Situatie in Irak (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Commissie over de situatie in Irak.
Catherine Ashton
Mevrouw de Voorzitter, wanneer we vandaag de dag naar Irak kijken, zien we echte vooruitgang, hoewel het land nog steeds voor een veelvoud aan problemen staat. Maar ik wil vandaag de aandacht vestigen op het heden en de toekomst van Irak, als land dat een groot potentieel heeft en de afgelopen maanden opvallende prestaties heeft geleverd.
Het geweld heeft nu het laagste niveau bereikt sinds 2003. Hoewel we vreselijke aanvallen op overheidsinstellingen hebben gezien, was het totaal aantal burgerdoden in 2009 minder dan de helft van het niveau van 2008. Het geweld tussen sektarische groeperingen, een groot probleem in 2006 en 2007, is aanzienlijk teruggebracht.
Irak heeft een nieuwe grondwet en heeft meerdere verkiezingen gehouden, waarbij ondanks het grote risico sprake was van een grote opkomst. Dankzij de moed van de Iraakse bevolking hebben democratische instellingen zich kunnen vestigen. De provinciale verkiezingen verliepen afgelopen jaar in heel Irak redelijk soepel. Ook de komende verkiezingen, op 7 maart 2010, kunnen een grote stap voorwaarts vormen bij consolideren van de Iraakse democratie.
Van onze kant betekent dit dat ons werk om Irak te steunen, moet doorgaan en zich moet uitbreiden naar nieuwe gebieden naarmate de situatie verbetert.
De Europese Unie heeft sinds 2003 meer dan 1 miljard euro aan bijstand verleend aan Irak. Dit is naar basisdiensten, menselijke ontwikkeling, vluchtelingen, goed bestuur, politieke processen en capaciteitsopbouw gegaan, allemaal in overeenstemming met Iraakse prioriteiten. Onze geïntegreerde rechtsstaatmissie, EUJUST LEX, is op verzoek van Irak meerdere keren uitgebreid en leidt nu ook op binnen Irak.
De EU heeft een leidende rol gespeeld in de ondersteuning van de verkiezingen en we blijven Irak hierbij en op andere gebieden helpen totdat de Iraakse instellingen zelf de volledige verantwoordelijkheid kunnen dragen. Aangezien er goede vorderingen worden gemaakt, richten we ons steeds meer op de Iraakse verantwoordelijkheid en de duurzaamheid op de lange termijn
We ontwikkelen ook onze betrekkingen met Irak. We hebben zojuist een intentieverklaring over energiesamenwerking getekend en we zullen binnenkort een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tekenen, de eerste contractuele relatie tussen de EU en Irak. Deze overeenkomst behelst kwesties van politieke dialoog tot handels- en regelgevingssamenwerking en ontwikkelingsbijstand.
We willen een bredere en meer diepgaande politieke dialoog met Irak, waarin ook de mensenrechten zouden moeten worden opgenomen. Het Parlement heeft een warme belangstelling getoond voor Irak, en we hopen in de toekomst een nog grotere samenwerking te zien tussen het Europees Parlement en de Iraakse Raad van vertegenwoordigers.
Het is duidelijk dat Irak nog vele problemen moet aanpakken. De aanstaande algemene verkiezingen zijn van cruciaal belang, en moeten vrij en eerlijk verlopen. Samen met onze internationale partners zullen we deze verkiezingen nauwgezet volgen. De EU zal een verkiezingsbeoordelingsteam inzetten om de verkiezingen te beoordelen en gerichte aanbevelingen te doen.
Geachte leden, Irak zit op een positieve koers. Ik heb er vertrouwen in dat het land zijn nieuwe instellingen zal gebruiken om de compromissen te vinden die noodzakelijk zijn voor nationale verzoening. Van onze kant zullen we Irak blijven steunen, samen met de VN en de rest van de internationale gemeenschap.
Ik zie uit naar ons debat.
Esther de Lange
namens de PPE-Fractie. - Voorzitter, ik wil ook de hoge vertegenwoordiger bedanken voor haar woorden, waaruit het nodige optimisme sprak. Er zijn inderdaad positieve tekens. U verwijst onder andere naar het lagere aantal doden door aanslagen en de verkiezingen die eraan komen. Maar, mevrouw Ashton, zelfs geslaagde verkiezingen maken nog geen democratie en maken nog geen rechtsstaat. Om in uw eigen taal, het Engels, met een grote Duitser, Schiller, te spreken "The voice of the majority is no proof of justice”. Een volwassen democratie erkent ook de rechten van minderheden. Op dat gebied maak ik me wel ernstige zorgen. Het stelt mij teleur dat ik het woord "minderheden” in uw verhaal niet heb gehoord.
Waarom maak ik me zorgen? Human Rights Watch blijft melden dat niet-moslimminderheden vervolgd worden. Sinds 2004 zijn er aanslagen gepleegd op 65 kerken. Lokale milities verdrijven nog steeds christenen uit hun huizen. Eergisteren werd een 52-jarige groenteman, vader van twee dochters, doodgeschoten midden op straat in Mosoel. Dit leidt natuurlijk tot een voortdurende vlucht van christelijke minderheden uit Irak. Waren zij in 1991 nog met 850.000, na de Golfoorlog waren ze met 550.000 en na de Amerikaanse interventie met 385.000 van wie 100.000 binnenlandse ontheemden. De Europese Unie kan hierbij niet blijven toekijken. Artikel 2 van ons Unieverdrag noemt de mensenrechten, waaronder de rechten van minderheden, letterlijk als een van de kernwaarden van de Europese Unie. Respect voor minderheden eisen we van de 27 lidstaten van de Europese Unie en het is úw taak, mevrouw Ashton, om dit respect ook internationaal af te dwingen.
Tot nu toe was de aanpak van de Commissie - u heeft het zelf gezegd - erg gericht op algemene steun voor infrastructuur en de opbouw van democratie, al dan niet via de VN. U zegt, wij sluiten aan bij de prioriteiten van Irak. Ik wil graag van u horen hoe u ervoor gaat zorgen dat er in het Irak-beleid en het Irak-budget van de Europese Unie meer aandacht komt voor kwetsbare minderheden. Dat mag dan wellicht geen eerste prioriteit van Irak zijn, maar het is wél onze eerste prioriteit. Dus daarop graag een reactie.
Silvia Costa
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Ashton, dames en heren, ik ben van mening dat het heel belangrijk is dat het Parlement de gelegenheid aangrijpt die dit debat biedt vanuit het oogpunt van de verkiezingen in Irak in maart.
Het politieke proces in Irak blijkt belangrijk te zijn - zelfs al is het interessant, zoals u zei - maar nog steeds erg kwetsbaar. Het is dus nog veel belangrijker om al het mogelijke te doen om de nieuwe instellingen van het land en het politieke evenwicht waarop zij steunen, te consolideren en te versterken. Dit is voor ons een hoofddoel als we willen bereiken dat in augustus de eerste aanzienlijke terugtrekking van Amerikaanse troepen plaatsvindt, zonder dat dat een zware weerslag heeft op de interne situatie van het land.
Het samenleven van sjiiten, soennieten en koerden, dat op dit moment tot uitdrukking komt in de federale structuren, moet worden gegarandeerd door nieuwe wetten, maar ook door een politieke consensus tussen al deze partijen. Op dit punt is bezorgdheid gerezen - en wij zouden ook graag uw mening daarover horen - door de recente beslissing van de kiescommissie om talloze kandidaten en partijen die nauw verbonden zijn met soennieten of christenen te weigeren, met het risico van verzwakking van het reeds kwetsbare proces van democratisering in Irak.
De Europese Unie moet dit verkiezingsproces volgen aan de hand van de getroffen maatregelen, zoals u zegt, zoals u heeft gezegd, maar ze moet ook meer ambitie tonen bij het opbouwen van relaties met Irak. Door het communautaire programma EUJUST LEX zijn we direct betrokken bij het proces van het verbeteren van de Iraakse wetgeving en de democratische instellingen, en wij, de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement, vinden het een positief teken dat de Raad heeft besloten om de missie te verlengen tot 30 augustus 2010.
De Europese Unie moet Irak sterk blijven steunen door middel van haar samenwerkingsprogramma's, met als doel het leveren van een bijdrage aan het proces van stabilisering en ontwikkeling van het land en na de verkiezingen moet zij de banden tussen de parlementen aanhalen. We mogen niet vergeten dat veel lidstaten samenwerken met Irak, waaronder Italië, met het belangrijke culturele samenwerkingsprogramma.
Het politieke evenwicht in Irak is van essentieel belang, niet alleen voor het land, maar ook voor de strategische rol die Irak kan spelen in de regio, met als doel bestaande conflicten op te lossen en vrede te garanderen. In die zin is het een stap in de goede richting dat de regionale regering van Koerdistan de relatie met Turkije heeft verbeterd.
Irak blijft echter, zoals we weten, een land met enorme problemen op het gebied van veiligheid, het respecteren van de democratie en de mensenrechten en ook van economische onzekerheid. Het zijn de meest kwetsbare groepen, zoals vluchtelingen - die 10% van de bevolking uitmaken -, etnische minderheden, vrouwen, religieuze minderheden en kinderen die te lijden hebben onder de negatieve effecten van deze situatie.
Wij moeten dus op dit gebied een nog doortastendere rol spelen - ik sluit hiermee af - ook door middel van steun aan de lokale en Europese NGO's die actief zijn in Irak en in die zin kunnen ook vrouwen een strategische rol krijgen toebedeeld bij het oplossen van bepaalde problemen van de bevolking.
Johannes Cornelis van Baalen
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het feit is dat Irak niet veilig is. Dat is een feit.
Als we naar Iran kijken, Iran probeert om veel meer invloed te krijgen dan nodig in het zuiden van Irak - in het hele zuiden, via de Shia-minderheid. Ik heb de hoge vertegenwoordiger niet gehoord over de positie van Iran. Iran bedreigt Irak. Hoe ziet zij de rol van de Europese Unie in het houden van Iran waar het hoort, in Iran en niet in Irak?
Wat het noorden betreft, zien we dat er een groot probleem is tussen Turkije en Irak betreffende Koerdistan. Natuurlijk kan er legitimiteit zijn in het bestrijden van guerrilla's in het noorden van Irak die Turkije bedreigen, maar dat is het punt. De autonome regio in het noorden van Irak, Koerdistan, zou zijn eigen ontwikkeling moeten hebben.
Wat betreft de intentieverklaring inzake energie, dit is zeer belangrijk, maar Irak is geen unitaire staat. Wordt de verklaring dus ook besproken met de Koerdische autonome regering? Want er is een bespreking gaande over Kirkoek, over wie er eigenaar is van de olievelden, enzovoort. Wordt hier rekening mee gehouden?
Ik wil ook uw aandacht vestigen op het feit dat de Iraakse veiligheidstroepen nog steeds niet goed opgeleid zijn, en nog steeds niet goed functioneren. We moeten dus niet alleen de rechtsorde ondersteunen maar we moeten ook bereid zijn om, indien hierom wordt gevraagd, hen te helpen bij het ondersteunen van hun veiligheidstroepen. Er moet een geïntegreerde benadering zijn betreffende energie, de economie en stabiliteit. Er moet een geïntegreerde benadering zijn betreffende staten die aan Irak grenzen. Kunt u alstublieft enig inzicht geven in die geïntegreerde benadering? Dank u wel namens de ALDE-Fractie.
Jill Evans
namens de Verts/ALE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de hoge vertegenwoordiger, barones Ashton, bedanken voor haar verklaring.
Ik denk wel dat het belangrijk is om te weten dat het debat dat we hier vanavond voeren, plaatsvindt tegen de achtergrond van het Chilcot-onderzoek in het VK naar de illegale oorlog met Irak en de lessen die hieruit moeten worden getrokken, en er komt veel informatie aan het licht die bevestigt wat velen van ons ten tijde van de invasie geloofden: dat de redenen voor de oorlog een verandering van regime en de controle over de middelen waren, en niet de dreiging van massavernietigingswapens. Met betrekking tot de langetermijnplanning voor een naoorlogs Irak worden woorden als 'triest', 'uiterst gebrekkig' en 'betreurenswaardig mager' gebruikt door hoge diplomaten en militairen in hun verklaring voor de onderzoekscommissie. Het is dus geen wonder dat we nu ernstige gevolgen van die actie ondervinden.
Barones Ashton zei dat er vooruitgang is geboekt, en dat is natuurlijk ook zo, maar er zijn nog steeds ernstige problemen. Er is geen wetgeving om minderheden in Irak te beschermen. Er is een doorlopend ernstig vluchtelingenprobleem. Vakbondsmensen, journalisten, vrouwelijke politici en mensenrechtenactivisten zijn verdwenen of vermoord. Zelfmoordaanslagen blijven maar doorgaan. Voor de verkiezingen van 7 maart heeft de Iraakse kiescommissie afgelopen week, zoals mijn collega al zei, de kandidaatstelling van bijna 500 kandidaten, voornamelijk soennitische politici, geweigerd. Zij zijn al ondervertegenwoordigd in het Iraakse parlement en dit zal zeker tot meer spanning en instabiliteit leiden.
Afgelopen november drong het voorzitterschap van de EU er bij de regering van Irak op aan de doodstraf op te schorten en deze helemaal af te schaffen, maar in Irak wachten nog 900 mensen op de voltrekking van hun doodsvonnis en de doodstraf wordt vaak na een oneerlijk proces uitgesproken, dat soms maar enkele minuten duurt.
De EU heeft een verantwoordelijkheid om de democratie te helpen opbouwen en het respect voor mensenrechten te waarborgen, en in het raamwerk voor engagement met Irak worden drie prioriteiten vastgesteld om basisdiensten zoals gezondheidszorg en onderwijs te helpen opbouwen, de rechtsorde uit te breiden en om de commissie voor mensenrechten te ondersteunen.
De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zal de basis zijn voor toekomstige werkzaamheden, maar we moeten onmiddellijke actie eisen voor kwesties als het afschaffen van de doodstraf, het beschermen van kwetsbare en specifieke groepen en het versterken van de democratie en de mensenrechten.
Struan Stevenson
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Ashton, de verkiezingen in Irak zullen niet vrij en eerlijk zijn. Tien dagen geleden heeft de Rechtvaardigheids- en verantwoordelijkheidscommissie Saleh al-Mutlaq, partijleider van het Front voor Nationaal Dialoog en lid van het Iraakse parlement gedurende de afgelopen vier jaar, uitgesloten van deelname aan de komende verkiezingen. Ik denk dat het geen toeval was dat deze schandelijke uitsluiting, samen met de uitsluiting van nog eens meer dan 500 seculiere Iraakse politici, werd aangekondigd op precies dezelfde dag dat Manouchehr Mottaki, Iran's verfoeilijke minister van Buitenlandse zaken, Bagdad bezocht. Saleh al-Mutlaq is altijd een uitgesproken criticus geweest van de Iraanse bemoeienis met Irak, en nu hebben de mullahs erop gestaan dat hij niet met de verkiezingen zou kunnen meedoen.
Ik ben opgelucht dat de vicepresident van de VS, Joe Biden, al tegen deze uitsluiting heeft geprotesteerd en ik hoop, mevrouw Ashton, dat u hetzelfde zult doen. Tenzij de uitsluiting van Saleh al-Mutlaq en de anderen wordt opgeheven, mogen en kunnen we de legitimiteit van deze verkiezing niet erkennen.
Willy Meyer
namens de GUE/NGL-Fractie. - (ES) Mevrouw Ashton, het spijt me, maar ik kan uw optimisme helaas niet delen. Het is goed om optimistisch te zijn, maar met de huidige situatie in Irak kunnen we niet optimistisch zijn.
Dat wordt nog eens bevestigd door het besluit van de Europese Commissie om geen waarnemers te sturen, omdat hun veiligheid niet gegarandeerd kan worden. Ik denk dat de betekenis van dit besluit voor zich spreekt en heel duidelijk laat zien dat Irak, met meer dan een miljoen doden en vier miljoen vluchtelingen, een geruïneerd land is. En het mag dan zo zijn dat u niet over het verleden wil spreken, maar we moeten wel degelijk over het verleden spreken. Want deze rampzalige situatie is het gevolg van een oorlog die onwettig en onrechtvaardig was en gebaseerd op leugens. Want er waren geen massavernietigingswapens, en er was geen verband tussen Saddam Hussein en Al-Qa'ida. Dat is gewoon de werkelijkheid. Wat er wel was, was het belang van de Amerikaanse olie-industrie om de controle te krijgen over de productie van ruwe olie in Irak.
Dat is gewoon de werkelijkheid. En uiteraard kan deze werkelijkheid niet openlijk voortbestaan in de aanwezigheid van een bezettingsmacht, want die brengt alles uit balans. Het zou me op dit moment niet verbazen als het onlangs genomen besluit om niet-religieuze politieke partijen te verbieden zou uitmonden in een ernstige confrontatie tussen verschillende bevolkingsgroepen. Er zijn enkele Europese ambassades die een militaire coup in Irak op dit moment niet uitsluiten, maar dan nu een militaire coup uit de eigen gelederen. We kunnen dus vaststellen dat de huidige situatie tot grote somberheid stemt.
Ik vraag u alles in het werk te stellen om te bereiken dat de bezettingstroepen zich zo snel mogelijk terugtrekken. Door de bezetting van Irak wordt de werkelijkheid volledig vertekend. De Verenigde Naties moeten het heft in handen nemen en een overgangssituatie creëren die de terugkeer moet garanderen naar de normale situatie - die volgens het internationaal recht nooit zo had mogen ontaarden.
Bastiaan Belder
namens de EFD-Fractie. - Voorzitter, hoge vertegenwoordiger, in de kerstnacht van 2009, dus tijdens ons kerstreces, bleven tal van kerken in Irak, het Tweestromenland, gesloten. Dreigementen met bomaanslagen veroorzaakten opnieuw, evenals in het jaar ervoor, deze droeve situatie. Overigens blijven de kerken ook zonder deze dreigementen vaak leeg, want steeds meer christenen verlaten het Tweestromenland. Het geweld jegens hen neemt immers alleen maar toe, hoewel ze in aantal slinken. Vóór kerst weer drie dodelijke aanslagen in Mosoel. Bovendien staan ook de christenen in het voorheen relatief veilige Kirkoek sinds maanden bloot aan een niet-aflatende reeks van ontvoeringen en moorden, met als gevolg de vlucht van honderden christelijke families.
Telde Irak in 2003 circa anderhalf miljoen christenen, thans heeft meer dan de helft een goed heenkomen gezocht voor religieuze zuiveringen, religieuze zuiveringen door islamitische extremisten. Ziet de Europese Raad, zien de 27 lidstaten van de Europese Unie deze afghanisering van Irak, het is een citaat van een christen in Irak, slechts lijdzaam aan? Graag uw stellingname, hoge vertegenwoordiger. Hoe het ook zij, een Tweestromenland zonder zijn oeroude christelijke gemeente zal geen toleranter toekomst tegemoet gaan, noch Europa's veiligheid op termijn ten goede komen.
Elena Băsescu
(RO) De voorbereiding van de parlements- en presidentsverkiezingen van 7 maart heeft een koortsachtig klimaat van coalitie- en alliantievorming doen ontstaan. Sommige tegenstanders van de Iraakse premier willen de oude allianties terug, zoals de Verenigde Iraakse Coalitie. De premier daarentegen probeert seculiere groepen en onafhankelijke kandidaten te laten deelnemen aan zijn Rechtsstaatcoalitie.
Wij moeten echter niet vergeten dat de regering na de verkiezingen het referendum over Kirkoek moet organiseren. Het is zeer wel mogelijk dat de veiligheidssituatie in Irak verslechtert als het resultaat van het referendum wordt aangevochten door bepaalde Iraakse groepen, of in geval van interne conflicten.
De belangrijkste problemen voor de autoriteiten in Bagdad zijn het uitstellen van het referendum over het SOFA-akkoord met de VS en het voltooien van de wet op fossiele brandstoffen, de daling van de olieprijs, het grote aantal executies (momenteel zijn 900 mensen ter dood veroordeeld) en het gebruik van marteling om bekentenissen te verkrijgen. De algemene verslechtering van de mensenrechten is een bron van grote zorg voor de EU. En niet in de laatste plaats: de erger wordende corruptie, met als voorbeeld de arrestatie van de voormalige Iraakse minister van Handel.
In de relatie met Irak wil Roemenië overgaan van bijdragen op het gebied van militaire veiligheid naar betrokkenheid op het gebied van civiele veiligheid. Mijn land heeft laten zien dat het zijn verplichtingen ten opzichte van partners nakomt, door de militaire aanwezigheid in Irak vol te houden tot de missie is voltooid.
Ana Gomes
(PT) De democratische verworvenheden van het Iraakse volk moeten, evenals de veiligheidssituatie, nog geconsolideerd en verbreed worden. Het is bemoedigend dat de afgelopen maanden allianties zijn herschikt, wat zeer nuttig is geweest voor het overbruggen van de etnisch-religieuze kloven die de afgelopen jaren de Iraakse politiek hebben gekenmerkt. Het succes van de nieuwe Koerdische "Veranderingspartij” is een voorbeeld van de normalisering van het Iraakse politieke leven. De recente bevestiging door de kiescommissie van de uitsluiting van ongeveer vijfhonderd soennitische politici van de kandidatenlijsten bevordert de nationale verzoening echter niet en kan het verkiezingsproces in gevaar brengen en conflicten weer aanwakkeren. Ook de berichten over de toepassing van de doodstraf zijn ontmoedigend. Mevrouw Ashton, de Europese leiders moeten hun best doen om de Iraakse autoriteiten ervan te overtuigen de doodstraf af te schaffen. In dat verband is ook de versterking van EULEX belangrijk.
Er verblijven nog anderhalf miljoen Irakezen in buurlanden en velen van hen zullen nooit kunnen terugkeren. De Europese landen die in 2003 aan de invasie hebben meegedaan dragen een speciale verantwoordelijkheid en zouden meer van dergelijke vluchtelingen moeten opnemen. Bij dit probleem maar ook bij de steun voor de binnenlands ontheemden, mensenrechtenkwesties in het algemeen en vrouwenrechtenkwesties in het bijzonder, en de strijd tegen corruptie is het van vitaal belang dat de Iraakse regering de wet betreffende non-gouvernementele organisaties (NGO's) corrigeert, zodat de samenleving zichzelf vrij kan organiseren. De Europese Unie dient de interactie tussen Iraakse en Europese NGO's te bevorderen. Een vrij en dynamisch maatschappelijk middenveld is een onontbeerlijke voorwaarde voor het consolideren van de democratie in Irak.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Ashton, ondanks de enorme inzet van de internationale troepen en de honderden slachtoffers die aan de zijde van de internationale coalitie zijn gevallen, onder wie ook 23 Poolse soldaten, is de situatie in Irak nog steeds slecht. We worden in dit land geconfronteerd met terroristische aanslagen en met de vervolging van religieuze minderheden, met inbegrip van de christelijke minderheid. Het is zonneklaar dat er in vergelijking met de situatie van enkele jaren geleden een zekere vooruitgang is geboekt. Desalniettemin bereiken ons nog steeds berichten over terroristische aanslagen die niet alleen Irak, maar het hele Midden-Oosten destabiliseren. De terroristen en sponsors van het internationale terrorisme hebben als doel Irak te ontwrichten. Er zijn duidelijke tekenen die erop wijzen dat het terrorisme door Iran wordt gefinancierd.
Mevrouw Ashton, wat is als hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid uw mening over de rol van Iran bij de inmenging in de aangelegenheden van Irak? Ik zou u ertoe willen aanzetten om een assertiever standpunt in te nemen en om samen te werken met de Verenigde Staten, teneinde tot oplossingen te komen die een invloed hebben op Iran en die het land onder druk kunnen zetten om zich niet langer te mengen in de interne aangelegenheden van Irak. Naar mijn mening zal het alleen dan mogelijk zijn om een zekere mate van stabiliteit in de regio tot stand te brengen.
Jean-Luc Mélenchon
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de hoge vertegenwoordiger, wij delen uw optimisme noch over de situatie in Irak, noch over de positieve invloed van de coalitie, omdat dit aan verblinding grenst. Irak is binnengevallen en bezet op basis van informatie over de aanwezigheid van massavernietigingswapens die willens en wetens misleidend was.
Daardoor zijn 17 van de 27 EU-lidstaten meegesleept in de aanval op en de bezetting van Irak. Het land is verwoest, zijn erfgoed is geplunderd en de bevolking is diep verdeeld. Het religieus fanatisme werft er volop strijders. De Iraanse tirannie heeft er vrij spel. De wijze waarop de verkiezingen er verlopen, is erbarmelijk en onrechtvaardig.
Wat denkt u, en wat denken wij, te ondernemen om rekenschap te vragen aan de landen die gelogen hebben en die morgen opnieuw zouden kunnen beginnen tegen Jemen of welk ander land dan ook? Welke maatregelen bent u van plan te nemen om te veroordelen dat de bezetters gebruik maakten van niet-conventionele chemische en radiologische wapens en van bommen met verarmd uranium waarvan de gevolgen voor toekomstige generaties bekend zijn? Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat deze wapens niet in Afghanistan zullen worden gebruikt, omdat wij onze ogen gesloten hebben voor de situatie in Irak?
Fiorello Provera
- (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, wij juichen de aanstaande verkiezingen in Irak van harte toe, omdat ze staan voor een verdere stap in de richting van de democratie. Ze zullen niet "free and fair” zijn, maar we moeten tevreden zijn met het ene kleine stapje na het andere.
De opbouw van Irak op economisch, commercieel, cultureel en financieel vlak en het garanderen van de veiligheid in dit land zijn essentiële voorwaarden voor de ontwikkeling van de democratie, maar we moeten ook stimuleren dat de instellingen in het land sterker worden. Er kan tot stand worden gebracht dat de verschillende etnisch en religieuze groepen in Irak vreedzaam samenleven, door middel van een hervorming van de instellingen, met het invoeren van een federale formule - het federalisme - die de verschillende regio's een brede autonomie toestaat binnen het kader van een eenheidsstaat. De ervaring van Iraaks Koerdistan zou een bruikbaar referentiepunt kunnen zijn.
Ik zou daarom graag de mening van barones Ashton, de hoge vertegenwoordiger, willen horen over dit institutionele aspect van het land.
Alf Svensson
(SV) Mevrouw de Voorzitter, het gaat natuurlijk veelal over geweld en afschuwelijke verschrikkingen zodra er over Irak wordt gesproken, maar er is onmiskenbaar ook een proces van democratisering gaande in het land.
Ik wil u eraan herinneren dat er zich in Irak bij de plaatselijke verkiezingen van vorig jaar 3 912 vrouwen kandidaat hadden gesteld. Geheel openlijk. Ruwweg komt dit neer op tien vrouwelijke kandidaten per zetel. Dat moet als positief worden gezien, vooral omdat het om een Arabisch land gaat. Het stemde ons ook hoopvol met het oog op de parlementsverkiezingen van 7 maart dit jaar. Niet in de laatste plaats omdat de soennieten aan deze plaatselijke verkiezingen hadden deelgenomen. Maar zoals gezegd, twee weken geleden werd door een regeringscommissie 14 soennitische partijen en een paar honderd mensen de deelname aan de verkiezingen ontzegd. Daartoe behoorden de minister van Defensie Abdul-Qadir al-Obaidi en Saleh al-Mutlaq, de leider van het soennitische Front voor Nationale Dialoog.
De Iraakse parlementsverkiezingen zijn uiteraard in hoge mate bepalend voor de toekomst van het land en voor de verdere democratisering van Irak, niet in de laatste plaats met betrekking tot de etnische en religieuze cohesie. Ik wil ook graag onderstrepen dat we duidelijke taal moeten spreken inzake de behandeling van etnische en religieuze minderheden in Irak. De Iraakse parlementsverkiezingen zijn als gezegd bepalend voor de manier waarop we in de toekomst tegen Irak zullen aankijken. Wat kan de EU volgens mevrouw Ashton, de hoge vertegenwoordiger van de EU, doen om van de komende parlementsverkiezingen in Irak meer alomvattende en meer democratische verkiezingen te maken?
Zigmantas Balčytis
(LT) De afgelopen jaren heeft de Europese Unie haar betrekkingen met en invloed in de landen in het Nabije Oosten aanzienlijk versterkt. De Europese Unie heeft altijd veel aandacht besteed aan Irak en heeft samen met de internationale gemeenschap bijgedragen aan zowel de wederopbouw van Irak als aan vredes- en veiligheidsmissies. Nog steeds strijden verschillende groeperingen om de macht in het land, waardoor de tenuitvoerlegging wordt gehinderd van hervormingen die op diverse gebieden in het land zijn gestart. Het feit dat veertien partijen niet mogen deelnemen aan de verkiezingen die plaatsvinden, is ook een reden tot zorg. Irak heeft gekozen voor de weg naar democratie en daarom moeten zowel de Europese Unie als andere staten eisen en, indien nodig, helpen waarborgen dat de gedane internationale toezeggingen worden nageleefd en dat mensenrechten en vrijheden worden gerespecteerd. Ik denk dat Irak echt klaar is voor een hechte samenwerking met de Europese Unie. De gemeenschappelijke intentieverklaring op het gebied van energie tussen de EU en Irak, die maandag werd ondertekend, geeft blijk van de toewijding van het land om een langdurige relatie op te bouwen die wederzijds voordelig is. Vanuit een energieperspectief is Irak zeer belangrijk voor de Europese Unie, maar het waarborgen van de energievoorzieningszekerheid is onlosmakelijk verbonden met economische en politieke stabiliteit in het land, en dat is iets waaraan het de laatste tijd ontbreekt. Dit is duidelijk een langdurig proces, maar ik ben van mening dat de Europese Unie, de hoge vertegenwoordiger en de internationale gemeenschap middelen en oplossingen moeten bieden om de principes van mensenrechten en de rechtsstaat tot de fundamentele pijlers van de toekomstige politiek in Irak te maken.
Ryszard Czarnecki
(PL) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Ashton, wanneer ik de toespraak van mevrouw Ashton in één zin zou willen samenvatten, zou ik zeggen dat het een schoolvoorbeeld was van officieel optimisme. Ik ben evenwel van mening dat Europa en onze kiezers een specifieker antwoord verwachten en dat zij de waarheid willen horen. Politici tonen wie ze zijn door wat ze zeggen, maar ook door wat ze niet zeggen. Mevrouw Ashton, u hebt in uw uiteenzetting met geen woord gerept over een aantal kwesties waardoor een aanzienlijk deel van de Europese publieke opinie diep is geschokt, onder andere de publieke opinie in mijn land. Ik denk in dit verband bijvoorbeeld aan de herhaaldelijke vervolging van minderheden in Irak, met inbegrip van christenen. Dat zou ik willen benadrukken. Dit is nu eenmaal een feit waar we niet omheen kunnen.
Ik denk dat mijn collega, de heer Poręba, het daarnet bij het rechte eind had met zijn uitspraak over de Iraanse inmenging in Irak. Is dit echter ook niet het geval voor de Iraakse autoriteiten en hun schandalige interventies in kamp Ashraf waar Iraanse vluchtelingen verblijven? Doen de Iraakse autoriteiten niet precies hetzelfde? Het lijkt mij niet onbelangrijk om dit met klem te benadrukken, met name omdat de Iraakse autoriteiten financiële steun ontvangen van de Europese Unie die vervolgens vaak op zeer malafide wijze wordt gebruikt, bijvoorbeeld om in te grijpen in kamp Ashraf.
Bogusław Sonik
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat Irak een goed voorbeeld is om aan te tonen dat er soms geweld nodig is om de ruggengraat te breken van een dictatuur die duizenden tegenstanders vernietigt met behulp van chemische wapens. Dit zijn moeilijke beslissingen. Daarom zou ik willen dat we vandaag tijdens dit debat over Irak de duizenden soldaten uit de Verenigde Staten, Italië, Polen en andere landen gedenken die in Irak zijn gesneuveld. Laten we eveneens aan hun familieleden denken. Onze soldaten zijn naar Irak vertrokken in de overtuiging dat ze er een goede zaak zouden dienen, en zoals we hier horen, is Irak vandaag aardig op weg om een democratie op te bouwen.
Ik weet dat iedereen vandaag van u verlangt dat u in de toekomst actiever optreedt, mevrouw Ashton, maar eigenlijk willen wij dat de Europese Unie zich actief opstelt. Ik zou u willen vragen om naar Irak te reizen en een evaluatie van de situatie over te leggen, zodat de hulp die door de Europese Unie wordt geboden onder dezelfde voorwaarden wordt gebruikt als hier vandaag zijn genoemd, met name wat betreft de bescherming van minderheden.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het toeval wil dat op dit ogenblik alleen Polen het woord nemen tijdens dit debat. Mijn land heeft immers de nodige ervaring opgedaan dankzij de bijdrage van Polen en van Poolse soldaten aan het herstel van de veiligheid in Irak.
Mevrouw Ashton, ik deel uw mening dat de situatie in Irak vandaag gelukkig iets beter is dan voordien, maar de toestand in het land blijft eerder kwetsbaar. Naast de diverse maatregelen die reeds door de Europese Unie worden genomen, zou ik twee specifieke maatregelen willen voorstellen, aangezien ik de indruk heb dat het hieraan ontbreekt. Mijn eerste punt betreft een kwestie die vandaag nog niet aan de orde is gesteld. Mijns inziens is het voor de ontwikkeling en de stabilisering van Irak van buitengewoon belang dat een programma wordt aangenomen voor de opleiding van jonge Irakezen in Europa, aangezien er in Irak nog steeds een tekort is aan dokters, ingenieurs en deskundigen op het vlak van irrigatie. Ik denk dat we Irak een grote dienst kunnen bewijzen op dit gebied. Mijn tweede kwestie betreft de bescherming van de culturele rijkdom in Irak. Ik ben van oordeel dat de Europese Unie met name hulp zou moeten bieden bij de wederopbouw van Babylon. Dit is een cultuurschat die iedereen in de hele wereld mee moet trachten te beschermen.
Paul Rübig
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte mevrouw Ashton, mijn vraag heeft betrekking op het memorandum van overeenstemming dat in de energiesector is ondertekend: gelooft u dat het mogelijk is samen met de heer Oettinger of de heer De Gucht vooruitgang op dit vlak te boeken? Mijns inziens zou juist de economische opbouw in Irak voor meer stabiliteit kunnen zorgen. Als de betrekkingen op energiegebied zouden worden verbeterd, namelijk enerzijds door meer leveringen van Europese apparatuur voor een betere exploitatie van de energievoorraden in Irak en anderzijds door in ruil daarvoor energie uit Irak te kopen, zou dat voor beide partijen een win-winsituatie zijn. Een initiatief van die strekking de komende weken zou erg nuttig zijn.
Catherine Ashton
Ik wil u allen nogmaals bedanken voor een belangrijk en interessant debat. Ik zal proberen enkele van de heldere kwesties te bespreken waarover u het meest bezorgd was.
Ik wil beginnen door het belang te erkennen dat u hecht aan de kwestie van minderheden. Zoals u weet is een van de fundamentele aspecten van onze partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten inderdaad dat de mensenrechten daarin centraal. We hopen deze overeenkomst met Irak spoedig te kunnen ondertekenen, en ik zal er zeker voor zorgen dat bij alles wat we doen de minderhedenkwestie wordt inbegrepen. Dat is duidelijk van groot belang.
Ik sta eveneens achter de doelstelling die door een aantal geachte leden is genoemd met betrekking tot de kwestie van de doodstraf. Ons doel is inderdaad om deze af te laten schaffen, om alle redenen die de geachte leden zeer terecht hebben aangegeven.
Ik ben het er ook mee eens dat we de politieke processen moeten consolideren en versterken, en dat zal zeer belangrijk zijn bij alles wat we doen, en dat we er met name voor moeten zorgen dat we, met de aankomende verkiezingen, een duidelijk beeld hebben van wat we willen bereiken. Ik begrijp de punten die werden aangesneden door een aantal van u, onder anderen de heren Costa en Stevenson, over het besluit van de kiescommissie inzake de uitsluiting van kandidaten.
De beoordeling van kandidaten was altijd al onderdeel van het proces voorafgaand aan de verkiezingen. Er is een beroepprocedure, die naar ik hoop zijn gewone loop kan volgen. Ik moet hier ook aan toevoegen dat we zeker van plan zijn om onze EU-missie volgende week te sturen, dat is zes weken vóór de verkiezingsdag, en daardoor kunnen we het proces voorafgaand aan de verkiezingen van dichtbij en nauwgezet volgen, hetgeen zeer belangrijk is. We vertrouwen erop en hopen dat de Iraakse autoriteiten een allesomvattend electoraal proces zullen waarborgen, om alle redenen die de geachte leden absoluut duidelijk hebben gemaakt in hun bijdragen.
Een aantal leden heeft ook het memorandum van overeenstemming over energie genoemd, en het belang en de betekenis ervan. Het is ons hierbij zeer duidelijk dat Irak een unitaire staat is en dat al onze samenwerking plaatsvindt met de regering van heel Irak. We ondersteunen Irak volledig in zijn voornemen een verenigd en soeverein land te blijven. Op dit gebied is het belangrijk om de samenwerking uit te breiden - en ik heb gehoord wat er gezegd is, met name door de heer Rübig, die de noodzaak beschreef om verder na te denken over de uitbreiding van die samenwerking. Ik zal dit doorgeven aan de voorgedragen commissaris.
Wanneer ik zeg dat het veiligheidsvraagstuk een probleem vormt, ben ik me ervan bewust dat de kwestie-Kirkoek erg belangrijk is, evenals andere geschillen over grenzen. Ik heb dat beschreven als een van de belangrijke uitdagingen waarvoor Irak op dit moment staat. Ik ben er zeer sterk van overtuigd dat Irak deze zaken zelf moet oplossen. Het is aan Irak om dit aan te pakken. Maar ik ben zeer wel bereid om de bijstandsmissie van de Verenigde Naties in Irak te ondersteunen, die aanzienlijke inspanningen heeft gedaan om een dialoog en een proces op gang te brengen. Maar ik ben voorzichtig en verwacht geen dialoog op een aanmerkelijk niveau vóór de verkiezingen, in deze fase.
Nog even iets meer over de energiesamenwerking. We zien dit als onderdeel van de ontwikkeling van een uitgebreid en geïntegreerd energiebeleid voor Irak. Dit gaat over de energievoorziening en de voorzieningszekerheid tussen Irak en de Europese Unie, en moet uiteraard de ontwikkeling van hernieuwbare energie bevatten, met name zonne- en windenergie, en moet tevens een uitbreiding vormen van de energierendementsmaatregelen in Irak. Ik hoop ook dat we technologische, wetenschappelijke en industriële samenwerking zullen zien in de komende maanden en jaren. Dat was een goed punt.
Dan ga ik verder met de recente annulering van het bezoek van de delegatie. De heer Meyer heeft in dit verband gewezen op de bezorgdheid over de veiligheidssituatie in de toekomst. We willen zeker een verbetering in het gebied zien, zoals ik heb aangegeven, om de verkiezingsbeoordelingsmissie met leden van dit Parlement in te kunnen zetten. Dit zal zeker van groot belang zijn voor de geachte leden in het komende verkiezingsproces en, zoals ik al heb aangegeven, we zullen zeer binnenkort mensen uitzenden.
Het terugtrekken van troepen is genoemd. President Obama heeft natuurlijk de terugtrekking van alle strijdkrachten per augustus 2010 aangekondigd, hetgeen in de praktijk betekent dat de terugtrekking snel na de nationale verkiezingen begint. Nogmaals, dat is van belang. Ik heb aangegeven dat we het verkiezingsbeoordelingsteam binnenkort zullen uitzenden, en ik hoop dat dit ons helpt bij de kwesties die de geachte leden in dat verband hebben genoemd.
Voor wat Camp Ashraf betreft, hebben we Irak er voortdurend en herhaaldelijk aan herinnerd dat deze complexe kwestie volledig volgens het internationaal recht moet worden afgehandeld, en zeer zeker zonder geweld.
Terugkerend naar het begin van ons debat, wil ik zeggen dat ik optimistisch ben over Irak. Er zijn aanzienlijke uitdagingen, en u herinnert ons terecht aan die aanzienlijke uitdagingen. Maar we zien ook, met de komende verkiezingen en met de kans op een betere samenwerking, een mogelijkheid voor de Europese Unie, met haar waardenstelsel en de zaken waar we in het bijzonder bezorgd om zijn: mensenrechten, de rechten van minderheden, de kwestie van de doodstraf, het ontwikkelen van een sterke samenwerking op het gebied van energiezekerheid en -voorziening en het nauwer samenwerken met de regering, terwijl we duidelijk zijn over de verwachtingen die we hebben: een toekomst voor Irak die vreedzaam en democratisch is. We moeten ervoor zorgen dat we consistent naar dat doel toewerken.
Jaromír Kohlíček  
schriftelijk. - (CS) Ik ken maar weinig landen in de relatieve nabijheid van Europa waar men er zo vakkundig in geslaagd is de klok van de 'democratisering' enkele tientallen jaren terug te zetten. Irak, een land waar ook eenheden uit EU-lidstaten veel schade hebben aangericht, is echter een jammerlijk voorbeeld van zo'n land. Men heeft het daar de paar afgelopen jaren voor elkaar gekregen om een van de meest seculaire staten van de islamitische wereld te ruïneren en om te vormen tot een land waarin drie gemeenschappen continu met elkaar op het scherpst van de snede in de clinch liggen. Uit het verleden resten slechts nog herinneringen aan een relatief goed onderwijssysteem en openbare gezondheidszorg en ook een relatief goed ontwikkelde infrastructuur. Ook al was er in het voormalige Irak geen sprake van ideale democratische verhoudingen, toch was het juist dit land dat de Koerdische minderheid als enige in de regio autonomie bood. Laten we wel zijn, in welk land in deze regio kunnen we überhaupt spreken van een waarlijk democratisch regime? Doordat men er na de invasie van het Amerikaanse leger in geslaagd is de Iraakse staat volledig omver te werpen en daarmee de sociale en medische infrastructuur en het onderwijsstelsel voor een deel te gronde te richten, is het land ver teruggeworpen in de tijd. De zogeheten vrije democratische verkiezingen zijn tegen deze achtergrond niets meer dan een doekje voor het bloeden. De pogingen om met behulp van in scène gezette processen tegen prominente leden van het regime van Saddam Hussein de aandacht af te leiden van de huidige problemen, zijn uitermate naïef. Alleen iemand die in volledige onwetendheid verkeert zou kunnen denken dat dit zoden aan de dijk zet. Het enige lichtpuntje van de afgelopen tijd is dat zowel de Amerikaanse als de Iraakse regering inmiddels begrepen hebben dat goede betrekkingen met Iran onontbeerlijk zijn.
Artur Zasada  
schriftelijk. - (PL) Ik ben verheugd over de optimistische toon van de toespraak van mevrouw Ashton. Toch zou ik enige terughoudendheid in acht willen nemen bij mijn beoordeling van de situatie in Irak. Ondanks de uiterlijke schijn is de interne situatie van dit land nog steeds onstabiel en kan van de democratie zeker niet worden gezegd dat ze 'diep geworteld' is. Er kan geen sprake zijn van stabilisering in een land dat op zijn grondgebied 1,8 tot 1,9 miljoen ontheemde inwoners telt, terwijl in totaal nog eens een miljoen burgers het land hebben verlaten en de vluchtelingen in schrijnende omstandigheden leven.
Het is van essentieel belang om de methoden te herzien die momenteel worden gebruikt voor het verlenen van buitenlandse hulp aan vluchtelingen in Syrië en Jordanië en aan ontheemde burgers in Irak. Deze steun moet gedurende een voldoende lange periode worden verstrekt. Hoe lang? Dat weten we nog niet. Net zoals een arts de behandeling niet stopzet bij de eerste tekenen van verbetering, mogen wij ons echter evenmin door al te optimistische prognoses laten misleiden.
(De vergadering wordt om 19.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)
