniczący, panie i panowie! Moim zdaniem sytuacja spowodowana wybuchem wulkanu jest rozwiązywana w sposób powolny i nieskuteczny. Pierwsze faktycznie operacyjne spotkanie odbyło się wczoraj, w poniedziałek: erupcja wulkanu zaczęła się w czwartek rano, zatem podjęcie decyzji operacyjnej trwało cztery dni.
To prawda, że być może niektóre ograniczenia były przesadzone, szczególnie w zakresie bezpieczeństwa. Bo dlaczego zakazuje się lotów w Belgii, kiedy chmura znajduje się w Norwegii? Dlaczego zakazuje się lotów jednosilnikowym samolotom śmigłowym na wysokości 500 metrów, skoro pyły znajdują się na wysokości ponad 8 tysięcy metrów?
Być może zastosowano zasadę znaną nam, lotnikom, od wielu lat, zgodnie z którą najbezpieczniejszy lot to taki, w trakcie którego pilot siedzi w barze, a samolot jest w hangarze. To jednak nie jest sposób rozwiązywania nadzwyczajnych problemów, a ja uważam, że wobec obowiązku zagwarantowania bezpieczeństwa pasażerów i załogi przyjęcie tych środków było dobrym pomysłem, ale zostały one przyjęte po prostu zbyt późno po wystąpieniu sytuacji.
Dlatego w przyszłości będziemy musieli uwzględnić przede wszystkim wymogi bezpieczeństwa, ale również te wymogi, które - całkowicie zgodnie z zasadami bezpieczeństwa - będą oznaczać nie tyle bezwzględny zakaz latania, ale raczej środki odzwierciedlające rzeczywistą sytuację, a nie tylko sytuację statystyczną, aby dla dobra sektora, który ma kluczowe znaczenie dla naszej gospodarki, udało się nam zapobiec powtórzeniu się negatywnych skutków i reperkusji gospodarczych, które wystąpiły po atakach z 11 września 2001 r., nie tylko wobec transportu lotniczego i turystyki, ale wobec całej gospodarki.
Dlatego wzywam do podjęcia pilnych działań, poważnych działań i działań opierających się na pełnej znajomości faktów.
Angelika Werthmann
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Bezpieczeństwo ma pierwszeństwo wobec wszystkich pozostałych rozważań. Nie możemy podjąć ryzyka, że samolot pełen pasażerów będzie miał awarię silnika i być może w efekcie rozbije się w terenie zabudowanym. Chciałabym przypomnieć wszystkim o przypadku samolotu linii British Airways, który przeleciał przez chmurę pyłów w drodze do Nowej Zelandii w 1982 roku, a w szczególności o poważnym przypadku Boeinga 747 linii KLM w 1989 roku, który przeleciał przez gęstą chmurę pyłów wulkanicznych. Oba samoloty cudem uniknęły katastrofy.
Życie ludzi jest bezcenne. Z zadowoleniem przyjmuję decyzję o zamknięciu przestrzeni powietrznej w trakcie tego kryzysu i zapewnieniu w ten sposób, że piloci nie będą zmuszeni do brania odpowiedzialności za pasażerów powierzonych ich opiece. Odbyły się loty próbne i pomiarowe, ale jedynie do pewnej wysokości i na podstawie przepisów wykonywania lotu z widocznością. Te loty nie umożliwiły przeprowadzenia jakiejkolwiek rzeczywistej analizy i nie przyniosły jakichkolwiek istotnych rezultatów.
Mam jeszcze jedną uwagę dotyczącą lotów odbywających się na podstawie przepisów wykonywania lotu z widocznością, że w przypadku samolotu KLM chmura pyłu była niewidoczna. Przyroda uczy nas szacunku, a jednocześnie wyraźnie pokazuje nam ograniczenia globalizacji. Wszyscy doskonale zdajemy sobie sprawę z poważnych skutków finansowych. Jednakże ludzkie życie jest warte o wiele więcej niż towary. Dlatego uwzględniając przytoczone przeze mnie przypadki, chciałabym zaapelować o możliwie jak największą odpowiedzialność i rozwagę, również w odniesieniu do podziału przestrzeni powietrznej na trzy strefy.
Mathieu Grosch
(DE) Panie przewodniczący, panie ministrze Lópezie Garrido, panie komisarzu Kallas! Ten zakaz lotów sprowadza nas z powrotem do szerokiej debaty w sprawie bezpieczeństwa, która często odbywała się w Parlamencie i w trakcie której mówiliśmy, że my - przez co rozumiem Parlament, a wydaje mi się, że również Komisja - możemy i powinniśmy przyjąć uregulowania w tej dziedzinie na szczeblu europejskim, jeżeli będą sobie tego życzyły państwa członkowskie. Toczyliśmy tę debatę często nie tylko w odniesieniu do transportu lotniczego, ale również w sprawie transportu kolejowego i innych rodzajów. Dlatego dziś powinniśmy kierować to pytanie do tych organów, które są w stanie na nie odpowiedzieć: przede wszystkim władz lotniczych we właściwych krajach oraz oczywiście organizacji odpowiedzialnej za koordynację na szczeblu europejskim. Ta koordynacja funkcjonowała niezwykle sprawnie.
Moim zdaniem najważniejszym priorytetem jest bezpieczeństwo pasażerów. Aspekt finansowy jest mniej ważny, chociaż nie powinniśmy o nim zapominać. Poszczególne kraje podjęły słuszne decyzje. Mam nadzieję, że w przyszłości to Eurocontrol i krajowe organy bezpieczeństwa lotniczego będą podejmowały decyzję, a nie poszczególne linie lotnicze, ponieważ ponownie mamy do czynienia z ekspertami, których opinie są rozbieżne. Dlatego musimy zachować najwyższą rozwagę.
Z ekonomicznego punktu widzenia mamy do czynienia oczywiście z katastrofą dla sektora, który przeżywa obecnie trzeci kryzys, po atakach z 11 września i kryzysie gospodarczym. Dlatego powinniśmy przyjąć środki na szczeblu europejskim, a nie krajowym, i zapewnić pakiety pomocy, które byłyby jednakowe w całej Europie, a nie zaburzały rynku, jak to często miało miejsce w przeszłości. Pomoc jest potrzebna, ale nie tylko na szczeblu krajowym.
Obecnie pasażerowie znajdują się w sytuacji, w której istniejące prawo nie gwarantuje im wszelkiej pomocy, jakiej mogliby oczekiwać. Słusznie często zajmowaliśmy się tym zagadnieniem w Parlamencie. Zakładam jednak, że linie lotnicze i inne poszkodowane przedsiębiorstwa umożliwią pasażerom skorzystanie z praw, które nadal im przysługują.
Moim zdaniem nasza przyszłość to jednolita europejska przestrzeń powietrzna. Chciałbym zwrócić uwagę, że to zagadnienie będzie częstym przedmiotem naszych dyskusji w Parlamencie Europejskim w okresie najbliższych dwóch lat.
Saïd El Khadraoui
(NL) Panie przewodniczący, panie i panowie, panie komisarzu! Uważam, że istnieją trzy ważne aspekty związane z tą debatą. Przede wszystkim wsparcie porzuconych pasażerów i sprowadzenie ich do domu, które powinno być najważniejszym priorytetem wszystkich władz na wszystkich szczeblach. W tym kontekście możemy się zgodzić, że europejskie rozporządzenie dotyczące praw pasażerów zapewniło wielu z nich co najmniej minimum komfortu i wsparcia. Jednakże w praktyce - jak państwo wiedzą - mieliśmy oczywiście do czynienia z wieloma problemami: chaosem na lotniskach, brakiem informacji itp. Dlatego moim zdaniem powinniśmy przeprowadzić badanie na szczeblu europejskim, we współpracy z liniami lotniczymi i wszystkimi pozostałymi zainteresowanymi stronami, umożliwiające nam przeanalizowanie, w jaki sposób możemy pomagać w sytuacjach tego rodzaju.
Ponadto wzywam państwa do ustanowienia czegoś na kształt grupy zadaniowej na szczeblu Komisji i państw członkowskich, aby możliwie jak najskuteczniej zorganizować powrót do domu. Wiem, że to zadanie linii lotniczych, ale z pewnością w odległych lokalizacjach pozostało wiele osób, które będą musiały dość długo czekać na powrót do domu, nawet jeżeli przestrzeń powietrzna zostanie ponownie otwarta. Musimy zwrócić na to naszą uwagę.
Drugim ważnym elementem, drugim rozdziałem, jeżeli można tak to określić, jest procedura wprowadzania zakazu lotów. Po raz kolejny mieliśmy okazję usłyszeć apele o lepszą współpracę i szerszą koordynację na szczeblu europejskim, a jednolita europejska przestrzeń powietrzna - o której już wspominano - będzie przydatna w przyszłości. To prawda, że obecnie Unia Europejska nie ma uprawnień decyzyjnych ani w odniesieniu do przestrzeni powietrznej państw członkowskich, ani wobec Eurocontrol, co sprawia, że podejmowanie skutecznych i skoordynowanych decyzji jest trudne.
Jednakże prawdą jest również to, że do wczorajszego wieczoru faktycznie wykorzystywaliśmy na szczeblu europejskim dość konserwatywny model matematyczny. Zasadniczo ten model opiera się na scenariuszu najgorszego przypadku, co oznacza, że niewielka ilość pyłu wulkanicznego została zaklasyfikowana jako ogromna chmura wymagająca wprowadzenia zakazu lotów, z którym mieliśmy do czynienia. Wiedzą państwo, że Stany Zjednoczone wykorzystują odmienny model, który wprowadza zakaz lotów wyłącznie bezpośrednio nad samym wulkanem i który pozostawia ryzyko operacyjne w rękach linii lotniczych. To odmienny model. Model znajdujący się gdzieś pośrodku między tymi dwoma ekstremami, którzy już obecnie został przyjęty - ten z trzema strefami - to dobry model. Sprawdźmy, czy dzięki niemu będziemy faktycznie w stanie połączyć bezpieczeństwo i efektywność.
Moja trzecia i ostatnia uwaga dotyczy tego, w jaki sposób poradzimy sobie ze skutkami gospodarczymi. Dobrym pomysłem jest sporządzenie listy możliwych rozwiązań, ale potrzebujemy podejścia europejskiego. Wreszcie chciałbym dodać, że nie powinniśmy zwodzić obywateli, że będziemy w stanie zrekompensować wszystkim niedogodności, jakie były ich udziałem. To po prostu jest niemożliwe.
Dirk Sterckx
(NL) Panie przewodniczący! Chciałbym przede wszystkim powiedzieć coś panu ministrowi, czyli urzędującemu przewodniczącemu Rady. Nie panu osobiście, ale wszystkim, którzy kiedykolwiek pełnili pańską funkcję i być może również niektórym spośród tych, którzy będą ją pełnić w przyszłości. Jak udawało się państwu przed tak długi czas bez konsekwencji sabotować podejście europejskie tego rodzaju? Komisja i Parlament wielokrotnie starały się skłonić Radę do przyjęcia porozumienia i nawet wtedy zawsze kończyło się to kiepskim kompromisem. Dlaczego to zawsze Rada myśli w kategoriach międzyrządowych i krajowych, a nie europejskich? To jeden z wniosków, które będziemy musieli wyciągnąć z tej sytuacji. Mój kolega poseł, pan El Khadraoui, stwierdził już, że istnieje możliwość lepszej współpracy, ale nie tylko w zakresie zarządzania przestrzenią powietrzną. Możliwe jest również usprawnienie koordynacji między władzami krajowymi, ale sam pan to stwierdził, panie urzędujący przewodniczący Rady, że obecnie Europa nie ma uprawnień do wprowadzenia tych usprawnień. Cóż, proszę wreszcie dać Europie takie kompetencje! Dzięki temu wszystko byłoby o wiele prostsze.
Moja druga uwaga dotyczy informacji naukowej. Mamy jedno centrum w Londynie specjalizujące się wyłącznie w niektórych dziedzinach i które, wspólnie z Eurocontrol, podjęło decyzję, że bezpieczeństwo musi być priorytetem. To była słuszna decyzja, ale czy to wystarczy? Czy nie powinniśmy wzmocnić modelu europejskiego poprzez zgromadzenie kilku różnych specjalności i stworzenie rzeczywistego centrum bezpieczeństwa lotniczego? Erupcja tego wulkanu jeszcze się nie zakończyła. Kiedy poprzednim razem wybuchł 200 lat temu, był aktywny przez dziesięć lat. Musimy się zatem przygotować na nadchodzące lata. Uważam, że powinniśmy wzmocnić model europejski oraz - a to również ważna kwestia dla tej Izby -zapewnić, aby prawa pasażerów pozostały nienaruszone i aby pomoc państwa była przyznawana wszystkim na tej samej podstawie.
Isabelle Durant
(FR) Panie przewodniczący! Nawet chociaż tysiące osób znajdują się dzisiaj w bardzo trudnej sytuacji, to uważam, że ta erupcja wulkanu brzmi niczym prawdziwe wezwanie do działania: apel wzywający nas do dokonania przeglądu naszych stosunków z pogodą w sektorze transportowym, a przede wszystkim naszego nadmiernego uzależnienia od transportu lotniczego, który stopniowo z czasem, bez naszej wiedzy, przejął rolę wszystkich pozostałych środków transportu. Ma to tym większe znaczenie, że dzisiaj oczywiście nikt nie jest w stanie stwierdzić, kiedy zakończy się ta erupcja wulkanu oraz w jaki sposób ta chmura będzie się przemieszczać w najbliższych tygodniach i miesiącach.
Oznacza to, że przede wszystkim musimy - a ja wspieram Komisję i Radę w tej kwestii - w dalszym ciągu realizować zasadę ostrożności i zasadę bezpieczeństwa. Ponadto jestem zdumiona widząc, że w jednej kwestii, w sektorze farmaceutycznym, zasada ostrożności została wykorzystana do wywarcia nacisku na państwa członkowskie i Europę do poniesienia wydatków, które moim zdaniem były nietrafione. Dzisiaj wydaje się, że kolejny sektor kwestionuje środki ostrożności przyjęte przez państwa członkowskie i Radę Europejską. Uważam to za niesłychane. Nie istnieje ostrożność w tanim wydaniu. Bezpieczeństwo i wspólne dobro muszą być priorytetem.
W odniesieniu do pozostałych kwestii uważam, że oczywiście musimy rozwijać transport kolejowy. To najważniejszy priorytet i - jak już powiedział mój kolega - wyraźnie widać, że w tym przypadku mamy wizję tego, jak powinien wyglądać nasz system transportowy; inaczej mówiąc, kolej powinna odzyskać rynek przewozów na krótkich i średnich dystansach. Uważam również, że istotne jest zróżnicowanie transportu i środków transportu. Przypadkiem jest to temat białej księgi, nad którą będziemy pracować w komisji.
Moim zdaniem w krótkim okresie priorytetem jest z pewnością sprowadzenie ludzi z powrotem do domu, zapewnienie rekompensat pasażerom i być może sprawdzenie, co należy zrobić na rzecz linii lotniczych, ale w bardzo ukierunkowany sposób. Uważam również, że - strukturalnie rzecz ujmując - musimy zapewnić zdecydowanie większe wsparcie dla wideokonferencji. Wideokonferencje stanowią niezwykłą rzadkość jako medium i dla wszystkich mają niewielkie znaczenie; tak się dzieje oczywiście nie tylko w przypadku Parlamentu, ale również bardziej ogólnie. Wierzę, że poparcie dla takich działań pomogłoby nam zmniejszyć nasze uzależnienie od podróży lotniczych.
Uważam wreszcie, ponieważ pan przewodniczący zwrócił się z tym do nas, że być może Parlament Europejski mógłby ze swojej strony dokonać przeglądu swojego sposobu pracy, na przykład poprzez rozważenie pracy przez pięć dni w tygodniu przez dwa tygodnie zamiast trzech dni lub trzech i pół dnia co tydzień. Byłby to również sposób na danie przykładu, za pomocą organizacji naszej pracy, jak można zmniejszyć uzależnienie od transportu lotniczego, który w oczywisty sposób jest niezwykle wrażliwy i - jak pokazuje nam teraz przyroda - podlega nieznanym czynnikom, na które nie mamy wpływu.
Naprawdę należy dokonać przeglądu systemu jako całości, i będzie szansa - zarówno w ramach białej księgi, jak i w Parlamencie Europejskim - aby dokonać przeglądu naszych metod wspierania innych środków transportu, w tym poprzez sposób naszej pracy.
Ryszard Czarnecki
(PL) Panie przewodniczący! Bardzo żałuję, że jak się wydaje szereg koleżanek i kolegów przed wystąpieniami nie zasięgnęło opinii fachowców, ludzi którzy parę tysięcy godzin spędzili za sterami samolotów. Mam wrażenie, że jest to dyskusja niesłychanie polityczna, że stawia się zarzuty Radzie, która jako żywo za wulkany nie odpowiada. Można powiedzieć z ręką na sercu, że decyzja Eurokontrolu była zbyt pochopna i mówię to bardzo stanowczo, ponieważ wrzucono wszystko do jednego worka. Nie wzięto pod uwagę absolutnie zdywersyfikowanej sytuacji, która miała miejsce. Opowiadamy się za systemem stałego monitoringu, myślę, że to jest lekcja, którą możemy z tego wyciągnąć. Natomiast z całą pewnością decyzje, które już zostały podjęte, były podjęte na zbyt długi okres czasu i w moim przekonaniu absolutnie mogły być inne.
Jacky Hénin
(FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Uważam, że w chwili takiej jak ta musimy znaleźć słowa pocieszenia i współczucia dla wszystkich, którzy w taki czy inny sposób byli bądź nadal są ofiarami zaburzeń w transporcie, podobnie jak musimy znaleźć wyrazy współczucia dla pracowników linii lotniczych, którzy - przy ograniczonych zasobach pozostających w ich dyspozycji - próbowali zaspokoić potrzeby pasażerów.
Nie chcemy dołączać do chóru osób krytykujących wszystko naokoło, ale mających niewiele sugestii i utrzymujących, że mają monopol na prawdę, kiedy burza już przeminęła. Powinniśmy tu stwierdzić, że konieczne jest ponowne potwierdzenie zasady bezpieczeństwa pasażerów jako zasady priorytetowej. Lepiej mieć niezadowolonych, ale żywych pasażerów, niż pasażerów, którzy niestety zginą na pokładzie samolotu.
Chciałbym jednocześnie powiedzieć, że Europa cierpi na skutek niedostatecznej wiarygodności. Lepsza współpraca i jedność przełożyłaby się prawdopodobnie na lepsza komunikację, lepsze wyjaśnienie dla nas i lepszą próbę zadowolenia tych, którzy po prostu domagali się informacji.
Naszym zdaniem istotne jest wzmocnienie uprawnień Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i umożliwienie jej opierania się przez cały czas na doradztwie naukowym, na podstawie którego mogłaby uzasadnić podejmowane przez siebie decyzje w każdych okolicznościach. Na przyszłość - już to powiedziano, ale uważam, że należy ponownie to podkreślić - musimy uczynić jeszcze więcej, aby zapewnić wzajemne uzupełnianie się środków transportu przemierzających terytorium Europy poprzez podjęcie próby zapewnienia również większej spójności między nimi.
Wreszcie, panie przewodniczący, jeżeli pan mi pozwoli, aby rozwiać wszelkie podejrzenia, jakie mogą się pojawić, chciałbym zaproponować, aby w tej sprawie ustanowić komisję śledczą Parlamentu Europejskiego.
Anna Rosbach
(DA) Panie przewodniczący! Chciałabym zgłosić dwie ważne uwagi. Po pierwsze, niefortunnie się składa, że w Europie panuje zastój, przez co nie jest ona w stanie konkurować globalnie, ale odnosi się to również do amerykańskich i azjatyckich linii lotniczych, które nie są w stanie lądować w UE.
Po drugie, chciałabym podziękować wszystkim zainteresowanym podmiotom za ich wysiłki.
Nadal należy podjąć decyzję, czy linie lotnicze uzyskają odszkodowania finansowe, czy też nie. Rezultat zostanie ustalony w toku debat w ciągu najbliższych dni. Dobrze usłyszeć, że obecnie istnieje trójetapowy plan. Cieszę się z tego. "Financial Times” krytykuje polityków za to, że "po prostu” zamknęli wszystko ze względów bezpieczeństwa i sugeruje, aby Europa wdrożyła amerykańską strategię zezwalającą poszczególnym liniom lotniczym na podejmowanie własnych decyzji, czy wykonywać loty, czy też nie. Mam nadzieję, że w Parlamencie natychmiast odrzucimy ten model. Miałoby to katastrofalne skutki dla pasażerów, gdyby linia lotnicza zagrożona bankructwem podjęła decyzję o wykonywaniu lotów po prostu ze względu na zyski.
Tym, czego potrzebujemy, jest strategia na przyszłość: lepsze instrumenty pomiarowe w przestrzeni powietrznej, służące prognozowaniu zmian atmosferycznych, i opracowanie silników lotniczych, które zużywałyby mniej paliwa i były mniej wrażliwe. Jednakże samoloty są narażone nie tylko na ataki terrorystyczne, ale również na ekstremalne zjawiska pogodowe. Samoloty zużywają wiele energii i wytwarzają wiele zanieczyszczeń. Nie uda się opracować samolotów transportowych czy pasażerskich napędzanych energią słoneczną czy energią elektryczną, ale tym, co możemy uczynić, jest rozpoczęcie wreszcie działań na rzecz kolei dużych prędkości i ustanowienia bezpośrednich połączeń kolejowych dużych prędkości między wszystkimi największymi miastami Europy. Pociągi można uczynić zdecydowanie bardziej ekologicznymi niż samoloty i są one naprawdę zdolne konkurować z samolotami w przypadku podróży wewnątrz Europy.
Danuta Maria Hübner
Panie przewodniczący! Dziś o wiele lepiej niż jeszcze tydzień temu zdajemy sobie sprawę, że niebo bez samolotów kosztuje bardzo dużo. Koszty, jakie ponoszą linie lotnicze, wykraczają poza ich utracone przychody. Poszkodowane są również inne sektory przemysłu, choć istnieją takie sektory, które zyskują na tej sytuacji. Tym, co się liczy, jest również fakt, że ta nowa katastrofa uderzyła w już bardzo słabą gospodarkę europejską, która musi sprostać konsolidacji fiskalnej.
Chciałabym zgłosić dwie uwagi.
Pierwsza odnosi się do pomocy państwa. Istnieje już precedens udzielenia pomocy państwa liniom lotniczym w formie rekompensaty za ich straty w postaci wykupienia zobowiązań, jakie zaproponowano liniom American Airlines po zamachach z 11 września. Komisja Europejska zapewnia również szybkie procedury udzielania pomocy państwa, co należy przyjąć z zadowoleniem. Ale moje pytanie do Komisji dotyczy tego, czy znana jest nam oczekiwana skala tego nowego obciążenia dla budżetów krajowych, obarczonych wysokimi deficytami i długami oraz próbujących sprostać konsolidacji fiskalnej? Czy pomoc państwa z budżetów krajowych jest najlepszym rozwiązaniem? Czy Komisja Europejska rozważa również jakieś inne opcje?
Druga uwaga dotyczy zdolności Unii Europejskiej w zakresie zarządzania kryzysowego. Słyszeliśmy, że w okresie kilku pierwszych dni nie prowadzono konsultacji czy koordynacji między właściwymi władzami krajowymi w odniesieniu do sytuacji, która dotyczyła 80 % europejskiej przestrzeni powietrznej. Mogę pana zapewnić, panie komisarzu, że może być pan całkowicie niezależny, a mimo to nadal prowadzić koordynację.
Możemy również niedługo usłyszeć, że koordynacja umożliwiłaby nam wypracowanie i wdrożenie lepszych rozwiązań, zatem moim zdaniem nadszedł czas, aby usprawnić zarządzanie kryzysowe w UE. Wyraźnie widzimy, że katastrofy dotykające naszych obywateli mogą mieć miejsce poza terytorium UE w Europejskim Obszarze Gospodarczym, a nawet poza EOG. Moje pytanie do Komisji brzmi: w jaki sposób wykorzystamy tę katastrofę do zwiększenia potencjału zarządzania kryzysowego Unii Europejskiej? Mogę pana zapewnić, że my w Parlamencie Europejskim poprzemy wszelkie pana wysiłki, aby zwiększyć naszą efektywność i skuteczność w zakresie zarządzania kryzysowego.
Hannes Swoboda
(DE) Panie przewodniczący! W ciągu kilku ostatnich dni widziałem alternatywy dla podróży lotniczych w Europie i korzystałem z nich, z jednej strony w trakcie podróży samochodem z Belgradu do Wiednia, a następnie podczas podróży koleją z Wiednia do Strasburga. Chociaż istnieją problemy na drogach, to infrastruktura drogowa jest stosunkowo dobrze rozwinięta, nawet w regionach sąsiadujących z Europą. Jednakże sytuacja kolei jest w dalszym ciągu okropna. To niedopuszczalne.
Jak wyglądałaby nasza sytuacja, gdybyśmy wdrożyli postanowienia tak zwanego planu Delorsa? Dysponowalibyśmy już sieciami transeuropejskimi i mielibyśmy większą liczbę linii kolejowych i pociągów dużych prędkości. Po zaledwie kilku godzinach z toalet w pociągu nie dawało się skorzystać, chociaż był to nowoczesny tabor, ponieważ wiele osób musiało stać czy siedzieć na podłodze przez wiele godzin, przez co pociąg był nadmiernie zatłoczony, a toalety przeciążone.
Dlatego chciałbym wezwać pana komisarza Kallasa do nadania nowego impetu modernizacji kolei w formie większej liczby pociągów dużych prędkości i zapewnienia rezerwowych zasobów. Potrzebujemy pewnego zakresu rezerwowego. Nie tylko w trakcie katastrofalnego wybuchu wulkanu, ale również w zimie odkryliśmy, że mamy zbyt małe rezerwy i że koncentrowanie się wyłącznie na zyskach nie wystarczy. Musimy położyć również większy nacisk na zakwaterowanie.
Izaskun Bilbao Barandica
(ES) Panie przewodniczący, panie ministrze Lópezie Garrido, panie komisarzu Kallas! Bardzo dziękuję panom za udzielone wyjaśnienia i wykonaną przez panów pracę.
Zgadzam się z państwem, że priorytetem jest bezpieczeństwo, a przeżywany przez nas kryzys jest skomplikowany, ale zbyt wiele czasu potrzebowaliśmy na nawiązanie kontaktu, ponieważ zrobiliśmy to pięć dni po pierwszym wybuchu.
Jednakże aby zbadać, czego ludzie, europejskie społeczeństwo, oczekuje teraz od nas, konkluzje z niniejszej debaty muszą być jasne, proste, a - co więcej - praktyczne. Muszą również przynieść natychmiastowe rezultaty, które wszyscy będą w stanie dostrzec.
Dlatego podatnicy, którzy będą również musieli ponieść koszty tego kryzysu, zdecydowanie mają prawo, aby im zagwarantować co najmniej trzy kwestie: po pierwsze, większą przejrzystość decyzji dotyczących zamykania lotnisk i rozwoju sytuacji. Zostali zbyt późno poinformowani o wybuchu kryzysu, co moim zdaniem przyczyniło się do większych problemów na wielu lotniskach, jak również utrudniło wielu użytkownikom zorganizowanie alternatywnych sposobów podróży. Dlatego potrzebujemy również większej przejrzystości teraz, po ustanowieniu trzech stref. Chcemy wiedzieć, czym są i co będą oznaczać.
Po drugie, mają prawo mieć zagwarantowane pełne przestrzeganie praw pasażerów. Potrzebujemy jasności, musimy określić, kto jest odpowiedzialny za prawa pasażerów, jaki powinien być zakres tych praw i termin ich realizacji. Zgadzam się z panem komisarzem Kallasem, że należy również monitorować procedurę, jaką mają zamiar zastosować linie lotnicze przy realizacji tych roszczeń.
Ostatnią rzeczą, jaką podatnicy mają prawo mieć zagwarantowane, jest pomoc państwa dla linii lotniczych. Zwracam się do państwa o jasne określenie, jak będzie wyglądać ta pomoc państwa i jakie będą kryteria jej przyznawania, oraz o monitorowanie i kontrolowanie, jakie skutki dla pracowników linii lotniczych może mieć ten kryzys. Musimy również maksymalnie zwiększyć środki kontrolne, aby uniemożliwić liniom lotniczym wykorzystywanie takich okoliczności jak te do przeprowadzania bezpłatnych czy nadmiernych dostosowań swojego zatrudnienia.
Tym, co bieżący kryzys bardzo wyraźnie pokazał, jest potrzeba dalszego wypracowania europejskiej koordynacji i interoperacyjności.
Philip Bradbourn
Panie przewodniczący! Jak już powiedziano, nikt nie był w stanie przewidzieć niedawnych wydarzeń na Islandii. Sektor linii lotniczych musi poradzić sobie z bardzo nieprzewidywalnymi okolicznościami, zarówno z uwagi na erupcję wulkanu, jak i oczywiście ogólną sytuację gospodarczą. Pamiętając o tym powinniśmy oprzeć tak ekstremalny środek, jakim jest zamknięcie całej europejskiej przestrzeni powietrznej, na właściwych dowodach naukowych, a za pomocą obecnie dostępnej technologii zapewnić, aby zaburzenie miało minimalny charakter i informacja była przekazywana w sposób efektywny.
W tym kontekście Eurocontrol i władze krajowe przyczyniły się do wzrostu frustracji poprzez swoje kiepskie zarządzanie tym kryzysem. Stałe przedłużanie zamknięcia europejskiej przestrzeni powietrznej co sześć do ośmiu godzin oznaczało, że pasażerowie nie byli w stanie zaplanować podróży za pomocą innych środków transportu, a same linie lotnicze musiały oczekiwać na rozwój wypadków. Dostępne są modelowanie komputerowe i technologie satelitarne, które mogą pomóc w tej sytuacji, ale nawet przy tej całej technologii wydaje się, że nieomal nadal byliśmy w stanie jedynie polizać palec i wystawić go na wiatr, aby sprawdzić, w którą stronę wieje. Przynajmniej w ten sposób odbiera to społeczeństwo. To była katastrofa dla wszystkich zainteresowanych. Potrzebne są prognozy długoterminowe, a nie automatyczne biuletyny.
Christine De Veyrac
(FR) Panie przewodniczący! Chciałabym przede wszystkim podkreślić, że zastosowanie zasady ostrożności przez większość rządów europejskich, wyrażające się w zamknięciu ich przestrzeni powietrznej w sposób ukierunkowany i tymczasowy, była mądrą i roztropną decyzją.
Bezpieczeństwo naszych współobywateli musi mieć pierwszeństwo względem wszystkich pozostałych rozważań, a w tych warunkach nastawienie niektórych linii lotniczych, domagających się całkowitego i natychmiastowego otwarcia przestrzeni powietrznej na podstawie jednego czy dwóch lotów próbnych, wydaje się co najmniej nieprzyzwoite.
Wydaje mi się, że to pan poseł Hénin przed chwilą mówił o komplementarności transportu, w szczególności w odniesieniu do kolei, a ja chciałabym skorzystać z tej okazji aby powiedzieć, jak jest mi przykro, że paraliż w powietrzu zwiększył się na skutek zaburzeń w transporcie kolejowym spowodowanych strajkami, które były zarówno nieodpowiedzialne, jak i niezrozumiałe w tych okolicznościach.
Wracając do naszego tematu chciałabym wyrazić uznanie dla decyzji Komisji dotyczącej wyrażenia zgody na wykorzystanie środków publicznych dla linii lotniczych poszkodowanych obecnymi zaburzeniami. To decyzja zgodna ze zdrowym rozsądkiem w kontekście już naznaczonym przez kryzys; ta pomoc musi jednak być uznawana za wyjątkową.
W tym kontekście chciałabym, aby kryteria przyznawania tych środków obejmowały wzorowe zachowanie, jakim muszą się wykazać linie lotnicze poprzez zadośćuczynienie swoim klientom, którzy padli ofiarą odwołanych lotów. To faktycznie niedopuszczalne, że niektóre linie lotnicze mają zamiar nadużyć klauzuli siły wyższej dla uniknięcia swoich zobowiązań na mocy rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dotyczących odszkodowań dla pasażerów. Podróżni są ofiarami obecnej sytuacji i tam, gdzie nie proponuje im się alternatywnego rozwiązania, nie powinni również ponosić kosztów finansowych.
Ponadto biura podróży są wyłączone z obowiązku wypłaty rekompensat pasażerom za niewykorzystane bilety lotnicze. To także niesłuszne. Linie lotnicze, podobnie jak biura podróży, dysponują ubezpieczeniami, które obejmują je w wyjątkowych przypadkach, na przykład takich jak ten, z którym mamy do czynienia w kilku ostatnich dniach, i dlatego musimy zapewnić, aby pasażerowie otrzymali odpowiednie rekompensaty za odwołane loty.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Każdego roku około 2 miliony pasażerów w 27 państwach członkowskich UE korzysta z transportu lotniczego, z czego 22 % przypada na podróże krajowe, 44 % na podróże wewnątrz UE, a 34 % na podróże poza granice UE.
Erupcja wulkanu na Islandii pokazała nam słabość europejskiego systemu transportowego. W ciągu ostatnich 6 dni odwołano ponad 17 000 lotów, a miliony pasażerów pozostały w różnych miejscach niczym w pułapce, zarówno w UE, jak i poza jej granicami. W tych okolicznościach bezwzględnie konieczne było zapewnienie pasażerom dokładnej informacji.
Bezpieczeństwo pasażerów musi pozostać naszym naczelnym priorytetem. Właśnie dlatego szczególnie w Unii Europejskiej musi istnieć skuteczny system kierowania pasażerów do innych środków transportu: kolei, transportu śródlądowego czy drogowego. Gdyby taki system działał, 66 % pasażerów uziemionych w tym okresie i podróżujących w granicach jednego państwa członkowskiego bądź UE dojechałoby do celu swojej podróży wykorzystując inne środki transportu.
Bezwzględną koniecznością staje się przyznanie odpowiednich środków finansowych na rozwój transeuropejskich sieci transportowych, aby koleje dużych prędkości łączyły nie tylko stolice wszystkich państw członkowskich, ale również inne duże miasta europejskie. Kolejnym coraz istotniejszym aspektem staje się rozwój transportu wzdłuż szlaków żeglugi śródlądowej czy europejskich korytarzy morskich. Pokażmy naszą wolę polityczną i trzymajmy się naszego motta: "Utrzymać Europę w ruchu!”.
Pat the Cope Gallagher
(GA) Panie przewodniczący! Chciałbym z zadowoleniem przyjąć wysiłki podjęte przez pana komisarza Kallasa i ministrów transportu w celu rozwiązania tego problemu.
Pomimo tej epoki technologicznej, w jakiej żyjemy obecnie, uważam, że to wydarzenie powinno nam przypomnieć, że jesteśmy bardziej uzależnieni od Matki Natury niż kiedykolwiek wcześniej.
Pochodzę z kraju - Irlandii - który jest oddalony o dwa rejsy morskie od Europy kontynentalnej. Wiem, że wraz z ludźmi, których reprezentujemy, prawdopodobnie odczuliśmy tego skutki bardziej, niż obywatele innych państw członkowskich. Po ogłoszeniach z ostatniego wieczoru pojawiła się rzeczywista nadzieja, że sytuacja stanie się nieco łatwiejsza. Jednakże w trakcie nocy sytuacja ponownie uległa zmianie, a ograniczenia w naszej przestrzeni powietrznej zostały przedłużone do godz. 13.00 dnia dzisiejszego.
Wielu pasażerów znalazło się w matni w różnych miejscach nie tylko Europy, ale i świata, a naszym priorytetem powinno być podjęcie próby udzielenia pomocy tym ludziom, udzielenia pomocy wielu osobom, których bliscy zmarli, a którzy nie mogą wrócić do domu. Ci ludzie powinni być potraktowani priorytetowo przez linie lotnicze, a nie ignorowani przez nie i traktowani w taki sam sposób, jak pozostali pasażerowie.
Skutki gospodarcze są ogromne i cieszę się, że pan komisarz będzie przewodniczył grupie, której zadaniem będzie ustalenie skutków ekonomicznych tej sytuacji. Oczywiście konieczne jest - i uważam, że to właśnie na tym powinno polegać - wzmocnienie roli Eurocontrolu na skutek kryzysu, ponieważ wulkany nie respektują granic gospodarczych, geograficznych czy politycznych. Musimy poradzić sobie z tym problemem odgórnie. Zgadzam się, że rozwiązywanie problemu przy uwzględnianiu 27 krajów i tylu też punktów widzenia jest nieskuteczne. Jednym z najważniejszych problemów, przed którymi stają obecnie pasażerowie, jest zamieszanie ...
(Przewodniczący odebrał mówcy głos)
Vicky Ford
Panie przewodniczący! Chmura pyłu spowodowała stres i traumę u tysięcy podróżujących i straty finansowe wielu przedsiębiorstw. Faktycznie wielu naszych kolegów z odległych zakątków Europy zostało w tym tygodniu zatrzymanych. Należy podziękować prezydencji za poparcie opinii, że głosowanie bez ich udziału byłoby niedemokratyczne - zbyt często ci spośród nas, którzy pochodzą z dalszych okolic, mają wrażenie, że jesteśmy odsuwani na boczny tor w interesie sojuszy leżących w centrum Europy.
Wulkan przypomniał nam również, że nie jesteśmy władcami tej planety i nie mamy odpowiedzi na wszystkie pytania. Wyraźnie widać, że musimy o wiele lepiej zrozumieć zarówno pył wulkaniczny, jak i gazy wulkaniczne, a badania w tej dziedzinie należy wspierać.
To przypomniało nam również, jak bardzo staliśmy się uzależnieni od transportu lotniczego. Wiemy, że w najbliższych latach musimy zmniejszyć to uzależnienie. Powinniśmy z zadowoleniem przyjąć inwestycje w zaawansowane systemy komunikacji służące spotkaniom wirtualnym, jak również inwestycje w koleje dużych prędkości.
Wreszcie z zadowoleniem należy przyjąć plany dotyczące ograniczenia niepotrzebnych podróży. To z pewnością jedna z dziedzin, w których Parlament może dać dobry przykład.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Na razie nie potrafimy niestety przewidzieć wyjątkowych zjawisk naturalnych, jak na przykład erupcji na Islandii. W takich przypadkach można usprawiedliwić niewłaściwą reakcję, ale tylko jednokrotnie. Musimy dokładnie zbadać, co się stało, i opracować skuteczną reakcję w przypadku ponownego wystąpienia takiego zjawiska. Informacja o skutkach erupcji była nieodpowiednia. Dzisiaj, prawie tydzień po wybuchu tego chaosu, nadal nie wiemy, ile jeszcze będzie on trwał i jakie są rzeczywiste zagrożenia.
Konieczne jest ustanowienie centrum prowadzącego odpowiedni monitoring, bez względu na koszty, aby dać zainteresowanym - przedsiębiorstwom i pasażerom - szansę podjęcia odpowiednich działań. Reakcja przedsiębiorstw była spóźniona i niespójna, co spowodowało duże problemy dla pasażerów. Przedsiębiorstwa nie podjęły próby współpracy w celu koordynacji zarządzania przepływem pasażerów i maksymalnego możliwego wykorzystania wciąż dostępnych szlaków. Jedyną logiczną reakcją na ten błąd jest stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej oraz ustanowienie scentralizowanego systemu kontroli ruchu leżącego w gestii jednego organu.
Panie urzędujący przewodniczący Rady! W zeszłym roku byłem sprawozdawcą dla inicjatywy jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej i niezwykle ciężko było mi dojść do obecnej formuły inicjatywy, po przeprowadzeniu nadzwyczaj trudnych negocjacji z Radą. W tym roku dokładnie taka sama sytuacja ma miejsce w odniesieniu do europejskich korytarzy towarowych.
Uważam, że państwa członkowskie powinny wyciągnąć jakieś wnioski z obecnej sytuacji. Reakcja państw członkowskich była nieodpowiednia i nie udało się zapewnić transportu za pomocą innych środków. Obecnie w Europie nie da się w cywilizowany sposób kupić biletu kolejowego. Bezwzględnie konieczne jest utworzenie europejskiego centrum odpowiedzialnego za podejmowanie interwencji i koordynację w razie wyjątkowych klęsk żywiołowych. Modernizacja transportu kolejowego również jest priorytetem, o którym wiele się mówi, ale zbyt mało się robi.
Mam nadzieję, że państwa członkowskie wyciągnęły jeden niezwykle ważny wniosek: nie wystarczy być przygotowanym na własnym terytorium, takie same warunki muszą panować w całej Unii Europejskiej. Potrzebna jest koordynacja, odpowiedzialność i łatwość podejmowania decyzji, i to wszystko na szczeblu Unii Europejskiej.
Stavros Lambrinidis
(EL) Panie przewodniczący! Talent kapitana ujawnia się w trakcie burzy. W burzy wulkanicznej, jaka uderzyła na Europę, Unia powoli opracowywała prognozy, powoli reagowała i powoli zapobiegała rozprzestrzenianiu się problemów obywateli Unii Europejskiej. Podobnie jak zbyt wolno zareagowaliśmy na burzę gospodarczą, ale to zupełnie inna sprawa.
Są dwie kwestie w dzisiejszej debacie.
Po pierwsze, w odniesieniu do zakazu lotów i koordynacji, oczywiście to nie przedsiębiorstwa powinny porównywać zagrożenie życia z ponoszonymi przez siebie kosztami i podejmować decyzję, kiedy i dokąd latają. To zadanie kompetentnych władz krajowych. W ostatnich kilku dniach jedynym zdecydowanie pozytywnym osiągnięciem jest fakt, że nie ma żadnych ofiar do opłakiwania, nie zaryzykowaliśmy ich pojawienia się. Jednakże w sytuacji, która wykroczyła poza granice Europy, to od początku władze krajowe, które prowadziły koordynację z Eurocontrolem i meteorologami, powinny ocenić, czy mogą otworzyć korytarze powietrzne, które zgodnie z naszymi dzisiejszymi deklaracjami teraz będą otwarte - moim zdaniem nieszczęśliwie - pod wpływem nacisków finansowych ze strony przedsiębiorstw. To mnie przeraża.
Po drugie, w tak chaotycznej sytuacji niedopuszczalne jest kwestionowanie stosowania europejskiego rozporządzenia o odszkodowaniach dla pasażerów, rozporządzenia, które w takich warunkach powinno być automatycznie stosowane. Czy wiedzą państwo, że nieliczni pasażerowie, którzy zostali zatrzymani, otrzymali zapewnienie od swoich linii lotniczych, że zostaną im zwrócone koszty noclegu, oraz że większość z nich uzyskała zwrot dzięki twardym negocjacjom z liniami lotniczymi, podczas gdy większość nic nie uzyskała? Uważam, że Parlament Europejski powinien zbadać reakcję przedsiębiorstw w porównaniu z rozporządzeniem oraz to, czy prawa pasażerów były respektowane.
Ivo Belet
(NL) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Dzień dobry! W oczywisty sposób mamy do czynienia z wydarzeniami nadzwyczajnymi. Obecnie zaburzenia w ruchu lotniczym są poważniejsze, niż to miało miejsce po wydarzeniach z 11 września, ale wyraźnie widać, że nie byliśmy tak dobrze przygotowani na tę sytuację nadzwyczajną, jak należało. Pomimo wszystkich wysiłków biur podróży i pracowników linii lotniczych wielu pasażerów zostało po prostu pozostawionych własnemu losowi i skazanych na samodzielne znalezienie rozwiązania. Zdecydowanie musimy wyciągnąć wnioski z tej sytuacji i podjąć odpowiednie działania.
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Po pierwsze nie mamy innego wyjścia, jak przyjąć plan awaryjny, skoordynowany plan europejski. Kluczowe znaczenie w tej sprawie ma fakt, że ten plan powinien zapewniać porzuconym pasażerom nie tylko bezpieczeństwo, ale naturalnie również informację i pomoc, aby poszkodowani mieli przynajmniej kogoś, do kogo mogą się zwrócić, oraz zapewnione schronienie. Musimy wykorzystać te wydarzenia do zdecydowanej poprawy losu wszystkich przyszłych pasażerów. Kolejną rzeczą, która stała się widoczna w kilku ostatnich dniach, jest fakt, że w Europie będziemy musieli zainwestować zdecydowanie większe środki w stworzenie transgranicznej sieci kolei dużych prędkości, która byłaby przyjazną dla środowiska alternatywą wobec wyraźnie wrażliwej sieci transportu lotniczego. Podejmijmy prawdziwe wysiłki, w ramach programu UE 2020, aby zrealizować wciągający projekt inwestycji kolejowych, który byłby korzystny dla poszczególnych obywateli, dla środowiska i dla zatrudnienia.
Jo Leinen
(DE) Panie przewodniczący! Jak gdybyśmy potrafili przewidzieć, co się wydarzy, Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, która jest odpowiedzialna również za obronę cywilną, pracuje nad sprawozdaniem z inicjatywy własnej w sprawie wspólnotowego podejścia do zapobiegania klęskom żywiołowym. Sprawozdawcą jest pan poseł Ferreira. Na najbliższym posiedzeniu odbędzie się głosowanie w sprawie tego sprawozdania i omówimy wówczas nasze doświadczenia związane z chmurą pyłów wulkanicznych. Niedługo będziemy w stanie opracować stanowisko Parlamentu w tej sprawie na posiedzeniu plenarnym.
Zgadzam się z tymi posłami, którzy mówili, że jesteśmy słabo przygotowani do klęsk żywiołowych. Na szczęście w Europie występuje niewiele klęsk żywiołowych. Mamy jednak również małe doświadczenie w tej dziedzinie i wyraźnie widać, że nasze zarządzanie kryzysowe jest słabe. Moim zdaniem to wszystko zajęło zbyt wiele czasu. Pięć dni, które musiały minąć do przeprowadzenia próbnych lotów i zebrania danych rzeczywistych, to po prostu za dużo. Musimy wyciągnąć z tego wnioski. Nie chcę szafować oskarżeniami, ale doświadczenie pokazuje, że następnym razem musimy działać lepiej.
Jedna rzecz, którą ten pył wulkaniczny pokazał wyraźnie, to większe zapotrzebowanie na Europę. Panie komisarzu Kallas, powiedział pan, że obowiązki leżą po stronie władz krajowych. To jednak żadna pomoc dla ludzi, którzy padli ofiarami tej sytuacji. Potrzebujemy większego udziału Europy w obronie cywilnej i we wspólnej polityce transportowej. Traktat lizboński daje nam szersze możliwości. Podobnie jak pani poseł Hübner chciałbym zapytać pana, w jaki sposób ma pan zamiar wykorzystać możliwości wynikające z traktatu lizbońskiego w zakresie zarządzania kryzysowego i obrony cywilnej. Sytuacja w tym zakresie musi się poprawić.
Anne Delvaux
(FR) Panie przewodniczący! "Bałagan”, "chaos”, "paraliż”, "kakofonia”, "katastrofa”, "kataklizm” - prasie nie brakuje słów do opisania zamknięcia europejskiej przestrzeni powietrznej i jego skutków.
Nie chcę powracać do tego, co już powiedziano, w szczególności w odniesieniu do zakresu ogromnych - niewyobrażalnych, jak można by określić - bezpośrednich czy pośrednich skutków finansowych tego kryzysu. Chociaż z zadowoleniem przyjmuję możliwość udzielenia nadzwyczajnej pomocy publicznej dla sektora linii lotniczych, które poniosły już duże straty po 11 września 2001 r., to nadal mam mieszane uczucia wobec radzenia sobie z tymi wydarzeniami przez Europę.
Po pierwsze, wiedząc, że sytuacja dotknęła 750 tysięcy europejskich pasażerów, spośród których wielu nadal jest uziemionych w wielu zakątkach globu, wiedząc, że wraz z upływem czasu straty gospodarcze rosną wykładniczo, w jaki sposób można wyjaśnić, że europejscy ministrowie transportu potrzebowali nie jednego, dwóch, trzech, czterech, ale aż pięciu dni na zwołanie spotkania, za pomocą telekonferencji, w celu skoordynowania swoich działań i podjęcia decyzji o stworzeniu stref o różnym natężeniu ruchu?
Po drugie, nikt nie poddaje w wątpliwość potrzeby zastosowania zasady ostrożności jako bezwzględnego priorytetu - podkreślam słowo "priorytetu”. Jednakże dzisiaj, kiedy stopniowo przywraca się ponownie ruch w bezpiecznych strefach, kiedy warunki pogodowe nie uległy zmianie, a wulkan jest nadal aktywny, można się zastanawiać, jakich dodatkowych gwarancji bezpieczeństwa dla pasażerów nie mogliśmy zapewnić wcześniej, szybciej?
Po trzecie, opracowano model ewoluujących działań - według prognoz pogodowych rozwój i aktywność wulkanu może zmieniać się z godziny na godzinę - ale kto będzie w dalszym ciągu dokonywał aktualnej oceny bezpieczeństwa korytarzy powietrznych? Czy te loty próbne muszą być przeprowadzane przez lotnictwo cywilne i linie lotnicze? Wreszcie, jeżeli ta sytuacja będzie się utrzymywać, pogorszy się lub powtórzy, co jest prawdopodobne, wprowadzone metody zarządzania muszą zapewniać lepszą koordynację między państwami członkowskimi oraz specjalne procedury operacyjne opierające się na rzeczywistych danych i lepszej koordynacji pozostałych środków transportu w wyjątkowych okolicznościach. Należy jednak wziąć pod uwagę również potrzebę skoordynowania pomocy, umożliwiającej powrót do domu dziesiątek tysięcy porzuconych pasażerów; oni również są uprawnieni do informacji i pomocy. Jednakże jak dotąd podejmowano jedynie pojedyncze krajowe inicjatywy.
Inés Ayala Sender
(ES) Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję szansę stawienia czoła naszym obowiązkom, jaką daje nam ta debata.
Aby zareagować na obecne kryzysy nie wystarczy wymiar krajowy i decyzje międzyrządowe, ani proste rozwiązania, które opierają się na modelach statystycznych.
Słusznie zwraca się uwagę na pracowitość, z jaką w dzień po zamknięciu przestrzeni powietrznej hiszpańska prezydencja w Radzie dostrzegła szansę wykorzystania podejścia europejskiego w celu znalezienia rozwiązania chaosu, jaki już rozszerzał się poza uprawnienia rządów krajowych, a co ważniejsze - skazywał tysiące podróżnych w granicach UE i poza nimi na rozpaczliwą sytuację. Ich powrót musi być dla nas priorytetem.
Chociaż początkowe działania były właściwe, zgodnie z zasadą ostrożności i w celu zapewnienia bezpieczeństwa wszystkich obywateli - zarówno tych w powietrzu, jak i tych mieszkających pod korytarzami lotniczymi - to brak jasności w odniesieniu do przyszłości i narastające poczucie niepewności, wynikające ze złożoności decyzji międzyrządowych, zmusiło do postawienia wielkiego pytania, które zawsze się pojawia: co robi Europa? Musimy uznać, że te wspólne działania komisarza Kallasa i prezydencji hiszpańskiej przyniosły zmianę podejścia w rekordowym czasie - co nigdy nie oznacza dostatecznie szybko, ale szczerze mówiąc, uwzględniając trudności, uczynili to w rekordowym tempie. Chociaż tak, jak należy, to podejście opiera się na zasadzie ostrożności, mimo wszystko wywołuje ważne wątpliwości.
Wnioski z tego wyboru są następujące: przestrzeganie praw pasażerów nie spełnia oczekiwań w sytuacji wyjątkowej. Działania podjęte na szczeblu europejskim i krajowym były niewystarczające. W krótkim okresie musimy sprowadzić pasażerów do domu i zapewnić pilne rozwiązania, ale w średnim okresie musimy wprowadzić usprawnienia.
Służba działań zewnętrznych powinna również być w stanie reagować na te nadzwyczajne okoliczności, w niektórych przypadkach nie może ogłaszać przerwy weekendowej.
Sektor ruchu lotniczego, biura podróży, przemysł turystyczny, logistyka itp., które ledwo zaczęły dostrzegać koniec kryzysu, otrzymały prawdziwy cios, a ja z zadowoleniem przyjmuję obecność pana komisarza Almunii, który będzie odpowiedzialny za zapewnienie rozwiązań potrzebnych temu sektorowi.
Jak najszybsze ukrócenie niepewności również pomoże nam wyjść z tego kryzysu. W oczywisty sposób potrzebujemy wreszcie systemu zastępującego podróże lotnicze, nawet jeżeli zostanie ustanowiona jednolita europejska przestrzeń powietrzna. Nawet wspólnymi siłami koleje, transport drogowy i sektor transportu morskiego nie były w stanie ich zastąpić.
Artur Zasada
(PL) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Z całą pewnością mamy do czynienia z sytuacją kryzysową. W Europie ruch lotniczy został zredukowany o 70 %. 80 % lotnisk jest zamkniętych. Mam jednak nadzieję, że jesteśmy w stanie wyciągnąć kilka konstruktywnych wniosków. Po pierwsze: Komisja powinna zrobić wszytko, aby wybuch wulkanu nie doprowadził do bankructw europejskich przewoźników, którzy i tak znajdują się w katastrofalnej sytuacji finansowej. Mówię to w kontekście wczorajszej debaty na temat finansowania bezpieczeństwa w ruchu lotniczym i oporu Rady przed finansowaniem bardziej rygorystycznych środków związanych z bezpieczeństwem.
Po drugie: eksperymenty z nowymi, niesprawdzonymi technologiami takimi jak skanery do ciała i płyny z pewnością nie poprawią bezpieczeństwa, a na pewno będą miały wpływ na kondycję finansową europejskich przewoźników.
Po trzecie: kwestia pasażerów. Uważam za rozsądną decyzję o wstrzymaniu lotów w trosce o ich bezpieczeństwo. Jednak troska ta nie powinna się na tym kończyć, ale powinna obejmować również pomoc dla tych, którzy nie ze swojej winy utknęli na lotniskach. O kwestiach tych Parlament Europejski, a w szczególności Komisja Transportu, dyskutowała już nie raz na swoich posiedzeniach. Ale paradoksalnie dopiero wybuch wulkanu na Islandii uświadomił wszystkim, jak niezbędnym ogniwem w prawidłowym funkcjonowaniu gospodarki Unii Europejskiej jest branża lotnicza, a w szczególności tym z przedstawicieli instytucji unijnych, którzy z tego powodu nie mogli udać się w niedzielę na uroczystości żałobne w Krakowie.
Jörg Leichtfried
(DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu Kallas, panie ministrze Lópezie Garrido, panie i panowie! Uważam, że reakcja Unii Europejskiej i państw członkowskich na ten kryzys była zupełnie zadowalająca i że uczyniono wszystko, co było możliwe. Ich działania były zgodne z zasadą, według której bezpieczeństwo jest najważniejsze. Możemy dyskutować, czy należało wcześniej zbadać chmurę pyłów. Uważam, że było to możliwe, ale zasadniczo podjęte działania były akceptowalne.
Teraz musimy omówić i uważnie się zastanowić, co należy uczynić dla ludzi, dla obywateli europejskich, którzy zostali pozostawieni sami sobie. Wczoraj otrzymałem telefon od trzech osób znajdujących się w tej sytuacji. Jeden z tych przypadków dotyczy członków rodziny, którzy czekają na lotnisku w Tajlandii i którym powiedziano, że prawdopodobnie będą w stanie polecieć 29 kwietnia. Do tego momentu spędzili już cały tydzień na lotnisku. Drugi przypadek dotyczy młodych ludzi w Nowym Jorku, którym powiedziano, aby nie opuszczali hotelu przez co najmniej tydzień, ponieważ mogą zostać odebrani w każdym momencie. Trzeci przypadek to rodzina emerytów znajdująca się na wyspie na Morzu Norweskim, których nie stać już na dalsze ponoszenie kosztów zakwaterowania, ale którzy nie są w stanie wyjechać.
To są kwestie, o których musimy pomyśleć i porozmawiać w Parlamencie Europejskim. Musimy zaproponować tym ludziom rozwiązania, udzielić im wsparcia i złożyć przydatne oferty. Nie możemy porzucać obywateli europejskich znajdujących się w tej sytuacji, lecz musimy im pomóc.
Przewodniczący
Panie i panowie, bardzo państwu dziękuję! Obecnie mamy niezwykłą sytuację, ponieważ omawiany przez nas temat jest tak pilny i tak ważny dla wielu osób, a w szczególności dla społeczeństwa, że mamy więcej wniosków o udzielenie głosu niż kiedykolwiek.
To rekord, ponieważ wydaje mi się, że mam 13 bądź 15 wniosków, a chociaż posłowie nadal zwracają się o udzielenie głosu, w oczywisty sposób nie możemy pozwolić na 20 wystąpień.
Mimo to spróbujemy umożliwić wszystkim zabranie głosu, między innymi, aż do przybycia przewodniczącego, ponieważ opuścił on nas na chwilę, a ja doraźnie go zastępuję. Ponieważ nie chcę zaczynać kolejnej debaty, będziemy realizować procedurę pytań z sali dopóki przewodniczący nie wróci lub wszyscy znajdujący się na liście nie zabiorą głosu.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Jestem wdzięczny panu komisarzowi i panu ministrowi reprezentującemu prezydencję hiszpańską za ich wystąpienia i podjęte przez nich działania.
Nie sądzę, aby były jakiekolwiek wątpliwości, że w tej nadzwyczajnej sytuacji priorytetem jest zapewnienie bezpieczeństwa, i bezpieczeństwo zostało zapewnione, ponieważ wskutek tej katastrofy czy też tego nieoczekiwanego zjawiska naturalnego nie wydarzył się żaden wypadek samolotu spowodowany przez chmurę.
Dlatego cele w zakresie bezpieczeństwa zostały osiągnięte, a my możemy się z tego jedynie cieszyć. Obecnie nadal mamy dwa problemy: pierwszy z nich dotyczy terminów. Czy można było szybciej podjąć działania? Czy można było je podjąć wcześniej? Czy można było podjąć kroki służące wcześniejszej interwencji i wcześniejszemu ponownemu otwarciu najbezpieczniejszego obszaru dla ruchu lotniczego, uwzględniając ogromne skutki gospodarcze, wpływ gospodarczy, jaki ta katastrofa wywiera na ruch lotniczy i linie lotnicze? Czy nie można było wcześniej podjąć działań? Musimy znaleźć na to odpowiedzi.
Druga kwestia: tysiące pasażerów jest nadal wstrzymanych i muszą pozostać w hotelach, zmieniać...
(Przewodniczący odebrał mówcy głos.)
Marc Tarabella
(FR) Panie przewodniczący! Niniejsza debata umożliwiła zabranie głosu wielu ekspertom w dziedzinie transportu. To prawda, że w znacznej mierze skupiliśmy się na problemach gospodarczych spowodowanych przez tę wyjątkową i nieprzewidywalną sytuację.
Jak już powiedziano, istnieją również aspekty ludzkie, a ja patrzę na tę sytuację bardziej z punktu widzenia obrońcy obywateli jako konsumentów, wielu setek tysięcy osób, które zostały obecnie opuszczone gdzieś w różnych zakątkach świata i nie są w stanie wrócić do domu. Myślę bardziej o nich, a szczególnie o tych, których nie stać już na pobyt tam, gdzie się znajdują, którzy są pozostawieni sami sobie i nie mają innego rozwiązania.
Odnosząc się do tego pustego nieba i tych lotnisk zapełnionych zrozpaczonymi ludźmi, być może należy pomyśleć o zmianie dyrektyw dotyczących transportu, w szczególności transportu lotniczego. Dyrektywa w sprawie pakietów podróżnych prawdopodobnie zostanie zmieniona. Czy nie moglibyśmy - a o tym dotychczas nie wspominano - pomyśleć o obowiązkowym ubezpieczeniu służącym zapewnieniu opieki dla takich ludzi w przypadku wystąpienia siły wyższej, w szczególności aby nie pozostawiać ich w rozpaczy samym sobie?
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Panie przewodniczący! Obecna sytuacja uświadamia nam i potwierdza naszą niemoc wobec sił natury. Jednak, jako poważna organizacja, Unia Europejska powinna być lepiej przygotowana na takie przypadki, a szczególnie do sprawnego reagowania w nagłych przypadkach. Trudno jest oczywiście przygotowywać się do czegoś, co może się wydarzyć lub nie raz na 150 lat, ale widzimy w tej chwili, że ogólnoeuropejska infrastruktura kolejowa i sieć połączeń są całkowicie niewystarczające. Powinniśmy odpowiedzieć sobie tutaj na pytanie, jak należy to usprawnić.
Pozostałe kwestie, które powinniśmy przedyskutować, to, po pierwsze, jak będzie wyglądała pomoc publiczna dla zagrożonych przedsiębiorstw. Wiemy, że będą to ogromne pieniądze, które trzeba będzie przeznaczyć na naprawienie sytuacji finansowej tych przedsiębiorstw. Pozostała kwestia to to, jak należy opracować strategię, która przygotuje nas długofalowo do reagowania i lepszego usprawnienia...
(Przewodniczący odebrał mówcy głos.)
Antonio Masip Hidalgo
(ES) Panie przewodniczący! Pan komisarz mówił o absurdalnych i zbędnych procedurach. Dlatego powinniśmy być konsekwentni.
Zmarnowaliśmy zbyt wiele okazji, zbyt wiele traktatów, w ramach których mogliśmy ustanowić kompetencje wspólnotowe w zakresie europejskiej przestrzeni powietrznej. Mimo to, chociaż nie jesteśmy w stanie działać w powietrzu w taki sposób, w jaki należało, możemy to uczynić na ziemi. Na przykład możemy monitorować prawa pasażerów, jak również pełnić rolę mediatora lub zwracać się o rozejm w wielu przemysłowych sporach w transporcie lądowym. Nie powinniśmy mieć usług minimalnych, powinniśmy mieć usługi maksymalne dla wszystkich.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Panie przewodniczący! Mam nadzieję, że zaistniała trudna sytuacja w transporcie europejskim nie będzie zbyt długa i nie przeistoczy się w rzeczywisty kryzys transportowy. Doświadczenia, które zdobywamy są zbyt kosztowne, ale bardzo pouczające. Należy wyciągnąć właściwe wnioski, oto niektóre z nich, które nasuwają się na gorąco. Po pierwsze: bezpieczeństwo transportowe, tak w zakresie jakości, jak i możliwość przemieszczania się obywateli, jest naszym wspólnym priorytetowym obowiązkiem. Po drugie: potrzeba zrównoważonego rozwoju wszystkich form transportu, nie można zaniedbywać szczególnie transportu kolejowego. Po trzecie: sprawny transport to krwioobieg gospodarki. Transport towarów, mobilność siły roboczej decydują o rozwoju, o czym powinniśmy szczególnie pamiętać w kryzysie gospodarczym. Wreszcie potrzeba odpowiednich procedur, koordynacji, osobnego wsparcia linii lotniczych, wzajemnej pomocy i solidarności europejskiej dla dobra naszych obywateli.
Piotr Borys
(PL) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Katastrofa pokazała, że brakuje nam w Unii Europejskiej procedur na wypadek takiego rodzaju katastrof jak ta, który zaistniała w wyniku wybuchu wulkanu.
Po pierwsze, Unia Europejska powinna koordynować zakres bezpieczeństwa i decydować o możliwości startu samolotów. Nie może to być wyłącznie w kompetencji państw członkowskich. Po drugie, należy zastanowić się nad kwestią odpowiedzialności gospodarczej. Wydaje się, że system ubezpieczeń europejskich, być może narodowych, od tego typu przypadków powinien być rozwiązaniem. Po trzecie, w kwestii logistyki pomiędzy pasażerami, którzy utknęli w transferze pomiędzy poszczególnymi krajami, zabrakło faktycznej mobilności sieci transportowej, sieci TNT oraz szybkich pociągów. Wreszcie wydaje się, że w przypadku pasażerów, którzy utknęli poza Unią Europejską, Europejska Służba Działań Zewnętrznych powinna mieć określone procedury, aby im pomóc. Liczę na to, że te szybkie procedury zostaną wprowadzone.
Kriton Arsenis
(EL) Panie przewodniczący, panie i panowie! W ostatnich kilku dniach przeżyliśmy w naszych życiach bezprecedensowy wstrząs. Samoloty, od których jesteśmy uzależnieni w naszych podróżach z naszych regionów do Brukseli i Strasburga, nie są już do naszej dyspozycji. Wstrząs był ogromny; musieliśmy korzystać z pociągów, statków i autobusów, to wszystko zabrało o wiele więcej czasu, a wielu posłom z najwyższym trudem udało się dostać tutaj.
Jednakże w okresie ostatnich kilku dni mogliśmy zobaczyć, że jesteśmy bezwzględnie uzależnieni od samolotów; zobaczyliśmy, że istnieją alternatywne środki transportu, ale że obecna infrastruktura kolejowa w Europie jest nieodpowiednia; to nie są najnowsze zdobycze techniki. Czy jesteśmy być może w stanie wyobrazić sobie Unię Europejską w pełni pokrytą siecią kolei dużych prędkości, Europę, w której każda podróż krótsza niż 1000 kilometrów odbywa się pociągiem i w której wykorzystujemy samoloty wyłącznie do dalszych podróży?
Podróże lotnicze wywierają ogromny wpływ na klimat Unii Europejskiej. Jest on większy, niż wywierany przez rafinerie czy huty stali ...
(Przewodniczący odebrał mówcy głos.)
Magdalena Alvarez
(ES) Panie przewodniczący! Uważam, że odpowiedzi, jakich jesteśmy w stanie teraz udzielić, są w stanie jedynie załagodzić obecną sytuację, ale nie mogą zapobiec powtórzeniu się jej w przyszłości.
W transporcie nie istnieją drogi na skróty, rozwiązania krótkoterminowe, a ta sytuacja powinna stać się okazją - tym bardziej, że obecnie przygotowywana jest biała księga - do uwzględnienia, wprowadzenia i ustanowienia niezbędnych środków służących ograniczeniu naszego nadmiernego uzależnienia od naszych połączeń lotniczych. Musimy zrównoważyć te połączenia poprzez ułatwienie i wzmocnienie alternatyw, które obecnie są relatywnie słabsze, na przykład transportu kolejowego i morskiego.
Dlatego uważam, że zarówno pan komisarz Kallas, jak i pan poseł Grosch, który jest sprawozdawcą dla tego sprawozdania, uwzględnią wnioski zgłaszane przez wszystkich posłów, dotyczące potrzeby wzmocnienia transportu kolejowego i transeuropejskich sieci transportu tego rodzaju.
Bendt Bendtsen
(DA) Panie przewodniczący! W trakcie odbywającej się dziś rano debaty powiedziano wiele rozsądnych rzeczy, ale uważam, że musimy spojrzeć nieco bardziej w przyszłość. To, co się wydarzyło, wydarzy się ponownie. Specjaliści na Islandii twierdzą, że nie chodzi o to, czy dojdzie do dalszych erupcji, ale raczej o to, kiedy do nich dojdzie. Właśnie dlatego musimy spojrzeć nieco dalej i ustalić, w jaki sposób radzić sobie z tą sytuacją, kiedy wydarzy się ponownie w przyszłości. Moim zdaniem elementem tego procesu powinno być skoncentrowanie się na kwestii ustanowienia połączeń kolei dużych prędkości między stolicami europejskimi i na tym, w jaki sposób zapewnimy potrzebną interoperacyjność.
Tanja Fajon
(SL) Panie i panowie! Oczywiście doskonale wiemy, że bezpieczeństwo pasażerów musi być naszym najwyższym priorytetem i że prowadzimy tę dyskusję dzisiaj przede wszystkim dlatego, że przyroda nam o tym przypomniała. W większości Europy loty zostały wstrzymane, pasażerowie czekają w nieskończoność, linie lotnicze ponoszą coraz większe straty, pracownicy przemysłu zaczynają obawiać się o swoje miejsca pracy, a straty gospodarcze są niewyobrażalne. Oczywiście linie lotnicze mają prawo myśleć, że jeżeli rolnicy otrzymują odszkodowania za klęski żywiołowe, to one również są uprawnione do otrzymania rekompensaty. W odniesieniu do środowiska w ostatnich kilku dniach z pewnością oddaliśmy mu ogromną przysługę.
Wzajemne połączenia - niech to będzie nauczka, że Europa potrzebuje połączenia transportu lotniczego, kolejowego i drogowego, a my musimy zapewnić finansowanie kolei dużych prędkości i zmniejszyć emisję zanieczyszczeń. Musimy natychmiast zareagować w sposób odpowiedzialny, a przede wszystkim pamiętając o bezpieczeństwie pasażerów.
Judith A. Merkies
(NL) Panie przewodniczący! Przede wszystkich chciałabym wyrazić swoje współczucie dla wszystkich poszkodowanych przez ten kryzys. "Kryzys” jest słowem, które zdecydowanie zbyt często mamy okazję ostatnio słyszeć: kryzys gospodarczy, kryzys finansowy, kryzys transportowy, wszelkie inne rodzaje kryzysu na całym świecie. Jedną bardzo widoczną kwestią jest to, że nasze społeczeństwo jest niezwykle wrażliwe na kryzysy tego rodzaju. Potrzebujemy siatki bezpieczeństwa. Mamy tendencję do mówienia o społeczeństwie ekologicznym, ale społeczeństwo ekologiczne musi również uwzględniać ekologiczny transport, a my w oczywisty sposób nie zrealizowaliśmy naszych zadań w tej dziedzinie.
Wielu posłów z mojej grupy, jak również z innych, już to powiedziało: bardzo pilną sprawą są inwestycje w transport ekologiczny oraz lepsze i szybsze połączenia w UE - jak również oczywiście lepsze i szybsze połączenia także poza UE, jeżeli mamy coś do powiedzenia w tej kwestii - kolejowe, ale dlaczego również nie żeglugowe? Byłoby to korzystne dla gospodarki, klimatu, ale również dla stabilności tego społeczeństwa, ponieważ ono tego właśnie desperacko potrzebuje.
Gesine Meissner
(DE) Panie przewodniczący! Wyraźnie widać, że ta cała sprawa koncentruje się na pasażerach. Chcemy, aby pasażerowie w Europie byli transportowani bezpiecznie. Domagamy się bezpieczeństwa, ale potrzebujemy również różnych możliwości transportowych. Uważam, że potrzebujemy wszystkich obecnie dostępnych środków transportu. Potrzebujemy samolotów, ponieważ nie mamy rozwiązania alternatywnego wobec latania. Wiele powiedziano o kolejach dużych prędkości. Oczywiście byłoby korzystnie, gdybyśmy mieli ich więcej, ale jaki jest pożytek z najlepszego pociągu dużych prędkości, jeżeli musi się on zatrzymać na granicy?
Dlatego uważam, że powinniśmy iść krok po kroku. Po pierwsze potrzebujemy ciągłości europejskiego systemu kolejowego, podobnie jak potrzebujemy jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej. Ponieważ wszystkie strony wypowiadały się za lepszą koordynacją między państwami członkowskimi, chciałabym ponownie wezwać wszystkich do podjęcia działań, ponieważ to partie w państwach członkowskich są odpowiedzialne za blokowanie postępu w tej dziedzinie. Proszę upewnić się, aby krajowe partie w państwach członkowskich faktycznie opowiadały się za otwarciem transportu w Europie. Jeżeli nam wszystkim uda się przekonać partie, w przyszłości sytuacja poprawi się.
Corina Creţu
(RO) W ostatnich dniach wiele mówiono o stratach finansowych poniesionych przez linie lotnicze, co faktycznie miało miejsce. Coraz wyraźniej widać, że należy ustanowić mechanizm udzielania pomocy tym przedsiębiorstwom, tym bardziej, że ten kryzys spowodowany erupcją wulkanu na Islandii może się przedłużać.
Uważam jednak, że bezpieczeństwo pasażerów i ochrona konsumentów muszą być priorytetem wobec wszystkich innych kwestii. Ogromne niezadowolenie panuje wśród pasażerów, którzy są odmiennie traktowani w różnych krajach i przez różne linie lotnicze. Wyraźnie widać, że należy ustanowić standardy postępowania w tej dziedzinie, co oznaczałoby ogromny krok naprzód dla pasażerów, którzy obecnie przemieszczają się z miejsca na miejsce wobec niepewności związanej z ponownym otwarciem przestrzeni powietrznej.
Gilles Pargneaux
(FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Kryzys, z jakim od kilku dni mamy do czynienia, pokazał również - o czym nie wspomina się w odpowiednim stopniu - klęskę strategii lizbońskiej, którą Unia Europejska mogła realizować w ostatnim dziesięcioleciu.
To fiasko, wynikające z deregulacji i zaciekłej konkurencji, pokazuje dzisiaj, za pośrednictwem tego kryzysu, że Unia Europejska nie była w stanie skoordynować niezbędnego podejścia, które umożliwiłoby nie tylko ochronę tych, którzy zostali zatrzymani na tych lotniskach, ale również do nakreślenia drogi naprzód poprzez na przykład umożliwienie przeprowadzenia lotów próbnych liniom lotniczym. Dlatego wzywam Unię Europejską do zmobilizowania się.
Mówi się nam, że potrzebujemy większych kompetencji europejskich. Faktycznie w tak ważnym sektorze, jak transport lotniczy, muszą istnieć usługi publiczne, wspierane przez Unię Europejską.
Elisa Ferreira
(PT) Panie przewodniczący! To był oczywiście nieoczekiwany kryzys, a zasada ostrożności musi oczywiście mieć pierwszeństwo. Należy jednak wyciągnąć pewne wnioski, a pierwszym z nich jest fakt, że przez pięć dni nie usłyszeliśmy dostatecznie silnego i odpowiedzialnego politycznie głosu europejskiego. Brakowało takiego głosu w zakresie ochrony interesów pasażerów, wyjaśnienia ich praw, poszukiwania alternatywnych środków transportu i koordynacji rozwiązań.
Drugi wniosek to fakt, że zwykłym obywatelom nie powinno się wydawać, że sposób wyjścia z kryzysu polega na walce o kompetencje między tymi, którzy chcą uniknąć strat gospodarczych, a tymi, którzy domagają się przestrzegania zasady ostrożności. Należy zapewnić pełną przejrzystość i pełną obiektywność w odniesieniu do warunków wyjścia z tej sytuacji, w której cała przestrzeń powietrzna Unii Europejskiej została zamknięta. Dlatego usprawnienie testów naukowych, jak również koordynacji na szczeblu...
(Przewodniczący odebrał mówcy głos.)
Robert Goebbels
(FR) Panie przewodniczący! Zasada ostrożności stała się zasadą nieodpowiedzialności. W obliczu najmniejszego ryzyka zasada ostrożności stała się pretekstem do rezygnacji z wszelkiej odpowiedzialności. Żadne tak zwane podmioty "odpowiedzialne” nie ważą się już realizować swoich obowiązków.
Możliwa epidemia grypy? Proszę bardzo, zachęca się tysiące ludzi do wykonywania szczepień. Erupcja wulkanu? Proszę bardzo, zamyka się całą europejską przestrzeń powietrzną, nawet jeżeli eksperymenty pokazały, że pył wulkaniczny nie jest w rzeczywistości niebezpieczny, za wyjątkiem samolotów, które muszą przelecieć przez gęstą chmurę.
Jednakże ze względu na zasadę ostrożności nasze przedsiębiorstwa są skazane na niepodjęcie odpowiedzialności przez właściwe władze, na słabość ekspertów i na niemoc polityki, która koncentruje się na pogaduszkach o potrzebie ograniczenia naszego nadmiernego uzależnienia od transportu lotniczego i zwiększenia inwestycji w sieci kolejowe, być może poprzez rozszerzenie ich nawet do Azji, Ameryk, Afryki, Oceanii i każdej wyspy po drodze.
Diego López Garrido
Panie przewodniczący! Uważam, że w oczywisty sposób istnieje zgoda, że przede wszystkim musimy skoncentrować się na przyrodzie. Pan poseł Cramer stwierdził to dość wyraźnie, a ja zgadzam się z nim, ponieważ to ważny sygnał dla nas wszystkich. Oczywiście musimy skoncentrować się również na Unii Europejskiej, na działaniach Europy, stanowiących reakcję na kryzys o europejskim znaczeniu, który ma niezwykle poważne skutki dla milionów obywateli Europy i innych krajów spoza Unii Europejskiej, jak również na sytuację gospodarczą najważniejszych przemysłów europejskich.
Można było natychmiast zauważyć, że wydarzenia wyprzedziły działania państw członkowskich, które mają uprawnienia do decydowania o otwarciu lotnisk, i z tego względu Unia Europejska podjęła natychmiastową interwencję. Powtarzam, panie pośle Speroni, pani poseł Ferreira, działania zostały podjęte niezwłocznie. W piątek można było dostrzec, że sytuacja staje się poważna. Jak tylko dało się to zauważyć, Komisja Europejska, wraz z hiszpańską prezydencją w Radzie i Eurocrontrol, zaczęła natychmiast działać, a w niedzielę - jak już wcześniej stwierdził pan komisarz Kallas - doszło do publicznego wystąpienia Komisji i prezydencji - w osobach pana komisarza Kallasa i mnie - służącego wyjaśnieniu sytuacji i określeniu, jakie działania zostaną podjęte. Należało przeprowadzić takie działania, jak wczorajsze spotkanie Eurocontrol i decyzja podjęta na wczorajszym nadzwyczajnym posiedzeniu Rady, zwołanym przez rząd hiszpański, a któremu przewodniczył hiszpański minister ds. robót publicznych.
Zatem działania zostały podjęte. Podjęto działania, które miały służyć podjęciu decyzji, działań, przyjęciu podejścia, priorytetów, które miałyby charakter europejski. Dzisiaj realizowana jest wczorajsza decyzja przyjęta na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady ministrów. Dzisiaj rano Eurocontrol wyznaczył cztery strefy o zwiększonym stopniu bezpieczeństwa, w których mogą się odbywać loty pod warunkiem, że istnieją porozumienia i koordynacja między państwami członkowskimi. Zatem przestrzeń powietrzna jest stopniowo otwierana, ale to będzie oczywiście uzależnione od warunków i przyrody. Naturalnie będzie to uzależnione od tych kwestii, ale decyzja podjęta wczoraj jest już dzisiaj wdrażana, i będzie to oczywiście zawsze robione na podstawie zasady ostrożności i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa.
Uważam, że w przedmiotowym przypadku natychmiast można było dostrzec, że podejście europejskie oznaczało szansę przyjęcia zdecydowanie bardziej wyważonej decyzji. Podejście europejskie oznaczało konieczność uwzględnienia różnych czynników, które zawsze należy brać pod uwagę, kiedy dzieje się coś nadzwyczajnego, jak na przykład ta sytuacja, która ma obecnie miejsce. Przede wszystkim oznacza to, że model oceny ryzyka jest zdecydowanie precyzyjniejszy, dokładniejszy. Panie pośle Sterckx, odpowiadając na pańskie uwagi dotyczące tej kwestii chciałbym powiedzieć, że Eurocontrol uwzględnia decyzje podjęte przez to Centrum Ostrzegania o Pyłach Wulkanicznych w Londynie, ale będzie brało pod uwagę również loty próbne, informacje przekazywane przez władze krajowe, producentów samolotów oraz informacje pochodzące z Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego w Kolonii, która także moim zdaniem powinna zostać wzmocniona. To wszystko zostanie wzięte pod uwagę w celu sporządzenia dokładniejszej mapy, co ma miejsce właśnie teraz dzięki propozycji technicznej opracowanej przez Eurocontrol, opierającej się na danych naukowych.
Podejście europejskie oznacza, że jednocześnie można uwzględnić bezpieczeństwo, które jest ważną, podstawową zasadą, naczelną wobec pozostałych zasad, zatem zgadzam się z tymi, którzy o tym mówili. Oznacza to, że skutki gospodarcze mogą zostać wzięte pod uwagę, a Komisja ustanowiła grupę roboczą - która spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem również z państwa strony - której zadaniem jest przedstawienie w przyszłym tygodniu sprawozdania dotyczącego aspektów związanych z ekonomią. Oznacza to również, że możliwe jest uwzględnienie praw obywateli i ich mobilności. Dlatego ponownie wzywam wszystkie rządy państw Unii Europejskiej do udzielenia pomocy przy powrocie tych ludzi do domu, przy wykorzystaniu każdego możliwego środka transportu, oraz podjęcia szczególnych, nadzwyczajnych wysiłków, aby tego dokonać, ponieważ to podstawowe prawo, jakie mają obywatele: prawo powrotu do domu, do wyjechania gdziekolwiek chcą się udać. Dlatego wzywamy do poszanowania ich prawa do swobodnego przemieszczania się.
W odniesieniu do przyszłości uważam, że ta sytuacja otwiera nam paletę możliwości przeprowadzenia dokładniejszej debaty, a Parlament Europejski jest właściwym miejscem do przeprowadzenia takiej debaty. Ta debata musi dotyczyć problemu praw pasażerów w tych nadzwyczajnych okolicznościach oraz potrzeby opracowania planu awaryjnego, co wymaga również przejrzystości w działaniach Unii Europejskiej - o czym mówiła pani poseł Bilbao - aby możliwe było przeprowadzenie reform strukturalnych, wiążących się ze wzmocnieniem transeuropejskich sieci kolejowych w Europie. To staje się bezwzględnie strategicznym celem, który - uwzględniając wszystkie zagadnienia - po prostu jest równoważny nadaniu kształtu Europie, ponieważ historycznie rzecz ujmując nadanie kształtu nowoczesnym państwom dokonało się za pośrednictwem rozwoju komunikacji, dróg, kolei oraz połączeń morskich. W przyszłości proces kształtowania Europy, Europy XXI wieku, nie zakończy się, jeżeli nie zostanie przeprowadzony za pośrednictwem jej infrastruktury komunikacyjnej, w tym przypadku zasadniczo za pośrednictwem kolei.
Te dwie kwestie są ze sobą powiązane, a rozwój tej infrastruktury transportowej ma duże znaczenie polityczne i symboliczne, co staje się prawdziwie ważnym celem dla Europy XXI wieku. W tym kontekście uważam, że był to całkowicie odpowiedni czas i miejsce na wspomnienie o tej reformie przez posłów Swobodę i Schulza, panią poseł Álvarez oraz innych mówców, ponieważ niewątpliwie jest to ten element przyszłości, do którego powinna zmierzać Unia Europejska.
Gay Mitchell
Panie przewodniczący! Czy mogę uprzejmie prosić o przedłużenie debaty, ponieważ ta dyskusja jest zdecydowanie zbyt ugrzeczniona. Stacje kolejowe, linie lotnicze i władze lotnisk traktują ludzi jak śmieci. Jesteśmy zdecydowanie zbyt grzeczni. Powinniśmy wykorzystać uprawnienia UE w Radzie i w Komisji do tego, by zmusić ludzi do otwarcia punktów informacyjnych. Na stacji Bruksela Centralna znajduje się sześć punktów informacyjnych, z czego cztery są zamknięte.
Ta debata powinna być zdecydowanie dłuższa i większa liczba posłów powinna mieć szansę uczestniczenia w niej. Zupełnie nie jestem zadowolony z działań podjętych przez Radę i Komisję na rzecz interesów podróżujących obywateli, którzy sypiają na stacjach kolejowych.
Przewodniczący
To było dzisiaj kilkakrotnie poruszane. Wszyscy pana poprzednicy z Parlamentu Europejskiego poruszali te sprawy.
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji. - Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować szanownym posłom za wszystkie ich uwagi. Chciałbym zgłosić kolejne cztery.
Przede wszystkim te wydarzenia dały nam wiele materiałów do przemyśleń w zakresie naszych planów strategicznych. Jedną z najbardziej interesujących i najważniejszych kwestii jest intermodalność i elastyczność między poszczególnymi środkami transportu oraz zdolność kolei do pełnienia funkcji pewnego rodzaju alternatywy. Niedługo zajmiemy się tą kwestią przy okazji dyskusji o zmianie pierwszego pakietu kolejowego i białej księdze dotyczącej przyszłości transportu.
To bardzo poważne zagadnienie. Wczoraj omawialiśmy je także na posiedzeniu Rady ministrów. Mogę państwu obiecać, że traktujemy to zagadnienie bardzo poważnie - uwzględniając telepracę i inne czynniki służące ograniczeniu zbędnego transportu i podróży.
W odniesieniu do skutków gospodarczych, weźmiemy wszystkie aspekty pod uwagę i przedstawimy propozycje. Powinniśmy jednak działać rozważnie. Pieniądze nie biorą się znikąd, a w tej sprawie należy sprawiedliwie traktować wszystkie pozostałe podmioty w ramach gospodarki. Nasze podejście musi być bardzo wyważone. Nie ma co liczyć na cuda.
W odniesieniu do praw pasażerów zasady są bardzo jasne. Niektórzy posłowie pytali o prawa i o konieczność ich zmiany. Nie uważam, że powinniśmy zmieniać zasady przyjęte przez decydentów europejskich, w tym przez Parlament Europejski. One są dobre. Problem ponownie polega na czymś zupełnie innym. Polega on na wdrożeniu i egzekucji, co należy do zadań państw członkowskich. Mamy jasny plan, w jaki sposób powinniśmy egzekwować te zasady i w jaki sposób wpłynąć na państwa członkowskie. Wyraźnie widać, co należy obecnie uczynić w zakresie praw pasażerów.
W innej sprawie, która nie jest tak problematyczna: wielu kolegów stwierdziło zgodnie z prasą, że byliśmy spóźnieni i nieprzygotowani. Cóż, ja byłem aktywny przez cały czas. Byłem w Eurocontrol. Byłem w kontakcie z ministrami. Dzisiaj w tej Izbie stają państwo przed tym samym dylematem, z którym musieli się zmierzyć wszyscy eksperci i decydenci, ale to jest kwestia leżąca w kompetencjach ekspertów i władz w dziedzinie bezpieczeństwa, a nie w rękach polityków. To ten sam dylemat: bezpieczeństwo kontra elastyczność.
Byliśmy przygotowani na erupcję wulkanu, ale mamy różne rodzaje dowodów dotyczących erupcji. O tym również tutaj wspominano. Jeden lot linii British Airways i jeden lot linii KLM poniosły szkody na skutek erupcji wulkanu, zatem przyjęto zasady na podstawie założenia, że istnieje duże ryzyko. Działania podejmowane przez władze były zgodne z założeniem, że istnieje poważne ryzyko i że należy odwołać loty.
Nasze obecne podejście jest bardziej zróżnicowane. W niedzielę przeprowadzono większość lotów próbnych, a informacja wpłynęła do Eurocontrolu, gdzie omawialiśmy te zagadnienia - loty próbne i pochodzące z nich ostateczne wyniki. Teraz mamy elastyczność, a kwestia nadal pozostaje w kompetencjach państw członkowskich. Będziemy nadal działać na rzecz jednolitej przestrzeni powietrznej, która jest bardzo obiecującym projektem europejskim, a pomiędzy ministrami panuje porozumienie, że tak wygląda droga naprzód, zapewniająca lepszą koordynację na szczeblu europejskim.
To ogromna szansa. Takie uwagi chciałem zgłosić. Chciałem powiedzieć, że w odniesieniu do informacji w czwartek i piątek Komisja opublikowała notatki prasowe dotyczące praw pasażerów. Stwierdziliśmy, że prawa pasażerów powinny być traktowane bardzo poważnie. Komisja natychmiast przedstawiła informację dotyczącą praw pasażerów, a począwszy od niedzieli rozpoczęło się lepsze informowanie o zagadnieniach, w sprawie których do wczoraj informacje były bardzo szczegółowe.
Tak wygląda sytuacja. Sprawa nie została zamknięta. Mamy co najmniej trzy lub cztery dni do przywrócenia większości lotów. Dla gospodarki i pasażerów rozwiązaniem jest przywrócenie lotów, aby linie lotnicze mogły przywieźć pasażerów z powrotem do domu lub zabrać ich do ich ostatecznych celów podróży. Sytuacja nadal jest trudna, a my musimy poradzić sobie z jej skutkami.
Dziękuję państwu za państwa uwagi. Będziemy mieć kilka okazji do dalszego omówienia tej kwestii.
Przewodniczący
Debata, którą właśnie kończymy, była na pewno najważniejszym punktem naszych obrad. Chociażby ze względu na tę debatę warto było się tutaj w Strasburgu spotkać. Dyskusja ta jest czymś, czego oczekują nasi obywatele - żebyśmy się zajęli tymi problemami i o tym właśnie od rana mówimy. Jest to najważniejszy temat.
Chciałem również podziękować za to, że w naszej końcowej debacie wzięło udział 14 komisarzy z Komisji Europejskiej. Jest bardzo ważne, że wysłuchali oni Państwa uwag.
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Kinga Göncz  
Chociaż dzięki interwencji władz lotniczych chmura pyłu wulkanicznego na szczęście nie spowodowała ofiar w ludziach, to poziom informacji i koordynacji w Europie otrzymuje ocenę niedostateczną. Zamknięcie przestrzeni powietrznej spowodowało trudności dla setek tysięcy Europejczyków, uniemożliwiając im osiągnięcie ich celu podróży. Wszyscy próbują poradzić sobie z nieoczekiwanym problemem, ale niewłaściwe udzielanie informacji pogorszyło sytuację. Często pasażerowie nie mogli uzyskać odpowiedniej informacji za pośrednictwem telefonu lub Internetu. Ponadto zamieszanie zwiększyło się wskutek udzielania sprzecznych informacji przez władze lotnicze i linie lotnicze. Zabrakło również koordynacji między transportem lotniczym i lądowym. Osobiście odczuliśmy, jak istotna byłaby modernizacja połączeń publicznego transportu między państwami członkowskimi i rozwój transeuropejskich sieci transportowych. Z zadowoleniem przyjmuję najważniejsze działania Komisji w zakresie zarządzania kryzysowego. Utworzona w tym celu grupa robocza powinna wzmocnić koordynację między władzami lotniczymi a organami kontroli ruchu lotniczego, a także warto byłoby zbadać, czy środki bezpieczeństwa ustanowione w latach 80. XX wieku nadal są aktualne. Sugeruję, aby w podobnych sytuacjach kryzysowych Parlament Europejski nie komplikował w jeszcze większym stopniu już chaotycznego systemu transportowego poprzez przenoszenie się między Brukselą a Strasburgiem. Zamiast tego powinien przeprowadzać swoje sesje plenarne w Brukseli.
Filip Kaczmarek  
Panie przewodniczący! Nasza debata o sytuacji europejskiego lotnictwa nie może być ograniczona do banalnej kwestii - jak dotrzeć na sesję Parlamentu Europejskiego w Strasburgu. Nadmierne koncentrowanie się na tym aspekcie będzie sprawiało wrażenie nieuzasadnionego egocentryzmu posłów do Parlamentu Europejskiego. Powinniśmy uruchomić naszą wyobraźnię! Skutki społeczne, ekonomiczne, a nawet polityczne dłuższego zamknięcia europejskiej przestrzeni powietrznej mogą być olbrzymim wyzwaniem dla całej Europy. W Polsce część polityków i dziennikarzy pyta na przykład, dlaczego niektórzy nie mogli dotrzeć w niedzielę do Krakowa, a inni dotarli. Pytają też, dlaczego nie można w niedzielę dojechać do Krakowa, ale można w poniedziałek dojechać do Strasburga. Wydarzenia będące konsekwencją erupcji wulkanu na Islandii będą też miały bardzo silny wymiar globalny. Z reguły nie zastanawiamy się nad tym, jak wielkie znaczenie ma transport lotniczy. Tylko straty Etiopii, wynikające z braku możliwości eksportu kwiatów do Europy, wynoszą 3 miliony euro dziennie. Musimy dokonać bardzo poważnej analizy, w jaki sposób "zamknięcie nieba” wpłynie na rynek pracy, na naszą konkurencyjność i całą gospodarkę, jak wpłynie na życie zwykłych ludzi. Kto wie - być może od tego niepozornego wydarzenia na Islandii zależy przyszłość Unii Europejskiej? Dziękuję bardzo.
Ádám Kósa  
Na skutek ograniczeń i odwoływania przez kilka dni lotów, co zostało spowodowane erupcją wulkanu na Islandii, tysiące osób znalazło się w potrzasku na lotniskach w trudnych warunkach. Pomimo znacznych opóźnień w lotach (powyżej 2 godzin w przypadku lotów na odległość ponad 1500 km) linie lotnicze zapewniły niewielką pomoc lub nie zapewniły żadnej pomocy oraz nie udzielały dokładnej informacji dotyczącej możliwości przedostania się do ostatecznych celów podróży obywateli. Nie podjęły żadnych działań, aby zapewnić pasażerom darmowy dostęp do telefonu, faksu, poczty elektronicznej czy Internetu ani nie zapewniły przewozu i zakwaterowania, chociaż pasażerowie są uprawnieni do takiego wsparcia na mocy obowiązujących przepisów UE. W takich wyjątkowych sytuacjach osoby niepełnosprawne, starsze i rodziny z małymi dziećmi są jeszcze bardziej narażone, i tak stało się również tym razem. Ta nieoczekiwana sytuacja pokazała, że dotychczas respektowane prawa pasażerów mogą zostać wymazane w przeciągu minut, a potrzeba przyjęcia karty pasażera, której przyjęcia już wcześniej się domagałem, jest szczególnie widoczna, aby uniknąć powtórzenia się bezradności linii lotniczych i właściwych władz. Jednocześnie zalecam, aby w przypadku jakichkolwiek wyjątkowych zmian automatycznym obowiązkiem było wysyłanie informacji i wiadomości o alternatywnych rozwiązaniach na telefon komórkowy każdego pasażera.
Jacek Olgierd Kurski  
Wulkaniczna chmura wywołana erupcją islandzkiego wulkanu Eyjafjoell skutecznie zakłóciła ruch powietrzny nad Europą w ostatnich dniach. Do tej pory odwołano dziesiątki tysięcy lotów uniemożliwiając komunikację pasażerów. Dla całej Europy, władz krajowych oraz unijnych jest to lekcja, z której musimy wyciągnąć wnioski na przyszłość. Również po to, aby podobne wydarzenie w przyszłości nie spowodowało paraliżu prac Rady UE czy naszego zgromadzenia. Wśród poszkodowanych znaleźli się również posłowie do Parlamentu Europejskiego, którzy podobnie jak ja nie mogli dotrzeć na sesję do Strasburga w tym tygodniu. Wiele kontrowersji dotyczyło naszego spotkania w Strasburgu w tym tygodniu, ponieważ część posłów po prostu nie mogła na nie dojechać ze swoich okręgów wyborczych. Do ostatniej chwili nie widzieliśmy czy sesja się w ogóle odbędzie. Byłoby dobrze, abyśmy wszyscy w przyszłości mieli przygotowane procedury działania w obliczu podobnych, nadzwyczajnych sytuacji.
Tiziano Motti  
Panie przewodniczący! Wiadomości przyzwyczaiły nas do klęsk, naturalnych bądź powodowanych rozmyślnie, które rzucają struktury krajowe i społeczeństwo na kolana, powodując wyjątkowe sytuacje w transporcie i zaopatrzeniu. Dzięki zdobytym doświadczeniom już funkcjonują środki udostępnione z budżetu europejskiego oraz koordynacja pomiędzy różnymi organami obrony cywilnej. Jednakże nigdy nie oczekiwano takiej sytuacji wyjątkowej, jaka powstała na skutek erupcji islandzkiego wulkanu. Nasi obywatele nie zapomną widoku tablicy ogłoszeń na lotnisku, pokazującej, że co do jednego wszystkie loty zostały odwołane, więzienia, jakim dzień po dniu były strefy przesiadkowe na lotniskach, oraz niekończących się kolejek na stacjach, w agencjach wynajmu samochodów i na postojach taksówek. Linie lotnicze poniosły największe straty finansowe. Istnieje ryzyko, że pasażerowie zostaną wystawieni do wiatru, ponieważ oprócz niedogodności i nieoczekiwanych kosztów, które będzie trudno odzyskać, będą narażeni na podniesienie taryf lotniczych służące rekompensacie poniesionych strat. Należy uniknąć tej możliwości. Analogicznie jak w przypadku klęsk żywiołowych, Unia Europejska musi zareagować poprzez wypłatę odszkodowań dla pasażerów, którzy ponieśli nieoczekiwane koszty na skutek próby zmniejszenia swoich niewygód, jak również dla linii lotniczych, ale czyniąc tak należy uniknąć ryzyka opisywania tych odszkodowań mianem pomocy państwa, a zatem niedozwolonego wsparcia. Obywatele muszą przede wszystkim uzyskać zapewnienie, że Unia Europejska im pomoże, aby mieli poczucie ochrony, zarówno bezpośredniej, jak i pośredniej. Jak dotąd wiele osób nadal nie może przyznać, że czuje otaczającą ich ochronę. Ze strony Parlamentu, którego liczebność została zdecydowanie ograniczona na skutek nieobecności wielu posłów, którzy nie byli w stanie tutaj dotrzeć, wzywamy do pilnego przyjęcia europejskiego planu działania służącego koordynacji między rządami i władzami krajowymi oraz zorganizowanej formy ochrony obywateli. W ten sposób uzyskalibyśmy szybką reakcję na potrzeby obywateli, której rządy w dziwny sposób nie były w stanie dzisiaj zapewnić.
Sławomir Witold Nitras  
Szanowni państwo, w ostatnich dniach wszyscy jesteśmy świadkami blokad lotnisk prawie na całym kontynencie europejskim. Sytuacja ta jest o tyle nietypowa, że nie jest ona skutkiem strajków, a katastrofy naturalnej spowodowanej przez erupcję wulkanu na Islandii. Paraliż ten, którego wszyscy jesteśmy poniekąd uczestnikami, rodzi za sobą szereg konsekwencji, takich jak problemy finansowe linii lotniczych, wzrost znaczenia transportu lądowego oraz morskiego. I na to chciałbym zwrócić Państwa uwagę. Przez ostatnie lata mieliśmy do czynienia z prymem transportu lotniczego w porównaniu do innych środków transportu. Był on szybszy, bezpieczniejszy i bardziej dogodny dla pasażerów, jednak w obecnej sytuacji konieczne jest wprowadzenie takich środków, aby transport lądowy oraz morski mógł jak najlepiej zrekompensować nam niedogodności spowodowane paraliżem transportu lotniczego.
Cristian Dan Preda  
Nie potrzeba żadnego usprawiedliwienia dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Od czasu erupcji wulkanu na Islandii podróże lotnicze nie tylko nie wydają się realną opcją, ale wręcz są niemożliwe. Zdecydowanie uważam, że lepsza koordynacja na szczeblu europejskim pomogłaby obywatelom UE zatrzymanym na różnych lotniskach na całym świecie lub całkowicie pozbawionym szansy wyruszenia w planowane podróże. Mam nadzieję, że pewnego dnia powstanie jednolita europejska przestrzeń powietrzna.
Jak państwo wiedzą, całkowity zakaz lotów w ostatnich kilku dniach dotknął również nasz Parlament, a raczej funkcjonowanie jego posiedzeń plenarnych. Uważam, że nie ma usprawiedliwienia dla opóźniania głosowania i skrócenia czasu trwania sesji o jeden dzień, nawet jeżeli zaledwie 65 % posłów do PE było obecnych wieczorem w poniedziałek, 19 kwietnia. Moim zdaniem sesja powinna być przeprowadzona jak zwykle.
