text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Veika Vakasaenisi & na iVolatabu"}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cNa cava e tarova na noqu papitaiso?\u201d\u2014CAKA. 8:36."}, {"text_idx": "#000010", "text": "1-2. Me vaka e tukuni ena Cakacaka 8:27-31, 35-38, na cava e uqeti koya na matanivanua ni Iciopea me papitaiso?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "O VIA papitaiso mo tisaipeli i Karisito? Levu era papitaiso ni uqeti ira nodra lomani Jiova kei na nodra vakavinavinakataki koya. Dikeva mada na nona ivakaraitaki e dua na vakailesilesi e veiqaravi vua na ranadi ni Iciopea."}, {"text_idx": "#000012", "text": "2 Ni kila na matanivanua ni Iciopea ni tukuna na iVolatabu me papitaiso, e sega tale ni wawa. (Wilika Cakacaka 8:27-31, 35-38.) Na cava e uqeti koya? E taleitaka na Vosa ni Kalou. E wilika tiko eso na tikina ena ivola i Aisea ni vodo tiko ena qiqi. Ni vosa vei koya o Filipi, e vakaraitaka na matanivanua qori ni vakavinavinakataka na ka e cakava ena vukuna o Jisu. Ia na cava e uqeti koya me lako i Jerusalemi? E lomani Jiova. Eda kila vakacava? Se qai lesu ga mai na sokalou vei Jiova e Jerusalemi. De dua sa biuta na lotu a susugi kina, sa mai lewena tale ga na matanitu e yalataki vua na Kalou dina. Kena ibalebale, na nona lomani Jiova e uqeti koya me cakava e dua tale na ikalawa oya me papitaiso, me dua na tisaipeli i Karisito.\u2014Maciu 28:19."}, {"text_idx": "#000014", "text": "3 Nomu lomani Jiova ena uqeti iko mo papitaiso. Ia ke o lomana se taleitaka eso tale na ka, ena rawa ni tarova nomu papitaiso. Ena sala cava? Qo eso na kena ivakaraitaki. De dua o lomani ira vakalevu na nomu vuvale era sega ni tiko ena dina kei ira na nomu itokani. O na rairai lomaleqa gona nira na cati iko ke o papitaiso. (Maciu 10:37) Se, de dua o taleitaka eso na ivalavala e cata na Kalou, ena rairai dredre mo biuta. (Same 97:10) Se, o rairai marautaka eso na soqo e sema vei lotu lasu. De dua o vakasamataka na gauna o dau marautaka kina na soqo qori. Qori ena rairai vakadredretaka mo biuta na soqo e cata o Jiova. (1 Kor. 10:20, 21) Kena ibalebale, e bibi mo vakatulewataka: \u201cO cei meu lomana vakalevu?\u201d"}, {"text_idx": "#000015", "text": "E Vakacava tu na iVakarau ni Lomamu?\nE vakatauvatana o Jisu na itukutuku vinaka ena iVolatabu ina itei, na lomada ina duidui qele. (Luke 8:4-8) De dua sa dede nomu vulica tiko na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova. Vakacava mo wilika mada na Luke 8:11-15 qai taroga, \u2018Na qele cava e tautauvata kei na ivakarau ni lomaqu?\u2019\nQele e butuki: Qo o koya e sega ni vakavakarau vinaka ena vuli iVolatabu. E dau vakadaroya na nona vuli se calata na soqoni ni osooso.\nQele veivatu: Qo o koya e vakamalumalumu ena nodra veitemaki kei na nodra veitusaqati na vuvale se ilala me talaidredre kina vei Jiova, e beca tale ga nona ivakatagedegede.\nQele veiwavakavotona: Qo o koya e taleitaka na ka e vulica me baleti Jiova, ia e nanuma ni ilavo kei na iyau ena vakavuna me nuidei, me marau tale ga. E dau calata na nona vuli ni cakacaka, se ogaoga ena ka ni veivakamarautaki.\nQele vinaka: Qo o koya e vulica wasoma na iVolatabu qai saga me muria na ka e vulica. E bibi duadua vua me vakamarautaki Jiova. E tusaqati, e vakatovolei tale ga, ia e wasea tiko ga na ka e kila me baleti Jiova.\nEna vakatau sara ga vei iko na ivakarau ni lomamu. Me vaka ga na kena rawa ni vakamalumutaki, wereci, se vakavinakataki na qele ena vosa vakatautauvata i Jisu, o rawa tale ga ni veisautaka na ka o vakaliuca. Nanuma ena vakatau vei iko na mataqali qele o digia."}, {"text_idx": "#000017", "text": "E vakatauvatana o Jisu na itukutuku vinaka ena iVolatabu ina itei, na lomada ina duidui qele. (Luke 8:4-8) De dua sa dede nomu vulica tiko na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova. Vakacava mo wilika mada na Luke 8:11-15 qai taroga, \u2018Na qele cava e tautauvata kei na ivakarau ni lomaqu?\u2019"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Qele vinaka: Qo o koya e vulica wasoma na iVolatabu qai saga me muria na ka e vulica. E bibi duadua vua me vakamarautaki Jiova. E tusaqati, e vakatovolei tale ga, ia e wasea tiko ga na ka e kila me baleti Jiova."}, {"text_idx": "#000025", "text": "4 E levu na ka vinaka o taleitaka, o vakavinavinakataka tale ga. Kena ivakaraitaki, ni bera ni o vulica na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova, o rairai doka vakalevu na Vosa ni Kalou. De dua o vakaraitaka tale ga nomu lomani Jisu. Ia ni o sa mai kilai ira na iVakadinadina i Jiova, o rairai taleitaka na veimaliwai kei ira. Ia sega ni kena ibalebale qori mo via yalataki iko kina vei Jiova, mo papitaiso tale ga. Na inaki levu ni nomu papitaiso oya na nomu lomani Jiova. Ni o lomani Jiova vakatabakidua, ena sega ni dua na ka me tarova nomu qaravi koya. Kena ibalebale, na nomu lomani Jiova ena uqeti iko mo papitaiso, mo yalodina tiko ga."}, {"text_idx": "#000026", "text": "5. Na taro cava eda na veivosakitaka?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "5 E kaya o Jisu meda lomani Jiova ena lomada taucoko, noda vinaka taucoko, vakasama taucoko kei na noda kaukaua taucoko. (Mari. 12:30) O na vulica vakacava mo lomani Jiova vakalevu, mo dokai koya tale ga? Nida vakasamataka vakatitobu na nona lomani keda, ena uqeti keda meda lomani koya. (1 Joni 4:19) Na cava tale o na cakava ni o sa vakila na loloma qori? *"}, {"text_idx": "#000028", "text": "6. Me vaka e tukuni ena Roma 1:20, na cava e dua na sala o na kilai Jiova kina?"}, {"text_idx": "#000029", "text": "6 Vulica na veika me baleti Jiova ena veika e bulia. (Wilika Roma 1:20; Vkta. 4:11) Mo dau vakasamataka vakatitobu na kau kei na manumanu e bulia o Jiova, kei na sala era vakaraitaka kina na nona vuku. Vulica vakalalai na vakatubuqoroqoro ni kena buli na yagomu. (Same 139:14) Mo vakasamataka na kaukaua i Jiova ni bulia na matanisiga, e dua vei ira na bilioni na kalokalo. * (Aisea 40:26) Ni o cakava qori, o na dokai Jiova vakalevu. E bibi mo kila ni kaukaua o Jiova, e vuku tale ga. Ia o na lomani Jiova vakalevu, o na nona itokani tale ga ke o kilai koya vinaka sara."}, {"text_idx": "#000031", "text": "7 E bibi mo vakadeitaka ni lomani iko vakalevu o Jiova. Vakacava e dau dredre mo vakabauta ni kilai iko na Dauveibuli ni lomalagi kei na vuravura, e kauaitaki iko tale ga? Ke va qori na nomu rai, nanuma tiko ni o Jiova e \u201csega ni yawa . . . vei keda yadua.\u201d (Caka. 17:26-28) E \u201ckila na loma ni tamata kece.\u201d Me vaka ga na ka e tukuna o Tevita vei Solomoni, e yalataka vei iko o Jiova: \u201cKe o qarai koya o na kunei koya.\u201d (1 Vei. 28:9) O mai vulica vakacava na iVolatabu? E kaya o Jiova, \u201cAu tuberi iko mai . . . vei au.\u201d (Jere. 31:3) Na levu ga ni nomu kila na ka e cakava o Jiova ena vukumu, na levu tale ga ni nomu lomani koya."}, {"text_idx": "#000032", "text": "8. O na vakavinavinakataka vakacava na loloma i Jiova?"}, {"text_idx": "#000033", "text": "8 Dua na sala o na vakavinavinakataka kina na loloma i Jiova oya nomu masu vua. O na lomani Jiova vakalevu ni o tukuna vua na ka o lomaleqataka, o vakavinavinakataka tale ga na ka kece e cakava ena vukumu. Ni o kila ni rogoca o Jiova na nomu masu, sa na qai dei ga na nomudrau veiwekani. (Same 116:1) O na nuidei ni kilai iko vinaka o Jiova. Ia mo volekati koya, ena vinakati mo kila na ka e vinakata, ka e cata kei na vuna e cakava kina eso na ka. E bibi tale ga mo kila na ka e vinakata vei iko. Na sala duadua ga o na kila kina qori oya ni o vulica na nona Vosa na iVolatabu."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Noda vulica na iVolatabu e sala vinaka duadua meda volekati Jiova kina, meda kila tale ga na ka e vinakata (Raica na parakaravu 9) *"}, {"text_idx": "#000036", "text": "9 Vulica mo mareqeta na Vosa ni Kalou na iVolatabu. Na iVolatabu duadua ga e vakaraitaka na ka dina me baleti Jiova kei na nona inaki me baleti iko. O na vakaraitaka vakacava ni o mareqeta na iVolatabu? Oya ni o wilika e veisiga, o vakavakarau ena nomu vuli iVolatabu, mo muria tale ga na ka o vulica. (Same 119:97, 99; Joni 17:17) Vakacava sa tiko nomu ituvatuva ni wili iVolatabu? O sa muria tiko e veisiga?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "10. Na cava e dua na vuna e duatani kina na iVolatabu?"}, {"text_idx": "#000038", "text": "10 Dua na vuna e duatani kina na iVolatabu oya ni talanoataki kina na ka era raica se vakadinadinataka e levu me baleti Jisu. Na iVolatabu duadua ga e donu vinaka na ka e vakamacalataka me baleta na ka e cakava o Jisu ena vukumu. Ni o vulica na ka e tukuna kei na ka e cakava, de dua ena uqeti iko mo nona itokani."}, {"text_idx": "#000039", "text": "11. O na lomani Jiova vakacava?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "11 Vulica mo lomani Jisu, o na qai lomani Jiova vakalevu. Na cava mo cakava kina qori? O Jisu e vakatotomuria vinaka sara ga na itovo nei Tamana. (Joni 14:9) Kena ibalebale, na levu ga ni nomu vulici Jisu, o na kilai Jiova vinaka kina, o na vakavinavinakataka tale ga na ka e cakava. Vakasamataka mada na levu ni nona yalololoma o Jisu vei ira na dau beci tu ena gauna ya, me vakataki ira na dravudravua, tauvimate, kei ira na malumalumu. Vakasamataka tale ga na nona ivakasala vei iko kei na kena yaga ni o muria.\u2014Maciu 5:1-11; 7:24-27."}, {"text_idx": "#000041", "text": "12. Ni o vulici Jisu, ena rawa ni uqeti iko vakacava?"}, {"text_idx": "#000042", "text": "12 O na rawa ni lomani Jisu vakalevu ni o vakasamataka vakatitobu na levu ni ka e vakuai koya kina me vosoti na noda ivalavala ca. (Maciu 20:28) Ni o kila ni bolemate o Jisu ena vukumu, ena rawa ni uqeti iko mo veivutuni, mo qara tale ga na veivosoti i Jiova. (Caka. 3:19, 20; 1 Joni 1:9) Na levu ga ni nomu lomani Jisu kei Jiova, na levu tale ga ni nomu via veitokani kei ira era lomani rau."}, {"text_idx": "#000044", "text": "13 Vulica mo lomani ira era lomani Jiova. De dua era na sega ni kila na nomu lewenivuvale era sega ni tiko ena dina kei ira na nomu itokani, na vuna o yalataki iko kina vei Jiova. Era na rairai tusaqati iko mada ga. Ena vukei iko o Jiova ni vakarautaka e dua na vuvale vakayalo era lewena na mataveitacini. Ni o kabiti ira, era na lomani iko, era na tokoni iko tale ga. (Mari. 10:29, 30; Iper. 10:24, 25) De dua era na mai tomani iko ena dua na gauna na nomu lewenivuvale mera qaravi Jiova tale ga, mera muria na nona ivakatagedegede.\u20141 Pita 2:12."}, {"text_idx": "#000045", "text": "14. Me vaka e tukuni ena 1 Joni 5:3, na cava o vakadinadinataka me baleta na ivakatagedegede i Jiova?"}, {"text_idx": "#000046", "text": "14 Vulica mo doka na ivakatagedegede i Jiova, mo muria sara. Ni bera ni o kilai Jiova, de dua o lewa tu ga na ka e donu kei na ka e cala. Ia qo, o sa mai kila ni vinaka duadua na ivakatagedegede i Jiova. (Same 1:1-3; wilika 1 Joni 5:3.) Vakasamataka mada na ivakasala vakaivolatabu vei ira na tagane vakawati, yalewa vakawati, itubutubu kei ira na gone. (Efeso 5:22\u20136:4) Ni o muria na ivakasala qori, vakacava o raica ni vinaka nomudou bula vakavuvale? E vinaka na nomu itovo ni o muria na ivakasala i Jiova me baleta na digitaki vakavuku ni ilala? O sa mamarau? (Vkai. 13:20; 1 Kor. 15:33) De dua o vakadinata ni dina na isaunitaro qori."}, {"text_idx": "#000048", "text": "15 Ena so na gauna, ena rairai dredre mo kila na sala mo muria kina na ivakavuvuli vakaivolatabu o sa vulica tiko. E vakarautaka gona o Jiova ena nona isoqosoqo na ivola vakaivolatabu kei na vidio, mo vakaduiduitaka kina na ka e donu mai na ka e cala. (Iper. 5:13, 14) Ni o wilika, vulica, se sarava na ka kece qori, o na raica ni yaga e veiganiti tale ga. Qori ena rawa ni uqeti iko mo lewena na isoqosoqo i Jiova."}, {"text_idx": "#000049", "text": "16. E tuvanaki ira vakacava na nona tamata o Jiova?"}, {"text_idx": "#000050", "text": "16 Vulica mo lomana na isoqosoqo i Jiova, mo tokona tale ga. E tuvanaka o Jiova na nona ivavakoso mera lewena na nona tamata. E ulu ni ivavakoso na Luvena o Jisu. (Efeso 1:22; 5:23) O Jisu e lesia e dua na ilawalawa lailai lumuti me liutaka na tuvanaki ni cakacaka e vuravura. E vakatoka na ilawalawa tagane qori o Jisu me \u201cdauveiqaravi yalodina e vuku.\u201d Eratou raica vakabibi na nodratou itavi me ratou vakani iko vakayalo, mo taqomaki tale ga. (Maciu 24:45-47) Dua na sala e kauaitaki iko kina na dauveiqaravi yalodina e vuku oya nodra digitaki na qase ni ivavakoso era rawata na kena ivakatagedegede mera vakatawani iko. (Aisea 32:1, 2; Iper. 13:17; 1 Pita 5:2, 3) Era gumatua na qase ni ivavakoso mera vakacegui iko, era vukei iko tale ga mo toro voleka vei Jiova. Ia e dua na ka bibi era cakava ena vukumu oya nodra vukei iko mo vakavulica eso tale mera kilai Jiova.\u2014Efeso 4:11-13."}, {"text_idx": "#000051", "text": "17. Me vaka e tukuni ena Roma 10:10, 13, 14, na cava meda tukuna kina na veika me baleti Jiova?"}, {"text_idx": "#000052", "text": "17 Vukea eso tale mera lomani Jiova. E tukuna o Jisu vei ira na nona imuri mera vakavulica na veika me baleti Jiova. (Maciu 28:19, 20) Eda rawa ni cakava tu ga me rawa na ivakaro qori. Ia ni o lomani Jiova vakalevu, o na duavata kei na ka erau tukuna na yapositolo o Pita kei Joni: \u201cKeirau na sega ni galuvaka na ka keirau raica kei na ka keirau rogoca.\u201d (Caka. 4:20) Eda na marau vakalevu nida vukea e dua me lomani Jiova. Vakasamataka mada nona marau o Filipi na daukaulotu ni vukea na matanivanua ni Iciopea me kila na ka dina ena iVolatabu, me papitaiso sara! Ni o vakatotomuri Filipi, o muria tale ga na ivakaro i Jisu mo vunau, o sa vakaraitaka tiko ni o vinakata mo iVakadinadina i Jiova. (Wilika Roma 10:10, 13, 14.) De dua o na tukuna tale ga ena gauna qori na ka e taroga na matanivanua ni Iciopea: \u201cNa cava e tarova na noqu papitaiso?\u201d\u2014Caka. 8:36."}, {"text_idx": "#000053", "text": "18. Na cava ena veivosakitaki ena ulutaga e tarava?"}, {"text_idx": "#000054", "text": "18 Dua na vakatulewa bibi mo cakava ena nomu bula oya mo papitaiso. Ni ikalawa bibi na papitaiso, e vinakati mo vakasamataka vinaka na ka e okati kina. Na cava mo kila me baleta na papitaiso? Na cava mo cakava ni bera ni o papitaiso, ni o papitaiso oti tale ga? Ena veivosakitaki qori ena ulutaga e tarava."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Na cava na inaki levu ni noda qaravi Jiova? Na vuna?\nEda na vulica vakacava meda lomani Jiova?\nEna yaga vakacava noda vakasamataka vakatitobu na vosa vakatautauvata ena Luke 8:11-15?"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Na cava na inaki levu ni noda qaravi Jiova? Na vuna?"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Eda na vulica vakacava meda lomani Jiova?"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Ena yaga vakacava noda vakasamataka vakatitobu na vosa vakatautauvata ena Luke 8:11-15?"}, {"text_idx": "#000059", "text": "^ para. 5 Eso era lomani Jiova era lomalomarua mera papitaiso mera nona iVakadinadina. Ke va qori nomu rai, ena uqeti iko na ulutaga qo mo vakasamataka eso na ka mo cakava me uqeti iko mo papitaiso."}]