text: [{"text_idx": "#000001", "text": "Fj\u00f8lnir hevur i\u0301 a\u0301r sett ve\u00f0urlagskreppa sum h\u00f8vu\u00f0stema i\u0301 bla\u00f0num."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ve\u00f0urlagsbroytingarnar eru longu her. Vit si\u0301ggja og hoyra n\u00e6stan dagliga um hitamet og onnur ekstrem ve\u00f0urfyribrigdi."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Nu\u0301 eru ta\u00f0 ti\u0301 ikki bara vi\u0301sindafo\u0301lk og umhv\u00f8rvisaktivistar, sum a\u0301vara um gongdina og krevja handling."}, {"text_idx": "#000004", "text": "EU hevur sett s\u00e6r sto\u0301r ma\u0301l at minka um u\u0301tla\u0301ti\u00f0, og Danmark kanska enn st\u00f8rri."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Hetta fer o\u0301iva\u00f0 at leggja sto\u0301rt try\u0301st a\u0301 okkum f\u00f8royingar, sum u\u0301tla\u0301ta fleiri fer\u00f0ir so no\u0301gv sum danir, i\u0301 mun til fo\u0301lkatali\u00f0. Serliga kann try\u0301sti\u00f0 a\u0301 h\u00f8vu\u00f0svinnuna, fiskivinnuna, fara at kennast tungt, ta\u0301 i\u00f0 umhv\u00f8rvistilvita\u00f0ir keyparar fara at aftra seg vi\u00f0 at keypa okkara fiskav\u00f8rur orsaka av ov sto\u0301rum u\u0301tla\u0301ti."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Vit vera ti\u0301 noydd at taka u\u0301tla\u0301t fra\u0301 fiskiskipum upp til vi\u00f0ger\u00f0 og finna loysnir at minka ta\u00f0."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Hesi seinnu, NOx og SOx, ber til at minka munandi um, vi\u00f0 ymiskum tekniskum a\u0301t\u00f8kum, og ta\u00f0 ver\u00f0ur eisini gj\u00f8rt."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ofta ver\u00f0ur f\u00f8rt fram, at ny\u0301ggir dieselmotorar eru so no\u0301gv reinari enn teir gomlu, da\u0301lka minni og hava minni u\u0301tla\u0301t."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ju\u0301, teir da\u0301lka minni og hava minni u\u0301tla\u0301t av NOx og SOx, men ta\u00f0 er ikki ta\u00f0, sum er ors\u00f8k til ve\u00f0urlagsbroytingarnar. Ta\u00f0 er harafturi\u0301mo\u0301ti CO2 u\u0301tla\u0301ti\u00f0, og har er minni munur a\u0301 gomlum og ny\u0301ggjum dieselmotorum, ti\u0301 CO2 stendur i\u0301 beinum lutfalli vi\u00f0 oljuny\u0301tsluna. Ta\u00f0 er ti\u0301 onki anna\u00f0 at gera enn at sleppa okkum av vi\u00f0 oljufy\u0301r og oljubrennandi motorar og i\u0301 sta\u00f0in framlei\u00f0a orku a\u0301 annan ha\u0301tt uttan CO2 u\u0301tla\u0301t."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ta\u00f0 vi\u0301sir seg at bera v\u00e6l til at framlei\u00f0a el-orku bur\u00f0ardygt u\u0301r fjallavatni, vindi, sjo\u0301varfalli og so\u0301larljo\u0301si, og er hetta ennta\u0301 bi\u0301ligari enn orka u\u0301r fossilum brennievnum."}, {"text_idx": "#000012", "text": "El-orka, framleidd a\u0301 henda ha\u0301tt, er sostatt eitt upplagt alternativ til orku u\u0301r fossilum brennievni, men ta\u00f0 er to\u0301 ein sto\u0301rur trupulleiki vi\u00f0 el-orkuni - hon er ikki l\u00f8tt at goyma. Battari\u0301 er mest bru\u0301kta el-goymsla, men hesi er b\u00e6\u00f0i dy\u0301r, tung og hava lutfalsliga stutta liviti\u0301\u00f0. El-orka er ti\u0301skil ikki v\u00e6l egna\u00f0, har orka i\u0301 sto\u0301rum n\u00f8gdum skal goymast, sum til d\u00f8mis umbor\u00f0 a\u0301 skipi. Er talan um sm\u00e6rri ferjur, sum sigla stuttar teinar, har til ber at l\u00f8\u00f0a ti\u0301\u00f0um, er el-orka to\u0301 ein r\u00e6ttuliga go\u0301\u00f0 loysn, ti\u0301 el-motorarnir eru b\u00e6\u00f0i effektivir, rakstrartryggir og ljo\u0301\u00f0leysir."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sm\u00e6rri arbei\u00f0sba\u0301tar i\u0301 alivinnuni, u\u0301tro\u0301\u00f0rarba\u0301tar og sm\u00e6rru ferjurnar i\u0301 F\u00f8royum, sum \u00f8ll liggja inni hv\u00f8rja na\u0301tt, kundu saktans ny\u0301tt el-orku. Um ikki fult u\u0301t beinan vegin so lutvi\u0301st \u2013 hybrid \u2013 inntil battari\u0301ini eru meira ment."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Verri er vor\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 fiskiskipunum, b\u00e6\u00f0i teimum a\u0301 heimalei\u00f0unum, i\u0301sfiskaskipini og langfaraskipini. El-orka kemur ikki uppa\u0301 tal, so her mugu ny\u0301ggj brennievni til. Hesi brennievni og teir motorar, sum skulu brenna tey, eru enn a\u0301 royndarstigi, so ta\u00f0 ganga nokk n\u00f8kur a\u0301r til b\u00e6\u00f0i motorar og brennievni eru t\u00f8k a\u0301 einum vanligum markna\u00f0i, eins og dieselmotorar og dieselolja eru ta\u00f0 i\u0301 dag."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ta\u00f0 sy\u0301nist sum vetni (brint) er best egna\u00f0a brennievni\u00f0 til forbrenningsmotorar, men vetni er eitt loftevni, sum er ringt at goyma i st\u00f8rri n\u00f8gdum. Antin skal ta\u00f0 k\u00f8last ni\u00f0ur a\u0301 \u2013254 stig celsius, ella skal ta\u00f0 setast undir \u00f8giligt try\u0301st, har 300- og 700 bar er ta\u00f0 mest vanliga. Hetta ver\u00f0ur trupult at hava vi\u00f0 at gera umbor\u00f0 a\u0301 skipi."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Sto\u0301rar vindmyllulundir hava i\u0301 mongum f\u00f8ri no\u0301gva avlopsorku, sum kann ny\u0301tast at gera vetni burtur u\u0301r vatni vi\u00f0 elektrolysu. Vetni kann si\u0301\u00f0ani bindast vi\u00f0 nitrogen, sum f\u00e6st u\u0301r luftini, ella koltvi\u0301iltu, sum f\u00e6st u\u0301r biomassa (li\u0301vrunnum evnum), og harvi\u00f0 f\u00e6st ammoniakk ella metanol burturu\u0301r. Ammoniakk hevur onki koltvi\u0301iltuu\u0301tla\u0301t, ta\u0301 i\u00f0 ta\u00f0 ver\u00f0ur brent. Metanol letur somu koltvi\u0301iltu u\u0301t, sum framlei\u00f0slan bindur i\u0301 brennievni\u00f0 u\u0301r biomassa, og ver\u00f0ur ti\u0301 rokna\u00f0 fyri at vera neutralt."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Motorar til sli\u0301k brennievni eru longu a\u0301 markna\u00f0inum i\u0301 a\u0301vi\u0301sum avmarka\u00f0um st\u00f8ddum, og arbeitt ver\u00f0ur a\u0301haldandi vi\u00f0 framlei\u00f0slu av brennievnum. Sto\u0301rar fyrit\u00f8kur sum M\u00e6rsk seta no\u0301gv av til gransking og framlei\u00f0slu a\u0301 hesum \u00f8ki, og munnu hesar fyrit\u00f8kur ikki eisini onkursvegna fara at eiga fyrsta r\u00e6tt til ny\u0301ggju brennievnini, so leingi u\u0301tbo\u00f0i\u00f0 langt fra\u0301 mettar t\u00f8rvin?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "At okkara fiskiskipafloti er gamal og har\u00f0liga trongir til endurny\u0301ggjan, ju\u0301st i\u0301 hesum ti\u0301\u00f0um vi\u00f0 so sto\u0301rum og alsamt vaksandi kr\u00f8vum um gr\u00f8nar loysnir, er ti\u0301 ein sto\u0301rur trupulleiki, sum vit eiga at taka i\u0301 st\u00f8rsta a\u0301lvara."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ju\u0301st i\u0301 hesum d\u00f8gum hevur veri\u00f0 skipa\u00f0 fyri ra\u0301\u00f0stevnu um framti\u0301\u00f0ar f\u00f8royska fiskivinnu, har no\u0301gv hevur veri\u00f0 gj\u00f8rt burturu\u0301r MSC go\u0301\u00f0kenning, ein skjalfestan av bur\u00f0ardygd. Men man ikki u\u0301tla\u0301t skjo\u0301tt fara at viga tungt i\u0301 eini MSC go\u0301\u00f0kenning, og hvussu ver\u00f0ur ta\u0301 vor\u00f0i\u00f0 hja\u0301 okkum?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "I\u0301 l\u00f8tuni eru seks ny\u0301ggj skip i\u0301 ger\u00f0 og a\u0301 veg inn i\u0301 flotan, tvey uppsjo\u0301varskip og try\u0301 verksmi\u00f0juskip. Tey skipini, sum fara u\u0301r flotanum fyri hesi ny\u0301ggju, hava h\u00f8vu\u00f0smotorar vi\u00f0 samanlagt 22.270 kW, me\u00f0an tey ny\u0301ggju hava samanlagt 34.680 kW. Ein meiri enn helvtar\u00f8king, og ta\u00f0 vil siga n\u00e6rum li\u0301ka sto\u0301r \u00f8king i\u0301 CO2 u\u0301tla\u0301ti."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Onkur vil kanska halda, at hetta eru effektivari skip enn tey gomlu, og kunnu fiska somu kvotur vi\u00f0 minni u\u0301tla\u0301ti."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Sannroyndin er to\u0301 ein onnur, ti\u0301 st\u00f8rri skip vi\u00f0 st\u00f8rri motorum brenna alti\u0301\u00f0 meira. Og gr\u00f8nlendingar, sum longu hava skift sto\u0301ran part av si\u0301num verksmi\u00f0jutrolaraflota, hava longu s\u00e6\u00f0, at oljuny\u0301tslan er no\u0301gv vaksin."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ta\u00f0 vil, vi\u00f0 \u00f8\u00f0rum or\u00f0um, siga, at okkara fyrsta stig vi\u00f0vi\u0301kjandi endurny\u0301ggjan av fiskiskipaflotanum er eitt sto\u0301rt stig skeivan vegin, ta\u0301 i\u00f0 ta\u00f0 kemur til u\u0301tla\u0301t. Ta\u00f0 er ikki at rokna sum bur\u00f0ardygt og fer helst at a\u0301virka okkara MSC go\u0301\u00f0kenningar i\u0301 framti\u0301\u00f0ini. Hesi ny\u0301ggju skip koma, um tey gerast eins gomul sum tey skipini, i\u00f0 tey avloysa, at sigla li\u0301ka inn i\u0301 2050\u2019ini, ta\u0301 i\u00f0 alt vakstrargassu\u0301tla\u0301t i\u0301 heiminum skal vera burtur."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ta\u00f0 finnast ongar l\u00e6ttar loysnir i\u0301 dag, og ta\u00f0 ma\u0301tti Bakkafrost sanna, nu\u0301 ny\u0301tt sto\u0301rt brunnskip ver\u00f0ur smi\u0301\u00f0a\u00f0. Frams\u00f8knu \u00e6tlanirnar vi\u00f0 gassmotorum, i\u00f0 m\u00f8guliga kundu brenna biogass, framleitt hja\u0301 F\u00f8rka u\u0301r laksaslo\u0301gvi og neytamykju, bo\u0301ru ikki a\u0301 ma\u0301l. Ta\u00f0 gj\u00f8rdist ov trupult og dy\u0301rt, sum umst\u00f8\u00f0urnar eru i\u0301 F\u00f8royum."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Brunnskipi\u00f0 er to\u0301 innr\u00e6tta\u00f0 solei\u00f0is, at ta\u00f0 v\u00e6l ber til at skifta til gr\u00f8nar skipanir, ta\u0301 i\u00f0 t\u00e6r ver\u00f0a t\u00f8kar a\u0301 markna\u00f0inum. Alt er el-drivi\u00f0 umbor\u00f0, eisini eru h\u00f8vu\u00f0smotorarnir elektriskir, og tey fimm dieselaggregatini, sum veita streym, standa i\u0301 dekshu\u0301si a\u0301 yvirdekkinum, har tey l\u00e6ttliga kunnu skiftast, uttan a\u00f0rar broytingar i\u0301 skipinum. Omana\u0301 dekshu\u0301sinum er pla\u0301ss fyri a\u0301tta 20-fo\u0301ts bingjum til brennievni, um ta\u00f0 til d\u00f8mis ver\u00f0ur i\u0301 gassformi."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Skipi\u00f0 hevur eisini battari\u0301skipan og 10 kV ha\u0301spenningslandsamband, so ta\u00f0 vi\u00f0 kai a\u0301 Glyvrum kann ver\u00f0a riki\u00f0 vi\u00f0 streymi fra\u0301 SEV, me\u00f0an 1000 tons av livandi laksi eru umbor\u00f0. Battari\u0301ini ver\u00f0a annars bru\u0301kt til at javna millum dieselaggregatini, sum ti\u0301 alti\u0301\u00f0 koyra vi\u00f0 optimalari last."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Hetta bara fyri at nevna, at ta\u00f0 i\u0301 a\u0301vi\u0301san mun ber til at fyrireika seg, ho\u0301ast endaligu gr\u00f8nu loysnirnar fyri skipini ikki finnast a\u0301 vanliga markna\u00f0inum enn."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Neyvan ver\u00f0a tey framleidd i\u0301 F\u00f8royum, ti\u0301 ta\u00f0 skal helst gerast i\u0301 sto\u0301rari mongd fyri at halda kostna\u00f0inum ni\u00f0ri. Men vit mugu to\u0301 hava eitt infrakervi, so brennievnini ver\u00f0a t\u00f8k hja\u0301 skipum at bunkra i\u0301 fleiri st\u00f8\u00f0um i\u0301 landinum."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ju\u0301, avgj\u00f8rt standa sto\u0301rar avbjo\u0301\u00f0ingar fyri framman at minka u\u0301tla\u0301ti i\u0301 okkara h\u00f8vu\u00f0svinnu. ."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Havborg (2650 kW) og omanfyri ny\u0301ggja skipi\u00f0\n(7320 kW), sum kemur i\u0301 sta\u00f0in."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Gadus (3000 kW) og omanfyri ny\u0301ggja skipi\u00f0\n(7320 kW), sum kemur i\u0301 sta\u00f0in."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Akraberg (3700 kW) og omanfyri ny\u0301ggja skipi\u00f0\n(5400 kW), sum kemur i\u0301 sta\u00f0in."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Christian (4920 kW) og omanfyri ny\u0301ggja skipi\u00f0\n(7320 kW), sum kemur i\u0301 sta\u00f0in."}]