text: [{"text_idx": "#000001", "text": "Flestu sum fa\u0301a at vita, at t\u00e6r eru vi\u00f0 barn gerast gla\u00f0ar. Men to\u0301 ikki allar. Nakrar gerast skelka\u00f0ar. T\u00e6r hava ikki yvirlit yvir hvussu t\u00e6r kunna fa\u0301a hetta barni\u00f0. Serliga um ein er heilt ung. Kanska stendur ein einsam\u00f8ll vi\u00f0 hesum barninum. Ella ein noy\u00f0ist at gevast vi\u00f0 eini u\u0301tbu\u0301gving. Og hvussu vi\u00f0 ti\u0301 fi\u0301ggjarliga. Og \u00f8llum ti\u0301 praktiska."}, {"text_idx": "#000002", "text": "M\u00f8guliga er tu\u0301 ein av teimum, i\u00f0 meta fosturt\u00f8ku sum eina loysn, her og nu\u0301. Kanska metir tu\u0301, at ta\u00f0 eru eingir a\u00f0rir m\u00f8guleikar eftir. At st\u00f8\u00f0utakanin longu er framd fyri teg. Av \u00f8\u00f0rum. Av honum, i\u00f0 ikki vil ver\u00f0a pa\u0301pi beint nu\u0301. Ella foreldrunum, i\u00f0 hugsa um ti\u0301na framti\u0301\u00f0. Ella \u2013 um tu\u0301 ikki ert ung longur \u2013 av teimum, i\u00f0 halda at eingin meining er i\u0301, at tu\u0301 skalt aftur ver\u00f0a mamma."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ta\u00f0 er ikki l\u00e6tt at ver\u00f0a tann, i\u00f0 skal taka hesa tungu avger\u00f0. Ta\u0301 avger\u00f0in er tikin og framd, vendist ikki aftur. Tann st\u00f8\u00f0a tu\u0301 ert i\u0301, ger ta\u00f0 ikki l\u00e6ttari. Ta\u00f0 er sum tu\u0301 ert ikki vi\u00f0 teg sja\u0301lva. Ta\u00f0 er to\u0301 heilt vanligt at tu\u0301 ikki kennir teg v\u00e6l tilpassar a\u0301 morgni, tolir ikki no\u0301gv av, og ert u\u0301ti av javnva\u0301g. Heldur teg ikki kunna koma yvir naka\u00f0."}, {"text_idx": "#000006", "text": "M\u00f8guliga skal avgerin takast um heilt stutta ti\u0301\u00f0. Men tu\u0301 hevur ho\u0301ast alt ti\u0301\u00f0 til at hugsa teg um. Avger\u00f0in tu\u0301 tekur hevur ikki bert ty\u0301dning fyri n\u00e6stu ma\u0301na\u00f0irnar, men fyri restina av li\u0301vi ti\u0301num."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Barn ti\u0301tt er longu livandi."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Li\u0301vi\u00f0 hja\u0301 ti\u0301num barni byrjar vi\u00f0 gitingini \u2013 ta\u0301 egg og sa\u0301\u00f0kykna sameinast. Allir teir eginleikar, i\u00f0 barn ti\u0301tt arvar \u2013 eginleikar uttana\u0301 og innani\u0301 \u2013 er avgj\u00f8rdur fra\u0301 hesi stund. A\u0301\u00f0renn fyrsti ma\u0301na\u00f0in er farin, er longu eitt hjarta i\u00f0 sl\u00e6r."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Myndin vi\u0301sir eitt barn, i\u00f0 er 4-5 vikur gamalt og 1,2 cm langt. Legg til merkis, at longu kunnu armar og bein si\u0301ggjast, og hesi byrja at veksa fra\u0301 hesi ti\u0301\u00f0."}, {"text_idx": "#000010", "text": "8 vikur gamalt kann ta\u00f0 li\u0301tla barni\u00f0 longu taka um lutir, i\u00f0 ver\u00f0a lagdir i\u0301 hondina a\u0301 ti\u0301. Ta\u00f0 suttar tummil, r\u00f8rir seg og er f\u00f8rt fyri at kenna pi\u0301nu."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Hvat hendir undir eini fosturt\u00f8ku?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Flestu fosturt\u00f8kur ver\u00f0a framdar millum 7. og 12. viku. Mest vanligi ha\u0301tturin i\u0301 hesum ti\u0301\u00f0arskei\u00f0i er u\u0301tsu\u0301gvingarha\u0301tturin. I\u0301 stuttum er mannagongdin tann at li\u0301vmo\u0301\u00f0urha\u0301lsurin ver\u00f0ur vi\u0301\u00f0ka\u00f0ur og eitt plastikr\u00f8r ver\u00f0ur koyrt inn i\u0301 li\u0301vmo\u0301\u00f0urina.\nSi\u0301\u00f0an ver\u00f0ur barni\u00f0 sogi\u00f0 u\u0301t gj\u00f8gnum r\u00f8ri\u00f0 vi\u00f0 undirtry\u0301sti. I\u0301 sma\u0301lutum."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Aftana 12. viku er vanligt at geva eina sproytu vi\u00f0 einum evni, i\u00f0 kallast prostaglandin. Hetta setur f\u00f8\u00f0ingina i\u0301 gongd. Barni\u00f0 ver\u00f0ur so f\u00f8tt, ofta dey\u00f0f\u00f8tt. Men barni\u00f0 kann eisini ver\u00f0a livandi. Men ta\u00f0 f\u00e6r onga vi\u00f0ger\u00f0 sum kann halda barninum livandi."}, {"text_idx": "#000016", "text": "12 vikur. Barni\u00f0 kennir ljo\u0301s, ljo\u0301\u00f0 og ta\u00f0 at ein r\u00f8rir vi\u00f0 ta\u00f0. \u00d8ll g\u00f8gn eru nu\u0301 komin uppa\u0301 pla\u0301ss. Heilin og sodningarlei\u00f0in eru ment. Nu\u0301 skal barni\u00f0 bert vaksa til ta\u00f0 ver\u00f0ur f\u00f8tt."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ein av avlei\u00f0ingunum av fosturt\u00f8ku kann vera sto\u0301rar bl\u00f8\u00f0ingar, i\u00f0 vi\u0301sir at l\u00e6knin ikki hevur fingi\u00f0 alt u\u0301t. So noy\u00f0ist ein aftur a\u0301 sju\u0301krahu\u0301si\u00f0 fyri at ver\u00f0a u\u0301tskava."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ein annar vanligur trupulleiki er undirli\u0301vsbruni. T.v.s. bruni i\u0301 eggjalei\u00f0arunum og li\u0301vmo\u0301\u00f0urini. Ein sli\u0301kur bruni kann vi\u00f0f\u00f8ra at eggjalei\u00f0ararnir lata seg aftur, sum ger at ta\u00f0 seinni kann gerast tof\u00f8rt at gerast vi\u00f0 barn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "I\u0301 heilt fa\u0301um f\u00f8rum hendir at li\u0301vmo\u0301\u00f0urin f\u00e6r ska\u00f0a av to\u0301lunum, i\u00f0 l\u00e6knin ny\u0301tir, og hetta kann geva trupulleikar vi\u00f0 seinni barnbur\u00f0i."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Um long ti\u0301\u00f0 er li\u00f0in si\u0301\u00f0an fosturt\u00f8ka er framd, er sja\u0301lvsagt trupult at a\u0301seta neyvt, um ta\u00f0 er fosturt\u00f8kan, i\u00f0 einsam\u00f8ll hevur skuldina av m\u00f8guligum trupulleikum seinni."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ta\u00f0 finnast no\u0301gvar u\u0301tlendskar kanningar, i\u00f0 benda a\u0301 eitt m\u00f8guligt samband i\u0301millum fosturt\u00f8ku og ymiskar trupulleikar vi\u00f0 seinni barnsbur\u00f0i: ov ti\u0301\u00f0liga f\u00f8\u00f0ing, at ein missur barni\u00f0, barnsbur\u00f0 uttanfyri li\u0301vmo\u0301\u00f0ur, v.m."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Gerst ein tunglyntur aftana\u0301 fosturt\u00f8ku? Ta\u00f0 er ikki semja um hetta. Ta\u00f0 sigur seg sja\u0301lvt, at ta\u00f0 er trupult at ma\u0301ta. Kenslur eru so ymiskar, fra\u0301 perso\u0301n til perso\u0301n.\nNakrar kanningar, i\u00f0 gj\u00f8rdar eru i\u0301 Danmark, vi\u0301sa at t\u00e6r flestu kenna seg l\u00e6ttari beint aftana\u0301 fosturt\u00f8kuna. \u201cNu\u0301 er ta\u00f0 yvirsta\u00f0i\u00f0.\u201d Men hvussu er seinni?\nHer vi\u0301sa royndirnar m.a. u\u0301r USA, at no\u0301gvar kvinnur hava a\u0301lvarsligar sa\u0301larligar trupulleikar, a\u0301rini aftana\u0301. Sa\u0301larfr\u00f8\u00f0ingar tosa i\u0301 dag beinlei\u00f0is um eitt \u201cpost abort-syndrom\u201d ella \u201ceftir-fostut\u00f8ku-ey\u00f0kenni\u201d, og no\u0301gvar ra\u0301\u00f0gevingarstovur til at hja\u0301lpa teimum eru settar a\u0301 stovn.\nMangan er ta\u00f0 to\u0301 torf\u00f8rt at a\u0301seta r\u00f8ttu sju\u0301kuavger\u00f0, ti\u0301 ta\u00f0 higartil hevur veri\u00f0 vanlig hugsan, at ein ikki hevur sa\u0301larligar trupulleikar aftana\u0301 fosturt\u00f8ku. Ti\u0301 aftra kvinnur seg mangan at vi\u00f0ganga ors\u00f8kina til sa\u0301lartrupulleikarnar, og ti\u0301 fa\u0301a t\u00e6r heldur ikki r\u00f8ttu vi\u00f0ger\u00f0.\nF\u00f8roya Pro Vita bjo\u0301\u00f0ar ra\u0301\u00f0geving og stu\u00f0ul til kvinnur, i\u00f0 hava ta\u00f0 trupult vi\u00f0 seg sja\u0301lva eftir fosturt\u00f8ku."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Amerikanska ti\u0301\u00f0arriti\u00f0 Life Magazine hev\u00f0i hesa mynd a\u0301 forsi\u0301\u00f0uni, av einum o\u0301f\u00f8ddum barni, i\u00f0 var 18 vikur gamalt. Einar tv\u00e6r vikur seinni, kunnu t\u00e6r flestu merkja at barni\u00f0 r\u00f8rir seg. Barni\u00f0 vigar i\u0301 20. viku uml. 500 gram."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Tu\u0301 hevur loyvi at halda at ta\u00f0 er trupult. Tu\u0301 hevur loyvi at halda, at tu\u0301 ikki serliga v\u00e6l kann a\u0301taka t\u00e6r a\u0301byrgdina av einum barni i\u0301 l\u00f8tuni. Sja\u0301lvt vi\u00f0 ti\u0301 hja\u0301lp tu\u0301 kanst fa\u0301a fra\u0301 ti\u0301 almenna og eisini privat."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Men so er ein annar u\u0301tvegur. Tu\u0301 kanst f\u00f8\u00f0a barn ti\u0301tt og burt\u00e6ttlei\u00f0a ta\u00f0."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u2013 at tu\u0301 loyvir barni ti\u0301num at liva\n\u2013 at tu\u0301 gle\u00f0ir tvey onnur menniskju, i\u00f0 ikki sja\u0301lv kunna fa\u0301a b\u00f8rn\n\u2013 at barni\u00f0 hja\u0301 t\u00e6r hevur sera go\u0301\u00f0ar m\u00f8guleikar at fa\u0301a eitt gott li\u0301v, ti\u0301 \u00e6ttlei\u00f0ingarkr\u00f8vini eru sera strong\n\u2013 at heilsuvandin i\u0301 sambandi vi\u00f0 barnsbur\u00f0 og f\u00f8\u00f0ing er minni enn i\u0301 samband vi\u00f0 fosturt\u00f8ku\n\u2013 at tu\u0301, ta\u0301 ein ti\u0301\u00f0 er umli\u00f0in, hevur ta\u00f0 betri vi\u00f0 at vita at barni\u00f0 hja\u0301 t\u00e6r livir og hevur ta\u00f0 gott"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Tu\u0301 skalt eisini vita at um tu\u0301 avgert at burt\u00e6ttlei\u00f0a nu\u0301, men angrar ta\u00f0 aftana\u0301 f\u00f8\u00f0ingina, hevur tu\u0301 ikki mist r\u00e6ttindini til at hava ti\u0301tt barn."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u201cEg haldi ikki eg eri f\u00f8r fyri at geva mi\u0301num barni\u00f0 nakran go\u0301\u00f0an uppv\u00f8kstur\u201d. Solei\u00f0is eru ta\u00f0 mangar, i\u00f0 siga sum grundgeving fyri fosturt\u00f8ku."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Men vit hava ikki loyvi at vi\u0301sa a\u0301byrgdina fra\u0301 okkum. Ti\u0301tt barn er ti\u0301tt barn \u2013 li\u0301ka miki\u00f0 um samfelagi\u00f0 ger no\u0301gv ella li\u0301ti\u00f0 fyri teg."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ta\u00f0 sum tu\u0301 o\u0301ttast i\u0301 dag, er kanska ta\u00f0 tu\u0301 gle\u00f0ist yvir i\u0301 morgin."}, {"text_idx": "#000037", "text": "At fa\u0301a eitt barn merkir eisini at tu\u0301 ver\u00f0ur a\u0301mint um, at ta\u00f0 eru onnur vir\u00f0i i\u0301 tilveruni enn bert ta\u00f0 materiella."}, {"text_idx": "#000038", "text": "B\u00f8rn hugsa ikki um sosialt st\u00f8\u00f0i \u2013 ta\u00f0 er naka\u00f0 tey l\u00e6ra av okkum vaksnu. B\u00f8rn eru krevjandi a\u0301 heilt ein annan ha\u0301tt."}]