text: [{"text_idx": "#000000", "text": "In sha Allah Ilma namaa daandii qajeelumma,gammachuu fi milkaa'innaa itti akeekudha."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Akkaataa Du\u2019aan booda Kaafama Mormuun Iimaana itti diigu-kutaa 12-Shakkii hin qabu, kaafama mormuun iimaana kan diigudha. Kaafama mormuun karaa adda addaatin ta\u2019a: kaafama ruuhii fi qaamaa mormuun ta\u2019uu danda\u2019a, deebii ruuhii amanuu waliin deebii qaama mormuu ta\u2019uu danda\u2019a. Yeroo biraa immoo kaafama mormuun ruuhin gara qaama biraatti dabarti jechuun ta\u2019uu danda\u2019a."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Amma, akkaataa du\u2019aan booda kaafama mormuun wantoota iimaana diigan keessaa tokko itti ta\u2019uu haala armaan gadiitin ni dhiyeessina:(A)-Rabbiin azza wa jalla du\u2019aan booda kaafama mormuun Gooftaa aalamatti kafaruu akka ta\u2019e beeksisee jira. Ni jedha:"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Yoo dinqisiifatte, wanti dinqisiisaan jecha isaanii \u201cBiyyee erga taanee uumama haarawa keessatti ni taanaa?\u201d [kan jedhuudha]. Isaan sun warra Gooftaa isaanitti kafaraniidha. Isaan sun sakaallan morma isaanii irra jira. Isaan sun warra ibiddaati. Isaan achi keessatti hafoodha.\u201d Suuratu Ar-Ra\u2019d 13:5"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ammas, Rabbin olta\u2019aan ni jedha:"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u201cGuyyaa Qiyaamaa fuula isaanii irratti jaamaa, kan hin dubbannee fi duudaa ta\u2019anii walitti isaan qabna. Itti galli isaanii Jahannami. Dhawaatuma gadi laaftun, gubaa ibiddaa isaaniif daballa. Sababa isaan keeyyattoota Keenyatti kafaranii fi \u201cSila erga lafee fi wanta butute taanee, nuti dhugumatti uumama haarawa taanee ni kaafamnaa?\u201d jedhaniif suni jazaa isaaniiti.\u201d Suuratu Al-Israa 17:97-98"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Du\u2019aan booda kaafamuun iimaana diiga, dhugoomsu qalbii fi mirkaneessuu arrabaa faallessa."}, {"text_idx": "#000008", "text": "(B)\u2013 Du\u2019aan booda kaafamu mormuun maqaalee fi sifaata Rabbii dhabamsiisu of keessatti qabata. Akkasumas, beekumsa, dandeetti fi ogummaa Rabbii subhaanahu mormuu of keessatti qabata. Rabbiin olta\u2019aan ni jedha:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cSila Nuti taphumaaf waan isin uumnee fi gara Keenyatti kan hin deebifamne ta\u2019uu ni yaaddu? Rabbiin Mootii haqaa ta\u2019e olta\u2019e. Isa malee Kan haqaan gabbaramu hin jiru. Inni Gooftaa Arshii kabajamaati.\u201d Suuratu Al-Mu\u2019minuun 23:115-116"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Imaamu ibn Al-Qayyim ni jedha: Dhugumatti mootummaan Isaa haqa ta\u2019e ajaja, dhoowwaa, mindaa fi adabbii Isaa barbaachisa. Akkuma kana, Ergamtoota erguu, kitaabban buusu, Guyyaa jazaa namni gaarii hojjate gaarumma isaatiin itti mindeefamu, namni badi hojjate badoomsa isaatin ittiin adabamuuf kaasu barbaachisa. Namni kana morme, haqiiqaa motummaa Isaa mormee jira, mootummaa haqaa Isaaf hin mirkaneessine. Kanaafi, namni kana mormu, Gooftaa isaatti kan kafareedha, osoo addunyaa kan uumee ta\u2019uu mirkaneesseyyu. Mootii haqaa sifaata gurguddaan ibsamutti hin amanne.\u201d (At-Tibyaanu fii aqsaamil Qur\u2019aani-fuula 101)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "(Mootii jechuun kan ajajuu fi dhoowwu, mindaa kennuu fi adabuu, wanta fedhe kennuu fi dhoowwatuudha. Ammas, Mootiin aangoo ol\u2019aanaa kan qabuudha. Kanaafu, Rabbiin Mootii haqaa waan ta\u2019eef ni ajaja, ni dhoowwa, ni mindeessa, ni adaba. Mootiin kan ajajuu fi dhoowwu, mindaa kennuu fi adabu erga ta\u2019ee, karaaleen wantoota kanniin itti raawwatu jiraachu qabu. Akkasi miti ree? Ilmi namaa addunyaa tana keessatti Rabbiin ilaalu waan hin dandeenyeef, karaan hundarra gaariin isaan itti ajajuu fi dhoowwu Ergamtoota erguu fi kitaabban ajajoota Isaa of keessaa qaban buusudha."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ajajuu fi dhoowwu booda wanti sammuu namaa keessatti dafee dhufu qorannoo fi jazaadha. Namni wanta tokkotti erga ajajamee fi wanta tokkorraa erga dhoowwame booda, qoratamee jazaa argachuu qabaa miti ree? Wanta itti ajajamaniif mindaan yoo hin jiraatin, wanta irraa dhoowwamaniif adabbiin yoo hin jiraatin, bu\u2019aan ajajuu fi dhoowwu maali ree? Rabbiin subhaanahu wa ta\u2019aalaa Mootii haqaa waan ta\u2019eef namoota erga ajajee fi dhoowwe booda dhumarratti isaan qorachuun jazaa isaaniif ni kafala. Garuu iddoo fi Guyyaan qorannoo fi jazaan kuni itti adeemsifamu murtaa\u2019a ta\u2019uu qaba. Namni tokko yoo qaxaramee, jiiyni mindaa itti kafalamu osoo hin gahiin mindaan ni kafalamaafi? Yeroo murtaa\u2019e keessatti hojii isaa erga hojjatee booda mindaan ni kafalamaaf."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Rabbiin Mootii Ogeessa waan ta\u2019eef Guyyaa fi iddoon mindaa nama hundaaf itti kafalu dursee murteessee jira. Guyyaa kanaan Guyyaa Qiyaamaa ykn Guyyaa Murtii jennaan. Iddoon immoo dirree wal-qixxaa\u2019a bakka namoonni hundi walitti qabamaniidha.[2] Kanaafu, isaan qorachuu fi jazaa isaaniif kafaluuf du\u2019aan booda namoota kaasun dirqama ta\u2019aa jechuudha. )"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ibn Al-Qayyim bakka biraattis ni jedha: \u201cRabbiin subhaanahu beekumsi, dandeetti fi ogummaan Isaa guutuu akka ta\u2019e dubbachuun du\u2019aan booda kaafamu mirkaneessa. Warroonni du\u2019aan booda kaafama morman yaadota sadan kana sammuu keessatti galchuun kaafamatti amanuu didu ykn shakku:1ffaa-Kutaaleen qaama namootaa haala addaan baasun hin danda\u2019amneen biyyeen walitti makamuu.2ffaa-Dandeettin kanaan wal hin qabatu. (Kutaaleen qaama bututanii lafa keessa erga badanii booda dandeettin kana walitti qabuun nama guutuu godhu hin jiru jechuun yaadu.)3ffaa-\u201cKuni dhimma faaydan keessa hin jirreedha. Yookiin sanyiin ilma namaa tokkoon booda kan biraa akka itti fufu ogummaan barbaachise. Akka kanatti abadii itti fufa. Akkuma dhaloonni tokko du\u2019uun dhaloonni biraa bakka bu\u2019a. Sanyiin ilma namaa hundi dhumee ergasii kaafamu keessa immoo ogummaan (hikmaan) hin jiru.\u201d jechuun yaadu. Kanaafu, ragaan kaafamu agarsiisan Qur\u2019aana keessatti hundee sadan irratti ijaarramuun dhufan:"}, {"text_idx": "#000015", "text": "1ffaa-Beekumsi Gooftaa guutuu akka ta\u2019e mirkaneessu. Akkuma nama: \u201cLafee erga bututtee booda eenyutu jiraachisa?\u201d jedhu irratti deebii deebisuuf jedhe: Jedhi \u201cKan yeroo jalqabaa ishii (lafee) uumetu jiraachisa.\u201d Inni uumama hundaa Beekaadha.\u201d Suuratu Yaasin 36:78-79"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ammas Rabbiin subhaanahu wa ta\u2019aalaa ni jedha:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cKana jechuun lafee, foon, gogaa fi rifeensa isaanii irraa wanta dachiin nyaattu dhugumatti ni beekna. Eessatti qaamni isaanii akka bittinaa\u2019e fi lafeen isaanii bututte takka takkaan ni beekna. Dabalataan galmeen kuni hundi keessatti galmaa\u2019e Nu bira jira.\u201d (Ibn Kasiir 7/395)"}, {"text_idx": "#000019", "text": "2ffaa-Dandeettin Isaa guutuu akka ta\u2019e mirkaneessu. Dandeetti Isaa kana mirkaneessuf ni jedha:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u201cRabbiin Kan samiiwwanii fi dachii uume, isaan uumuu keessatti kan hin dadhabin du\u2019aa kaasu irratti danda\u2019aa akka ta\u2019e hin arginee sila? Eeyyen! Dhuugumatti, Inni waan hundaa irratti Danda\u2019aadha.\u201d suuratu Al-Ahqaaf 46:33"}, {"text_idx": "#000022", "text": "3ffaa-Ogummaan Isaa guutuu akka ta\u2019e mirkaneessu- (Ogummaa (hikmaa) jechuun keessaa fi ala, jalqabaa fi xumura wantoota beekuu fi wanta hundaa bakka isaaf malu kaa\u2019udha. Kanaafu, ogeessi wanta hojjatu hundaa kaayyoof kan hojjatudha. Gonkumaa wanta taphaa hin hojjatu.) Kanaafi, hunda caalaa Ogeessa kan ta\u2019e ni jedha:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u201cSamiiwwan, dachii fi wantoota isaan lamaan jidduu jiran taphaaf hin uumne. Haqaan malee isaan lamaan hin uumne. Garuu irra hedduun isaanii hin beekan.\u201d Suuratu Ad-Dukhaan 44:38-39"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ammas ni jedha: \u201cSila Nuti taphumaaf waan isin uumnee fi gara Keenyatti kan hin deebifamne ta\u2019uu ni yaaddu?\u201d Suuratu Al-Mu\u2019minuun 23:115"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Kanaafi, wanti sirriin, du\u2019aan booda kaafamuun shari\u2019aa waliin sammuun kan beekkameedha. Gooftaan guutuu ta\u2019uun, maqaalee fi sifaanni Isaa guutuu ta\u2019uun du\u2019aan booda kaafamu dirqama taasisa. Akkuma guutummaan Isaa hanqinna biroo irraa qulqulluu ta\u2019e, wanta namoonni kaafama morman jedhan irraa Inni qulqulluudha.\u201d (Al-Fawaa\u2019id-fuula 6-7)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Kanarratti dabalatee, kaafama mormuun waa\u2019ee Rabbii azza wa jalla ilaalchisee yaada badaa yaadudha. Akkuma Ibn Al-Qayyim jedhe: \u201cNamni, \u2018Du\u2019aan booda mindaa fi adabbiif, uumamtoota Isaa dhugaa waan isaan irratti wal dhabanii isaaniif ifa gochuuf, aalama hundaaf dhugaa Isaatii fi dhugaa Ergamtootaa Isaa mul\u2019isuuf, diinonni Isaa kijibdoota akka ta\u2019an ifatti baasuf, gabroota Isaa ganda Aakhiratti walitti hin qabu.\u201d jechuun yaade, dhugumatti Isa ilaalchise yaada badaa yaade jira.\u201d (Zaadul Mi\u2019aad 3/230)"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Faaydan du\u2019aan booda namoota kaasu keessa jiru: nafseen hundi wanta hojjatteef jazaa argatti, namni miidhame haqa isa argata, namni miidhes (zaalimnis) adabbii isaaf malu argata, \u201cwarri du\u2019aan booda kaafamni hin jiru\u201d jechuun morman kijibdoota akka ta\u2019an ni beekkama, wanta namoonni irratti wal dhaban ifa gochuu fi isaan jidduutti murteessu."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dubbii fi Hojii Iimaana Diigan"}]