text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Ayyaanota gurguddaa saglan kan gooftaa keenya iyyesuus kiristoos keessaa tokko ayyaana ol samiitti bahuu dha. Ayyaanni kunis akka mana amantaa ortoodoks Tawaahidoo Itiyoophiyaatti ayyaana faasikaa yookiin du\u2019aa ka\u2019uu booda gaafa guyyaa afurtamaffaa kan kabajamu dha."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos du\u2019a du\u2019a Isaan moo\u2019ee gaafa guyyaa sadaffaa erga ka\u2019ee booda yeroo adda addaatti duuka bu\u2019ootaa fi namoota tokko tokkotti mul\u2019achuun isaan barsiisaa tureera. Guyyaa afurtamaafis erga isaan barsiisee booda \u201cEgaa jabaadhaa gara abbaa kootti ol b a\u2019een Afuura Qulqulluu hanga isinii ergutti asuma Iyyarusaalem turaa\u201d jedhee osoo ilaalaa jiranii suuta suutaan ol jechaa, deeme yookiin ol bahe.Waaqayyo Gooftaan ol ba\u2019e yommuu jennu amala foonii mul\u2019isuuf malee bakki kan Isa murteessu ta\u2019ee miti .Waaqayyo iddoo hunda jira. ( Faar. 138:7-13)"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Namootni tokko tokko gara samiitti kan ba\u2019an nijiru. Kan ol b\u2019anis aangoo mataa isaaniin osoo hin taaneen gargaarsa waaqayyoonidha.Eeliyaas saragallaa abiddaan ol kan ba\u2019e aangoo fi humna mataa isaatiin hin turre (2Moot 2:11). Waaqayyo garuu ol ba\u2019uuf akka Eeliyaas saragallaan abiddaa isa hin barbaachisne. Aangoo fi humna mataa Isaatiin osoo duukaa bu\u2019oonni argaa jiranii suuta suutan ol fagaachaa ijji isaanii arguu hanga dadhabutti olba\u2019uun duumessa keessa seene."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos yeroo du\u2019aa ka\u2019etti qofa osoo hin taane ,erga ka\u2019ee booda duka bu\u2019oonnis ta\u2019e namootni tokko tokko argani. Sababni isaas erga ka\u2019ee booda guyyaa muraasaaf isaan wajjin waan turuuf du\u2019a moo\u2019ee ka\u2019uu Isaa isaanitti himaa; duuka bu\u2019oonni jalqaba du\u2019aa ka\u2019uu Isaa osoo hin taane dhuma du\u2019aa ka\u2019uu Isaa argani. Ol ba\u2019uu garuu jalqaba isa malee dhuma isaa hin agarre. Sababni isaas erga inni deemee booda kan isaanitti himu waan hin jirreef yeroonni ol ba\u2019u ilaaluun isaanii dirqama ture. Kana ilaalchisuun qulqulluun Luuqaas hojii duukabuutotaa 1:10 irratti \u2018\u2019Inni yeroo deemutti gara samii callisanii osoo ilaalanii \u2018\u2019jedhee ibseera. Yeroo du\u2019aa ka\u2019etti duuka bu\u2019ootatti altakkaan itti hin argamne yeroo adda addaatti ture malee. Isaan wajjin guyyaa afurtamaaf waan turuuf yeroo adda addaatti isaanitti mul\u2019achaa isaan barsiisaa ,isaan jajjabeessaa tureera. Yeroo olba\u2019aa jirutti garuu duuka bu\u2019ooni hunduu bakka tokko osoo jiranii itti mul\u2019atee ol ba\u2019eera. Ol ba\u2019uu Isaa akka amananiifi dha. \u2018\u2019 Duuka bu\u2019oonni osoo argaa jiranii ol fagaachaa ,fagaachaa duumessi ija isaanii irraa dhoksite\u2019\u2019 Luq. 24:51 jedha.ol ba\u2019uu isaas dhuguma ijji isaanii argeera .arguun isaanii kun soba akka itti hin fakkaanneef yookiin dhugaa ta\u2019uu isaa akka amananiif ergamootni ragaa dhumaa bahaniiruuf."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ergamootni Gooftaa yeroo adda addaatti ragaa nuu ta\u2019aniiru. Gooftaan gooftotaa dhala namaa dubroo Maariyaam irraa akka dhalatu dhufanii gammachiisan.Yeroo dhalatutti dhufanii tiksitoota gammachiisan.Yeroo fannifamuttis dhufanii Isaaf sagadan. Du\u2019aa yeroo ka\u2019uttis Maariyaam Megdelaawititti argamuun Gooftaan akkuma dubbate ka\u2019eera jedhan. Yeroo olba\u2019es ergamootni waaqyyoo lama nama fakkaatanii duukaa bu\u2019ootatti argamuun \u2018\u2019Isin yaa namoota Galiilaa ol samii ilaalaa maaliif dhaabattaniittu ? akkuma osoo ilaaltanii ol ba\u2019e Iyyasuus Kiristoos akkanumaan ni dhufa\u2019\u2019 (Hoj.duuk 1:10) jedhanii duuka bu\u2019oonni ol ba\u2019uu Gooftaa dhugaatti akka amananiif ragaa bahaniiruuf. Ergamootni lama ta\u2019anii argamuun isaanii ragaan lamaan waan raaga\u2019uufidha. Nama fakkaatanii mul\u2019achuun isaanii ulfina isaanii fi fuula isaanii fuuldura namni dhaabachuu waan hin dandeenyeefi. Samiirraa bu\u2019uu isaaniif huccuun isaan uffatan kan baay\u2019ee ifu ture."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Iyyasuus Kiristoos kan ol ba\u2019e foon uffateenidha. Dubroo Maariyamii irraa foon uffateen du\u2019ee du\u2019a moo\u2019ee ka\u2019uun gaafa guyyaa afurtamaffaa foonuma uffateen aangoo mataa Isaatiin ol ba\u2019eera. Akkuma argitan foon uffatee ol ba\u2019een foon uffatee murtoo dhaaf deebi\u2019ee nidhufa.Waaqayyo warra gaarii hojjetaniin \u201cIsin eebbifamtoota Abbaa koo addunyaan osoo hin uumamiin bakka isiniin qopheessetti koottaa gala\u201d jedhee mootummaasaa dhaalchisuu fi warra cubbamootaan \u201cIsin hin beeku narraa deemaa\u201d jedhee murtoo abidda bara baraa itti murteesuuf deebi\u2019ee foon uffatee ni dhufa."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Waaqayyo sagalee xurumbaa fi ililtaadhaan gara samiitti ol ba\u2019e"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Waaqayyos yeroo olba\u2019etti sagalee xurumbaa fi ililtaadhaani. Sagalee xurumbaan ol ba\u2019e yommuu jennu moototni gaafa gara lolaatti bobba\u2019an xurumbaa afuufaa fi moo\u2019anii gaafa deebi\u2019anis xurumbaa afuufaa namoota walitti qabanii gammachuu guddaa akkuma godhan Waaqayyos gaafa ol ba\u2019e gammachuu guddaan ni ta\u2019a jechuudhaaf Waaqayyo sagalee Faggaa( Malakata) ol ba\u2019e jedha.Duuka bu\u2019oonni Gooftaa gara magaalaatti yeroo ba\u2019an faaggaa (Malakata) afuufu. Namootnis dhagahanii deemanii baratu ture. Olba\u2019uun Iyyasuus Kiristoos akka sagalee Malakataa daangaa hanga daangaatti dhaga\u2019amuuf danda\u2019eera."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Egaa walumaagalatti Waaqayyo yeroo olba\u2019uuf ka\u2019etti duuka bu\u2019oota hunda walitti qabee humni hanga isinii ergamutti asuma iyyarusaaleem turaa jedhee isaan barsiise. Isaanis ol ba\u2019uu Gooftaa booda guyyaa kudhaniif baka tokkotti walitti qabamanii haadha Gooftaa dubroo Maariyaam qabatanii kadhaatiin turan. Gooftaan du\u2019aa ka\u2019ee booda gaafa guyyaa shantamaffaa yookiin ol ba\u2019ee booda gaafa guyyaa kurnaffaa Afuura Qulqulluu kan isaan cimsuufi jajjabeessu isaaniif ergeera."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Araarri Waaqayyoo kadhaan dubroo Maariyaam gargaarsi qulqullootaa nu hunda keenya waliin haa turu."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ji\u2019oota dura waa\u2019ee haati keenya qulqulleetii dubroo Maariyaam Waaqayyoon filatamtee Waaqayyo Gooftaan keenya dhala namaa fayyisuuf jecha dubartoota keessaa akka ishee filate ilaallee turre. Amma ammo waa\u2019ee dhaloota ishee ilaalla Waaqayyo laphee hubatu nuuf haa kennu."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Jalqaba irratti waa\u2019ee maatii haadha keenya Maariyaam, akaakilee Ishee fi jireenyi afuuraa isaanii akkam akka ture muraasa ibsuu yaalla."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Waaqayyo fuulduratti kan jaalataman, amantaa fi hojii gaarii tiin cimanii (jabaatani) jiraachaa kan turan akaakileen hadha keenyaa Dubree Maariyaam Teektaa fi pheexriiqaa(Phaxriiqaa) jedhamu. Isaanis Sooreyyoota(sooressoota) hunda qaban turan. Baay\u2019inni qabeenya isaaniis lakkoofsaa fi safara (daangaa) hinqabu ture.Garuu ijoollee(dhala) hin qabani ture."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dubartiin hojii gaarii fi amantaa dhaan kununfamtee guddatte kun yeroo umurii gaa\u2019elaaf geese nama sanyii Yihudaarraa dhalate nama qajeelaa Iyyaaqeem jedhamutti heerumsiisan. Haannaa fi Iyyaaqeem jiireenya isaanii gammachuu fi jaalalaan gaggeessaniyyuu maseenummaan akaakileesaanii isaaniinis qaqqabe. Waaqayyo gadanmeessa Haannaa akka banu laphee cabeen kadhannaatti cimanii jiiratu ture. Baay\u2019inni qabeenya isaaniis hangasa mara baay\u2019ee hin turre."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ollaa Haannaa kan turte dubartiin sagaagalummaatiin jiraattu tokko jirti ture. Guyyaa keessaa gaafa tokko Haannaan isheetti dhiyaattee har\u2019a mana kiristaanaa deemuuf jedhee yaddeen ture garu huccuun uffadhu hin qabu jettee itti himte. Dubartittiin kunis huccuun koo lamaa fi isaa ol kan ta\u2019u jira kan koo uffattee maaliif hindeemtuu? jetteen. Hannaan garuu huccuu cubbuudhaan argamedha; Waaqayyo amaluuma Isaatiin ququlluu waan ta\u2019eef kana hin jaalatu jettee deebisteef. Dubartittiin kunis akkas jettee dubbii laphee xuquutiin dubbatte \u201cHaannaan sababa maaliif mucaa ishee dhowwe jedheen siif gadda ture, garuu, kan akka dhagaa gogsee si hambise hammeeanya keeti.\u2019\u2019 Jetteen. Haannanis baay\u2019ee gaddite."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Yeroo biraas aarsaa dhiyyeeffanna jedhanii mana qulqullummaa deemnaan hangafti lubootaa Roobeel \u201cAarsaa (wareega) warra maseenaa hin fuudhiin.\u2019\u2019 Kan jedhu jira,isin warra Waaqayyo waadaa Addaamiif kenname kan\u201dhoraa, baay\u2019adhaa, lafa guutaa\u2019\u2019 jedhu isin dhoowwe mittii? Waaqayyo waan isin jibbeef malee osoo isin jaalatee mucaa isinii kenna ture; wareega keessan akka galchattaniifis carraa isinii kenna ture jedhee isaan deebise."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Hambaa aarsaa isa maanguddoonni Israa\u2019el warri dhala qaban nyaatan sana isaan dhowwate. Isaanis waan isaan irra gahe kanatti gaddanii Waaqa isaaniitti rakkoo isaanii himatanii osoo deebi\u2019aa jiraanii muka jala taa\u2019anii bullaallaan( gugeen) osoo ijoolleshee wajjin haasoftuu, abaaboo (daraaraa) firii naqatee jiru Haannaan argitee bullaalleewwan amaluumaa isaaniin akka wal horan kan taasiste, biqiltoota akka daraaranii firii naqatan kan taasistu ani uumamni koo dhagaarraa ta\u2019innaa? kan dhala nadhowwatte jettee gaddite. Guyyaa afurtamaaf subaa\u2019ee galanii Waaqayyotti boo\u2019aa turaniiru."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Kana booda Haannaa fi Iyyaaqeem Waaqayo kan isatti ta\u2019uusaa baranii wareega wareeggatan \u2018\u2019Dhiira yoo arganne (dhalle) bu\u2019ee bahee qotee nu haa qarqaaru hin jennu mana Waaqayyoof tajaajilaa ni ta\u2019a. Dubartii yoo arganne qoraan nuuf haa cabsitu; bishaan nuuf haa waraabdu hin jennu. Waaqayyoof leemmaatii warqee hodhiti, golgaa hojjettee foo\u2019aa footee haa jirtaattu.\u2019\u2019jechuun wareeganii kadhatan."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Kana boddee adloolessaa gaafa 30 abjuun dinqii ta\u2019e argani. Toorban tokko booddees Hagayya bultii torba ergamaan mucaa gaarii in deessu jedhee isaanitti hime. Haati keenya qulqulleettii Maariyaamis akkuma Ergamichi dubbate heeyyama Waaqayyootiin garaatti hafte(ulfaa\u2019amte). Yeroo isheen garaatti haftes raajii hedduutu raawwateera."}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u00a7 Ija tokkee (kan ijji ishii tokko jaamee turte) kan taate adaadaan Giiftii keenyaa Beersaabeeh jedhamtu dhuftee \u201cHaannaa Waaqayyo gargaarsa Isaatiin si daawwate natti fakkaataa harmi kee gurraacha\u2019e, hidhiin kee daalach\u2019e.\u201d jettee garaashee tuqxee garaashee yeroo sukkuumtu ijishee banameeraaf (ifeeraaf)."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Kana booddee Yihudoonni goomiif boqonnaa waan hin qabneef dur sanyii isaanii kan ta\u2019an Daawiit, Solomoon kanneen jedhaman waggoota afurtama afurtama akka gagaa nuu baqsanii, akka qiraacii nu caccabsanii nu bitani; ammammoo inni ishee kanarraa dhalatu maali laata? jedhanii diinummaan irratti kaka\u2019anni. Yeroo kana ajaja ergamaatiin qulqulloonni Hannaa fi Iyyaaqeem baqatanii gara tulluu Libaanos deeman."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Qulqullichi Daawit faarfannaa isaarratti \u00abHundeewwanshee tuluuwwan qulqullaa\u2019oorradha\u00bb jedhee akkuma dubbate( Faar86(87):1). Eebbifamtoota maatii isheerraa caamsaa guyyaa 1 osoo isaan tulluurra jianii Giiftiin keenya qaulqulleettii dubroo Maariyaam in dhalatte. Erga dhelattee boodas guyyaa toorbaffaatti maqaa ishii Maariyaam jedhanii moggaasan."}, {"text_idx": "#000032", "text": "A. \u201cMaariyaam\u201d jechuun, gara mootummaa Waaqayyoo tti kan nama galchitu jechuudha."}, {"text_idx": "#000033", "text": "B. Maariyaam jechuun kennaa fi qabeenya jechuudha. Luqa. 1.28 irratti \u201c Kennaan kan guutamte gammadi Waaqayyo Gooftaan si wajjin jirahoo\u201d jechuudhaan ergamaa qulqulluu Gabri\u2019eeliin kennaa fi qabeenyi guutuu ta\u2019e akka isheef kenname, foon Isheerraa foon; lubbuu Isheerraa lubbuu fudhatee kan dhalatu Gooftaan keenya Iyyesuus Kiristoos yeroo hunda ishee wajjin akka ta\u2019e mirkaneesseera. Kanaafuu yeroof maatiisheef kennaa fi qabeenya taatee kennamuu ishee kan ibsu ta\u2019us dhumni isaa garuu fayyina addunyaa kanaatiif kennaa taatee kan kennamte ta\u2019uu ishee ibsa."}, {"text_idx": "#000034", "text": "C. Maariyaam jechuun uumamaa ol; uumaatii( Waaqayyootii) gadi jechuudha. Giiftiin keenya qulqulleettii Maariyaam haadha Waaqayyoo waan taateef warra sodaa fi hoollannaattiin galleeffatan ergamoota qulqullaa\u2019oo ni caalti."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u201cTeessoo Isaa fuuldura yemmuu dhaabatan kochoosaaniitiin fuula isaanii fi miila isaani in haguugu.\u201d (Mul\u2019ata. 4:7-9; Isaa 6:2) Giiftiin keenyaa garuu gadameessa isheetti Isa baatteetti; harma ishees hoosifteetti; dugda isheetti baatteetti; harkasheen hammetteetti. Dhaloota Isaa irraa hanga fannoo Isaatti ilmala Isaa hundarratti biraa hin hafne."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ergammoonni tuquu dhiisii ilaauu kan hin dandeenye abidda Akkeenyaa gadameessa isheetti waan baatteef uumama hundaan ol ta\u2019uushee ni amanna. Qulqullichi Yaareed kadhannaa isaa balbala ifaarratti \u201ckennaan kan guutamtee fi madda gammachuu kan taate jji isaanii baay\u2019ee kan ta\u2019e kiirtuu beelii fi kochoowwan hedduu kan qabda.Isaan ibiddi Ilma keerraa ba\u2019u akka isaan hin gubneef fuula isaanii in haguugu. Ati garuu bultoo Akkeenyaa taatee, amaloomni akkeenyaas si hin gubne arrba ibiddaa baattee\u00bb jedheera.(balbala Ifaa lakk.\u2014-)"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Qulqulleeetiin dubroo Maariyaam barri daa\u2019imummaa Ishee hanga rawwatuttii haadhaa fi abbbaa ishee wajjin jiraatte. Wagoota sadii fixxee yaadni ishee fira; afaanshee midhaan osoo hin bariin akka wareega keenayaatti mana qulqullummaaf kennina jehdanii fudhatanii deeman. Hoogganaan lubootaa fi uummanni yeroo ishee argu biiftuu caala harka toorba iftee qaqawweessa caalaa soodaachiiftee durrii iftu fakkakattee isaanitti mul\u2019atte. Isaanis uumama kana fakkaattu maal goonaa? Maal ishee nyaachifnaa? Maal isheef afnaa? Jedhanii osoo dhiphatanii Ergamaa qulqulluu Faanu\u2019eel mannaa samii irraa leemmaatii warqeetti, dhugaatiisamii xoofoo ifaatti qabatee samiirraa bu\u2019ee isaanitti mul\u2019ate. Uummannis lubichaaf kan dhufe isaanitti fakkate. Lubichi fudhachuuf yeroo ka\u2019u Ergamichi irraa ol fagaate. Haannan mucaashee hammattee kabajasaa fudhachuuf achi siiqxee yeroo tessuu akkuma ol fagaatetti hafe. Kana booddees kabaja daa\u2019imittiif dhufe yoo ta\u2019e maaltu beeka? qofaashee dhiisii achi siiqi isheedhaan jedhan. Haannaanis akkuma jedhamtes taasiste. Yeroo kana ergamaan qulqulluu Faanu\u2019eel bu\u2019ee kochoosaa tokkoon haguugee, tokkoo immoo ishee uffisee manna sana nyaachisee wayinicha obaasee gara samiitti ol bahe. Gooftaan saba Israa\u2019el mannaa samiirra buusee akkuma isaan nyaachise haadha keenyas kara ergamichaa sooreera. (Ba\u2019uu 16:13, 1Moot.19:1-8)"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Erga dhimmi sooratashee fala argatee mana qulqullummattii ishee gashan. Guyyaa kana mannii kiristaanaa mudde guyyaa sadi ayyaana waggaa ishee baatiilee( ji\u2019oota) birootiin immoo yeroo hundaa jiini galee guyyaa 3ffaa irraatti ni yaadatti."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\u00abYaa mucaa koo dhaga\u2019ii mana abbaa kees irranfadhu; mootiin miidhagna kee jaalateerahoo\u00bb Jedhee qulqullichii Daawiit (Faar. 44:101) irratti akkuma dubbate. Haati keenya qulqulleetii, Maariyaamiin ergamoonni akkaa ishee sooran mana qulqullummaa keessa waggaa kudha lama jiraatte; waggaa kudha shan yommuu fixxu Yihudoonnii goomiidhaan \u00abShamarree waan taateef mana qulqullummaaatii bahuu qabdii\u00bb jedhanii raagni dubbatame sun dhumee osoo ishiin mucaashee hin dahiin dursinee ishee balleessuu qabna jechuun raayyaan loltootaa hedduu qabatanii Giiftii keenya yammuu marsan Waaqayyoo ergamaasaa ergee bakakkaadhaan isaan fixe."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Hangafni lubootaa hammina isaanii kana argee akkam taata egaa? jedhee ishee gaafannaan gara Waaqayootti naaf beeksisii jetten. Innis kadhannaa gaafa jedhu \u00abQomoo Yihuudaa keessa kanneen haati manaa isaanii duute lakkaa\u2019eetu ulee isaanii mana qulqullummaatti galchii irratti kadhadhu aniis mallattoo siifan kenna \u00bb kan jedhu deebii kenneef."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Waaqayyos akkuma waadaa galeefiitti lubichaaf mallattoo adda addaa mul\u2019iseefii maanguddichi Yooseef tiksee( kaadhima) Giiftii Maariyaam akka ta\u2019utti filatame. Guyyaa sanaa eegalee maanguddichi Yooseef tiksee 9 eegduu) Maariyaam ta\u2019uun haadha Gooftaa isaa tajaajilaa tureera. ( Maat 1:18-26, Luq1:26-45)"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Odeeffannoowwan bu\u2019uurawoo Waa\u2019ee Waldaa Qulqullootaa"}]