text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Veika Vakasaenisi & na iVolatabu"}, {"text_idx": "#000008", "text": "O Cei o Jisu Karisito?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "2 A se bula sara e vuravura o Jisu ena rauta na 2,000 na yabaki sa oti, ia o sa na rairai rogoca na kena itukutuku. E levu era sega tu ni kila se o cei dina o Jisu. Eso era kaya ni dua ga na turaga vinaka, eso era kaya ni parofita, eso tale era vakabauta ni Kalou. Ia na cava nomu rai?\u2014Raica na iKuri ni iVakamacala 12."}, {"text_idx": "#000013", "text": "3 E bibi mo kila na ka dina me baleti Jisu, e kaya na iVolatabu: \u201cEna rawata na bula tawamudu, o koya e vulica tiko ga na veika me baleti kemuni na Kalou dina duadua ga, kei Jisu Karisito oni tala mai.\u201d (Joni 17:3) Io, o na rawa ni bula tawamudu ena vuravura parataisi ke o kila na ka dina me baleti Jiova kei Jisu. (Joni 14:6) E noda ivakaraitaki vinaka duadua o Jisu. Nida vulica na veika me baleti koya, eda na kila na sala meda vakatotomuria kina nona ivakarau ni bula, kei na nona ivakarau ni veimaliwai. (Joni 13:34, 35) Eda vulica ena Wase 1, na ka dina me baleta na Kalou. Ia eda na raica qo na ka e kaya na iVolatabu me baleti Jisu."}, {"text_idx": "#000014", "text": "4. Na cava e dusia na vosa \u201cMesaia\u201d kei na \u201cKarisito\u201d?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "4 Ni se vo e vica vata na yabaki me sucu o Jisu, sa yalataka tu o Jiova ena iVolatabu ni na tala mai na Mesaia, se Karisito. Na vosa \u201cMesaia\u201d e kau mai na vosa vakaIperiu, na \u201cKarisito\u201d e kau mai na vosa vaKirisi. Na icavuti ruarua qori e dusia ni na digia na Kalou na Mesaia yalataki qai lesi koya ena itavi lavotaki. Ena vakayacora kece na Mesaia na yalayala ni Kalou. Na ka e cakava o Jisu ni se bula voli e vuravura ena yaga tale ga vei iko ena gauna qo. Ia e levu era vaqaqa tu ni bera ni sucu o Jisu se o cei na Mesaia."}, {"text_idx": "#000016", "text": "5. Vakacava eratou vakabauta na tisaipeli i Jisu ni o koya na Mesaia?"}, {"text_idx": "#000017", "text": "5 Eratou sega ni vakatitiqataka na tisaipeli i Jisu ni o koya na Mesaia yalataki. (Joni 1:41) Kena ivakaraitaki, e kaya vei Jisu o Saimoni Pita: \u201cO kemuni na Karisito.\u201d (Maciu 16:16) Eda vakadeitaka vakacava ni o Jisu na Mesaia?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "6. E vakarawarawataka vakacava o Jiova nona kilai na Mesaia?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "6 Ni se bera sara ni sucu o Jisu, era sa vola na parofita ni Kalou e levu na itukutuku ena vakarawarawataka nona kilai na Mesaia. E yaga vakacava qori? Meda vakatauvatana mada. Kaya mada o kerei mo lai tavaka e dua drau se sega ni bau sota, ena dua na ikelekele ni basi osooso. Ke vakamacalataki vinaka vei iko eso na ka me baleti koya o lai tavaka, ena rawarawa nomu kilai koya. Ena vakasama vata qori, e vakayagataki ira nona parofita o Jiova mera vakamacalataka na veika ena cakava na Mesaia kei na veika ena sotava. Na vakayacori ni parofisai kece qori ena vakarawarawataka nodra kila na yalomalumalumu ni o Jisu na Mesaia."}, {"text_idx": "#000020", "text": "7. Na parofisai cava e vakadinadinataka ni o Jisu na Mesaia?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "7 Meda raica mada e rua na parofisai. Kena imatai, ni se vo e 700 na yabaki me sucu o Jisu, sa parofisaitaka o Maika ni na sucu na Mesaia ena tauni lailai o Peceliema. (Maika 5:2) A qai sucu dina e keri o Jisu! (Maciu 2:1, 3-9) Kena ikarua, a parofisaitaka o Taniela ni na basika na Mesaia ena 29 G.V. (Taniela 9:25) Qori e rua ga na kena ivakaraitaki, e levu tale na parofisai e dusia ni o Jisu na Mesaia yalataki.\u2014Raica na iKuri ni iVakamacala 13."}, {"text_idx": "#000022", "text": "E yaco o Jisu me Mesaia se Karisito ena gauna e papitaiso kina"}, {"text_idx": "#000023", "text": "8, 9. Na cava e yaco ena papitaiso i Jisu e vakadinadinataki kina ni o koya na Mesaia?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "8 E vakamatatataka sara ga o Jiova ni o Jisu na Mesaia. A yalataka me vakaraitaka vei Joni na Dauveipapitaisotaki e dua na ivakatakilakila me kila kina se o cei na Mesaia. E raica na ivakatakilakila qori o Joni ena 29 G.V., ni lako yani vua o Jisu me papitaiso ena Uciwai na Joritani. E kaya na iVolatabu me baleta na ka e yaco: \u201cNi lamata ga mai wai o Jisu ni papitaiso oti, raica! e tadola na lomalagi, qai raica na yalo ni Kalou ni lako sobu mai vua me vaka na ruve. Raica! E tukuna tale ga e dua na domo mai lomalagi: \u2018Qo na Luvequ lomani, au vakadonuya.\u2019\u201d (Maciu 3:16, 17) Na veika e raica qai rogoca ena gauna qori o Joni e vakadeitaka vua ni o Jisu na Mesaia. (Joni 1:32-34) A yaco o Jisu me Mesaia ena siga qori ni sobuti koya na yalo tabu i Jiova. Sa digitaki koya na Kalou me iLiuliu, me Tui tale ga.\u2014Aisea 55:4."}, {"text_idx": "#000025", "text": "9 Na parofisai ena iVolatabu, na ka e kaya o Jiova kei na ivakatakilakila e vakaraitaka ena papitaiso i Jisu, e ivakadinadina ni o Jisu na Mesaia. Ia e vu mai vei o Jisu? Na cava eso na ka e kilai me baleti koya? Meda raica mada na ka e kaya na iVolatabu."}, {"text_idx": "#000026", "text": "10. Na cava e kaya na iVolatabu me baleti Jisu ni bera ni mai bula e vuravura?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "10 E kaya na iVolatabu ni sa bula makawa tu mai lomalagi o Jisu ni bera ni mai bula e vuravura. E kaya o Maika ni vu \u201cmai liu sara\u201d na Mesaia. (Maika 5:2) A dau tukuna tale ga o Jisu ni a bula tu e liu mai lomalagi ni bera ni mai sucu vakatamata. (Wilika Joni 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Erau veivolekati sara o Jiova kei Jisu ni se bera ni lako mai vuravura."}, {"text_idx": "#000029", "text": "11 Dua na ka nona vakamareqeti Jisu o Jiova. Sega ni kurabuitaki qori ni o Jisu e imatai ni ibulibuli ni Kalou, ra qai buli e muri na veika tale eso. E vakatokai gona o Jisu me \u201culumatua ni kabuli kece.\u201d * (Kolosa 1:15) E vakamareqeti Jisu tale ga o Jiova ni a buli koya taudua sara ga. Oya na vuna e vakatokai kina \u201cna Luvena e duabau ga e bulia.\u201d (Joni 3:16) A vakayagataki Jisu taudua tale ga o Jiova ena nodra buli na vo ni kabuli. (Kolosa 1:16) O Jisu ga e vakatokai \u201cna Vosa,\u201d ni vakayagataki koya o Jiova me vakadewataka na itukutuku kei na idusidusi vei ira na agilosi kei na kawatamata.\u2014Joni 1:14."}, {"text_idx": "#000030", "text": "12. Eda kila vakacava ni rau duidui o Jisu kei na Kalou?"}, {"text_idx": "#000031", "text": "12 Era vakabauta eso ni rau tautauvata ga o Jisu kei na Kalou. Ia e kaya na iVolatabu ni buli o Jisu, kena ibalebale e dua na nona itekitekivu. Ia e sega na nona itekitekivu na Dauveibuli o Jiova. (Same 90:2) Ni Luve ni Kalou, e sega ni bau vakasamataka o Jisu me tautauvata kei na Kalou. E vakamatatataka na iVolatabu ni cecere na Tamana vua na Luvena. (Wilika Joni 14:28; 1 Korinica 11:3.) O Jiova ga \u201cna Kalou Kaukaua Duadua.\u201d (Vakatekivu 17:1) E cecere qai kaukaua duadua e lomalagi kei vuravura.\u2014Raica na iKuri ni iVakamacala 14."}, {"text_idx": "#000032", "text": "13. Na cava e kaya kina na iVolatabu ni o Jisu e \u201ciyaloyalo ni Kalou tawaraici\u201d?"}, {"text_idx": "#000033", "text": "13 Erau veivolekati sara o Jiova kei na Luvena o Jisu ena nodrau cakacaka vata voli me vica vata na bilioni na yabaki, ni bera ni buli na lomalagi kei na vuravura. Sa wacava na nodrau veilomani! (Joni 3:35; 14:31) Ni vakatotomuria vinaka o Jisu na itovo i tamana, e vakatokai koya kina na iVolatabu me \u201ciyaloyalo ni Kalou tawaraici.\u201d\u2014Kolosa 1:15."}, {"text_idx": "#000034", "text": "14. E mai sucu vakatamata vakacava na Luvena lomani o Jiova?"}, {"text_idx": "#000035", "text": "14 E yalorawarawa na Luvena lomani o Jiova me biuti lomalagi qai mai sucu vakatamata e vuravura. E yaco vakacava qori? A tokitaka vakacakamana o Jiova na bula vakalomalagi i Luvena ina katonigone i Meri, se goneyalewa voli. E sega gona ni gadrevi me vakaitavi e dua na tagane ena nona kunekunetaki o Jisu. E mani vakasucuma o Meri e dua na gonetagane e uasivi, qai vakayacani koya o Jisu.\u200b\u2014Luke 1:30-35."}, {"text_idx": "#000037", "text": "15 O na kila e levu na ka me baleta na bula i Jisu kei na nona itovo ni o wilika na ivola eratou vakatokai me Kosipeli, oya na Maciu, Marika, Luke, kei na Joni. E ucui Tamana vinaka o Jisu. Kena ibalebale ni o vulica na veika me baleti koya, o sa rawa ni kilai Jiova vinaka tale ga. Qori na vuna e kaya kina o Jisu: \u201cO koya sa raici au sa raici Tamaqu tale ga.\u201d\u2014Joni 14:9."}, {"text_idx": "#000038", "text": "16. Na cava e dau vakavulica o Jisu? E vu mai vei na ka e vakavulica o Jisu?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "16 E levu era vakatokai Jisu me \u201cQasenivuli.\u201d (Joni 1:38; 13:13) E usutu bibi ni nona veivakavulici \u201cna itukutuku vinaka ni Matanitu.\u201d Qori na matanitu ni Kalou ena liutaka mai lomalagi na vuravura taucoko, era na vakalougatataki tale ga kina o ira na talairawarawa vua na Kalou. (Maciu 4:23) E vu mai vei Jiova na ka e vakavulica o Jisu, e kaya: \u201cE sega ni noqu na ka au vakavulica, e nei koya ga e talai au mai.\u201d (Joni 7:16) E kila o Jisu ni vinakata o Jiova me kacivaki na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou ena lewa na vuravura."}, {"text_idx": "#000040", "text": "17. E dau veivakavulici e vei o Jisu? Na cava e gumatuataka kina nona veivakavulici?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "17 E dau veivakavulici o Jisu ena vanua kece e sotavi ira kina na lewenivanua. E veivakavulici ena itikotiko vagalala, koro lelevu, koro lalai, makete, vanua ni sokalou, kei na veivale. E sega ni waraka mera lakovi koya yani na lewenivanua, ia e lakovi ira sara ga. (Marika 6:56; Luke 19:5, 6) Na cava e dau gugumatua kina o Jisu qai vakayagataka vakalevu nona gauna kei na igu ena veivakavulici? E kila ni loma ni Kalou me cakava qori, qai dau talairawarawa e veigauna vei Tamana. (Joni 8:28, 29) E dau vunau tale ga o Jisu ni lomani ira na lewenivanua. (Wilika Maciu 9:35, 36.) E raica rawa nira sega ni vakavulica na iliuliu ni lotu na ka dina me baleta na Kalou kei na nona Matanitu. E via veivuke kina mera rogoca e levu na itukutuku vinaka."}, {"text_idx": "#000042", "text": "18. Na itovo cava i Jisu o taleitaka vakalevu?"}, {"text_idx": "#000043", "text": "18 E dauloloma, dau veikauaitaki, yalovinaka, qai torovi rawarawa o Jisu. Era taleitaki koya mada ga na gone. (Marika 10:13-16) E sega ni dau veitovaki, e cata na cakacaka vakailawaki, kei na veika tawadodonu. (Maciu 21:12, 13) E vakatabui e levu na ka vei ira na yalewa ena nona gauna ra qai dau beci. Ia e dau dokai ira na yalewa o Jisu. (Joni 4:9, 27) E kilai tale ga o Jisu ni dau yalomalumalumu dina. Kena ivakaraitaki, a vuya ena dua na gauna na yavadratou nona yapositolo, na itavi e dau cakava ga na dauveiqaravi.\u2014Joni 13:2-5, 12-17."}, {"text_idx": "#000044", "text": "E vunau o Jisu ena vanua kece e sotavi ira kina na lewenivanua"}, {"text_idx": "#000045", "text": "19. Na ivakaraitaki cava e laurai kina ni dau veikauaitaki o Jisu, qai dau via veivuke?"}, {"text_idx": "#000046", "text": "19 E kauaitaki ira dina na lewenivanua o Jisu, qai vinakata me vukei ira. E laurai votu qori ena nona dau vakayagataka na kaukaua e solia vua na Kalou me veivakabulai kina vakacakamana. (Maciu 14:14) Kena ivakaraitaki, a lako yani vei Jisu e dua na vukavuka qai kaya: \u201cKe oni vinakata, ni vakasavasavataki au mada.\u201d E tarai Jisu nona mosi kei na nona rarawa na turaga qori, e tuburi koya na loloma qai vinakata me veivuke. E mani dodoka o Jisu na ligana me tarai koya qai kaya: \u201cAu vinakata! Mo savasava mai.\u201d (Marika 1:40-42) Sa wacava nona marau na turaga ya ni sa vakabulai mai na nona vukavuka!"}, {"text_idx": "#000047", "text": "20, 21. E ivakaraitaki vinaka vakacava o Jisu ena nona dau talairawarawa vua na Kalou?"}, {"text_idx": "#000048", "text": "20 E ivakaraitaki vinaka duadua o Jisu ena nona dau talairawarawa vua na Kalou. E yalodina vei Tamana se mani cava e yaco se ra cakava vua na kena meca. Kena ivakaraitaki, e sega ni valavala ca o Jisu ni temaki koya o Setani. (Maciu 4:1-11) Era sega ni vakabauta eso na wekana ni o koya na Mesaia ra qai kaya ni \u201csa leqa nona vakasama.\u201d Ia e cakava tiko ga o Jisu na loma ni Kalou. (Marika 3:21) Nira vakayacora vua na meca na ivakarau lolovira, e sega ni sauma o Jisu qai yalodina tu ga vua na Kalou.\u20141 Pita 2:21-23."}, {"text_idx": "#000049", "text": "21 Gauna mada ga e vakararawataki kina o Jisu me yacova sara nona mate vakaloloma, e yalodina tu ga vei Jiova. (Wilika Filipai 2:8.) Vakasamataka mada na veika rarawa e sotava ena siga me vakamatei kina. E vesu, beitaki vakailasu ni vosavakacaca, ra totogitaki koya na turaganilewa dauveidabui, ra dredrevaki koya na ilala dauvakacaca, ra vakararawataki koya na sotia qai vakoti koya ena kau. E kaya ni bera ni cavuka nona icegu: \u201cSa vakacavari!\u201d (Joni 19:30) Oti e tolu na siga nona mate, sa qai vakaturi koya o Jiova ina yago vakayalo. (1 Pita 3:18) Oti tale e vica na macawa, a lesu i lomalagi o Jisu qai \u201cdabe ena ligaimatau ni Kalou\u201d me yacova na gauna ena solia kina vua na Kalou na itutu vakatui.\u2014Iperiu 10:12, 13."}, {"text_idx": "#000050", "text": "22. E yaga vakacava vei keda nona yalodina tu ga o Jisu?"}, {"text_idx": "#000051", "text": "22 E yaga vakacava vei keda nona yalodina tu ga o Jisu vei Tamana? E dolava vei keda na sala ina bula tawamudu ena vuravura parataisi, me vaka ga na inaki i Jiova. Ena tasereki ena wase tarava na sala eda rawa ni bula tawamudu kina ena vuku ni mate i Jisu."}, {"text_idx": "#000052", "text": "^ para. 11 E Dauveibuli o Jiova, oya na vuna e vakatokai kina me Tama. (Aisea 64:8) E vakatokai o Jisu me luve ni Kalou ni buli koya o Jiova. Era vakatokai tale ga mera luve ni Kalou na agilosi kei Atama.\u2014Jope 1:6; Luke 3:38."}, {"text_idx": "#000054", "text": "\u201cO kemuni na Karisito.\u201d\u200b\u2014Maciu 16:16"}, {"text_idx": "#000058", "text": "A vakayacori vei Jisu na parofisai kece me baleta na Mesaia."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Na cava a cakava tu mai lomalagi o Jisu?"}, {"text_idx": "#000060", "text": "A buli Jisu e liu o Jiova, sa qai vakayagataki Jisu ena nodra buli na veika tale eso. E vuli voli vei Tamana o Jisu me vica vata na bilioni na yabaki.\nA talai Jisu mai vuravura o Jiova."}, {"text_idx": "#000061", "text": "A buli Jisu e liu o Jiova, sa qai vakayagataki Jisu ena nodra buli na veika tale eso. E vuli voli vei Tamana o Jisu me vica vata na bilioni na yabaki."}, {"text_idx": "#000063", "text": "\u201cLaivi ira na gone lalai mera lako mai vei au.\u201d\u200b\u2014Marika 10:14"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Na itovo cava i Jisu o taleitaka?"}, {"text_idx": "#000065", "text": "E dau yalovinaka o Jisu, era marautaka tale ga na lewenivanua nodra veitalanoa kei koya.\nE sega ni dau beci ira na yalewa, e dokai ira ga.\nE dau yalomalumalumu o Jisu.\nE dau via veivuke o Jisu."}, {"text_idx": "#000066", "text": "E dau yalovinaka o Jisu, era marautaka tale ga na lewenivanua nodra veitalanoa kei koya."}, {"text_idx": "#000068", "text": "E dau yalomalumalumu o Jisu."}, {"text_idx": "#000069", "text": "E dau via veivuke o Jisu."}, {"text_idx": "#000070", "text": "\u201cAu sa . . . vakaotia na cakacaka oni lesia meu cakava.\u201d\u200b\u2014Joni 17:4"}, {"text_idx": "#000071", "text": "E uqeti keda vakacava na ivakaraitaki i Jisu meda yalodina?"}, {"text_idx": "#000072", "text": "A yalodina o Jisu ni temaki koya na Tevoro.\nA cakava o Jisu na loma ni Kalou nira vakalialiai koya mada ga na wekana.\nE sega ni dau sauma o Jisu na ka era cakava vua na kena meca.\nA yalodina tu ga o Jisu vua na Kalou me yacova na mate.\nA vakaturi Jisu i lomalagi o Jiova."}, {"text_idx": "#000074", "text": "A cakava o Jisu na loma ni Kalou nira vakalialiai koya mada ga na wekana."}, {"text_idx": "#000075", "text": "E sega ni dau sauma o Jisu na ka era cakava vua na kena meca."}, {"text_idx": "#000076", "text": "A yalodina tu ga o Jisu vua na Kalou me yacova na mate."}]