text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Veika Vakasaenisi & na iVolatabu"}, {"text_idx": "#000004", "text": "iRogo ni iVakadinadina i Jiova"}, {"text_idx": "#000009", "text": "O via wilika na ulutaga qo ena vosa %?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "DAU dredre vei keda meda maroroya na itukutuku. Nida rogoca e dua na itukutuku vuni, eda sa dau via talanoataka sara ga! Ia, e kaya na iVolatabu: \u201cSa rogo na Kalou ni sa vunia na ka.\u201d (Vosa Vakaibalebale 25:2) Io, ni Turaga Sau qai Dauveibuli, e dodonu me se tei vunia toka mada o Jiova e so na ka, me qai vakatakila malua vei keda ena kena gauna veiganiti."}, {"text_idx": "#000013", "text": "2 Ia, e tiko e dua na ka vuni vakatubuqoroqoro e sa vakatakila o Jiova ena nona Vosa. E vakatokai me \u201cnona i naki vuni [na Kalou].\u201d (Efeso 1:9, VV) Ni o vulica, o na qoroqoro. Ia, ena sega ni yala ga e kea. Ena rawa ni vakabulai iko, e rawa mada ga ni o kila kina vakalailai na vuku tawavakaiyalayala ni Kalou."}, {"text_idx": "#000014", "text": "3, 4. Na cava eda kaya kina ni inuinui sara ga ni kawatamata e yavutaki toka ena parofisai ena Vakatekivu 3:15? Ia, na ka \u201cvuni\u201d cava e okati kina?"}, {"text_idx": "#000017", "text": "5. Ena vosa vakatautauvata, vakaraitaka na vuna ena vakatakila mai kina vakalalai o Jiova na nona ka vuni."}, {"text_idx": "#000018", "text": "5 E Kalou dau \u201cvakaraitaka na ka vuni\u201d o Jiova, o koya gona, ena qai vakaraitaka o koya na veika e vauca na ka vuni oqo. (Taniela 2:28) Ia, ena vakayacora vakalalai me yacova sara ni sa vakatakilai taucoko. Dua na kena ivakaraitaki, kaya mada ke tarogi tamana e dua na gone, \u201cTa, me vaka niu a tiko e kete i Na, au qai lako ga mai vakacava i tuba?\u201d Na tama dauloloma ena vakaraitaka ga vakalailai vei luvena na itukutuku ena yacova rawa nona vakasama. Ni tubu tiko o gone, sa na qai rawa ni rabailevu cake na ka e tukuna o tamana. E vaka tale ga oya o Jiova ni kila vinaka na gauna veiganiti me vakaraitaka kina vei ira nona tamata na lomana, kei na nona inaki.\u200b\u2014Vosa Vakaibalebale 4:18; Taniela 12:4."}, {"text_idx": "#000019", "text": "6. (a) Na cava na inaki ni veiyalayalati se veidinadinati? (b) Na cava e veivakadrukai kina nona dau veiyalayalati o Jiova kei keda?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "6 Ia, na sala cava e vakaraitaka mai kina o Jiova na nona ka vuni? E levu sara na ka e sa vakatakila mai ena nona vakayagataka e so na veiyalayalati, se veidinadinati. De dua o sa vakaitavi oti ena dua na gauna ena dua na veidinadinati\u200b\u2014ena nomu voli vale beka se nomu dinau ilavo. Na veidinadinati vaka oqo e dau tu na kena ivakadei, me vakadeitaka ni na vakayacori dina na veiyalayalati. Ia, na cava me veiyalayalati kina o Jiova se veidinadinati kei keda na tamata? Sega li ni sa veirauti ga na nona vosa ni yalayala? Io, ia ena nona yalololoma levu e dau vakarautaka tale ga o Jiova ena so na gauna na veidinadinati mera ivakadei ni nona vosa ni yalayala. O ira na veidinadinati oqo era ikuri ni ivakadei vei keda meda qai nuitaka ga kina vakaoti na vosa ni yalayala i Jiova.\u200b\u2014Iperiu 6:16-\u200b18."}, {"text_idx": "#000022", "text": "7 A kaya o Jiova vua na nona dauveiqaravi yalodina o Eparama, ni oti e ruanaudolu vakacaca na yabaki mai na nona vakatalai tani na tamata mai Parataisi: \u201cAu na . . . vakavuqataka vakalevu na nomu kawa me ra vaka na kalokalo ni lomalagi . . . ena kalougata talega na veimatanitu kecega e vuravura e na nomu kawa; ni ko a vakarorogo ki domoqu.\u201d (Vakatekivu 22:17, 18) Oqo e sega ni vosa ni yalayala wale ga; e biuta o Jiova me dua na veidinadinati qai vakadeitaka ena nona vosa ni bubului. (Vakatekivu 17:1, 2; Iperiu 6:13-\u200b15) E veivakadrukai dina meda vakasamataka ni bubuluitaka sara ga o koya na Turaga Sau me na vakalougatataka na kawatamata!"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u201cAu na . . . vakavuqataka vakalevu na nomu kawa me ra vaka na kalokalo ni lomalagi\u201d"}, {"text_idx": "#000024", "text": "8 E macala mai na veiyalayalati kei Eparama ni o koya na Kawa yalataki e tamata, baleta ni tukuni ni kawa i Eparama. Ia, o cei beka oqo? Toso na gauna, e qai vakaraitaka o Jiova ni kawa oqo ena basika mai vua na luve i Eparama, o Aisake. Vei rau na luve i Aisake, a digitaki o Jekope. (Vakatekivu 21:12; 28:13, 14) E muri, sa qai cavuta o Jekope na vosa ni parofisai oqo vua e dua vei iratou na 12 na luvena tagane: \u201cEna sega ni lako tani vei Juta nai titoko vakaturaga, se na turaga ni lewa maivei ira na nona kawa, ka me lako mada mai ko Sailo [\u201cO Koya na Kena iTaukei\u201d], ko koya era na talairawarawa kina na veimataqali.\u201d (Vakatekivu 49:10) A! Sa qai matata oqo ni o koya na Kawa oqo e tui, ena basika mai vei Juta!"}, {"text_idx": "#000027", "text": "10 Kena ikarua, na Lawa e vakavotuya mamaca ni dodonu me dua na ivoli ni kawatamata. E vakavotuya na Lawa uasivi oqo ni na sega ni dua na tamata ivalavala ca e rawa ni muria taucoko na kena ivakaro. Na Lawa gona e \u201cvakaraitaka na ka e cala me yacova ni sa qai lako mai ko koya na kawa i Eparaama ka a baleti koya na yalayala.\u201d (Kalatia 3:19, VV) Na isoro manumanu e vakarautaki ena Lawa e sa rawa ni bau vosoti toka kina na ivalavala ca. Ia, me vaka e vola o Paula, \u201csa dredre sara me kauta tani nai valavala ca na dra ni pulumokau kei na me,\u201d baleta na isoro manumanu e ivakatakarakara ga ni isoro i Karisito. (Iperiu 10:1-4) Vei ira gona na Jiu yalodina, na veiyalayalati ni Lawa e \u2018tuberi ira vei Karisito.\u2019\u200b\u2014Kalatia 3:24."}, {"text_idx": "#000028", "text": "11. Ni vakayacora na Kalou na veiyalayalati kei ira na Isireli, na inuinui lagilagi cava a rawa me nodra? Ia, na cava era sega ni vakadonui kina e levu na Isireli?"}, {"text_idx": "#000029", "text": "11 Kena ikatolu, na veiyalayalati ni Lawa e biuta e matadra na Isireli e dua na inuinui lagilagi. E kaya vei ira o Jiova ni kevaka era na yalodina ena veiyalayalati, era na qai yaco mera \u201cmatanitu bete . . . , kei na vanua tabu.\u201d (Lako Yani 19:5, 6) Mani vakarautaka dina o Isireli vakayago na isevu ni matabete mera na lai veiliutaki ena matanitu vakalomalagi. Ia, e levu ga vei ira na Isireli era sega ni rawata na itavi dokai oya baleta nira sega ni yalodina ena veiyalayalati, ra sega tale ga ni ciqoma na basika ni Kawa yalataki se na Mesaia. O cei gona me sa na qai vakaotia na iwiliwili ni matabete mera na lewe ni Matanitu ni Kalou? Kei na veiwekani cava e tiko ena kedra maliwa na matabete oqo kei na Kawa yalataki? Na isau ni taro oqo era tiki tale ga ni ka vuni ni Kalou, era na qai vakatakilai ena nona gauna lokuci."}, {"text_idx": "#000031", "text": "12. Na veiyalayalati cava a tauyavutaka o Jiova vei Tevita? E mai matata cake kina vakacava na ka vuni ni Kalou?"}, {"text_idx": "#000032", "text": "12 Ena ika11 ni senitiuri B.S.K., e vakatakila tale kina o Jiova e so na ka me baleta na nona ka vuni ena gauna e vakayacora kina e dua tale na veiyalayalati. A yalataka vua na tui yalodina o Tevita: \u201cKa\u2019u na vakataudeitaka na nomu kawa, . . . ka\u2019u na vakataudeitaka na nona matanitu . . . , ia ka\u2019u na vakataudeitaka nai tikotiko ni nona matanitu, ka tawa mudu.\u201d (2 Samuela 7:12, 13; Same 89:3) E sa mai matata ena vosa ni yalayala oqo ni Kawa yalataki sa na basika mai ena iyatukawa vakatui nei Tevita. Ia, ena rawa beka ni veiliutaki me \u201csega sara ni mudu\u201d e dua ga na tamata wale? (Same 89:20, 29, 34-\u200b36) Ena rawa tale beka ga vua e dua na tamata, e tui, me vakabula na kawatamata mai na ivesu ni ivalavala ca kei na mate?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "13 E vola o Tevita ena veiuqeti ni yalo tabu: \u201cSa kaya ko Jiova vua na noqu Turaga, Mo tiko e ligaqu i matau, me\u2019u vakamalumalumutaki ira mada na nomu meca mei tutu-ni-yavamu. Sa bubului oti ko Jiova, ka na sega ni veivutuni, o iko na bete tawamudu me vaka nai lesilesi i Melikiseteki.\u201d (Same 110:1, 4) Na vosa i Tevita e baleti koya sara ga na Kawa yalataki, se na Mesaia. (Cakacaka 2:35, 36) Na Tui oqo ena veiliutaki, ia ena sega ni veiliutaki mai Jerusalemi. Ena lewa sara ga mai lomalagi ena \u2018liga i matau\u2019 i Jiova. O koya gona, na nona lewa ena sega ni yala ga e Isireli, ena tara sara ga na vuravura taucoko. (Same 2:6-8) Ia, e dua tale na ka e vakatakilai e ke. Dikeva ni bubuluitaka i ke o Jiova ni o koya na Mesaia ena yaco me dua \u201cna bete . . . me vaka nai lesilesi i Melikiseteki.\u201d Me vakataki Melikiseteki, o koya a bete, a tui tale ga ena gauna i Eparama, o koya na Kawa yalataki ena lesi koya sara ga na Kalou me Tui, me Bete tale ga!\u200b\u2014Vakatekivu 14:17-\u200b20."}, {"text_idx": "#000035", "text": "14 Ni toso tiko na veitabayabaki, e dau vakayagataki ira nona parofita o Jiova mera vakatakila tiko mai e so tale na ka me baleta na nona ka vuni. O Aisea me kena ivakaraitaki a kaya ni na mate vakaisoro na Kawa. (Aisea 53:3-\u200b12) A parofisaitaka o Maika na vanua me na sucu kina na Mesaia. (Maika 5:2) O Taniela a parofisaitaka na gauna sara ga me na basika kina na Kawa kei na gauna me na mate kina.\u200b\u2014Taniela 9:24-\u200b27."}, {"text_idx": "#000037", "text": "15 Ena sega tu ga ni macala se ra na vakayacori vakacava na parofisai oqo me yacova sara ni sa qai basika na Kawa. E kaya na Kalatia 4:4: \u201cNi sa yaco dina sara na kena gauna, sa qai tala yani na Luvena na Kalou, o koya sa sucu mai na yalewa.\u201d Ena yabaki 2 B.S.K., e kaya kina e dua na agilosi vua na goneyalewa o Meri: \u201cRaica, ko na kunekune, ko na vakasucuma talega e dua na gonetagane; ia mo vakayacani koya ko JISU. Ena levu ko koya, ka na vakatokai na Luve i Koya sa cecere sara; ia na Turaga na Kalou ena solia vua nai tikotiko vakaturaga nei tamana: . . . Ena lako sobu mai vei iko na Yalo Tabu, ena vakarurugi iko talega na kaukauwa i Koya sa cecere sara: ia ko koya ena sucu mai vei iko ena vakatokai kina me ka tabu na Luve ni Kalou.\u201d\u200b\u2014Luke 1:31, 32, 35."}, {"text_idx": "#000038", "text": "16 E muri, sa qai tokitaka o Jiova na bula i Luvena mai lomalagi ina katonigone i Meri, yaco kina me \u201csucu mai na yalewa.\u201d E sucu ivalavala ca na goneyalewa o Meri me vakataki keda. Ia, a sega ni dewa vei Jisu na bula ivalavala ca vakatamata, ni o koya e \u201cLuve ni Kalou.\u201d Ia, ni rau kawa i Tevita na nona itubutubu vakayago, e sa okati tale ga kina o koya me kawa i Tevita. (Cakacaka 13:22, 23) Ni papitaiso o Jisu ena 29 S.K., e qai lumuti koya o Jiova ena yalo tabu, e kaya tale ga: \u201cO koya oqo na noqu Gone ni toko.\u201d (Maciu 3:16, 17) Sa qai basika na Kawa! (Kalatia 3:16) Sa kena gauna oqo me vakaraitaki kina e so tale na ka me baleta na ka vuni ni Kalou.\u200b\u20142 Timoci 1:10."}, {"text_idx": "#000039", "text": "17. E vakamatatataki vakacava na ibalebale ni Vakatekivu 3:15?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "17 Ena gauna e cakacaka vakaitalatala voli kina o Jisu, sa mai vakatakila na gata e cavuti ena Vakatekivu 3:15 me o Setani, ra qai kawa ni gata o ira na nona imuri. (Maciu 23:33; Joni 8:44) E muri, sa qai vakatakilai na sala era na qai muduki kece kina vakadua. (Vakatakila 20:1-3, 10, 15) A vakatakilai tale ga ni yalewa e vakaibalebaletaki \u201cJerusalemi maicake,\u201d na isoqosoqo vakalomalagi i Jiova e vaka voli na watina, ra qai lewena na ka bula vakayalo. *\u200b\u2014Kalatia 4:26; Vakatakila 12:1-6."}, {"text_idx": "#000041", "text": "18. Cava na inaki ni \u201cveiyalayalati vou\u201d?"}, {"text_idx": "#000042", "text": "18 Ia, na vakatakilai ni ka vuni ni Kalou e vakasakiti taudua a yaco ena bogi ni bera ni mate o Jisu, na gauna a tukuna kina vei iratou nona tisaipeli yalodina na \u201cveiyalayalati vou.\u201d (Luke 22:20) Me vaka ga na veiyalayalati makawa ni Lawa a soli vei Mosese, e inaki tale ga ni veiyalayalati vou oqo me na vakarautaka e dua na \u201cmatanitu bete.\u201d (Lako Yani 19:6; 1 Pita 2:9) Ia, na matanitu oqo ena sega ni matanitu vakayago, ena matanitu vakayalo, \u201cna Isireli ni Kalou,\u201d era na lewena ga o ira na imuri lumuti yalodina i Karisito. (Kalatia 6:16) O ira na okati oqo ena veiyalayalati vou era na vakaivotavota vata kei Jisu ena vakalougatataki ni kawatamata!"}, {"text_idx": "#000043", "text": "19. (a) Na cava ena mana kina na veiyalayalati vou ena vakarautaki ni dua na \u201cmatanitu bete\u201d? (b) Na cava era vakatokai kina na lotu Vakarisito lumuti mera \u201cbuli vou\u201d? Ia, e lewe vica era na lai veiliutaki mai lomalagi vata kei Karisito?"}, {"text_idx": "#000044", "text": "19 Ia, na cava ena mana kina na veiyalayalati vou oqo ena vakarautaki ni dua na \u201cmatanitu bete\u201d me na vakalougatataki kina na kawatamata? Baleta na veiyalayalati vou e sega ni vakavotuya tiko ga na nodra ivalavala ca na tisaipeli i Karisito, e vakarautaka ga na sala me vosoti kina nodra ivalavala ca ena yavu ni isoro i Karisito. (Jeremaia 31:31-\u200b34) Nira sa na vakadonui ena mata i Jiova, sa na okati ira o Jiova mera lewe ni nona vuvale, qai lumuti ira ena yalo tabu. (Roma 8:15-\u200b17; 2 Korinica 1:21) Na sala oqo era \u2018sa vakasucumi vou kina. . . , me nodra na inuinui bula . . . sa maroroi tiko mai lomalagi.\u2019 (1 Pita 1:3, 4, VV) E vou vei keda na tamata na ivakarau ni bula cecere vaka oqo, oya na vuna era vakatokai kina na lotu Vakarisito lumuti ena yalo tabu mera \u201cbuli vou.\u201d (2 Korinica 5:17) E kaya na iVolatabu ni lewe 144,000 era na lai veitomani mai lomalagi ena nodra liutaki na tamata era sa vakabulai.\u200b\u2014Vakatakila 5:9, 10; 14:1-4."}, {"text_idx": "#000045", "text": "20. (a) Na cava a vakatakilai me baleta na ka vuni ni Kalou ena 36 S.K.? (b) O cei ena vakila na veivakalougatataki a yalataki vei Eparama?"}, {"text_idx": "#000046", "text": "20 O ira na lumuti oqo era na tautauvata kei Jisu ena nodra sa na vakatokai tale ga mera \u201ckawa i Eparaama.\u201d * (Kalatia 3:29) Era a Jiu dina na digitaki taudua e liu. Ia, e laurai ena 36 S.K. e dua tale na tiki ni ka vuni ni Kalou: Era na vakaivotavota tale ga ena bula vakalomalagi na kai matanitu tani, se o ira na sega ni Jiu. (Roma 9:6-8; 11:25, 26; Efeso 3:5, 6) E baleti ira beka ga na lotu Vakarisito lumuti na vosa ni veivakalougatataki e cavuti vei Eparama? Sega, baleta na isoro i Jisu e baleta na kawatamata kece. (1 Joni 2:2) Toso na gauna, e qai vakaraitaka o Jiova ni \u201cdua nai soqosoqo levu sara\u201d e sega ni dua e wilika rawa ena bula yani ni sa na cava na veiliutaki i Setani. (Vakatakila 7:9, 14) Dua tale na iwiliwili vakaitamera era na vakaturi, o ira oqo e rawa nira bula tawamudu ena Parataisi!\u200b\u2014Luke 23:43; Joni 5:28, 29; Vakatakila 20:11-\u200b15; 21:3, 4."}, {"text_idx": "#000048", "text": "21, 22. Ena sala cava e laurai kina na vuku ni Kalou ena nona ka vuni?"}, {"text_idx": "#000049", "text": "21 E vakadinadinataki ena ka vuni ni Kalou \u201cna [nona] vuku . . . e na kena veivatukana kece e vuqa.\u201d (Efeso 3:8-\u200b10, VV) Sa dua na ka na vuku i Jiova ena nona vakarautaka na ka vuni oqo, kei na nona vakatakila toka mai vakalalai! Ena nona vuku, e kauaitaka o koya na ka eda na sega ni taura rawa na tamata, e vakalaiva tale ga me qai laurai mai na ka e tu e lomada.\u200b\u2014Same 103:14."}, {"text_idx": "#000050", "text": "22 E laurai tale ga na vuku duatani e tu vei Jiova ena nona digitaki Jisu me Tui. E sega tale ni dua e yacova na ivakatagedegede ni Luve i Jiova ena nona nuitaki. E levu na ka dredre e mai sotava o koya ena nona mai bula vakatamata voli e vuravura. E sega gona ni vulagi ena leqa eda dau sotava. (Iperiu 5:7-9) Ia, vakacava o ira era na lai veiliutaki vata kei Jisu? Ena veisenitiuri, sa ra mai lumuti na tagane kei na yalewa mai na veivanua kece, veimatanitu, kei na dui vosavosa. O ira oqo era sa sotava na veimataqali leqa kece, sa ra kila tale ga na kedra iwali. (Efeso 4:22-\u200b24) Ena sega ni tukuni rawa na totoka ni bula nira sa na veiliutaki na tui kei na bete yalololoma oqo!"}, {"text_idx": "#000051", "text": "23. Me baleta na ka vuni i Jiova, na cava eda kalougata kina na lotu Vakarisito?"}, {"text_idx": "#000052", "text": "23 E vola na yapositolo o Paula: \u201cNa ka vuni ka vunitaki maivei ira nai tabatamata e na gauna eliu, ia sa qai vakaraitaki mai vei ira na nona tamata yalosavasava.\u201d (Kolosa 1:26) Io, sa levu sara na ka era sa kila na lumuti i Jiova me baleta na nona ka vuni, sa ra vakatakila tale ga yani na ka era kila oqo vei ira na vica vata na milioni. Eda sa bau kalougata dina! O Jiova e sa \u201cvakatakila vei keda na nona lewa sa vuni tu.\u201d (Efeso 1:9) Meda tukuna mada ga yani na ka vuni veivakurabuitaki oqo, da qai vukei ira na rogoci keda mera vulica na vuku tawavakaiyalayala ni noda Kalou o Jiova!"}, {"text_idx": "#000053", "text": "^ para. 17 A vakatakila o Jisu e dua tale na ka e vauci ena \u201cka ni Kalou ka vuni tu eliu.\u201d (1 Timoci 3:16) Dua na gauna balavu na kena sega tu ni matata se na rawa vua na tamata me yalodina vei Jiova se sega. E qai matata na lomatarotaro oqo ena bula i Jisu ni a yalodina tu ga ena veivakatovolei kece e sotava ena liga i Setani.\u200b\u2014Maciu 4:1-\u200b11; 27:26-\u200b50."}, {"text_idx": "#000054", "text": "^ para. 20 A veiyalayalati o Jisu kei na ilawalawa vata ga oqo me \u201csolia [vei ira] . . . e dua na matanitu.\u201d (Luke 22:29, 30) E veidinadinati o Jisu kei na \u201cqele-ni-sipi lailai\u201d oqo mera na lai veiliutaki vata kei koya mai lomalagi, mera tiki tale ga ni kawa i Eparama.\u200b\u2014Luke 12:32."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Joni 16:7-12 E vakatotomuri Tamana vakacava o Jisu ena nona vakatakila mai vakalalai na ka dina?\n1 Korinica 2:6-16 Na cava era sega ni kila rawa kina na ka vuni ni Kalou e levu? Sala cava eda na kila rawa kina na veika vuni oqo?\nEfeso 3:10 (VV) Eda duatani vakacava na lotu Vakarisito ena veika e vauca na ka vuni ni Kalou?\nIperiu 11:8-10 E dina ni se sega ni matata vei ira na tamata vakabauta ena gauna makawa na ka vuni ni Kalou, ia e vukei ira vakacava mera yalodina tiko ga?"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Joni 16:7-12 E vakatotomuri Tamana vakacava o Jisu ena nona vakatakila mai vakalalai na ka dina?"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Iperiu 11:8-10 E dina ni se sega ni matata vei ira na tamata vakabauta ena gauna makawa na ka vuni ni Kalou, ia e vukei ira vakacava mera yalodina tiko ga?"}]