text: [{"text_idx": "#000000", "text": "In sha Allah Ilma namaa daandii qajeelumma,gammachuu fi milkaa'innaa itti akeekudha."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Kutaa darbee keessatti Qur\u2019aanni jecha Rabbii (subhaanahu wa ta\u2019aalaa) ta\u2019uu ragaalee agarsiisan ilaalle jira. Ammas itti fufun ragaa afraffaa ilaalla. Innis:\n4.Wantoonni Qur\u2019aana keessatti dubbataman wanta jiruun wal qunnamu\nWantoonni Qur\u2019aana keessatti dubbataman haala nama ajaa\u2019ibsiisuun saayinsii ammayyaati fi muxannoo namaa waliin kan wal simatanii fi walitti galaniidha. Saayintistoonni yeroo ammaa wanta Qur\u2019aana keessa jiru yommuu argan, Qur\u2019aanni kitaaba Rabbiin irraa bu\u2019e malee kitaaba namni barreesse akka hin taane mirkaneessanii jiru. Mee amma Qur\u2019aana irraa Aayaata (keeyyattoota) muraasa saayinsi ammayyaatin wal qabatan haa ilaallu."}, {"text_idx": "#000003", "text": "1.Guddinna Miciree ilma namaa ilaalchise Qur\u2019aanni maal jedhaa?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Miciree (embryo) jechuun dhalachuun dura marsaa guddina ilma namaa fi beeladootati. Qur\u2019aana keessatti Rabbiin Olta\u2019aan marsaa guddinna miciree ilma namaa ni dubbata."}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cDhugumatti, Nuti ilma namaa cuunfaa dhoqqee irraa ta\u2019e irraa uumne."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Sana booda iddoo tasgabbaa\u2019aa fi eeggamaa (gadaamessa) keessatti coba bishaan saalaa isa taasifne.\nSana booda bishaan saalaa alaqah (dhiiga ititaa) taasifne; ergasii dhiiga ititaa mudghah (wanta alanfame yookiin muraa foonii) taasifne; ergasii mudghah lafee taasifne; ergasii lafees foon itti uwwisne. Sana booda uumama biraa [daa\u2019ima] isa goone. Rabbii uumtota hunda caale tolti Isaa baay\u2019atte.\u201d Suuratu Al-Mu\u2019iminuun 23:12-14"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Rabbiin abbaa ilma namaa kan ta\u2019e Aadamin biyyee irraa uume. Achin booda sanyii isa coba bishaanii irraa uume."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Jechi Arabiffaa \u201cAlaqah\u201d jedhu hiika sadii qaba. Isaanis: (1) ulaan\u2019ula, (2) wanta rarra\u2019e fi (3) dhiiga ititaa."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Marsaa alaqah irratti ulaan\u2019ula miciree namaa waliin yommuu wali bira qabnu,akkuma fakkii 1 irraa mul\u2019atutti isaan lamaan jidduu wal fakkeenya ni argina. Marsaa kanatti micireen soorata isaa dhiiga haadhaa irraa argata akkuma ulaan\u2019ulli dhiiga wanta biraa soorattu."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Fakkii 1: Marsa alaqatti fakkii wal-fakkeenya ulaan\u2019ula (leech) fi miciree ilma namaa jidduu jiru agarsiisu."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Hiikni lammataa alaqah \u201cwanta rarra\u2019eedha\u201c. Kuni wanta yeroo marsaa alaqah gadaamessa haadhaa keessatti rarra\u2019iinsa miciree Fakkii 2 fi 3 irraa arginuudha."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Fakkii 2: Fakkii jalqabaa irraa rarra\u2019iinsa miciree gadaamessa haadhaa keessatti ni argina.\nFakkii 3: suuraa maaykiroskooppin kaafame irraa yeroo marsaa alaqah gadaamessa haadhaa keessatti rarra\u2019insa miciree (Bakka B) ni argina."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Hiikni sadaffaan alaqah dhiiga ititeedha. Marsaa alaqaa irratti bifni alaa miciree fi qaraxiixiin isaa dhiiga ititeen wal fakkaata. Sababni isaa, marsaa kana irratti dhiigni baay\u2019een miciree keessatti ni argama. (Ilaali fakki 4) Akkasumas, yeroo marsaa kanaa, hanga dhuma torbaan sadaffaatti dhiigni miciree keessa hin naanna\u2019u. Kanaaf, marsaa kana irratti micireen dhiigaa ititaa fakkaata."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Fakkii 4:Marsaa alaqah irratti fakkii sirna onnee fi hidda dhiigaa miciree agarsiisu.Marsaa kanatti dhiigni baay\u2019een miciree keessatti waan argamuuf bifni alaa miciree fi qaraxiixiin isaa dhiiga ititeen wal fakkaata."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kanaafu,yeroo marsaa alaqah hiikni alaqah sadan ibsa micireetin sirritti walitti gala ykn wal simata."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Marsaan itti aanu aaya keessatti dubbatame marsaa mudghah jedhuudha. Jechi Arabiffaa mudghah jedhu hiika \u201cwanta alanfame\u201d qaba. Osoo namni tokko maastikaa afaan keessa kaa\u2019ate alanshee, ergasii marsaa mudghah irratti maastikaa alanshe san micireen wal bira qabee, micireen wanta alanfame saniin wal fakkaata jenne goloobu (guduunfu) dandeenya. Sababni kanaa somaayitiin dugda miciree irratti argamu \u201cwanta alanfame san bakka ilkaan cinineen\u201d wal fakkaata. (Ilaali fakkii 5 fi 6)"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Fakkii 5 (jalqaba irratti kan argamu)- Marsaa mudghah irratti suuraa miciree umriin isaa guyyaa 28 gahe agarsiisu.\nFakkii 6 (kan itti aanu):Marsaa mudghah irratti gubbaan ijaarsa miciree maastikaa alanfameen yommuu wal-bira qabamu, isaan lamaan jidduu wal fakkeenya argina. A) Fakkii miciree (Embryo) kaafame agarsiisa. B) Suuraa maastikaa (gum) alanfamee agarsiisa. (Iddoo gadi baqaqaa dugda miciree A irratti argamu mee ilaalaa. Akka waan ilkaan cininee fakkaata. Haala kanaan maastikaa alanfameen bakka ilkaan cinineen wal fakkaata. Ammas guutuu miciree kanaa yommuu ilaallu muraa foonitiin kan wal-fakkaatudha. Sababni isaas, harka, luka fi qaamole biroo guutuu hin baafanne.)"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Amma of haa gaafannu, Nabii Muhammad (SAW) bara 1400 dura akkamitti kana hunda beeku danda\u2019e, osoo saayintistoonni dhiyooma kana meeshaa ammayyaa fi maaykirooskoppi baay\u2019ee cimaa yeroo san hin jirretti fayyadamuun wanta kana (marsaa miciree) argatan?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "2. Qur\u2019aana waa\u2019ee gaaraa ilaalchisee maal jedhaa?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u201cSila Nuti dachii firaasha hin goonee?\nGaarreenis shikaali [hin goonee]?\u201d Suuratu An-Naba 78:6-7"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Aaya jalqabaa irratti \u201cdachii firaasha hin goonee?\u201d yommuu jedhu \u201cdiriirtu fi mijooftu hin goonee?\u201d jechuu Isaati."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Saayinsiin ammayyaa gaarreen lafa jalatti hidda gadi fagoo akka qaban mirkaneesse jira. Hiddi kuni dachaa baay\u2019ee dheerinna gaaraa lafaa oliitin wal-qixxaatun lafa keessatti gadi lixu danda\u2019a. Kanaafu, odeefannoo kana irratti hundaa\u2019un jechi gaarreen ibsuuf garmalee mijaa\u2019a ta\u2019e jecha \u201cshikaali\u201d jedhuudha. Sababni isaas, shikaalin baay\u2019een yoo sirnaan lafa qabate, lafa jalatti kan dhokateedha. (Hiddi shikaali gadi fagoodha. Gubbaa irraa wanti mul\u2019atu xiqqaadha. Haaluma kanaan gaarris hiddi isaa gadi fagoodha.)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Fakkii 7: Garreen akkamitti hidda gadi fagoo akka qabanii fi bocni isaanii shikaalin akka wal-fakkaatu fakkii kaafame. (Earth Science, Tarbuck and Lutgens, p. 158.)"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Seenan saayinsi akka nutti himutti tiyoorin gaarreen hidda gadi fagoo qabaachu agarsiisu bara 1865 keessa Astronomara Royal, Sir Joorj A\u2019eri jedhamuun jalqabame."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Akkasumas, gaarreen dachiin akka hin sochoone tasgabbeessu keessatti gahee ol\u2019aanaa taphatu. Rabbiin (subhaanahu wa ta\u2019aalaa) ni jedha:"}, {"text_idx": "#000029", "text": "\u201cAkka [dachiin] isiniin hin sochoonef dachii keessatti gaarreen godhe...\u201d (suuratu An-Nahl 16:15)"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Haaluma kanaan tiyoorin Pilet tektooniks jedhamu \u201cgaarreen dachiin akka hin sochoonef tasgabbeessuf akka fayyadan.\u201d yaada jedhu qabatee jira. Beekumsi gahee gaarreen dachii tasgabbeessu keessatti qaban, baruma 1960 keessa Pilet tektooniks wiirtu godhachuun hubatamu jalqabe. (Pilet tektooniks (Plate tectonics) jechuun tiyoori baqana dachii lisosfeer jedhamu qoratuudha.)"}, {"text_idx": "#000032", "text": "3.Qur\u2019aanni waa\u2019ee galaanaa fi laggeeni maal jedhaa?\n(Girdoo jechuun wantoota lama kan addaan baasu fi akka walitti hin makamne kan dhoowwudha.)\nSaayinsiin ammayyaa bakki galaanonni lamaan itti wal-qunnaman girdoon isaan lamaan jiddu akka jiru argatee jira. Girdoon kuni galaanota lamaan tempireechara, hamma ashaboo fi rukkinna mataa ofii qaban addaan baasa. Fakkeenyaf, bishaan galaana Meditiraaniya fi bishaan Garba Atlaanitikii wal-bira yommuu qabnu, bishaan galaana Meditiraaniyaa hoo\u2019aa, ashaboo kan qabuu fi rukkinni isaa xiqqaadha. Galaanni Meditiraaniyaa qarqara Jibraltar irraan garba Atlaantik yommuu seenu, gadi fageenya meetira 1000 tin garba Atlaantik keessa kiloometrii baay\u2019eef amaloota ofii hoo\u2019aa, ashabawaa fi rukkinna xiqqaa qabatee adeema. Bishaan Meditiraaniyaa gadi fageenya kana irratti ni tasgabbaa\u2019a (bakka ofi qabatee tura)- fakkii armaan gadi ilaali"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Fakkii 8: Bishaan galaana Meditiraaniyaa amaloota hoo\u2019aa, ashabawaa fi rukkinna ofii qabatee garba Atlaantik seena. Sababni isaas, girdoo isaan lamaan addaan baasu isaan jidduu jira. (Marine Geology, Kuenen, fuula 43)"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Danbaliin guddaan, yaa\u2019insi cimaa fi sochiin jabaan galaanota kanniin keessa haa jiraatuyyu malee, walitti hin makaman yookiin girdoo kana hin darban. Qur\u2019aanni waa\u2019ee kanaa yommuu dubbatu akkana jedha:"}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u201cGalaanota lama kan wal-qunnaman taasise gadi lakkise.\nGidduu isaani girdootu jira, [tokko tokko irratti] daangaa hin darbu (walitti hin makaman).\nKanaafu, tola Gooftaa keessanii irraa kamiin kijibsiiftu?\u201d (suuratu Ar-Rahmaan 55:19-21)"}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u270dQur\u2019aanni haala nama ajaa\u2019ibsisuun marsa uumama ilma namaa ni hima. Jalqaba Rabbiin Aadamiin biyyee irraa uume. Ergasii sanyiin isaa marsaa uumama kanaa qabu:\n1.Nuxfa (coba bishaan saalaa)\u20142.Alaqah (dhiiga ititaa)\u20143.Mudghah (wanta alanfame ykn muraa foonii)\u20144.Mudghah irraa lafee uume\u20145.Lafee foon uwwise...ergasii nama godhee uume."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Rabbii akkanitti ilma namaa uume qulqullaa\u2019e, toltuun Isaa baay\u2019atte.\nEenyutu waggaa 1400 dura yeroo meeshaan ammayyaa hin jirretti kana qorate, marsaalee kanniin himu danda\u2019aa? Kanaafu, Qur\u2019aanni jecha Rabbii akka ta\u2019e shakkii wayitu hin qabu."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Fakkiin armaan olii embryology.med.unsw.edu.au irraa fudhatame."}, {"text_idx": "#000040", "text": "\u270d Garreen hidda gadi fagoo akka qabanii fi hojiin isaanii dachii akka hin sochoone eegu akka ta\u2019e Qur\u2019aanni waggoota 1400 dura dubbatee jira.\n\u270dGalaanni lamaan wal-qunnamuun wal keessa yaa\u2019an walitti hin makaman. Isaan jidduu girdoon (barrier) hin mul\u2019anne waan jiruf.\nHubachiisa: Copy-paste osoo gochuu baattani bareeda. Sababni isaas, Aayaatni Qur\u2019aana fi fakkiwwan armaan olitti mul\u2019atan fesbuuki irratti hin bahan. Bakka kanaa share gochuun dubbistoonni sirritti akka hubatan gumaacha godhaa."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Dubbii fi Hojii Iimaana Diigan"}]