text: [{"text_idx": "#000004", "text": "Tv\u00e6r sma\u0301ar oyggjar liggja a\u0301 Hudson a\u0301nni, i\u00f0 rennur m\u00f8k framvi\u00f0 New York by\u0301i. Liberty Island og Ellis Island. Sum fimm a\u0301ra gamal var eg i\u0301 hesum sto\u0301rby\u0301i a\u0301 fyrsta sinni, ja, heilt uppi i\u0301 Empire State Building, og ho\u0301ast fer\u00f0irnar hava veri\u00f0 mangar seinri gj\u00f8rdist lutt\u00f8kan a\u0301 a\u00f0alfundi Sameindu Tjo\u0301\u00f0a i\u0301 2011 sermerkt a\u0301 tann ha\u0301tt, at vit fingu na\u0301\u00f0ir at vitja Fr\u00e6lsisgu\u00f0innuna og Ellis Island. Ellis var grindin innar i\u0301 hin sto\u0301ra dreymin um eitt ny\u0301tt og \u00f8\u00f0rvi\u0301si li\u0301v. I\u0301 ti\u0301\u00f0ini fra\u0301 1892 til 1954 vo\u0301ru 12 millio\u0301nir innflytarar skra\u0301ettir i\u0301 trivaligu hu\u0301sunum, sum nu\u0301 eru savn og a\u0301minning um eina serliga ti\u0301\u00f0. Harinni kom m\u00e6r sto\u0301ra u\u0301tra\u0301sin u\u0301r Nor\u00f0urlondum - i\u0301 a\u0301runum fra\u0301 1840 til 1914 - til hugs. U\u0301tra\u0301sin byrja\u00f0i v\u00e6l fyri at teljingarto\u0301li\u00f0 a\u0301 Ellis oynni fekk virkna\u00f0, og ta\u00f0 merkisverda er, at F\u00f8royar fylla li\u0301ti\u00f0 i\u0301 hagt\u00f8lunum."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Vanliga ver\u00f0ur rokna\u00f0 vi\u00f0, at u\u0301tra\u0301sin gongur i\u0301 trimum bylgjum, og ti\u0301\u00f0arma\u0301lini fyri t\u00e6r sto\u0301ru bylgjurnar eru: 1866-1873, 1880-1894 og 1900-1914. Ein trivaligur partur av fo\u0301lkinum i\u0301 Noregi, Danm\u00f8rk og i\u0301 Svi\u0301tjo\u0301\u00f0 velja um hetta mundi\u00f0 at royna eydnuna handan havi\u00f0 og okkara n\u00e6sti granni, I\u0301sland, var eisini raktur av dreninum. 16.500 i\u0301slendingar flyta til amerikanska meginlandi\u00f0 i\u0301 a\u0301runum fra\u0301 1870 til 1914 fyri at finna s\u00e6r st\u00f8rri li\u0301vseydnu. \u201cA brain drain\u201d \u2013 heilafly\u0301ggjan - so ta\u00f0 munar. Hetta er ti\u0301\u00f0in, ta\u0301i\u00f0 ni\u00f0urseta i\u0301 o\u0301bygdum gerst m\u00f8gulig i\u0301 F\u00f8royum, og ni\u00f0ursetubygdirnar, eitt nu\u0301 Rituvi\u0301kin, gerast heimliga alternativi\u00f0 til amerikanska dreymin. Gu\u00f0 havi lov fyri ti\u0301 \u2013 annars var onki ha\u0301ti\u0301\u00f0arhald fyri hesari bygd i\u0301 hesum d\u00f8gum."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tey eldru, eisini tey sum eg eri vaksin upp saman vi\u00f0, lo\u0301tu onki bi\u0301\u00f0a eftir s\u00e6r. Dra\u0301l og leti var av ti\u0301 illa, har var stutt fra\u0301 tanka til handling. Umframt at lyfta egi\u00f0, hu\u0301skisins og bygdarinnar li\u0301v upp a\u0301 eitt h\u00e6gri stig snu\u0301\u00f0i ta\u00f0 seg eisini um tjo\u0301\u00f0arla\u00f0ing. Ro\u0301i Patursson ly\u0301sir hetta so serliga v\u00e6l vi\u00f0 hesum or\u00f0um:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Bi\u0301\u00f0ar tu\u0301 eftir at dagarnir bli\u0301\u00f0kast,"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tu\u0301 eigur eina vi\u0301\u00f0a ver\u00f0"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ta\u00f0 finst onki sta\u00f0 a\u0301 j\u00f8r\u00f0"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Bi\u0301\u00f0ar tu\u0301 eftir, at dreymarnir vinna,"}, {"text_idx": "#000018", "text": "15 bygdir eru i\u0301 Runavi\u0301kar kommunu og 8 teirra eru eldri og yngri ni\u00f0ursetubygdir. \u00c6\u00f0uvi\u0301k, Runavi\u0301k, Saltangara\u0301, Lambarei\u00f0i, Skipanes, Ska\u0301lafj\u00f8r\u00f0ur, Funningsfj\u00f8r\u00f0ur og Rituvi\u0301k. Tey, i\u00f0 settu seg ni\u00f0ur i\u0301 o\u0301bygdum, burtur fra\u0301 markatalsbygdunum, vistu av sonnum, hvat i\u00f0 tey vildu. Kroppur og h\u00f8vd skuldu til og treytaleysa a\u0301liti\u00f0 a\u0301 Hann, i\u00f0 \u00f8llum r\u00e6\u00f0ur, man hava veri\u00f0 hin mesta skor\u00f0an i\u0301 har\u00f0balna gerandisdegnum."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Hendan ly\u0301singin hja\u0301 prestinum u\u0301r Ska\u0301lavi\u0301k, Kristiani Osvald Vider\u00f8, sigur so sera v\u00e6l fra\u0301 hesum: \u201cI\u0301 hu\u0301sinum hja\u0301 Peri var\u00f0 liva\u00f0 n\u00e6r na\u0301ttu\u0301runi og eftir henni. Alt var heimagj\u00f8rt og tiki\u00f0 u\u0301r lagdi og upp u\u0301r egnum brjo\u0301sti. Har var eingin snyrtan og skreytan. Alt var byrjan av ny\u0301ggjum, - eins og ein skapaninnar morgun. Heimurin eins og ny\u0301ggjur. Undursamt hevur ta\u00f0 veri\u00f0 hja\u0301 teimum fyrstu ba\u0301\u00f0um, sum eftir bru\u0301\u00f0hleypi\u00f0 stutt fyrir jo\u0301l fo\u0301ru og settu bu\u0301gv i\u0301 Rytuvi\u0301k og hildu har jo\u0301l, har aldri a\u0301\u00f0ur h\u00f8vdu veri\u00f0 hildin jo\u0301l. \u2013 Sterk vo\u0301ru tey b\u00e6\u00f0i sum j\u00f8r\u00f0in og eins og mynda\u00f0 eftir henni.\u201d"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Vider\u00f8 er mangan skemtiligur i\u0301 mongu verkum si\u0301num, og hann sigur solei\u00f0is fra\u0301 um Per: \u201cEitt sinn hann var a\u0301 floti har u\u0301ti fyrir landi og havdi gloymt kni\u0301vin eftir a\u0301 landi, beit hann s\u00e6r me\u00f0 tonnunum agn burtur av \u00f8\u00f0unum. Reytt var skeggi\u00f0 framman undan, men ta\u0301 bar av. Ba\u0301tar sum komu har um, h\u00e6ttu at ro\u0301gva ella reru n\u00e6rri til hans til tess at vita, hvat ta\u00f0 var, sum har sat i\u0301 ba\u0301tinum. Ta\u00f0 sy\u0301ndist sum einhv\u00f8r undarlig havskepna, i\u00f0 var komin upp a\u0301 sjo\u0301ma\u0301li\u00f0.\u201d"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Fo\u0301lk eru sum a\u00f0rar sta\u00f0ir komin og farin til og av bygdini, men hesi 150 a\u0301rini, si\u0301\u00f0ani tey b\u00e6\u00f0i Per og Nicolina so\u0301tu tveyeini og sko\u00f0a\u00f0u fl\u00f8turnar, No\u0301lsoynna og hitt o\u0301tamda havi\u00f0, er st\u00f8\u00f0an tann, at ta\u00f0 i\u0301 dag bu\u0301gva 336 fo\u0301lk i\u0301 Rituvi\u0301k. Umframt hesi er ein sto\u0301r fj\u00f8ld, slekta\u00f0 higani, sum hevur sett seg ni\u00f0ur i\u0301 bygdum og by\u0301um og innan- og uttanlands. Her i\u0301 bygdini vera tit fleiri vi\u00f0 ny\u0301ggjum u\u0301tstykkingum frameftir og sigast ma\u0301 av sonnum, at ni\u00f0ursetan vigna\u00f0ist o\u0301vanliga v\u00e6l."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Havi bori\u00f0 ta\u00f0 fram, vi\u00f0 anna\u00f0 h\u00f8vi fyri kortum, at mi\u0301tt \u00e6ttarband til Rituvi\u0301kina sprettur u\u0301r 5. ni\u00f0ursetuhu\u0301sinum. I\u0301 1879 fluttu Magnus Olsen og konan Sa\u0301ra Malena Huusgaard til bygdina \u2013 seks a\u0301r eftir fyrstu ni\u00f0ursetuna. Hagi, brimpla\u0301ss og ongin undirst\u00f8\u00f0a. Ta\u00f0 er ikki til at skilja hja\u0301 nu\u0301ti\u0301\u00f0armenniskjum, eksistentiel val av hesum kalibrinum, i\u0301 hesum f\u00f8rinum at fara heiman fra\u0301 flo\u0301gvu gru\u0301gvunum u\u0301t i\u0301 oy\u00f0im\u00f8rkina at skipa og skapa s\u00e6r eina framti\u0301\u00f0 bara vi\u00f0 egnum evnum og f\u00f8rleikum. Til ta\u00f0 krevst tru\u0301gv, vo\u0301n og k\u00e6rleiki. Vilji, a\u0301r\u00e6\u00f0i og ein o\u0301vanligur arbei\u00f0shugur. Magnus var nesma\u00f0ur, og Sa\u0301ra var slekta\u00f0 av Hu\u0301sgar\u00f0i i\u0301 Sy\u00f0rug\u00f8tu. Sa\u0301ra var systir Petru, sum var langomma mi\u0301n. Hon var gift langabbanum O\u0301la fyri oman Oyruna i\u0301 Sy\u00f0rug\u00f8tu. Harvi\u00f0 vo\u0301ru Magnus Olsen, skiparin, Magnus i\u0301 Rituvi\u0301k ro\u0301ptur, og abbi mi\u0301n i\u0301 G\u00f8tu systkinab\u00f8rn. Plagi siga, at eg eri slekta\u00f0ur vi\u00f0 ha\u0301lva Rituvi\u0301kina \u2013 eigi no\u0301gvar fermenningar i\u0301 bygdini og a\u00f0rar sum eru slekta\u00f0ir u\u0301r bygdini. I\u0301 slekt vi\u00f0 allar teir gulu yviri a\u0301 Mi\u00f0juni, sum abbi mi\u0301n a\u0301 Glyvrum plagdi taka til, hann helt no\u0301gv um teir, hesar skyldmenn mi\u0301nar vi\u00f0 teirri jarpu ha\u0301rfer\u00f0ini."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ta\u00f0 hongur onkur serlig orka uppi vi\u00f0 ni\u00f0ursetufo\u0301lki, og ta\u00f0 s\u00e6st aftur i\u0301 s\u00f8guni hja\u0301 hesari bygd. Raskir fiskimenn, no\u0301gvir gitnir skiparar og u\u0301tger\u00f0armenn og luturin hja\u0301 konunum hevur so sanniliga ikki ligi\u00f0 eftir. Ta\u0301i\u00f0 ein hei\u00f0ursl\u00f8ta var fyri Jens Eli i\u0301 Bygdarhu\u0301sinum i\u0301 Mi\u00f0va\u0301gi fyri sl\u00f8kum a\u0301ri si\u0301\u00f0an, loyvdi eg m\u00e6r at taka solei\u00f0is til: \u201cTroubadoururin a\u0301 tr\u00f8\u00f0ni. Jens Eli Ellefsen. Samanvovin u\u0301r ymisku brigdunum u\u0301r Rituvi\u0301k og Mi\u00f0va\u0301gi. U\u0301r eini ni\u00f0ursetubygd og eini gamlari bo\u0301ndabygd, ha\u00f0an no\u0301gvir u\u0301rm\u00e6lingar i\u0301 mentan og tjo\u0301\u00f0arla\u00f0ing hava si\u0301n uppruna. Pauli Ellefsen ly\u0301sti munin millum brigdini so v\u00e6l i\u0301 u\u0301tvarpssamr\u00f8\u00f0u. Mi\u00f0vingar fo\u0301ru seigligir til Havnar vi\u00f0 Vesturlei\u00f0 tri\u00f0ja hv\u00f8rt a\u0301r, fyri at seta nakrar hart vunnar kro\u0301nur inn i\u0301 Sparikassan, skotra\u00f0ust fram vi\u00f0 hu\u0301sahornunum vi\u00f0 keppinum liggjandi ni\u00f0ur a\u0301 eygnabry\u0301rnar, teir \u00e6tla\u00f0u at fara u\u0301r h\u00f8vu\u00f0sborgini li\u0301ka ljo\u0301\u00f0ligir sum teir komu, me\u00f0an rituvi\u0301kingar vo\u0301ru i\u0301 Havn annan hv\u00f8nn ma\u0301na\u00f0a, mest fyri at klippa s\u00e6r, og komnir i\u0301 land av mjo\u0301lkarba\u0301tinum i\u0301 Va\u0301gsbotni, leiga\u00f0u teir s\u00e6r hy\u0301ruvogn ni\u00f0an a\u0301 Sjo\u0301mansheimi\u00f0. Sto\u0301rir i\u0301 slagnum. Ni\u00f0ursetumenn. No\u0301gvar syntesur eru komnar burturu\u0301r hesum samanstoytinum millum tesu og antitesu.\u201d"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Rituvi\u0301k hevur flutt seg n\u00e6rri at mi\u00f0savningini i\u0301 kommununi og landinum annars, serliga eftir at fr\u00e6gari undirst\u00f8\u00f0a er komin til bygdina og ikki minst eftir at akandi var\u00f0 undir Tangafir\u00f0i. Hendan mi\u00f0savningin fer kortini onganti\u0301\u00f0 at gera enda a\u0301 Rituvi\u0301k sum bygd, til ta\u00f0 eru umst\u00f8\u00f0urnar ov go\u0301\u00f0ar og 150 a\u0301ra gamli kultururin ov dyggur. Tann sama fr\u00e6lsistrongdin, sum fekk ni\u00f0ursetufo\u0301lkini at vi\u0301kja fra\u0301 kj\u00f8tpottunum i\u0301 \u00f8\u00f0rum bygdum, fer framhaldandi at vera uppdriftin hja\u0301 tykkum og fleiri, sum a\u0301rini fara at ganga. Tu\u0301 ku\u0301gar ikki ein ny\u0301byggjara, hann hevur reist seg einafer\u00f0 og try\u0301r i\u0301 \u00f8llum lutum a\u0301 egna megi og egnan ma\u0301tt. Kendasti rith\u00f8vundur okkara, William Heinesen, hevur skriva\u00f0 so v\u00e6l um hetta i\u0301 bo\u0301kini No\u0301atu\u0301n. Serliga endin a\u0301 bo\u0301kini um eina ni\u00f0ursetubygd er kveikjandi. Maria hevur fingi\u00f0 ein son. Samson, pa\u0301pin, stendur i\u0301 bikda\u0301lka\u00f0ari undirtroyggju i\u0301 durinum, og ein av teimum, sum ynskir honum til lukku vi\u00f0 ny\u0301f\u00f8\u00f0inginum, er Niels Petur, sum setti seg ni\u00f0ur a\u0301 durahelluna, har hann setti Kristoffur og Si\u0301mun Sinklar a\u0301 kn\u00f8ini. Seinasti setningurin ljo\u0301\u00f0ar: \u201dInnan u\u0301r hu\u0301sinum hoyrdist veikm\u00e6ltur, men heitur gra\u0301tur.\u201d"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Va\u0301ga kommuna: Umhv\u00f8rvispla\u0301ssi\u00f0 broyttar upplatingarti\u0301\u00f0ir"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Hvar blivu lyftini um l\u00e6ttar og yvirskot av"}, {"text_idx": "#000041", "text": "4 u\u0301tro\u0301\u00f0rarba\u0301tar selja a\u0301 Fiskamarkna\u00f0inum"}]