text: [{"text_idx": "#000003", "text": "Simbirri tun afaan Ingiliffaatiin Umbrellabird jedhamti. Umbrella jechuun afaan oromootiin dibaabee ykn amaariffaan \u201ca\u0301\u0152\u0192a\u0301S\u030c\u2022a\u0301\u0152\u00a5a\u0301\u02c6\u2039\u201d jechuudha. Maqaa kanas kan argattee Guuttiyyee akka dibaabee mataa isii gubbatti argamu irraayi. Baay\u2019inaan kan argaman bosona Ameerikaa jiddu galeessaa fi kibbaa keessatti. Sanyiin simbira kanaa sadi kan jiru yoo ta\u2019u Isaanis: Long-Wattled Umbrellabird, Amazonian Umbrella bird, fi Bare Necked Umbrellabird jedhamu. Hundi isaaniituu guuttiyyaa dibaabee fakkaatu mataa irraa qaban."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yeroo wal hormaataatti inni dhiiraa guuttiyyaa kana diriirsuudhaan mataa isaa guutumaan guututti haguugee dhaltuu ofitti harkisa. Kana booda qola morma isaa jalatti argamu san afuufuudhaan sagalee guddaa baasaa dhalaa ofitti waama. Sanyiin simbira kanaa sadanuu guutiyyaa mataa irraa qabaatanis adda baasuudhaaf heddu salphaadha. Long Wattled Umbrella bird qola haga seentimeetra 35 dheeratu kokkee jalaa qaba. Amazonian Umbrellabird ammoo guutumaan guututti gurraacha yoo ta\u2019u, Bare-Necked Umbrella bird ammoo kokkee jalaa baallii bifti isaa diimaa ta\u2019e qaba."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Simbiroonni kun yeroo heddu lafa gad dhooqaa (lowlands) ta\u2019an irra jiraatan. Garuu yeroo wal hormaataa lafa ol ka\u2019aa hanga metre 2000 sirrii galaanaa irraa (Above sea level) ol ka\u2019aa ta\u2019e gubbatti ol bahu. Achittis garee \u201cLeek\u201djedhamu ijaaruudhaan waldorgommii garagaraa geggeessu. Akkuma duratti dubbanne warri dhiiraa qola kokkee isaanii jalatti argamu san akka afuuffeetti hafuura itti guutanii sagalee guddaa dhageessisuun, akkasumas baallii akka guuttiyyee mataa isaanii gubbatti argamu diriirsiidhaan dhaltuu ofitti harkisu. Kan moohate dhalaa fudhatee deema. Wal dorgommii kana booda gara walhormaataa cehu."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Simbirroonni kun yeroo heddu kopha kophaa jiraatu. Qaamni isaaniitis ulfaataa waan ta\u2019eef sa\u2019aa dheeraaf qilleensa gubbaa barrisuu hin danda\u2019an. Kanaaf yeroo hedduu muka irraa mukatti utaalaa nyaata argatan sooratu. Simbirri kun godaansi inni godhu biyya tokko irraa gara biyyaa biraatti miti. Godaansi isaanii (altitudinal migrant) jedhama. Kunis gara bakka ol ka\u2019aa ol godaanuufi erga yeroon wal hormaataa raawwatameen booda ammoo gara naannoowwan gad aannaa ta\u2019anitti godaanuudha."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dhaltuun simbira tanaa yeroo hanqaaquu buusuu barbaaddutti goojjoo ijaarratti. Goojjoo kanas kan ijaartu eddo ol ka\u2019aa bakka bineensi tokkollee dhaqqabuu hin dandannetti. Maaf akka ta\u2019e beektu? Simbirri tun hanqaaquu takka qofa hanqaaqxi. Takkattiin tun jalaa nyaatamnaan sanyii ofii bakka buusuudhaaf yeroo dheeraa eeguun dirqama. Kanaaf hanqaaquu tanaaf eegumsa jabaa godhuudhaaf eddoowwan ol ka\u2019aatti bahuudhaan goojjoo ofii ijaarratu. Hanqaaquun tokkittiin tunis ji\u2019a tokkoof erga hammatamteen booda cuuciin keessaa baha. Hanga ji\u2019a lamaattis maatii isaatiin sooramaa goojjoma kana keessa tura. Goojjoon kun yeroo biraatiifis tajaajila ni kenna. Simbirri tun haga waggaa 16 turuu waan dandeettuf irra deddebi\u2019aa goojjoo kanatti deebi\u2019uun hanqaaquu buusti."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Simbirri Umbrellaa tun soorataan gosa OmniVorous keessatti ramadama. Kanaafuu biqilootas, bineensotas ni soorata jechuudha. Nyaatni yeroo heddu sooratanis, firiiwwan muka garagaraa, raammolee xixiqqoo, sarariitii (daara baaftuu), raacha, fi simbirroota garagaraati. Kotteen isaa ykn lukni isaa akkaan jabaataa waan ta\u2019eef, qubbiin isaatiin damee mukaa irratti rarra\u2019uudhaan waan barbaadu sooratuu danda\u2019a. Yeroo heddu jireenya isaa kan dabarsu muka gubbatti waan ta\u2019eef diina hamaa miidhaa isarraan gahu heddu hin qabu. Haa ta\u2019u malee qamalee fi bofni diina isaanii hamaadha. Isaanis goojjoo isaanii fageenya ol aanaa irratti ijaarame sanitti dhaquudhaan, hanqaaquu ykn ammoo cuucii isaanii jalaa nyaatu. Kan kanarraan hafe diinni isaanii hamaan ilma namaati. Naannoowwan isaan jiraatan muka irraa ciruudhaan eddoon jireenyaa hedduu irraa miidhamutti jira."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Uumama umrii isaa guutuu mukarraa hin buune"}]