text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Skra\u0301in \u2013 Dansifelagi\u00f0 i\u0301 Havn"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Egil Bakka 1977: f\u00f8roysk dansisp\u00f8l \u2022 f\u00f8royskur dansur"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dy\u0301rd a\u0301 vi\u0301k og va\u0301g\nSa\u0301lmar til gudst\u00e6nastu / salmer til gudstjeneste / ylistyslauluja"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Leygardagin 11. apri\u0301l kl. 16:00 fer Dansifelagi\u00f0 i\u0301 Havn at gera sjo\u0301nbandauppt\u00f8kur i\u0301 Hornahu\u0301sunum av bru\u0301\u00f0arvi\u0301sunum og vi\u0301sum og kv\u00e6\u00f0um til bru\u0301\u00f0ardans at geva u\u0301t a\u0301 DVD."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Uppt\u00f8kurnar ver\u00f0a skipa\u00f0ar sum vanligt, og eftir uppt\u00f8kurnar ver\u00f0ur gott at eta og drekka. Til hesar uppt\u00f8kur er ikki krav um at vera i\u0301 f\u00f8royskum kl\u00e6\u00f0um \u2013 m\u00f8ti\u00f0 pent i\u0301latin, solei\u00f0is sum tit vanliga gera til bru\u0301dleyp. Skra\u0301in til hetta tiltaki\u00f0 er:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Eisini ber til at heinta allar tekstirnar sum eitt samla\u00f0 pdf-skjal. Ty\u0301dningarmiki\u00f0 er at fo\u0301lk m\u00f8ta fj\u00f8lment upp \u2013 og sja\u0301lvandi er als ikki ney\u00f0ugt at duga allar vi\u0301surnar og kv\u00e6\u00f0ini!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "I\u0301 greinini Bru\u0301\u00f0arvi\u0301sur og bru\u0301\u00f0ardansur, sum er endurgivin ni\u00f0anfyri, ber eisini til lesa um si\u00f0in vi\u00f0 bru\u0301\u00f0arvi\u0301sum \u2013 eins og ta\u00f0 har eru uppt\u00f8kur at hoyra av bru\u0301\u00f0arvi\u0301sum og vi\u0301sum og kv\u00e6\u00f0um til bru\u0301\u00f0ardans."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Oftani m\u00f8ti eg fo\u0301lki, sum hava avgj\u00f8rdar meiningar um bru\u0301\u00f0ardans og bru\u0301\u00f0arvi\u0301sur uttan to\u0301 at vita naka\u00f0 um s\u00f8guligu og mentanarligu bakgrundina fyri hesum si\u00f0i. Ti\u0301 havi eg her savna\u00f0 ymiskt hesum vi\u00f0vi\u0301kjandi."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dansur til bru\u0301dleyp er gamal skikkur \u2013 b\u00e6\u00f0i i\u0301 F\u00f8royum og a\u00f0ra sta\u00f0ir \u2013 sum gongur langt aftur um tru\u0301bo\u0301tina. I\u0301 F\u00f8royum hevur dansurin s\u00f8guliga mest veri\u00f0 f\u00f8royskur dansur, men er hendan si\u00f0venja to\u0301 no\u0301gv broytt i\u0301 20. \u00f8ld. I\u0301 dansi til bru\u0301dleyp hevur i\u0301 F\u00f8royum i\u0301 fleiri \u00f8ldir veri\u00f0 dansa\u00f0ur eitt heilt serligt slag av dansi, bru\u0301\u00f0ardansur, har ein ella fleiri sokalla\u00f0ar bru\u0301\u00f0arvi\u0301sur vo\u0301r\u00f0u dansa\u00f0ar. Aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna (ella vi\u0301surnar) vo\u0301r\u00f0u so kv\u00e6\u00f0i ella vi\u0301sur til bru\u0301\u00f0ardans kv\u00f8\u00f0in. Bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar skilja seg burturu\u0301r i\u0301 ti\u0301 f\u00f8royska dansinum annars \u2013 t\u00e6r hava andaligt innihald burturav, t\u00e6r hava oftast eitt andaligt vi\u0301sulag, sagt ver\u00f0ur ikki, at bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar ver\u00f0a kv\u00f8dnar, men sungnar, og skonkt ver\u00f0ur ikki me\u00f0an bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar ver\u00f0a dansa\u00f0ar. Eisini hevur veri\u00f0 skikkur at prestur skal dansa vi\u00f0 i\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301sunum \u2013 men hetta er mestsum burturdotti\u00f0 nu\u0301."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Vit fara her at umr\u00f8\u00f0a t\u00e6r bru\u0301\u00f0arvi\u0301sur og vi\u0301sur og kv\u00e6\u00f0i til bru\u0301\u00f0ardans, sum samb\u00e6rt keldum hava veri\u00f0 bru\u0301ktar, og skikkir og anna\u00f0 i\u0301 hesum sambandi. Fra\u0301 einum si\u00f0s\u00f8guligum sjo\u0301narhorni eru bru\u0301dleyp og bru\u0301dleypssi\u00f0ir sera na\u0301greiniliga vi\u00f0gj\u00f8rd a\u00f0rasta\u00f0ir \u2013 serliga i\u0301 (Joensen, 2006) \u2013 her ver\u00f0ur denturin lagdur a\u0301 bru\u0301\u00f0ardansin og mentanarligar t\u00e6ttir kny\u0301ttir at honum. Mest vanliga bru\u0301\u00f0arvi\u0301san er danska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san Isaaks gifterma\u030al \u2013 vanliga nevnd I \u00e6rlige brudefolk ella bert danska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san. Aftana\u0301 hana hava ofta a\u00f0rar bi\u0301bilskar ella andaligar vi\u0301sur veri\u00f0 sungnar, so sum Susannes vise (H\u00f8rer til, I piger og kvinder) ella I dannem\u00e6nd enhver for sig. Fyrst i\u0301 farnu \u00f8ld kom so ein f\u00f8roysk bru\u0301\u00f0arvi\u0301sa, sum summasta\u00f0ni n\u00e6rmast hevur loyst ta donsku av, og seinast i\u0301 farnu \u00f8ld kom ein f\u00f8roysk ty\u0301\u00f0ing av donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni. Hesar vi\u0301sur ver\u00f0a fyrst vi\u00f0gj\u00f8rdar r\u00e6ttiliga na\u0301greiniliga eins\u00e6ris, a\u0301\u00f0renn vit fara at hyggja at skikkum i\u0301 hesum sambandi. Si\u0301\u00f0ani ver\u00f0a onnur kv\u00e6\u00f0i og vi\u0301sur stutt vi\u00f0gj\u00f8rd, og at enda ver\u00f0a n\u00f8kur go\u0301\u00f0 ra\u0301\u00f0 til bru\u0301\u00f0ardans givin og keldur til hesa greinina. Roynt hevur veri\u00f0 at lagt leinki til tekstir, ljo\u0301\u00f0uppt\u00f8kur v.m., har ta\u00f0 hevur veri\u00f0 hildi\u00f0 at vera ho\u0301skiligt. Hetta er ikki \u00e6tla\u00f0 sum n\u00f8kur vi\u0301sindalig gj\u00f8gnumgongd, men meiri sum eitt savn av ymsum vi\u00f0vi\u0301kjandi bru\u0301\u00f0arvi\u0301sum, sum onkur vo\u0301nandi kann fa\u0301a gle\u00f0i av. Roynt hevur veri\u00f0 at givi\u00f0 nakrar keldur, so tann a\u0301huga\u00f0i kann leita s\u00e6r fleiri upply\u0301singar."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Isaaks gifterma\u030al \u2013 I \u00e6rlige brudefolk"}, {"text_idx": "#000020", "text": "I\u0301 1517 byrja\u00f0i Martin Luther av a\u0301lvara tru\u0301bo\u0301tina, sum i\u0301 Danmark vanliga ver\u00f0ur dagfest til 1536. Hildi\u00f0 ver\u00f0ur at tru\u0301bo\u0301tin var i\u0301verksett i\u0301 F\u00f8royum uml. 1539. A\u0301\u00f0renn tru\u0301bo\u0301tina var ein sa\u0301lmur (psalmo\u0301s) ein av sangunum i Gamla Testamenti. Skikkur var eisini i\u0301 kato\u0301lsku kirkjuni, at ta\u00f0 vo\u0301ru prestar og ko\u0301r, sum sto\u0301\u00f0u fyri \u00f8llum sangi. Ein av hornasteinunum i\u0301 tru\u0301bo\u0301tini var ju\u0301st, at fo\u0301lkama\u0301li\u00f0 skuldi bru\u0301kast, og Martin Luther var sja\u0301lvur undangonguma\u00f0ur at gera eina r\u00f8\u00f0 av kirkjusangum vi\u00f0 at enduryrkja Da\u0301vids sa\u0301lmar u\u0301r Bi\u0301bliuni. I\u0301 Danmark kom ein r\u00f8\u00f0 av ymsum enduryrkingum \u2013 sum b\u00e6\u00f0i vo\u0301r\u00f0u bornar munn av munni og a\u0301 prenti, b\u00e6\u00f0i sum leys\u00f8rk og sa\u0301lmab\u00f8kur ella sokalla\u00f0 sa\u0301lmasavn. Hetta gj\u00f8rdi at no\u0301gvar ymsar versjo\u0301nir av sa\u0301lmunum vo\u0301ru i\u0301 umfari, og ti\u0301 kom fyrsta autorisera\u00f0a danska sa\u0301lmabo\u0301kin i\u0301 1569 fyri at b\u00f8ta um hetta: Den danske Psalmebog hja\u0301 Hans Thomiss\u00f8n. Ikki fyrr enn 130 a\u0301r seinni, i\u0301 1699, kom onnur autorisera\u00f0a danska sa\u0301lmabo\u0301kin, tann hja\u0301 Thomas Kingo, Dend Forordnede Ny Kirke-Psalme-Bog."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Stutt eftir fyrsta autorisera\u00f0a danska sa\u0301lmabo\u0301kin kom i\u0301 1569, kom a\u0301 markna\u00f0in ein alternativ donsk sa\u0301lmabo\u0301k En Ny Psalmebog. Alternativa sa\u0301lmabo\u0301kin kom, ti\u0301 sa\u0301lmabo\u0301kin fra\u0301 1569 var ov dy\u0301r hja\u0301 vanligum fo\u0301lki at ogna s\u00e6r. I\u0301 17. \u00f8ld var sto\u0301rur eftirspurningur eftir sa\u0301lmabo\u0301kum og \u00f8\u00f0rum andaligum tilfari, og ti\u0301 mentist ein veruligur markna\u00f0ur fyri hesum bo\u0301kum i\u0301 Danmark. Sangur og sa\u0301lmasangur fylti sera no\u0301gv i\u0301 kirkjus\u00f8guliga ortodoksa ti\u0301\u00f0arskei\u00f0num (uml. 1555-1700). Andaligur sangur hevur eisini i\u0301 F\u00f8royum veri\u00f0 ty\u0301dningarmikil partur av kristnibo\u00f0anini: u\u0301r sa\u0301lmum, sangum og vi\u0301sum l\u00e6rdu fo\u0301lk bi\u0301blius\u00f8gu og katekismus, Da\u0301vidssa\u0301lmar i\u0301 umyrktum hami, fa\u00f0irva\u0301r, bo\u00f0ini, do\u0301psl\u00e6ru og or\u00f0 i\u0301 samband vi\u00f0 altargongd, o.s.fr. Hetta gekk ikki bert fyri seg i\u0301 kirkjuni, men eisini vi\u00f0 hu\u0301s, a\u0301 veg til og fra\u0301 u\u0301tro\u0301\u00f0ri, i\u0301 arbei\u00f0i heima og burturi o.s.fr. Tann fyrsta sokalla\u00f0a fullfi\u0301ggja\u00f0a sa\u0301lmabo\u0301kin kom i\u0301 1640. Joachim Moltke gav hesar u\u0301t fra\u0301 1640 til 1664, ta\u0301 hann doy\u00f0i. Ta\u0301 Moltke doy\u00f0i fo\u0301r bo\u0301kavirksemi\u00f0 hja\u0301 honum yvir til kappingarneytan Christian Cassube, sum longu i\u0301 1661 eisini hev\u00f0i givi\u00f0 u\u0301t Fuldkommen Dansk Psalmebog. I\u0301 einari sa\u0301lmabo\u0301kau\u0301tga\u0301vu hja\u0301 Cassube fra\u0301 1666, og aftur i\u0301 t.d. 1685, eru umframt sa\u0301lmar eisini bi\u0301bilskar vi\u0301sur at finna og teirra millum Isaaks Giftemaal (I \u00e6rlige brudefolk) og Susannes Vise (H\u00f8rer til, I Piger og Qvinder). Samb\u00e6rt (Clausen, 2006) ver\u00f0ur mett, at hesar alternativu sa\u0301lmab\u00f8kur vo\u0301ru vi\u0301\u00f0a hvar i\u0301 F\u00f8royum. Hesar sa\u0301lmab\u00f8kurnar vera millum manna av f\u00f8royingum vanliga ro\u0301ptar Cassuben, Kassubein, Kossubeini\u00f0 ella Tu\u0301sundtal."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Upprunaligi teksturin fra\u0301 1632 til Isaaks gifterma\u030al er at si\u0301ggja til r\u00e6ttiliga o\u0301li\u0301kur ti\u0301 meiri vanliga tekstinum, sum ver\u00f0ur bru\u0301ktur i\u0301 dag; men ver\u00f0ur s\u00e6\u00f0 burtur fra\u0301 broytingum i\u0301 stavseting o.t., eru bert sm\u00e6rri broytingar hendar i\u0301 tekstinum hesi umlei\u00f0 350 a\u0301rini. Eins og a\u00f0rir sa\u0301lmar fra\u0301 hesum ti\u0301\u00f0arskei\u00f0inum, so er hetta ein beinlei\u00f0is endurs\u00f8gn av 24. kapitli i\u0301 fyrstu Mo\u0301subo\u0301k, sum tit her kunnu lesa i\u0301 ty\u0301\u00f0ing Ja\u0301kups Dahls ella i\u0301 ny\u0301ggjari danskari ty\u0301\u00f0ing. Endurs\u00f8gnin er episk og \u2013 sja\u0301lvandi \u2013 i\u0301 bundnum ma\u0301li: fast \u00f8rindislag og ri\u0301m."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Vi\u0301san er ein sokalla\u00f0 rammus\u00f8ga, sum gongur fyri seg a\u0301 tveimum pallum. I\u0301 fyrsta \u00f8rindi ver\u00f0ur sagt"}, {"text_idx": "#000024", "text": "I \u00e6rlige brudefolk giver pa\u030a agt,hvad vi for Eder vil sjunge om Isak den patriark, hvor han sit gifterma\u030al finge; deraf fa\u030ar I ba\u030ade tr\u00f8st og l\u00e6re, at Gud vil \u00e6gteskabs fordrer v\u00e6re, om de monne hannem frygte."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Her er pallurin nu\u0301ti\u0301\u00f0in \u2013 sja\u0301lvt bru\u0301dleypi\u00f0 \u2013 har bru\u0301dleypsgestirnir syngja fyri bru\u0301\u00f0arparinum (brudefolk hevur her gamla danska ty\u0301dningin brudepar). Si\u0301\u00f0ani skifta vit pall til bi\u0301bilska ti\u0301\u00f0: I\u0301 \u00f8rindi 2 til 31 er sja\u0301lv fra\u0301s\u00f8gnin u\u0301r 1. Mo\u0301subo\u0301k, 24. kaptli um, hvussu A\u0301braham fekk soninum, I\u0301saki, Rebekku til konu \u2013 og eru hesi \u00f8rindi beinlei\u00f0is i\u0301 tra\u0301\u00f0 vi\u00f0 si\u00f0irnar i\u0301 sa\u0301lmayrking ta\u0301 a\u0301 d\u00f8gum (si\u0301 omanfyri). At enda venda vit aftur til nu\u0301ti\u0301\u00f0ina og bru\u0301\u00f0arpari\u00f0, i\u00f0 vit eru i\u0301 bru\u0301dleypi hja\u0301, og syngja eina b\u00f8n fyri bru\u0301\u00f0arparinum og bi\u00f0ja tey liva vi\u00f0 I\u0301saki og Rebekku sum fyrimynd (si\u0301 fyrsta \u00f8rindi):"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Den samme himmelske Herre og Gudbede vi for Eder ba\u030ade:unde Eder at leve efter sit bud,nyde sj\u00e6ls og legems godeog leve tilsammen i mange a\u030ar,se b\u00f8rn og b\u00f8rneb\u00f8rns skar\u2019,f\u00f8r I ved d\u00f8den skilles."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Rammufra\u0301sagnir eru vanligar i\u0301 vi\u0301su og kv\u00e6\u00f0askaldskapi, men her er heilt ey\u00f0s\u00e6\u00f0, hvussu tilvita\u00f0ur yrkjarin hevur veri\u00f0 um formin, ti\u0301 hann kemur onganti\u0301\u00f0 i\u0301 \u00f8rindunum 2 til 31 vi\u00f0 nakrari tilsiping til nu\u0301ti\u0301\u00f0ina \u2013 naka\u00f0 sum annars ofta s\u00e6st i\u0301 b\u00e6\u00f0i eldri og ny\u0301ggjari f\u00f8royskari kv\u00e6\u00f0ayrking."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Longu i\u0301 prenta\u00f0a eintakinum fra\u0301 1632 stendur, at vi\u0301san skal syngjast vi\u00f0 to\u0301nanum til Guds S\u00f8n er kommen aff Himmelen ned. Hesin sa\u0301lmur stendur i\u0301 sa\u0301lmabo\u0301kini Den danske Psalmebog hja\u0301 Hans Thomiss\u00f8n fra\u0301 1569 (N. F. S. Grundtvig hevur seinni umyrkt hann, og er hann enn i\u0301 donsku sa\u0301lmabo\u0301kini undir heitinum Guds S\u00f8n kom ned fra Himmerig). I\u0301 hesi sa\u0301lmabo\u0301k hja\u0301 Thomiss\u00f8n eru eisini no\u0301tar, og no\u0301tarnir til hendan sa\u0301lm eru her til h\u00f8gru. Hetta lagi\u00f0 er kent vi\u0301\u00f0a um, og er fra\u0301 a\u0301\u00f0renn tru\u0301bo\u0301tina \u2013 ta\u00f0 er millum anna\u00f0 u\u0301tgivi\u00f0 sum Es ist das Heil uns kommen her, Nu\u0308rnberg, 1524. Her er ein koralu\u0301tseting vi\u00f0 hesum lagi:"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Lagi\u00f0 til donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna finst i\u0301 no\u0301gvum fra\u0301brigdum. I\u0301 h\u00f8vu\u00f0sheitum eru tvey heilt ymisk l\u00f8g: su\u00f0uroyarlagi\u00f0 og so lagi\u00f0, sum ver\u00f0ur bru\u0301kt nor\u00f0anfyri (nor\u00f0anfj\u00f8r\u00f0s og i\u0301 Sandoynni). No\u0301gv fra\u0301brigdi av hesum eru uppskriva\u00f0 i\u0301 (Clausen, 2006). Eg havi onga uppt\u00f8ku av su\u00f0uroyarlagnum, men her eru n\u00f8kur d\u00f8mi uppa\u0301 hitt vanliga lagi\u00f0:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Poul Eide syngur part av bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni:"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Tri\u00f0ja uppt\u00f8kan omanfyri \u2013 tann av Velbasta\u00f0 \u2013 er serliga forkunnug, ti\u0301 har eru summi a\u0301 uppt\u00f8kuni, sum bru\u0301ka eitt lag, i\u00f0 minnir heilt no\u0301gv um ta\u00f0 gamla f\u00f8royska sa\u0301lmalagi\u00f0 til Guds s\u00f8n er kommet af Himmelen ned (sama lag sum til t.d. Hvar Gu\u00f0 vil, gla\u00f0ur fari eg), sum Jo\u0301gvan Waagstein upptekna\u00f0i. Hetta er Sl. 154 i\u0301 Sa\u0301lmal\u00f8g F\u00f8roya Kirkju (til ber at si\u0301ggja no\u0301tarnar til ein ko\u0301rsats a\u0301 Google Books). Um ymsu uppskriftirnar i\u0301 (Clausen, 2006) ver\u00f0a gj\u00f8lla kanna\u00f0ar, s\u00e6st eisini, at summar i\u0301 st\u00f8\u00f0um li\u0301kjast heilt no\u0301gv lagnum fra\u0301 sa\u0301lmabo\u0301kini hja\u0301 Hans Thomiss\u00f8n. Solei\u00f0is er eingin ivi i\u0301, at vanliga lagi\u00f0 til bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna er beinlei\u00f0is andaligt vi\u0301sulag. Leif Hansen, organistur, skrivar i\u0301 (Hansen, 2013) m.a. solei\u00f0is um lagi\u00f0:"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Lagi\u00f0 til I \u00e6rlige brudefolk, sum vi\u0301st ver\u00f0ur til hja\u0301 Cassube er Guds s\u00f8n er kommen af Himmelen ned. Hetta lagi\u00f0 hevur si\u0301n uppruna i\u0301 seinmi\u00f0aldarinnar ho\u0301pi av religi\u00f8sum sangum og vi\u0301sum i\u0301 Ty\u0301sklandi, sum i\u0301 h\u00f8vu\u00f0sheitum vo\u0301ru sungnir uttan fyri sja\u0301lva kato\u0301lsku messuna. I\u0301 1524 var\u00f0 sangurin umyrktur og tilpassa\u00f0ur teirri Lutherisku l\u00e6runi og byrjar i\u0301 yrkingini hja\u0301 Paul Speratus solei\u00f0is: Es ist das Heil uns kommen her, to\u0301 vi\u00f0 ti\u0301 pre-reformatoriska lagnum. Innan hymnologiina ver\u00f0ur hendan endurny\u0301ggjan av sanginum vi\u00f0 grundst\u00f8\u00f0i i\u0301 ti\u0301 upprunaliga og kenda nevnd Kontrafaktur. Kontrafaktursa\u0301lmarnir og -l\u00f8gini tryggja\u00f0u ein s\u00f8guligan kontinuitet, og serliga hetta, at l\u00f8gini ofta vo\u0301ru kend manna millum framanundan, l\u00e6tti um at fa\u0301a ny\u0301ggju sa\u0301lmarnar u\u0301t til fo\u0301lki\u00f0. Lagi\u00f0 er ivaleyst komi\u00f0 til F\u00f8roya longu vi\u00f0 Thomiss\u00f8n-sa\u0301lmabo\u0301kini einafer\u00f0 eftir 1569. Nevnast kann, at lagi\u00f0 enn i\u0301 dag ver\u00f0ur sungi\u00f0 til sa\u0301lmin m.a. Hv\u00f8r tann, sum try\u0301r og doyptur er, nr. 359 i\u0301 sa\u0301lmabo\u0301kini. Lagi\u00f0 til Hvar Gu\u00f0 vil, gla\u00f0ur fari eg, nr. 37 i\u0301 sa\u0301lmabo\u0301kini, sum Waagstein uppskriva\u00f0i og gj\u00f8rdi einfaldari, ber eisini ty\u0301\u00f0ulig bo\u00f0 um sama upprunalag. At lagi\u00f0 longu var kent millum fo\u0301lk framanundan, hevur ivaleyst gj\u00f8rt at I \u00e6rlige brudefolk uttan sto\u0301rvegis trupulleikar kundi gerast fo\u0301lkaogn."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Me\u00f0an vanliga lagi\u00f0 til bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna, sum sagt, er beinlei\u00f0is andaligt vi\u0301sulag, og i\u0301 no\u0301gvum keldum ver\u00f0ur sagt at ver\u00f0a sungi\u00f0 og dansa\u00f0 seigliga og ha\u0301ti\u0301\u00f0arliga, so er heilt \u00f8\u00f0rvi\u0301si da\u0301mur yvir su\u00f0uroyarlagnum. Ta\u00f0 er meiri variatio\u0301n i\u0301 b\u00e6\u00f0i ru\u0301tmuni og i\u0301 to\u0301nah\u00e6ddini i\u0301 su\u00f0uroyarlagnum enn i\u0301 ti\u0301 vanliga, meiri monotona, lagnum, og harvi\u00f0 gerst su\u00f0uroyarlagi\u00f0 meiri li\u0301vligt og treyst, to\u0301 at ta\u00f0 sanniliga eisini kann vera ha\u0301ti\u0301\u00f0arligt um somu stund."}, {"text_idx": "#000035", "text": "F\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san \u2013 Va\u0301rharra hann seg\u00f0i, ta\u00f0 er ikki gott"}, {"text_idx": "#000036", "text": "I\u0301 1901 kom u\u0301t f\u00f8roysk bru\u0301\u00f0arvi\u0301sa, sum Jo\u0301an Petur Gregorissen \u2013 Jo\u0301an Petur uppi i\u0301 Tr\u00f8\u00f0 i\u0301 Kvi\u0301vi\u0301k \u2013 yrkti. Vit grei\u00f0a her eitt sindur fra\u0301 fors\u00f8guni til hesa bru\u0301\u00f0arvi\u0301su og vi\u00f0gera si\u0301\u00f0ani sja\u0301lva vi\u0301suna."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Danskt hevur a\u0301 no\u0301gvar ymsar h\u00e6ttir havt ty\u0301dningarmiklan leiklut i\u0301 f\u00f8roysku mentanini \u2013 ikki minst aftana\u0301 tru\u0301bo\u0301tina. Emb\u00e6tisverki\u00f0 var \u2013 aftana\u0301 Norra kom undir donsku kru\u0301nuna \u2013 danskt, og ra\u0301ddi ti\u0301 danska ma\u0301li\u00f0 i\u0301 sto\u0301ran mun i\u0301 almennum vi\u00f0urskiftum, i\u0301 Havnini umframt i\u0301 kirkjuligum h\u00f8pi. Men eisini i\u0301 gerandisdegnum hevur danskt summasta\u00f0ni til ti\u0301\u00f0ir havt sto\u0301ran ty\u0301dning \u2013 andaligi vi\u0301susangurin vi\u00f0 hu\u0301s, til arbei\u00f0is i\u0301 haga og ikki minst til u\u0301tro\u0301\u00f0rar hevur mestsum allur veri\u00f0 danskur. Ma\u0301li\u00f0 i\u0301 kirkju og sku\u0301la var sja\u0301lvandi eisini danskt. Aftana\u0301 vi\u0301sub\u00f8kurnar hja\u0301 Vedel og Peder Syv, hava danskar vi\u0301sur eisini veri\u00f0 sera vanligar i\u0301 f\u00f8royskum dansi \u2013 ja til ti\u0301\u00f0ir ennta\u0301 vanligari enn f\u00f8roysku kv\u00e6\u00f0ini (Clausen, 1995), si\u0301 to\u0301 eisini t.d. (Debes, 1673). Um aldarskifti\u00f0 fra\u0301 19. til 20. \u00f8ld mentist eitt veruligt tjo\u0301\u00f0skaparra\u0301k, og heilt fram til dagin i\u0301 dag hevur no\u0301gv veri\u00f0 gj\u00f8rt \u2013 uppa\u0301 gott og o\u0301nt \u2013 fyri at burturbeina hendan danska partin av okkara mentanar- og si\u00f0aarvi. Solei\u00f0is er t.d. danskur sa\u0301lmasangur so at siga burturdottin. Somulei\u00f0is eru donsku kempuvi\u0301surnar og danskar vi\u0301sur sum heild no\u0301gv sja\u0301ldari i\u0301 dansi i\u0301 dag enn fyri bara fa\u0301um a\u0301rati\u0301ggjum si\u0301\u00f0ani, og i\u0301 barnadansi eru t\u00e6r so at siga ikki til."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Sum na\u0301tu\u0301rligur partur av hesum ra\u0301ki var\u00f0 i\u0301 Fuglaframa, 1. a\u0301rg., nr. 15 fra\u0301 8. nov. 1898 lova\u00f0 20 kr. premia fyri bestu f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna. Bla\u00f0stjo\u0301ri a\u0301 Fuglaframa var navngitni Sverre Patursson. Bla\u00f0i\u00f0 setti 15. apri\u0301l 1899 sum evstamark, og treyt var, at bru\u0301\u00f0arvi\u0301san skuldi kunna syngjast til sama lag sum I \u00e6rlige brudefolk og ikki vera longri enn 50 \u00f8rindi. Eisini tilskila\u00f0i bla\u00f0i\u00f0 s\u00e6r r\u00e6tt at vraka allar t\u00e6r innsendu ri\u0301murnar. I\u0301 Fuglaframa, 2. a\u0301rg., nr. 4 fra\u0301 23. mai 1899 kunnger do\u0301msnevndin \u2013 i\u00f0 var J. Dalsga\u030ard, R. Effers\u00f8 og J. Patursson \u2013 at einans eitt uppskot kom og \u00bbTann inkomna bru\u0301\u00f0arvi\u0301san tykist okkum ikki at vera verd premiu\u00ab. I\u0301 Fuglaframa, 2. a\u0301rg., nr. 7 fra\u0301 11. juli 1899 stendur at lesa, at ein bru\u0301\u00f0arvi\u0301sa uttan naka\u00f0 hja\u0301lagt navn er innkomin, men av ti\u0301 at ti\u0301\u00f0arfreistin er farin, ver\u00f0ur ikki meiri gj\u00f8rt vi\u00f0 ma\u0301li\u00f0. Einki meiri hevur veri\u00f0 at fr\u00e6tta um hesi b\u00e6\u00f0i uppskot til f\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301su, men i\u0301 (N\u00e6s, 2006) kunnu vit m.a. lesa"}, {"text_idx": "#000039", "text": "A\u0301 Landsbo\u0301kasavninum er til skjals eitt br\u00e6v fra\u0301 Sverra Paturssyni, bla\u00f0stjo\u0301ra Fuglaframa, til Jo\u0301an Petur. Br\u00e6vi\u00f0 er dagfest 9/10-1900 og er svar upp a\u0301 br\u00e6v fra\u0301 Jo\u0301an Peturi 26/9, sum m.a. hevur ru\u0301ma\u00f0 \u201eBru\u0301\u00f0arvi\u0301suni,\u201c sum hesin setningur sy\u0301nir:"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Takk fyri bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna. M\u00e6r tykist hana vera fra\u0301li\u0301ka."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Jo\u0301an Petur hevur \u00e6tla\u00f0 vi\u0301suna i\u0301 Fuglaframa, men Sverri hevur i\u0301 hyggju at geva u\u0301t eina li\u0301tla bo\u0301k vi\u00f0 u\u0301rvaldum tilfari og vil fegin hava \u201ehenda gloypibitan,\u201c sum hann tekur til, vi\u00f0 i\u0301 bo\u0301kina. 25-oyra bo\u0301kin, ella sum heiti\u00f0 ver\u00f0ur: Dagdv\u00f8lja, kemur av ymiskum a\u0301vum ikki fyrr enn i\u0301 juli 1901."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Solei\u00f0is er f\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san a\u0301li\u0301kav\u00e6l i\u0301komin av Fuglaframa a\u0301vum og kemur u\u0301t millum manna a\u0301 henda ha\u0301tt, og i\u0301 Fuglaframa, 4. a\u0301rg., nr. 12 fra\u0301 24. september 1901 stendur at lesa: \u00bbTann f\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san var fyrstu fer\u00f0 kv\u00f8\u00f0in, so vi\u0301tt sum vit vita, i\u0301 bru\u0301\u00f0leypinum hja\u0301 J. Dalsga\u030ard Velbasta\u00f0 og Sigrid Olsen Lervi\u0301k tann 19. i\u0301 h.m.\u00ab"}, {"text_idx": "#000043", "text": "I\u0301 mun til upprunau\u0301tga\u0301vuna i\u0301 Fuglaframa er stavsetingin i\u0301 vanliga ny\u0301tta tekstinum til f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna i\u0301 st\u00f8\u00f0um munandi broyt, men annars er bert okkurt hendinga or\u00f0 broytt, sum t.d. \u00bbsli\u0301k ein veitsla\u00ab i\u0301 sta\u00f0in fyri \u00bbsli\u0301kur ein festur\u00ab i\u0301 \u00f8rindi 24. Yrkjarin Jo\u0301an Petur Gregoriussen (1845-1901), i\u00f0 vanliga var\u00f0 kalla\u00f0ur Jo\u0301an Petur uppi i\u0301 Tr\u00f8\u00f0, var Kvi\u0301vi\u0301kingur, og er i\u0301 dag serliga kendur fyri \u2013 umframt f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna \u2013 at hava yrkt Vaagen og Gentuk\u00e6ti (Her no\u0301gv er at gera/Til Havnar vit fara). JPG var virkin i\u0301 tjo\u0301\u00f0skaparr\u00f8rsluni, og h\u00f8vdu yrkingar hansara til fo\u0301lkafundirnar alsto\u0301ran ty\u0301dning."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Vi\u0301san hja\u0301 JPG er \u2013 eins og danska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san \u2013 bi\u0301bilsk. Ho\u0301ast vit \u2013 i\u0301bla\u0301st av rammufra\u0301s\u00f8gnini i\u0301 donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni \u2013 kunnu lesa"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tit ly\u0301\u00f0i\u00f0 ti\u0301 a\u0301 og hoyri\u00f0 til,tit bru\u0301\u00f0arfo\u0301lk og hv\u00f8r sum vil,hvat skriftin harum sky\u0301rir."}, {"text_idx": "#000046", "text": "i\u0301 endanum a\u0301 \u00f8\u00f0rum \u00f8rindi (harum sipar til hju\u0301naskapin), og aftur i\u0301 seinasta \u00f8rindi si\u0301ggja eina b\u00f8n fyri bru\u0301\u00f0arparinum"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Lat gle\u00f0ina ljo\u0301ma um hesi tvey,sum tu\u0301 vildi saman beina!Va\u0301rharra hann lei\u00f0i og sty\u00f0i tey,til ti\u0301\u00f0in seg sundur man greina,sum hann leiddi mangan til evstu na\u0301tt.Ja, vit mugu sanna, ta\u00f0 er ikki gott,at ma\u00f0urin livir so eina."}, {"text_idx": "#000048", "text": "so er hetta ikki ein rammufra\u0301s\u00f8gn a\u0301 sama ha\u0301tt, sum danska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san. Vi\u0301san hja\u0301 JPG hevur \u2013 mo\u0301tsatt donsku vi\u0301suni \u2013 ikki nakran beinlei\u00f0is rey\u00f0an tra\u0301\u00f0. Evnini tykjast at vera sja\u0301lvt hju\u0301nalagi\u00f0 og ta\u00f0, sum heilagu skriftirnar siga um hju\u0301nalagi\u00f0, krydda\u00f0 vi\u00f0 romantiskum, ly\u0301riskum ly\u0301singum umframt sja\u0301lvur dansurin. I\u0301 ti\u0301\u00f0 leypa vit millum ba\u0301\u00f0ar pallarnar: nu\u0301ti\u0301\u00f0ina i\u0301 bru\u0301dleypinum og t\u00e6r bi\u0301bilsku s\u00f8gurnar. Eisini innihaldsliga fer yrkjarin vi\u0301\u00f0a \u2013 sum vi\u0301st a\u0301 i\u0301 (N\u00e6s, 2006), kemur yrkjarin m.a. inn a\u0301 skapanars\u00f8guna vi\u00f0 A\u0301dam og Evu; bi\u0301bilsku s\u00f8guna um ta\u0301 I\u0301sakur f\u00e6r Rebekku til konu; Ro\u0301mverjabr\u00e6vi\u00f0 7,3; fyrra P\u00e6tursbr\u00e6v 3,1-7; Efesusbr\u00e6vi\u00f0 5,22-33; Or\u00f0t\u00f8k Sa\u0301lomons 18,22. Solei\u00f0is er vi\u0301san partvi\u0301st i\u0301bla\u0301st av donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni, men bert i\u0301 li\u0301tlan mun. I\u0301bla\u0301stur hevur helst eisini veri\u00f0 fra\u0301 vi\u0301suni I dannem\u00e6nd, enhver for sig, serliga 5. \u00f8rindi (si\u0301 eisini ni\u00f0anfyri):"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Hesin hugsha\u0301ttur s\u00e6st ty\u0301\u00f0uliga aftur i\u0301 \u00f8rindunum 13-15, sum vi\u00f0gera konuna og hennara leiklut i\u0301 hju\u0301nabandinum, og ver\u00f0ur hetta eisini vi\u00f0gj\u00f8rt aftur ni\u00f0anfyri. Til ber solei\u00f0is at by\u0301ta f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna sundur a\u0301 hendan ha\u0301tt:"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mangar hava meiningarnar veri\u00f0 \u2013 og eru enn \u2013 vi\u00f0vi\u0301kjandi hesu f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni. Nakrar fa\u0301ar ver\u00f0a vendar her, uttan to\u0301 beinlei\u00f0is at taka st\u00f8\u00f0u til t\u00e6r."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Eingin ivi er um, at i\u0301 tjo\u0301\u00f0skaparrembingunum fra\u0301 uml. 1900 og frameftir var t\u00f8rvur a\u0301 at hava eina f\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301su \u2013 serliga hja\u0301 teimum tjo\u0301\u00f0skaparsinna\u00f0u. Hetta s\u00e6st eisini aftur vi\u00f0 ta\u00f0, at hendan vi\u0301san serliga fekk undirt\u00f8ku, har sja\u0301lvssty\u0301risr\u00f8rslan var sterk \u2013 i\u0301 Kirkjub\u00f8, a\u0301 Velbasta\u00f0, i\u0301 Kvi\u0301vi\u0301k og t.d. a\u0301 Kirkju \u2013 me\u00f0an hon ikki hevur vunni\u00f0 somu undirt\u00f8ku i\u0301 t.d. No\u0301lsoy, Sandoynni og i\u0301 Su\u00f0uroy. Einki er heldur at ivast i\u0301, at sja\u0301lvt i\u0301 dag er sto\u0301rur t\u00f8rvur a\u0301 eini f\u00f8royskari bru\u0301\u00f0arvi\u0301su, ti\u0301 ikki so sja\u0301ldan er at hoyra, at bru\u0301\u00f0arp\u00f8r bi\u00f0ja um f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna, ti\u0301 tey eru f\u00f8royingar \u2013 hetta ho\u0301ast tey hv\u00f8rki kenna f\u00f8roysku ella donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna."}, {"text_idx": "#000054", "text": "F\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san er styttri enn tann danska, og eisini eru no\u0301gvar or\u00f0ingar, sum eru l\u00e6ttari enn i\u0301 donsku \u2013 og eisini ber seinasta regla uppa\u0301 ri\u0301m. To\u0301 er hon helst tyngri at l\u00e6ra at skipa, ti\u0301 har er ikki ein beinlei\u00f0is s\u00f8gugongd, og ennta\u0301 er ikki alti\u0301\u00f0 beinlei\u00f0is samband millum fyrstu 4 reglurnar og si\u0301\u00f0stu 3 reglurnar i\u0301 hv\u00f8rjum \u00f8rindi. Ta\u00f0 er helst eisini ein vansi, har ba\u0301\u00f0ar vi\u0301surnar ver\u00f0a bru\u0301ktar, solei\u00f0is at ta\u00f0 nu\u0301 eru tv\u00e6r vi\u0301sur, i\u00f0 skulu l\u00e6rast, og ti\u0301 kasta summi fra\u0301 s\u00e6r: Tey ti\u0301ma ikki at l\u00e6ra seg eina til eitt bru\u0301dleyp, ti\u0301 til n\u00e6sta bru\u0301dleyp er kanska ein onnur."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Harumframt falla \u00f8rindini 13-15 mongum fyri bro\u0301sti\u00f0, ti\u0301 tey kunnu tykjast kvinnuku\u0301gandi. Ta\u00f0 er ti\u0301 ikki so sja\u0301ldan, at n\u00f8kur av \u00f8rindunum 13-17 ver\u00f0a l\u00f8gd burturu\u0301r vi\u00f0 vilja. I\u0301 \u00f8rindi 7 ver\u00f0ur eisini sipa\u00f0 til, at A\u0301braham fekk soninum konu, men nu\u0301 er hjartasakin meiri fri\u0301. \u00d8ll hesi \u00f8rindini standa n\u00e6rmast i\u0301 ands\u00f8gn til donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna, sum ongar sli\u0301kar formaningar hevur, og ennta\u0301 i\u0301 \u00f8rindi 21 svara fa\u00f0ir og bro\u0301\u00f0ir Rebekku, Betuel og Laban, umb\u00f8nini hja\u0301 Eleazar um, at I\u0301sakur skal fa\u0301a Rebekku til konu, m.a. vi\u00f0 or\u00f0unum:"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Vort samtykke vi nok give dig,vor s\u00f8ster selv ma\u030a svare for sig,hvad hun derom kan tykkes."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Aftur i\u0301 n\u00e6sta \u00f8rindi, ver\u00f0ur \u2013 eins i\u0301 bi\u0301bliuni \u2013 sagt, at Rebekka sja\u0301lv gj\u00f8rdi av:"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Rebekka blev kaldet for dem indfrivillig selv at svare: \u00bbHar du det stadig i dit sindmed disse m\u00e6nd at farefra land og folk, som du est f\u00f8dt,du skal ej sige at du varst n\u00f8dt,din vilje skal du nyde?\u00ab"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Hvussu er og ikki, so er f\u00f8royska bru\u0301\u00f0arvi\u0301san no\u0301gva sta\u00f0ni nor\u00f0anfj\u00f8r\u00f0s no\u0301gv vanligari enn tann danska \u2013 her serliga vesturbygdirnar a\u0301 Streymoynni, no\u0301gvar bygdir nor\u00f0anfyri og i\u0301 Nor\u00f0oyggjunum, me\u00f0an st\u00f8\u00f0 sum i\u0301 No\u0301lsoy, i\u0301 Sandoynni og i\u0301 Su\u00f0uroy er nokk meiri \u00f8vugt. Tey st\u00f8rru st\u00f8\u00f0ini, har no\u0301gv tilflyting hevur veri\u00f0 ymsa sta\u00f0ni fra\u0301 \u2013 so sum t.d. Havnin og Runavi\u0301k \u2013 er heilt na\u0301tu\u0301rliga meiri blanda\u00f0, ti\u0301 fo\u0301lk hava ofta bru\u0301kt si\u00f0venjuna, ha\u00f0ani tey sja\u0301lvi koma."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Lagi\u00f0, sum ver\u00f0ur bru\u0301kt til f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna, er ta\u00f0 vanliga lagi\u00f0 (sum ver\u00f0ur bru\u0301kt nor\u00f0anfj\u00f8r\u00f0s) til donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna. Her ber til at hoyra Sigmund i\u0301 Hoyvi\u0301k skipa f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna saman vi\u00f0 Dansifelagnum i\u0301 Havn:"}, {"text_idx": "#000061", "text": "F\u00f8roysk ty\u0301\u00f0ing av bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni \u2013 Tit, bru\u0301\u00f0arfo\u0301lk go\u0301\u00f0u, nu\u0301 ly\u0301\u00f0i\u00f0 a\u0301"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Axel To\u0301rgar\u00f0 hevur gj\u00f8rt eina vala ty\u0301\u00f0ing av donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni I \u00e6rlige brudefolk. Hon var\u00f0 fyrstu fer\u00f0 prenta\u00f0 i\u0301 f\u00f8roysku bl\u00f8\u00f0unum i\u0301 november/desember 1989. Ein a\u0301b\u00f8tt u\u0301tga\u0301va var\u00f0 prenta\u00f0 i\u0301 Sosialinum og Dimmal\u00e6tting i\u0301 november 1994. Hendan ty\u0301dda vi\u0301san hevur vi\u00f0hv\u00f8rt veri\u00f0 bru\u0301kt i\u0301 bru\u0301\u00f0ardansi, men hevur ikki vunni\u00f0 li\u0301ka sto\u0301ra undirt\u00f8ku sum hinar ba\u0301\u00f0ar."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Axel Wenningstedt To\u0301rgar\u00f0, i\u00f0 var\u00f0 f\u00f8ddur 31. mars 1923 i\u0301 Havn og doy\u00f0i 24. mars 2011, var sonur H.C.W. To\u0301rgar\u00f0. Hann var stjo\u0301ri i\u0301 ny\u0301stovna\u00f0a U\u0301tvarpi F\u00f8roya i\u0301 n\u00f8kur a\u0301r, til hann gj\u00f8rdist prestur i\u0301 Nor\u00f0urstreymoy; hann hevur a\u0301 eldri a\u0301rum veri\u00f0 serliga virkin sum ty\u0301\u00f0ari. Axel To\u0301rgar\u00f0 hevur serliga ty\u0301tt klassiskar bo\u0301kmentir u\u0301r enskum til f\u00f8royskt, men eisini naka\u00f0 u\u0301r grikskum. Axel eigur b\u00f8rnini Su\u0301sonnu, Riu og Hans To\u0301rgar\u00f0, sum \u00f8ll eru sjo\u0301nleikarar. Mamma Axels, sum doy\u00f0i ta\u0301 Axel var li\u0301til, var u\u0301r No\u0301lsoy, og var av go\u0301\u00f0ari kv\u00e6\u00f0a\u00e6tt. Tvi\u0301buri Axels, Poul Eide, vaks upp hja\u0301 mostur si\u0301ni, Mariu Eide, i\u0301 Funningi. Ein annar beiggi Axels, Martin To\u0301rgar\u00f0, vaks upp hja\u0301 eini a\u00f0rari mostur i\u0301 No\u0301lsoy. Poul og Martin vo\u0301ru millum bestu kv\u00f8\u00f0arar i\u0301 F\u00f8royum i\u0301 si\u0301nari ti\u0301\u00f0. I\u0301 familjuni To\u0301rgar\u00f0 er ho\u0301pin av fo\u0301lki vi\u00f0 listarligum ga\u0301vum umframt sja\u0301lva kv\u00f8\u00f0ingina \u2013 sjo\u0301nleikarlist, to\u0301nlist og filmslist."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Susannes vise er ein versificera\u00f0 endurs\u00f8gn av teirri apokryfisku fra\u0301s\u00f8gnini um Da\u0301njal og Su\u0301sannu. Hetta er ikki ein partur av vanliga tekstasavninum i\u0301 bi\u0301bliuni, men til ber at lesa s\u00f8guna a\u0301 donskum, sum er ein fors\u00f8ga undan Da\u0301njal, 1. kapitli. S\u00f8gan er i\u0301 stuttum hendan. Su\u0301sanna ver\u00f0ur gift einum m\u00e6tum i\u0301sraelitti. Teir elstu, i\u00f0 eru do\u0301marar og sty\u0301ra bygdini, koma javnan a\u0301 ga\u0301tt har, og tveir teirra fara at girnast Su\u0301sonnu. Teir varnast girndina hja\u0301 hv\u00f8r\u00f8\u00f0rum og leggjast ein dagin at lu\u0301ra me\u00f0an Su\u0301sanna einsam\u00f8ll ba\u00f0ar s\u00e6r i\u0301 avl\u00e6stu parkini hja\u0301 manni si\u0301num. Teir krevja, at hon skal liggja vi\u00f0 teimum, annars a\u0301k\u00e6ra teir hana fyri at hava ligi\u00f0 vi\u00f0 einum ungum manni. Hon noktar og teir fara at ro\u0301pa, fortelja at teir funnu Su\u0301sonnu liggjandi undir einum tr\u00e6i vi\u00f0 einum ungum manni. Teir fa\u0301a hana d\u00f8mda til dey\u00f0is, men sum hon ver\u00f0ur f\u00f8rd burtur ro\u0301par Da\u0301njal u\u0301r mannamu\u0301gvuni, at hon er o\u0301sek og at teir elstu lu\u0301gva. Hann avdu\u0301kar teir vi\u00f0 at spyrja teir eins\u00e6ris frammanfyri mannamu\u0301gvuni, hv\u00f8rjum tr\u00e6i tey lo\u0301gu undir. Si\u0301\u00f0ani ver\u00f0a teir ba\u0301\u00f0ir dripnir, og Da\u0301njal vinnur mikla vir\u00f0ing millum manna. Vi\u0301san Susannes vise \u2013 ella H\u00f8rer til, I piger og Kvinder sum hon eisini ver\u00f0ur nevnd \u2013 stendur eins og Isaaks Giftermaal i\u0301 sa\u0301lmabo\u0301kum hja\u0301 Cassube."}, {"text_idx": "#000067", "text": "I\u0301 eldri heimildum s\u00e6st, at Susannes Vise i\u0301 ru\u0301ma ti\u0301\u00f0 flestu sta\u00f0ir hevur veri\u00f0 fastur ta\u0301ttur aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna Isaaks Giftermaal. Solei\u00f0is nevnir (Lyngbye, 1821, pp. 216) ra\u00f0fylgjuna til at vera Isaaks gifterma\u030al, Susannes vise og Kong Hans, og hann skoytir uppi\u0301 \u201cDisse tre Sange bliver ved ethvert Bryllup altid efter deres Orden afsjunget; dern\u00e6st f\u00f8lge de \u00f8vrige Qv\u00e6der, hvis Orden ikke er saaledes bestemt, men v\u00e6lges i Fleng, ligesom det falder enhver Forsanger ind.\u201d Hammershaimb nevnir eisini Isaaks gifterma\u030al og Susannes vise sum fyrstu tv\u00e6r vi\u0301surnar, og so sigur hann, at tri\u00f0ja vi\u0301san kundi vera Kong Hans ella Ridder tager H\u00f8g, og Svende tager Hund. S\u00f8rensen umtalar i\u0301 1862 somu vi\u0301sur sum Lyngbye si\u0301 (S\u00f8rensen, 1969). Johanna Maria Skylv Hansen sigur i\u0301 (Hansen, 1968), at Isaaks gifterma\u030al ver\u00f0ur alti\u0301\u00f0 tiki\u00f0, hareftir kundi Susannes vise, Fisken tager sin f\u00f8de ella I Dannem\u00e6nd enhver for sig vera tikin, men at Kong Hans var\u00f0 alti\u0301\u00f0 kv\u00f8\u00f0in. A\u00f0rar keldur nevna eisini Susannes vise, og eingin ivi tykist at vera um, at hon i\u0301 langa ti\u0301\u00f0 helst eisini hevur veri\u00f0 fastur partur av bru\u0301\u00f0ardansinum no\u0301gvasta\u00f0ni. I\u0301 dag er bru\u0301k av Susannes vise to\u0301 pu\u0301ra burturdotti\u00f0 \u2013 m\u00f8guliga partvi\u0301st av ti\u0301, at fra\u0301s\u00f8gnin ikki er vi\u00f0 i\u0301 vanligu bi\u0301bliuni, i\u00f0 ver\u00f0ur bru\u0301kt nu\u0301 a\u0301 d\u00f8gum."}, {"text_idx": "#000068", "text": "I Dannem\u00e6nd enhver for sig"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Omanfyri og i\u0301 brotum i\u0301 (Joensen, 2006) si\u0301ggja vit vi\u0301suna I Dannem\u00e6nd enhver for sig nevnda i\u0301 summum heimildum sum eina andaliga vi\u0301su, i\u00f0 kom sum fyrsta ella onnur vi\u0301sa aftana\u0301 donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna Isaaks gifterma\u030al. Ni\u00f0anfyri stendur eisini nevnt, hvussu hendan vi\u0301san var\u00f0 bru\u0301kt i\u0301 sambandi vi\u00f0 skikkin at mana bru\u0301\u00f0ur og bru\u0301\u00f0go\u0301m til songar. Omanfyri er eisini nevnt, hvussu okkurt \u00f8rindi s\u00e6st aftur i\u0301 f\u00f8roysku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suni. Hendan vi\u0301san hevur to\u0301 ikki veri\u00f0 li\u0301ka vanlig sum Isaaks gifterma\u030al og Susannes vise. Petter Dass, i\u00f0 var teologur, prestur og yrkjari fra\u0301 Helgeland i\u0301 Nor\u00f0urnoregi og livdi fra\u0301 1647 til 1707, yrkti vi\u0301suna I Dannem\u00e6nd enhver for sig. Hon var\u00f0 prenta\u00f0 i\u0301 hansara katekismussangum fra\u0301 1714, sum veruliga itu \u201cD. Morten Luthers Lille Catechismus, Forfattet I Bekvemme Sange Under F\u00f8yelige Melodier\u201d. Hetta var bo\u0301klingur \u00e6tla\u00f0ur at l\u00e6ra fo\u0301lk Li\u0301tlu Katekismus Luthers gj\u00f8gnum sang, og var\u00f0 hon bru\u0301kt vi\u00f0 hu\u0301s og til privatar andaktir. Sangirnir hja\u0301 Petter Dass fingu eina veruliga endurreisn aftur i\u0301 19. \u00f8ld, og millum kendastu sangirnar i\u0301 hesum bo\u0301klingi er HErre GUD! Dit dyre Navn og \u00c6re, sum i\u0301 upprunahandritinum hevur 16 \u00f8rindi og er fra\u0301grei\u00f0ing til a\u00f0ru b\u00f8nina i\u0301 Fa\u00f0irva\u0301r: Heilagt ver\u00f0i navn Ti\u0301tt. Ein partur av bo\u0301klinginum eitur Huus-tavlen forfattet i tolv sange, og her er fimti sangurin, vi\u00f0 heitinum Den Femte Sang, Om \u00c6gte-Folkes Embede, i\u00f0 er ju\u0301st I Dannem\u00e6nd enhver for sig. Bru\u0301k av hesi vi\u0301su er heilt burturdotti\u00f0 i\u0301 dag, ho\u0301ast eldri fo\u0301lk enn minnast hana bru\u0301kta \u2013 og ho\u0301ast vi\u0301san helst als ikki er \u00e6tla\u00f0 at vera kvinnuku\u0301gandi, men heldur eitt slag av veglei\u00f0ing til at fa\u0301a hju\u0301narbandi\u00f0 at hepnast, so man serliga fimta \u00f8rindi falla mongum fyri bro\u0301sti\u00f0 i\u0301 dag."}, {"text_idx": "#000070", "text": "I\u0301 heftinum hja\u0301 Petter Dass stendur at I Dannem\u00e6nd enhver for sig ver\u00f0ur sungin sum I \u00e6rlige brudefolk. Lagi\u00f0, sum ver\u00f0ur bru\u0301kt er eisini sama sum vanliga lagi\u00f0 til donsku bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna, og her kunnu tit hoyra Hilmar Kass skipa I Dannem\u00e6nd enhver for sig saman vi\u00f0 Dansifelagnum i\u0301 Havn:"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Skikkir i\u0301 sambandi vi\u00f0 bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Hvussu og n\u00e6r andaligu vi\u0301surnar eru komnar F\u00f8roya og tiknar i\u0301 bru\u0301k er ikki m\u00f8guligt at fa\u0301a at vita. Elstu keldurnar, sum umtala skikkin fa\u0301a ta\u00f0 at ljo\u0301\u00f0a sum ein gamlan skikk, men a\u0301\u00f0renn tru\u0301bo\u0301tina eru t\u00e6r so av go\u0301\u00f0um grundum ikki komnar. Mest sannli\u0301kt er helst at t\u00e6r eru komnar i\u0301 seinnu helvt av 17. \u00f8ld, saman vi\u00f0 sa\u0301lmabo\u0301kum, sum umtala\u00f0 omanfyri."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Hvussu hesar andaligu vi\u0301surnar eru komnar inn i\u0301 dansin, vita vit heldur ikki, men a\u0301 bl.s. 222-231 i\u0301 (Joensen, 2006) er no\u0301gv at fr\u00e6tta um dansin. Greitt er, at i\u0301 gomlum d\u00f8gum var fyrst d\u00f8gur\u00f0i vi\u00f0 einum h\u00f8vu\u00f0sbor\u00f0i aftana\u0301 vi\u0301gsluna har mestsum bert prestur helt talu fyri bru\u0301\u00f0arparinum, og si\u0301\u00f0ani bleiv bru\u0301\u00f0ardansurin dansa\u00f0ur. Si\u0301\u00f0ani hava hini bor\u00f0haldini veri\u00f0 og um kv\u00f8ldi\u00f0 na\u0301ttur\u00f0i. Aftana\u0301 na\u0301ttur\u00f0a var\u00f0 hildi\u00f0 a\u0301 at dansa, bru\u0301\u00f0arpari\u00f0 var\u00f0 mana\u00f0 i\u0301 song, og so helt dansurin aftur a\u0301 (Joensen, 2006). Solei\u00f0is hevur bru\u0301\u00f0ardansurin fyrr ligi\u00f0 no\u0301gv meiri na\u0301tu\u0301rliga i\u0301 forleingilsi av andaliga partinum: vi\u0301gsluni i\u0301 kirkjuni. Sagt ver\u00f0ur eisini fra\u0301, at prestur var i\u0301 messuskru\u0301\u00f0 uppi i\u0301 dansinum, og at dansurin var seinur, ho\u0301vligur og ha\u0301ti\u0301\u00f0arligur. Skonkt hevur aldrin veri\u00f0 til bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar. Eisini eru s\u00f8gur um prestar fra\u0301 farnu \u00f8ld, sum fortelja fra\u0301 fjarskotnum pla\u0301ssum, at ta\u00f0 enn vo\u0301ru fo\u0301lk, sum iva\u00f0ust i\u0301, um vi\u0301gslan sto\u0301\u00f0 vi\u00f0 makt, ta\u0301 prestur ikki hev\u00f0i luttiki\u00f0 i\u0301 bru\u0301\u00f0ardansinum. Bru\u0301\u00f0ardans kundi man dansa i\u0301 f\u00f8stu og sja\u0301lvt syrgjandi einkjur ella einkjumenn kundu luttaka, og dansast ma\u0301tti ikki i\u0301 hu\u0301gvu. Alt hetta vi\u0301sir greitt a\u0301, at bru\u0301\u00f0ardansurin hevur veri\u00f0 heilagur, og at hann hevur veri\u00f0 fata\u00f0ur sum eitt ney\u00f0ugt beinlei\u00f0is framhald av ti\u0301 kirkjuliga og andaliga partinum av bru\u0301dleypsha\u0301ti\u0301\u00f0arhaldinum."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Ho\u0301ast bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar helst eru komnar her i\u0301 seinnu helvt av 17. \u00f8ld, hava uttan iva a\u00f0rar vi\u0301sur veri\u00f0 bru\u0301ktar til dans i\u0301 bru\u0301dleypi. Serliga vi\u0301sur, sum pri\u0301sa bru\u0301dleypum hja\u0301 valdsharrum og vakurleika, vitinum ella ti\u0301 go\u0301\u00f0a hjartanum hja\u0301 valdsharrum ella teirra makum. I\u0301 (Lund, 1904) lesa vit um bru\u0301dleypsskikkir i\u0301 16. \u00f8ld i\u0301 Danmark og Nor\u00f0urlondum m.a."}, {"text_idx": "#000076", "text": "En af de s\u00e6dvanligste Viser til Dans ved Bryllup var da fremdeles Kong Hans\u2019s Brudevise. Endnu langt ind i det 19de Aarhundrede anvendtes den stadigt til Bryllupsdans paa F\u00e6r\u00f8erne. Og at den alt i alt i det 16de Aarhundrede havde tjent l\u00e6nge, fremgaar af, at den i sin dav\u00e6rende Form egentlig kun var en Genklang af de tidligere kongelige Brudeviser lige fra Visen om Dronning Dagmars Brudef\u00e6rd, hvis Ejendommeligheder lidt efter var blevne skurede af eller slaaede fast som f\u00e6lles for alle, saa at nu alle Kongebrude kom sejlende hertil paa samme Vis og Navnet Kong Hans simpelthen blot beh\u00f8vede at ombyttes med Christiern den Anden eller Frederik den Anden, naar Tiden kr\u00e6vede det."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Nu\u0301 er vanliga eingin d\u00f8gur\u00f0i eftir kirkjuna, men bert sto\u0301rur na\u0301ttur\u00f0i. Eisini er vanliga bert eitt bor\u00f0hald, og ta\u0301 ta\u00f0 er li\u00f0ugt ver\u00f0ur fari\u00f0 undir bru\u0301\u00f0ardansin og so onkra vi\u0301su ella kv\u00e6\u00f0i til bru\u0301\u00f0ardans. Aftana\u0301 er oftast bru\u0301\u00f0arvalsurin og si\u0301\u00f0ani enskur dansur \u2013 vi\u00f0hv\u00f8rt skiftivi\u0301s vi\u00f0 f\u00f8royskan dans. Solei\u00f0is er bru\u0301\u00f0ardansurin nu\u0301 fluttur inn i\u0301 tann meiri vertsliga partin av bru\u0301dleypinum \u2013 to\u0301 hevur onkuti\u0301\u00f0 veri\u00f0 at fr\u00e6tt um i\u0301 ny\u0301ggjari ti\u0301\u00f0, at bru\u0301\u00f0ardansur hevur veri\u00f0 millum vi\u0301gsluna og sja\u0301lva bru\u0301dleypsveitsluna."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Fast hevur veri\u00f0 \u2013 og er i\u0301 sto\u0301ran mun enn \u2013 at tey sum kunnu dansa parvi\u0301s: kvinnan frammanfyri mannin, t.e. kvinnan vinstrumegin mann si\u0301n \u2013 og er hetta serliga galdandi fyri bru\u0301\u00f0arpari\u00f0. Flestu heimildir siga fra\u0301, at h\u00f8grumegin prest er bru\u0301\u00f0urin og si\u0301\u00f0ani bru\u0301\u00f0go\u0301murin. Ymiskt er hvar keldurnar seta t.d. deknin, foreldrini at bru\u0301\u00f0arparinum og skiparan ella skipararnar. I\u0301 dag er mest vanligt, at til vinstru fyri bru\u0301\u00f0rina er prestur, um hann er til sta\u00f0ar, si\u0301\u00f0ani skiparin og frammanfyri skiparan teir, i\u00f0 eru at stu\u00f0la skiparanum; h\u00f8grumegin bru\u0301\u00f0rina er bru\u0301\u00f0go\u0301murin, mo\u0301\u00f0ur og fa\u00f0ir at bru\u0301\u00f0rini og si\u0301\u00f0ani mo\u0301\u00f0ur og fa\u00f0ir at bru\u0301\u00f0go\u0301minum. Eingin eigur at fara uppi\u0301millum hesi i\u0301 ringinum. Eisini er skikkur, at bru\u0301\u00f0arpari\u00f0 ikki skal syngja vi\u00f0, men lurta eftir vi\u0301suni, sum gestirnir syngja fyri teimum."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Eitt sindur skiftandi og ymiskt hevur veri\u00f0 vi\u00f0 brennivi\u0301nssi\u00f0unum. I\u0301 \u00f8llum f\u00f8rum var\u00f0 onganti\u0301\u00f0 skonkt til sja\u0301lvar t\u00e6r andaligu vi\u0301surnar, og ver\u00f0ur ta\u00f0 heldur ikki enn. Fyrr var\u00f0 gjarna skonkt aftana\u0301 hesar, og alt eftir ti\u0301\u00f0 og sta\u00f0, so fingu menninir brennivi\u0301n og kvinnurnar vi\u0301n \u2013 vi\u00f0hv\u00f8rt var\u00f0 kanska bi\u0301\u00f0a\u00f0 til eisini t.d. Kong Hans ella Fisken tager sin f\u00f8de i vand var kv\u00f8\u00f0in. Um ikki er talan um avhaldsbru\u0301dlup, so er i\u0301 dag er vanligt at skeinkja til fyrstu vi\u0301suna aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna. \u00d8ll, sum ta\u00f0 s\u00f8mir seg at bjo\u0301\u00f0a (vegna aldur o.t.) fa\u0301a bjo\u0301\u00f0a\u00f0 snaps. Ein ella tveir skeinkjarar stilla seg inn i\u0301 ringin og bjo\u0301\u00f0a. Byrja\u00f0 ver\u00f0ur vi\u00f0 skiparanum, og si\u0301\u00f0ani ver\u00f0ur fari\u00f0 gj\u00f8gnum ringin til h\u00f8gru, t.v.s. at n\u00e6sti sum f\u00e6r, er tann sum er undir h\u00f8gru li\u00f0 a\u0301 skiparanum. Solei\u00f0is ver\u00f0ur hildi\u00f0 fram til komi\u00f0 er aftur til skiparan, sum f\u00e6r bjo\u0301\u00f0a\u00f0 seinasta snapsin, a\u0301\u00f0renn skeinkjarin fer u\u0301r ringinum. Ti\u0301skil stendur skeinkjarin n\u00e6rum stillur. Um tveir skeinkjarar eru, skulu teir standa li\u00f0 um li\u00f0, og skiftast um at bjo\u0301\u00f0a sum ta\u00f0 passar seg best."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Bru\u0301\u00f0ur og bru\u0301\u00f0go\u0301mur ver\u00f0a mana\u00f0 til songar"}, {"text_idx": "#000082", "text": "U\u0301t a\u0301 kv\u00f8ldi\u00f0, ta\u0301 \u00f8ll h\u00f8vdu fingi\u00f0 na\u0301ttur\u00f0a, so var i\u0301 F\u00f8royum skikkur at mana bru\u0301\u00f0ur og bru\u0301\u00f0go\u0301m til songar. Hetta var ein felags nor\u00f0urlendskur ceremoniellur skikkur. Fyrst var bru\u0301\u00f0urin mana\u00f0 tri\u0301ggjar fer\u00f0ir til songar, og ta\u0301 fo\u0301ru kvinnurnar dansandi til songar vi\u00f0 henni og sungu"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Si\u0301\u00f0ani var\u00f0 bru\u0301\u00f0urin ha\u0301lvt u\u0301rlatin, me\u00f0an bru\u0301\u00f0go\u0301murin var\u00f0 mana\u00f0ur tri\u00f0ju fer\u00f0 til songar. Ta\u0301 fo\u0301ru menninir dansandi vi\u00f0 honum til songar, me\u00f0an teir sungu I Dannem\u00e6nd enhver for sig (si\u0301 meiri um hesa vi\u0301su omanfyri; \u00f8rindi\u00f0 omanfyri er fimta \u00f8rindi u\u0301r hesi vi\u0301su). Teir tinga\u00f0ust vi\u00f0 kvinnuna, sum hev\u00f0i duravaktina til bru\u0301\u00f0arkamari\u00f0, og at enda ma\u0301tti hon geva eftir. Si\u0301\u00f0ani var\u00f0 eisini bru\u0301\u00f0go\u0301murin ha\u0301lvt u\u0301rlatin. At enda vo\u0301r\u00f0u nakrir sa\u0301lmar sungnir og b\u00f8n bi\u00f0in fyri bru\u0301\u00f0arparinum, a\u0301\u00f0renn bru\u0301\u00f0ur og bru\u0301\u00f0go\u0301mur fingu koss og fari\u00f0 var aftur i\u0301 dans, at dansa so leingi bru\u0301dleypsgestunum lysti \u2013 eisini eru heimildir, sum siga fra\u0301, at prestur var til sta\u00f0ar og helt eina talu fyri bru\u0301\u00f0arparinum i\u0301 bru\u0301\u00f0arkamarinum. Hesin si\u00f0ur, at mana til songar, sum i\u0301 dag er pu\u0301ra burturdottin, er no\u0301gv na\u0301greiniligari ly\u0301stur a\u0301 bl.s. 144-150 i\u0301 (Joensen, 2003)."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Vi\u0301sur og kv\u00e6\u00f0i til bru\u0301\u00f0ardans"}, {"text_idx": "#000085", "text": "Aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301su ella -vi\u0301surnar vo\u0301r\u00f0u vi\u0301sur ella kv\u00e6\u00f0i, sum onkursvegna passa\u00f0u til h\u00f8vi\u00f0, dansa\u00f0 og kv\u00f8\u00f0in. Ver\u00f0ur hugt i\u0301 heimildirnar, so s\u00e6st, at Kong Hans hevur n\u00e6stan allasta\u00f0ni veri\u00f0 fastur ta\u0301ttur aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar \u2013 og helst ennta\u0301 langt a\u0301\u00f0renn bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar eisini. Fleiri a\u00f0rar vi\u0301sur ver\u00f0a nevndar eisini, og fara vit stutt at umtala hesar. Serliga aftana\u0301 tjo\u0301\u00f0skaparr\u00f8rslan to\u0301k seg upp i\u0301 seinnu helvt av 19. \u00f8ld, er ta\u00f0 vor\u00f0i\u00f0 alsamt vanligari, heldur at bru\u0301ka onkur f\u00f8roysk kv\u00e6\u00f0i, so sum Harra P\u00e6tur og Elinborg ella Leivs kv\u00e6\u00f0i."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Kong Hans hann sidder pa\u030a K\u00f8benhavn"}, {"text_idx": "#000087", "text": "I\u0301 a\u0301ttanda parti i\u0301 (Lund, 1904) ver\u00f0ur greitt fra\u0301 \u00bbden egentlige Dans\u00ab og ver\u00f0ur hann nevndur \u00bb\u00e6ldgammel\u00ab og minnir um f\u00f8royska dansin a\u0301 tann ha\u0301tt, at her eru gamlar vi\u0301sur vi\u00f0 einum skipara og ni\u00f0urlagi til i\u0301 sambandi vi\u00f0 bru\u0301dleypssi\u00f0ir i\u0301 16. \u00f8ld. Sum greitt fra\u0301 omanfyri, ver\u00f0ur m.a. sagt, at enn var ein av vanligastu vi\u0301sunum Kong Hans. Teksturin, sum f\u00f8royingar vanliga bru\u0301ka til Kong Hanses bryllup \u2013 vanliga nevnd Kong Hans han sidder pa\u030a K\u00f8benhavn ella bert Kong Hans \u2013 stendur i\u0301 Danske K\u00e6mpe- og Folkeviser, sum H. N. Jacobsensens bo\u0301kahandil regluliga hevur prenta\u00f0; annars stendur hon eisini sum nummar 166 i\u0301 Danmarks gamle Folkeviser. Vi\u0301san sny\u0301r seg um, ta\u0301 Kong Hans av Danmark, Noregi og Sv\u00f8ri\u0301ki var\u00f0 giftur. Hann var\u00f0 giftur i\u0301 1478 a\u0301 K\u00f8benhavns Slot vi\u00f0 Christine av Sachsen (1461-1521), i\u00f0 var do\u0301ttir fu\u0301rsta Ernst av Sachsen. Kong Hans, i\u00f0 livdi fra\u0301 1455 til 1513, var kongur yvir Danmark 1481-1513, Noregi 1483-1513 og Sv\u00f8ri\u0301ki 1497-1501, og var solei\u00f0is egentliga ikki kongur, ta\u0301 hann giftist. Vi\u0301san handlar um, hvussu hann sendir sveinarnar Erik Ottesen, Verner Pazberg og Claus R\u00f8nnow at vinna s\u00e6r bru\u0301\u00f0rina. Erik leika\u00f0i um hana i\u0301 gulltalvi og vann hana til harra si\u0301n, og f\u00f8rdu teir hana so heimaftur. I\u0301 vi\u0301suni si\u0301ggjast no\u0301gvir parallellar til t\u00e6r ba\u0301\u00f0ar vi\u0301surnar um Dronning Dagmar: Strangirs vi\u0301sa og B\u00f8hmerlands Dronningen."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Kong Hans hevur til fyri stuttum veri\u00f0 vanlig at kv\u00f8\u00f0a i\u0301 bru\u0301dleypi summa sta\u00f0ni \u2013 til d\u00f8mis i\u0301 No\u0301lsoy og a\u0301 Velbasta\u00f0. I\u0301 dag er hetta to\u0301 n\u00e6rum burturdotti\u00f0, og er ta\u00f0 helst bert okkurt hendinga gullbru\u0301dleyp, har vi\u0301san enn ver\u00f0ur kv\u00f8\u00f0in. Niels a\u0301 Velbasta\u00f0 skipar Kong Hanses bryllup saman vi\u00f0 Dansifelagnum i\u0301 Havn:"}, {"text_idx": "#000090", "text": "Fleiri keldur siga fra\u0301, at Fisken tager sin f\u00f8de i vand \u2013 sum eisini ver\u00f0ur kalla\u00f0 Esbern og Sidsel \u2013 hevur veri\u00f0 kv\u00f8\u00f0in til bru\u0301dleyp; enn eru no\u0301gv fo\u0301lk, sum minnast hesa vi\u0301su u\u0301r bru\u0301dleypum. Ho\u0301ast vit vita um okkurt einstakt bru\u0301dleyp i\u0301 ny\u0301ggjari ti\u0301\u00f0, har vi\u0301san hevur veri\u00f0 kv\u00f8\u00f0in, so er hon so at siga burturdottin, og ver\u00f0ur bert bru\u0301kt i\u0301 onkrum hendinga gullbru\u0301dleypi, har no\u0301gv dansifo\u0301lk eru savna\u00f0. Teksturin stendur i\u0301 Danske K\u00e6mpe- og Folkeviser. Vi\u0301san sto\u0301\u00f0 eisini i\u0301 Peder Syvs vi\u0301subo\u0301k, men har er fyrsta \u00f8rindi ikki vi\u00f0 \u2013 ta\u00f0 er m\u00f8guliga komi\u00f0 gj\u00f8gnum flu\u0301gvibl\u00f8\u00f0 i\u0301 17. og 18. \u00f8ld (si\u0301 250M i\u0301 Danmarks gamle Folkeviser)."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Et spejl for \u00e6gtefolk de vare, hinanden de ej ville svige, dog skilsmisse vared i atten a\u030ar, de bleve trofaste tillige."}, {"text_idx": "#000095", "text": "I\u0301 eftirti\u0301\u00f0ini hevur Dronning Dagmar veri\u00f0 almiki\u00f0 elska\u00f0 av danska fo\u0301lkinum, og hevur hennara perso\u0301nur liva\u00f0 vi\u0301\u00f0ari i\u0301 sagnum og vi\u0301sum. Hon hev\u00f0i ynski um at b\u00f8ta um korini hja\u0301 teimum fa\u0301t\u00e6ku og fangunum, og at avtaka skattin a\u0301 plo\u0301gvunum, tann hata\u00f0a plo\u0301vpenningin. Hetta vo\u0301ru a\u0301b\u00f8tur, sum veruliga hendu, me\u00f0an hon var a\u0301 li\u0301vi \u2013 og at sonur Valdemars Sejr, Erik Plovpenning, innf\u00f8rdi plo\u0301vpeningin aftur, hevur helst givi\u00f0 henni enn h\u00e6gri vir\u00f0ing millum manna."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Ta\u00f0 eru tri\u0301ggjar vi\u0301sur um Dagmar, i\u00f0 eru serliga kendar. Fyrsta er Dronning Dagmar og Junger Strange 1205, i\u00f0 er kend i\u0301 F\u00f8royum undir heitinum Strangirs vi\u0301sa, og finst i\u0301 b\u00e6\u00f0i f\u00f8royskari u\u0301tga\u0301vu og i\u0301 u\u0301tga\u0301vu, i\u00f0 er skiftivi\u0301s donsk og f\u00f8roysk. Her fer Stangir til B\u00f8hmen og vinnur Dagmar i\u0301 talvi og f\u00f8rir hana heim til Danmarkar. Onnur er Dronning Dagmar i Danmark 1205 \u2013 eisini kend sum Det var B\u00f8hmerlands Dronningen ella bert B\u00f8hmerlands Dronningen. Hon sny\u0301r seg um heimkomuna hja\u0301 Dagmar til Danmarkar og hennara ynski um at l\u00e6tta um hja\u0301 teimum fa\u0301t\u00e6ku. Tri\u00f0ja vi\u0301san er Dronning Dagmars d\u00f8d 1212 \u2013 vanliga nevnd Dronning Dagmar ligger udi Ribe sjug. Hon sny\u0301r seg um, hvussu Dagmar doyr i\u0301 barsilssong (m\u00f8guliga aftana\u0301 at roynt hevur veri\u00f0 at tiki\u00f0 barni\u00f0 u\u0301t vi\u00f0 keisaraskur\u00f0i). Kongurin er ov seinur heim, men fer i\u0301 b\u00f8n, solei\u00f0is at Dagmar kemur fram fyri hann aftur. Her endurtekur Dagmar si\u0301ni ynski og a\u0301varar Valdemar i\u0301mo\u0301ti at lata sonin fara u\u0301t i\u0301 leding og i\u0301mo\u0301ti at giftast Bengerd, ti\u0301 hon fer at f\u00f8\u00f0a ein son, i\u00f0 ikki ber gott vi\u00f0 s\u00e6r. Hesar vi\u0301surnar eru a\u0301vikavist nummar 132, 133 og 135 i\u0301 Danmarks gamle Folkeviser."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Ta\u00f0 ver\u00f0ur fra\u0301 fleiri keldum sagt fra\u0301, at vi\u0301surnar um bru\u0301\u00f0arfer\u00f0ina hja\u0301 Dagmar hava veri\u00f0 bru\u0301ktar til bru\u0301dleyp, og i\u0301 (Lund, 1904) ver\u00f0ur ro\u0301\u00f0 framundir, at vi\u0301sur sum t.d. Kong Hanses bryllup bert eru enduryrkingar av hesum vi\u0301sum. Enn i\u0301 dag ver\u00f0ur vi\u0301san B\u00f8hmerlands Dronningen enn javnan bru\u0301kt. Helst ti\u0301 hon er r\u00e6ttiliga stutt, hevur ni\u00f0urlag og hampuliga no\u0301gv duga uppii\u0301. Teksturin, i\u00f0 ver\u00f0ur bru\u0301ktur, er u\u0301r Danske K\u00e6mpe- og Folkeviser."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Sum sagt hava donsku vi\u0301surnar havt minkandi undirt\u00f8ku seinastu go\u0301\u00f0u 100 a\u0301rini. Hetta hevur m.a. havt vi\u00f0 s\u00e6r, at f\u00f8roysk kv\u00e6\u00f0i eru gj\u00f8rd alsamt vanligari aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna. Vanligasta kv\u00e6\u00f0i\u00f0 ella vi\u0301san aftana\u0301 bru\u0301\u00f0arvi\u0301suna i\u0301 dag er uttan iva Harra P\u00e6tur og Elinborg. Vi\u00f0hv\u00f8rt hendir ta\u00f0 seg ennta\u0301, at bert Harra P\u00e6tur og Elinborg ver\u00f0ur tikin, um ta\u00f0 ikki eru no\u0301gv dansifo\u0301lk og hildi\u00f0 ver\u00f0ur, at bru\u0301\u00f0arvi\u0301san ver\u00f0ur ov tung. Kv\u00e6\u00f0i\u00f0 er r\u00e6ttiliga l\u00e6tt: ta\u00f0 eru bert n\u00f8kur og ha\u0301lvtry\u0301ss fy\u0301rareglu \u00f8rindi, kv\u00e6\u00f0i\u00f0 hevur ni\u00f0urlag, ta\u00f0 er no\u0301gv endurt\u00f8ka og fleiri \u00f8rindi kend a\u00f0rasta\u00f0ni fra\u0301 (so sum Kasta si\u0301ni akker... og Uppi i\u0301 mi\u00f0um grasagar\u00f0i... o.s.fr.)."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Kv\u00e6\u00f0i\u00f0 er kent u\u0301r grannalondunum eisini, og evni\u00f0 er klassiskt. Harra P\u00e6tur og Elinborg gerast go\u0301\u00f0. Ta\u0301 Harra P\u00e6tur ma\u0301 fara u\u0301t i\u0301 ver\u00f0, spyr hann Elinborg, um hon vil bi\u0301\u00f0a eftir honum. Hon ja\u0301ttar og lovar at bi\u0301\u00f0a i\u0301 sjey vetur, um enn kongur fri\u0301ggjar til hennara. Ti\u0301\u00f0in fer, og Harra P\u00e6tur kemur ikki aftur; men Elinborg fr\u00e6ttir, at hann er i\u0301 Danmark og hevur fest eina danska fru\u0301. Hon bi\u00f0ur beiggja si\u0301n, Eirik, koma vi\u00f0 s\u00e6r til Danmarkar, men hann sigur, at ta\u00f0 er ei moyggjasi\u00f0ur at sigla i\u0301 onnur lond. So mannar Elinborg skip vi\u00f0 moyggjum og siglir til Danmarkar. Ikki gongur v\u00e6l, men ta\u0301 t\u00e6r lova olmussu, sleppa t\u00e6r til lands. Elinborg, sum hevur klipt ha\u0301ri\u00f0 av, fer inn fyri Harra P\u00e6tur. Hann kennir hana aftur, og sigur vi\u00f0 vi\u0301v si\u0301tt, Ingibj\u00f8rg, at hann ma\u0301 fylgja systursoninum a\u0301 lei\u00f0. Ingibj\u00f8rg veit fullv\u00e6l, at hetta er kvinna, i\u00f0 er komin eftir Harra P\u00e6tur. Me\u00f0an Ingibj\u00f8rg stendur gra\u0301tandi eftir, sigla Elinborg og Harra P\u00e6tur gla\u00f0 heim og gera bru\u0301dleyp. Kv\u00e6\u00f0i\u00f0 finst eisini i\u0301 F\u00f8royum i\u0301 fleiri uppskriftum \u2013 meiri kann lesast um hetta kv\u00e6\u00f0i i\u0301 (Dahl, 1996)."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Eitt anna\u00f0 f\u00f8royskt kv\u00e6\u00f0i, i\u00f0 hevur vunni\u00f0 frama, er Leivur \u00d8ssursson \u2013 ella Leivs kv\u00e6\u00f0i, sum ta\u00f0 eisini ver\u00f0ur kalla\u00f0. Hetta er ikki li\u0301ka ofta at hoyra sum Harra P\u00e6tur og Elinborg, kanska av ti\u0301 at ta\u00f0 er eitt sindur torf\u00f8rari. Longdin er tann sama, gott ha\u0301lvtry\u0301ss fy\u0301rareglu \u00f8rindi vi\u00f0 ni\u00f0urlagi; men ta\u00f0 er eingin uppafturt\u00f8ka og fa\u0301 \u00f8rindi, sum ganga aftur fra\u0301 \u00f8\u00f0rum kv\u00e6\u00f0um. Harafturi\u0301mo\u0301ti fylgir kv\u00e6\u00f0i\u00f0 pu\u0301rasta s\u00f8gugongdini, i\u00f0 er kenda s\u00f8gan u\u0301r f\u00f8royingars\u00f8gu um, ta\u0301 Leivur \u00d8ssursson giftist To\u0301ru, do\u0301ttir Sigmunds Brestirsonar. Fyri ordiliga at skilja s\u00f8guna, er ney\u00f0ugt at skilja sto\u0301ran part av f\u00f8royingas\u00f8gu \u2013 hon ver\u00f0ur to\u0301 ikki endurgivin her. S\u00f8gugongdin i\u0301 kv\u00e6\u00f0inum er i\u0301 stuttum, at Leivur, sonur \u00d8ssurs Havgri\u0301mssonar, fer saman vi\u00f0 G\u00f8tu-Tro\u0301ndi til Sku\u0301voyar at bi\u00f0ja do\u0301ttir Sigmunds Brestissonar, To\u0301ru Sigmundsdo\u0301ttir, til konu. Turi\u00f0, mamma To\u0301ru og einkjan eftir Sigmund, heldur li\u0301ti\u00f0 um hetta, men Tro\u0301ndur krevur, at To\u0301ra sja\u0301lv skal svara. To\u0301ra sigur, at um teir sv\u00f8rja, at teir ikki drupu Sigmund, at teir finna u\u0301tav, hv\u00f8r gj\u00f8rdi ta\u00f0, og teir hevna Sigmunds dey\u00f0a, so skal hon ja\u0301tta. Teir sv\u00f8rja. Si\u0301\u00f0ani fara teir til Su\u00f0uroyar til To\u0301rgri\u0301m illa. Teir binda To\u0301rgri\u0301m og synirnar hansara, me\u00f0an Tro\u0301ndur gandar Sigmund, To\u0301rir og Einar innar i\u0301 stovuna. Einar og To\u0301rir komu dravva\u0301tir innar, me\u00f0an Sigmundur kom blo\u0301\u00f0ugur vi\u00f0 h\u00f8vdinum undir armi. Ta\u0301 teir h\u00f8vdu funni\u00f0 gullring Sigmunds i\u0301 hu\u0301sum To\u0301rgri\u0301ms, vo\u0301r\u00f0u To\u0301rgri\u0301mur og synirnir dripnir. Si\u0301\u00f0ani giftist Leivur To\u0301ru. Eldri sjo\u0301varbo\u0301ndin, Jens Christian Djurhuus (1773-1853), yrkti Leivs kv\u00e6\u00f0i. Hann hevur eisini yrkt kv\u00e6\u00f0ini Sigmunds kv\u00e6\u00f0i yngra, Ormin langa, Grettis kv\u00e6\u00f0i og Lorvi\u0301ks-Pa\u0301ll. Tann mest bru\u0301kta uppskriftin er helst teksturin, i\u00f0 stendur i\u0301 Ny\u0301ggju Kv\u00e6\u00f0abo\u0301k 2 hja\u0301 Sverra Egholm."}, {"text_idx": "#000105", "text": "No\u0301gv onnur kv\u00e6\u00f0i og vi\u0301sur hava veri\u00f0 bru\u0301kt til bru\u0301dleyp, men hetta hevur ikki veri\u00f0 eins si\u00f0bundi\u00f0 og omanfyrinevndu. V\u00e6l hugsandi er, at Strangirs vi\u0301sa i\u0301 eldri ti\u0301\u00f0um hevur veri\u00f0 bru\u0301kt. Sverri Egholm sigur i\u0301 Ny\u0301ggju Kv\u00e6\u00f0abo\u0301kini, at Kv\u00e6\u00f0i um skapanina hevur veri\u00f0 bru\u0301kt i\u0301 bru\u0301\u00f0ardansi m.a. i\u0301 Tj\u00f8rnuvi\u0301k. Onkur nevnir eisini Jeftas vi\u0301su. I\u0301 Du\u0301gvuni ver\u00f0a Sju\u0301r\u00f0ar kv\u00e6\u00f0ini nevnd. Helst hevur i\u0301 a\u0301vi\u0301sum pla\u0301ssum, familjum ella i\u0301 a\u0301vi\u0301sari ti\u0301\u00f0 veri\u00f0 fastir skikkir eisini, i\u00f0 nu\u0301 eru burturdotnir."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Vit fara at geva n\u00f8kur go\u0301\u00f0 ra\u0301\u00f0 vi\u00f0vi\u0301kjandi bru\u0301\u00f0ardansi. Fyrst eigur at ver\u00f0a umhugsa\u00f0, hv\u00f8rt f\u00f8royskur dansur skal vera til bru\u0301dleypi\u00f0 og m\u00f8guliga bru\u0301\u00f0arvi\u0301sa eisini. Ta\u00f0 er ikki ney\u00f0ugt, at hava f\u00f8royskan dans ella bru\u0301\u00f0arvi\u0301su. Um er at hava f\u00f8royskan dans, kann vera eitt gott hugskot at meta, hvussu no\u0301gv av gestunum eru von at dansa. Um man metir, at vanligu bru\u0301\u00f0arvi\u0301surnar eru ov torf\u00f8rar, so ber saktans til bert at dansa t.d. Harra P\u00e6tur og Elinborg og so okkurt heilt stutt afturat. Er ta\u00f0 ov torf\u00f8rt, kann eisini bara Flo\u0301vin B\u00e6nadiktsson vera tikin. Um bru\u0301\u00f0arpari\u00f0 kemur a\u0301samt um at hava bru\u0301\u00f0arvi\u0301su, so eru her n\u00f8kur go\u0301\u00f0 ra\u0301\u00f0."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Katrin N\u00e6s, F\u00f8royingur fyrst \u2013 og so kristin i\u0301 \u00bbTveir yrkjararu\u0301r Kvi\u0301vi\u0301k\u00ab, Setursrit nr. 3 (Turi\u00f0 Sigur\u00f0ardo\u0301ttir, ed.), Fro\u0301\u00f0skapur, 2006, pp. 53-67."}]