1. Guatemala
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over Guatemala.
Józef Pinior 
auteur. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, in Guatemala hebben de laatste maanden onopgehelderde moorden plaatsgevonden en zijn vakbondsleiders, politici en de hele maatschappij bedreigd en geïntimideerd. In het laatste rapport van Human Rights Watch van januari 2007, wordt verklaard dat de vuile oorlog, die in Guatemala 36 jaar duurde en in 1996 eindigde, aan 200 000 mensen het leven heeft gekost. Ik herhaal: 200 000 slachtoffers in 36 jaar vuile oorlog in Guatemala.
De laatste twintig jaar heeft zich in Guatemala een democratiseringsproces voltrokken en is er veel vooruitgang geboekt in het opbouwen van een rechtsstaat en democratische instituties. Toch blijft Guatemala nog steeds een land waar de rechtsstaat wordt bedreigd en de democratie nog niet stevig is verankerd. De onopgehelderde moorden en verdwijningen uit het verleden en de hedendaagse praktijken van machtige bendes en internationale misdaad lopen in elkaar over.
Ik wil erop wijzen dat er in juli 2005 tussen de 70 en 80 miljoen documenten in Guatemala zijn aangetroffen die verband houden met de inmiddels ontbonden nationale politie. Deze documenten bevatten veel informatie over de zogeheten vermisten uit de vuile oorlog. Tot op heden heeft dit archief nog geen juiste plek gevonden. Het is de hoogste tijd dat deze kwesties op democratische wijze worden opgelost.
Vandaag, Mijnheer de Voorzitter, heeft deze Kamer aanbevelingen voor de Commissie ingediend over de associatieovereenkomst met Midden-Amerikaanse landen. Mijn fractie heeft benadrukt dat liberalisering van de handel gepaard moet gaan met politieke perspectieven. Liberalisering van de handel in Latijns-Amerika moet hand in hand gaan met democratisering. De Europese Unie moet alles in het werk stellen om Guatemala nu bij te staan in het bestendigen van de democratie, het ophelderen van alle moorden uit de vuile oorlog en het vreedzaam transformeren in een echte democratie.
Bernd Posselt 
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de heer Pinior wees erop, en daarvoor ben ik hem dankbaar, dat de traditie van terreur in Guatemala teruggaat tot tientallen jaren geleden, in beide kampen. Toen wij ons de vorige keer, een paar maanden geleden tijdens het urgentiedebat, met Guatemala bezighielden, heb ik het Parlement eraan herinnerd dat in de vroege jaren zeventig, ruim dertig jaar geleden dus, de Duitse diplomaat Karl Graf von Spreti in Guatemala is ontvoerd en vermoord door terroristen. Hij was een vooraanstaand Beiers politicus die altijd opkwam voor de vrijheid en wiens sterfdag wij binnenkort in Beieren herdenken. Destijds was het al zo dat er niet aleen terreur werd toegepast door het regime, maar ook door de tegenstanders daarvan.
Sinds die tijd is dit land niet tot rust gekomen, ondanks een zekere mate van democratisering in de afgelopen twintig jaar. Extreem rechts maakt zich schuldig aan geweld, extreem links maakt zich schuldig aan geweld, en de heer Pinior wees er terecht op dat helaas ook de georganiseerde misdaad zich aan geweld schuldig maakt dat in allerlei opzichten is vermengd met het geweld van de politieke extremisten. Daarom dienen wij eindelijk een intensief en offensief beleid te voeren ten aanzien van Latijns-Amerika.
Ik ben de heer Salafranca Sánchez-Neyra bijzonder dankbaar dat hij dit initiatief heeft genomen namens onze fractie, en dat geldt ook voor de heer Dess, die zich intensief bezighoudt met de betrekkingen met Latijns-Amerika - in zijn geval voornamelijk Brazilië. We willen duidelijk maken dat niet alleen onze Spaanse en Portugese collega's zich druk maken om Latijns Amerika, maar dat wij dat allemaal doen, en ook dat dit continent een belangrijke partner is. Slechts als democratie en rechtsstaat eindelijk stevig geworteld raken in Midden- en Zuid-Amerika en als alle vormen van extremisme worden beteugeld, dan zal dit continent in staat zijn om de rol te spelen die het eigenlijk toekomt gezien zijn economische en culturele gewicht.
Daarom moeten wij, en daarin geef ik de heer Pinior gelijk, al onze handelspolitieke instrumenten inzetten voor democratie en rechtsstaat. Democratie en rechtsstaat zijn geen luxe en ook geen versiering die je kunt aanbrengen als het in werkelijkheid om economische betrekkingen gaat. Op de lange duur kunnen er geen succesvolle economische betrekkingen bestaan met landen die de elementaire mensenrechten met voeten treden. Daarom is dit mensenrechtendebat onontbeerlijk en moeten wij gepaste druk uitoefenen.
Ryszard Czarnecki 
auteur. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, in het verre Guatemala zijn drie collega-parlementariërs gedood. Net als in een misdaadfilm zijn vervolgens vier politiemensen, die in verband met deze zaak waren gearresteerd, in de gevangenis doodgeschoten, onder wie het hoofd van de afdeling die de maffia bestrijdt.
Dit klinkt inderdaad als een spannende film, maar het is geen film, het is de realiteit in Guatemala. Het is heel goed dat het Europees Parlement reageert op deze kwestie. We reageren daarmee op een land waarvan de president publiekelijk verklaart dat de politie doortrokken is van corruptie.
We hebben het over een land waarin elk jaar een paar duizend moorden worden gepleegd en dat, naast Colombia, een drugsparadijs is. Zoals u weet is het Midden-Amerikaanse parlement momenteel in gesprek met de herkozen president van Nicaragua, Daniel Ortega, over overplaatsing van het parlement naar Nicaragua, vanwege de onveiligheid in Guatemala. Paradoxaal genoeg biedt Ortega een toevluchtsoord.
Ik ben van mening dat de heren Posselt en Pinior in dit verband gelijk hebben: we moeten duidelijk en resoluut stelling nemen.
Tobias Pflüger 
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de mensenrechtensituatie in Guatemala is angstaanjagend. De heer Czarnecki heeft gewezen op het concrete voorval naar aanleiding waarvan wij vandaag dit onderwerp behandelen.
Kenmerkend voor de situatie in Guatemala is de sterke invloed van maatschappelijke groeperingen buiten de grote politieke partijen, met name de krijgsmacht en het zakenleven. In enkele delen van het land, vooral onder de indiaanse bevolking, is het vertrouwen in het rechtsstelsel van het land gering. Volgens mensenrechtendeskundigen in Guatemala worden er meer dan duizend moorden per jaar gepleegd, maar wordt slechts twee procent van de gevallen opgelost of worden er arrestaties verricht.
Gisteren is er in Guatemala een Duits staatsburger doodgeschoten. Vakbondsmensen, zoals Pedro Zamora in Puerto Quetzal, of boerenleiders en hun gezinnen zijn begin dit jaar vermoord. Getuigen van de moorden of hun wettelijke vertegenwoordigers worden bedreigd en belaagd of er wordt bij deze mensen ingebroken.
Als men de veiligheidssituatie wil verbeteren, moet er een politieke oplossing komen in plaats van extra bewapening voor de veiligheidstroepen. Daarom is het van essentieel belang om vast te stellen dat deze zogenaamde veiligheidskrachten deel uitmaken van het probleem in Guatemala. Nu heeft de EU aangekondigd dat zij nu juist deze veiligheidskrachten wil ondersteunen en helaas ook de vrijhandel verder wil versterken. De reactie van duizenden mensen uit Guatemala laat weinig aan duidelijkheid te wensen over, dat hebben we wel gezien toen de Amerikaanse president George W. Bush Guatemala bezocht. Er waren grote demonstraties tegen zijn bezoek.
Er is een vrijhandelsverdrag tussen de Verenigde Staten en de Midden-Amerikaanse landen, het zogeheten CAFTA. Gisteren zei Bush in een gesprek met de president van Guatemala, Oscar Berger, dat dit van voordeel zou zijn voor alle betrokkenen. Voorts beloofde Bush aan Guatemala verdere steun bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad, met name van drugsbendes. Maar net als in Brazilië, Uruguay en Colombia, de eerste landen die Bush aandeed, ging zijn bezoek steeds gepaard met protesten. Dat is maar goed ook. Als de Europese Unie in haar beleid het voorbeeld van de VS volgt, kon dat wel eens hoogst problematisch worden.
Er is geen behoefte aan vrijhandel en aan meer wapens voor de veiligheidstroepen, maar aan echte maatregelen ter bestrijding van de armoede en aan verbetering van de rechtssituatie van de meerderheid van de bevolking.
Marios Matsakis 
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het Europees Parlement heeft in het verleden een aantal resoluties over Guatemala aangenomen. De resoluties hebben enig effect gehad maar het lijkt erop dat we nog een lange weg te gaan hebben indien we ons doel willen bereiken en een bijdrage willen leveren aan echte democratische hervormingen in dit land.
De wrede moord halverwege februari 2007 op drie afgevaardigden van het Centraal-Amerikaans Parlement en de vermoedelijke betrokkenheid van politieagenten bij deze en andere criminele activiteiten, herinneren ons eraan dat er nog steeds sprake is van straffeloosheid en een corrupte politiemacht in Guatemala. Dergelijke omvangrijke democratische tekorten en de pogingen om de vrijheid van de pers in te perken zijn kankergezwellen, in welke maatschappij dan ook. Dringende actie is benodigd om de situatie te verbeteren.
De Guatemalteekse autoriteiten hebben een hoop uit te leggen en dragen de grote verantwoordelijkheid om besluitvaardig op te treden teneinde de rechten en vrijheden van hun burgers te beschermen. We zullen afwachten en nauwlettend in de gaten houden of we overtuigd raken van hun bereidheid en doorzettingsvermogen de criminelen met kracht uit de politiemacht en andere overheidsinstellingen te verwijderen.
Raül Romeva i Rueda 
auteur. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, nog niet zo lang geleden is Guatemala al het onderwerp van debat in deze spoedvergadering geweest. We hebben toen de uitlevering van Ríos Montt en andere individuen besproken. Vandaag is het opnieuw onderwerp van debat, dit keer vanwege de moord op drie Salvadoraanse leden van het Midden-Amerikaanse parlement en de verdachten van de misdaad, in dit geval in de gevangenis.
Deze verontrustende gebeurtenis is echter geen geïsoleerd geval in een omgeving die steeds meer gespannen en gevaarlijker wordt. Onveiligheid is een ernstig probleem dat steeds groter wordt in Guatemala, maar straffeloosheid voor bepaalde misdaden is dat ook. Sommige misdaden zijn zelfs rechtstreeks of tenminste met medeweten van overheidsinstellingen gepleegd.
De Guatemalteekse regering heeft bij monde van vice-president Stein toegegeven dat de georganiseerde misdaad steeds vaker in overheidsinstellingen en zelfs in de politie is geïnfiltreerd.
Er is al gezegd dat de feiten voor zich spreken. In Guatemala worden jaarlijks duizenden personen vermoord, maar slechts in 2 procent van de gevallen worden arrestaties verricht. Een van de meest recente gevallen is de moord op boerenleider Pedro Zamora in Puerto Quetzal geweest, waarover wij de Commissie en de Raad hebben ingelicht.
Deze nieuwe gebeurtenis waar wij ons vandaag aan wijden, verplicht ons echter om te volharden in sommige van de eerder door dit Parlement geformuleerde eisen.
In de eerste plaats moeten we het verzoek van het Parlement aan het Guatemalteekse parlement herhalen om het statuut van Rome aangaande het Internationaal Strafhof te ratificeren en om eveneens het akkoord te ratificeren dat op 12 december 2006 door de regering van Guatemala en de Verenigde Naties is getekend over de oprichting van een Internationale Commissie inzake straffeloosheid in Guatemala (CICIG).
In de tweede plaats moeten we de Guatemalteekse autoriteiten verzoeken om maatregelen te treffen om getuigen en slachtoffers van misdaden tegen de menselijkheid te beschermen in de processen.
En in de derde plaats moeten we de Commissie verzoeken om, bij haar samenwerkingsstrategie met Guatemala voor de periode 2007-2013, zich extra in te zetten voor het bevorderen van de rechtsstaat, voor bestrijding van straffeloosheid, volledige naleving van de mensenrechten en voor steun aan de regering van Guatemala bij de capaciteitsopbouw van de veiligheidsdiensten op basis van eerbied voor de mensenrechten.
Bogusław Sonik
namens de PPE-DE-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, Guatemala behoort tot de armste landen van Latijns-Amerika. Meer dan de helft van de elf miljoen zielen tellende bevolking van Guatemala leeft op de rand van armoede. De burgeroorlog is zonder twijfel van invloed geweest op de huidige situatie. We moeten niet vergeten dat deze oorlog 36 jaar heeft geduurd en dat naar schatting dat meer dan 200 000 burgers het leven hebben gelaten.
De Guatemalteekse samenleving lijdt permanent en in uitzonderlijke mate onder geweld, intimidatie, corruptie en schendingen van burgerrechten. We kunnen niet spreken van democratie wanneer politici en hoge ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor de openbare orde op beestachtige wijze worden vermoord. Een samenleving kan zich niet normaal ontwikkelen en kan niet naar behoren functioneren wanneer zij onophoudelijk geteisterd wordt door geweld.
Corruptie binnen de politie maakt het onmogelijk om af te rekenen met het gewelddadige verleden en het is algemeen bekend dat het leger grotendeels verantwoordelijk is voor misdrijven en ernstige schendingen van de mensenrechten. De corruptie van de staat, politici, bestuur en de publieke diensten speelt de ontwikkeling van misstanden en armoede in de kaart. Misdadigers houden de geplaagde samenleving in hun greep.
Uit de rapporten van diverse internationale organisaties komt het beeld naar voren dat Guatemala een paradijs is voor de georganiseerde misdaad. Dit Latijns-Amerikaanse land geldt als een plek waar mensenhandel, vooral kinderhandel, floreert.
Daarom moet we alle moeite doen om steun en bescherming te bieden aan diegenen die "nee” durven te zeggen tegen de illegale en gecorrumpeerde structuren waardoor de staat vervlochten raakt met de georganiseerde misdaad. Een essentiële stap voorwaarts in dit proces is dat men korte metten maakt met de straffeloosheid door politiek geweld te vervolgen. Net als in het geval van andere staten waar de mensenrechten op grove wijze worden geschonden, moet de Europese Unie politici die uit politieke correctheid instemmen met het corrumperen van de publieke instellingen, de toegang tot haar grondgebied ontzeggen.
Leopold Józef Rutowicz
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, onze resolutie over de moord op drie leden van het Midden-Amerikaanse parlement uit El Salvador en hun chauffeur is een protest tegen banditisme dat onschuldige mensen treft. De moord vond niet ver van Guatemala-stad plaats, de hoofdstad van het land, waar het Midden-Amerikaanse parlement zetelt.
Guatemala is sinds 1839 een onafhankelijk land. Het wordt bewoond door Maya-Indianen, waarvan 80 procent katholiek is. Helaas heeft de bevolking geen geluk gehad met haar regeringen. Ondemocratische regimes, militaire coups, burgeroorlog, drugs, corruptie en armoede spelen diegenen in de kaart die een cultuur van geweld voorstaan, waarin geen plaats is voor mensenrechten.
Guatemala is een republiek. De wetgevende macht ligt bij het Congres van de Republiek. De centrale overheidsorganen moeten resoluut de strijd aanbinden met uitwassen die de democratie om zeep helpen en de mensenrechten bedreigen. Ik ben van mening dat onze resolutie bijdraagt aan het bespoedigen van acties ter verdediging van de waarden die voor ons allen basiswaarden zijn.
Neelie Kroes
lid van de Commissie. (EN) Treurig genoeg, mijnheer de Voorzitter, staat Guatemala als gevolg van de afschuwelijke moord op drie Salvadoriaanse afgevaardigden van het Centraal-Amerikaans Parlement en hun chauffeur, opnieuw op onze agenda. Dat de vier politieagenten die verdacht werden van de misdaad in de gevangenis zijn vermoord, leverde een opmerkelijk bewijs van de institutionele zwakte van dat land. Ondanks oprechte pogingen gedurende de afgelopen drie jaar om de rechtsstaat te versterken, moest de regering erkennen dat onveiligheid en straffeloosheid in Guatemala diep geworteld waren.
De Commissie heeft samen met de lidstaten aangedrongen op een snel en onafhankelijk onderzoek naar deze zwaarwegende zaak. We hebben aangespoord tot resolute actie om de rechterlijke macht en de instellingen voor veiligheidsbeleid te versterken. Verder heeft de Commissie opnieuw gewezen op het belang van het oprichten van een Internationale Commissie tegen straffeloosheid in Guatemala. Over dit project wordt al veel te lang gediscussieerd. De inspanningen die de regering in dit verband heeft geleverd, zijn te prijzen. Dit project moet echter nog steeds worden goedgekeurd door het Constitutionele Hof voordat het bekrachtigd kan worden door het parlement.
De Commissie is daarom verheugd over het feit dat dit debat vandaag op de agenda staat. Het Europees Parlement is de aangewezen instantie om druk uit te oefenen op zijn collega's in Guatemala deze noodzakelijke hervormingen te steunen.
Het bezoek van mijn collega commissaris Ferrero-Waldner aan Guatemala in april biedt een volgende mogelijkheid dergelijke boodschappen af te geven aan de regering.
De Europese Commissie zal de burgers van Guatemala blijven steunen, zoals zij gedaan heeft sinds het tekenen van een vredesovereenkomst tien jaar geleden. Voordat ons partnerschap werkelijk effect kan hebben, zal het land echter cruciale stappen moeten zetten op weg naar een alomvattend veiligheidsbeleid voor de lange termijn, waarin alle aspecten zijn opgenomen. Dit beleid zou moeten worden gesteund door toereikende nationale middelen voor het financieren van overheidsinstanties en programma's. Het is nu meer dan ooit van belang dat een eensgezinde politieke belofte wordt gedaan een pakket harde fiscale maatregelen samen te stellen - waaronder belastingverhogingen.
Het is te hopen dat de recente gebeurtenissen voor een keerpunt zullen zorgen in het veiligheidsdebat in Guatemala. Binnen het nieuwe strategische raamwerk 2007-2013 biedt de Commissie ruimte voor steun aan veiligheidsgerelateerde kwesties als onderdeel van een aandachtsgebied voor ”sociale cohesie en humane veiligheid”.
Tot slot zal de Commissie samen met de lidstaten EU-demarches bij de lokale autoriteiten blijven doen. De recente ratificatie door het Guatemalteekse parlement van de Overeenkomst inzake politieke dialoog en samenwerking EU-Midden-Amerika van 2003 en het perspectief van een associatieovereenkomst tussen onze regio's zullen zorgen voor een intensievere dialoog - die ongetwijfeld ook over veiligheidskwesties zal gaan.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt na afloop van de debatten plaats.
