text: [{"text_idx": "#000001", "text": "Qorannoon hawaasummaa tola ooltummaa guddaan waggoota kudhanii keessatti gaggeeffame, fedhii dhugaa bifa hawaasaa haaraa ta\u2019e mul\u2019ise. Deebiin namoota miliyoonaan lakkaa\u2019aman biyyoota adda addaa 180 keessatti argaman irraa argame, hawaasa keessatti wanti aantummaa olaanaa qabu gatii lubbuu namaa ta\u2019uu akka qabu mirkaneesse."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Hirmaattotni qorannoo hawaasummaa kana irratti hirmaatan hundi gaaffii wal fakkaatu gaafataman: \u201cAddunyaa akkamii keessa jiraachuu barbaaddu?\u201d Deebii kenname irratti hundaa\u2019uun Utubaawwan 8 ijaaramanii hawaasa bifa haaraa Hawaasa Kalaqaa jedhamu ijaaruuf bu\u2019uura ta\u2019aniiru. Hojiirra oolchuuf yeroo ammaa kana namoonni addunyaa mara irraa walitti dhufanii pirojekticha keessatti maqaa tokkoon tarkaanfii fudhachaa jiru."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Namooto miliyoonaan lakkaa\u2019aman aadaa, sabummaa, amantii fi amantaa adda addaa irraa, addunyaa keenya gara gaariitti jijjiiruu barbaadanii fi kana seera qabeessaa fi nagaan akkamitti akka raawwatanu beekan. Guyyaa guyyaan lakkoofsi namoota akkasii dabalaa deema."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Namoota addunyaa mara irraa dhufan, kanneen of gurmeessanii fi bu\u2019uura seeraa keessatti ciminaan socho\u2019an, kaayyoo walootiin tokko ta\u2019an: jireenya nagaa fi badhaadhina dhala namaa hundaa fi dhaloota dhufuuf haala gaarii uumuuf hojjatan."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Pirojektii Hawaasa Kalaqaa eenyutu maallaqaan gargaara?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Gochoonni fi hojiiwwan bu\u2019uura pirojektii Hawaasa Kalaqaa keessatti raawwataman hundi hirmaattoota pirojektichaa ofii isaanii qofaan, kaka\u2019umsa isaaniitiin, filannoo fi fedhii isaaniitiin, akkasumas baasii maallaqa ofii isaaniitiin kan raawwatamanidha."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pirojektiin Hawaasa Kalaqaa herrega baankii, faayinaansii ykn qabeenya hin qabu, maallaqa hin kuufatu, bu\u2019aa tokkollee hin argatu."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Hawaasni Kalaqaa pirojektii guutummaatti tola ooltummaa irratti hundaa\u2019ee fi bu\u2019uura seeraa keessatti socho\u2019uudha. Mootummoota, dhaabota ykn jaarmiyaa adda ta\u2019an osoo hin taane dantaa namoota ofii isaanii qofa bakka bu\u2019a."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Pirojektiin Hawaasa Kalaqaa hojii aangawoota jiran kuffisuu, mormuu ykn gidduu seenuuf kan kaayyeffate akka hin taane hubachuun barbaachisaadha. Abbaa biyyummaa, birmadummaa biyyaa ykn caasaa heera mootummaa biyya kamiyyuu kan hin cabsine yoo ta\u2019u, gocha seeraan alaa biroo kan of keessaa qabus miti."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hojiileen pirojektii Hawaasa Kalaqaa keessatti raawwataman bifa hariiroo namoota hunda gidduu jiru jijjiiruuf kan kaayyeffatan yoo ta\u2019u, biyya ykn biyyoota murtaa\u2019e tokkoon kan hidhaman miti. Hojiileen kun idil-addunyaa yoo ta\u2019an, mirgaa fi bilisummaa nama hundaa addunyaa guutuutti hojiirra oolchuuf kan gaggeeffamanidha."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Bifti Hawaasa Kalaqaa addunyaa guutuutti barbaachisa sababni isa qofatu moodeela tokkicha:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Har\u2019a biyyoonni addunyaa walitti hidhata guddaa fi wal-irratti hirkatanii jiru. Kanaafuu, biyya dhuunfaa tokko keessatti ykn illee gamtaa biyyoota hedduu keessatti bifa hawaasaa kalaqaa hundeessuuf yaaluun hojiirra ooluu hin danda\u2019u."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Hawaasa Kalaqaa ijaaruun kan danda\u2019amu yeroo dhala namaa hundi addunyaa guutuutti yeroo tokkotti hirmaatu qofa. Murteen mirkaneessaa rifarandamii addunyaa irratti osoo hin fudhatamin dura biyyoonni dhuunfaa gara Hawaasa Kalaqaatti ce\u2019uuf akka yaadan qofa labsuu danda\u2019u. Biyyoonni dhuunfaa ykn gareen biyyootaa ofuma isaaniitiin gara Hawaasa Kakaqaatti ce\u2019uuf yoo yaalan nageenyi isaanii akkasumas nageenyi ummata isaanii biyyoota Hawaasa Kalaqaatti hin makanneen balaadhaaf saaxilamuu danda\u2019a."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Lubbuun namaa gatii olaanaadha. Lubbuun Nama kamiiyyuu akka kan ofiitti eegamuu qaba. Kaayyoon hawaasaa gatii lubbuu Nama tokkoon tokkoo isaa mirkaneessuu fi wabii akka qabaatu taasisuudha. Lubbuu Namaa caalaa wanti gatii guddaa qabu hin jiru, jiraachuus hin danda'u. Namni tokko yoo gatii qabaate Namootni hundi gatii qabaatu!"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ilmi namaa kamiyyuu mirga Nama ta'uu qabaatee dhalata. Namni hundinuu bilisaa fi wal qixa ta'ee dhalata. Namni kamiyyuu mirga filachuu qaba. Nama, bilisummaa fi mirga isaa namni fi wanti caalu tokkollee lafa kana irra jiraachuu hin danda'u. Hojiirra oolmaan mirgaa fi bilisummaa Namoomaa mirgaa fi bilisummaa namoota biroo sarbuu hin qabu."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Hawaasa keessa namni fi wanti lubbuu fi bilisummaa Nama tokkoo irratti balaa uumuuf mirga qabu hin jiru!"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Namni kamiyyuu nyaata, mana jireenyaa, kunuunsa yaalaa, barnootaa fi wabii hawaasummaa guutuu dabalatee wantoota jireenyaa barbaachisoo ta\u2019an wabii bilisaan argachuuu qaba."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Hojiin saayinsii, industirii fi teeknooloojii hawaasichaa qulqullina jireenya dhala namaa fooyyessuu qofa irratti kan xiyyeeffate ta\u2019uu qaba."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tasgabbii dinagdee mirkanaa'e: qaala\u2019iinsi jireenyaa fi rakkoon diinagdee hin jiru, gatii tasgabbaa\u2019aa fi walfakkaatu addunyaa guutuu irratti, yuunitii maallaqaa tokko, fi gibira xiqqaa murtaa\u2019e ykn gibirri hin kaffalamu."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Nageenyi Namaa fi hawaasa balaa gosa kamirraayyuu kan mirkanaa\u2019u tajaajila addunyaa haalawwan yeroo muddamaa addunyaa tokkoomeen ta'a."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Namni kamiyyuu waa\u2019ee sochii fi raabsa maallaqa hawaasaa odeeffannoo amanamaa argachuuf mirga qaba. Tokkoon tokkoon Namaa haala raawwii murtii hawaasaa ilaalchisee odeeffannoo argachuu danda\u2019a."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Miidiyaaleen ummataa kan hawaasaa qofa kan ta\u2019an yoo ta\u2019u, odeeffannoo dhugaa, ifattii, fi amanamummaadhaan calaqqisiisu."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ilaalchi kalaqaa amaloota dhala namaa hundarra gaarii ta\u2019an beeksisuu fi waan Nama tokko irratti kallattiin rakkoo uumu hunda dhaabsisuu irratti kan xiyyeeffate ta\u2019uu qaba. Dursi guddaan dursa namummaa, hawwii hafuuraa fi naamusaa ol\u2019aanaa Nama tokkoo, namummaa, safuu, wal kabajuu fi hiriyummaa cimsuu dha."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Guddinaa fi barnoota Namaa qubee guddaa \u201cN\u201d qabuuf haala uumuu, tokkoon tokkoon namaa fi hawaasaa keessatti duudhaalee naamusaa dagaagsuu."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Olola jeequmsaa dhorkuu, qoqqoodinsa, weeraraa fi mul\u2019annoo farra dhala namaa bifa kamiinuu balaaleffachuu."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Hawaasa kalaqaa keessatti namni kamiyyuu guddina waliigalaa fi itti quufinsa dhuunfaa argachuuf mirga qaba."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Qabeenyi uumamaa hundi kan ilma Namaa yoo ta\u2019u, namoota hunda biratti haqaan qoqqoodama. Qabeenya uumamaa dhuunfaan to'achuunii fi itti fayyadamni sababa malee dhorkaadha. Qabeenyi kun lammiilee lafaa guutuu gidduutti haqaan raabsama."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Namni tokko yoo barbaade qacaramuuf wabii qaba. Kaffaltiin gita hojii, ogummaa addaa ykn ogummaa walfakkaataaf addunyaa guutuutti walfakkaachuu qaba."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Namni kamiyyuu qabeenya dhuunfaa fi galii argachuuf mirga qaba, haa ta\u2019u malee daangaa hanga kaappitaala nama dhuunfaa hawaasni kaa\u2019e keessatti."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Yaad-rimeen \u201caangoo\u201d hawaasa Kalaqaa keessatti hin jiru, sababiin isaas itti gaafatamummaan hawaasa waliigalaa, guddinni isaa, haalli jireenyaa fi bifa walsimsiisaa, tokkoon tokkoon Namaa irra waan jiraatuuf."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Namni kamiyyuu dhimma bulchiinsa Hawaasa Kalaqaa fi seera jireenya Namaa fooyyessuuf kaayyeffate baasuu keessatti hirmaachuuf mirga qaba."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Furmaanni dhimmoota hawaasummaa barbaachisoo fi ijoo ta\u2019anii fi dinagdee qulqullina jireenya Namaa irratti dhiibbaa geessisan marii ummataa fi sagalee kennuudhaaf dhiyaata (rifarandamii)."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Maaliif bifti Hawaasa Kalaqaa moodeelota biroo wajjin wal bira qabamee ilaalamuu hin qabne"}, {"text_idx": "#000042", "text": "kanneen kanaan dura hojiirra oolan, kanneen ti\u2019ooriidhaan guddatan, garuu hojiirra hin oolle illee? Sababni isaas, moodeelota gurmaa\u2019ina hawaasummaa biroo hunda keessatti humni namoota muraasaa namoota baay\u2019ee irratti qaban yeroo hunda bifa dhokataadhaan ykn ifatti eegamaa ture. Hawaasa Kalaqaa keessatti garuu dalagaa aangoo karaa ofiin of bulchuutiin namoota hunda gidduutti walqixa waan raabsamuuf eenyullee aangoo dhuunfachuu ykn namoota irraa fudhachuu yoomiyyuu hin danda\u2019u."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Hawaasa kalaqaa keessatti of bulchuun akkamitti akka hojjetu bal'inaan argachuuf viidiyoo waltajjii idil-addunyaa \u201cRakkoo Addunyaa. Karaan keessaa itti ba'an jira\u201d jedhu irratti dhiyaate ilaalaa."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Gaaffiin armaan gadii rifarandamii addunyaa irratti sagalee kennuudhaaf ni dhiyaata:"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Waltajjiin Filannoo addunyaa guutuu tokko qaama bulchiinsa olaanaa Dachii irratti akka ta\u2019u raggaasisuu;"}, {"text_idx": "#000048", "text": "guyyaa jalqabbii yeroo ce\u2019umsaa gara Hawaasa Kalaqaatti godhamu murteessuu."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Namoota miliyoonaan lakkaa\u2019aman addunyaa kanarra jiran kanneen duraanuu socho\u2019anii hawaasa keessan, namoota beektanii fi namoota hin beekne karaa seera qabeessa ta\u2019een waa\u2019ee bifa Hawaasa Kalaqaa beeksisan waliin ta\u2019aa. Gochoonni kun addunyaa guutuutti ijaarsa Hawaasa Kalaqaatiif fedhii ummataa uumuuf barbaachisoodha. Namoonni pilaaneetii kanarra jiran harki caalaan isaanii haala jireenyaa gaariin nama hundaaf uumuun akka danda\u2019amu saffisaan yoo hubatan, rifarandamiin addunyaa dafee ni raawwatama."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Rifarandamii addunyaa irratti namoonni harki caalaan bifa hawaasaa fayyadamaa irraa gara kalaqaatti jijjiiruuf yoo murteessan, naannoo ji\u2019a 6 booda yeroon ce\u2019umsa gara Hawaasa Kalaqaatti ni jalqaba, kunis akka shallaggii duraatti waggaa 5 hanga 6 fudhachuu danda\u2019a. Yeroo xumuramu bara haaraa Hawaasa Kalaqaa keessa seenna."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Miseensota dhaabbilee siyaasaa fi hoggantoota biyyootaa dabalatee namoonni siyaasaa sochii ogummaa, sadarkaa hojii fi beekamtii isaanii irraa kan ka\u2019e waa\u2019ee Hawaasa Kalaqaa odeeffannoo dabarsuuf carraa guddaa qabu. Hirmaannaan namoota siyaasaa waa\u2019ee Hawaasa Kalaqaa odeeffannoo kennuu keessatti godhanu adeemsa ijaarsa Hawaasa Kalaqaa haalaan saffisiisa."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Namoonni siyaasaa Hawaasa Kalaqaa deeggaranii fi akka tola ooltota pirojektichaa ta\u2019anii socho\u2019an, aangoo, deeggarsa harka caaluu fi dandeettii dhugaa seera jijjiiruuf yoo qabaatanillee, heera biyya isaanii dabalatee, adda durummaan birmadummaa biyyaa, abbaa biyyummaa fi dantaa biyya isaanii, dantaa ummata isaanii, akkasumas dhaaba isaanii bakka bu\u2019aa ta\u2019anii filataman kabachiisuuf dirqama akka qaban yaada keessa galuu qaba."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Kana malees, namoonni siyaasaa biyya isaanii fi dirree idil-addunyaa keessa jiran mala seera qabeessa qofa fayyadamuun waa\u2019ee Hawaasa Kalaqaa odeeffannoo kennuu fi ijaarsa ariifataa isaaf gumaachuu danda\u2019u. Dandeettii biyya isaanii irratti hundaa\u2019uun utubaawwan Hawaasa Kalaqaa murtaa\u2019an karaa seera qabeessa ta\u2019ee fi deeggarsa namootaa qofaan Heera biyyaalessaa keessatti galchuus ni danda\u2019u, garuu kun namoota, mirgaa fi bilisummaa isaanii kan hin sarbine yoo ta\u2019e qofa; diinagdeen, siyaasaan, hawaasummaan, aadaanis ta\u2019e karaa biraatiin biyyattii balaadhaaf hin saaxilu ykn hin dadhabsiisu yoo ta'e; sirna mootummaa kan hin balleessine yookiin birmadummaa, walabummaa fi qulqullina naannoo biyyattii akka badu kan hin goone yoo ta'e; biyyattiin dorgommiin ala akka taatu kan hin goonee fi bu\u2019aa badaa birootti kan geessu yoo hin taane qofa."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Hubachiisni kun sababa biyyi akkasii biyyoota biroo bifa fayyadamummaa: imaammata amanamummaa hin qabne, aggaammii fi imaammata hidhannoo irratti hundaa\u2019een bulan waliin walitti dhufeenya itti fuftuufi. Haala kanaan, bifti hawaasa kalaqaa rifarandamii addunyaatiin osoo hin mirkanaa'in dura, biyyi kun utubaa ijoo Hawaasa Kalaqaa kan ta'e \u2014 gatii lubbuu namaa illee hojiirra oolchuu mirkaneessuu hin dandeessu. Namoonni siyaasaa jijjiirama kamiyyuu yeroo fidan adda durummaan nageenya biyya isaanii fi lammiilee ishee kunuunsuuf dirqama qabu."}]