text: [{"text_idx": "#000004", "text": "Gaafiin kun wantoota ulamaa\u2019iin keessatti wal dhaban irraa isa tokko. ulamaa\u2019iin gariin dirqama jedhan. gariin ammoo dirqamaa miti jedhan. deebisaa gaafii tanaatiif fatwaa gama lameeniituu isiniif dhiheessina. lameenirraa kan isin amansiise hordofuun mirga keessan."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u201cFuulli dubartii awrah waan taheef dirqama haguugamuu qaba ilaalchi jedhu sirrii fi ragaadhaanis kan deeggarame. Fuulli qaama dubartii keessaa kan haalaan nama hawatu; namnis harka caalu fuula waan ilaaluuf kanaaf awrah dubartiiti jedhama.\u201d Ilaalchi kun raga shari\u2019aa kan fuulli dubartii haguugamuu qaba jedhuun wal simata."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cDubartoota mu\u2019uminootaatiinis (ija keessan gadi qabadhaa) jedhiin, ija isaanii gadi qabatuu; qaama saalaa isaaniitis ni tikfatu; faaya isaaniitis isa isaan irraa ofiin mul\u2019ate malee akka hin mul\u2019isne; haguuggaa isaanii qoma isaaniitti haa uffisanii;...\u201d [al-Nur 24:31]"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u201cJuyuuba\u201d isaaniitti haa haguuggatan kan jedhu fuula akeeka."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ibn Abbaas-Rabbiin dalagaa isaa gaggaarii irraa haa jaalatuu- hiikkaa aayata armaan gadii tana \u201cYaa Nabiyicha! Niitiiwwan teetiin, shamarran teetii fi dubartoota mu\u2019uminootaatiinis \u2018jilbaaba (hijaaba) isaanii (qaama) isaanii irratti gadi buusaa\u2019 jedhiin\u201d. [al-Ahzab 33:59] aayata tana ilaalchisee gaaftamnaan, fuula isaatti haguuggatee, ija isaa takka qofa mul\u2019ise. Kuni kan nutti akeeku waanti aayaa tana keessatti fedhame fuulatti haguuggachuu tahuu isaati."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Niqaaba ilaalchisee ragaa sunnaa keessatti dhufe"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sunnaa keessatti ragaa hadiisaa heddutu jira. Fakkeenyaaf Ergaamaan Sallalaahu Aleeyhi Wasallam akkana jedhan: \u201cDubartiin ihraama irra jirtu Niqaaba godhachuun haraama\u201d jedhan. Kun dubartiin hogguu ihraama irra hin turretti niqaaba uffataa akka turan garsiisa."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Hadiisni kun dubartiin ihraama irra jirtu Niqaaba ufirraa haafuutu jechuun nama mahram isii hin tahin afottis akkasuma haa taattu jechuu miti. Niqaaba tahuu baatus huccuu birootiin fuula isii dhokfachuu qabdi. Ragaan Kanaa ammoo hadiisa A\u2019ishaa -Radiyaallahu anhaa- isa armaan gadiiti. A\u2019ishaan akkana jette \u201cErgamaa Rabbii-Sallallaahu aleeyhi wasallam-waliin ihraama irra osoo jirru, warri dhiiraa tokko nu cinaa dabran. nutis hogguu san guftaa mataa irraa fuula keenya guututti gadi buufanne, jarri dabrinaan ammoo fuularraa fuudhanne\u201d"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kanaaf dubartiin ihraama irra jiraattus nama mahram isaanii hin tahin jalaa fuula dhokfachuu qaban, sababni isaatis fuulli madaalli bareedumaati, dhiirtis fuula dubartii ilaalti.\u201d (Fatawa al-Marah al-Muslimah, 1/396, 397)"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u201cDubartiin niqaaba uffatte ija isii lamaaniin bakka ilaaltuun hambisuun rakkoo hin qabu; haalli kun zamana Rasuulaatis ni jira, barbaachisaadhaas. Fuula cufa dhokfattee ija qofa hambisuun homaa rakkoo hin qabu\u201d (Fatawa al-Marah al-Muslimah, 1/399)"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ragaa warra dubartiin niqaaba uffachuun dirqamaa miti jedhuu"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Abdallaah ibn Abbaas Rabbi isarraa haa jaalatuu akkana jedhe; \u2018Al-fadl Rasuula SAW duubaan yaabbatee deemaa ture. Yeroo kana dubartiin gosa Kas\u2019am (Kath\u2019am) taate gara isaanii dhufte. Al Fadl dubartii san laaluu jalqabe. Isiinis isa laaluu jalqabde. Ergamaan Rabbii SAW fuula Al Fadl gara biraa naanneessan. Dubartiin sunis \u201cYaa Ergamaa Rabbii, Hajjiin Rabbi gabarran isaa irratti dirqama taasise abbaa kiyyas dhaqqabdee jirti. Inni garuu manguddoo fi dadhabaadha. Waa yaabbatuu hin danda\u2019u. bakka isaa an Hajjii isaaf godhuu danda\u2019aa?\u201d jettee gaafatte. Ergamaan Rabbiitis \u201ceeyyan ni dandeetta\u201d jedhanii deebisaniif. Mudannoon kun bara hajjii dhaammannaatitti mudate. (Bukhaarii 1533, 1855; Muslim 1334)"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Akka hadiisa kanaatti fuulli dubartii sanii kan hin haguugamin ta\u2019uu irraa hubatuu ni dandeenya. Wanti Al Fadl dubartii san laaleef waan fuulli isii mul\u2019ataa ta\u2019eefi."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Hadiisa biraatiin Asmaa bin Abibakr Rabbi isiirraa haa jaalatuu, guyyaa tokko uffata haphii uffachuudhaan gara bakka Rasuulli SAW jiranii seente. Ergamaan Rabbiitis SAW fuula ofii irraa naanneessanii, \u201cYaa Asmaa, dubartiin takka yoo ballagdee dhiiga haydii arguu jalqabde, qaama isii kanaafi kana yoo taate malee qaama hafe mul\u2019isuu hin qabdu\u201d jedhaniin. Yeroo kanatti fuulaa fi harka isaanii akeekaa turan. (Abu Daawud akkana jedhe, \u201cHadiisni kun hadiisa Mursal ta\u2019eedha. Namni Hadiisa kana Aa\u2019ishaa irraa gabaase kan Ya\u2019qub bin Dureeyk jedhamu Aa\u2019ishaadhaan wal hin argine\u201d) Albaaniin Hadiisa Kanaan Sahiih jedhe."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Aayaan qur\u2019aanaa kan Suuratul Nuur Suuraa 24ffaa aayaa 31 irratti argamu akkana jedha:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "...Waan Mataa irra kaayattu (kimaara) qaamaan geessee haa darbattu..."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Dubartoonni yeroo salaatan yeroo hunda fuula isaaniirraa mulqatuu akka qaban ulamaa\u2019iin hundi walii galaniiru. Salaanni dubartootaa fayyaa kan ta\u2019u yoo fuulli isaanii mul\u2019ate qofaadha. Uffanni salaata keessatti uffadhaa jedhame ammoo Kimaara yoo ta\u2019u, uffanni kun kan mataa haguugu malee kan fuula haguuguu miti. Kimaar jechuun niqaaba jechuudha yoo jenne, dubartiin yeroo salaattu yeroo hunda niqaaba godhachuu qabdi jechuu ta\u2019a. kun ammoo sirrii hin ta\u2019u."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dubartoonni Niqaaba uffachuun isaanii waan jajjabeeffamuudha. Haa ta\u2019u malee waajiba jedhanii namarratti fe\u2019uun sirrii miti. Fuula osoo hin hagoogatin deemuurra fuula hagoogatuutu irra filatama. Ulamaa\u2019iin gariin fuulli Awraa waan ta\u2019eef dhoyfamuu qaba. dubartiin fuula hin dhoysine haraama dalagde jedhan. Aayaan qur\u2019aanaa fi hadiisni waan kana dirqama taasisu hin jiru."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Gareen biraa ammoo Niqaaba uffachuun bid\u2019aadha. Akkasumas diinii keessatti daangaa darbuudha namoota jedhantu jiru. Kunilleen ilaalcha sirriitii miti. Niqaaba uffatuun shari\u2019aa keessatti bu\u2019uura ni qaba. Bara Rasuulli SAW lubbuun jiranitti dubartoonni hedduun kan niqaaba uffatuunis ta\u2019e waan biraatiin fuula hagoogatan baay\u2019inaan ni jiru. Kanaaf ergamaan Rabbii SAW ibaadaa garagaraa irratti akka dubartoonni niqaaba ofirraa mulqan ajajan. Fakkeenyaaf dubartoonni ihraama irra jiran niqaaba akka hin uffanne dhoorkamaniiran. Salaata keessatti fuula akka hin hagoogne dhoorkamaniiran. Ajajoonni kunniin lamaan kan nuuf akeekan sahaabiyyoonni hedduun niqaaba uffataa turuu isaaniiti. Kanaafuu Niqaaba uffatuun waan haarawa diinitti dabalame ykn ammoo daangaa darbuudhaa miti. Niqaaba uffatuun sunnaa keessatti bu\u2019uuraa fi ragaa jabaa qaba."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Walumaa galatti fuulli dubartootaa awraa keessatti waan hin lakkaawamneef hagooguun dirqamaa miti. Garuu fuula isii hagooguun waan haalaan jajjabeeffamaadha. Dubartiin osoo fuulatti hin uffatin yoo deemte badiin irra hin jiraatu. Haa ta\u2019u malee fuulaa fi harka isiirraa waan bareedina addatti dabalu qabaatuu hin qabdu. Rabbi Qur\u2019aana keessatti Suuratul Nuur Suuraa 24ffaa aayaa 31 irratti akkana jedha:"}, {"text_idx": "#000030", "text": "...dhalaa Mu\u2019minaa faaya uffattu hin mul\u2019isin..\u201d"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dhalaa mu\u2019minaa fuula isiirrattis ta\u2019e harkarratti waan bareedina dabalu uffattee manaa bahuu hin qabdu. Yoo waan bareedina dabalu (Makeup fi hinnaa) fuulaa fi harkatti dibatte fuula hagooguun dirqama itti ta\u2019a. Kuuliin fayyaa ijaatiif jecha dibatamu wantoota kanniin keessatti hin lakkaawamu. Waan kanarraa hafeen oomishaaleen bara kanaa kan fuula bareechisuudhaaf dibatamu, kan hidhiitti dibamu, nyaara kijibaa fi kanneen birootis dubartiin harkaa fi fuulatti dibatte osoo fuula isii hin haguugin manaa bahuun haraama irratti ta\u2019a."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Wanti Ulamaa\u2019iin hundi irratti waliif galan, niqaaba uffachuun irra gaariifi jaalatamaa tahuu isaati. warri niqaabni fardii miti jedhus niqaaba uffachuun gaalaan gaarii tahuu dubbatan. dubartiin takka yoo niqaaba uffatte waa heddurraa nagaya baati. nutis kanuma gorsina. dubartiin niqaaba hin uffanne ammoo hijaaba isii seeraan eeggachuu qabdi. dabalataan fuulaafi harkarratti faaya adda addaa godhachuu hin qabdu. dibata adda addaa yoo dibatte niqaaba uffachuun dirqama irratti taha. kanaafuu dubartiin niqaaba malee deemtu faaya adda addatiin of bareechisuu irraa haa fagaattu."}, {"text_idx": "#000033", "text": "702: Gogaa Qeerransaa uffachuun akka shari\u2019aa islaamaatti akkamitti laallama?\n701: Mallaqa namni nama bira kaayate irraa zakaa akkamitti baasan?\n700: Maallaqa liqiitiin dalaganii bu\u2019aa qoodachuun akkami?\n699: Kittaannaan dhiiraa fi dhalatti garaagarummaa qabaa?\n698: Adurreen salaata ni balleessitii?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Nuuralhudaan Miidiyaa Tajaajila hawaasa Muslimaatiif dhaabbate. wanti irratti xiyyeeffatee dalagu diin Islaamaa barsiisuudha. miidiyaa kanarraan Ulamaa\u2019ileen Islaamaa gurguddoon heddu diin barsiisutti jiru. keessumattuu karaa saatalaayitiitiin tajaajilli hawaasa biyya keessa jiru dhaqqabu qooda guddaa qaba. Websaayitiin kunis namoota biyya alaa jiran tajaajiluuf qophaaye. namoonni Nuuralhudaa qunnamuu barbaaddan irratti nuuf barreessaa."}]