text: [{"text_idx": "#000003", "text": "Mudde 2019 ALA qofa keessa liqiin Itoophiyaa hanga doolara Ameerikaa Biliyoona 9 tiin dabalee jira. Dhaabbileen liqii garagaraa, dhaabbanii maallaqa Addunyaa (International Monetary Fund, IMF) fi Baankiin Addunyaa (World Bank) tokkoon tokkoon isaanii hanga doolaara biliyoona sadii akka liqeessan mirkaneessanii jiru. Abba liqaasuuf waada galee maqaa otto hin dhayiin MM Abiyyi Ahmad tiwitariin kan hibssaan wabeefachuun, VOAn liqiin biroo kan doolaara biliyoona sadii ta`u biraa jiraachuu ibseera. Keesuma liqiin karaa Dhaabbata Maallaqa Addunyaatiin kuni, nama bay\u2019ee rifachiiseera; waan aja\u2019ibaa tawu isatuu dubbatama, kara kamiinuu yoo ilaalamee kun tasuma tawu waan danda\u2019uu hin turee jedhama jira."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa hanga liqii biyyoota miseensa ta`aniif kennamu kan\nittiin murteessuu seera beekama qaba. Kuni Kootaa Sistam (Qota System) jedhamee\nbekkama. Akkaataa kootaa kanaan yoo\nilaallamu, liqaan doolara biliyoona sadii Itoophiyaaf keenamee kuni, kootaa\nisiif haayyamame arka torba caala (700%)."}, {"text_idx": "#000006", "text": "liqii adda addaa Itoophiyaa hiyyeettii idaa alaatiin rakkoo keessa jirtu tanaaf\nakka liqii kennaniif maaltu kakaase? Hundaa olitti, mootummaan Itoophiyaa onnee\nguutuudhaan liqii biyya alaa fudhachuu maaliif itti cichee?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "koo kana keessatti gaaffileewwan yaadeesoota kanaaf deebii kennuun yaala. Bareeffama kana bakka lamattan hira. Kutaa tokkofaa keessati, ragaalee adda\naddaa qindeesseen dhiyeesa. Kan gochuudhaan dugaa jiruu hibseen achumaan\nkuta itti haanuuf ammo kara mijeesa. Kuta\nlammataa keesatii xiyeeffanna kan ta\u2019uu, ilaalcha mootummaan Itoophiyaa idaa\nalaatiif qabuu fi maaliif rakkoo liqiin fidu osoo gadi fageenyaan otto hin xinxaliin\nliqitti akka galu hibsuun yaala."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Akka ragaan Baankii Addunyaa irraa argame ibsutti, Itoophiyaan dhuma bara 2018 ALA liqaa biyyoota garagaraa walumaagalatti doolara biiliyoona 28 ofirraa qabdi. Liqii kana keessaa 97% kan waggaa dheeraa turuu fi Mootummaan Wabiin Qabeegnya Sabaattiin (MWQS) kan liqenfatedha."}, {"text_idx": "#000010", "text": "liqii kennan karaa baankii addunyaatiin qabeenya isaanii kan galmeessisan yommuu\nta`u, biyyoota galii olaanaa fi giddu-galeessa qabaniif karaa Baankii Ijaarsaa\nfi Misooma Addunyaa (International Bank for Reconstruction and Development, IBRD);\nbiyyoota galii gadi aanaa qabaniif immoo karaa Waldaa Misooma Addunyaa\n(International Development Association (IDA) Liqiin 40% wabummaa qabeenya\nummataatiin Itoophiyaadhaaf kennamu karaa Waldaa Misooma Addunyaa (IDA)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Baankiin Addunyaa jedhutti biyyoota hiyyeeyyii ta`aniif liqii karaa Waldaa\nMisooma Addunyaa (IDA) kanaan kennuun faaydaalee akka dhala gadi aanaan kennuu;\nkafaltii irratti haala yeroo mijeessuu fi turtii liqiin itti dhumatu dheeraa\nta`uu fa`a ni kaa`a. Haalli kun qaamolee imaammata bocanii fi aanga`oota biyyoota\nguddataa jiranii dogongorsuudhaan, Waldaan Misooma Addunyaa kun akka waan\nbiyyoota hiyyeeyyii deeggaruudhaaf dhaabbatetti yommuu amanamu ni mul`ata."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ministeerri Muummeen Abiyyi dhiyeenya kana taasisan irratti \u201cDhaabbata Maallaqa\nAddunyaa irraa liqeeffachuu jechuun, akka waan haadha ofii irrraa\nliqeeffachuuti\u201d jedhanii dubbatan yoon dhagahu baayyee gaddee. Liqiin karaa\nlallaafaa ykn karaa salphaa \u201csoft loans\u201d ta`een biyyoota adda addaa iraa kennamu\nkun dhugumatti liqii salphaa osoo hin taane, hoogantoota siyaasaa kanneen\nbiyyoota hiyyeeyyii akka deeggarsaatti ilaalan kan dogongorseedha."}, {"text_idx": "#000013", "text": "akkanaa kun maqaa deeggarsaatiin kan kennamuudha. Kanaafuu qaamni imaammata\nbaasuu fi hawaasni bal`aanis deeggarsa tolaan kennamee fi liqii qaama adda\naddaa irraa liqeeffatamu adda baasanii beekuu hin dandeenye. Yommuu liqii doolaara\nbiiliyoonotaan laakka`amu Dhaabbata Maallaqa Addunyaa fi Baankii Addunyaatiin\nkennamu, ummatni deeggarsa see`ee ergaa baga gammaddanii fi miira addaatiin\nsimatee gammadu dhagayu baayyeen rifadha."}, {"text_idx": "#000014", "text": "lama hubachuun barbaachisaadha. Tokkoffaa, irratti kaayyoon guddaan\ndhaabbilee liqii kanniinii akkuma Baankiiwwan kanneen biroo bu`aa abbootii\nAksiyoonaa isaaniitiif kan hojjetu ta`uu isaa beekkamuu qaba. Namoonni baayyeen\ndhaabbileen liqii kunniin dureeyyota biyyoota guddataniitiin hundeeffamanii\nkaraa Baankii Addunyaa fi kanneen biroo waliin Aksiyoona bitachuun liqii kennaa\nakka jiran amanuu hin dandeenye. Liqiin haala kanaan kennamu mijataa fi bu`a-qabeessa\nyommuu ta`u, liqiin biyyoota lama giddutti gaggeeffamu immoo bulchuuf baayyee"}, {"text_idx": "#000015", "text": "liqiin bifa salphaa ta`een kennamuun kun akka liqeeffattoonni idaa liqaaf fi dhalasaa\nwaliin kafalamu ta`uun isaa dagatanii haala mijataa, turtii yeroo liqii fi\nkanneen biroo qofa ilaalanii baayyinnaan liqeeffatan kan hawwate ta`uu isaa\nhubatamuu qaba. Fakeenyaaf, liqiin doolara biiliyoona tokko dhala 4% waggaa 30\u2019maaf\nkenname, hamma maallaqaa wal-fakkaataa dhala 6% waggaa 15`niin kennamee caalaa"}, {"text_idx": "#000016", "text": "turtii waggaa dheeraa kun liqeeffattoota caalaa liqeessitoota kan fayyaduudha.\nSababni isaatis liqeessitootni dhalaa fi haadhoos argachuuf wabii qabu. Maallaqni\nbu`aa malee tuulamee akka baankii hin teenne; haammi bittaa maallaqaa\njijjiiramee rakkoof akka isaan hin saaxillee fi bu`aa caalu argachuudhaaf qaamoleen\nliqeessan kunniin tooftaa liqii kanatti fayyadamu."}, {"text_idx": "#000017", "text": "wabummaa qabeenya ummataatiin biyyootaa fi dhaabbilee liqii dhuunfaa irraa\nliqeeffataman doolara biiliyoona 16 ta`u Chaaynaa irraa akka ta`e ni himama.\nAkka dhaabbanni China Africa Research\nInitiative kan Yuunivarsiitii Ameerikaa Joohns Hopkins\njedhamu keessatti argamu gabaasetti, Itoophiyaan Chaaynaa irraa bara 2000 hanga\nBitoteessa 2019 ALA giddutti liqii doolaara"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Rakkoon liqaa kunii, yero yeroon ammam badaa jira?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Itoophiyaa kan bara 2018 maal akka fakkaatu gabatee armaan olii irratti\nilaallee jirra. Amma immoo haala jijjiirama liqii biyyattii kana bara 2010\nhanga 2018 irratti xiyyeeffannee ilaalla. Bara 2010 ttii idaan Itoophiyaa irra\njiru doolaara biiliyoona sadii ture. Bara 2018 tti doolaara biiliyoona 28 irra\ngahe. Waggaa saddeet keessatti dacha afuriin dabale jechuudha."}, {"text_idx": "#000020", "text": "immoo idaan biyyattii bara 2010 hanga 2018 giddutti waggaatti 20% dabalaa\njiraachuu isaa argisiisa. Liqiin Itoophiyaan bara 2018 fi 2019 giddutti maddeen\ngaragaraa irraa biiliyoonotaan guuraa turte yommuu timaamamu, idaan biyyattii\ngara doolaara biiliyoona 37 tti akka olka`u gochuun waggaatti 32% dabalaa kan"}, {"text_idx": "#000021", "text": "dhiyeenya kana itti dabalaa dhufeen durattiyyuu Itoophiyaan idaa guddaa waliin\nrakkataa turtee jirti. Bara 2010 fi 2018 gidduutti idaan dhalarraa kanfalamu\nqofti harka sagal, kan haadhoo irraa kanfalamu immoo harka kudha lama yommuu\nta`u, idaan waliigala haadhoo fi dhalarraa kanfalamu harka 11 oliin dabalee"}, {"text_idx": "#000022", "text": "alaa kan ittiin sirraa`uu danda`u hamma liqeeffatamuu fi dandeettii al-ergii\nbiyyattiin qabdurratti hundaa`uudhaan. Haalli liqii fi al-ergii Itoophiyaa\nwal-simuu hin dandeenye. Liqiin alarraa argamu Investmentiiwwan baasii malee\nbu`aa hin qabne; pirojektiiwwan gurguddoo maallaqni guddaan itti bahuudhaan\nfaaydaa malee qisaasa`u kanneen akka Paarkiiwwan Induustirii fi kan biroo\nirratti kan dhumataniidha. Walumaa galatti bara 2010 fi 2018 giddutti al-ergii\nfi alaa-galchiin Itoophiyaa walsimuu dhabuudhaan kufaatiin daldalaa harka lamaa"}, {"text_idx": "#000023", "text": "biyyoota Afrikaa biroo waliin yoo madaalamtu"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Yeroo baayyee rakkoo Itoophiyaan liqaa alaatiin qabdu\nirratii yoon namoota faana hasa\u2019u, deebiin ani argachaa ture \u201crakkoon\nItoophiyaa kan biyyoota Afrikaa biroo iraa hagas mara addaa miti\u201d kan\njedhuudha. Nama akkanatti rakkoo guddaa isa muudataa jiru osoo arguu onneedhaan\nfalmu yoon argu nan hinaafa. Dhugaa jiru yommuu ilaallu garuu Itoophiyaan\nbiyyoota Afrikaa kanneen biroo caalaa miidhaa keessa kan jirtu ta`uudha."}, {"text_idx": "#000026", "text": "irraa bara 2010tti galii 75% kan argatan yommuu ta`u, turtii waggaa tokkoo fi\nwalakkaa irratti immoo 144% argachuu danda`anii jiru. Kan Itoophiyaa yommuu\nilaallu kanaan addaadha. Bara 2010 tti Itoophiyaan galii Al-ergii irraa argattu\nguutumatti liqii alaa kafaluuf kan oolchiteedha. Liqii ofirraa fixuudhaaf\nAl-ergii waggaa tokkoo fi walakkaa itti fudhata. Galiin Itoophiyaan al-ergii\nirraa argattu, liqii biroo kanfaluun hafee, baasii meeshaalee alaa galchuuf\nbahan kafaluu hin dandeenye (gabatee 2)."}, {"text_idx": "#000027", "text": "liqiin deddeebi`ee fudhatamaa jiru garaagarummaa galii al-ergii irraa argamuu\nfi baasii alaa-gachiif bahu hir`isuu qofaaf kan oolaa jiru ta`uu isaati. Kana\njechuun Itoophiyaan liqii waggoota hedduuf fudhataa kan jirtu yommuu ta`u, yoo\ntarkaanfiin addaa taasifameen alatti biyyattiin idaa hamaa keessa kan galtu"}, {"text_idx": "#000028", "text": "giraafii kanarraa ilaaluun danda`amu reeshoo baasii liqiif ooluu fi hamma al-ergii\nkan Itoophiyaa fi Sahaaraa gara gadii yoo wal-madaalchifnu, bara 2010tti\nreeshoon kafaltii liqii fi hammi al-ergii kan Itoophiyaa 4% ta`uun fooyyee kan\nargisiise yommuu ta`u, kan Sahaaraa gadii immoo 5% ture. Sanaan booda garuu kan\nItoophiyaa gara 6% tii yoodabaluu, kan Sahaaraa gadii immoo gara 4% tti hir`ate."}, {"text_idx": "#000029", "text": "muraasa gidduutti garaagarummaan biyyoota kanneenii bal`achuun bara 2017tti\nreeshoon tajaajila liqii fi galii al-ergii Itoophiyaa 21% tti guddatee , kan\nSahaaraa gadii immoo 12% qofarra gahee."}, {"text_idx": "#000030", "text": "koo liqii alaa irratti fuulleffate. Kuni ammo rakkina liqii harka walakkaa dhuwwa\nhibsa; mootummaan Itoophiyaa Baankii biyya keessaa irraayis baayyinaan\nliqeeffataa jira waan ta\u2019eef! Akka Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa\ngabaasetti, liqaan, kan biyyaa fi kan alaa yoo walitii ida\u2019aamee, gallii diinagdee\nItoophiyaa (GDP) bara 2018 keessaa 61% ta\u2019aa.\nKana keessa liqiin biyya alaa 54%, kan hafe immoo baankiiwwan biyya keessaa\nirraa kan liqeeffatameedha. Balaa liqiin alaa qabu ibsinee turre. Liqiin biyya"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Investimentii irraa yommuu kaanu, Investimentiin qabeenya muraasa qabnu irratti\nkan gaggeeffamuu fi carraa baasii dabaluus ta`ee bu`aa buusuu kan qabuudha. Mootummaan\nItoophiyaa yommu bay\u2019inaan baankota jiran irra liqeenfatuu, dhaabbilee dhuunfaa\nachii dhidhiibee ykn cara dhorkee saama akka jiruu beekamuu qabaa. Dhaabbileen\ndhuunfaa Itoophiyaa waggoota keessatti miidhamaa deemuudhaan humnaa dhabaa kan"}, {"text_idx": "#000032", "text": "dhuunfaa hoja alaa taasifamuun isaanii kunii, dinagdee biyyaa irratti dhiibbaa\nmataa isaa qaba. Rakkinii isa tasumayuu kan manca\u2019ee ammoo, mootuumaan waara dhaabilee\ndhuunfa qoqobuu isa duwa otto hin taanee, isa ofii liqeenfatee sana amoo hoja irra\noolchee, homisha gabaatii dhiyeesuu dadhabuu saatii. Kanaafuu, investimentiin\nbiyyattii bu`aa kan hin buufne ta`uu isaatiin gumaachi inni oomisha al-ergiifis\nta`ee faaydaa biyya keessaatiif taasise hin dandeenyee."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Osoo liqiin kun dhaabbilee dhuunfaatiif kennama ta`ee,\ndhumarratti baankiif deebi`ee abbootiin qabeenyaa biroo liqeeffachuun akka itti\nfayyadaman ta`a tureeyyu. Dhaabbileen dhuunfaa kunniin immoo pirojektoota\nbaayyee barbaachisoo ta`an irratti xiyyeeffachuun hojidhabdoota miiliyoonotaan\nlaakka`amniif carraa hojii ummuun akkasumas oomisha dabaluudhaan gabaaf\noolchanii qaala`iinsa hir`isanii humna al-ergii dabaluu danda`u."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Itoophiyaa irra jirtu akka gaara Volkaanoo dhooyuuf kan qophaa`eedha. Biyyoonni\nbaayyeen kan reeshoon guddina diinagdee (GDP) isaanii fi liqiin qaban kan\nItoophiyaatii ol ta`an ni jiru. Kan Itoophiyaa kan adda taasisu fi sodaachiisu garuu,\nammuma liqaa biyaa alaa bara baraan dabalaa deemuu, humni hoomiishaa fi al-ergii\nsanan madaalee guudhachaa deemuun hafee, tasumayyuu xiqaachaa deemuu saatii."}, {"text_idx": "#000035", "text": "kuni as gawutii (kuta tokkofaa), rakkina liqaa Itoophiya ammam akka gawuu gadi\nfageenyaan ilaaleera. Kutaa itti aanuu (kuta\nlammafaa) keesaatii ammo kan irratti xiyeefannu, yaada hidhama fi xaxama,\nmotumaan Itoophiya itti rakkatee, dirqamaan fi itti fufiinsaan liqeefata jiruu"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Leave a comment: Cancel reply"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Your email address will not be published. Required fields are marked *"}, {"text_idx": "#000043", "text": "\u12e8\u12a2\u12dc\u121b \u12e8\u1218\u122c\u1275 \u12c8\u1228\u122b \u1325\u1293\u1275 \u1270\u12d3\u121b\u1292\u1290\u1275"}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u1262\u12eb\u1295\u1235 \u12e8\u121b\u122d\u127d 8 \u12a5\u1208\u1275 \u12c8\u1323\u1275 \u1234\u1275 \u12f5\u121d\u133f\u1295 \u12e8\u121b\u1233\u121b\u1275 \u1218\u1265\u1275 \u120a\u1296\u122b\u1275 \u12ed\u1308\u1263\u120d!"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website."}]