extracted_text:
Правление Ивана IV влиятельных бояр.
Ивану было  всего три года (1533 г.), когда
 когда
 Ивану было
умер его отец Василий IIIIII. . 
умер его отец Василий
 бояр.  
Опекунский совет из 7 влиятельных
 Опекунский совет из 7
Власть в руках матери Елены Глинской до
 Власть в руках матери Елены Глинской до
1538 г.: расправилась с возможными
1538 г.: расправилась с возможными
претендентами на княжеский престол,
претендентами на княжеский престол,
провела денежную реформу,
провела денежную реформу,
способствовала укреплению централизации
способствовала укреплению централизации
власти.  
власти.
Борьба бояр за власть: отравления, убийства,
отравления, убийства,
заключение в темницу, насильственное
заключение в темницу, насильственное
пострижение в монахи – это была обстановка, в
пострижение в монахи – это была обстановка, в
которой рос Иван.
которой рос Иван.
 Борьба бояр за власть:
 Вопрос:
 как вы думаете, как эти события могли
Вопрос: как вы думаете, как эти события могли
повлиять на будущего царя??
повлиять на будущего царя  Не получил
систематического
образования, но был от
природы одарённым,
любил читать.
писателем.
 Стал талантливым
 Был хорошим оратором.
 Собрал крупнейшую в
 Увлекался
Европе библиотеку.
сочинительством
церковной музыки.
 Любил играть в шахматы.
Иван Грозный.
Миниатюра из
«Титулярника»  Первый царь
Первый царь на Руси (в
на Руси (в
17 лет заявил об этом
17 лет заявил об этом
сам).
сам).
Данный титул давал
 Данный титул давал
 укрепить
возможность укрепить
возможность
верховную власть,
верховную власть,
сделать её
сделать её
неограниченной.
неограниченной.
16 января 1547 г. в
 16 января 1547 г. в
Успенском соборе
Успенском соборе
Московского Кремля
Московского Кремля
состоялось венчание на
состоялось венчание на
царство.
царство.
Шапку Мономаха
 Шапку Мономаха
возложил
возложил
 Макарий.
митрополит Макарий.
митрополит
Венчание на царство
Венчание на царство
Ивана IV. Миниатюра
Ивана IV. Миниатюра
из Лицевого свода XVI
из Лицевого свода XVI
века.
века. для великого князя». (До 1.500 невест). У Ивана IV – 7 жён. ДетиДети.
И.Репин. «Выбор невесты  Причины:
злоупотребление бояр -
взятки, беззаконие,
взяточничество +
сильный пожар в Москве.
ухудшение положения
народа
во всём обвинили
Глинских
Последствие: убедило
царя о необходимости
проведения реформ.
Восстание в Москве в
Восстание в Москве в
1547 г.
1547 г.  круг приближённых Ивана IV,
составлявший правительство в 40-50-
х гг. XVI в.
 А.Ф. Адашев, священник Сильвестр,
М.И. Воротынский, А.М. Курбский,
бояре Шереметьевы, И.М.
Висковатый. собрание представителей
сословий всех русских
земель (духовенство,
дворянство, верхушка
горожан, позже черносошное
крестьянство) для
обсуждения важнейших
государственных вопросов.
Значение: царь стал
советоваться с народом о
том, как лучше управлять
государством.
Иван Васильевич  держит
слово на Земским собором
в 1550 г. В 1550 г. на Земском соборе был
 В 1550 г. на Земском соборе был
учреждён новый Судебник (вместо
(вместо
учреждён новый Судебник
Судебника Ивана III 1III 14497 97 г.):г.):
Судебника Ивана
- - уточнялись нормы перехода крестьян от
уточнялись нормы перехода крестьян от
одного помещика к другому в Юрьев
одного помещика к другому в Юрьев
день;
день;
- ужесточались наказания «лихих
- ужесточались наказания «лихих
людей»;
людей»;
- вводились наказания за взятки;
- вводились наказания за взятки;
- Боярская Дума стала высшим
- Боярская Дума стала высшим
законодательным органом.
законодательным органом.
Значение:  улучшение положения
улучшение положения
Значение:
помещиков, улучшение работы
помещиков, улучшение работы
государства, усиление
государства, усиление
ответственности бояр за свои
ответственности бояр за свои
действия.
действия.  Руководил митрополит Макарий.
 Принят сборник документов,
получивший название «Стоглав» (состоял
из 100 глав) – выполнял задачи по
усиления централизованной власти:
- единообразие церковных обрядов;
- все местные святые были признаны
- намечены мероприятия по укреплению
- утверждены правила строительства
Значение: упорядочение церковной жизни.
общерусскими;
нравственности духовенства;
церквей и написания икон.
Митрополит
Митрополит
Макарий
Макарий центральный орган управления, который
ведал определёнными государственными
делами:
Посольский
- Посольский
Разрядный
- Разрядный
Разбойный
- Разбойный
Ямской
- Ямской
Челобитный
- Челобитный
Поместный   и др.
- Поместный   и др.
Подумайте, за что они
могли отвечать?
Значение: улучшилось управление государством. Была сформирована:
 Избранная тысяча
Избранная тысяча – ядро поместного
ополчения, подчиняющееся царю;
стрелецкие полки;
 создавались стрелецкие полки;
«Уложение о службе» --
 1556 г. «Уложение о службе»
определяло точные нормы обязательной
службы для всех земледельцев: с каждых
100 четвертей (170 га) земли – 1 конный
воин. Во многом уравнивало в правах
вотчинников и помещиков.
 Значение: усилена военная мощь
государства. Упразднено: кормление и
наместническое правление.
Заменено: выборные от населения (сбор
налогов, суд) – «излюбленные головы»
 выборное самоуправление.
Учреждены:
Губные старосты – избирались дворянами
Земские старосты – избирались
черносошными крестьянами и посадскими
людьми.
Уезды:
Уезды:
Значение: цари разделил власть с
народом 1.1.
2.2.
3.3.
4.4.
5.5.
6.6.
Почему,  на  ваш  взгляд,  в  России  после  смерти
Почему,  на  ваш  взгляд,  в  России  после  смерти
Василия III III установилось «боярское правление»?
установилось «боярское правление»?
Василия
Как протекали детские годы Ивана?
Как протекали детские годы Ивана?
Как  борьба  боярских  группировок  за  власть
Как  борьба  боярских  группировок  за  власть
смогла  отразиться  на  личности  царя.  Какие
смогла  отразиться  на  личности  царя.  Какие
негативные  качества  его  натуры  получили
негативные  качества  его  натуры  получили
развитие?
развитие?
Согласны  ли  вы  с  мнением,  что  можно  назвать
Согласны  ли  вы  с  мнением,  что  можно  назвать
истории
Избранную
Избранную
истории
правительством?
правительством?
Какие  факты  свидетельствуют  о  формировании  в
Какие  факты  свидетельствуют  о  формировании  в
России сословно-представительской монархии?
России сословно-представительской монархии?
Почему  столь  важное  место  в  преобразовании
Почему  столь  важное  место  в  преобразовании
1650-х гг. заняла военная реформа?
1650-х гг. заняла военная реформа?
первым
первым
раду
раду
в
в 1.   Анастасия Романовна,
2.   Мария Темрюковна
3.  Марфа Собакина (умерла через две недели
после свадьбы)
4.  Анна Колтовская (насильно пострижена в
монахини в год свадьбы)
5.  Анна Васильчикова (насильно пострижена
в монахини)
6.  Василиса Мелентьева насильно
пострижена в монахини в 1577 году, по
легендарным источникам — убита.
7.  Мария Нагая
НАЗАД
НАЗАД  Иван Иванович (1554-581) - по одной из
Сыновья (дочери умирали во младенчестве)
 Дмитрий Иванович (1552—1553) - наследник
отца во время смертельной болезни в 1553; в
том же году младенца случайно выронила
кормилица во время переправы через реку,
выпал и утонул.
версий, погибший во время ссоры с отцом, по
другой версии, умер в результате болезни 19
ноября. Женат трижды, потомства не оставил.
пола нет.
 Фёдор I Иоаннович - потомства мужского
 Царевич Дмитрий - погиб в детстве в Угличе.
НАЗАД
НАЗАД Даты для запоминания
 1533—1584 гг. — правление Ивана IV Грозного
1547 г. — венчание Ивана Грозного на царство
1549—1560 гг. — Избранная рада, реформы
1549 г. — первый Земский собор
1550 г. — Судебник Ивана Грозного
1551 г. — церковный собор, Стоглав
 Боярин — человек, получивший высший думный чин; любой
вотчинник; равен понятию барин.
Дворяне — служилые люди, вошедшие в состав Государева
двора.
Избранная рада — формально негосударственное учреждение,
фактически — правительство России в
1549—1560 гг.
Стоглав — церковный собор 1551 г. Сборник, содержащий
описание деяний и постановлений собора. Разделен на 100 глав,
отсюда название. Установил единое Богопочитание и обряды,
церковные каноны.
Каноны — общие правила церковной жизни.
Приказ — орган центрального управления.

file_name: Иван 4. 2.ppt

description: Правление Ивана IV

intro:
Урок по теме: "Реформы Избранной Рады"
Избранная Рада - круг приближённых Ивана IV, составлявший правительство в 40-50-х гг. XVI в.

А.Ф. Адашев, священник Сильвестр, М.И. Воротынский, А.М. Курбский, бояре Шереметьевы, И.М. Висковатый.

Проведен ряд реформ, изменивших жизнь Московского государства.  В 1560 году была ликвидирована.

title: Презентация по теме: "Реформы Избранной Рады"


extracted_text:
      подвести к пониманию причин
падения правительства Избранной
рады и введения опричнины;
 дать представление о характере
опричнины, методах
ее проведения и ее последствиях. I. Падение правительства
Избранной рады.
  II. Введение опричнины.
Причины, цели, управление
страной.
  III. Последствия опричнины.  В чем выражалось усиление
государственной власти при
Иване IV и как оно было
достигнуто? Опричнина – система
мер, предпринятых
Иваном IV для борьбы с
предполагаемой
изменой. Митрополит
Московский и всея
Руси
Церковный собор
Епископы
Игумены
Приходские церкви
ЦАРЬ
земщина
Казна и
казна
Земские и
губные
старосты
Боярская дума
Земский  собор
Земское
войско
опричнина
Опричный
двор
Опричные
приказы
Опричная
казна
Посадские
люди
Опричное войско
Дворяне В период опричнины
Грозный добился резкого
усиления своей власти.
Однако это было
достигнуто огромной ценой.
Страна была разорена
опричниками, Ливонской
войной, набегами татар.
Несмотря на официальную
отмену опричнины,
массовые казни
продолжались.
Чертопричник.
Чертопричник.
Миниатюра 16 в.
Миниатюра 16 в. 1584—1598 гг. — правление Федора Ивановича
1581 г. — установление «заповедных лет»
1597 г. — указ об «урочных летах»
Термины для запоминания
 «Заповедные годы» — запрет в течение этих лет
Даты для запоминания
 1565—1572 гг. — опричнина
крестьянского перехода с земли на землю, от одного
владельца к другому.
Опричнина — политический эксперимент Ивана IV, суть
которого состояла в разделении России на две
территории — земщину и опричнину (где существовало
самоличное правление царя); учреждение опричнины
привело к террору против земщины.

file_name: Иван 4. 3.ppt

intro:
Урок по теме: "Опричнина"
Цель урока:
   подвести к пониманию причин падения правительства Избранной рады и введения опричнины;
дать представление о характере опричнины, методах ее проведения и ее последствиях.
План изучения нового материала:
 I. Падение правительства Избранной рады.
  II. Введение опричнины. Причины, цели, управление страной.
  III. Последствия опричнины.
Познавательная задача
В чем выражалось усиление государственной власти при Иване IV и как оно было достигнуто?

история

group: Дисциплины

title: Презентация по теме: "Опричнина"


extracted_text:
Сформировать представления
о направлениях внешней политики
России и характере ее проведения
Иваном IV; продолжить работу
по формированию
картографических навыков
учеников при изучении вопросов
внешней политики. I. Направления внешней политики.
 II. Присоединение Казани
и Астрахани. Значение побед
на Востоке.
 III. Опасность с юга. Засечная
полоса.
 IV. Ливонская война.  В 1550—1551 Иван Грозный лично участвовал в
Казанских походах.
 В 1552 были отражены походы крымских татар
и шведов, покорена Казань, затем Астраханское
ханство (1556), в 50-е годы в зависимость от
царя попали сибирский хан Едигер и Ногаи
Большие.
 В 1553, после плавания Ричарда Ченселлора,
устанавливаются торговые отношения с
Англией через пристань святого Николая на
Белом море.
порт.
 Весной 1557 на берегу Нарвы царь Иван ставит
 В 1558-1583 годах – Ливонская война. Строительство Свияжска -
древней крепости, возведенной
в 1551 году царем Иваном
Грозным для осады Казани -
уникальный случай в истории
русского градостроительства.
Предварительно срубленный
за тысячу километров отсюда,
в лесах центральной Руси, он
был разобран, доставлен на
плотах по Волге к устью реки
Свияги (в 25 км от Казани) и
заново собран здесь всего за 4
недели.
В 1552 г. Иван Грозный
завоевывает Казань и
присоединяет Казанское
ханство к России. Татарское
население выселяется за
пределы городского посада;
начинается его насильственная
христианизация. Взятие Казани.
Взятие Казани.
      В конце  сентября мощным
взрывом часть стены была
разрушена, русские воины
устремились в проем и 2 октября
город был взят.
    В декабре 1552 г.на территории
ханства вспыхнуло восстание, но оно
было подавлено, а его руководители
были казнены в Москве.
    Иван IV начал рассылать грамоты
поволжским народам и вскоре под
власть Москвы перешли башкиры и
удмурты. Поход 1554 года был совершён под
В начале 1550-х годов Астраханское
ханство являлось союзником крымского
хана, контролируя нижнее течение
Волги.
До окончательного подчинения
Астраханского ханства при Иване IV
было совершено два похода:
командованием воеводы
Ю. И. Пронского-Шемякина. Астрахань
взята без боя. В итоге к власти был
приведен хан Дервиш-Али, обещавший
поддержку Москве.
Поход 1556 года был связан с тем,
что хан Дервиш-Али перешёл на
сторону Крымского ханства и Османской
империи. После чего в июле Астрахань
вновь взята без боя. В результате этого
похода Астраханское ханство было
подчинено Московской Руси. Поход на Астрахань.
Поход на Астрахань.
В 1551 г.астраханский хан
перешел на службу Москве, но в
1554 г. нарушил договор.
В июне 1554 г. русские войска
без боя вошли в Астрахань. На
ханство была наложена дань, а
право назначать ханов получил
И. Грозный.
В 1555 г.Астрахань под
давлением Крыма вновь вышла
из под власти Москвы. В 1556
г.русская армия подошла к
городу и его жители присягнули
Русскому государству. Причины:
• Завоевать выход к Балтийскому
морю, чтобы создать условия для
организации торговли с Европой.
2.  Города Ливонского ордена,
всячески препятствовали
развитию
русской торговли.
Поводом к войне стала невыплата
Орденом дани за город Юрьев.
После отказа ордена погасить долг
И. Грозный в 1558 г.объявил ему
войну. Около 1581-1582 годов
Строгановы снарядили за
Урал военную экспедицию
казаков и ратных людей из
городов. Во главе этого
отряда стал атаман Ермак
Тимофеевич.
Перейдя Уральские горы,
он дошел до Иртыша, а под
самой столицей Кучума -
Кашлык - состоялось
решающее сражение. Ермак
вошел в Кашлык и стал
собирать ясак (дань) с
сибирских жителей. Однако
победа казаков оказалась
непрочной, к тому же через
несколько лет Ермак погиб.
Поход его не привел к
непосредственному
присоединению Сибири, но
начало этому было положено.
Ермак Тимофеевич Даты для запоминания
 1552 г. — присоединение Казани
1556 г. — присоединение
Астрахани
1558—1583 гг. — Ливонская война
1581-1584 гг. – начало
присоединения Сибири

file_name: Иван 4. 4.ppt

intro:
Урок по теме: "ВНЕШНЯЯ ПОЛИТИКА ИВАНА IV "
Цель урока:
Сформировать представления о направлениях внешней политики России и характере ее проведения Иваном IV; продолжить работу по формированию картографических навыков учеников при изучении вопросов внешней политики.
План изучения нового материала:
I. Направления внешней политики.
 II. Присоединение Казани и Астрахани. Значение побед на Востоке.
 III. Опасность с юга. Засечная полоса.
 IV. Ливонская война.

title: Презентация по теме: "ВНЕШНЯЯ ПОЛИТИКА ИВАНА IV "


extracted_text:
ШҚО Аягөз қаласы
“№5 жалпы білім беретін орта мектеп”
КММ мекемесі
Мастеркласс
“Ақпарат теңізі”
Муратканова Перезат Муратовна
информатика пәні мұғалімі “Мозайка
құрастыру” әдісі бойынша топқа бөліну Жалпы  ұғымдар мен  дара ұғымдарды таңдап,оларды
кестенің тиісті бағандарында жазыңыз:
Боксшы, Аристотель, тау, Аягөз, суретші, Беббидж,
Головкин, Ертіс, философ, әскери қолбасшы, Қастеев,
Алтай, өзен, ғалым, қала, Момышұлы
Жалпы ұғымдар
композитор
Дара ұғымдар
Құрманғазы Берілген нүкте координаталарын
белгілеп, оларды біріктіріңіз
(1,1),  (1,3),  (1,6),  (4,3),  (8,5),  (10,5),
(11,4),  (12,3),  (11,2),   (10,1),  (8,1),  (4,3) Берілген ақпарат бойынша білім сапасын есептеп
MS Excel  бағдарламасында диаграмма құру

Информатика пәнінен тоқсандық бағаларының қорытындысы
Сыныбы Оқушы
саны
12
14
12
9 «А»
9 «Ә»
9 «Б»
5
6
6
3
4
2
3
2
3
4
5
7
2

Білім
сапасы
Үлгерімі
100%
100%
100% Сергіту сәті
Өмір жолының сандық бейнесі. Мысалы:          07.10.1969
айы:     10          1+0=1
күні:     7           7
жылы: 1969     1+9+6+9=25
              25          2+5=7
       7 1  Көшбасшы (күш, тәуелсіздік)
2  Бейбітшіл (төзімділік  және шыдамдылық)
3 – Сәулелі  (компанияның жаны)
4  Жұмыскер (еңбекқорлық пен тәжірибе)
5  Бүлікші (авантюрист)
6  Қамқоршы (үлгілі отбаслық адам)
7  Философ (ойшыл)
8 – Үлкен басшы (жетекші)
9 – Емші  (жанашырлық, мейірімділік)
10 Зиялы (кітапқұмарлық,сыпайылық) Аталған «Фишбоун» әдісі  жапондық
профессор Исикава 1968 жылдары ойлап
тапқан. Жаңа мәліметті, идеяларды сұрақ
жауап арқылы жаза отырып, қорытынды
ойларын жинақтау. Берілген мәлімет
бойынша өздері сұрақ қойып, жауабын
топтық жұмыста талқылауға, ой қорытуға
белгілі бір қорытындыға келуге жетелейді ЖҮЗУШІЛЕР   компьютерлік сауаттылықтың
қасиеттерін таңдауларыңыз керек, яғни  дайын қасиеттерін
Фишбон схемасына қоясыздар.
СПОРТСМЕНДЕР  мәтін беріледі, одан  компьютерлік
сауаттылықтың қасиеттерін таңдауыңыз керек және оларды
тиісінше Фишбоун схемасына қосу керек.
ОЛИМПИАДА ЧЕМПИОНДАРЫ компьютерлік
сауаттылықтың барлық артықшылықтары  мен
кемшіліктерін өз бетінше анықтайсыздар. Синквейн
Синквейн, француз тілінен аударғанда – 5 жол. Синквейн –
ақпаратты синтездеуге, тұжырымдауға көмектесетін, ақ (ырғақсыз)
өлең.
Синквейнді жазу ережесі:
1 жол: Тақырып бір сөзбен жазылады (әдетте зат есім)
2 жол: Тақырыпты екі сөзбен сипаттау (екі сын есім)
3 жол: Осы тақырып аясында ісәрекетті сипаттау (үш етістік немесе
көсемше)
4 жол: Тақырыпқа көзқарасы, сезім, эмоция (төрт сөзден тұратын
сөйлем)
5 жол: Тақырыптың мәнін бір сөзбен қайталау (тақырыптың
синонимі). Аягөз
Үлкен, әдемі.
Орналасқан,
дамып келеді,
салынып жатыр
Аягөз қаласы –
аудан орталығы.
 Отаным 1. Мастеркласс
2.
3.
4.
5. Мастеркласс
Әсерлі, қызықты.
Үйретеді,оқытады,
Қызықтырады.
Ойды толғандырып,
сенімді оятады.
  Тәжірибе Назарларыңызға рахмет!!!

description:
1. Мастеркласс
2.
3.
4.
5.

description: Назарларыңызға рахмет!!!

intro:
Сегодня мы с вами останавливаемся на некоторых аспектах формирования информационной компетентности и рост познавательной активности человека в мире.
- Уважаемые участники мастер-класса, я приглашаю вас на игру, с составлением мозаики разделяем на три группы и каждая группа будет иметь свое название.
Первая группа-пловцы,
второе-спортсмены
третье-олимпийские чемпионы.

title: Мастер-класс.Презентация


extracted_text:
Агрессия детей: её
причины и
предупреждение
Педагогпсихолог БППК
Колышлейского района:
Сарсацкая Оксана Александровна Что приводит к конфликтам?
Злость или агрессивное
поведение? Агрессия и злость это
одно и тоже, или нет?
Злость – это чувство, а агрессия –
это поведение, в котором это
чувство проявляется. Причём,
злость – это лишь степень
негативного чувства, которое
несет в себе энергию.
Сначала, может возникнуть
недовольство, затем оно
порождает раздражение, после
появляется злость, которая
может перерасти в гнев, гнев –в
ненависть, а она, в свою очередь,
в ярость. Негативные чувства – это
вполне естественное
явление, которое заложено
природой, и его вряд ли
можно избежать. Это сигнал
о том, что чтото не в
порядке. Нужно помнить об
этом и учиться справляться с
негативными чувствами,
которые возникают у нас
постоянно, чтобы они не
причиняли нам серьезных
неудобств. Авторитарный стиль
Хаотический стиль
Опекающий стиль
Попустительский
стиль
(либеральный)
Демократический
стиль
ПРИЧИНЫ
ПОЯВЛЕНИЯ
АГРЕССИИ У ДЕТЕЙ
МОГУТ БЫТЬ
РАЗНЫМИ.  НО
ОГРОМНУЮ РОЛЬ
ИГРАЕТ
ВОСПИТАНИЕ В
СЕМЬЕ, В
ЧАСТНОСТИ
ХАРАКТЕР
НАКАЗАНИЙ,
КОТОРЫЕ ОБЫЧНО
ПРИМЕНЯЮТ
РОДИТЕЛИ В ОТВЕТ
НА ПРОЯВЛЕНИЕ
ГНЕВА У СВОЕГО
РЕБЕНКА. Сейчас перед вами на 5
секунд появятся три
изображения. Постарайтесь
их внимательно рассмотреть.
И выберите одно – то,
которое нравится больше
всего. Принципы
семейного воспитания
дети должны расти и воспитываться в
атмосфере доброжелательности и
любви;
 родители должны понять и принять
своего ребенка таким, каков он есть;
 дети – равноправные участники
жизнедеятельности семьи;
 личность родителей – идеальная
модель для подражания детей;
последовательность и единство
родительских  требований, принцип
согласованности в воспитании
ГЛАВНЫЙ ПРИНЦИП –
"ХВАЛИТЬ ПРИ ВСЕХ,
 НАКАЗЫВАТЬ
НАЕДИНЕ". Портрет агрессивного ребенка
Агрессивный ребенок часто ощущает
себя отверженным, никому ненужным.
Он использует любую возможность,
стремиться разозлить маму, учителя,
сверстников; он не успокоится до тех
пор, пока взрослые не взорвутся, а дети
не вступят в драку.
Родителям и педагогам не всегда
понятно, чего добивается ребенок и
почему он ведет себя так, хотя заранее
знает, что со стороны детей может
получить отпор, а со стороны взрослых
наказание. В действительности, это порой
лишь отчаянная попытка завоевать свое
«место под солнцем».
Агрессивные дети часто
подозрительны и насторожены, любят
перекладывать вину за затеянную ими
ссору на других. Такие дети часто не
могут сами оценить свою
агрессивность, они не замечают, что
вселяют в окружающих страх и
беспокойство. Им, напротив, кажется,
что весь мир хочет обидеть именно их.
Таким образом, получается замкнутый
круг: агрессивные дети боятся и
ненавидят окружающих, а те, в свою
очередь, боятся их. Как помочь агрессивным
детям
Существует три основных этапа
в работе над агрессией.
Работа с гневом. Обучение
приемлемым способам выражения
гнева.
Обучение навыкам распознавания и
контроля, умению владеть собой в
ситуациях, провоцирующих
вспышки гнева.
Формирование способности к
доверию, сочувствию,
сопереживанию. Игры - выпускаем
пар
«ДВА БАРАНА» «ДОМАШНИЙ
ФУТБОЛ»
«ЗЛЫЕ – ДОБРЫЕ КОШКИ»
«КАРАТИСТ», «БОКСЕР» (снятие
физической агрессии).
Кукла «БОБО»
«ОБЗЫВАЛКИ»
«БУМАЖНЫЕ МЯЧИКИ»
«ЛАСКОВЫЙ МЕЛОК»
и т.д. ПЛОХИМИ ДЕТИ НЕ
РОЖДАЮТСЯ.
РЕБЕНОК
РОЖДАЕТСЯ, ЧТОБЫ
УЗНАТЬ МИР, А НЕ
ЗЛИТЬ РОДИТЕЛЕЙ.

Ш. АМОНАШВИЛИ

file_name: Агрессия детей.pptx

intro: Презентация к родительскому собранию о значимости семейного воспитания на поведение детей в социуме. Что такое агрессия, ее причины появления в поведении ребенка. Примеры типов семейного воспитания. Как выявить агрессивного ребенка. Как помочь агрессивным детям. Игры помогающие снятию агрессии направленной на человека или животное.

психологическая работа

group: Педагогика

доп. образование взрослых

group: Другое

title: презентация для родительского собрания на тему Агрессия детей: её причины и предупреждение"


extracted_text:
Якутская
салама
Атрибут праздника ЫСЫАХ.
Шнур из конского волоса с привязанными к нему пучками
конской гривы и с нанизанными дарами духам. Якутская салама – тонкая ритуальная веревка из
белого и черного конского волоса с нанизанными
на нее дарами духамиччи: томторук, берестяные
лошади.
фигурки коров, лошадей; оҥоойуки;
разноцветные ленты; пучки белого конского
волоса, утиные перья. В основе саламыситии
веревка, свитая из белого и черного конского
волоса. Для саламы брали только волос гривы infourok.ru/salama-kak-atribut-obryadov-svyazannih-so-zdo
rovem
https://
Составитель Бочонина Валентина Ивановна «»Ысыах в
благословенной долине Туймаада»; Издательство
Статья в газете «Мирнинский рабочий» «Салама», 17
«Бичик», Якутск, 2017
ноября 2010 г.

file_name: Якутская салама.pptx

intro: В презентации в качестве регионального компонента представлена информация об атрибуте якутского праздника "Ысыах". Салама - своеобразное украшение, которое используется по разным жизненным ситуациям, в данном случае - в качестве украшения на праздновании встречи солнца. Якутская салама - сплетенная из конского волоса тонкая прочная веревка, на которую привязывали разноцветные ленточки. Салама развешивалась на свежесрубленные березки, которые устанавливали  у ритуальных столбов.

title: презентация на тему "Якутская Салама", 5 класс, изо.


extracted_text:
Сабақтың тақырбы:
    Фотоэффект тақырыбына
есептер шығару
Практикалық сабақ Сабақтың мақсаты:
 білім  беру: Фотоэффектінің кванттық теориясына арналған
заңдылықтар мен формулаларды талдай отырып, есеп шығаруға
үйрету. Теориялық алған білімдерін практикалық түрде қолдануға
үйрету.
 дамыту: Фотоэффектінің  заңдарын еске түсіре отырып,
Эйнштейннің фотоэффект үшін жазған теңдеуінің физикалық
мағынасын аша отырып, фотоэффектінің  заңдарына, фотонның
импульсін, массасын, энергиясын есептеуді үйрету.
 тәрбиелеу:табиғат заңдарының жүйелілігін саралай келіп, басты
мақсат ғылым жетістігін дұрыс ұғына отырып, оны пайдалана
білуге тәрбиелеу.   Мысалдар келтіру арқылы, фотоэффектінің
қолданылуымен таныстырып, оқушыларды  ізденімпаздыққа,
мақсатқа жетуге ұмтылуға, ұқыптылыққа, тиянақтылыққа
тәрбиелеу. Сабақтың түрі: Практикалық  сабақ.
Көрнекілік құрал жабдықтар:
Интерактивті тақта, сурет пен формулалар,
үлестірмелі тапсырмалар, ActivOte
құралдарымен жұмыс. Болжап отырған нәтиже:
 оқушы білуі тиіс: фотоэффектінің заңдарын,
олардың ғылыми тұжырымдамасын оқи білуге
және қолдана алуы тиіс. Фотондар мен оның
энергиясы, импульсінің бар болуының ғылыми
тұжырымдамасына баға бере алуы тиіс.
Теориялық алған білімдерін практикалық түрде
қолдануға үйренуі тиіс.
 оқушылар үйренуі тиіс: фотоэффектінің
заңдарын түрлендіре отырып жаза білуге,
фотондар мен оның энергиясы, импульсін
пайдаланып  есеп шығара  білуге тиіс. Ұйымдастыру кезеңі(2’):Оқушылардың сабаққа
дайындығын тексеру мен сабақты  ұйымдастыру.
Үй тапсырмасын тексеру(8’):
 Фотоэффект деп қандай құбылысты ай
тамыз?
 Фотоэффектінің тәжірибелік заңдарын а
йтып беріңдер
.
 Фотон деген не? Фотоэффект дегеніміз
Дұрыс жауабы:  Фотоэффект дегеніміз–
 түскен жарықтың әсерінен
  заттан(металдан және сұйықтардан)
электрондардың  ұшып шығу
құбылысы Фотоэффектінің заңдары:
1
2
mv
2
max
eUж;
Дұрыс жауабы:  І заңы:Фотоэлектрондардың максимал
жылдамдығы түскен жарықтың
интенсивтілігіне  тәуелді емес, ол тек
жарықтың жиілігіне тәуелді.
             υ ~ v Фотоэффектінің заңдары:
Дұрыс  жауабы:  ІІ заңы: Қанығу фототок күші  максимал
жылдамдығы түскен жарықтың
интенсивтілігіне пропорционал өседі,
бірақ жарықтың жиілігіне тәуелді емес.
             υмах ~ Іинтенс. Фотоэффектінің қызыл шекарасы: Aш=hν

Ф
K
Δ E~Δ t°
   немесе λмах=
А
hc
шA
Дұрыс жауабы:  ІІІ заңы: Әр металл үшін
фотоэффектінің қызыл шекарасы, яғни
одан төменгі жиілікте фотоэффект
байқалмайтын шекті ең аз жиілік νmin
             υмах ~ Іинтенс. Есеп шығару
AA  деңгей
  деңгей
Толқын ұзындығы
λ=5,0*107 м.
Фотонның
энергиясын анықта
(h=6,63*1034 Дж*с;
c= 3*108 м/с). Шешуі: В  деңгей
В  деңгей
Егер тежеуші кернеудің 1В мәнінде
фототок тоқтайтын болса, онда
фотоэлектрондардың максимал
жылдамдығы қандай болғаны (е=1,6*10
19Кл; ме= 9,1*1031 кг). Шешуі: С – деңгей(1)
С – деңгей(1)
 Электрондардың металдан
шығу жұмысы А 3,3*1019 Дж.
Фотоэффектінің қызыл
шекарасын анықта
υмин(h=6,63*1034 Дж*с; ) Шешуі: С – деңгей(2)
С – деңгей(2)
  UT=3B потенциалдар айырымында
толығымен тежелетін электрондарды
жұлып шығаратын жарықтың жиілігі
(Фотоэффект басталатын жиілік)
         υ0 = 6*1014 Гц; һ=6,63*1034Дж*c; Шешуі: Сабақты бекіту(15’):
ActivOte – мен тест
сұрақтарына жауап беру Қорытынды(2’):
 Не білуіміз керек еді?
 Не білдік?
 Не үйрендік?
 Нені түсінбедік?... Оқушылар білімін бағалау(2’).
Үйге тапсырма беру(1’):
        § 6.4  6.6 Сұрақтарды талдау. Жаттығудың
есептерін аяқтау.

file_name: Фотоэффект.ppt

description:
Фотоэффект дегеніміз
Дұрыс жауабы:

description:
Фотоэффектінің заңдары:
Дұрыс  жауабы:

description: Шешуі:

description: Шешуі:

description: Шешуі:

description: Шешуі:

intro:
Фотоэлектрлік құбылыстар, фотоэффект — электрмагниттік сәуленің затпен әсерлесуі нәтижесінде пайда болатын электрлік құбылыстар (электр өткізгіштігінің өзгеруі, ЭҚК-нің пайда болуы не электрондар эмиссиясы).

Бұл құбылыс қатты денелерде, сұйықтықтарда, сондай-ақ газдарда да байқалады. Фотоэлектрлік құбылыстар қатарына рентген сәулелерінің фотоэффектісі мен ядролардың фотоэффекті де жатады. Қатты немесе сұйық денелердің жарық сәулесін (фотондарды) жұтуы нәтижесінде электрондардың бөлініп шығу құбылысы сыртқы фотоэффект делінеді. Мұны 1887 ж. Г.Герц ашқан. Сыртқы фотоэффектіні тәжірибе жүзінде А.Г. Столетов (1888) толық зерттеп, оның бірнеше заңдарын тұжырымдап берген. А.Г. Столетов ашқан фотоэффектінің бірінші заңы былайша тұжырымдалады:

максимал фотоэлектрлік ток (қанығу фототогы) түскен жарық ағынына тура пропорционал болады.

title: Фотоэффект


extracted_text:
КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 7
Только ты на свет родился,
Право первое твое:
Получи, чтоб им гордиться
Имя личное свое. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 7
Очень трудно самому,
жить на свете одному.
Правом с  Мамой жить и с
Папой
Пользуйтесь везде ребята. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 12
Есть еще такое право
помнить думать и творить
и другим свои раздумья,
если хочешь подарить. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 19
Я росточком не доволен
И пока не так силен,
Но не смей мне делать больно
Есть у нас такой закон. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 24
Если жар, все тело ломит
И совсем не до игры,
То позвать  врача на помощь
Тоже право детворы. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 30
Чтоб с наукой подружиться ,
С книжкой  в маленькой руке
Правом пользуюсь учиться
На родимом языке. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 28
Подрос, взял я книжки
И пошёл я в первый класс.
В школу ходят все детишки
Это право есть у нас. КОНВЕНЦИЯ О ПРАВАХ РЕБЕНКА.
 Ч. 1. СТ. 31
Я могу свой детский праздник
Как и взрослый отмечать.
Если я проголодаюсь
Пищу   вправе получать. Будь ты слабым или сильным
Белым, черным все равно
Ты родился быть счастливым
Это право всем дано.

file_name: Презентация к кл. часу по правам детей.ppt

title: Классный час ко Дню правовой защиты детей  «Имею право на права» с презентацией.


extracted_text:
Электр
сыйымдылық.

Конденсатор электрсыйымдылығы
Конденсатордың электрсыйымдылығы
Конденсатордың
деп конденсатор    зарядының конденсатор
деп конденсатор    зарядының конденсатор
пластиналары арасындағы    потен
пластиналары арасындағы    потен
циалдар айырымына қатынасымен
циалдар айырымына қатынасымен
өлшенетін физикалық   шаманы айтады.
өлшенетін физикалық   шаманы айтады.
                 СС –электрсыйымдылық
 –электрсыйымдылық Өткізгіштің электрсыйымдылығы мынандай
факторларға
байланысты өзгереді:

1. Өткізгіштің электрсыйымдылығы оған екінші
зарядталмаған
өткізгішті жақындатқанда артады;
2. Екінші өткізгішті жерге жалғау бірінші өткізгіштің
электрсыйымдылығын арттырады;
3. Қатты диэлектриктің болуы жүйенің
электрсыйымдылығын арттырады;
4. Диэлектриктің қалыңдығын азайтса,
өткізгіштер жүйесінің сыйымдылығы артады;
5. Диэлектриктің диэлектрик өтімділігі артқанда,
жүйенің электрсыйымдылығы артады;
6.Өткізгіштердің бірбірімен айқасу ауданын
арттырғанда
 жүйенің электрсыйымдылығы артады; Конденсатор деп қалыңдығы
деп қалыңдығы
    Конденсатор
өткізгіштердің өлшемдерімен
өткізгіштердің өлшемдерімен
салыстырғанда өте аз, диэлектрик
салыстырғанда өте аз, диэлектрик
қабатымен бөлінген қос өткізгіштен
қабатымен бөлінген қос өткізгіштен
тұратын денелердің жүйесін айтады
тұратын денелердің жүйесін айтады
Әр аттас едәуір электр зарядтарын
Әр аттас едәуір электр зарядтарын
жинақтау үшін конденсатор  қолданады
жинақтау үшін конденсатор  қолданады 1745 жылы Лейден қаласында неміс
физигі Эвальд Юрген фон Клейст және
голланд физигі Питер ван Мушенбрук
 тарихта ең алғашқы конденсатор –
 «лейден банкасын»  жасады. Сынап
шыны ыдысқа салынған шегенің үлкен
электр зарядын жинақтай алатыны байқалған.
Мұндай конденсаторда сынап бір жапсардың
ролін, ал ыдысты ұстап тұрған
экспериментатордың алақаны екінші
жапсардың ролін атқарған екен.
  Кейінірек астарлардың жапсарлардың
екеуін де жұқа жезден немесе
 қорғасын қағаздан жасайтын болады. ГОСТ 2.72874
бойынша
белгіленуі
Сипаттамасы
Тұрақты сыйымдылығы бар
конденсатор
Поляризацияланған конденсатор
Айнымалы сыйымдылығы бар
конденсатор Жазық конденсатор
Цилиндр тәріздес конденсатор
Шар тәріздес конденсатор 1.Сыйымдылықты арттыру үшін
конденсаторларды параллель
қосады.
Бұл кезде конденсаторлардың аттас
зарядталған жапсарлары бірге
қосылады.
2. Конденсаторларды тізбектей
 жалғаған кезде барлық
конденсаторлардағы заряд бірдей
болады және олардың әр аттас
зарядталған жапсарлары қосылады •Конденсаторлар катушка немесе резистормен бірге жиілікке
тәуелді әртүрлі тізбек құрастыру үшін қолданылады
(тербелмелі контур, кері байланыс тізбегі).
•Конденсаторды жылдам разрядтау кезінде үлкен қуатты импульс
алуға болады(фото жарқыл, импульстік лазерде).
•Конденсатор электр зарядын көпке дейін сақтайтын болғандықтан
электр энергиясын сақтаушы құрал ретінде қолданады
(аккумуляторлар).
•Өндірістік электротехникада реактивті қуатты толықтыру үшін
қолданылады.
•Конденсаторлар көп заряд жинақтай алатындықтан
жапсарларындағы кернеу үлкен болады, сондықтан оны
зарядталған бөлшекті үдету үшін де қолданылады.
•Сыйымдылығының өзгерісіне байланысты өлшеуіш
 түрлендіргіштер жасалады және т.б салаларда кең
қолданыс тапқан Бүгінгі тақырыпты оқып келу,
есепті аяқтау.
       Реферат «Конденсаторлардың
түрлері
және қолданылуы»

file_name: Электр сыйымдылық.   .ppt

description:
Электр
сыйымдылық.

Конденсатор

intro:
Электр Сыйымдылық – өткізгіштің немесе өткізгіштер жүйесінің электр зарядтарын жинау және ұстап тұру қабілетін сипаттайтын физикалық шама. Өткізгіштің (жеке оқшау өткізгіштің) электрлік сыйымдылығы – өткізгіштен шексіз қашықтықта орналасқан нүктенің электр потенциалы нөлге тең деп қабылданған және басқа барлық өткізгіштер шексіз қашықтықта орналасқан деп ұйғарған жағдайда (жеке оқшау өкізгіш деп аталады) өткізгіш зарядының (Q) оның электр потенциалы (U) қатынасына тең скаляр шама:

С = Q/U.

title: Электр сыйымдылық


extracted_text:
ҚАЙРУЛЛИНА
ҚАЙРУЛЛИНА
 Ләйла Жолмұханқызы
 Ләйла Жолмұханқызы
жоғары санатты
жоғары санатты
физика пәнінің мұғалімі
физика пәнінің мұғалімі
Қарауылкелді
Қарауылкелді
орта мектебі
орта мектебі  Білімділік:
 Тәрбиелік:
Сабақтың мақсаты:
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Электромагниттік
 Электромагниттік
толқындардың қасиеттері мен
толқындардың қасиеттері мен
қолданылуын оқып үйрену.
қолданылуын оқып үйрену.
Тәрбиелік: Оқушылардың пәнге
 Оқушылардың пәнге
деген қабілеті мен қызығушылығын
деген қабілеті мен қызығушылығын
арттыру.
арттыру.
Дамытушылық: Теориялық
 Теориялық
білімдерін практика жүзінде
білімдерін практика жүзінде
қолдана білуге дағдыландыру.
қолдана білуге дағдыландыру.
 Дамытушылық: Сабақтың көрнекілігі:
Сабақтың көрнекілігі:
Интерактивті тақта, проектор, рупорлы
 Интерактивті тақта, проектор, рупорлы
антенналы генератор, үшбұрышты
антенналы генератор, үшбұрышты
призма, алюминий пластина, ағаш,
призма, алюминий пластина, ағаш,
жұмыс дәптері.
жұмыс дәптері. Электромагниттік
Электромагниттік
толқындар
толқындар Бүгінгі сабақта:
Бүгінгі сабақта:
 «Электромагниттік толқындар» туралы
түсінік;
 Әр түрлі жиіліктегі электромагниттік
толқындар қасиеттерін оқып, үйрену;
 Электромагниттік толқындардың
ашылуы мен қолданылуы.
 Электромагниттік толқындардың
биологиялық әсері және олардан
қорғану жолдары. Джеймс Максвелл 1866 жылы электромагниттік
толқындардың  бар екендігін дәлелдеді. Электр өрісінің сандық
Электр өрісінің сандық
сипаттамасы  кернеулік (Е)
сипаттамасы  кернеулік (Е)
Е=Е=F/qF/q
E]=[E]=[Н/КлН/Кл]] Электромагниттік толқында магнит
Электромагниттік толқында магнит
индукция векторы және электр өрісінің
индукция векторы және электр өрісінің
кернеулігі модулы мен бағыты бойынша
кернеулігі модулы мен бағыты бойынша
периодты түрде өзгереді
периодты түрде өзгереді Электромагниттік толқын ұзындығы
Электромагниттік толқын ұзындығы
Tc 
 c
 1888 ж. неміс ғалымы Генрих Герц
1888 ж. неміс ғалымы Генрих Герц
электромагниттік толқынның бар
электромагниттік толқынның бар
екендігін эксперимент жүзінде
екендігін эксперимент жүзінде
ашты.
ашты. 1895 жылы
1895 жылы
7 мамырда
7 мамырда
А.С. Попов
А.С. Попов
тұңғыш
тұңғыш
радиоқабылда
радиоқабылда
ғышты ойлап
ғышты ойлап
тапты
тапты Алғашқы радиоқабылдағыштар
Алғашқы радиоқабылдағыштар Өткен ғасырдың ортасындағы
Өткен ғасырдың ортасындағы
радиостанция
радиостанция Қазіргі заманғы ақпаратты
Қазіргі заманғы ақпаратты
тарату құрылғылары
тарату құрылғылары Қазіргі уақытта радиобайланыс
Қазіргі уақытта радиобайланыс
үшін Жердің жасанды серіктері
үшін Жердің жасанды серіктері
кеңінен пайдаланылады
кеңінен пайдаланылады Электромагниттік толқындардың
Электромагниттік толқындардың
негізгі диапазондары
негізгі диапазондары Электромагнит
тік
толқындардың
қолданылуы Ұялы байланыс және
Ұялы байланыс және
радио байланыс
радио байланыс Ұялы байланыс антеннасы
Ұялы байланыс антеннасы Теледидар
Теледидар Телевизиялық
Телевизиялық
мұнара
мұнара Канадада
Канадада
орналасқан
орналасқан
әлемдегі
әлемдегі
ең биік
ең биік
телемұнара
телемұнара Әртүрлі формадағы
Әртүрлі формадағы
телемұнаралар
телемұнаралар Байғанин
Байғанин
ауданындағы
ауданындағы
телемұнара
телемұнара
Ұзындығы –
Ұзындығы –
247 м
247 м Қысқатолқынды пеш
Қысқатолқынды пеш Радиолокация принциптері
Радиолокация принциптері Локаторлар
Локаторлар Радар экраны
Радар экраны Жол қауіпсіздігі қызметінің
Жол қауіпсіздігі қызметінің
радары
радары Радиоастрономия
Радиоастрономия Радиотелескоптың көмегімен
Радиотелескоптың көмегімен
ғарыш кеңістігін зерттеу
ғарыш кеңістігін зерттеу Электромагниттік толқындар
Электромагниттік толқындар
медицинада
медицинада Электромагниттік сәуле
Электромагниттік сәуле
шығарудың зиянды
шығарудың зиянды
әсерлері
әсерлері АЭС – зиянды гамма сәуле
АЭС – зиянды гамма сәуле
шығару көзі
шығару көзі

Нововоронежская АЭС Ядролық жарылыстар зардабы
Ядролық жарылыстар зардабы Сәуле ауруы
Сәуле ауруы

file_name: Электромагниттік толқындар слайд.ppt

description:
Теледидар
Теледидар

description:
Телевизиялық
Телевизиялық
мұнара
мұнара

description:
Қысқатолқынды пеш
Қысқатолқынды пеш

description:
Локаторлар
Локаторлар

description:
Радар экраны
Радар экраны

description:
Радиоастрономия
Радиоастрономия

description:
Сәуле ауруы
Сәуле ауруы

intro:
Электромагниттік толқындар — байланыс тізбегін құрайтын екі сымның арасындағы электрлік және магниттік өрістер бір-бірімен белгілі бір электромагниттік энергия мөлшерінде байланыста болатын толқын.

Бағыттаушы байланыс жолы бойымен таралатын бірнеше электромагниттік толқындар. Оларға жататындар:

электромагниттік көлденең толқын,
жоғарғы ретті электр Е толқыны,
жогарғы ретті магниттік Н толқын және
аралас толқындар.

title: Электромагниттік толқындар


extracted_text:
Мақсаты:
Мақсаты:
Электрлік шамалардың анықталарын бірліктерін өлшейтін
Электрлік шамалардың анықталарын бірліктерін өлшейтін
құралдарды білу. Алған білімді қорытындылау, есеп
құралдарды білу. Алған білімді қорытындылау, есеп
шығару.
шығару.
Білімділік: тұрақты тоқ заңдарын білу, білімдерін
Білімділік
: тұрақты тоқ заңдарын білу, білімдерін
тұрмыста, техникада, күнделікті қажеттілікке қолдана
тұрмыста, техникада, күнделікті қажеттілікке қолдана
білуге үйрету.
білуге үйрету.
Тәрбиелік: іскерлікке, ұқыптылыққа, ынтымақтастыққа
Тәрбиелік
: іскерлікке, ұқыптылыққа, ынтымақтастыққа
тәрбиелеу.
тәрбиелеу.
Дамытушылық: оқушылардың ойөрісін дамытуға,
Дамытушылық
: оқушылардың ойөрісін дамытуға,
пікір таластыруға, өз бетімен ізденуге, шығармашылықты
пікір таластыруға, өз бетімен ізденуге, шығармашылықты
дамытуға, өзіндік қор жинауға дағдыландыру.
дамытуға, өзіндік қор жинауға дағдыландыру.
Сабақтың түрі: сайыс сабағы.
Сабақтың түрі:
 сайыс сабағы. Сабақ барысы:
Сабақ барысы:
Сұрақжауап
1.1. Сұрақжауап
Кім жүйірік? (деңгейлік тапсырма)
2.2. Кім жүйірік? (деңгейлік тапсырма)
Кім жылдам?
3.3. Кім жылдам?
Физикалық тәжірибе
4.4. Физикалық тәжірибе
Ойлантап
5.5. Ойлантап
Топтастыру стратегиясы
6.6. Топтастыру стратегиясы
7.7. ТестТест
Физикалық формулалар
8.8. Физикалық формулалар
Электр тоғының пайдасы мен зияны
9.9. Электр тоғының пайдасы мен зияны
Қорытынды
10.10. Қорытынды Сұрақ жауап
Сұрақ жауап
1 топ “Тоқ күші”
1 топ “Тоқ күші”
Электр тоғы деген не?
1.1. Электр тоғы деген не?
Тоқ күші деген не?
2.2. Тоқ күші деген не?
Тоқ күшінің өлшем бірлігі?
3.3. Тоқ күшінің өлшем бірлігі?
Тоқ күшін өлшейтін құрал?
4.4. Тоқ күшін өлшейтін құрал?
Электр тоғының әсерлері?
5.5. Электр тоғының әсерлері?
Тізбектің бөлігі үшін Ом заңы
6.6. Тізбектің бөлігі үшін Ом заңы Сұрақ жауап
Сұрақ жауап
2 топ “Кернеу”
2 топ “Кернеу”
Кернеу деген не?
1.1. Кернеу деген не?
Кернеудің өлшем бірлігі?
2.2. Кернеудің өлшем бірлігі?
Ом заңын пайдаланып кернеуді тап?
3.3. Ом заңын пайдаланып кернеуді тап?
Кернеуді өлшейтін құрал?
4.4. Кернеуді өлшейтін құрал?
Э. К. Қ. Неге тең?
5.5. Э. К. Қ. Неге тең?
Джоуль Ленц заңы?
6.6. Джоуль Ленц заңы? Сұрақ жауап
Сұрақ жауап
3 топ “Кедергі”
3 топ “Кедергі”
Өткізгіштің кедергісі неге байланысты
1.1. Өткізгіштің кедергісі неге байланысты
болады?
болады?
Кедергінің өлшем бірлігі?
2.2. Кедергінің өлшем бірлігі?
Ом заңын пайдаланып кедергіні тап?
3.3. Ом заңын пайдаланып кедергіні тап?
Тізбектеп қосқанда жалпы кедергі неге
4.4. Тізбектеп қосқанда жалпы кедергі неге
тең?
тең?
Параллель қосқанда жалпы кедергі неге
5.5. Параллель қосқанда жалпы кедергі неге
тең?
тең?
Толық тізбек үшін Ом заңы.
6.6. Толық тізбек үшін Ом заңы. Кім жүйірік?
Кім жүйірік?
1 топ
1 топ
1. Өткізгіш ұштарындағы кернеу 6 В, ал оның
1. Өткізгіш ұштарындағы кернеу 6 В, ал оның
кедергісі 2 Ом, тоқ күші неге тең?
кедергісі 2 Ом, тоқ күші неге тең?
2. Тоқ күшінің формуласының өлшем бірлігін жаз.
2. Тоқ күшінің формуласының өлшем бірлігін жаз.
2 топ
2 топ
3 топ
3 топ
1. Тоқ 32мКа болса, 1сек ішінде өткізгіштің
1. Тоқ 32мКа болса, 1сек ішінде өткізгіштің
көлденең қимасы арқылы қанша электрон өтеді?
көлденең қимасы арқылы қанша электрон өтеді?
2. Тоқ күшін қандай құралмен өлшейді?
2. Тоқ күшін қандай құралмен өлшейді?
1. Егер 10 сек ішінде 6 Ом кедергі арқылы 3 кл
1. Егер 10 сек ішінде 6 Ом кедергі арқылы 3 кл
заряд өтетін болса кедергідегі кернеуді тап.
заряд өтетін болса кедергідегі кернеуді тап.
2. Ом заңының формуласын жаз.
2. Ом заңының формуласын жаз. Кім жылдам
Кім жылдам
1 топ
1 топ
2 топ
2 топ
3 топ
3 топ Физикалық тәжірибе
Физикалық тәжірибе
Физикалық тәжірибелер сайысында үш
Физикалық тәжірибелер сайысында үш
топтан оқушылар шығып, өткізгіштерді
топтан оқушылар шығып, өткізгіштерді
тізбектеп, параллель, аралас қосу
тізбектеп, параллель, аралас қосу
бойынша тәжірибелер жасап көрсетеді.
бойынша тәжірибелер жасап көрсетеді. Физикалық тәжірибе
Физикалық тәжірибе
1 топ
1 топ Физикалық тәжірибе
Физикалық тәжірибе
2 топ
2 топ Физикалық тәжірибе
Физикалық тәжірибе
3 топ
3 топ Ойлан, тап. 1 топ
Ойлан, тап. 1 топ
Электр тоғына сипаттама жазыңдар
Электр тогы Ойлан, тап. 2 топ
Ойлан, тап. 2 топ
Тұрақты тоқтың жұмысын, қуатын анықтайтын формулаларды жазыңдар.
Тұрақты ток Ойлан, тап. 3 топ
Ойлан, тап. 3 топ
Өткізгіштерді қосу түрлері туралы жазыңдар.
Өткізгіштерді қосу түрлері туралы жазыңдар.
Өткізгіштерді қосу Топтастыру стратегиясы
Топтастыру стратегиясы
Ом заңы- электр тоғының негізгі заңдарының бірі
Тізбектей
Параллель
Вен диаграммасы Тест. 1топ
Тест. 1топ
1. Электр тоғы ұғымын физикаға енгізген ғалым?
1. Электр тоғы ұғымын физикаға енгізген ғалым?
а. Ампер   б. Вольта   с. Кулон
а. Ампер   б. Вольта   с. Кулон
2. Тізбек бөлігіндегі кернеуді қандай құралмен өлшейді және
2. Тізбек бөлігіндегі кернеуді қандай құралмен өлшейді және
ол тізбекке қалай жалғанады?
ол тізбекке қалай жалғанады?
а. Амперметр, тізбектей   б. Вольтметр, тізбектей            с.
а. Амперметр, тізбектей   б. Вольтметр, тізбектей            с.
Вольтметр, параллель
Вольтметр, параллель
3. Өткізгіштерді қалай жалғағанда тізбектегі кернеу тұрақты
3. Өткізгіштерді қалай жалғағанда тізбектегі кернеу тұрақты
болады
болады
а. Тізбектей   б. Аралас   с. Параллель
а. Тізбектей   б. Аралас   с. Параллель
4. Кедергісі 30 Ом электр қайнатқыштан 5 ампер тоқ күші
4. Кедергісі 30 Ом электр қайнатқыштан 5 ампер тоқ күші
өтетін болса ол қандай кернеуге есептелген?
өтетін болса ол қандай кернеуге есептелген?
а. 15В    б. 150В     с. 6В
а. 15В    б. 150В     с. 6В
5. Тұрмыстық қажеттер үшін қандай кернеулер
5. Тұрмыстық қажеттер үшін қандай кернеулер
пайдаланыды?
пайдаланыды?
а. 220В     б. 120В     с.360В
а. 220В     б. 120В     с.360В Тест. 2 топ
Тест. 2 топ
1. Үтік тоқтың қандай әсеріне негізделіп жасалынған?
1. Үтік тоқтың қандай әсеріне негізделіп жасалынған?
а. Магниттік   б. Механикалық   с. Жылулық
а. Магниттік   б. Механикалық   с. Жылулық
2. Өткізгіштегі тоқ күшін қандай құралмен өлшейді
2. Өткізгіштегі тоқ күшін қандай құралмен өлшейді
және ол тізбекке қалай жалғанады?
және ол тізбекке қалай жалғанады?
а. Амперметр, тізбектей   б. Амперметр, параллель  с.
а. Амперметр, тізбектей   б. Амперметр, параллель  с.
Вольтметр, тізбектей
Вольтметр, тізбектей
3. 6 кА болатын тоқ күшін ампермен өрнекте?
3. 6 кА болатын тоқ күшін ампермен өрнекте?
а. 0,6 а  б. 600 А     с. 6000 А
а. 0,6 а  б. 600 А     с. 6000 А
4. Шамнан 5 сек ішінде 45 Кл заряд өткенде тоқ күші
4. Шамнан 5 сек ішінде 45 Кл заряд өткенде тоқ күші
неге тең?
неге тең?
а. 225 А   б. 9 А    с. 15 А
а. 225 А   б. 9 А    с. 15 А
5. Металл өткізгіштердің температурасын
5. Металл өткізгіштердің температурасын
арттырғанда тоқ күші қалай өзгереді?
арттырғанда тоқ күші қалай өзгереді?
а. Кемиді   б. Артады    с. Өзгермейді
а. Кемиді   б. Артады    с. Өзгермейді Тест. 3 топ
Тест. 3 топ
 R=U/I    б. б. R=UI    C. R=I/U
R=UI    C. R=I/U
1. Металдардағы электр тоғын қандай тасымалдаушылар
1. Металдардағы электр тоғын қандай тасымалдаушылар
тудырады?
тудырады?
а. Оң иондар  б. Протондар  с. Электрондар
а. Оң иондар  б. Протондар  с. Электрондар
2. Ом заңы бойынша кедергі қалай өрнектеледі?
2. Ом заңы бойынша кедергі қалай өрнектеледі?
а.а. R=U/I
3. КЕДЕРГІЛЕРІ 3 Ом және 2 Ом резисторлар тізбектей
3. КЕДЕРГІЛЕРІ 3 Ом және 2 Ом резисторлар тізбектей
жалғанғанда жалпы кедергі неге тең болады?
жалғанғанда жалпы кедергі неге тең болады?
а. 6 Ом   б. 5 Ом    с. 1,5 Ом
а. 6 Ом   б. 5 Ом    с. 1,5 Ом
4. Егер изоляциясы жоқ өткізгіштерді ортасынан бүктеп
4. Егер изоляциясы жоқ өткізгіштерді ортасынан бүктеп
ширатып қойса, оның кедергісі қалай өзгереді?
ширатып қойса, оның кедергісі қалай өзгереді?
а. Артады   б. Кемиді    с. Өзгермейді
а. Артады   б. Кемиді    с. Өзгермейді
5. Өткізгіштің меншікті кедергісінің өлшем бірлігі?
5. Өткізгіштің меншікті кедергісінің өлшем бірлігі?
а. Ом/ метр    б. Ом*метр    с. Ом
а. Ом/ метр    б. Ом*метр    с. Ом Физикалық формулалар
Физикалық формулалар
Воьт, Ампер, Омдарым ұлы физиктер болыпты.
Воьт, Ампер, Омдарым ұлы физиктер болыпты.
Пайдаланып көп адам физиканың заңдарын,
Пайдаланып көп адам физиканың заңдарын,
Сол заңдармен таныпты,
Сол заңдармен таныпты,
Табиғаттың сырларын.
Табиғаттың сырларын.
Үш топтан оқушылар шығып физикалық формулалардың мәнін түсіндіреді.
Үш топтан оқушылар шығып физикалық формулалардың мәнін түсіндіреді. Электр тоғының пайдасы мен
Электр тоғының пайдасы мен
зияны
зияны
Электр тоғын рұқсатсыз қоспаңыздар
1.1. Электр тоғын рұқсатсыз қоспаңыздар
Электр тоғы көзінде, сондайақ
2.2. Электр тоғы көзінде, сондайақ
қондырғының басқа бөлігінде кернеудің
қондырғының басқа бөлігінде кернеудің
баржоғын бақылау немесе лампамен,
баржоғын бақылау немесе лампамен,
кернеу көрсеткіш құралмен тексеру керек
кернеу көрсеткіш құралмен тексеру керек
Жалаңашталған бөліктерге кернеу түсіп
3.3. Жалаңашталған бөліктерге кернеу түсіп
тұрғанда абайламай тиіп кетуден сақ
тұрғанда абайламай тиіп кетуден сақ
болыңыз
болыңыз
Су қолмен тоқты ұстама
4.4. Су қолмен тоқты ұстама Қорытынды
Қорытынды
Электр тоғының анықтамасы, бағыты
Электр тоғының анықтамасы, бағыты
әсері, пайда болуының шарттары
әсері, пайда болуының шарттары
Толық тізбек үшін Ом заңы?
1.1. Толық тізбек үшін Ом заңы?
Өткізгішті қалай жалғауға болады?
2.2. Өткізгішті қалай жалғауға болады?
Электр энергиясын біз қайдан
3.3. Электр энергиясын біз қайдан
аламыз?
аламыз?

file_name: Тұрақты тоқ заңдары слайд.ppt

intro:
Тұрақты ток – ток күшінің шамасы мен бағыты уақытқа байланысты өзгермейтін электр тогы.

Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек тұйықталған тізбекте ғана пайда болады. Тармақталмаған тұйық тізбектің кез келген қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің байланысын сипаттайтын Ом заңы, өткізгішпен ток жүрген кезде бөлініп шығатын жылуды анықтайтын Джоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ережелері жатады. Тұрақты ток көздеріне электр машиналарының генераторы, гальвани элементтері, термоэлементтер, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала зарядталған аккумуляторлар және — пайдалы әсер коэффициенті жоғары магниттік гидродинамика генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету арқылы өндіруге болады.

title: Тұрақты ток заңдары


extracted_text:
Ашық сабақтар Деформация нәтижесінде пайда болған,
Деформация нәтижесінде пайда болған,
шығыс қалпына денені қайтаруға
шығыс қалпына денені қайтаруға
талпынған күш серпімділік күші
талпынған күш
серпімділік күші деп
 деп
аталады
аталады

Ашық сабақтар Серпімділік күші тек дененің
 Серпімділік күші тек дененің
деформациялар кезінде
деформациялар кезінде
ғана пайда болады.
ғана пайда болады.

Ашық сабақтар Созылу
Сығу
Жылжу
Бүгіліс

Ширату

Ашық сабақтар 1. Резеңкеде және
серіппеде жіңішке
біркелкі ұзындықта,
біркелкі салмақтағы
сымдар ілінген.
2. Резеңке қаттырақ
созылады, яғни
оның сұйықтығы
серіппедегі
қаттылыққа
қарағанда азырақ

Ашық сабақтар 1. Екі серіппеде, серіппе
ұзындығы бірдей
болу үшін, бірдей
ұзындықта, бірақ
әртүрлі қимада жүк
ілінген.
2. Қимасы ұзын серіппе
неғұрлым жүгі көп
болды, яғни, оның
қаттылығы көп.

Ашық сабақтар СЕРПІМДІ ДЕФОРМАЦИЯНЫҢ ШАМАСЫ (ҰЗАРУЫ
НЕМЕСЕ СЫҒУЫ) КӨРСЕТІЛГЕН КҮШКЕ
ПРОПОРЦИОНАЛДЫ
k – серпімділік
коэффициенті
(қаттылық), Н/м;
l – деформирленген
дененің ұзындығы, м;
l0 дененің бастапқы
ұзындығы , м;
Гук заңы тек серпімді
деформациялар үшін әділет

Ашық сабақтар Жоюдан күштің тәуелділік кестесі

Ашық сабақтар Егер денені деформациялайтын күшті тоқтатқаннан
кейін, ол шығыс қалпына оралады, сол
деформация серпімді болып табылады.
Қаттылық дененің формасынана және өлшеміне,
сонымен қатар, дайындалған материалға тәуелді.

Ашық сабақтар Жіңішке резенкелі жіп 3,6∙10³ Н/м қаттылыққа ие.
Осындай 20 жіптерден өрілген бұрау қаттылығы
қандай болады?
Берілгені:               Шешуі:
k1= 3,6∙10³ Н/м     Бұрау қаттылығы оның қалыңдығына
n= 20                    байланысты болғандықтан, онда
                              онда
                               k20 = k1 ∙ n= 3,6∙10³ Н/м ∙ 20 = 7,2 ∙10 Н/м
  Табу :
         k20 = ?

Жауабы : бұрау қаттылығы 7,2 ∙10 Н/м

Ашық сабақтар

file_name: СЕРПІМДІЛІК  .ppt

description: Ашық сабақтар

intro: Серпімділік (Упругость) -материалдың серпімділік деформаңиясынан деформациялану қасиеті; дененің жүктеме күштер мен әсерлердің ықпалынан ішкі күштер туындауына байланысты деформациялану және оны қоздырған жүктеме күштері мен әсерлердің әрекеті тоқтағаннан соң өзінің бастапқы пішіні мен көлемін (қатты денелер) немесе тек көлемін (сұйық және газ тәрізді денелер) толық қалпына келтіру қасиеті.[1][2];дененің өлшемдері мен пішінін сыртқы күш әсерін алып тастағаннан кейін қайтадан қалпына келтіре алу қабілеті

title: Серпімділік


extracted_text:
Ой қорыту.
(үй тапсырмасын тексеру)
1. Масса дегеніміз не?
2. Масса қандай әріппен белгіленеді?
3. Массаның өлшем бірлігі?
4. Массаның тағы қандай өлшем бірліктерін
білесіңдер?
5. Дененің массасын анықтау тәсілдері. Масса
килограмм
(кг)
таразы
m м е
т р
ж ы л д а м д ы қ
т а б и ғ
а т
а ң ы р а қ а й
ф и з и к а
д е н е
б а қ ы л а у
у а қ ы т
Заттың қасиетін
сипаттайтын
физикалық ұғым.
1. Ұзындықтың өлшем бірлігі?
2. v=l / t
3. Бізді қоршаған орта?
4. Марстың қазақша аты?
5. Табиғат туралы ғылым?
6. Пішіні  мен көлемі бар нәрсе?
7. Табиғатты зерттеу әдісі?
8. Физикалық шама – t? Сабақтың мақсаты:
көрсететін
  Оқушыларға  1  см3  заттың
массасын
шама
тығыздық  екендігі  туралы  түсінік
беру.  Сол  заттың  тығыздығының
өлшем
формуласын
бірліктерін меңгерту.
және Жоспар:
1. Қызығушылықты ояту
2. Мағынаны тану
3. Ой толғаныс
4. Сабақты қорытындылау 1.Қызығушылықты ояту.
Тәжірибе жасау
Көлемдері  бірдей  темір,  пластмасса,  ағаш  алайық.
Көлемдері  бірдей  темір,  пластмасса,  ағаш  алайық.
Осы  денелерді  таразыға  тартып,  олардың  массасын
Осы  денелерді  таразыға  тартып,  олардың  массасын
өлшейміз. Тәжірибе нәтижесі арқылы кестені толтырамыз.
өлшейміз. Тәжірибе нәтижесі арқылы кестені толтырамыз.
Ағаш
Пластмасса
Темір
Дене
Масса, г
Көлем, см3
m  / V Қорытынды:
• Әрқайсысының  көлемі  1  см3  болатын  әртүрлі
заттан  жасалған  денелердің  массалары  да  әр
түрлі болады.
• Әртүрлі  заттардың  тығыздығы  да  әртүрлі
болады. 2. Мағынаны тану.
Заттың  тығыздығы  деп  сол
заттың көлем бірлігіндегі массасына
тең физикалық шаманы айтады.
m
V
  заттың тығыздығы
  дененің массасы
   дененің көлемі

m
V Заттың  тығыздығының  бірлігі  үшін
бірліктердің  Халықаралық  жүйесінде  (SI)
килограмның  метр  кубқа  қатынасы  (кг/м3)
алынған.


кг
31

м


1
г 
3
см
10
3
кг
3
м
;
1
кг
3
м

10
3
Т
3
м m
V
m

V
V 
m


cbаV 3. Ой толғаныс.
өтілген
тақырыпты
Жаңа
оқушылардың
қаншалықты  меңгергенін  білу  мақсатында  және  сабақты
бекіту  мақсатында  “Өзін    өзі  тексеру  сұрақтары”.
1. Заттың тығыздығы деп нені айтамыз?
2. Заттың тығыздығын қалай анықтауға болады?
3. Қандай тығыздық бірліктерін білесіңдер?
4. Тығыздығы мен көлемі бойынша дененің массасын
қалай есептейді?
5. Массасы мен тығыздығы бойынша дененің көлемін
қалай есептейді? Тығыздық

кг/м3
m
V Есеп шығару.
  Кірпіштің  тығыздығы  1,8.103  кг/м3,  өлшемі

0,25х0,12х0,65  м  екені  белгілі  болса,  онда  бұл
кірпіштің массасы неге тең болады? Не үйрендім?
Не білгім келеді?
Таңқалдырғаны Үйге тапсырма:

description:
Масса
килограмм
(кг)
таразы
m

description:
m
V
m

V
V 
m


cbаV

description:
Тығыздық

кг/м3
m
V

description: Үйге тапсырма:

intro: Масса – материяның инерциялық және гравитациялық қасиетін анықтайтын физикалық шама. Латынның massa – үйінді, кесек деген сөзінен алынған. “Масса” ұғымын механикаға Исаак Ньютон енгізген. Ньютонның классикалық механикасындағы масса дене импульсінің (қозғалыс мөлшерінің) анықтамасына енеді. Дене импульсі (р) дененің қозғалу жылдамдығына () пропорционал болады: р=m, (1) мұндағы пропорционалдық коэффициент m – берілген дене үшін тұрақты шама, оның массасы. Массаның эквиваленттік анықтамасы Ньютон классикалық механикасының қозғалыс теңдеуінен шығады: f=ma (2) Бұл жерде масса денеге әсер ететін күш (f) пен осы күштің салдарынан болатын дененің үдеуі (а) арасындағы пропорционалдық коэффициент (1) және (2) қатынастарынан анықталатын масса инерциалдық немесе инерттік масса деп аталады. Ол дененің динамикалық қасиетін сипаттайды әрі дене инерциясының өлшеуіші болып есептеледі. Ньютонның гравитациялық теориясында масса тартылыс өрісінің көзі ретінде алынады. Әрбір дене өзінің массасына пропорционал болатын тартылыс өрісін туғызады. Осы өріс салдарынан пайда болатын денелер арасындағы тартылыс күші Ньютон ашқан бүкіл әлемдік тартылыс заңы бойынша анықталады: f = G (3)

title: Масса


extracted_text:
Қайнау,конденсацияланудың және
буланудың меншікті  жылуы Сабақтың мақсаты:
Білімділігі::  Оқушылардың танымдық қызығушылығын
  Оқушылардың танымдық қызығушылығын
Білімділігі
қалыптастыру.Қайнау,қаинау температурасы атмосфералық қысымға
қалыптастыру.Қайнау,қаинау температурасы атмосфералық қысымға
байланысты болуын түсіндіру.
байланысты болуын түсіндіру.
Дамытушылық:: O Oқушылардың ойлау қабілетін жетілдіру,
қушылардың ойлау қабілетін жетілдіру,
Дамытушылық
дамыту және өзінөзі бағалауын,сабаққа деген ынтасын  қалыптастыру.
қалыптастыру.
дамыту және өзінөзі бағалауын,сабаққа деген ынтасын
Тәрбиелік:: Оқушылардың мақсатқа жету барысында
 Оқушылардың мақсатқа жету барысында
Тәрбиелік
адамгершілікке,әдептілікке, тапқырлыққа ізденімпаздыққа
адамгершілікке,әдептілікке, тапқырлыққа ізденімпаздыққа
тәрбиелеу
тәрбиелеу
Сабақтың түрі: Жаңа сабақты түсіндіру.
Сабақтың  көренкілігі: Слайдтар,колба,май шам,штатив Сабақтың барысы
1
2
3
4
5
6
7
8
Ұйымдастыру кезеңі
Ұйымдастыру кезеңі
Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасын тексеру
Жаңа сабақты түсіндіру
Жаңа сабақты түсіндіру
Есептер шығару
Есептер шығару
Бекіту сұрақтары
Бекіту сұрақтары
Қорытындылау
Қорытындылау
Үйге тапсырма
Үйге тапсырма
Бағалау
Бағалау Булану дегеніміз не
Қай кезде булануды
кебу деп атайды
Кебу жылдамдығы
 неге байланысты?
Сұйықтың негізгі қасиеттері?
Алюминидің меншікті
 балқу жылуы
3,9*105Дж/кг деген нені білдіреді?
Меншікті балқу жыылуы
дегеніміз не?
Қатты дененің механикалық
 қасиетін ата?
Балқу температурасы
 дегеніміз не
Меншікті балқу
жылуы дегеніміз не?
Кристал денелерді балқу
температурасында
сұйыққа айналдыру үшін қажетті
жылу мөлшерінің формуласы? • Қаинау құбылысы
Сұйықтың бетінде, сондайақ
 бу түйіршіктерін бөле отырып
ішінде қарқынды
булануын қайнау деп атайды. Сұйықтың қайнау өтетін температура
 қайнау температурасы деп аталады. Қайнау температурасы атмосфералық қысымға
тәуелді. Берілгені                                                                             Берілгені
t=100С                                                                                m=0,75кг

m=10кг                                                                                t=200С
t=1000С                                                                                t=1000С
C=4,2*107Дж/кг0с                                                               m=250г
L=2,3*106Дж/кг                                                                  т/к Q
т/к Q
Берілгені                                                            Берілгені
t=100С                                                                  m=20кг

m=10кг                                                                 t=100С
t=25670С                                                              t=1000С
C=400 Дж/кг0с                                                     m=1000г
т/к Q                                                                     т/к Q Сұйықтың қайнау процесін сипаттаңдар?
Сұйықтың қайнау температурасы дегеніміз не?
Меншікті булану жылуы нені көрсетеді?
Сұйық қаинаған кезде берілетін жылу қайда жұмсалады?
Бу конденсацияланған кезде бөлінетін энергияны техникада
қайда қолданады?

file_name: Қайнау,конденсацияланудың және буланудың меншікті  жылуы .ppt

intro: ҚАЙНАУ – сұйықтықтың тұтас көлемінде бу көпіршіктерінің пайда болып, олардың сұйық бетіне шығып буға айналуы (1-текті фазалық ауысу). Сұйықтықты қыздырған кезде оның ішіндегі көпіршіктерінің көлемі ұлғайып, біртіндеп жоғары қалқып шығып жарылады да, ол сұйық бетіндегі бу фазасына айналады. Сұйықтық бетіндегі будың қысымы сыртқы қысымға теңелгенде қайнау процесі басталады. Сұйықтықтың үнемі қайнап тұруы үшін оған қажетті жылу берілуі тиіс, ол бу фазасы көлемінің ұлғаюы кезінде – бу түзілуі мен будың сыртқы қысымға қарсы жұмысына жұмсалады. Тұрақты қысым жағдайындағы сұйықтықтың қайнауы жүретін температура – қайнау температурасы (Тқ) деп аталады.

title: Қайнау


extracted_text:
Много  загадок  для
 ребяток! Под новый год
пришел он в дом
Таким румяным
толстяком.
Но с каждым днём
терял он вес
И наконец совсем
исчез! У маленькой Катюшки
Уселся на макушке
Не мотылек, не птичка-
Держит две косички. На черный платок
Просыпано просо.
Пришел петушок,
А склевать-то не просто.

file_name: Загадки.pptx

description:
Много  загадок  для
 ребяток!

intro: Презентация называется "Много загадок для ребяток" представляет собой мини-проект по теме "Растровый графический редактор" (рисунки, использованные в презентации,  выполнены учащимися 9 класса в редакторе PAINT),  и может быть использована на уроках "Окружающий мир" или для внеклассных мероприятий в начальных классах.

title: Презентация Загадки


extracted_text:
Электр ток көздері. Ом заңы
Келесі бет  Электр тоғы туралы ұғым енгізу және ток
көздерін қарастыру;
 Ток күшінің, кернеу мен кедергінің формуласын
шығару барысында Ом заңына анықтама беру;
 Физикалық шамаларды қарастыру және оның
өлшем бірліктерін анықтау;
 Есептерд шығаруда формулаларды қолдануды
үйрену.
Келесі бет Негізгі ұғымдар
 Электр тогы дегеніміз зарядталған бөлшектердің
реттелген қозғалысы.
 Электр ток көздері:
    1. Гальваний элементі
    2. Электрофор  машинасы
    3. Термоэлемент
    4. Фотоэлемент
    5. Аккумулятор
Келесі бет Гальваний  элементтері
Келесі бет Ток көздері
Жылулық ток көздерінде  – ішкі
энергия электр энергиямына
түрленеді
Механикалық ток көздерінде –
мех. энегрия электр
энергиясына түрленеді Негізгі формулалар және шамалардың
өлшем бірліктері

I= g/t        I(А) – ток күші
1А=1Кл/с
 U= A/g     U (1В) – кернеу

 R=ρ ℓ/S    R ( 1Ом)  кедергі
1В=1Дж/Кл
 ρ = RS/ℓ   (1 Омּм)   меншікті кедергі
Келе
сі бет Ток күші кернеуге тура пропорцианаль және
тізбек бөлігінің кедергігісіне кері
пропорцианаль болады.
Ғалымдар
           А. Ампер
          Г. Ом
  А. Вольта
Келесі бет Ом заңы
 I  өткізгіштегі ток күші
U  өткізгіш ұштарындағы кернеу
R  өткізгіш кедергісі
Келесі бет Сабақты бекіту есептері
Омға келтіріңдер:  200мОм; 0,5 кОм ;
50 Мом ;50 мОм ; 0,03МОм ;3кОм.
200мОм=0,2Ом

0,5 кОм=500Ом
50МОм=50000000 Ом
50мОм=0,05 Ом
0,03МОм=30000 Ом
3 кОм=3000 Ом
Келесі бет Ұзындығы 10м, көлденең қимасы 0,1мм² мыс
сымның кедергісін анықтаңдар.
Берілгені:
S =0,1 мм2
l = 10 v

017,0
Ом
R=?
Ч
2
мм
м
Шешуі:


l
S
,0
017
R

R


2
Ом
мм
2
мм
1,0

10
м

7,1
Ом
Жауабы: R=1,7 Ом7
Келесі бет Ом заңына есептер
Ұзындығы 120 м, көлденең қимасының ауданы
0,05м2
 нихром  сымтемір, 220 В кернеуі көзіне
жалғанған. Сымдағы ток күшін анықтаңыз.
 Берілгені:   = 120 м ,S = 0,5 мм(cid:7), U = 220  В,
ρ = 1,1
ℓ
Ом∙мм² /м
Т/К: I  ?

 Шешуі:
 R = ρℓ/S
 R = 1,1 Ом∙м² /м ∙ 120 м
 I = 220 В
׃ 264  Ом =0, 83 А
׃ 0,5  мм(cid:7) = 264  Ом
 Жауабы: I = 0,83 А.
Келесі бет Сөзжұмбақ
 Ток көздерінің аттарын табыңыз
Р
О
Т Е Р М О Э Л Е М Е Н Т
Ф О Т О Э Л Е М Е Н Т
Т
А К К У М У Л Я Т О Р
О
О
Е
Л
Е
Т
Л
Н
К

file_name: Электр ток көздері.Ом заңы слайд.ppt

description:
Электр ток көздері. Ом заңы
Келесі бет

description:
Гальваний  элементтері
Келесі бет

intro: Ом заңы – электр тогының негізгі заңдарының бірі. Ом заңы – өткізгіштегі ток күшінің (І) осы өткізгіштің ұштары арасындағы кернеумен (U) байланысын анықтайды: U=r*І (1) мұндағы r өткізгіштің геометриялық өлшемдеріне, электрлік қасиеттеріне және температурасына байланысты болатын пропорционалдық коэффициенті r – омдық кедергі немесе өткізгіштің берілген бөлігінің кедергісі деп аталады. Ом заңын 1826 ж. неміс физигі Г. Ом (1787 – 1854) ашқан.

title: Ом заңы


extracted_text:
Сабақтың  мақсаты :
1.Білімділік мақсаты:  оқушыларды
Резерфорд  тәжірибесін  және атом
ядросының  құрамына  кіретін  бөлшектердің
физикалық  мағынасымен  түсіндіру;
  2. Дамытушылық мақсаты: оқушылардың
ғылыми дүниетанымдық  көзқарасын
қалыптастыру, логикалық  ойлау  қабілетін
дамыту;
3.Тәрбиелік мақсаты: ізденімпаздыққа ,
жауапкершілікке , топпен жұмыс  жасауға

тәрбиелеу; 1. Қандай  элементтерді  радиактивті
элемент  дейді?
2. Радиактивті  сәулелену  дегеніміз  не?
γ
   сәулелерінің  физикалық
3.
α β
,
 ,
 4.Радиактивтік  дегеніміз  қандай
табиғаты.
құбылыс?
5. Радиактивті  элементтерді  не  себептен
алюминий  емес , қалың  қабырғалы
қорғасын  контейнерлерде  сақтайды? Ядроның  өлшемі   10-15 м;
Атомның  өлшемі 10-10 м ;
  q я = + Z * e
Z- элементтің  Менделеев  кестесіндегі  реттік
саны ,  протон  саны;
e= 1,6*10-19 Кл  - элементар  заряд;
q э  = - Z * e Белгіленуі
Заряды
Массасы
     р
 + 1,6 *1019  Кл
       1836 mе
               n
                0
             1939 mе
Тұтас  ядроны  нуклид  деп  атаймыз.
Ядродағы  протондар  мен  нейтрондар  санын   (А)
 массалық  сан  ден  атайды.
Массалық  сан  мен  заряд  санын  біле  отырып ,  ядродағы  нейтрон
 санын  таба  аламыз.
     N = A – Z 1. Суреттердің  қайсысы  атом  құрылысына  сәйкес  келеді?
                          І деңгей
2. Фосфордың 15 Р 30 және 15 Р 31  изотоптары
ядроларының  айырмашылығы  қандай?
3. Атом  ядросында  51 р  және  71 n  бар.  Бұл  қандай
элемент ?
                         ІІ деңгей

бар?
1. Протон  мен  нейтрон  арасында   қандай  айырмашылық
2. Неон  изотоптарының  10 Ne 20 ;10 Ne 21 ;  10 Ne 22
құрылымы  қандай?
                        ІІІ деңгей
1. Бір  элементтің  әр  түрлі  изотопын  химиялық
амалдармен  ажыратуға  бола  ма?
2. Мына  белгілеулерде қандай  бөлшектер  мен
атомдардың  ядролары  көрсетілген?
      1р 1;    2Не 4 ;    0 n 1 ;     -1e 0;    1H 2

. Электрон
Кім жылдам?
Нейтрон
Протон
Балл саны
Рс
1
2
3
4
5
6
7 § 53.  42 ж №1, 3.

file_name: Резерфорд тәжірибесі..ppt

description: § 53.  42 ж №1, 3.

intro: Резерфорд[1], Рд (Rd) — нуклидтер (радиоактивтік изотоптар) активтілігінің жүйеден тыс өлшем бірлігі. Бірліктің бұл атауы Э.Резерфордтың құрметіне қойылған. 1 Резерфорд нуклидтің 1 с ішінде 106 ыдырау актісіне тең болатын активтілігі ретінде анықталады. 1 кюри (Ки)= =3,7*104 Рд. Резерфорд бірлігі 1946 ж. жалпы қолданысқа ұсынылғанымен, іс жүзінде қолданылмайды.

title: Резерфорд


extracted_text:
Блицсұрақтар:
1.1. Инерция деп нені айтады?
2.2. Денеге еш нәрсе әрекет етпесе, ол қандай күйде болады?
3.3. Инерция сөзі латын тілінен аударғанда қандай мағынаны
білдіреді?
4.4. Инерция құбылысын ашқан кім?
5.5. Денелердің өзара әрекеттесуі деген не?
6.6. Күш дегеніміз не?
7.7. Күш қандай шама?  Белгіленуі
8.8. SI жүйесінде күштің өлшем бірлігі? “Суретті тест” Сабақтың тақырыбы:
Тартылыс құбылысы.
Ауырлық күші.
Басқа планеталардағы ауырлық
күші. белгілеуі
Исаак Ньютон
Физикалық
шама
?
бағыты
өлшем
бірлігі Тартылыс
құбылысы.
денелерге Жер тарапынан күш
әрекет етеді.
Жер барлық денелерді өзіне
тартады.
денелердің бірбіріне тартылуы
бүкіләлемдік тартылыс деп аталады.
Ағылшын ғалымы И.Ньютон бұл
құбылысты зерттеп, табиғаттың ұлы
заңыБүкіләлемдік тартылыс заңын
тұжырымдады. Ауырлық
күші
денелердің Жерге тартылу күшін
ауырлық күші деп атайды
ауырлық күшін Fa әрпімен белгілейді.
ауырлық күшінің дене массасына
қатынасы тұрақты
Бұл тұрақты шаманы g әрпімен
белгілейді

Fa 
m
g
ауырлық күші дене массасына
тура пропорционал:
Fa 
mg
Тұрақты gдің шамасы жуықтап
алғанда 9,8 Н/кг тең.
Өлшем  бірлігі   [Н]  (Ньютон) Басқа
планеталарда
ғы ауырлық
күші
Әр түрлі планеталарда массалары
бірдей денелерге әрекет ететін
ауырлық күші де түрліше болады
Планетаның массасы неғұрлым аз болса,
оның ауырлық күші соғұрлым аз болады
Әр түрлі аспан денелері үшін тұрақты g
ның мәні түрліше болады.
Жерде  g= 9,8 Н/кг
Меркурийде  g= 3,7 Н/кг
Шолпанда g= 8,8 Н/кг
Марста g= 3,8 Н/кг
Юпитерде g=24 Н/кг
Сатурнда g=9,1Н/кг
Уранда g= 9,8 Н/кг
Нептунда g= 13,5 Н/кг 3есеп.
Үстелдің үстінде компьютер тұр делік.
Үстелдің массасы 5 кг, компьютердің
массасы 12 кг болса, онда осы жүйенің
жерге түсіретін ауырлық күші неге тең
болады? (Жауабы: F=166,6 Н)

file_name: Тартылыс құбылысы. .ppt

description: “Суретті тест”

intro:
Тартылыс құбылысы. Ауырлық күші-балалық шағымыздан әрқайсымызға денелердің Жерге тартылуы жақсы таныс, мысалы, тебілген допта, бұтағынан үзілген алмада жерге түседі.
Демек, денелерге Жер тарапынан күш әрекет етеді. Жер барлық денелерді өзіне тартады.
Күнді айнала қозғалатын планеталар тартылыс өрісі әрекетінен Күнге тартылады және өздері де бір-біріне тартылады. Барлык кеңістікті жайлаған тартылыстан «Жеті қат көкке ұшсақ та», «Жеті қабат жер астына енсек те» құтыла алмаймыз. Сондықтан әлемдегі денелердің бір-біріне тартылуы бүкіл-әлемдік тартылыс деп аталады. Ағылшын ғалымы Исаак Ньютон Бұл кұбылысты зерттеп, табиғаттың ұлы заңы- Бүкіләлемдік тартылыс заңын тұжырымдады. Бүкіләлемдік тартылыс заңының ашылу тарихымен 9-сыныпта танысатын боласыңдар.

title: Тартылыс құбылысы


extracted_text:
Мақсаты:
Мақсаты:
 ““Дене импульсі”, “Импульстің
Дене импульсі”, “Импульстің
сақталу заңы”  тақырыптары
сақталу заңы”  тақырыптары
бойынша қорытындылау.
бойынша қорытындылау.
Реактивті қозғалыс туралы түсінік
 Реактивті қозғалыс туралы түсінік
беру.
беру.
Ғарышты игерудегі жетістіктер.
 Ғарышты игерудегі жетістіктер. 1.Реактивті қозғалыс – импульстің сақталу
1.Реактивті қозғалыс – импульстің сақталу
заңының көрінісі.
заңының көрінісі.
2. Реактивті қозғалыс мысалдары.
2. Реактивті қозғалыс мысалдары. 3. Ғарышты игеру жетістіктері.
3. Ғарышты игеру жетістіктері.
К.Э.Циолковский
К.Э.Циолковский
      С.П.Королев
С.П.Королев

    Ю.А.Гагарин
Ю.А.Гагарин Қазақ ғарышкерлері
Қазақ ғарышкерлері  газ жылдамдығы

4.Зымыран қозғалысы
4.Зымыран қозғалысы
→
→

    VV11   газ жылдамдығы

    m – жанған отынның
m – жанған отынның

массасы
массасы
        М – мәре алдындағы
М – мәре алдындағы
зымыранның сыртқы
        зымыранның сыртқы
    қабығымен және отынмен
қабығымен және отынмен

қоса   есептегендегі массасы
        қоса   есептегендегі массасы
        М – m   зымыран
М – m   зымыран
      қабығының массасы
қабығының массасы
      VV22 – зымыран қабығының
 – зымыран қабығының
      жылдамдығы
жылдамдығы
→
→
→
→

      VV22 =  m* V
Зымыран газдың
      Зымыран газдың
      атқылап шығу жылдамдығы
атқылап шығу жылдамдығы
    бағытына қарама – қарсы
бағытына қарама – қарсы

    бағытталған жылдамдық алады
бағытталған жылдамдық алады

 =  m* V11/ M – m
/ M – m 5. Реактивті қозғалыс анықтамасы.
5. Реактивті қозғалыс анықтамасы.
Дененің бір бөлігі одан
           Дененің бір бөлігі одан

қандай да бір жылдамдықпен
қандай да бір жылдамдықпен
бөлініп шыққан кездегі
бөлініп шыққан кездегі
қозғалысы
қозғалысы
реактивті қозғалыс
      реактивті қозғалыс
                        деп аталады.
деп аталады. 6.Көп сатылы зымырандар
6.Көп сатылы зымырандар Нені білдік?
Нені білдік?
Реактивті қозғалыс мысалдары:
Реактивті қозғалыс мысалдары:
Ғарышты игеру:
Ғарышты игеру:
Зымыран жылдамдығы формуласы:
Зымыран жылдамдығы формуласы:
Реактивті қозғалыс
Реактивті қозғалыс  Нені білгім келеді?
Нені білгім келеді?
““Ғарышты игерудегі
Ғарышты игерудегі
жетістіктер”
жетістіктер”
                     Реферат
Реферат Үй тапсырмасын
Үй тапсырмасын
тексеру бойынша сайыс
тексеру бойынша сайыс
Топтардың аты
Топтардың аты
ҒАРЫШ
ЗЫМЫРАН Сайыс жоспары
Сайыс жоспары
1.“Ұшқыр ойдан –ұтымды жауап” (сұрақжауап)
1.“Ұшқыр ойдан –ұтымды жауап” (сұрақжауап)
2.  “Зерделіліер сайысы”
2.  “Зерделіліер сайысы”
(қазақтың екі  ғарышкері жөнінде айтып беру)
(қазақтың екі  ғарышкері жөнінде айтып беру)
3. “Тапқыр болсаң тауып көр” (тақтада
3. “Тапқыр болсаң тауып көр” (тақтада
жасырылған формуланы айту)
жасырылған формуланы айту)
4.“Шапшаңдық” сайысы (екі топқа оқулықтан
4.“Шапшаңдық” сайысы (екі топқа оқулықтан
есептер беріледі 172,173)
есептер беріледі 172,173)
5. Жанкүйерлер сайысы
5. Жанкүйерлер сайысы
6. Сайысты топ басшылары қорытындылайды
6. Сайысты топ басшылары қорытындылайды 6
5
1
4
2
3 Артқа 1=
2
Артқа Артқа Артқа Артқа

file_name: Реактивті қозғалыс слайд.ppt

description:
Қазақ ғарышкерлері
Қазақ ғарышкерлері

description:
6
5
1
4
2
3

description: Артқа

description:
1=
2
Артқа

description: Артқа

description: Артқа

description: Артқа

intro: Реактивті қозғалыс - Дененің бір бөлігі одан қандай да бір жылдамдықпен бөлінген кездегі қозғалысы. Реактивті қозғалыстың қарапайым мысалы ретінде, үрлеп одан кейін еркін қоя берілген ауа шарының қозғалысын қарастыруға болады. Үрленген шардың ішіндегі қысым сыртқа атмосфералық қысымнан едәуір артық болатыны белгілі, ал бос қоя берілген шардың ішіндегі біраз ауаның төменгі саңылау арқылы сыртқа шығуы шардың жоғары қарай көтерілуін тудырады. Ол біраз уақыт бөлме ішінде әрлі-берлі ұшатын болады. Шар ішінен шығатын ауа оны қарама – қарсы бағытта қозғалуға мәжбүр етеді. Реактивтік қозғалыс принцепі бойынша: сегізаяқ, кальмар, теңізқұрт, медуза сияқты теңіз жәндіктері қозғалады. Бүгінгі күні реактивті қозғалыс принцепін пайдалану адамның бір кездегі арманы және қиялы болған тылсым Әлеммен тілдесе бастауына әкелді. Реактивті қозғалыс принцепі сағатына бірнеше мыңдаған километр жылдамдықпен қозғалатын ұшақтарды, Жердің жасанды серіктерін, планетаралық саяхат жасайтын ғарыш зымырандарын жасауға мүмкіндік туғызды. Адам баласының ғарыш кеңістігіне шығуы үшін асқан кемеңгершілік, аса ыждағатты есеп, өте күрделі техника және асқан ерлік қажет.

title: Реактивті қозғалыс


extracted_text:
§15. Молекулалардың
қозғалысы. Диффузия. ЕСІМІЗГЕ ТҮСІРЕЙІК
•
•
•
Заттарды құрайтын бөлшектер қалай
аталады?
Табиғатта, Жер бетінде атомдардың неше
түрі бар?
Заттардың сан алуандығын қалай
түсіндіруге болады?
• Молекула дегеніміз не?
•
• Молекуланың көрнекі кескіні қалай
Заттардың молекулалары бірдей ме?
аталады? Молекулалар мен атомдардың ретсіз қозғалыстары салдарынан
жанасып тұрған әр түрлі заттар бөлшектерінің бірбіріне өтіп
таралуын диффузия деп аталады.
Диффузия  сұйықтарда,газдарда, сұйықтарда
және қатты денелерде жүреді Диффузия құбылысынан мынадай
қорытынды туады: денелерді құрайтын
бөлшектер бірбірінен белгілі бір
қашықтықта орналасады және үздіксіз
қозғалыста болады. Сөйтіп, дене
көлемінің үлкен бөлігін бос кеңістік алып
тұрады. Дененің жылулық күйін сипаттайтын
физикалық шама температура деп
аталады.
Денелердің температурасын
термометрмен өлшейді.
Дене молекулаларының қозғалыс
жылдамдығы неғұрлым үлкен болса,
оның температурасы да соғұрлым
жоғары болады. Сұйықтық термометрлер
Механикалық термометрлер Электрлік термометрлер
Тұрмыстық термометрлер

file_name: Молекулалардың қозғалысы. Диффузия..ppt

intro: Диффузия[1](лат. dіffusіo – таралу, жайылу) – нақтылы дене бөлшектерінің жылулық қозғалыстарға ұшырай отырып, сол дене концентрациясының селдір аудандарына қарай жылжуы; молекула олардың жылулық қозғалысы салдарынан шекаралас орналасқан әртүрлі заттардың бір-біріне өту құбылысы. Диффузия дененің бүкіл көлеміндегі концентрация мөлшерінің бірте-бірте теңелуін, сөйтіп оның бірқалыпты сипат алуын қамтамасыз етеді. Кейбір денелердің өте шағын бөлшектері ғана емес (атомдар, молекулалар, иондар), біршама ірі түйіршіктері де диффузиялық қасиетті иемденуі мүмкін.

title: Диффузия


extracted_text:
Ікезең:” Қызығушылықты ояту.”
Оқушыларды 3 топқа бөлемін.
Ітоп:   ”Күш”
ІІтоп:  “Қысым”
ІІІтоп: “САЛМАҚ”

 3 топтан 3 оқушы шығарамын.
Карточка таңдап,есеп шығарады.
 Тағы да 3 оқушы шығарамын.
”Кім білімпаз?” сайысына түседі.
VІ. ““Кім білімпаз?
Кім білімпаз?””
Қысым дегеніміз
не?.
Қысымның
Өлшем бірлігі?
Гук заңы?
Аурлық күш
дегеніміз не?
Қысымды табу
формуласы?
Күш
Өлшем бірлігі?
Жердің тарту
Күшің қалай
атайды?.
Дененің
Салмағының
формуласы?
Күш бетке қысым
бағытталынады ?
түсіргенде
калай  Күш  көбейсе  артады
Аудан  артқа   тартады
Жүзі  жұқа  үшкір  зат
 Одан  бірақ   қорқады.
(Қысым)
  .. Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың тақырыбы:
«Қысымның қатты
«Қысымның қатты
денелер,сұйықтар,газдар арқылы
денелер,сұйықтар,газдар арқылы
берілуі Паскаль заңы.»
берілуі Паскаль заңы.»
7сынып
7сынып Тәжірибе өткізу
   Р  =  F /  S        Сұйықтар мен газдардың
қысымды барлық жаққа
бірдей жеткізетінін
дәлелдеді Паскаль шары.
СС Кім  алғыр?  ””
““Кім  алғыр?
 3 топтан  3  оқушы шығарамын. .Жаңа
тақырыпты қалай қабылдағанын білу
үшін  Кім алғыр? сайысын
ұйымдастырамын. ““Кім   алғыр?
Кім   алғыр?””
Қатты денелерде түсірілетін

қысым ІІІкезең:
ІІІкезең:
““Ой толғау”
Ой толғау” (дұрыс тапсаң шар әуеге қалықтайды!)
ОТЫ Р А Р
Р
На
µ
к
кг
Н
Па
F V. V. Сабақты бекіту:
Сабақты бекіту:
1.Қысым дегеніміз  не?

2.Қысымның өлшем бірлігі ?
3.Формуласы қандай?
4.Паскаль заңы дегеніміз не? VI. Оқушыларды бағалау
Үйге тапсырма: §44.№7 Н
    . ККөңіл
өңіл
аударға
аударға
ндарың
ндарың
ызға
ызға
рахмет!
рахмет!

file_name: ПАскаль заны.ppt

description:
Тәжірибе өткізу
   Р  =  F /  S

description:
Паскаль шары.
СС

intro:
Паскаль Заңы - осылай дейді:

Тепе-теңдік күйде жатқан сұйық не газға әсер етілген қысым сол сұйық не газдың кез келген нүктесіне барлық бағыттарға бірдей таралады

Бұл заң француз философы Блез Паскаль есімімен аталынған, бірақ та осы заңды Г.Б.Бенедитти (1530-1590) мен Симон Стервин (1548-1620) екеуі 1586 дәлелдеген.[1] Осы заң сұйық не газ қозғалып жатқанда, бұл заңға сүйенуге болмайды, сондықтан гидродинамика теңдеулерін қолдану керек, сонымен қатар сұйық не газға гравитациялық өріс әсер еткенде, Паскаль заңы қолданылмайды, себебі биіктік өзгерген сайын сұйық пен газдардың қысымы өзгереді екені мәлім.

title: Паскаль заңы


extracted_text:
Физикалық диктант
1) Дененің бірдей уақыт аралығында
дәлмедәл немесе жуықтап қайталанып
отыратын қозғалысын  айтады
2. Герц    өлшем бірлігі.
3.Толық бір тербеліске кеткен уақыт
 деп аталады.
4.   =        формуласы.
5.Ығысуды  әрпімен белгілейді Физикалық диктант
1) Дененің бірдей уақыт аралығында
дәлмедәл немесе жуықтап қайталанып
отыратын қозғалысын тербеліс деп
атайды.
2. Герц тербеліс жиілігінің  өлшем бірлігі.
3.Толық бір тербеліске кеткен уақыт
тербеліс периоды деп аталады.
4.   =    тербеліс жиілігінің формуласы.
5.Ығысуды х әрпімен белгілейді Тербеліс деп дененің бірдей уақыт аралығында
қайталанып
дәлмедәл
отыратын қозғалысын айтады
немесе  жуықтап Қозғалысты сипаттайтын
негізгі шамалар
Тербеліс периоды
Тербеліс жиілігі
Тербеліс амплитудасы 1Анықтамасы:
Тербеліс периоды деп
– бір толық тербеліс
жасауға кеткен уақыт.
Белгіленуі: Т
Өлшем бірлігі: [1c]
Формуласы:T=
T= 1.Анықтамасы: Тербеліс жиілігі
деп – бір уақыт ішіндегі тербелістер
саны
Белгіленуі:
Өлшем бірлігі: [1Гц]
Формуласы: 1.Анықтамасы: Тербеліс
амплитудасы деп –дененің
тепе – теңдік күйінің ең
үлкен ығысуы
Белгіленуі: А
Өлшем бірлігі: [1м]

file_name: Тербелмелі  қозғалыс. Тербелмелі  қозғалысты сипаттайтын .ppt

intro:
Тербелмелі қозғалыс — қалпына келтіруші күш әсер етіп түрғандағы қозғалыс.[1]

Күнделікті өмірде біз тербелмелі қозғалыстар немесе жай ғана тербелістер деп аталатын қозғалыстармен жиі ұшырасамыз. Мәселен, жел соққан кезде талдың бұтақтары тербеледі, бір шеті қысқышқа бекілген металл пластинаны майыстырып тұрып жібере салca, ол да тербеліске түседі. Сол сияқты вертикаль күиінен ауытқыған өткеншек, бесік, қабырға сағатының маятнигі, серілпеге ілінген жүк, домбыра шегі, таразының тілі және т.б. тербеледі.

Бұл қозғалыстардың ұқсастығы сол, олардың барлығы қайталанып отыратынымен сипатталады: қандай да бір уақыт еткен соң, тербеліп тұрған дене бастапқы орнына үнемі қайта оралады.

title: Тербелмелі қозғалыс


extracted_text:
Физика
Физика
     сабағына
     сабағына

               қош келдіңіздер!
               қош келдіңіздер! Фигуралар сыры
Өз ортасының лидері. Шешімді тез
қабылдайды. Сенімді адамдар.
Еңбекқор, табандылықты, шыдамды
адамдар
Мейірімді, бейбітшілікті
қалайтын, әділ, мінезі
жұмсақ адамдар. Сабақ жүрісі:
1.«Қанат қақты» кезеңі (Үй тапсырманы
сұрау, бағалау.)
2. «Самғау» кезеңі (Жаңа тақырып
туралы түсінік беру.)
3. «Шырқау» кезеңі (Есептер шығару.)
4. «Миға шабу»кезеңі (Сәйкестікті таба
білу) 1. Электр зарядының қандай тегі бар?
А) Оң;    В) Теріс;     С) Оң және теріс;       Д) Оң және оң.

2. 1-суретте 1;2;3 зарядталған денелер көрсетілген.
1
+
Олардың қайсысы бір- біріне тартылады?
А) 3 және 1;        В) 1 және3; 2және3.
С) Денелер бір- біріне тартылады.
Д) Тек қана 1және2; 1 және3.
Тест
2
+
3
-
1-сурет
3. Сырттай зарядталған үш дененің (2-сурет) қайсысы бір- бірінен
2
-
А) Тек 1- 3;     В) Тек 2- 3;      С) Тек 1- 2;     Д) Ешқайсысы.
3
4. Дененің электрленгенін анықтайтын құрал не деп аталады?
-
А) Реостат;  В) Амперметр;  С) Вольтметр;  Д) Электроскоп.
тебіледі?
1
+
2-сурет
5. Электрон зарядының сан мәні қандай?
А) 1,6*10-19Кл;    В) 9,1*10-31Кл;     С) 8,3*10-23Кл.
А) Электрон;    В) Протон мен нейтрон;   С) Молекула;   Д) Ядро.
6. Атом неден құралады?
7. Ядроның құрамында қандай бөлшектер бар?
А)  Электрон;    В) Протон мен нейтрон; 8. Электр зарядының өлшем бірлігі қандай?
А) А;       В) Н;     С) Кл;      Д) Ом.
А) Ұсақ бөлшек;    В) Ядро;    С) Молекула;     Д) Теріс зарядты ең кіші
9. Электрон деген не?
бөлшек.
 10. Электр зарядтарының өзара әрекеттесуі туралы тұжырымның
қайсысы дұрыс?
А) Біртекті зарядтар тебіледі, әртекті зарядтар тартылады.
В) Аттас зарядтар тартылады, әр аттас зарядтар тебіледі.
С) Аттас зарядтар әсерлеспейді, әр аттас зарядтар тартылады.
Д) Аттас зарядтар тебіледі, әр аттас зарядтар әсерлеспейді.
11. Заряды оң болатын бөлшек-
А) Атом;    В) Электрон;   С) Протон;   Д) Нейтрон.
12. Зарядталған екі кішкене шардың ара қашықтығын өзгертпей,
біреуінің зарядын 4 есе ұлғайтып, ал екіншісінікін 2 есе азайтатын
болсақ, онда кулондық әсерлесу күш қалай өзгереді?
А) 2есе артады;    В) 2есе кемиді;    С) 4есе артады;     Д) 4есе кемиді.
13. Электростатикалық өрістің көзі:
А) Тұрақты магнит;     В) Тогы бар өткізгіш;     С) Қозғалмайтын
электр заряды; д) Қозғалыстағы электр заряды. Дұрыс жауаптары:
6. В.
1. С.
7. В.
2. В.
8. С.
3. В.
9. Д.
4. Д.
10. А.
5. А.
     11. С.
      12. А.
      13. С. Үй жұмысын тексеру, бағалау.
14- жаттығу(8)
Аспандағы екі бұлттың электр зарядтары
сәйкесінше 20Кл  және 30Кл. Бұлттар
арасында орташа қашықтық 30км болса, онда
олар бір- бірімен қандай күшпен
әрекеттеседі? Е
+
Е
- Е1
Е2
Е
+
- + - +
+ +
- 1. 10см қашықтықтағы 2,7*10-6Кл нүктелік
зарядтың электр өрісінің кернеулігін
анықтаңыз. Заряд суда орналасқан.
а) 243*104Н/Кл;    в) 253*105Н/Кл;   с)
243*102Н/Кл.
2. Бетінің электр өрісінің кернеулігі 4*106Н/Кл
болса, радиусы 3см металл шарға қандай
заряд берілген?
А) 4*10-7Кл;   В) 4*10-8Кл;    с) 4*107Кл.
3. Кернеулігі 130Н/Кл болатын жердің электр
өрісінде орналасқан электрондарға осы өріс
қандай күшпен әсер етеді?
А) 2,08*10-10Н;      в) 2,08*10-17Н;   с) 2,08*10-7Н. 4. Сутек атомдарының электрондары
орбитасындағы электр өрісі кернеулігін
анықтаңыз. Орбитаның радиусы 0,5*10-8см.
А) ~5,8*1011Н/Кл; В) ~5,8*1010Н/Кл;С)
~58*1011Н/Кл.
5. Өрістің қандай да бір нүктесінде, 2нКл
зарядқа 0,4мкН күш әсер етеді. Өрістің осы
нүктесіндегі кернеулікті табыңыз.
А) 200Н/Кл;     В) 2000Н/Кл;   с) 20Н/Кл.
6. Электр өрісінің кернеуліктері 2кВ/м-ге тең
нүктеге орналасқан 12нКл зарядқа қандай
күш әсер етеді?
А) 2440мкН;    В) 24мкН;   с) 24мН. 1.Арақашықтығы 2см,2*10-9 -9 Кл және
Кл және
1.Арақашықтығы 2см,2*10
Кл зарядтармен зарядталған
4*104*10-18
-18 Кл зарядтармен зарядталған
вакуумдегі бірдей екі кішкене шар
вакуумдегі бірдей екі кішкене шар
қандай күшпен әрекеттеседі?
қандай күшпен әрекеттеседі?
2.Бір-бірінен 5см қашықтықтағы екі
2.Бір-бірінен 5см қашықтықтағы екі
нүктелік заряд өзара 0,4мН күшпен
нүктелік заряд өзара 0,4мН күшпен
әрекеттеседі.Әр зарядтың шамасы
әрекеттеседі.Әр зарядтың шамасы
қандай?
қандай?
4. 1мкКл және 10нКл екі заряд 9мН
4. 1мкКл және 10нКл екі заряд 9мН
күшпен бір-біріне қандай қашықтықтан
күшпен бір-біріне қандай қашықтықтан
әсер етеді?
әсер етеді?
3. Бір-бірінен 3см қашықтықта тұрған
3. Бір-бірінен 3см қашықтықта тұрған
әрқайсысы 10нКл екі заряд өзара
әрқайсысы 10нКл екі заряд өзара
қандай күшпен әсерлеседі?
қандай күшпен әсерлеседі? Сәйкестікті табу.
А Пропорционалд
ық
коэффициент
(Н*м2/Кл2
Ортаның
диэлектрлік
өтімділігі
Электр
тұрақтысы
(Кл2/Н*м2
Электр өрісінің
кернеулігі
(Н/Кл)
Күш (Н)
Заряд (Кл)
1
.
2
.
3
.
4
.
5
.
6
q
R
F
к
Ƹ
Ƹ0
В
С
Д
Е
Ж Дұрыс жауаптар:
1. Ж.
2. з.
3. е.
4. а.
5. в.
6. с.
7. д. 1.1. Кулон заңының формуласы
Кулон заңының формуласы
2.2. Электрон массасының мәні
Электрон массасының мәні
3.3. Кулон заңының тұжырымдамасы
Кулон заңының тұжырымдамасы
4.4. Электр өрісінің неше
Электр өрісінің неше
сипаттамасы бар?
сипаттамасы бар?
5.5. Электр өрісінің кернеулігінің
Электр өрісінің кернеулігінің
формуласы, өлшем бірлігі?
формуласы, өлшем бірлігі?
6.6. Нүктелік зарядтың электр
Нүктелік зарядтың электр
өрісінің кернеулігінің формуласы?
өрісінің кернеулігінің формуласы?
Үйге тапсырма §32. 15-жатт. (6)
Үйге тапсырма §32. 15-жатт. (6) Сау болыңыздар!

file_name: Электр өріс кернеулігі слайд.ppt

description:
Е
+
Е
-

description:
Е1
Е2
Е
+
-

description: Сау болыңыздар!

intro:
Электр өрісінің кернеулігі – электр өрісінің зарядталған бөлшектер мен денелерге күштік әсерін сипаттайтын векторлық шама (Е). Ол электр өрісінің белгілі бір нүктесіне қойылған нүктелік зарядқа әсер ететін өріс күшінің (F0) сол зарядтың шамасына (q0) қатынасына тең: E0=F0/q0. Бұл жерде зерттелетін өріске әкелінген зарядтың шамасы (q0) сол өрістің жасайтын зарядтардың шамасы мен олардың кеңістікте тарала орналасуын өзгертпейтіндей, мейлінше аз деп қарастырылады. Электр өрісінің кернеулігінің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі өлшеу бірлігі: в/м.

Электр өрісінің кернеулігі - өрістің көрсетілген нүктесінде орналасқан материалды нүктеге әсер ететін электр өріс күшінің осы заряд мөлшеріне қатынасы.[1]

title: Электр өрісінің кернеулігі


extracted_text:
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың тақырыбы:
““Механика” тарауын
қорытындылау
Мақсаттары:
а)  Тарау бойынша алған
Ә) Оқушыларды
білімдерін нақтылау, жинақтау
ұйымшылдыққа, шапшаңдыққа
В) Өз жетістігін бағалай  білуге
тәрбиелеу
үйрету Сабақтың түрі:
Сабақтың түрі:
            Жарыс-сабақ
Жарыс-сабақ

Деңгейлік  тапсырмалар беру
Деңгейлік  тапсырмалар беру ““Табалдырық”
Табалдырық”
1. Механика неше бөлімнен
1. Механика неше бөлімнен
тұрады?
тұрады?
2. Қозғалыстың түрлерін ата.
2. Қозғалыстың түрлерін ата.
3. Кинематиканың негізгі
3. Кинематиканың негізгі
ұғымдары
ұғымдары
4. Ньютонның неше заңы бар?
4. Ньютонның неше заңы бар?
5.Күштің түрлерін ата.
5.Күштің түрлерін ата.
6. Сақталу заңдары туралы
6. Сақталу заңдары туралы ““Әудемжер” тапсырмалары
Әудемжер” тапсырмалары
 ““Исатай батыр Тайсойғаннан ерте шығып,
Исатай батыр Тайсойғаннан ерте шығып,
түсте хан ордасына жетпекші болды. Оның
түсте хан ордасына жетпекші болды. Оның
астындағы Ақтабаны бұлттан төмен,
астындағы Ақтабаны бұлттан төмен,
қарағайдан жоғары шапты.” Тайсойған
қарағайдан жоғары шапты.” Тайсойған
мен хан ордасының арақашықтығын
мен хан ордасының арақашықтығын
шамамен 300 км, ал Исатай батыр жолда
шамамен 300 км, ал Исатай батыр жолда
10 сағ болды деп есептеңдер. Ақтабанның
10 сағ болды деп есептеңдер. Ақтабанның
қандай жылдамдықпен шапқанын
қандай жылдамдықпен шапқанын
анықтаңдар.
анықтаңдар.
Белгілі спортшы жерлесіміз Ә.Тұяқов 100 м
 Белгілі спортшы жерлесіміз Ә.Тұяқов 100 м
қашықтықты 9 с-та жүгіріп өтеді. Оның
қашықтықты 9 с-та жүгіріп өтеді. Оның
жылдамдығын км/сағ түрінде көрсетіңдер.
жылдамдығын км/сағ түрінде көрсетіңдер. ““Қозыкөштің”
Қозыкөштің”
тапсырмалары
тапсырмалары
Кейбір балықтар жыртқыш балықтардан қашқан
 Кейбір балықтар жыртқыш балықтардан қашқан
кезде 10 м биіктікке секіреді де, инерциямен 30
кезде 10 м биіктікке секіреді де, инерциямен 30
м-ге дейінгі қашықтыққа ұшады. Егер секіру
м-ге дейінгі қашықтыққа ұшады. Егер секіру
ұзақтығы 2 с деп болжасақ, онда оның
ұзақтығы 2 с деп болжасақ, онда оның
горизонталь бағыттағы қозғалысының
горизонталь бағыттағы қозғалысының
жылдамдығы қандай?
жылдамдығы қандай?
 “ “ Қансонарда бүркітші шығады аңға,
Қансонарда бүркітші шығады аңға,
Тастан түлкі табылар аңдығанға.
 Тастан түлкі табылар аңдығанға.
Салаң етіп жолықса қайтқан ізі,
 Салаң етіп жолықса қайтқан ізі,
Сағадан сымпың қағып із шалғанда”
 Сағадан сымпың қағып із шалғанда”
Алғашқы жауған қардағы ізді физика
 Алғашқы жауған қардағы ізді физика
тұрғысынан түсіндір.   Траекторияның ұзындығы
тұрғысынан түсіндір.   Траекторияның ұзындығы
қалай аталады?
қалай аталады? ““Беласардың”
Беласардың”
тапсырмалары
тапсырмалары
Егіс басында ұйықтап қалған
Егіс басында ұйықтап қалған
арыстанды басқа жерге апару үшін
арыстанды басқа жерге апару үшін
арбаға тышқандарды жегу
арбаға тышқандарды жегу
ұйғарылды.
ұйғарылды.
Үйкеліс коэффициенті к-0,1.
Үйкеліс коэффициенті к-0,1.
Массасы 200 кг арыстанды алып
Массасы 200 кг арыстанды алып
жүру үшін қанша тышқан керек?
жүру үшін қанша тышқан керек?
Бір тышқанның тарту күшін 0,2 Н
Бір тышқанның тарту күшін 0,2 Н
деп алыңдар.
деп алыңдар. ““Алтын көмбе”
Алтын көмбе”
Штангашы салмағы 1000 Н
Штангашы салмағы 1000 Н
штанганы сілкіп көтереді.
штанганы сілкіп көтереді.
Штанганың көтеріле бастағандағы
Штанганың көтеріле бастағандағы
салмағы оның көтергенге дейінгі
салмағы оның көтергенге дейінгі
салмағынан артық па әлде кем бе?
салмағынан артық па әлде кем бе?

file_name: Механика” тарауын қорытындылау.ppt

intro:
Механика[өңдеу]
Механика (грек. mechanіke (techne) – машина және машина жасау өнері) – материалдық денелердің механикалық қозғалысын және өзара әсерлесуін зерттейтін ғылым.

Денелердің немесе олардың бөлшектерінің уақыттың өтуіне байланысты кеңістіктегі орындарының өзгеруі механикалық қозғалыс деп аталады. Табиғатта мұндай қозғалысқа аспан әлеміндегі денелердің қозғалысы, Жер қыртысының тербелуі, мұхит-теңіздер мен ауадағы ағындар тербелісі; техникада – ұшу аппараттарының, көлік құралдарының, әр алуан механизм бөліктерінің қозғалысы, ғимараттар элементтерінің деформациясы, сұйықтықтар мен газдардың қозғалыстары, т.б. жатады. Әдетте, Механика деп Ньютонның механикалық заңдарына негізделген жарық жылдамдығынан әлдеқайда төмен жылдамдықпен қозғалатын кез келген материалдық денелердің қозғалысын сипаттайтын (элементар бөлшектерден басқа) классикалық механиканы айтады.
Механикада материалдық денелердің қозғалысын зерттегенде олардың негізгі қасиеттерін сипаттайтын абстракты ұғымдар пайдаланылады:

материалдық нүкте – массасы бар, геометриялық өлшемдері ескерілмейтін дене;
абсолют қатты дене – кез келген екі нүктесінің ара қашықтығы барлық жағдайда тұрақты дене;
өзгермелі тұтас орта – қатты денелердің, сұйықтықтар мен газдардың қозғалысын зерттегенде олардың молекулалық құрылымын ескермеуге болатын жағдайда қолданылатын ұғым.

title: Механика


extracted_text:
Сабақтың
тақырыбы: Қысым
қызықтары
Мақсаттары:
А) білімдік: Оқушылардың белсенділігін арттырып, өз
өзіне баға беруге, өз жетістіктерін сезініп, әлсіз
жақтарына сын көзбен қарауға үйрету.
Ә) тәрбиелік: Оқушыларды тез ойлауға, тез есептеуге,
шапшаңдыққа тәрбиелеу;
Б) дамытушылық: Осы тарауда нені білді,қандай
шамалармен танысты, алған білімдерін есте сақтау
мақсатында оқушылардың ойөрісін кеңейтіп, ойлау
қабілетін дамыту. ТОП АТТАРЫН АНЫҚТАУ
  І топ                                                ІІ топ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Табиғатты зерттеу әдісінің түрі            1. Аспаға н/се тіреуге әсер ететін күш
Физика нені зерттейді                           2. Денелердің жылдамдығын сақтау
құбылысы
Заттың күйі                                                 3. Әріп
Денеге берілетін әсер                             4. Күшті өлшейтін құрал
Дененің инерттілігін сипаттайды            5. Белгілі бір бетке түсірілген күш
Траекторияның ұзындығы                       6. Денелер жанасқанда пайда болатын күш
Әріп                                                            7. Жолдың уақытқа қатынасы “Білімділік” сайысы
“Білімді мыңды жығады”
 Паскаль тобына сұрақтар:
 1) Қысым дегеніміз не?
 2) Қатынас ыдыстарға мысалдар келтір
 3) “Атмосфера” деген сөздің мағынасы
 4) Атмосфералық қысымның өлшем бірлігі
 Архимед тобына сұрақтар:
 1) Атмосфералық қысымды өлшейтін аспап.
 2) Денелердің жүзу шарттары
 3) Сұйықтың тығыздығын өлшеуге арналған аспап.
 4) Архимед күші дегеніміз не? “Формулалар” сайысы
“Ізденген жетер мұратқа”
Қиып алынған әріптерден
формулалар құрастыру “ Зерделілер” сайысы
“Оқу инемен құдық
қазғандай”
 Паскаль тобы: Паскаль шарымен тәжірибе жасау
Архимед тобы: Архимед тәжірибесін жасау “Шапшаңдық сайысы”
“Ақылдассаң шешерсің,
ақылдаспасаң кем кесерсің”
Паскаль тобына есеп:
Судың 0,6 м тереңдіктегі қысымын табыңдар.
Архимед тобына есеп:
Суға 0,01 м³ болатын дене батырылған. Осы
денеге әрекет ететін ығыстырушы күшті
анықтаңдар. “Шапшаңдық” сайысы
 Паскаль тобының есебі:
 Биіктігі 80 см шелектегі керосиннің
қысымын есепте.
 Архимед тобының есебі:
 Теңізге батырылған 10 м.куб денеге
әсер ететін күшті есепте.

file_name: Қысым қызықтары.ppt

intro: Қысым (орыс. давление ) бір дене екінші дене бетіне (мысалы, ғимарат іргетасының грунтқа, сұйықтықтың ыдыс қабырғасына, қозғалтқыш цилиндріндегі газдың піспекке, т.б.) әсер еткенде пайда болатын қалыпты күштің (дене бетіне перпендикуляр) қарқындылығын сипаттайтын физикалық шама. Егер денеге әсер ететін күш оның бетіне біркелкі таралса, онда қысым (р) былай өрнектеледі: {\displaystyle p={\frac {F}{S}}\ {\mbox{of}}\ p={\frac {dF}{dS}}} {\displaystyle p={\frac {F}{S}}\ {\mbox{of}}\ p={\frac {dF}{dS}}}

title: Қысым қызықтары


extracted_text:
Дененің салмағы.
Салмақсыздық Ұшу басталғанда
мені орындыққа
жаншып, қол-
аяғымды қозғалтуға
мүмкіндік
бермейтіндей
орасан зор күш
пайда болды.
                    Ю.А. Гагарин

file_name: Дененің салмағы. Салмақсыздық.ppt

description:
Дененің салмағы.
Салмақсыздық

intro:
Дененің салмағы. Салмақсыздық-денелердің жерге тартылу күшін ауырлык күші деп атайды.Ауырлық күшімен катар салмақ ұғымы да жиі қолданылады. «Салмақ» сөзі өздеріңе жақсы таныс. Алайда көп жағдайда ауырлық күші мен салмақты жиі шатастырады. Сонда салмақ дегеніміз не?
Тірек үстінде тұрған денені карастырайық. Денеге бұл жағдайда да ауырлық күші әрекет етеді, ал оның кұлауына тірек кедергі жасайды. Бұл кезде дене мен тірек өзара әрекеттеседі, дене өзі жатқан тіректі кысып басады. Бұл күш дененің салмағы болып табылады. Әдетте салмақты Р әрпімен белгілейді. дене жіпке, аспаға және т. б. ілініп койылса да дәл солай болады. Сонымен, дененің тірекке немесе аспаға әрекет ететін күші дененің салмағы деп аталады.

title: Дененің салмағы.Салмақсыздық