text: [{"text_idx": "#000003", "text": "Yeroo ammaa kanatti Sooreyyii irraa yoo dubbatamu wanti sammuu keenya keessa dhufu, dureeyyii Addunyaa akka Bernard Arnault, Bil geet, Warren Bufet, Mark Zukembergii fi kkf dha. Haata\u2019u malee durreessa Addunyaa ardii Afrikaa Mootii Maalii kan jarraa 14ffaa keessa jiraate, qabeenyi isaa dachaa Dureeyyii amma maqaa dhoofnee kanneenii ta\u2019uu hagam keenyatu beeka?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Akka lakkoofsa Miiladiyaatti bara 1280 keessa dhalate, bara 1312-1337 waggoota 25niif Mootii Biyya lixa Afrikaa kan tate , Mootii Maalii tahuun kan bulchaa ture Mansaa Muusaa, qabeenyi inni yeroo sanitti horatee qabu, kan dureeyyiin Addunyaa hanga hardhaa jiran horatanii hin beekne tahuu seenaan isaa ni mul\u2019isa. Qabeenyi inni yeroo sanitti horate qabu Dolaraa Ameerikaa Biliyoona 400 ni gaha jedhamee tilmaamama."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mootii 10ffaa Maali kan ture Maansaa Muusaa, Yeroo mootummaa isaatti, ogummaa fi beekumsa ijaarsaa manneenii, iddoowwan seena qabeessaa fi maanneen amantaa haala addaatiin babal\u2019isuu danda\u2019ee jira. Ashaaraan kun hanga har\u2019aatti qaroomina zamana sanii akka mul\u2019isanitti argamu."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Maddi qabeenya isaa, Dahaaba(Warqee) fi Sogidda Impaayara isaa irra walitti qabamu akkasumas gibira daldala Garba Atlaantiik irraa haga gammoojjii Saharaatti daldaltoota Awurooppaa fi Arabootaan diriirfame ture irra waliitti qabamu tahuus himama. Magaalaan Tumbuuktuu Wirtuu daldaala fi magaalaa guddoo teessoo mootichaa turte."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Jarraa 13ffaa -14ffaa yeroon ture, waqtii Biyyoonni Awrooppaa walii isaanii itti wal nyaataa turan, waqtii jidduu isaaniitti waldhabbiin hamaan itti ture yoo tahu, waqtiin sun Afrikaaf immoo yeroo nagayaa, badhaadhinaa fi guddinaa ture."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Imalli kun Imala Gaalaa fi Fardeeniin godhame yoo tahu, Imalli isaa kun Addunyaa irraa qaalii fi kan qabeenyi guddaan itti dhangala\u2019e jechuun dinqisiifatame, akkasumas Imala kana irratti ture dureessa Addunyaa tahuun isaatis kan beekame."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Magaalota keessa qaxxaamuree fi keessa boqate hundatti, qabeenya isaa irraa harka qalleeyyiifi namoota rakkataniif gumachaa ture.\nImala hajjii Seenaa Qabeessa fi aja\u2019ibsiisaa jedhame kana irratti, loltoota 60,000, tajaajiltoota heddu,Gaala 100 akkasumas fardeen hedduu Dahaabaa fi birrii fe\u2019atan irratti hirmaatanii jiru."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Magaaloota mootichi qabeenya qabatee imala turerraa gumaacha guddaa itti gumaache jidduu , magaalaa guddoo Masri kan taate magaalaan Kaayiroo tokko yoo taatu, yeroo sanitti jiraattonni magaalaa Kaayiroo rakkoo hamaaf saxxilamanii wan turaniif, daawwannaa isaa kan magaalaa Kaayirootti godhe irratti, gumaata guddaa Dahaabaa fi birrii qabatee imalaa ture irra kenne. kennaan Mansaa Muusaa kun kan diinagdee biyyatti yeroo dheeraaf deggare tahuu himama."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Masjiidoonni, Madrasaaleen, dhaabbileen barnoota gurguddoo, manneen kitaabaa fi masaraan mootummaa inni yeroo sanitti magaalaa Timbuuktuutti ijaarsise hanga hara\u2019aa Maalii keessatti tajaajila keenna jiru."}, {"text_idx": "#000018", "text": "701: Mallaqa namni nama bira kaayate irraa zakaa akkamitti baasan?\n700: Maallaqa liqiitiin dalaganii bu\u2019aa qoodachuun akkami?\n699: Kittaannaan dhiiraa fi dhalatti garaagarummaa qabaa?\n698: Adurreen salaata ni balleessitii?\n697: Nama qabeenya nama dhoorkate akkam godhan?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Nuuralhudaan Miidiyaa Tajaajila hawaasa Muslimaatiif dhaabbate. wanti irratti xiyyeeffatee dalagu diin Islaamaa barsiisuudha. miidiyaa kanarraan Ulamaa\u2019ileen Islaamaa gurguddoon heddu diin barsiisutti jiru. keessumattuu karaa saatalaayitiitiin tajaajilli hawaasa biyya keessa jiru dhaqqabu qooda guddaa qaba. Websaayitiin kunis namoota biyya alaa jiran tajaajiluuf qophaaye. namoonni Nuuralhudaa qunnamuu barbaaddan irratti nuuf barreessaa."}]