text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Veika Vakasaenisi & na iVolatabu"}, {"text_idx": "#000004", "text": "iRogo ni iVakadinadina i Jiova"}, {"text_idx": "#000011", "text": "1, 2. E vakamacalataka vakacava na iVolatabu na keda ituvaki na tamata? Na cava na kena iwali duadua ga?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cSA VUTUGU vata ko vuravura taucoko, ka sa yaluma e na rarawa.\u201d (Roma 8:22) Na veivosa oqo e vakamacalataka kina na yapositolo o Paula na ituvaki vakaloloma eda sa tu kina. Mai na rai vakatamata, e vaka me sa na sega ni wali rawa na rarawa, ivalavala ca, kei na mate. Ia, o Jiova e sega ni vakataki keda na tamata. E tu vua na kaukaua. (Tiko Voli Mai na Lekutu 23:19) Na Kalou ni lewadodonu e sa vakarautaka vei keda na sala me wali kina na noda rarawa. Oqo ena nona vakayagataka na ivoli."}, {"text_idx": "#000013", "text": "2 Na ivoli e isolisoli uasivi duadua i Jiova vua na kawatamata. Na ivoli ga eda vakabulai rawa kina mai na ivalavala ca kei na mate. (Roma 3:24, VV) Oqo sara ga na yavu e nuitaki rawa kina na bula tawamudu\u200b\u2014e lomalagi, se vuravura parataisi. (Luke 23:43; Joni 3:16; 1 Pita 1:4) Ia, na cava sara mada na ivoli? E vakavulici keda vakacava ena lewadodonu uasivi i Jiova?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "3 Mai gadrevi na ivoli ena vuku ni ivalavala ca i Atama. Ena nona talaidredre vua na Kalou, sa tekivuna toka kina vei ira na nona kawa na bula ni tauvimate, rarawa, mosi, kei na mate. (Vakatekivu 2:17; Roma 8:20) Sega ni rawa ni veisautaka ena gauna oya na Kalou na nona vosa me sa kua ni tauca na itotogi mate. Ke cakava oqo, sa na beca kina na lawa ga a bulia: \u201cSa i sau ni valavala ca na mate.\u201d (Roma 6:23, VV) Ena rawa ni yaco e vuravura na veilecayaki, ena sega tale ga ni caka rawa na basulawa."}, {"text_idx": "#000018", "text": "4 Me vaka eda raica ena Wase 12, na veivorati mai Iteni e votu kina e vica na ile bibi sara. Mai vakarogorogocataka kina o Setani na yaca vinaka ni Kalou. Ni beitaki Jiova sara ga ni lasulasu, ni iliuliu ca, e sega ni vinakata mera galala na nona ibulibuli. (Vakatekivu 3:1-5) Ena nona saga me vakaseva na inaki ni Kalou\u200b\u2014oya mera tawana na vuravura na tamata yalododonu\u200b\u2014e vaka me tukuna kina ni o Jiova e Kalou ligamalumalumu. (Vakatekivu 1:28; Aisea 55:10, 11) Ke sega ni sauma o Jiova na veibeitaki nei Setani, ke a levu na nona ibulibuli e vuravura, mai lomalagi tale ga, era vakabekataka na dodonu ni nona veiliutaki."}, {"text_idx": "#000019", "text": "5 E gaga tale ga na ka e vakaibalebaletaka o Setani me baleti ira na dauveiqaravi yalodina i Jiova, e beitaki ira nira qaravi Jiova ga ena levu ni nodra kocokoco. Qai kaya ena veibeci ni na sega ni dua bulu ena yalodina vua na Kalou ke vakatovolei. (Jope 1:9-\u200b11) Na veibeitaki kei na vakalelewa kece oqo e bibi cake sara mai na rarawa e sotava tiko na kawatamata. E kila o Jiova ni dodonu me sauma na veibeitaki gaga i Setani. Ia, ena vakalasuya vakacava o Jiova na veibeitaki kece oqo, ena gauna vata oqori me vakabula tale ga na kawatamata?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "6. Na cava e so na vosa e vakayagataki ena iVolatabu me vakatokai kina na sala e vakabula kina na kawatamata na Kalou?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "6 Na iwali ni ka kece oqo e vakarautaka o Jiova e sa bau yavutaki dina ena yalololoma levu, qai dodonu\u200b\u2014na iwali ena sega ni rawa ni dua na tamata e vakasamataka rawa. Ia, e iwali rawarawa dina. E dau vakatokai na iwali oqo me iboko, isere, yavu ni veivinakati tale, kei na isoro. (Taniela 9:24; Kalatia 3:13, VV; Kolosa 1:20; Iperiu 2:17) Ia, e rairai matata duadua na ka e qai tukuna sara ga o Jisu. A kaya o koya: \u201cSa sega tale ga ni lako mai na Luve ni Tamata me qaravi, ia me veiqaravi ga, ka solia na nona bula me kedra i voli [vakirisi, ly\u02b9tron] na lewe vuqa.\u201d\u200b\u2014Maciu 20:28, VV."}, {"text_idx": "#000023", "text": "7 Na cava sara mada na ivoli? Na vosa vakirisi e taurivaki e ke e yavutaki ena dua na vosa e kena ibalebale na \u201cdolava, se sereka.\u201d Dau taurivaki na vosa oqo me vakamacalataka na ilavo e saumi me sereki kina e dua e vesu ena ivalu. O koya gona, na ivoli e dau soli me voli lesu mai kina e dua na ka. Ena iVolatabu Vakaiperiu, na vosa e vakadewataki me \u201civoli\u201d (ko\u02b9pher) e vu mai na dua na vosa e kena ibalebale na \u201cubia.\u201d E rawa kina nida kaya ni ivoli e iubi tale ga ni ivalavala ca."}, {"text_idx": "#000024", "text": "8 Sa rauta me kaya na volavosa ni iVolatabu na Theological Dictionary of the New Testament ni vosa oqo (ko\u02b9pher) \u201ce dau vakaibalebaletaka tu ga na ka e tautauvata,\u201d se veirauti. E vaka sara ga oqo na iubi ni kato ni veiyalayalati, ni veirauti vinaka sara ga kei na levu ni kato ni veiyalayalati. Ena kena saumi na ivoli me iubi ni ivalavala ca ena vinakati tale ga me veirauti vinaka na ivoli me rawa ni ubia taucoko kina na leqa e basika ena vuku ni ivalavala ca. E kaya kina na Lawa ni Kalou vei ira na Isireli: \u201cMei sau ni mate na mate, mei sau ni mata na mata, mei sau ni bati na bati, mei sau ni liga na liga, mei sau ni yava na yava.\u201d\u200b\u2014Vakarua 19:21."}, {"text_idx": "#000025", "text": "9. Cava era dau cabora kina na isoro manumanu o ira na tamata yalodina ni Kalou? E raica vakacava o Jiova na nodra isoro?"}, {"text_idx": "#000026", "text": "9 Era dau vakacaboisoro manumanu vua na Kalou na tamata yalodina me tekivu mai vei Epeli. Nodra cakava oqo e vakaraitaka nira kila nira vauci tu ena ivau ni ivalavala ca, ra qai gadreva mera sereki mai kina, ra vakaraitaka tale ga nira vakabauta na vosa ni yalayala ni Kalou me baleta na veisereki ena qai vakarautaka na nona \u201ckawa.\u201d (Vakatekivu 3:15; 4:1-4; Vunau ni Soro 17:11; Iperiu 11:4) E ciqoma o Jiova na isoro vaka oqo, qai vakadonui ira na cabora. Ia, na isoro manumanu e ivakatakarakara wale ga. Na manumanu e sega ni rawa ni ubia na ivalavala ca ni tamata, nira lolovira vei keda. (Same 8:4-8) Oya na vuna e kaya kina na iVolatabu: \u201cSa dredre sara me kauta tani nai valavala ca na dra ni pulumokau kei na me.\u201d (Iperiu 10:1-4) Na isoro vaka oqo era ivakatakarakara wale ga ni isoro dina me na qai cabori me keda ivoli na kawatamata."}, {"text_idx": "#000029", "text": "10 E kaya na yapositolo o Paula nida \u201cmate kecega [na tamata] e na vuku i Atama.\u201d (1 Korinica 15:22) E dodonu gona me mate e dua e tautauvata sara ga kei Atama\u200b\u2014me tamata uasivi\u200b\u2014me rawa kina ni saumi na ivoli. (Roma 5:14) Sega ni dua tale na ka bula, na tamata duadua ga, e rawa ni ivoli. Na tamata tabucala ga, e dua e sega ni sauti koya na itotogi mate a tau vei Atama, e rawa ni \u201cveirauti me ivoli.\u201d (1 Timoci 2:6, NW) E sega ni gadrevi mera mai mate e milioni vakamilioni, me tautauvata kei na kedra iwiliwili na kawa kece kei Atama. E kaya na yapositolo o Paula: \u201cSa curu ki vuravura nai valavala ca e na vuku ni tamata e lewe dua, kei na mate e na vuku ni valavala ca.\u201d (Roma 5:12, neitou na matanivola kala.) O koya gona, \u201cni a vakavuna na mate e dua ga na tamata,\u201d sa vakarautaka kina na Kalou \u201ce dua na tamata\u201d me mai sereka na kawatamata. (1 Korinica 15:21, VV) Ena sala cava?"}, {"text_idx": "#000032", "text": "11 Mani vakarautaka o Jiova e dua na tagane uasivi e tu vakarau me solia nona bula. Me vaka e kaya na Roma 6:23, \u201csa i sau ni valavala ca na mate.\u201d Ena nona solia nona bula me ivoli na tagane oqo, sa na \u201cmate [kina] ko koya e na vuku ni tamata kecega.\u201d Sa na sauma kina na ivalavala ca i Atama. (Iperiu 2:9; 2 Korinica 5:21; 1 Pita 2:24) Oqo ena vakilai raraba na kena yaga. Na ivoli e sa na kauta laivi na ivalavala ca, kena ibalebale ni sa na bokoci tale ga na kedra itotogi mate na kawa i Atama talairawarawa. *\u200b\u2014Roma 5:16."}, {"text_idx": "#000035", "text": "O Cei e Vakarautaka na iVoli?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "13 O Jiova duadua ga e rawa ni vakarautaka na \u201cLami . . . ko koya sa kauta tani na nodrai valavala ca na kai vuravura.\u201d (Joni 1:29) Ia, e sega ni tala mai na Kalou e dua ga na agilosi me mai vakabula na kawatamata. E tala mai e dua ena mai vagalui Setani sara ga ena vuku ni vosa ni veibeitaki a tauca me baleti ira na tamata i Jiova. Io, e bolea o Jiova me tala mai na Luvena e duabau ga a vakatubura, o koya \u2018e daurekitaka ena veisiga.\u2019 (Vosa Vakaibalebale 8:30) E lomasoli na Luve ni Kalou \u201cme laiva tu mada yani\u201d na nona bula vakalomalagi. (Filipai 2:7, VV) Ena dua na cakacaka veivakurabuitaki sara, e qai tokitaka kina o Jiova na nona bula na Luvena ulumatua vakayalo, ina katonigone i Meri, na goneyalewa Jiu. (Luke 1:27, 35) Me na qai yacana o Jisu. Ia, vakalawa, e rawa ni vakatokai me ikarua ni Atama, ni tautauvata vinaka sara ga o koya kei Atama. (1 Korinica 15:45, 47) Sa na rawa kina vei Jisu me solia nona bula me isoro, me voli lesu kina na kawatamata ivalavala ca."}, {"text_idx": "#000038", "text": "14 Me na saumi vei cei na ivoli? Tukuna vakamatata na Same 49:7 ni saumi \u201cvua na Kalou.\u201d Ia, sega li ni o Jiova ga a vakarautaka na ivoli? Ia, oqo e sega ni vaka e dua na veisau iyaya wale ga\u200b\u2014me vaka beka nomu taura mai na nomu ilavo ena dua na nomu taga, o qai tawana tale ina taga kadua. Na ivoli e saumi kina vakalawa e dua na ka e dodonu ga me saumi. Ena nona vakarautaka o Jiova na ivoli, e dina ni na vakila sara mada ga kina o koya na rarawa, sa vakaraitaka kina nona tudei ena nona lawa savasava.\u200b\u2014Vakatekivu 22:7, 8, 11-\u200b13; Iperiu 11:17; Jemesa 1:17."}, {"text_idx": "#000039", "text": "15. Na cava me sotava kina o Jisu na veika rarawa, me mate?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "15 Ena vulaitubutubu ni yabaki 33 S.K., e soli koya kina o Jisu me sotava e so na ka rarawa sara, me itekitekivu ni nona qai sauma na ivoli. E vakalaiva me vesu ena veibeitaki lasu, lewai, tau na kena itotogi, lauvako sara ena kau ni rarawa. E vinakati sara beka me lai sotava tu na veika rarawa vaka oqo o Jisu? Io, me macala kina na nodra rawa ni yalodina vua na Kalou na nona tamata. A sega ni vakalaiva na Kalou me vakamatei Jisu o Eroti ni se gonelailai. (Maciu 2:13-\u200b18) Ia, ni sa tamata bula o Jisu, sa vosota rawa na kabakoro i Setani, lako vata kei na nona kila vinaka na nona veibeitaki. * Ena vuku ni nona \u201csa yalosavasava, sa sega na nona cala, sa sega na nona duka, sa tawasei mai vei ra na i valavala ca,\u201d e vakadinadinataka kina o Jisu me yacova sara na kena iotioti nira tu o ira na tamata i Jiova era na yalodina tu ga veitalia na ka dredre era na sotava. (Iperiu 7:26, VV) Sa rauta me kaya ena marau o Jisu ni sa vakarau cavuka sara toka ga nona icegu: \u201cSa oti!\u201d\u200b\u2014Joni 19:30."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Vakaotia Nona Cakacaka ni Veisereki"}, {"text_idx": "#000043", "text": "16 Ia, se bera ni vakaotia o Jisu nona cakacaka ni veisereki. Ni siga tolu oti nona mate, sa qai vakaturi koya mai na mate o Jiova. (Cakacaka 3:15; 10:40) Na veivakaturi vakairogorogo oqo e sega ni icovi wale ga ni yalodina i Jisu, ia e solia tale ga vua na gauna me vakaotia kina nona cakacaka ni veisereki, me vaka na Bete Levu ni Kalou. (Roma 1:4; 1 Korinica 15:3-8) E kaya na yapositolo o Paula: \u201cSa lako mai na Karisito, . . . e sega talega e na dra ni me kei na luve ni pulumokau, e na nona dra ga sa curu vakadua ki na loqi tabu sara, ni sa rawata me solia na bula tawa mudu. Ni sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sai vakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me rairai edaidai e na mata ni Kalou e na vukuda.\u201d\u200b\u2014Iperiu 9:11, 12, 24."}, {"text_idx": "#000044", "text": "17 E sega ni rawa ni kauta i lomalagi o Karisito na nona dra. (1 Korinica 15:50) Ia, e kauta ga vei Tamana na ka e vakatakarakarataka na dra oya: na ka ena rawati ena nona isoro uasivi. Sa qai vo ga me ciqoma o Tamana na nona isoro me voli lesu kina na kawatamata ivalavala ca. Ia, ena ciqoma beka o Jiova na isoro oqo? Me qai sega? E vakadinadinataki oqo ena Penitiko ni 33 S.K., ena gauna e sovaraki kina na yalo tabu vei ira na lewe 120 na tisaipeli e Jerusalemi. (Cakacaka 2:1-4) E vakasakiti dina oya, ia oqo e se qai itekivu ga ni ka veivakalougatataki e sotavi ena vuku ni ivoli."}, {"text_idx": "#000046", "text": "18 E vakamacalataka o Paula ena nona ivola vei ira mai Kolosa na nona vinakata na Kalou mera veivinakati kei koya na veika tale e so ena vuku ni dra a vakadavea oJisu ena kau ni rarawa. E vakamacalataka tale ga o Paula ni veivinakati oqo e wiliki tale ga kina e rua na ilawalawa, \u201cse ra tu mai lomalagi,\u201d \u201cse ra tu e vuravura.\u201d (Kolosa 1:19, 20; Efeso 1:10) Na imatai ni ilawalawa era lewena na le 144,000 na lotu Vakarisito era nuitaka mera na bete mai lomalagi, ra qai lewai vuravura mai vata kei Jisu Karisito. (Vakatakila 5:9, 10; 7:4; 14:1-3) Ena vukudra oqo, ena qai vakayagataki kina na yaga ni ivoli vei ira na kawatamata talairawarawa ena loma ni duanaudolu na yabaki.\u200b\u20141 Korinica 15:24-\u200b26; Vakatakila 20:6; 21:3, 4."}, {"text_idx": "#000047", "text": "19 Na veika era \u201ctu e vuravura\u201d era okati kina o ira era na bula ena Parataisi e vuravura. Na Vakatakila 7:9-\u200b17 e tukuni ira oqo nira lewe ni \u201csoqosoqo levu sara\u201d era na bulata na \u201cveivakararawataki levu.\u201d Ia, sega ni tukuni mera waraka sara na gauna oya mera qai lai vakila kina na yaga ni ivoli. Ena gauna mada ga oqo, \u201cera sa sava nodrai sulu, ka vakavulavulataka e na dra ni Lami.\u201d Ena vuku ni nodra vakabauta na ivoli, era sa vakila tiko kina na yaga ni isolisoli vakayalololoma oya. Sa okati ira na Kalou mera yalododonu, vakadonui ira tale ga mera nona itokani! (Jemesa 2:23, VV) Sa rawa nira \u201ctoro doudou kina ki nai tikotiko-vakaturaga loloma,\u201d ena vuku ni isoro i Jisu. (Iperiu 4:14-\u200b16) Nira cala, era vosoti dina. (Efeso 1:7) E dina ni se takavi ira voli ga na ivalavala ca, ia e sa savasava na nodra lewaeloma. (Iperiu 9:9; 10:22; 1 Pita 3:21) Nodra veivinakati kei na Kalou e sega ni ka e nuitaki wale ga, ia e sa vakilai dina sara tiko ga! (2 Korinica 5:19, 20) Ni vakacagau tiko na loma ni duanaudolu na yabaki, era sa na qai \u201csereki . . . mai na kena vakabobulataki ki na rusa\u201d me yacova sara nira sa \u201clalaga tu ka vakaiukuukutaki vata kei ira na luve ni Kalou.\u201d\u200b\u2014Roma 8:21."}, {"text_idx": "#000048", "text": "20. E tarai iko vakacava na nomu vakasamataka na ivoli?"}, {"text_idx": "#000049", "text": "20 \u201cMe vakavinavinakataki na Kalou\u201d ena vuku ni nona ivoli na \u201cnoda Turaga ko Jisu Karisito!\u201d (Roma 7:25, VV) Oqo e dua dina na ituvatuva rawarawa, ia e veivakadrukai dina. (Roma 11:33) Nida vakasamataka, e tara dina na lomada, e dreti keda meda toro voleka sara ga vua na Kalou lewadodonu. Me vakataki koya ga na daunisame, sa dodonu dina ga meda vakacaucautaki Jiova na Kalou \u2018sa vinakata na ivalavala dodonu kei na lewadodonu.\u2019\u200b\u2014Same 33:5."}, {"text_idx": "#000050", "text": "^ para. 11 Ena sega ni rawa ni yaga vei Atama kei Ivi na ivoli. E kaya na Lawa a soli vei Mosese me baleta e dua e laba: \u201cDou kakua ni vakadonuya e dua nai bulubulu me bula kina ko koya sa laba, ni sa dodonu me mate.\u201d (Tiko Voli Mai na Lekutu 35:31) Sa dodonu ga me rau mate o Atama kei Ivi baleta ni rau sa vakasalataki oti, ia erau digia ga, se rau nakita me rau talaidredre vua na Kalou. Ena sala oqo erau sa vakanadakuya kina na inuinui ni bula tawamudu a soli taumada vei rau."}, {"text_idx": "#000051", "text": "^ para. 15 Ena sega ni bokoci na ivalavala ca i Atama ena mate i Jisu ke a mate ni se gone, veitalia mada ga ke bula uasivi. E gadrevi me mate o koya ni sa tamatabula. Nanuma tiko ni a nakita o Atama na nona ivalavala ca, e kila vinaka na bibi ni ka e cakava kei na kena revurevu. Me rawa gona ni okati o Jisu me o \u201cAtama sa muri,\u201d me bokoca rawa tale ga na ivalavala ca oya, e dodonu me nakita sara ga o koya na nona digia me yalodina tiko ga vei Jiova. Me vakatulewataka sara ga vakataki koya na ka e cakava. (1 Korinica 15:45, 47) O koya gona, na bula taucoko i Jisu\u200b\u2014wili kina nona mate vakaisoro\u200b\u2014e okati me \u201cdua bauga nai valavala dodonu\u201d e sa bokoca vakadua na ivalavala ca i Atama.\u200b\u2014Roma 5:18, 19."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tiko Voli Mai na Lekutu 3:39-\u200b51 Na cava e bibi kina me veirauti na ivoli?\nSame 49:7, 8 Na cava meda vakamuduo kina vua na Kalou ena vuku ni ivoli e vakarautaka?\nSame 79:9 E vukei keda vakacava na tikinivolatabu oqo meda raica kina ni vakabulai ni kawatamata e sega ni yavu duadua ga e vakarautaka kina na ivoli o Jiova?\n1 Korinica 6:20 (VV) Me tara vakacava na noda ivalavala kei na noda ivakarau ni bula na ivoli?"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Same 79:9 E vukei keda vakacava na tikinivolatabu oqo meda raica kina ni vakabulai ni kawatamata e sega ni yavu duadua ga e vakarautaka kina na ivoli o Jiova?"}]