text: [{"text_idx": "#000002", "text": "\u201cMaqaa Rabbii keeti Kan [waan hunda] uumen dubbisi. Ilma namaa dhiiga ititaa irraa uume. Dubbisi! Gooftaan kee arjaadha. Kan qalamaan [barreessu] barsiise. Nama waan inni hin beekne barsiise.\u201d (Suuratu Al-Alaq 96:1-5)"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kutaa darbe keessatti haala uumama namaa ilaalaa turreerra. Yaadannoof, cophni dhangala\u2019oo saalaa dhiiraa fi dubartii yommuu walitti makaman zaaygoti ta\u2019u. zaaygotin kunis seelota baay\u2019etti qoqqoodamun morula ta\u2019a. Morulan kunis miciqamun blaastasist ta\u2019a. Blaastasist kunis guyyoota 6-10 gadaameessa haadha keessatti lafa qabata. Ergasii nuxfaan (cophni) kuni gara alaqatti jijjiramu eegala. Kanaafu, marsaan alaqaa guyyaa 14ffaa ykn 15ffaa irraa jalqabuun hanga guyyaa 25ffaa itti fufa."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Hubachiisa: Miciree (Embryo) jechuun sadarka guddinna uumama namaa jalqaba irraa kaase hanga xumura ji\u2019a 2ffaa kan itti fufuudha. Ji\u2019a sadii irraa kaase micireen gara \u201cUlfaa (Fetus)\u201ditti jijjirama[1]. Kanaafu, micireen marsaa nuxfaa, alaqah fi mudgha of keessatti qabataa jechuudha."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mee amma Hiika Alaqah haa ilaallu: Jechi Arabiffaa \u201cAlaqah\u201d jedhu hiika sadii qaba. Isaanis: (1) wanta rarra\u2019ee, (2) dhiiga ititaa, (3) ulaan\u2019ula."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Hiikni tokkoffaan alaqah \u201cwanta rarra\u2019eedha\u201c. Gara guyyaa 14 ffaatti micireen namaa baqana lama horachun gadaamessa haadhaa keessatti rarra\u2019a. Akkuma fakkii armaan gadii irratti mul\u2019atu micireen \u201cConnecting Stalk\u201d wanta jedhamuun gadaamessa haadha keessatti akka rarra\u2019u taasifama. Qur\u2019aanni rarra\u2019insa kana Alaqah jechuun ibsa. Kanaafu, kuni hiika alaqah \u201cwanta rarra\u2019e\u201d jedhuun kan walitti galuudha."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Fakkii 1: suuraa maaykiroskooppin kaafame irraa yeroo marsaa alaqah gadaamessa haadhaa keessatti rarra\u2019insa miciree ni argina. Fakkii armaan olii irratti micireen \u201cbilaminar Embryonic disc\u201d jedhuun bakka buufame. Micireen sadarka kanatti boca wanta akka geengoo (disc) horata. Umriin miciree armaan olitti mul\u2019atuu gara guyyaa 14ti."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Micireen guyyoota itti aanan keessatti boca geengoo irraa gara boca loxee ykn ulaan\u2019ulaatti jijjiramu eegala. Fakkii micireen boca geengoo irraa gara boca ulaan\u2019ulaatti itti jijjiramu agarsiisu[2]"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Hiikni 2ffaan alaqah dhiiga ititeedha. Marsaa alaqaa irratti bifni alaa miciree fi qaraxiixiin isaa dhiiga ititeen wal fakkaata. Sababni isaa, marsaa kana irratti dhiigni baay\u2019een miciree keessatti ni argama. (Ilaali fakki armaan gadii) Akkasumas, yeroo marsaa kanaa, hanga dhuma torbaan sadaffaatti dhiigni miciree keessa hin naanna\u2019u. Kanaaf, marsaa kana irratti micireen dhiigaa ititaa fakkaata."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Embryo in the fourth week (about 22-24 days) shows the clear rudiments of brain and backbone. Its heart pumps blood to the liver and into the aorta. (A Child is Born, Lennart Nilsson, 1990, p. 79)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Fakkii 2: Miciree torbaan 4ffaa (gara guyyaa 22-24) gahe. Micireen kuni torbaan afraffatti waan seenef bifti isaa kana fakkaata. Torbaan 2ffaa fi 3ffaa keessa kan jiru kana caalaa dhiiga ititaa akka fakkaatu itti yaadun ni danda\u2019ama."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hiikni sadaffaan Alaqah \u201culaan\u2019ula\u201d ta\u2019a. Ulaan\u2019ula jechuun raammoo bishaan keessa jiraattu fi yommuu horiin bishaan dhugan afaaniin itti seenun dhiiga isaanii soorattudha."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Marsaa alaqah irratti ulaan\u2019ula miciree namaa waliin yommuu wali bira qabnu, akkuma fakkii armaan gadii irraa mul\u2019atutti isaan lamaan jidduu wal fakkeenya ni argina. Micireen dhuma torbaan sadaffaatti boca geengoo irraa gara boca ulaan\u2019ulaatti jijjirama. Kanaafu, bocni isaanii wal fakkaata. Akkuma micireen dhiiga haadhaa sooratu, ulaan\u2019ullis dhiiga beelladootaa sooratti."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Fakkii 3: Marsa alaqatti fakkii wal-fakkeenya ulaan\u2019ula (leech) fi miciree ilma namaa (human embryo) jidduu jiru agarsiisu."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kanaafu, micireen marsaa Alaqaatti guyyaa 14ffaa irraa jalqabee boca geengoo qabaachun gadaamessa haadhaa keessatti rarra\u2019a. Ergasii bocni kuni guyyoota itti aanan keessatti gara boca ulaan\u2019ulaatti jijjirama. Hanga xumura torbaan sadaffaatti micireen dhiiga itite fakkaata. Sababni isaas, dhiigni baay\u2019een miciree keessatti ni argama. Akkasumas, hanga xumura torbaan 3ffaatti dhiigni isa keessa hin naanna\u2019u. Haala kanaan, hiikni alaqah sadan miciree umriin isaa guyyoota 14-25 ta\u2019een wal simata."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Dhugumatti, namni qalbii qulqulluun uumama ofii irratti xinxalle, wantoota baay\u2019ee hubata. Copha dhangala\u2019oo saalaa irraa gara wanta akka dhiiga ititee, ergasi gara boca ulaan\u2019ulaatti kan jijjiruu fi qajeelchu Uumaan Ogeessaa fi Beekaa ta\u2019e jiraachu qaba. Sibiilli namni hojjatu mataa ofiitiin boca mataa ofii qabachuu danda\u2019aa? Fakkeenyaf, qottoon mataa ofiitiin boca baxxee qabachuu dandeessi? Kanaafu, ilma namaa kanas copha irraa gara boca ulaan\u2019ula fakkaatu Kan jijjiru Khaaliqni Olta\u2019aan jiraachu qaba. Rabbiin olta\u2019aan ni jedha:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cInni (Rabbiin) Kan biyyee irraa, ergasii copha bishaan saalaa irraa, ergasii dhiiga ititaa (alaqah) irraa isin uumee ergasii daa\u2019ima godhee isin baasudha. Ergasii akka jabinna keessan geessan [isin jiraachisa]. Ergasii akka jaarsa taatan isin godha. Isin irraa nama san dura du\u2019utu jira. Akka beellama beekkamaa geessanii fi akka hubattaniif [isin jiraachisa]. Inni Kan jiraachisuu fi ajjeesudha. Yeroo dhimma tokko murteesse, \u201cTa\u2019i\u201d isaan jechuu qofa, [wanti sunis] yoosu ta\u2019a.\u201d Suuratu Ghaafir 40:67-68"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Aaya tana keessatti, marsaalee namni uumama irraa jalqabee hanga du\u2019aatti keessa darbu dubbata."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Marsaa 1ffaa\u2013 biyyee irraa namoota uumuu- kuni hiika lama qaba. Tokkoffaa abbaa ilma namaa kan ta\u2019e Aadam (AS) biyyee irraa uumame. Kanaafu, hundeen nama hundaatu biyyeedha jechuudha. Hiikni lamaffaan, nyaanni namni nyaatu hundeen isaa biyyee irraayyi. Nyaanni qaama keessa erga seene booda gara dhiigaatti jijjirama. Dhiigni kunis gara copha bishaan saalaatti jijjirama. Kanaafu, hundeen copha bishaan saalaa (nuxfaa) biyyeedha. Kanaafi, \u201cbiyyee irraa isin uume, ergasi nuxfaa irraa\u201d jechuun dubbata.[4]"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Marsaa 2ffaa-Nuxfaa (copha saalaa) irraa nama uumuuMarsaa 3ffaa-Alaqah irraa uumuu- makaan copha saalaa erga bilchaate booda gara dhiiga garmalee ititee fi wal qabateetti jijjirama. Fakkiwwaan armaan olii ilaalun ni danda\u2019ama.Marsaa 4ffaa\u2013 Alaqah booda micireen gara mudghaa jijjiramuun yeroo murtaa\u2019an booda daa\u2019ima guutuu ta\u2019ee gara alaa bahuudha.Marsaa 5ffaa-Namni jabinna isaa gahuudha. Jabinni kunis jabinna qaamaa, bilchinna sammuu fi humnoota nama keessa jiran biroo hammata.Marsaa 6ffaa\u2013 namni marsaa dullummaa (jaarsummaa) gahuudha. Marsaan dullummaa waggaa shantama irraa jalqaba."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Umriin namootaa murtii Rabbii irratti waan hundaa\u2019ef garagara. Gariin yeroo gabaabaaf jiraatu, gariin immoo yeroo dheeraaf jiraatu. Kanaafi itti aanse akkana jedhe, \u201cIsin irraa nama san dura du\u2019utu jira. Akka beellama beekkamaa geessanii fi akka hubattaniif [isin jiraachisa]\u201d"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kana jechuun, isin keessaa erga dhalatee booda fi osoo umrii jaarsummaa hin gahin nama du\u2019utu jira. Nama ajalli (yeroon) isaa hin xumuramne immoo Rabbiin ni tursiisa. Isin keessaa namni lubbuun turus hanga beellama beekkamaa fi murtaa\u2019a ta\u2019etti ni tura. Ergasii Rabbiin ni ajjeesa.[3] Rabbiin Subhaanahu wa ta\u2019aalaa kan hunda kan godheef, dandeetti Isaa akka hubattanii fi Inni Tokkicha hiriyyaa hin qabne akka ta\u2019e akka amantaniif .[4]"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Yommuu marsaalee kanniin ilaallu, Rabbiin Tokkicha, wanta hundaa irratti Danda\u2019aa akka ta\u2019ee fi haqaan gabbaramu Kan qabu Isa qofa akka ta\u2019e ni hubanna. Rabbiin ala eenyutu wanta raammoo fakkaatu irraa luka, ija, gurra, sammuu fi qaamolee biroo baasu danda\u2019aa? wanti raammoo fakkaatu kuni mataa ofiitiin kutaalee qaamaa baafachu danda\u2019aa? Gonkumaa hin danda\u2019u. Mataa ofiitiin harki kiyya lama ta\u2019uu qaba, lukni kiyya lama ta\u2019uu qaba, ijji kiyya lama ta\u2019u qaba, funyaan kiyya tokko ta\u2019uu qaba, qubbiin harkaa shan ta\u2019uu qabu jechuun murteessu danda\u2019aa? Kuni hundi Dandeetti Rabbii olta\u2019aa agarsiisa. Ammas, Nabii Aadamii fi Hawwaa booda namoonni hunduu hanga ammaatti marsaalee wal fakkaatu keessa darbuun Tokkichummaa Rabbii olta\u2019aa agarsiisa. Namoonni hunduu yommuu uumaman nuxfaa irraa eegalee hanga garaa haadhaa keessaa bahanitti marsaa wal fakkaatu qabu. Kanaafu, Kan kana hunda hojjatu Al-Waahidul Ahad (Rabbii Tokkicha fakkaataa fi hiriyyaa hin qabneedha.) Uumamtoonni lakkoofsi isaanii Rabbiin malee eenyullee hin beekne kuni hundi sirna tokko hordofuun Uumaan Tokkicha akka ta\u2019e agarsiisa. Kanaafu, Tokkichummaa fi haqaan gabbaramu kan qabu Rabbii Guddaadha."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Namni marsa uumama isaa jalqabaa yommuu ilaalu fi itti xinxallu, Khaaliqa isa uumeef akka gadi jedhu fi harka kennu isa taasisa. \u201cWanta raammoo fakkaatu irraa Kan na uumee dhiisee wanta homaa na hin fayyanne maaliif gabbaraa (waaqefadhaa)?\u201d jechuun ofitti hasaasa."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Dubbii fi Hojii Iimaana Diigan"}]