text: [{"text_idx": "#000009", "text": "O via wilika na ulutaga qo ena vosa %?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "E KAYA o Ana *: \u201cAu dau sega ni via cakava e dua na ka niu lomabibi, na veika mada ga au taleitaka. Au moce tu ga, au nanuma niu sega ni taleitaki, e sega na kequ yaga, au ikuri ga ni icolacola vei ira eso tale.\u201d"}, {"text_idx": "#000011", "text": "E kaya o Tulia: \u201cAu sega ni via mate, ia au nanuma meu vakamatei au niu sega ni taleitaka na kequ ituvaki. Au dau veikauaitaki, ia e yali na veikauaitaki qori ena gauna au lomabibi kina.\u201d"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Erau lomabibi o Ana kei Tulia ena gauna rau se itabagone kina, e rawa sara ga ni vakamacawa se vakavula nodrau lomabibi. Ia eso tale na itabagone e sega sara ni va qori na ka era vakila. E kaya o Ana: \u201cE vaka ga o tu ena dua na qara butobuto, o sega ni rawa ni lako tani mai kina. O nanuma ga ni o sa lialia ni sa duatani nomu ivakarau.\u201d"}, {"text_idx": "#000013", "text": "E sega ni kurabuitaki na kedrau ituvaki o Ana kei Tulia. E laurai ni tubu tiko ga na kedra iwiliwili na itabagone era lomabibi. E kaya kina na World Health Organization (WHO) ni lomabibi \u201ce vakavuna nodra tauvimate, kei na nodra sotava eso tale na leqa na gonetagane kei na goneyalewa yabaki 10 ina 19.\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "O ira na itabagone era lomabibi era sega ni dau moce se kana vinaka, lutu na yagodra, era nuiqawaqawa, rarawa, qai nanuma ni sega na kedra yaga. Era via tu taudua ga, era veilecayaki, guiguileca, via vakamatei ira, se laurai vei ira eso tale na ivakatakilakila era sega ni kila na vuniwai. Era dau via kila na vuniwai ni vakasama na veika e vakavuna nona lomabibi e dua kei na kena dede."}, {"text_idx": "#000015", "text": "E kaya na WHO \u201cni rawa ni vakavuna na lomabibi na ivakarau ni bula, levu ni ka eda vakasamataka, kei na veiveisau ni yagoda.\u201d Qo eso tale na ka e rawa ni vakavuna na lomabibi."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Bula vakayago. Me vakataki Tulia, na lomabibi e rawa ni mate ni kawa, lai vakaleqa sara na mona. E rawa ni vakavuna tale ga na mate ni uto, veitubuyaki ni dua na mataqali wai na hormone, kei na bobula ina wainimate gaga. Na leqa kece qori e ikuri ni lomabibi vua e dua. *"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Oca. E rawa ni vakavuna na lomabibi na oca sivia ni vakasama kei na yago. Se sega tiko ga ni matata na vuna e yaco kina qori kei na so tale na ivakatakilakila sa vakamacalataki oti mai."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Na wainimate kei na veiqaravi vakavuniwai ena rawa ni vukei koya e lomabibi. * E kaya o Jisu Karisito: \u201cE sega ni yaga na vuniwai vei ira na bula vinaka, e yaga ga vei ira na tauvimate.\u201d (Marika 2:17) Io na tauvimate ena rawa ni vakaleqa na yagoda, wili kina noda mona! Ni rau cakacaka vata na yagoda kei na noda vakasama, ena rairai vinakati meda cakava eso na veiveisau ena noda bula."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Qarauna nomu bula ke o dau lomabibi. Kena ivakaraitaki, kania na kakana bulabula, vakacegu vinaka, qai vakaukauayago. Na vakaukauayago ena rawa ni vakacegui iko, o na bulabula qai vukei iko mo moce vinaka. Saga mo kila na vu ni leqa se na ivakatakilakila ni lomabibi, vakasamataka rawa tale ga na ka mo cakava ke o lomabibi. Talaucaka na lomamu vua e dua o nuitaka. Era na rawa ni vukei iko na wekamu kei na nomu itokani. E vinaka mo dau vola tale ga na veika o vakasamataka se vakila me vaka e dau cakava o Tulia, qai vakaliuca na veika vakayalo. E kaya o Jisu Karisito: \u201cEra marau o ira na kauaitaka nodra bula vakayalo.\u201d\u2014Maciu 5:3."}, {"text_idx": "#000022", "text": "O na vakila na vakacegu ke o vakaliuca na veika vakayalo"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Erau vakadinata na vosa qori i Jisu o Ana kei Tulia. E kaya o Ana: \u201cNa veika vakayalo e vukei au meu dau kauaitaki ira eso tale, meu kua ni kauaitaka ga noqu leqa. E sega ni rawarawa, ia au marau vakalevu niu cakava qori.\u201d E vakacegui Tulia na masu kei na wili iVolatabu. E kaya: \u201cAu vakila na vakacegu niu talaucaka na lomaqu vua na Kalou ena masu. E vakadeitaka vei au na iVolatabu ni kauaitaki au na Kalou qai tiko na kequ yaga. E vukei au na wili iVolatabu me donu tiko ga na noqu rai me baleta na veigauna se bera mai.\u201d"}, {"text_idx": "#000024", "text": "E kila vinaka na Kalou o Jiova na noda isususu, na ka eda sotava, kei na keda ibulicaki ni a buli keda. E tu vakarau me vukei keda qai vakacegui keda. Ena vakaotia kece na tauvimate na Kalou ni kaya na Aisea 33:24: \u201cEna sega ni kaya e dua na lewenivanua: \u2018Au tauvimate.\u2019\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "E kaya na iVolatabu ni sa yalataka tu na Kalou me \u201cqusia tani . . . na wainimata kece mai na [matada], sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi.\u201d (Vakatakila 21:4) E veivakacegui dina qori! Ke o via kila e levu tale na ka e vauca na inaki ni Kalou me baleta na kawatamata kei na vuravura, rai ena . O rawa ni wilika kina na iVolatabu, kei na so tale na ulutaga wili kina na kena qo me baleta na lomabibi."}, {"text_idx": "#000032", "text": "E dau dredre mera talaucaka na lomadra na itabagone era lomabibi. Eso era rairai sega ni kila vinaka na kedra ituvaki se ra sega ni kidava ni sa tiko vei ira na ivakatakilakila ni lomabibi."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Ke o raica ni lomabibi (se sa balavu nona rarawa voli), e vinaka me lai laurai vakavuniwai."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Dou veivosakitaka vakavuvale na veika e vauca na kakana, vakaukauayago, kei na gauna ni moce. Me biu e dua na ituvatuva dou qai dei kina."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Veitalanoa wasoma kei luvemu, qai vukei koya ke madualaka ena so na gauna na nona lomabibi."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Na lomabibi e rawa ni vakavuna nona galili, madua, se nanuma o luvemu ni sega ni yaga. Mo dau vakaraitaka gona vei luvemu ni o lomani koya."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Lewa Vinaka na iVakarau ni Lomamu"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Levu vei keda sa dau maroroya rawa tu ena dua na vanua na iyaya me vakayagataki ena gauna ni leqa (first-aid kit). Qori tale ga na ka mo cakava ke o lomabibi, mo vakarautaka rawa tu eso na ka ena veivuke ena nomu lewa vinaka na nomu vakasama kei na lomamu. E toka ena tabana qo na ka o rawa ni vakarautaka se cakava, o rawa tale ga ni veiveisautaka ke o raica ni veiganiti."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Naba ni talevoni mo qirita ke o rarawa\nSere taleitaki ena vakacegui iko qai vakamarautaki iko\nMalanivosa veiuqeti kei na ulutaga veivakayaloqaqataki\nVeitikinivolatabu e veivakacegui qai veiuqeti me vaka na Same 34:18; 51:17; 94:19; Filipai 4:6, 7\niYaya mo nanumi ira kina era lomani iko\nVola na veika totoka o dau vakananuma se veika marautaki o sotava"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Naba ni talevoni mo qirita ke o rarawa"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Malanivosa veiuqeti kei na ulutaga veivakayaloqaqataki"}, {"text_idx": "#000048", "text": "iYaya mo nanumi ira kina era lomani iko"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Vola na veika totoka o dau vakananuma se veika marautaki o sotava"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Era lomabibi vakalevu na goneyalewa mai vei ira na cauravou. Na kena vakayacori vei ira na ivalavala kaukaua, nodra vakasagai, se so tale na ituvaki e vusolo tu kina na lomadra e rairai vakavuna vakalevu nodra lomabibi na goneyalewa. E kaya e dua na daunivakasala o Sharon Hersh: \u201cNa leqa vakavuvale, nona leqataka e dua na goneyalewa na kena irairai kei na nona vinakata me taleitaki e rawa ni vakavuna nona lomaocaoca kei na veilecayaki.\u201d E veivakamuai vakalevu vei ira na goneyalewa na ka e vakaraitaki ena tabana ni itukutuku me baleta na irairai. Ena rawarawa sara me lomabibi e dua na goneyalewa ke nanuma ni rairai ca se kauaitaka vakasivia nodra rai na nona icaba. *\n^ para. 44 Raica na ulutaga \u201cNa Rai ni iVolatabu\u2014Kemu iRairai,\u201d ena Yadra! Nb. 4 2016."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Era lomabibi vakalevu na goneyalewa mai vei ira na cauravou. Na kena vakayacori vei ira na ivalavala kaukaua, nodra vakasagai, se so tale na ituvaki e vusolo tu kina na lomadra e rairai vakavuna vakalevu nodra lomabibi na goneyalewa. E kaya e dua na daunivakasala o Sharon Hersh: \u201cNa leqa vakavuvale, nona leqataka e dua na goneyalewa na kena irairai kei na nona vinakata me taleitaki e rawa ni vakavuna nona lomaocaoca kei na veilecayaki.\u201d E veivakamuai vakalevu vei ira na goneyalewa na ka e vakaraitaki ena tabana ni itukutuku me baleta na irairai. Ena rawarawa sara me lomabibi e dua na goneyalewa ke nanuma ni rairai ca se kauaitaka vakasivia nodra rai na nona icaba. *"}, {"text_idx": "#000052", "text": "^ para. 44 Raica na ulutaga \u201cNa Rai ni iVolatabu\u2014Kemu iRairai,\u201d ena Yadra! Nb. 4 2016."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Rawa ni o Wilika Tale ga"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ena Walia na iVolatabu Noqu Lomabibi?"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tolu na sala e vakarautaka na Kalou me walia na lomabibi."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Vulica na vuna e vakararawataki keda kina na lomabibi kei na sala e rawa ni vukei keda kina na iVolatabu meda vosota."}]