text: [{"text_idx": "#000000", "text": "HeimDa\u0301tuverndGranskingGreinirKviksilvurkanningar 14 a\u0301rKviksilvurkanningar 22 a\u0301rDa\u0301lkingarevni i\u0301 mo\u0301\u00f0urli\u0301vi\u00f09.floks kanningar (ESPAD)Kostur fruktb\u00e6riHeilsan hja langafarafiskimonnumDeildinMore"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Heiliva\u0301gsmetabolisma i\u0301 f\u00f8royingum: Samansp\u00e6li\u00f0 millum farmakogenetiskar og umhv\u00f8rvisligar faktorar"}, {"text_idx": "#000004", "text": "(L\u00e6gemiddelmetabolisme blandt f\u00e6ringer: Samspillet imellem farmakogenetiske og milj\u00f8m\u00e6ssige faktorer)"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Kanningin fer at snu\u0301gva seg um f\u00f8rleikan hja\u0301 livrini at ni\u00f0urbro\u0301ta heiliva\u0301g. I\u0301 livrini er ein bo\u0301lkur av enzymum, i\u00f0 kallast Cytochrom P 450, sum millum anna\u00f0 ni\u00f0urbro\u0301ta heiluva\u0301g. Ta\u00f0 eru 5 enzym i\u0301 hesum bo\u0301lki, \u00e6tlanin er at kanna. Ni\u00f0urbro\u0301tningarfer\u00f0in av heiliva\u0301gi er av sto\u0301rum ty\u0301dningi fyri r\u00e6ttu dosis av heiliva\u0301gi, sum ein sju\u0301klingur skal hava. Ni\u00f0urbro\u0301tingarfer\u00f0in er ikki tann sama hja\u0301 \u00f8llum f\u00f8royingum, og munur eru eisini millum ymisk fo\u0301lkasl\u00f8g. Teir sju\u0301klingar, sum ni\u00f0urbro\u0301ta heiliva\u0301g seint, kunnu fa\u0301a ov no\u0301gvan heiliva\u0301g i\u0301 blo\u0301\u00f0i\u00f0 og solei\u00f0is fa\u0301a hja\u0301a\u0301rin. Hja\u0301 sju\u0301klingum, sum ni\u00f0urbro\u0301ta heiliva\u0301g skjo\u0301tt, ber ta\u00f0 til at hugsa s\u00e6r, at vi\u00f0ger\u00f0in ikki munar, ti\u0301 n\u00f8gdin av heiliva\u0301gnum onganti\u0301\u00f0 gerst no\u0301g h\u00f8g."}, {"text_idx": "#000006", "text": "at kanna hvussu sto\u0301rar n\u00f8gdir f\u00f8royingar hava av hesum enzymum, hvussu virkin tey eru, og hvussu ofta vit finna t\u00e6r kendu i\u0301legurnar (gen) fyri hesi enzym a\u0301 arvastreinginum\nat kanna um umhv\u00f8rvisda\u0301lking vi\u00f0 polyklorera\u00f0um biphenylum a\u0301rvirkar virkni\u00f0 av enzymunum."}, {"text_idx": "#000007", "text": "at kanna hvussu sto\u0301rar n\u00f8gdir f\u00f8royingar hava av hesum enzymum, hvussu virkin tey eru, og hvussu ofta vit finna t\u00e6r kendu i\u0301legurnar (gen) fyri hesi enzym a\u0301 arvastreinginum"}, {"text_idx": "#000008", "text": "at kanna um umhv\u00f8rvisda\u0301lking vi\u00f0 polyklorera\u00f0um biphenylum a\u0301rvirkar virkni\u00f0 av enzymunum."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Vit ynska at kanna virkni\u00f0 av enzymunum CYP2C19, CYP2D6 og CYP1A2 vi\u00f0 at ma\u0301ta, hvussu skjo\u0301tt 3 ymisk evni ver\u00f0a ni\u00f0urbrotin. Hetta ver\u00f0ur gj\u00f8rt vi\u00f0 at ma\u0301ta metabolittarnar i\u0301 landinum 4 og 12 ti\u0301mar eftir innt\u00f8ku. Eisini vilja vit kanna ti\u0301ttleikan av genotypunum, sum vara av enzymbo\u0301lkunum CYP2C19, CYP2D6 og CYP2C9. Hesar i\u0301legur eru i\u0301 dag kendar hja\u0301 fleiri fo\u0301lkasl\u00f8gum i\u0301 ymiskum londum. Ta\u00f0 er v\u00e6l hugsandi, at f\u00f8royingar vi\u0301kja fra\u0301 ti\u0301 vanliga mynstrinum i\u0301 okkara parti av heiminum, ti\u0301 vit hava ligi\u00f0 avbyrgd so leingi."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Um ta\u00f0 vi\u0301sir seg, at enzymsamansetingin hja\u0301 f\u00f8royingum bry\u0301tur sto\u0301rliga fra\u0301 ti\u0301, sum er i\u0301 hinum nor\u00f0anlondunum, kundi ta\u00f0 hugsast, at hetta fo\u0301r at hava ty\u0301dning fyri, hvussu no\u0301gvur heiliva\u0301gur skal u\u0301tskrivast (doserast) i\u0301 F\u00f8royum. U\u0301rsliti\u00f0 kann falla til ba\u0301\u00f0ar si\u0301\u00f0ur, men kan eisini bert vi\u0301sa ta\u00f0 sama sum hja\u0301 grannunum. Ta\u00f0 er av ty\u0301dningi at merkja s\u00e6r, at vit her ikki leita eftir sju\u0301kufyribrigdum, men eftir variantum av ti\u0301 normala."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hitt h\u00f8vu\u00f0sendama\u0301li\u00f0 vi\u00f0 kanningini er at vi\u0301sa a\u0301, um ein bo\u0301lkur av da\u0301lkingarevnum, sum kallast polyklorera\u00f0i bifenylir (PCB), hava a\u0301virkan a\u0301 enzymini CYP1A2 og CYP3A4, sum eisini hava til uppga\u0301vu at ni\u00f0urbro\u0301ta heiliva\u0301g. F\u00f8royingar munnu hava millum heimsins st\u00f8rstu n\u00f8gdir av PCB i\u0301 blo\u0301\u00f0inum, ti\u0301 vit eta da\u0301lka\u00f0a sjo\u0301fiti (serliga hval og fugl). Hetta ger, at f\u00f8royingar eru v\u00e6legna\u00f0ir til at kanna hetta sambandi\u00f0. B\u00e6\u00f0i i\u0301 djo\u0301raroyndum og fra\u0301 in vitro kanningum vita vit, at fleiri av teimum 209 PCB congenunum kunnu inducera enzymi\u00f0 CYP1A2, men okkum vitandi hevur enn ongin kanna\u00f0 hetta a\u0301rini\u00f0 hja\u0301 menniskjum."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Vit velja 200 kvinnur og 200 menn tilvildarliga u\u0301r landsfo\u0301lkayvirlitinum millum \u00f8ll tey, sum eru millum 20 og 60 a\u0301r, og sum bu\u0301gva i\u0301 Streymoy, Eysturoy ella Va\u0301gum. \u00d8ll, sum ny\u0301ta heiliva\u0301g dagliga, kunnu ikki luttaka, ti\u0301 teirra enzymir eru m\u00f8guliga serliga a\u0301virka\u00f0i av hesum. Fo\u0301lkini skulu ikki vita seg vera ovurvi\u00f0kvom fyri heiliva\u0301gi. Kanning skal i\u0301alt umfata 300 fri\u0301skar konur og menn. Hesi fa\u0301a \u00f8ll 3 tablettir eina fer\u00f0. Eina tablett, sum inniheldur 200 mg av koffein, ta\u00f0 er ta\u00f0 sama evni\u00f0, sum er i\u0301 kaffi, te og sjokula\u0301ta. Onnur tablettin inniheldur 100 mg av sparteinsulfat, og tann tri\u00f0a inniheldur 100 mg mefenytoin . Mett ver\u00f0ur, at hesi evni eru heilt vandaleys fyri menniskju. Alt landi\u00f0 ver\u00f0ur samla\u00f0 i\u0301 12 ti\u0301mar, eftir at tablettirnar eru tiknar. Hetta fyri at ma\u0301ta, hvussu sto\u0301rur partur av ti\u0301 tikna heiliva\u0301gnum er ni\u00f0urbrotin. Millum 3 og 4 ti\u0301mar eftir at tablettirnar eru tiknar, skal ein stakroynd av landi takast. Onnur stakroyndin ver\u00f0ur tikin av samla\u00f0u landmongdini, sum er latin i\u0301 teir 12 ti\u0301marnar. Hesar landroyndir ver\u00f0a frystar, og seinni kanna vit t\u00e6r fyri teir metabolittarnar, sum siga naka\u00f0 um ni\u00f0urbro\u0301tingina av evnunum, sum vo\u0301ru i\u0301 tablettunum."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ein blo\u0301\u00f0roynd ver\u00f0ur tikin. I\u0301alt 20 ml av blo\u0301\u00f0i u\u0301r bla\u0301\u00e6\u00f0r i\u0301 armi. Helvtin i\u0301 gl\u00f8s vi\u00f0 EDTA, til tess at ny\u0301ta til genotypua\u0301seting, og hin helvtin ver\u00f0ur sentrifugera\u00f0, og serum ny\u0301tt til PCB kanning. Genotypukanningin fer fram vi\u00f0 kendari t\u00f8kni, og ta\u00f0 skal vi\u00f0merkjast, at i\u0301legurnar fyri \u00f8ll hesi enzym longu eru kendar. Vit kanna bert, hvussu ofta hesar ymisku i\u0301legur finnast millum f\u00f8royingar. Vi\u00f0 hesum er einki peningaligt a\u0301hugama\u0301l i\u0301 hesum kanningum. PCB ver\u00f0ur kanna\u00f0 gasskromatografiskt a\u0301 starvstovu, sum hevur pro\u0301gva\u00f0, at hon megnar at gera hesar kanningar."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kanningin er heilt vandaleys og gevur ikki annan ampa enn tann, sum stendst av blo\u0301\u00f0royndini. Vi\u00f0 kanningi fa\u0301a vit vitan um fo\u0301lk, sum tey ikki vilja hava onnur at vita. Ti\u0301 ver\u00f0a blo\u0301\u00f0royndir og urinroyndir gj\u00f8rdar navnleysar a\u0301 Deildini fyri Arbei\u00f0s- og Almannaheilsu, a\u0301\u00f0renn t\u00e6r ver\u00f0a sendar av landinum til kanningar. Hetta fer fram vi\u00f0 einum ey\u00f0kennisnummari, sum bindur upply\u0301singar, sum hoyra til a\u0301vi\u0301san perso\u0301n, saman vi\u00f0 navni og bu\u0301sta\u00f0i hansara, solei\u00f0is at ta\u00f0 ber til at senda fo\u0301lki svar um kanningaru\u0301rslit teirra. Eftir at kanningarnar av blo\u0301\u00f0i og landi eru framdar, ver\u00f0ur ta\u00f0, sum eftir er av landi og blo\u0301\u00f0i, fyribeint."}]