De rol van cultuur in de ontwikkeling van de Europese regio's (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag aan de Commissie van Doris Pack, namens de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten, over de rol van cultuur in de ontwikkeling van de Europese regio's (B6-0226/2009).
Doris Pack
auteur. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, we vergaderen weliswaar op een ongebruikelijk tijdstip, maar desalniettemin, de schriftelijke vraag die we vandaag hebben gesteld, is geboren in de Interfractiewerkgroep "Een ziel voor Europa". Wij denken dat we deze Europese ziel vinden in onze oudste eenheden, de regio's, daar waar mensen met elkaar communiceren met een bijzonder accent, met een bepaalde klankkleur of zelfs in een streektaal, waar de keuken een eigen smaak heeft, waar op warenmarkten werkelijk inheemse groente en fruit worden verkocht, waar men bepaalde volksliederen zingt en waar bepaalde verhalen en mythen hun oorsprong hebben. Kortom, daar waar men hoort, daar waar men zich thuis voelt.
Door de globalisering dreigt veel gestandaardiseerd te worden en veel van wat nu uniek is, zal verdwijnen. Uitsluitend de prachtige regio's van Europa kunnen zorgen voor het behoud van het bijzondere en moeten op de bescherming van de Europese Unie kunnen rekenen. De rijkdom en verscheidenheid van de Europese regio's, die vaak elkaars vijanden waren en die bezet werden, opgedeeld, door oorlog verwoest en opnieuw verenigd, moeten behouden blijven. De regio's kan men vergelijken met onze stamcellen. De Europese Unie heeft de cultuur van het kleine bewaard en heeft ook hierin een plicht ten aanzien van de mensenrechten.
Ons korte debat van vandaag en de resolutie moeten de Commissie ertoe bewegen manieren te vinden om de culturele rijkdom van de regio's nog zichtbaarder te maken en om te onderzoeken hoe de EU kan helpen die rijkdom te behouden en verder te ontwikkelen. In 2009, het jaar van de creativiteit en vernieuwing, moet op een zinvolle manier gebruik worden gemaakt van mogelijkheden om ideeën en initiatieven van de openbare en civiele sector op lokaal en regionaal niveau te benutten.
Tot slot zou ik de collega's van het Comité van de Regio's willen zeggen dat we geenszins het bestaande regionale beleid willen beperken, maar dat we alleen de culturele dimensie eraan toevoegen. Ook verzoeken we de Commissie om zich hiervoor in te spannen.
Joe Borg
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik u namens commissaris Figel' bedanken dat u ons de gelegenheid biedt om hier te komen spreken over de plaats die cultuur in ons beleid inneemt, en de bijzondere bijdrage die cultuur levert aan de ontwikkeling van Europese regio's en steden. Binnen de Gemeenschap wordt immers op verschillende manieren rekening gehouden met het belang van cultuur.
In het kader van het cohesiebeleid van de EU werd cultuur succesvol geïntegreerd in diverse regionale en lokale strategieën. Op die manier willen wij creativiteit ondersteunen en innovatie aanmoedigen. Zo ondersteunt het cohesiebeleid de bescherming van ons cultureel erfgoed, de ontwikkeling van culturele infrastructuur en diensten, de ontwikkeling van regionale aantrekkelijkheid en het verband met duurzaam toerisme, maar ook het herstel van lokale economieën en de ontwikkeling van grensoverschrijdende strategieën.
In 2007 heeft de Commissie de Europese Agenda voor Cultuur gelanceerd, die zich nu in de eerste uitvoeringsfase bevindt. In deze nieuwe, strategische benadering van cultuur worden gemeenschappelijke doelstellingen vastgesteld. Daarnaast wil men de economische, sociale en politieke waarde van cultuur stimuleren door een versterking van haar horizontale rol. In dit kader werken de Commissie en de lidstaten samen volgens een nieuwe open coördinatiemethode, die moet leiden tot een versterking van de gezamenlijke inspanningen op gebieden die een rechtstreekse impact kunnen hebben voor lokale en regionale ontwikkelingsstrategieën. Dit zal creatieve en culturele sectoren - in het bijzonder het MKB - bijvoorbeeld helpen om hun potentieel volledig te benutten; ook wordt zo de toegang tot cultuur bevorderd en de mobiliteit van professionals uit de culturele sector aangemoedigd.
In dit verband zal de Commissie binnenkort een onafhankelijke studie lanceren over de bijdrage van cultuur tot de lokale en regionale economische ontwikkeling in het kader van het Europees regionaal beleid. De resultaten van deze studie zullen het belang aantonen te investeren in culturele en creatieve sectoren. Tevens zullen wij kunnen wijzen op het verband tussen dergelijke investeringen, specifieke regionale ontwikkelingsdoelstellingen en de Lissabonagenda/strategie voor groei en banen. De studie zal ook helpen bij de voorbereiding van een groenboek over het potentieel van culturele en creatieve sectoren, dat thans wordt uitgewerkt en begin 2010 door de Commissie zou moeten worden goedgekeurd.
De Commissie organiseert geregeld conferenties met vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden. Sta mij toe kort de open dagen te vermelden, die elk jaar in Brussel plaatsvinden en waar veel belanghebbende partijen met elkaar in debat kunnen treden over erg uiteenlopende aspecten van het regionaal beleid en het cohesiebeleid. Tijdens deze workshops komen culturele kwesties regelmatig aan bod.
Ook in het kader van andere Europese beleidsterreinen, zoals het geïntegreerde maritieme beleid, probeert de Commissie organisaties uit het maatschappelijk middenveld in te schakelen, zodat ook zij de aandacht kunnen vestigen op het rijke maritieme erfgoed van Europa. Tijdens de Europese maritieme dag, die de komende maand mei plaatsvindt, zullen belanghebbende partijen het verband onderzoeken tussen het maritieme erfgoed en duurzaam regionaal toerisme, om maar een voorbeeld te noemen.
Tot slot zou ik ook het Europees Cultureel Forum willen vermelden, dat de Commissie op 29 en 30 september voor het eerst in Brussel organiseert in het kader van de Europese Agenda voor Cultuur. Dit Forum biedt vertegenwoordigers van de culturele sector en nationale overheden - daaronder begrepen lokale en regionale overheden - de gelegenheid elkaar te ontmoeten.
Manolis Mavrommatis
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik mijn gelukwensen uiten met betrekking tot dit initiatief dat een dermate interessant thema als de ontwikkeling van de regio's van de Europese Unie door middel van cultuur betreft. Het cultureel erfgoed is een belangrijk onderdeel van de identiteit en de historische ontwikkeling van de Europese volkeren. De bescherming en instandhouding ervan is dan ook bijzonder belangrijk voor de vorming van de nieuwe generatie evenals voor de eerbiediging van de Europese identiteit. Het cultureel erfgoed is, ongeacht zijn Europese, nationale of lokale dimensie, een grondwaarde voor de Europese burgers. Wij zien allemaal dat de schijnwerpers zijn gericht op grote steden, waar zich de bekendste musea en monumenten bevinden.
Het is echter een feit dat het Europees platteland, dat 90 procent van het Europees grondgebied uitmaakt, getroffen wordt door leegloop en economisch verval. De op cultuur gerichte Europese programma's zijn bijgevolg een belangrijke hulp bij de ontwikkeling van economische activiteiten in de regio's. Het gaat niet alleen om banenaanbod en werkgelegenheid maar ook om de totstandbrenging van aantrekkingspolen voor cultureel en historisch toerisme, waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan de duurzame ontwikkeling van deze gebieden.
Wij stellen bijgevolg vast dat cultuur op directe wijze bijdraagt aan de ontwikkeling van de cultuureducatie van de Europeanen en op indirecte wijze het economisch welzijn bevordert van met name de regio's die het meest behoefte hebben aan promotie en ontwikkeling.
Mary Honeyball
namens de PSE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben inderdaad blij dat we de kans krijgen dit debat te voeren. Helaas gebeurt dat op donderdagmiddag, wanneer er niet zo veel deelnemers zijn als misschien wel zou moeten.
Ik vind het een belangrijk debat in de context van het huidige economische klimaat. We hebben al gesproken over cultuur en banen en over hoe de culturele sector en mensen die daarin werkzaam zijn een bijdrage kunnen leveren aan de economie en echt kunnen helpen. In de moeilijke tijden die we nu tegemoet gaan - zoals we al gehoord hebben in dit Parlement - is het belangrijk deze zaken zo volledig mogelijk te bespreken.
Ik ben hier ook als een vertegenwoordiger van de grote steden die de vorige spreker noemde. Zoals u weet, behoort Londen tot de culturele centra van de EU en heeft het - zoals wij allemaal - heel wat te bieden. Het is een stad met een enorme geschiedenis. Het is ook het centrum van de culturele sector, in ieder geval van de Britse culturele sector. Ik vind dat ik hier dus moet spreken namens de mensen die ik vertegenwoordig en dat ik moet vechten voor banen die als eerste opgeofferd worden wanneer het slecht gaat. Ik ben dus erg tevreden met wat de Commissie gezegd heeft over de rol van de culturele sector, over de manier waarop we deze sector moeten behouden en er op voortbouwen en over de economische rol van cultuur. Ik heb vaak het gevoel dat deze economische rol vergeten wordt en dat we er niet over spreken. We denken er zelfs niet aan en zetten cultuur op de tweede plaats. Dat is onaanvaardbaar, vooral wanneer cultuur zo belangrijk kan zijn voor onze nationale en regionale ontwikkeling. Ik hoop dat iets van de resultaten van dit debat - die we meenemen naar onze lidstaten en die de Commissie en de Raad meenemen - zal uitmonden in aandacht voor deze regionale ontwikkeling en voor de manier waarop we deze ontwikkeling aanpakken, en de rol die cultuur daarin kan spelen.
Mevrouw Pack zei het al, er is ook nog de kwestie van de culturele verscheidenheid. Een van de sterke punten van de EU en van het Europees Parlement is dat wij allen bijeenkomen - nu met 27 lidstaten - en dat wij allen op allerlei manieren erg verschillend zijn. We hebben een andere achtergrond en andere cultuur, en natuurlijk verschillende talen. Dat is nog maar het begin. De wereld wordt wel kleiner en mensen komen steeds dichter bij elkaar, maar deze belangrijke verschillen blijven bestaan. We moeten blij zijn met deze verschillen want ze vormen de kern van alles waar we over praten. We willen allemaal onze identiteit en de manier waarop we onszelf bekijken behouden en dat moeten we ook doen.
In deze context moeten we, geloof ik, aanvaarden dat mensen naar ons continent komen. Er komen mensen van over de hele wereld, waarvan vele mensen in sommige lidstaten al van de tweede of derde generatie zijn, die ook weer een andere achtergrond hebben. Ik denk dat we ook moeten aanvaarden dat zij naar ons toe komen met hun eigen cultuur, hun eigen traditie en hun eigen taal. We integreren hen en ze leren onze taal, maar ze behouden nog steeds hun eigen identiteit. Dit punt is nog niet aan bod gekomen in het debat en ik vind het wel een belangrijk punt. Ik hoop dat we dit onderwerp kunnen bespreken, vooral wanneer het gaat om onderwerpen zoals meertaligheid, waarover we al goede debatten hebben gevoerd. Het is een zeer belangrijk punt en ik denk dat we het meer in de verf moeten zetten dan we tot nu toe gedaan hebben, binnen de context van een veranderend Europa. Daartoe moeten we onze huidige cultuur en onze huidige verscheidenheid behouden en de nieuwe verscheidenheid die naar ons continent komt en zal blijven komen, opnemen. Om al deze redenen ben ik blij met de steun die we cultuur en de culturele sector geven, de steun voor kleine en middelgrote ondernemingen, want ik denk dat zij in het huidige economische klimaat de ruggengraat zullen vormen. Als grote ondernemingen en grote bedrijven mensen kwijtraken, overbodig maken en laten afvloeien zou het wel eens de rol van de kleine bedrijven kunnen worden - van het MKB - om in de ontstane ruimte te springen en werk te creëren voor mensen die in deze sector aan de slag kunnen.
Ik hoop dus dat we allemaal inzien hoe belangrijk de rol van cultuur is op ons continent en in onze maatschappij en dat degenen onder ons die de moeite genomen hebben om dit debat bij te wonen deze boodschap meenemen naar hun lidstaat, hun regio en naar de mensen die ze vertegenwoordigen. Ik weet dat we een sterke boodschap hebben, dus laten we naar buiten treden om die boodschap te verspreiden.
Grażyna Staniszewska
Mevrouw de Voorzitter, de regio's zijn een uiterst belangrijke plaats voor de culturele ontwikkeling, waar de meest langdurige uitwisselingsprogramma's en gezamenlijke projecten van gebieden met uiteenlopende tradities, gebruiken en verworvenheden ontstaan. De regio's stimuleren de culturele ontwikkeling, en cultuur - belangrijke, attractieve projecten en evenementen, is een magneet die economische investeringen aantrekt. Dit is een klassiek domino-effect, dat het best kan worden geïllustreerd door het effect van het geweldige programma "Culturele Hoofdstad van Europa”. Na een jaar van culturele evenementen volgt een economische opleving. Dit is iets wat tal van steden die aan het project willen meedoen, beseffen.
Cultuur biedt grote kansen, vooral voor gebieden die onderontwikkeld zijn, maar vanwege hun geografische ligging over grote natuurlijke rijkdommen of toeristische en recreatieve attracties beschikken. Daarom is het des te belangrijker om de grote rol van regionale instanties te erkennen en hun activiteiten te bevorderen middels specifieke programma's van de Europese Unie. Naar ik verwacht zal de Commissie binnenkort een groenboek publiceren waarin zij met een breed voorstel voor maatregelen op het gebied van cultuur komt, ook op het zo cruciale niveau van de regio's.
Dames en heren, tot slot zou ik de aandacht willen vestigen op het initiatief om 2013 uit te roepen tot een Europees jaar onder het motto "Leer de taal van je buren”. De dynamische ontwikkeling van de regionale samenwerking in Europa wordt vaak belemmerd door problemen die te maken hebben met het gebrek aan kennis van de taal en cultuur van de buurlanden en -regio's en met communicatieproblemen. Het leren van de taal van een naaste buur kan een grote sprong voorwaarts betekenen voor het wederzijds begrip en de communicatie en zodoende ook voor de versterking van de culturele en economische samenwerking en de consolidatie van de hele Europese Gemeenschap.
Ryszard Czarnecki
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van mening dat het in dit debat op zijn plaats is om de typerende woorden te citeren van Jacques Delors, de vroegere voorzitter van de Europese Commissie. Toen hij na afloop van zijn ambtsperiode als Commissievoorzitter werd gevraagd of hij ergens spijt van had of iets had gemist, antwoordde hij dat de Europese Unie en de Commissie te weinig aandacht aan cultuur hadden besteed. Ik geloof dat zijn typerende zelfkritiek ons tot voorbeeld zou kunnen strekken.
Ik sluit mij aan bij de spreker die het over de merkwaardige prioriteiten van ons Parlement had. We zeggen dat cultuur belangrijk is en dat niet alleen prioriteiten zoals instellingen, administratie en regelgeving belangrijk zijn, om vervolgens de hele maandag, dinsdag, woensdag en donderdagochtend over niets anders dan deze onderwerpen te debatteren. Alleen het debat op donderdagmiddag gaat over zaken die we fundamenteel kunnen noemen - over cultuur, want cultuur is in feite de hoeksteen van de Europese eenheid. Niet alleen de cultuur van de regio's, maar ook de nationale cultuur, omdat het erfgoed van Europa eigenlijk het erfgoed van de Europese naties is, wat misschien in bijzondere mate geldt voor ons cultureel erfgoed.
Ik ben blij dat dit onderwerp aan de orde is gesteld. Ik ben blij omdat ik ervan uitga dat het een steeds belangrijker rol zal gaan spelen in het werk van het Parlement en ook van de uitvoerende organen van de EU, met name de Commissie en de Raad.
Věra Flasarová
namens de GUE/NGL-Fractie. - (CS) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik ben het eens met de reeks door mevrouw Doris Pack geformuleerde vragen. Ik vind het erg belangrijk dat Europese regio's op allerlei manieren ondersteund worden. Er bestonden in Europa grenzen waardoor staten en volkeren eeuwenlang van elkaar gescheiden waren en waardoor er een soort psychologisch niemandsland gecreëerd werd. Na de grenzen die wij gelukkig dankzij het Schengenproces hebben weten te slechten, zitten we echter nog steeds met opgedeelde regio's en opgedeelde steden en met name met het psychologische probleem van dat het ene deel van een gebied hierbij behoort en het andere deel weer daarbij. Dankzij de Europese eenwording genezen deze littekens op de kaart en in de hoofden van de mensen gelukkig langzaam maar zeker, maar wel langzaam. De snelste manier om dit genezingsproces tot stand te brengen, veel efficiënter en doeltreffender dan een topdownbenadering, is om burgerinitiatieven, culturele organisaties en de regionale instellingen te ondersteunen bij hun activiteiten. Deze regionale instellingen en ook de mensen die aan deze of gene zijde wonen, weten zelf het best wat er nodig is voor de revitalisering van hun regio.
Er zijn talloze projecten die een belangrijke stap vooruit vormen alsook een impuls voor verdere activiteiten. Ikzelf ben afkomstig uit de regio Noord-Moravië, Silezië, daar waar Tsjechisch, Pools en Slowaaks grondgebied aan elkaar grenzen. En daar, in de historische Těšínregio, het huidige Český Těšín op Tsjechisch en Cieszyn op Pools grondgebied, is een project ontstaan met de naam "De tuin van de twee oevers”. Het gaat daarbij om twee steden, die ooit een urbanistisch geheel vormden, waartussen een rivier stroomt. Met het project wordt beoogd om beide rivieroevers zowel urbanistisch, architectonisch, maar vooral cultureel met elkaar te verbinden. De twee van elkaar losgekoppelde delen van wat ooit een natuurlijke eenheid was dienen weer met elkaar te worden verbonden door middel van culturele activiteiten van hun bewoners. Het is de bedoeling dat de rivier tussen beide steden en de omgeving ervan een plaats wordt van culturele uitwisseling en culturele kruisbestuiving. Een belangrijk neveneffect van dergelijke projecten is dat er bovendien nieuwe werkgelegenheid wordt geschapen en dat niet alleen tijdens de uitvoering van de werkzaamheden, maar ook daarna. Dankzij dit project zal de dienstverlening en de aantrekkelijkheid van het gebied ongetwijfeld worden vergroot en het toerisme alsook andere ermee samenhangende economische activiteiten worden gestimuleerd. De auteurs van het project "De tuin van de twee oevers” hebben zich laten inspireren door het voorbeeld van het Franse Straatsburg en het Duitse Kehl die eveneens zo dicht tegen elkaar aan liggen dat ze een natuurlijke urbanistische eenheid vormen. En ook tussen deze twee steden stroomt een rivier, de Rijn. Wat in Frankrijk en Duitsland kan, moet ook mogelijk zijn in Tsjechië en in Polen, of waar dan ook in Europa. Er bestaan in Midden-Europa trouwens nog veel meer van dergelijke gevallen. Als we spreken over het aandeel van de cultuur in de ontwikkeling van Europese regio's, denk dan met name aan deze projecten.
De Europese Unie, de Commissie, alsook het Europees Parlement zouden dit soort culturele projecten nog meer moeten steunen dan ze al doen. Mensen die maatschappelijke initiatieven ontplooien klagen soms terecht over gecompliceerde administratieve procedures of al te ingewikkelde structuren binnen ministeries en andere overheidsinstanties die dergelijke activiteiten frustreren.
Christopher Heaton-Harris
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik heb twee vragen voor de commissaris. Een: wat is cultuur? En twee: wat heeft cultuur in hemelsnaam te maken met de Europese Unie?
Het historische graafschap Northamptonshire bevindt zich in mijn regio. Een stuk van zijn culturele identiteit, zijn geschiedenis, zijn maatschappelijk weefsel is voortgekomen uit de schoenmakersindustrie. In het jaar 1202 werd het schoenmakersambacht voor het eerst erkend in dit graafschap, in de tijd dat Peter de Schoenmaker op dit gebied al een zekere vermaardheid had verworven. In 1452 legde de rechtbank zowel voor handelaars als voor schoenmakers regels vast voor prijzen en gewichten, en sindsdien is Northampton de bakermat van de schoenenindustrie gebleven.
Volgens een volkstelling in 1841 leefden toen 1821 schoenmakers in het graafschap. Het voetbalteam van het graafschap, de Northampton Football Club, wordt nog steeds 'de Schoenlappers' genoemd en in Northamptonshire zijn momenteel nog 34 schoenfabrieken actief die meer dan 100 jaar oud zijn. Ik draag vandaag een paar Barker-schoenen uit een dorpje met de naam Earls Barton in het prachtige district Daventry in Westminster. We hebben een museum, we hebben culturele evenementen die worden georganiseerd rond de schoenenindustrie - en dit alles was er al voor de Europese Unie.
Dus ik begrijp best welke rol cultuur speelt in de verschillende regio's van de lidstaten, maar ik vraag me af of en hoe de Europese Unie ons kan helpen op dat vlak. En wat zijn Europese regio's? Ik denk dat we het aan de cultuur in de regio's van Europa zelf moeten overlaten om zich te ontplooien zoals dat altijd is gebeurd - op plaatselijk vlak, organisch en niet centraal gestuurd door de overheid.
Vittorio Prodi
(IT) Voorzitter, waarde collega's, meneer de commissaris, hartelijk dank voor uw aanwezigheid. Ik zou onze blik wat willen verbreden en niet alleen naar het verleden kijken, maar ook naar de toekomst. We bevinden ons in een situatie waarin we ons ervan bewust worden dat groei niet altijd maar kan voortduren, maar beperkingen heeft op het vlak van natuurlijke hulpbronnen en ook beperkingen in de mate waarin de aarde ons afval kan opnemen en verwerken. We moeten ons niet langer alleen door materiële groei laten leiden - ons idee van ontwikkeling - maar door een groei die zich sterker richt op levenskwaliteit: we moeten onze maatschappij in feite dus dematerialiseren.
Dat is waarom de regio's zo belangrijk zijn, vanwege de enorme culturele voedingsbodem waar zij over beschikken - je zou ze bronnen van levenskwaliteit kunnen noemen - die extreem belangrijk zijn op een moment als deze, waarop we onze hele beschaving compleet moeten veranderen. Die bron van de levenskwaliteit in de regio's, die gelegen is in die dematerialisering, is ongelooflijk belangrijk, naar mijn mening zelfs onontbeerlijk.
Om die reden wil ik dat zowel de Commissie als het Parlement zich bewust wordt van de verandering die nodig is in onze maatschappij en die wij moeten doorvoeren, namelijk een dematerialisering van onze maatschappij. Hier ligt een taak voor cultuur, die onvervangbaar is, aangezien wij materiële goederen moeten vervangen door immateriële rijkdom. Wij moeten de ervaringen van de regio's proberen te begrijpen en te behouden, voordat zij door een aantal vergissingen worden weggevaagd.
Daarom verzoek ik u dit debat voort te zetten, omdat het zo belangrijk is en omdat wij onze beschaving eenvoudigweg moeten veranderen.
Zdzisław Zbigniew Podkański
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de schoonheid van de cultuur is te danken aan de regionale en lokale diversiteit, die hand in hand met de ontwikkeling van de samenleving verandert. Regionale culturen, die diep geworteld zijn in tradities, vormen een sterk fundament voor nationale culturen en hun talrijke schakeringen. Met hun rijkdom aan vormen en uitingen hebben zij een grote aantrekkingskracht en bieden zij artistieke inspiratie, zorgen zij voor de overdracht van ervaringen en emoties en versterken zij de banden van de lokale gemeenschap.
Regionale culturen worden door professionele kunstenaars die er hun inspiratie uit putten, genegeerd. Veelal heerst de gedachte dat de regionale cultuur een amateuristische stroming is, terwijl professionele stromingen sterke financiële steun verdienen. Dit is waarschijnlijk de reden voor de tendens, die hier en daar in de EU valt te bespeuren, om vooral grote en dure projecten te financieren, waaronder internationale projecten waaraan professionele kunstenaars uit verschillende landen deelnemen. Veelal gaan de regionale en lokale culturen langzaam teloor, en daarmee verdwijnen ook de bijbehorende kunstrichtingen en creatieve vaardigheden.
Vandaag de dag kunnen we het een en ander zeggen over traditionele kunst en volkskunst in van oudsher onderontwikkelde regio's, maar we kunnen niet veel zeggen over het bestaan daarvan in de zich ontwikkelende regio's. Daarom is het dringend nodig om een onderzoeksprogramma te ontwikkelen met betrekking tot de regionale cultuur in al haar intellectuele en artistieke facetten. Deze facetten worden uitvoeriger beschreven in mijn amendement op de resolutie die hier ter discussie staat. Ik hoop dat dit amendement de steun zal krijgen van de leden.
Pál Schmitt
(HU) Cultuur creëert waarde in zowel geestelijk als materiaal opzicht. De culturele en creatieve industrie heeft miljoenen mensen in dienst in Europa; filmbedrijven, uitgeverijen van boeken, ondernemingen op het gebied van muzikale composities en -producties - de muziekindustrie zoals vaak wordt gezegd - behoren tot de meest dynamisch groeiende sectoren.
Het is niet toevallig dat de succesvolste en populairste initiatieven van de Europese Unie nauw verbonden zijn met cultuur. In het kader van het uitwisselingsprogramma voor Europese collecties kan het publiek op dit moment in Boedapest bijvoorbeeld unieke tentoonstellingen bezichtigen van Gustave Moreau en Alfons Mucha in een toonaangevend museum.
Een ander initiatief is het Europese programma van culturele hoofdsteden, waarin niet alleen hoofdsteden maar hele regio's worden gepositioneerd en onder de aandacht worden gebracht. Over minder dan een jaar, in 2010, kan een relatief onbekend stadje in het zuiden van Hongarije, Pécs, deze trotse titel dragen, waardoor honderdduizenden bezoekers naar dit gebied zullen komen en zo een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de hele regio.
Ik ben ervan overtuigd dat de Europese Unie via cultuur dichter bij haar burgers kan komen en ook de burgers zelf nader tot elkaar kan brengen. Als we in de Europese Unie spreken over regionale identiteit, ligt het voor de hand dat we de hulp van de cultuur inroepen. Ik vertrouw erop dat in de periode volgend op de Lissabonstrategie nog meer initiatieven en middelen beschikbaar zullen worden gesteld voor cultuur en onderwijs dan nu het geval is. In de moderne, op kennis gebaseerde maatschappij is de motor van de economie namelijk de vernieuwende en scheppende geest, oftewel innovatie en creativiteit.
Bernd Posselt
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik was er dertig jaar geleden bij, toen hier in Straatsburg voor de eerste keer een direct verkozen Europees Parlement vergaderde. Het oudste lid in jaren was Louise Weiss, naar wie dit geweldige gebouw, zelf een schitterend werk van de Europese cultuur, is genoemd. Haar toespraak was de geestelijke oprichtingsakte van het Europees Parlement. Zij sprak destijds over de soort Europeanen die we nodig hebben, verenigd door de gemeenschappelijke Europese cultuur.
Deze Europese cultuur is geen nieuwe uitvinding, zoals sommigen denken, maar een herontdekking van iets dat veel ouder is dan de nationale staten, mijnheer Heaton-Harris. Grenzen zijn, in elk geval op het continent, meestal iets heel kunstmatigs. De cultuur is diep geworteld in de regio's, die vaak door kunstmatige grenzen worden doorsneden. De regionale cultuur is van onschatbaar belang als bindmiddel tussen de naties. Een van de grote culturele persoonlijkheden was de uit het Bohemer Woud afkomstige schrijver Adalbert Stifter, die in Beieren, Opper-Oostenrijk en Bohemen werkte en de Tsjechen en Duitsers heeft verenigd. Deze traditie moet in ere worden gehouden, de cultuur die vernietigd werd door nationalisme en verdrijving, de cultuur van de minderheden, de cultuur van de regio's, de cultuur van de grensoverschrijdende Europese regio's en, niet in het minst, de verscheidenheid die wij alleen gezamenlijk kunnen behouden.
Franz Josef Strauß, de grote Beierse Europeaan, heeft gezegd: we kunnen alleen Beiers en Basken, Duitsers en Britten blijven als we op tijd Europeaan worden, wat niet wil zeggen Europa als centraliserende factor, maar als gezamenlijk dak tegen de regen van de globalisering en standaardisering.
Iosif Matula
(RO) Het project van de Europese Unie, eigenlijk bedacht als een mechanisme voor economische integratie, heeft enorm veel te danken aan het 'bindmiddel' dat wordt gevormd door de Europese cultuur. Tegelijkertijd is bevordering van de diversiteit een van de doelstellingen van de Europese culturele agenda die tijdens deze zittingsperiode is gelanceerd, naast het bevorderen van de cultuur als middel voor economische groei en het incorporeren ervan in relaties met derde landen.
Cultuur dient te worden bezien vanuit een iets ander gezichtspunt als we ons bedenken dat deze sector meer rijkdom voortbrengt dan bijvoorbeeld de Europese chemische industrie en in het bestaan voorziet van miljoenen werknemers.
De sector kan bijdragen aan de ontwikkeling van de minder ontwikkelde gebieden door middel van subsidie voor culturele samenwerkingsprojecten op artistiek en cultureel gebied. Zo heeft Roemenië aangetoond dat het grootschalige projecten kan organiseren binnen een partnerschap met Europese regio's via het programma "Sibiu, Culturele Hoofdstad van Europa 2007", dat een grote economische impact had op het gebied.
Verder moeten we de programma's bevorderen voor grensoverschrijdende mobiliteit van degenen die werkzaam zijn binnen de culturele sector en voor culturele en artistieke evenementen op grensoverschrijdende basis.
En ik noem deze zaken in de hoedanigheid van lid de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie regionale ontwikkeling, maar ook als gewezen voorzitter van een Europese grensregio.
Zbigniew Zaleski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, mensen moeten kunnen eten, zich kunnen bewegen en beschutting vinden tegen koude of regen. Dit zijn elementen van de productie en de handel die in fundamentele behoeften voorzien. Het ontwerp van de vork waarmee we eten of van onze fiets of het dak van ons huis heeft niets te maken met de economie, maar is een cultureel fenomeen. De menselijke geest moet scheppen, puur om het scheppen. Mensen zijn trots op hun werk wanneer anderen het zien of aanraken en hun waardering laten blijken en er een goed gevoel van krijgen. Een belangrijk punt hierbij is dat culturele verscheidenheid vaak wordt geassocieerd met de regio's. We mogen deze regio's en hun cultuur nooit eenmaken - we moeten die verscheidenheid juist steunen. Cultuur is een uitdrukking van de ziel van de regio's. De EU zou uiterst oninteressant zijn zonder de culturele rijkdommen die zij vandaag de dag bezit. Het behoud van de cultuur is niet goedkoop, maar het is onze plicht. Zonder cultuur zouden er in de Europese Unie geen economie en ook geen gelukkige mensen zijn.
Ewa Tomaszewska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de culturele rijkdom van Europa is te danken aan de grote verscheidenheid van zijn regio's. Deze verscheidenheid moet worden beschermd. Kant uit Koniaków is heel anders dan Brusselse kant. Een mengelmoes van oppervlakkig overgenomen ideeën uit andere culturen leidt tot culturele verarming. We moeten de verscheidenheid van culturele vormen en uitingen bewaren, met inbegrip van meertaligheid en de materiële cultuur, omdat onze verscheidenheid onze identiteit uitmaakt, een bron van creatieve ontwikkeling en verrijkende kruisbestuiving vormt. Bovendien is die verscheidenheid een trekpleister voor cultureel toerisme. De cultuur van de regio's moet worden ondersteund en beschermd. Ik zou de Europese Commissie willen verzoeken hiervoor een programma te ontwikkelen.
Janusz Onyszkiewicz
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het devies van de Europese Unie luidt "Eenheid in verscheidenheid”. Deze verscheidenheid maakt de hele EU enorm aantrekkelijk en betekent ook dat we ons sterk onderscheiden van landen zoals de Verenigde Staten. Culturele verscheidenheid is onder meer het resultaat van de enorme diversiteit van onze regionale culturen, een diversiteit die deze regio's en hele landen uiterst aantrekkelijk maakt voor toeristen. Zij zijn voor ons Europeanen aantrekkelijk en zijn ook uiterst aantrekkelijk voor anderen, die naar Europa kunnen komen om die buitengewone verscheidenheid te zien, te beleven en te bewonderen.
De regionale cultuur moet derhalve worden gesteund, al is het maar om deze ene reden. Maar we mogen ook niet vergeten dat regionale cultuur een brug vormt die het mensen in de regio's mogelijk maakt om deel te hebben aan de zogenaamde hoge cultuur. Zonder deze cultuur heeft het weinig zin om over de harmonisatie en popularisering van bepaalde cultuurmodellen en hun perceptie te spreken.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de totstandbrenging van de eenheid van Europa onder behoud van zijn verscheidenheid, identiteit en cultureel erfgoed is het grote pluspunt van onze cultuur. De individuele naties, regio's en lokale gemeenschappen cultiveren en ontwikkelen hun cultuur en traditie om dit erfgoed in te brengen in een verenigd Europa. Zij delen hun cultuur met andere regio's en leren in ruil daarvoor de verworvenheden en prestaties van de anderen kennen. Zij geven iets aan anderen en krijgen er iets voor terug.
Teneinde het cultureel erfgoed in de regio's en kleinere gebieden te bewaren, is het belangrijk om middelen uit de EU-begroting ter beschikking te stellen. Diegenen die vreesden dat hun cultuur en identiteit na de integratie verloren zouden gaan, beseffen dat zij het mis hadden - dat de EU de regionale cultuur, de volkscultuur en de lokale cultuur ondersteunt.
Christopher Beazley
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik spreek mijn steun uit aan collega Zbigniew Zaleski.
Iemand zei ooit: 'Wanneer ik het woord "cultuur” hoor, trek ik mijn revolver'. Ik denk dat het Europees Parlement vandaag het belang van onderwijs en cultuur onderschat, net zoals onze nationale parlementen en nationale overheden. We liggen altijd onderaan de stapel.
Het spreekwoord luidt 'wie de jeugd heeft, heeft de toekomst'. Ik denk - dit is mijn persoonlijke mening - dat Griekenland de bakermat is van de Europese beschaving. Een stuk of wat Engelsen - Lord Byron en nog wat anderen - hebben zich niet onbetuigd gelaten. Misschien kan commissaris Borg uit Malta, het land van het George Kruis, ons een antwoord geven op de volgende vraag: waarom kunnen we niet iets meer geld steken in de toekomst van de cultuur van onze beschaving? We spenderen ik weet niet hoeveel miljoenen en miljarden aan allerlei zaken; alstublieft - muziek, poëzie, geschiedenis, harmonie. Geef ons een kans.
Joe Borg
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik bedank de leden voor de punten die zij ter sprake hebben gebracht. Ik zal deze punten en uw zorgen zeker overbrengen aan commissaris Figel'. Ik zou nu graag enkele algemene zaken bespreken en een reactie geven.
Mevrouw Pack sprak over de harmonisatie van regels op Europees niveau en over de invloed daarvan op regionale verscheidenheid. Ik zou willen zeggen dat harmonisatie op Europees niveau nodig is om gelijke kansen te creëren in de hele Europese Unie, zodat burgers volledig gebruik kunnen maken van de interne markt. Dit betekent echter niet dat deze harmonisatie tot minder culturele verscheidenheid leidt. Dat was ook het resultaat van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog.
Bovendien stimuleert de Commissie culturele verscheidenheid via het regionaal beleid en investeert ze direct en indirect in cultuur door samen te werken met regionale overheden en belanghebbenden. Op verschillende beleidsterreinen wil de Commissie verscheidenheid stimuleren en rekening houden met de regionale eigenheid in de hele Europese Unie.
Er is gesproken over het vraagstuk cultuur en de economische crisis en de algehele bijdrage tot groei en banen. Ik wil even in herinnering roepen dat de Commissie dit jaar een onderzoek doet waarin zij analyseert hoe de culturele dimensie is geïntegreerd in de strategieën voor regionale ontwikkeling voor 2007-2013. De resultaten van het onderzoek zullen uitwijzen hoe waardevol het is om te investeren in de culturele sector, met inbegrip van culturele en creatieve bedrijfstakken, en het verband benadrukken tussen deze investeringen, de specifieke doelstellingen voor regionale ontwikkeling en de Agenda van Lissabon.
Wat het groenboek betreft, zou ik u willen zeggen dat dit beleidsdocument in het eerste kwartaal van 2010 wordt verwacht, zoals ik aan het begin al zei, en dat hierin wordt beoogd een open raadplegingsprocedure te entameren. Het groenboek omvat drie belangrijke beleidsdoelstellingen. Ten eerste moet een meer strategische aanpak gekozen worden. Ten tweede moet het potentieel van de Europese culturele en creatieve bedrijfstakken worden ontsloten. En ten derde moet een bijdrage geleverd worden aan het ontwikkelen van strategieën ter bevordering van betere koppelingen tussen de culturele en creatieve bedrijfstakken en andere economische sectoren, waardoor cultuur en creativiteit aansluiting vindt bij innovatie en de economie in het algemeen. Natuurlijk zal in deze context zeer sterk rekening gehouden worden met de regionale dimensie.
Ik zou tot slot willen verwijzen naar de verklaring van mijnheer Posselt, die zei dat cultuur vaak vernietigd wordt door nationalisme. Zeker niet door de Europese Unie: de EU eerbiedigt en gelooft heel sterk in eenheid en verscheidenheid.
De Voorzitter
Er zijn drie ontwerpresoluties ingediend, overeenkomstig artikel 108, lid 5, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de volgende vergaderperiode plaats.
