text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Veika Vakasaenisi & na iVolatabu"}, {"text_idx": "#000011", "text": "1, 2. E vakacava sara mada na rabailevu ni loloma ni Kalou? E vakabibitaka vakacava na iVolatabu na itovo ni Kalou oqo?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "2 Se ra kila se sega, o ira kece oqo era vakila tiko e dua vata ga na ka\u200b\u2014na vinaka i Jiova na Kalou. \u201cSa vinaka ga na Kalou!\u201d Oqo e dau wewe ni gusudra e levu na tamata lotu. Ia, e titobu sara na ka e kaya na iVolatabu. E kaya: \u201cSa uasivi dina na vinaka ni Kalou\u201d! (Roma 11:33, VV) Ia, kena irairai ni lailai wale nikua era kila na ibalebale dina ni veivosa oya. Na cava sara mada e okati ena vinaka i Jiova na Kalou, qai tarai keda vakacava na nona itovo totoka oqo?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "3, 4. Na cava na vinaka, na cava eda kaya kina ni rawa ni vakamacalataki vakadodonu duadua na vinaka me sala e vakaraitaka kina o Jiova nona loloma?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "3 Na vosa, \u201cvinaka\u201d e dua na vosa e sa dau vakayagataki sara vakalevu ena levu na vanua. Ia, me vaka e kaya na iVolatabu, na vinaka e dua na ka e sa bau kunekunei dredre dina. Ni cavuti na \u201cvinaka,\u201d e dau vakasamataki ga vakalevu na itovo, se na ivalavala. E uasivi ena tikina oqo o Jiova ni dau vinaka tu ga na nona itovo kei na nona ivalavala. Na kena idivi kece\u200b\u2014wili kina na nona kaukaua, nona lewadodonu, kei na nona vuku\u200b\u2014era vinaka kece, era sega ni vakamelei rawa. Ia, na kena ivakamacala totoka duadua ga oya ni vinaka e dua na sala e vakaraitaka kina o Jiova na nona loloma. Ena vuku ni cava?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "5-7. Na cava e sega ni vinakata kina o Jisu me vakatokai me \u2018iVakavuvuli Vinaka? Ia, na ka dina titobu cava a vakadeitaka tale ga e kea?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "5 E uasivi o Jiova ena nona vinaka. Ni vo toka e vica na siga me mate o Jisu, a tarogi koya e dua, qai kacivi koya, \u201cVakavuvuli vinaka.\u201d E qai sauma o Jisu ena nona kaya: \u201cO sa vakatokai au me\u2019u vinaka e na vuku ni cava? sa sega e dua tani e vinaka, na Kalou duaduaga.\u201d (Marika 10:17, 18) De dua o na kurabui ena isaunitaro i Jisu. Na cava e vosa kina vaka oya vua na turaga oya? Sega li ni dina ni o Jisu na \u2018iVakavuvuli Vinaka\u2019?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "6 E macala vinaka ni a vakayagataka tiko na tagane oqo na \u201cVakavuvuli Vinaka\u201d me icavuti. Ia, e yalomalumalumu o Jisu me vakaraitaka ni icavuti ni veivakalagilagi vaka oya e dodonu me vagolei ga vei Tamana, ni o koya ga e vinaka ena kena ivakatagedegede cecere duadua. (Vosa Vakaibalebale 11:2) Ia, a via vakaraitaka tiko o Jisu e dua tale na ka dina titobu. O Jiova duadua ga e rawa ni vakaraitaka vei keda se cava sara mada na vinaka. O koya duadua ga e tu vua na dodonu me lewa na ka e vinaka mai na ka e ca. Erau a siova na dodonu oqo o Atama kei Ivi\u200b\u2014oqo ena nodrau kana mai na kau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca. Ia, e duatani o Jisu ena nona yalomalumalumu, qai laiva me lewa ga na ka kece o Tamana."}, {"text_idx": "#000021", "text": "7 Kena ikuri, e kila o Jisu ni o Jiova ga e ivurevure ni ka kece e vinaka dina. Ni o koya ga na ivurevure ni \u201csolisoli vinaka kecega kei nai solisoli kecega e yaga sara.\u201d (Jemesa 1:17) Ia, meda raica mada oqo se laurai vakacava na vinaka i Jiova ena nona dau yalosolisoli."}, {"text_idx": "#000023", "text": "8. E vakaraitaka vakacava o Jiova na nona vinaka ina kawatamata kece?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "8 Na tamata kece e bau bula e vuravura e sa sobuti koya na vinaka i Jiova. E kaya na Same 145:9: \u201cSa yalovinaka ko Jiova vei ira na tamata kecega.\u201d (Neitou na matanivola kala.) Na cava e so na ivakaraitaki ni vinaka i Jiova? E kaya na iVolatabu: \u201cA sega ga ni laiva ko koya me sega na nona i vakadinadina, ka ni sa dau caka vinaka tiko ga, ka dau solia mai vei kemuni na uca mai lomalagi kei na vuata e na kena gauna. Sa dau solia vei kemuni na kakana ka sa vakamarautaka na lomamuni.\u201d (Cakacaka 14:17, VV) Sega li ni dau marau na lomamu ena gauna o kania kina e dua na kakana totoka? Ia, ke a sega ni vakaraitaka o Jiova na nona vinaka ena nona vakarautaka na vuravura, qai vakarautaka tale ga na wai mera bula kina na ka bula kei na \u201cvuata e na kena gauna,\u201d ena sega ni dua na kakana e bula rawa. E sega ni vakaraitaka wale ga o Jiova na nona loloma vei ira era lomani koya, e vakaraitaka ina kawatamata kece. A kaya o Jisu: \u201cSa vakacabea ko koya na nona mata-ni-siga vei ira na tamata ca kei ira na tamata vinaka, a sa vakatauca mai na uca vei ira na tamata yalododonu, kei ira na tamata tawa yalododonu.\u201d\u200b\u2014Maciu 5:45."}, {"text_idx": "#000025", "text": "O Jiova e \u2018dau solia vei iko na uca mai lomalagi kei na vuata ena kena gauna\u2019"}, {"text_idx": "#000026", "text": "9. Eda kila vakacava mai na ivakaraitaki ni yapolo na vinaka i Jiova?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "9 Levu era vakawaletaka na veika vivinaka eda vakila tu na tamata ena vuku ni cila ni matanisiga, tau ni uca, kei na veiveisau ni draki mera bula kina na vuata. Me kena ivakaraitaki, vakasamataka mada na yapolo. Na yapolo e kau vuata ni veivanua e bau batabata toka na kena draki. Ia, e vuanikau rairai vinaka, totoka na kena ikanakana, qai vutucoqa ena veika e so e bulabula kina na yago. Ia, o kila beka ni tiko e rauta ni 7,500 na veimataqali yapolo, qai tu na dui rokadra mai na damudamu, roka wainikoula, dromodromo, drokadroka, kei na kedra dui levu mai na kena e vaka na levu ni vuanidilo me lai yacova na kena e vaka na levu ni molijamu? Ia, ke o taura e dua na sore ni yapolo, o na raica ni somidi wale qai sega na kena yaga. Ia, na sorenikau sara ga oqori e tubu mai kina e dua vei ira na kau vuata totoka. (Sere i Solomoni 2:3) Ena vula i tubutubu kece e veiyabaki, e dau solegi tu na vunikau totoka oqo ena sena; ena veivula i botabota sa dau qai sobi mai na vuana. Ena veiyabaki kece\u200b\u2014me 75 taucoko na yabaki\u200b\u2014na levu ni yapolo e beti ena dua na vunikau ena rawa ni vakasinaita e 20 na kateni, qai 19 na kilokaramu na kena bibi."}, {"text_idx": "#000029", "text": "10, 11. E laurai vakacava na vinaka i Jiova ena nona buli keda?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "10 Ena nona vinaka na Kalou, e bulia kina na yagoda e \u2018veivakurabuitaki.\u2019 E buli keda tale ga meda raica rawa na vakasakiti ni nona ibulibuli, meda rawa ni vakacaucautaki koya tale ga. (Same 139:14) Vakasamataka tale mada na veika totoka eda a veivosakitaka ena itekitekivu ni wase oqo. Na veika cava eda raica e vakavu marau ena veigauna oqo? Na serau ni matana na gone ena levu ni nona marau. Na uca bi ni tauca na iteitei. Na roka damudamu, dromodromo buto, kei na karakarawa buto ni lomalagi ni dromu na siga. Io, e buli na matada me raica rawa e rauta ni 300,000 na mataqali roka! Na daligada tale ga e rogoca na veimataqali rorogo ni domo totoka, na domo ni cagi ni liwava na veivunikau, kei na domo ni dredre ni marau ni dua na gonedramidrami. E mai rawa tu vakacava nida vakila na totoka ni ka eda raica kei na ka eda rogoca? E kaya na iVolatabu: \u201cA daliga rogo, kei na mata rai, sa bulia ruarua ko Jiova.\u201d (Vosa Vakaibalebale 20:12) Ia, mai na lima na ka e bulia o Jiova meda dau vakila, oqo e rua wale ga."}, {"text_idx": "#000031", "text": "11 Eda raica tale ga na vinaka i Jiova ena nona buli keda meda rawa tale ga ni boica na ka. Na ucu ni tamata e rawa ni boica e rauta ni 10,000 na veimataqali iboi. Vakasamataka mada ga e vica: na kemu kakana taleitaki ni saqa tiko, na senikau, na draunikau vuca, na iboi ni buka. Na nomu rawa ni vakila tale ga na ka o tara se tarai iko, o vakila rawa kina na liwa ni cagi e matamu, nona imoko ni loloma e dua na nomu itokani dredre, na dravia vinaka ni dua na vuanikau e ligamu. Ni o kuta na vuanikau oqori, e lai vakila sara na yamemu na kena ikanakana totoka. Ia, na kena ikanakana totoka oqo era veisola kina e levu sara na veimataqali wai ena gauna e tubu tiko kina na vuanikau\u200b\u2014oqo e sa bau ka vereverea dina. Io, sa dodonu ga meda kaya ena vuku i Jiova: \u201cE sega ni tukuni rawa na nomuni vinaka, na vinaka oni vakarautaka me nodra na rerevaki kemuni!\u201d (Same 31:19, NW) Ia, e \u201cmaroroya\u201d vakacava o Jiova na nona vinaka vei ira na rerevaki koya?"}, {"text_idx": "#000033", "text": "12. Na isolisoli cava i Jiova e bibi cake, ena vuku ni cava?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "12 A kaya o Jisu: \u201cSa volai, Ena sega ni bula na tamata e na madrai duaduaga, sa bula ga e na vosa kecega sa lako mai na gusu ni Kalou.\u201d (Maciu 4:4) E dina, na veika vakayalo e vakarautaka o Jiova e rawa ni kauta mai vei keda e levu cake sara na ka vinaka, ni rawa nida rawata kina na bula tawamudu. Ena Wase 8 ni ivola oqo, eda raica mai kina ni sa vakayagataka o Jiova na nona kaukaua ena iotioti ni veisiga oqo, me vakalesuya mai kina na parataisi vakayalo. E dua na ka totoka ena parataisi oqo na kena sa drodro mai vakayauyau na kakana vakayalo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "13 Ena dua na parofisai levu ni iVolatabu me baleta na vakalesui mai ni ka a sa yali, a vakaraitaki kina ena raivotu vua na parofita o Isikeli na valenisoro lagilagi ni sa vakavoutaki tale. E qai drodro mai na valenisoro e dua na wai. Tekivu mai na valenisoro se rabalailai qai mamatia na wai oqo, lakolako sa lai raba, titobu tale ga me yacova sara ni sa dua na \u201cuciwai.\u201d E vu ni veivakalougatataki na wai oqo ena vanua kece ga e drodrova. Era bula na kau ena bati ni uciwai, e rawa kina na kakana, na drauna tale ga e wai ni bula. Na Waitui Mate mada ga e katoa tale ena ika ni sa drodrova yani na wai oqo! (Isikeli 47:1-\u200b12) Ia, na cava na ibalebale ni veika oqo?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "14 Na raivotu oqo e kena ibalebale ni na vakalesuya tale mai o Jiova na ituvatuva dina ni sokalou savasava, me vaka e vakatakarakarataki ena valenisoro e raica o Isikeli. Me vaka ga na uciwai ena raivotu oya, na isolisoli ni Kalou me na rawati kina na bula ena drodro yani vakayauyau vei ira nona tamata. Me tekivu ena vakalesui mai ni sokalou savasava ena 1919, sa vakalougatataki ira nona tamata o Jiova ena nona vakarautaka vei ira na ka mera bula kina. Ena sala cava? Na iVolatabu, ivola vakaivolatabu, soqoni, kei na soqo ni tikina, era vakadrodroya yani na ka dina vei ira e vica vata na milioni. Oqo e so na sala e sa vakavulici ira kina e levu o Jiova ena isolisoli bibi duadua e rawati kina na bula\u200b\u2014na isoro ni veivoli i Karisito, ni oqo e rawa ni vakadonui kina e dua e matai Jiova, mera nuitaka tale ga kina na bula tawamudu o ira kece era lomani Jiova, ra qai rerevaki koya dina. * O koya gona, ena iotioti ni veisiga oqo, ni lauqa voli vakayalo o vuravura, o ira na tamata i Jiova era sa sega ga ni taqeya rawa na levu ni kedra kakana vakayalo.\u200b\u2014Aisea 65:13."}, {"text_idx": "#000038", "text": "15. Ena sala cava ena qai drodro kina vei ira na tamata yalodina na vinaka i Jiova ena duanaudolu na yabaki ni veiliutaki i Karisito?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "15 Ni yacovi na icavacava ni ituvaki ca ni gauna oqo, ena drodro tiko ga na uciwai ena raivotu i Isikeli. E sa na qai kaukaua ga na kena drodro ena duanaudolu na yabaki ni veiliutaki i Karisito. Oti, e sa na qai vakayagataka o Jiova na nona Matanitu Vakamesaia me vakadewataka taucoko mai na yaga ni isoro i Karisito, me sa na qai vakabulai vakamalua na tamata me yacova ni sa bula uasivi. Sa na qai levu ga na noda vakamuduotaka na vinaka i Jiova!"}, {"text_idx": "#000041", "text": "16. E vakaraitaka vakacava na iVolatabu ni vinaka i Jiova e okati kina e levu tale na ka, na cava e so vei ira?"}, {"text_idx": "#000042", "text": "16 Na vinaka i Jiova e sega ni yala wale ga ena nona dau yalosolisoli. A kaya vei Mosese na Kalou: \u201cAu na cakava me lako e matamu na noqu vinaka kecega, ia ka\u2019u na kacivaka na yaca i Jiova e matamu.\u201d E qai tukuni e muri: \u201cSa lako tu e matana ko Jiova, ka kacivaka, Ko Jiova, ko Jiova na Kalou, sa yalololoma ka daulomasoli, sa vosovoso vakadede, ka levu na nona yalovinaka kei na dina.\u201d (Lako Yani 33:19; 34:6) O koya gona, e levu tale na ka vivinaka e kilai tani kina o Jiova. Meda dikeva mada e rua."}, {"text_idx": "#000043", "text": "17. Na cava na yalovinaka? E dau vakaraitaka vakacava o Jiova na nona yalovinaka vei keda na tamata ivalavala ca?"}, {"text_idx": "#000044", "text": "17 \u201cYalovinaka.\u201d Eda kila vinaka ena itovo oqo i Jiova se dau vakacava nona veimaliwai kei ira nona ibulibuli. E dau yalomalua qai yalololoma o Jiova, e sega ni dau yalototolo se veivakasaurarataki me vakataki ira e tu vei ira na kaukaua. Me kena ivakaraitaki, a kaya o Jiova vei Eparama: \u201cMo ta cake mada, ka rai yani e na tikina ko tu kina, ia mo rai vaka ki na tokalau, kei na ceva, kei na vanua ki na tu-i-cake, kei na vanua ki ra.\u201d (Vakatekivu 13:14) Levu na vakadewa era sega ni vakacuruma na vosa \u201cmada.\u201d Ia, era kila na vuku ni iVolatabu ni vosa vakaiperiu taumada ni tikinivolatabu oqo a tiko kina e dua na vosa ni kerekere, a sega ni vakaro. E tu e so tale na kena ivakaraitaki. (Vakatekivu 31:12; Isikeli 8:5) Vakasamataka mada oqo, e kerei keda o koya na Turaga Sau ni lomalagi kei na vuravura! Sa sega ni caka rawa nikua na vosa tau kaukaua, sega ni veikauaitaki, kei na sega ni veidokai, ia e veivakacegui dina meda kila ni dua na ka na yalovinaka ni noda Kalou o Jiova?"}, {"text_idx": "#000045", "text": "18. Na cava eda kaya kina ni \u201clevu na nona . . . dina\u201d na Kalou o Jiova? Na cava e vakacegui keda kina oqo?"}, {"text_idx": "#000046", "text": "18 \u201cLevu na nona . . . dina.\u201d Sa lailai na dina e vuravura ena gauna oqo. Ia, e kaya vei keda na iVolatabu: \u201cSa sega ni tamata na Kalou, me mai vosa lasu.\u201d (Tiko Voli mai na Lekutu 23:19) E kaya sara mada ga na Taito 1:2 ni \u201cKalou, . . . sa sega ni lasu rawa.\u201d (Neitou na matanivola kala.) Na nona vinaka e sega mada ga ni rawa kina ni lasu. E rawa gona nida nuitaka na nona vosa ni yalayala; sa macala tu ga ni dau yaco dina na nona vosa. E kacivi sara mada ga o Jiova me \u201cKalou daudina.\u201d (Same 31:5) E sega ni tarovi koya wale ga mai na lasu, ena yasana kadua, e dau vakadrodroya tale ga vakayauyau na ka dina. E sega ni Kalou dredre o Jiova, vunivuni, se cakacaka lo; e dau vakararamataki ira ga nona tamata ena nona vuku vakaitamera. * E vakavulici ira sara mada ga ena sala mera vakaraitaka kina ena nodra bula na ka dina, me rawa kina nira \u201cdau muria tiko ga na dina.\u201d (3 Joni 3, VV) Ia, vakacava o keda yadua, me tarai keda vakacava na vinaka i Jiova?"}, {"text_idx": "#000050", "text": "20 Eda kila vinaka na rarawa kei na leqa a basika ni sa vakatitiqataki na Kalou. O koya gona, meda katona mada ga i lomada na veivosa ena Jeremaia 31:12 (NW): \u201cE serauni ira . . . na vinaka i Jiova.\u201d Na vinaka i Jiova e dodonu me vakamarautaki keda sara ga. Meda kua ni vakabekataka na inaki ni noda Kalou, na Kalou e sa duatani na nona vinaka. Me taucoko mada ga na noda nuitaki koya, baleta ni dau vinakata ga o koya mera vinaka o ira era lomani koya."}, {"text_idx": "#000052", "text": "21 Kena ikuri, eda dau marau nida tukuna yani na vinaka ni Kalou. E kaya na Same 145:7: \u201cEra na daucavuta tikoga na ka me nanumi kina na nomuni yalololoma levu [se, \u201cnomuni vinaka,\u201d NW].\u201d E sega ni dua e rawa ni kaya ni sega ni tarai koya na vinaka i Jiova ena veisiga yadua ni nona bula. O koya gona, vakacava mo dau saga e veisiga mo vakavinavinakataki Jiova ena nona vinaka, o qai vakamatatataka sara ga na ka o vakavinavinakataka? Na noda dau vakananuma na vinaka i Jiova, noda vakavinavinakataki koya e veisiga ena vuku ni nona vinaka, kei na noda tukuna yani na nona vinaka ena vukei keda sara ga meda ucui koya na noda Kalou vinaka. Ia, nida qara tiko na sala meda vakatotomuri Jiova kina ena noda caka vinaka, eda sa na toro voleka sara tiko ga kina vua. E vola na yapositolo o Joni ni sa kena turaga sara: \u201cNoqu i tokani lomani, kakua ni vakadamurimuria na ca, ni vakadamurimuria ga na vinaka. O koya sa caka vinaka sa mai vua na Kalou.\u201d\u200b\u20143 Joni 11, VV."}, {"text_idx": "#000053", "text": "22 Na vinaka i Jiova e salavata kei na nona itovo tale e so. Me kena ivakaraitaki, e \u201clevu nona yalovinaka\u201d na Kalou, se daudina ena nona loloma. (Lako Yani 34:6) Na yalololoma ni Kalou e raraba, ia na nona dina e vakaraitaka sara ga vakatabakidua vei ira nona tamata yalodina. E vakayacora vakacava oqo? Eda na qai raica ena wase e tarava."}, {"text_idx": "#000054", "text": "^ para. 14 Ena ka vinaka kece e vakarautaka o Jiova, e uasivi duadua na ivoli. Vica vata tu na milioni na agilosi e rawa ni digidigi mai kina o Jiova, ia e digia ga na Luvena e duabau ga sa vakatubura me mai mate ena vukuda."}, {"text_idx": "#000055", "text": "^ para. 18 Sa rauta me cavuta vata na iVolatabu na dina kei na rarama. \u201cMo ni tala mai na nomuni rarama kei na nomuni dina,\u201d e lagata na daunisame. (Same 43:3) E vakacila mai o Jiova na rarama vakayalo vei ira era via vuli, vei ira era vinakata me vakararamataki ira o koya.\u200b\u20142 Korinica 4:6; 1 Joni 1:5."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Luke 6:32-38 Na cava ena vukei keda meda vakatotomuria na lomasoli i Jiova?"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Rawa ni o Wilika Tale ga"}]