text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Barruu xinxala seera irrattii godhamee"}, {"text_idx": "#000003", "text": "akka abbaan alangaa Mulugeetaa Megersaa barreessaniittii"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Akkuma dhimmoota biroo adeemsi armaan oliitti taa\u2019e seeraafis kan tajaajilu ta\u2019a.Sababa kanaatin seerotni adda addaa yeroo adda addaa dhimmoota garaagaraa irratti yommuu fooyya\u2019anii bahan arguun qofti raga gahaadha.Waa\u2019een seeraa yommuu ka\u2019u yeroo hunda kan wajjin ka\u2019u waa\u2019ee mirgaati.Kana jechuun hanguma guddini seeraa dabalaa deemu kabajamuun mirga namaas wajjin guddachaa deema."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Akka idila addunyaatti guddina seeraatif ta\u2019ee mirga namoomaatif sanadootni gumaacha guddaa gumaachan baay\u2019ee ta\u2019anus akka lakkoofsa Awurooppaatti bara 1215 biyya Ingiliiziitti kan bahe Maagnaa Kaartaa,Bara 1789 Sanada Mirgootaa Ameerikaa,Diklaareshinii Mirga namoomaa Faransaay bara 1789 akkasumas Konveenshiniin Jeneevaa bara 1864 bahan warra adda durummaadhaan caqasamaniidha.Sanadootni kun egaa guddina seeraatiifis ta\u2019ee mirga namoomaatif dhagaa bu\u2019uraati jechuun ni danda\u2019ama."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mirgi namoomaa mirga heeraan eegumsi taasifameefidha.Mirgi kun immoo daangaa seeraa taa\u2019een alatti sarbamuus ta\u2019ee mulqamuu hin danda\u2019u.Haa ta\u2019u malee darbee darbee mirgootni kun yeroo seeraan ala sarbaman ni mul\u2019ata.Kunis seeraan ala qabamuun,Seeraan ala hidhamuun akkasumas seeraan ala bakkaa bakkatti socho\u2019uu dhoorkamuudhan.Yeroo kanatti egaa furmaata seerri kaa\u2019e keessaa tokko qaama bilisa baasuu(Habeas Corpus) dha.Kanaaf barreeffama kana keessatti yaadrimee isaa,seenaa dhufaati fi muuxannoowwan biyyoota biro kan ilaalaman ta\u2019a."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2018\u2019Habeas Corpus Medieval latin meaning \u201c(we,a court,command) that you have the body (of the detainee brought before us)\u201d is a recourse in law through which a person can report an unlawful detention or imprisonment to a court and request that the court order the custodian of the person,usually a prison official,to bring the prisoner to court,to determine whether the detention is lawful.[1]\u2019\u2019"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kana jechuun jechichi jalqaba kan dhufe biyya laatinii irraa yommuu ta\u2019u ajaja Manni Murtii qaamni qabde jira nuuf dhiyeessi jedhu yommuu ta\u2019u iyyataan seeran ala qabameera(hidhameera) jedhe mana murtiitti yommuu iyyatu adeemsa Manni Murtii nama qabe sanaan yeroo baay\u2019ee hooggantoota mana hidhaatin nama qabamee jiru sana nuuf dhiyeessaa jedhee seera qabeessummaa hidhamuu nama sana ittiin mirkaneeffatu jechuudha.Kana irra hubachuun kan danda\u2019amu namni qabame yookiin hidhame tokko seeraan ala waanan qabameef qaamni koo bilisa haa bahu(hidhaa irraa gadi lakkifamuun qaba) jedhee Mana Murtiitti yommuu iyyatu Manni Murtiis qaama nama iyyate kana qabe yookiin hidhe akka dhiyaatee hidhamuun yookiin qabamuun iyyataa kanaa seera qabeessa moo? Miti? jedhee adeemsa ittiin qulqqulleeffatudha."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yeroo baay\u2019ee biyyotni sivil law hordofan namoota seeraan ala qabaman kanaaf beenyaa akka argatan taasisu.kuni garuu yeroo baay\u2019ee qaama bilasa haa bahu(habeas Corpus) jechuun hin danda\u2019amu.Fakkeenyaaf biyya Ispeenitti beenyaa madaalawaan qabiinsa seeraan alaatif taasifamu \u2018\u2019amparo de libertad\u2019\u2019 (bilisummaa eeguu) jedhama."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yaadrimeen qaamni bilisa haa bahu jedhu yeroo jalqabaatif jaarra 12ffaa keessa biyya Ingilizitti bara Mootii Henerii 2ffaa keessa sanada Magnaa kaartaa jedhamu irratti kan hojii irra oole.Yeroo jalqabaatif bara 1305 tti biyya Ingilizitti qaama bilisa baasun fayyadamuun kan galmaa\u2019e ta\u2019uu A/Seeraa Wiliyaam Bilaakiston jedhamu caqaseera.Yeroo jalqabaatif adeemsi isaa kan galmaa\u2019e immoo act 1679 jedhamu irratti biyyuma Ingiliizitti ture."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dhimma Somerset vs Stewart waxabajjii 22 bara 1772 murtaa\u2019e irratti dhugaan kun hojii irra ooluu isaa hubanna.Dhimmicha gabaabinaan akka armaan gadiitti ilaala."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Iyyatni qaamni bilisa haa bahu kan ibsu qaamni qabame yookin hidhame tokko seeran moo seeraan ala qabame isa jedhu qulqulleffachuufi.Kanaaf immoo bitaaf mirgi barreeffamaan yaada kan waljiijjiiran yommuu ta\u2019u biyya Ingilizitti hojimaata ammayyaa\u2019aa fiduudhaan qaamni lamaanuu qaaman dhiyaatanii akka yaada kennanu taasifame.Kanaaf immoo namni qabame(hidhame) kun seeraan ala qabame taanaan manni Murtii akka gadi lakkifamu ajaja yookin mirgi wabii isaa(ishee) akka eegamuuf taasisuu danda\u2019a.[3]"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Biyyi kun mirga kanaan walqabatee eegumsa kan taasifte seera biyyattii isa muummee keessatti.Heera Mootummaa poorchugaal kewwata 31 jalatti namoota seeraan ala qabaman,hidhaman akkasumas ugguramaniif eegumsa taasiseet jira."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Art 31(1) portuges constitution states that \u2018\u2019Habeas Corpus is available to counter misuse of power in the form of illegal arrest,imprisonment or detention.Application for it must be made to the competent court\u2019\u2019.[4]"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kana jechuun aangoo seeraan ala fayyadamuun seeraan ala qabuun hidhuun yookiin tursiisuun kan ibsamu yoo ta\u2019e kanaaf immoo furmaanni isaa gaaffii qaamni bilisa haa bahuu jedhuudha.Iyyatni isaa immoo mana murtii aangoo qabutti dhiyaachuu kan danda\u2019uudha.Dabalataan keewwata armaan olii keewwata xiqqaa 3 jalatti manni murtii iyyata dhiyaateef guyyaa 8(saddeet) keessatti murtii itti kennuu akka qabu kaa\u2019era."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Kana qofaa osoo hin taane biyyi Poorchuugaal seera adeemsa falmii yakkaa biyya ishee keessatti keewwata 220 fi 222 irratti sababa manni murtii iyyata qaamni bilisa akka bahuuf gaafatamu fudhachuu danda\u2019u kaa\u2019eet jira.[5]"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Biyyi kun seera kana seera biyya Ingilizii irraa dhaalte.Biyya kanatti seera adeemsa falmii yakkaa kutaa 10(c) jalatti akka armaan gadiitti kaa\u2019ee jira"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u2018\u2019every one has the right on arrest or detention ....to have the validity of the detention determined by way of Habeas corpus and to be released if the detention is not lawful\u2019\u2019[6]"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Namni qabame yookiin hidhame kamiyyuu iyyata qaamni bilisa haa bahu jedhu gaafachuun haalli qabinsa isaa seera qabeessa ta\u2019uu qulqulleeffachuu kan qabu ta\u2019uu fi seeran ala qabame yoo ta\u2019e immoo gadi lakkifamuu kan danda\u2019u ta\u2019uudha."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yeroo jalqabaatif dhimma akkanaa ilaalun biyya kanatti kan jalqabame Mana Murtii Waliigala Kanadaatin dhimma falmii \u2018\u2019 Mission Institution Vs Khela\u2019\u2019 irratti.Iyyannoon qaamni bilisa haa bahuu dhiyaatu milkaa\u2019uuf yookiin fudhatama argachuuf ulaagaawwan armaan gadii guutuu qaba.Inni jalqabaa iyyataan yookiin namni dhimmi isaa akka ilaalamuuf barbaadu bilisummaan isaa yookiin ishee sarbamuu qaba bilisummaan isaa/ishee sarbamuu agarsiisuu yookiin mirkaneessuu qaba.Kana erga mirkaneessee booda immoo seeraan ala ta\u2019u isaa irratti gaaffii kaasuu qaba.kana lamaan erga mirkaneessee booda qaamni yookiin dhaabbanni iyyataa kana qabe yookiin hidhe bilisummaa nama kanaa mulquun isaa seera qabeessa ta\u2019uu isaa ibsuu qaba.[7]"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dabalataan namni seeraan ala qabame tokko beenyaa inni argachuu qabu dirqama irra kaa\u2019u heera armaan olii keewwata 19 irraa hubachuun ni danda\u2019ama.Akka dubbisa keewwata kanaatti namni bilisummaan isaa namoota aangoo qabaniin sarbame Mana Murtiitti iyyachuu danda\u2019a jedha.Kanaan walqabatee dhimma kana ilaaluf Manni Murtii addatti dhaabate yoo jiraachuu baate iyyata isaa Mana Murtii idileetti dhiyeeffachuu danda\u2019a.[8]"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Beenyaan qaamni bilisa haa bahu faana madaalawaa ta\u2019e heera mootummaa bara 1937 bahe keewwata 40 irratti eegumsi taasifameefi jira.Heera kana keessatti gaalen Habeas Corpus jedhu ifaan taa\u2019uu baatus gaalee \u2018produce the body\u2019 jedhuun ibsamee jira.Iyyatni kunis dhiyaachuu kan danda\u2019uu Mana Murtii Ol\u2019aanaatif akka ta\u2019e keewwaticha irra hubanna.keewwatichis akka armaan gadiitti kaa\u2019et jira"}, {"text_idx": "#000029", "text": "\u201cUpon complaint being made by or on behalf of any person to the High court or any judge thereof alleging that such person is being unlawfully detained,the high court and any and every judge thereof to whom such complaint is made shall forthwith enquire into the said complaint and may order the person in whose custody such person is detained to produce the body of such before the high court on a named day and to certify in writing the grounds of his detention and the high court shall upon the body of such person being produced before that court and after giving the person in whose custody he is detained an opportunity of justifying the detention order the release of such person from such detention unless satisfied that he is being detained in accordance with the law\u201d[9]"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Namni seeraan ala qabame iyyata ofii isaatif yookiin nama biraatin mana murtii ol\u2019aanaatiif yookiin A/Seeraa achiitif galfachuun Manni Murtii fi A/Seeraa iyyatni qaqqabe kamiyyuu qaama iyyataa kana qabe(hidhe) iyyataa kanaa fi sababa iyyataa kana itti hidhuu danda\u2019eef barreeffamaan qabatee guyyaa caqasame irratti Mana Murtii Ol\u2019aanaatti qabatee akka dhiyaatu ajaja kenna sana booda iyyataanis namni iyyataa kana hidhe(qabe) erga dhiyaatanii sababa itti iyyataan kun hidhame mirkaneeffatee yoo qabamuun isaa bu\u2019ura seeraa qabaate malee seeraan ala yoo ta\u2019e akka gadi lakkifamu ajaja dabarsa."}, {"text_idx": "#000032", "text": "wa\u2019e habeus corpes ilaalchisee seeadmina itiyopiyaa"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Heera Mootummaa Federaalaa labsii lakk.1/1987"}, {"text_idx": "#000034", "text": "HMFDRI keewwata 19(4) jalatti poolisiin namoota hidhaman daangaa seeraa taa\u2019e keessatti Mana Murtii dhiyeessee sababa hidheef kan hin ibsine yoo ta\u2019e namni qabame kun qaamni isaa bilisa akka bahuuf Mana Murtii gaafachuu kan qabu ta\u2019uu fi mirgi kunis karaa kamiinuu kan hin mulqamne ta\u2019uu ibseera.[10]Kanaaf kana irraa kan hubachuu dandeenyu iyyatni qaamni bilisa haa bahu jedhamee gaafatamu heera mootummaan eegumsi kan taasifameef ta\u2019uudha.Akkuma beekamu heerri mootummaa immoo seera waliigalaa waan ta\u2019eef mirga kana raawwachiisuuf seerota biro keessatti hammachiisuun dirqama ta\u2019aa jechuudha.Mee itti aansuudhaan immoo seerota biyya keenyaa waa\u2019ee mirga kanaa kaasan ilaalla."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Heerri Mootummaa Naannolee hanga heera Mootummaa Federaalaatin faallaa hin taanetti raawwatinsa kan qabu ta\u2019uun isaa ni beekama.Dabalataan immoo Naannoo sana irratti seerotni hunduu kan maddan heera kana irraa ta\u2019uunis ifa jiruudha.Heera kana irratti mirga qaama bilisa baasuudhaan walqabatee akka armaan gadiitti kaa\u2019eet jira."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Qaamni yookiin seera kabachiisaan isa qabe kamiyyuu yeroo murtaa\u2019e keessatti mana murtiitti dhiyeessuudhaan sababa qabameef yoo hin ibsine, manni murtichaa bilisummaa qaamasaa akka kabachiisuuf gaafachuudhaaf mirga bira hin dabramne kan qabu ta\u2019us, haqni akka hin hir\u2019anne haalichi kan gaafatu yoo ta\u2019e, manni murtichaa, namni qabame sun eegumsa jala akka turu ajajuuf yookiin qorannoo adeemsisuuf dabalanni yeroo ennaa gaafatamu hanga barbaachisaa ta\u2019e qofa hayyamuu ni danda\u2019a. Manni murtichaa, qorannoodhaaf dabalata yeroo barbaachisu ennaa murteessu, itti gaafatamaa kan ta\u2019an abbootiin taayitaa seera kabachiisan qorannoo calalanii, namichi qabame hanga danda\u2019ametti daddaffiidhaan mana murtiitti dhiyaachuuf mirga qabu kan kabachiisu ta\u2019uu qabu.[11]"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Akka dubbisa keewwata kana irraa hubanutti mirgi kun kan bira darbamuu hin dandeenye ta\u2019uu fi gahee Mana Murtiis caqasuuf kan barbaade fakkaata."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Namni hidhamuu yookiin qabamuu isaatin bilisummaan isaa sarbame kamiyyuu seera qabeessummaa hidhaa isaa akka qulqqulleesse murteessuf seeraan ala qabame(hidhame) yoo ta\u2019e immoo bilisaan akka bahuuf akka ajaja kennuuf mirga mana murtii dhiyaachuu qaba jechuun kaa\u2019ee jira.[12]Dabalataan koonveenshiniin kun keewwata armaan olii keewwata xiqqaa 5 jalatti qaamni seeraan ala qabamee mirga beenya argachuu kan qabu ta\u2019uu kaa\u2019eet jira.Kana irratti dhimma kana biyyi keenya seera ishee keessatti hin hammachiifne malee osoo nama seeraan ala qabamu hundaaf beenyaan haa kaffalamu jedhamee mootummaan kasaaraa guddaaf kan saaxilamu ta\u2019aayyu.(yaada barreessaa)"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Seerri adeemsi falmii hariiroo haawaasaa akkuma beekamu adeemsa dhimmootni hariiroo hawaasaa ittiin hoogganamudha.Seera kana kutaa 6 keessatti mata duree adeemsa seera qabeessummaa dirqisiifamanii qabamuu ittiin qulqqullaa\u2019u jalatti kan argamu yommuu ta\u2019u haala iyyatni ittiin dhiyaatu ilaalchisee seera adaba yakkamaa yookiin bu\u2019ura tumaa seera kanaatin Manni Murtii osoo itti hin murteessin yookiin murtoo hin dabarsin ,ajajni biraa kamiyyuu osoo hin kennamin qaama aangoo qabu kamiinuu yookiin haala biadminin yookiin nama biraatin namni dirqisiifame, bakkaa bakkatti akka hin sochoonee dhorkame,kan qabame yookiin hidhame gochuun kun akka irraa dhaabbatu ofumaa Mana murtiitti dhiyaatee akka ibsuuf iyyachuu danda\u2019a.Ibsa keewwata kanaa irraa akka hubanutti iyyatni qaamni bilisa haa bahuu kan bu\u2019ura godhatan dhimma yakkaa yookiin kan hariiroo hawaasaa ta\u2019uu kan danda\u2019u ta\u2019uu isaati.Dabalataan immoo iyyataan kun kana dura gara Mana Murtii kan hin qaqqabne akkasumas hidhamuu yookiin qabamuu isaa keessa ajajni yookiin murtiin mana murtii kan hin jirre ta\u2019uudha.Kana irratti gaaffin ka\u2019u garaagarummaan guddaan seera yakkaa fi seera hariiroo hawasaa bilisummaa fi qabeenyaan kan walqabatu ta\u2019uudha.kana jechuun dhimmi yakkaa bilisummaa nama dhunfaa daangeessudhaan kan walqabatu yommuu ta\u2019u seerri hariiroo hawaasaa immoo faallaa seera yakkaa kan inni walqabatu dhimma qabeenya yookiin diinagdee nama sanaa faana malee bilisummaa faana walitti hin dhufu.Haalli addaa ajaja mana murtiitiin dhimma hariiroo hawaasaa irratti namni hidhamuun akkuma jirutti ta\u2019ee jechuudha."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Iyyatichi kakuudhaan kan deeggarame ta\u2019ee maqaa nama dirqisiifamee yookiin qabamee maqaa nama dirqiisiisee yookiin qabee bakka dirqisiifamee itti qabame akkasumas ragoonni kana mirkaneessaniif yoo jiraatan kanuma kan ibsu ta\u2019uu qaba.Kun immoo iyyatni qaamni bilisa haa bahuu qaama bilisummaa kana sarbee fi qaama bilisummaan isaa sarbame(iyyataa) jidduutti falmiin kan gaggeeffamu ta\u2019uu hubanna."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Gama biraatin immoo iyyataan kun sababa adda addaatin iyyata isaa qaamaan dhiyeeffachuu kan hin dandeenye yoo ta\u2019e namni biraa iyyata isaa mana murtii qaqqabsiisuufi kan danda\u2019u ta\u2019u tumaa seera kanaa irraa hubachuun ni danda\u2019ama.[13]"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Aangoo dhimma kana ilaaluutiin walqabatee seerri kun ifaan kaa\u2019et jira.Iyyatni qaamni bilisa ha bahuu kan dhiyaachuu qabu Mana Murtii Ol\u2019aanaatiif ta\u2019uu hubanna.Akkuma beekamu amma kan hoogganamaa jirru sirna Federaalizimiidhaan waan ta\u2019eef sirni kun immoo caaseffama Mootummaa Federaalaa jedhuu fi Mootummaa Naannoo jedhu qaba.Qaamotni lamaan kun immoo qaama seera hiiktuu of danda\u2019e qabu.Kanaaf Mana Murtii ol\u2019aanaa yommuu jedhamu kan Federaalaatimoo kan Naannooti kan jedhu seericha keessatti ifaan hin teenye haa ta\u2019u malee caseeffama Mootummaa yeroo seerri kun bahuu yoo ilaalle Sirna Mootummaa Waltaawaa (unitary form of government) waan ta\u2019eef sirna akkasii keessa immoo Manni Murtii Ol\u2019aanaa kan jiru sadarkaa gubbaa yookiin Federaalaatti qofa waan ta\u2019eef barreeffamni kunis Mana Murtii Ol\u2019aanaa Federaalaa kan jedhun haa hubatamuun dhaamsa barreessaati."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Kanaaf egaa dhimmootni falmiiwwan idilee irratti raawwataman erga raawwatamanii booda manni murtii seeran ala qabamuu iyyataa yoo mirkaneeffate ulaagaan biraa osoo hin barbaachisin iyyataan akka gadi lakkifamu ajaja kenna.Iyyatni dhiyaate mana murtii shakkii keessa kan galche yoo ta\u2019e manni murtii iyyataa kana wabiidhaan akka bahu ajajuu danda\u2019a jechuudha.[14]"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Labsiin lakk.25/1988 labsii Manneen Murtii Federaalaa hundeessuf bahe yommuu ta\u2019u aangoo fi gahee Manneen Murtii Federaalaa sadarkaa adda addaa irratti argamamanii tarreesseet jira.Labsiin kun aangoo Manneen Murtii Federaalaa dhimma hariiroo hawaasaa irratti qabu yommuu tarreessu keewwata 5(10) jalatti waayee iyyata qaamni bilisa akka bahuuf dhiyaatu aangoo kenneefii jira.Kanaan walqabatee labsii kana keewwata 14 jalatti waa\u2019ee aangoo mana murtii sadarkaa duraa dhimma hariiroo hawaasaa irratti qabu yommuu tarreessu bu\u2019ura labsii kanaa keewwat 8 fi 11(2)tin aangoon Mana Murtii Waliigalaa fi Mana Murtii Ol\u2019aanaa tif kenname akkuma eegametti ta\u2019ee bu\u2019ura keewwata 3 fi 5 tin dhimmoota hariiroo hawaasaa sadarkaa Federaalaatti dhiyaatan Manni Murtii sadarkaa duraa ilaaluu kan danda\u2019u ta\u2019uudha.Naanna\u2019ee naanna\u2019ee akka waliigalaatti manni murtii federaalaa sadarkaa duraa dhimma iyyata qaamni bilisa haa bahuu ilaaluu danda\u2019aa jechuudha.[15]"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Dabalataan immoo Heera Mootummaa Federaalaa keewwata 80(4) irraa akka hubannutti manneen murtii ol\u2019aanaa naannolee aangoo naannoo irratti qabaniin dabalatatti aangoo manneen Murtii sadarkaa duraa federaalaa ilaaluuf kan aangeffaman ta\u2019uudha.Kanaan walqabsiifnee qabxiiwwan kaasudhaaf akka mijatuuf labsii dhumaa ilaallee walitti deebina."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Labsiin kun labsii gurmaa\u2019insa Aangoo fi Hojii Manneen Murtii Mootummaa Naannoo Oromiyaa irra deebiin murteessuf bahe yommuu ta\u2019u keewwata 31 jalatti aangoo manneen murtii aanaa tarreessee jira.kana keessaa iyyata qaama bilisa bahuuf dhiyaatu kan ilaalu ta\u2019uu aangoowwan jiran keessaa isa tokko ta\u2019uu hubanna.[16]"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Kanaan walqabatee qeeqni adda addaa kan ka\u2019aa jiru yommuu ta\u2019u qabxiiwwan kanaan walqabatan irrattis kan ka\u2019u immoo labsiin 216/2011 heerawaa miti ogeessonni jedhan kan jiran yommuu ta\u2019u gama biraatin immoo ogeessonni lakki labsii 25/96 tu bu\u2019ura heeraa hin qabne jechuun kan falman jiru.Qabxiin sadaffaa Seerri adeemsa falmii hariiroo hawaasaa hoo bu\u2019ura seeraa qaba moo? Hin qabu? mee yaada sadanuu ija seeraatin deeggarree haa ilaallu."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Yaada deeggartoota qabxii duraa(labsiin 216/2011) heerawaa miti kan jedhan yommuu ilaallu.Jalqabumayyuu aangoon kun kan kenname Mana Murtii Federaalaatif yommuu ta\u2019u seera lammaffaa baasuun maaliif barbaachise?akkasumas labsiin 216/2011 heera yookiin seera isa kam? bu\u2019ura godhateet dhimma kana labsii kana keessatti Mana Murtii Aanaaf kennuu danda\u2019ee?kanaaf labsiin kun bu\u2019ura heeraas bu\u2019ura seeraas hin qabu jechuun qeequ."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Gama biraatin immoo bu\u2019ura heeraas bu\u2019ura seeraas kan hin qabne labsii lakk. 25/88dha kan jedhuudha.Labsiin kun bu\u2019ura seeraa kan hin qabne ta\u2019uu isaatin dabalatti mirga haqa yeroo gabaabaa keessatti argachuu lammiilee kan miidhudha jechuun yaada faallaa kaasu."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Akka qabxii sadaffaatti seerri adeemsa falmii hariiroo hawaasaa heera fi seera isa kan bu\u2019ura taasifateet dhimma kana of keessatti hammachiisuu danda\u2019e? Seerri kun haala yeroo faana foyya\u2019aa deemuu dhabuun rakkoo biraa ta\u2019us sadarkaa amma jiruun bu\u2019ura heeraa qabaachuu fi dhiisuu isaa sakatta\u2019aa deemun sirrii waan ta\u2019uf seera qabeessummaa isaa ija heeraatin sakatta\u2019uun barbaachisadha.Kanaaf mee seerota kana keessaa isa kamtu sirriidha kan jedhu akka armaan gadiitti kan ilaallu ta\u2019a."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Ka\u2019umsa seera hundaa kan ta\u2019u heera mootummaa biyya tokkoo akka ta\u2019e ifa galaadha.kanaaf mee qabxiiwwan Heera Mootummaa Federaalaa irra jiran tokko tokko kaafne haa ilaallu."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Keewwata 55 jalatti seerota Manni Maree bakka Bu\u2019oota uummataa baasu tarreesseet jira.Kana keessaa keewwata xiqqaa 6 jalatti seera Sivili baasuu danda\u2019a jedha.Kuni kan ta\u2019u immoo seerichi bahuu isaa yoo Mana Maree Federeeshinii itti amaneedha jedha.Heerri kun kan kana jedheef (haala addaatin seerichi akka bahu kan barbaadee fakkaata) kaayyoo galmaan gahuu barbaade qaba jechuudha.Manni Maree Bakka Bu\u2019oota Uummataa aangoo seera siviilii baasuu qaba yoo jenne sunis fedhii Mana Maree Federeeshinii irratti hunda\u2019eeti yoo jenne seera kana baasuu kan qabu bu\u2019uura keewwata 55(1) osoo hin taane bu\u2019uura keewwata 55(6) ta\u2019uu qaba ture.Kanaaf immoo addatti Manni Maree Federeeshinii kan eeyyame ta\u2019uu agarsiisuu qaba ture.Kanaaf labsiin 25/88 kan bahe bu\u2019ura keewwata 55(1) waan ta\u2019eef dabalataan immoo Aangoo kana Mootummaa Federaalaaf keewwata 51 jalatti addatti waanti kenne hin jiru.Kanaaf labsiin 25/88 dhimma qabanne (qaamni bilisa haa bahuu) irratti bu\u2019ura heeraa qaba jennee akkamitti sababeessuu dandeenya."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Dabalataan immoo heerri mootummaa kan bahe bara 1987 yommuu ta\u2019u seerri adeemsa falmii hariiroo hawaasaa immoo kan bahe bara 1958 kanaaf seerri adeemsa falmii hariiroo hawaasaa kan bahe bu\u2019uura heeraatin miti jechuu dandeenya."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Gaaffin biraa asitti ka\u2019u immoo iyyannoon qaamni akka bilisa bahuuf gaafatamuu yookiin dhiyaatu jalqabuma irraayyuu hariiroo hawaasaati moo yakka kan jedhu gaaffii deebi\u2019uu qabuudha.Muuxannoowwan biyyoota biroo yommuu ilaallu dhimmicha heera mootummaa keessatti hammachiisuun dabalatatti seera yakkaa yookiin seera adeemsa falmii yakkaa keessatti hammachiisaniiru.As irratti dhugaan hubatamuu qabu akkuma seensa barreeffama kanaa keessatti caqasametti garaagarummaan dhimma yakkaa fi hariiroo hawaasaa tarkaanfii bilisummaa namaa irratti qaban ta\u2019uu ilaallee jirra.kanaaf dhimmi kun jalqabumayyuu dhimma seera yakkaatin ilaalamuu qabu tureeyyu.(yaada barreessaa)"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Dabalataan namni qabame tokko sa\u2019aatii 48:00 keessatti mana murtii dhiyaachuu kan qabu ta\u2019uu heera mootummaa federaalaa keewwata 19(3) fi seera adeemsa falmii yakkaa keewwata 29(1) irraa hubanna.Dubbisa keewwata kanaa irraa hubachuun kan danda\u2019amu namni tokko murtii yeroo gabaabaa keessatti argachuu akka qabuudha.Dhimma qabanne kana irratti aangoo kan qabaachu qabu Mana Murtii Ol\u2019aanaa(naannolee)ti yoo jenne Aanolee magaala godinaa irraa baay\u2019ee fagoo jiran ilaalcha keessa galchuun namni aanaa akkanaatti qabame tokko hanga godinatti iyyatutti guyyaa baay\u2019ee darbees torbeewwan fudhachuu danda\u2019a jechuudha.Kun immoo mirga kabachiifnaatti mirga sarbuun dhufa jechuudha kun immoo kaayyoo seeraa miti.Kanaaf akka waliigalaatti dhimmichi dhimma aangoo walitti agarsiisuu osoo hin taane dhimma mirga namaatin walqabatu waan ta\u2019eef labsiin 216/2011 akkuma jirutti ta\u2019e seerotni isaan kaan akka fooyya\u2019aniif qaamni dhimmi ilaalu osoo xiyyeeffannoo itti kenne"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Iyyatni qaamni bilisa haa bahuu mirga nama hundaa sababa adda addaatin qabamee, hidhamee fi uggurameeti.Mirgi hundumtuu immoo dangaa seeraan taa\u2019eef qaba.Kanaaf mirgi iyyata qaamni bilisa haa bahuu dhiyaatu daangaa qaba moo? hin qabu? kan jedhu ittin aansun ilaalla."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Biyya philippinsi:-iyyatni qaamni bilisa haa bahu jedhu haala kamiinuu kan hin daangofne ta\u2019us haala addaatin garuu weerarri yookiin jeequmsi jiraatee nagaa uummataatif barbaachisaa ta\u2019ee yoo argame qofa ta\u2019uu hubanna.[17]"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Biyya Rippublika Ayarlaanditti haala namni seeran ala hidhame itti gadi lakkifamu fi adeemsa itti iyyatni itti dhiyaatu fi mana murtii isa kamiif akka dhiyaatu erga tarreesee booda mirgi kun kan daangaa qabu ta\u2019uu ibseera.Haa ta\u2019u malee adeemsi kun yookiin mirgi kun yeroo waraanaa yookiin fincila loltootaa raayyaa ittisa biyyaa irratti kan hin raawwatamne ta\u2019u kaa\u2019era.[18]"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Biyya keenya Itoophiyaa yommuu ilaalu immoo yeroo labsiin yeroo muddamaa(hatattamaa) bu\u2019uura Heera Mootummaa FDRI keewwata 93tin bahu mirgootni hunduu kan danga\u2019an ta\u2019uu ni beekama.Haa ta\u2019u malee keewwatni kun mirgoota yeroo kanatti daangaa itti hin godhamne(taasifamne) keewwata xiqqaa 4(c) jalatti kan tarreesse yommuu ta\u2019u kunis keewwata 1(moggaasa maqaa biyyatti),keewwata 18(Karaa Farra Namoomaa Ta\u2019een Qabamuun Dhoorkamuusaa),keewwata 25 (mirga walqaxxummaa) fi keewwata 39(1)(2)mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu hanga fottoquu kan ilaallatudha.Kana jalatti immoo waa\u2019een qaama bilisa baasuu hin kaane.Kanaaf qajeeltoo waanti ifaan hin eeyyamamne akka dhoorkametti ilaalama(lakka\u2019ama) jedhuun labsiin yeroo muddamaa yommuu bahu mirga kana irratti dhorkiin(daangaan) kan taasifamu ta\u2019uudha.[20]"}, {"text_idx": "#000067", "text": "sagaleeN tamsaasa fm Mana Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa kan tora interneetii irrattii tamsaafamuudhaa. Tamsaasa fm MHAAGJ kallaattidhaan hordoofuuf linkii jedhuu fayyadamuu ykn Google jalattii FM Mana Hojii AA Godina Jimmaa jechuun search yoo goochun nu dhagefafchu. Fm kenya dhageffachuun baasii tokkoo malee boohartidhan bekkumsa seeraa kessan gabbifachuu dandeessuu"}, {"text_idx": "#000071", "text": "[2] Isa lakk 1ffaa irratti caqasame"}, {"text_idx": "#000072", "text": "[4] constitution of the Portuguese Republic ratified 2 April 1976"}, {"text_idx": "#000073", "text": "[5] Portuguese criminal Procedure code (codigo de processo penal) 10 th October 2020"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Constitution of Ireland 29 December 1937"}, {"text_idx": "#000079", "text": "[12] International Convention on civil and political right art.9(4)"}, {"text_idx": "#000080", "text": "[14] Isa lakk 12 irratti caqasame"}, {"text_idx": "#000083", "text": "[17] Heera mootummaa biyya philippinsi keewwata 3 kutaa 15"}]