text: [{"text_idx": "#000002", "text": "Qur\u2019aanni kalaama (haasawa) Rabbii, Nabiyyi Muhammad (SAW) irratti buufame fi isa dubbisuun akka ibaadatti kan ilaallamuudha.\nQur\u2019aana keessatti yeroo baay\u2019ee maqaa Qur\u2019aanaa agarsiisuuf jechoonni lama irra deddebi\u2019amanii mul\u2019atu. Isaanis; Qur\u2019aanaa fi Kitaaba. Lugaa Arabiffaa keessatti \u201cQur\u2019aanni\u201d hiika \u201cdubbisuu\u201d qaba[1]. Kuni kan agarsiisu Qur\u2019aanni qubeewwan walitti fiduun arrabaan dubbifamuu kan danda\u2019amuudha. Karaa biraatin \u201cKitaaba\u201d jechuun wanta galmaa\u2019e fi barraa\u2019edha.[2]"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kanaafu, maqaaleen Qur\u2019aanaa lamaan kunniin ergaa gurguddaa lama dabarsuu jechuudha.\n1ffaa: Jechi \u201cQur\u2019aana\u201d jedhu sammuutti qabatamuun (haffazamuun) eeggamuu isaa kan agarsiisu yoo ta\u2019u\n2ffaa: Jechi \u201cKitaaba\u201d jedhu immoo waraqaa ykn meeshaa barreefamaa irratti galmaa\u2019un tiikfamu isaa mul\u2019isa. [3]"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kanaafu, Qur\u2019aana keessatti tasa dogongorri yoo uumame, maddoota lamaan kanniin keessaa tokkoon ni sirreeffama. Fakkeenyaf, namni tokko suurah (boqonnaa) Qur\u2019aanaa sammutti qabate osoo kitaaba hin ilaalin dubbisuu yoo dogongore, kitaaba ilaalun sirreefachu danda\u2019a. Ammas, osoo Aayata ykn suurah Qur\u2019aanaa waraqaa irratti print godhanuu ykn barreessanu ykn Aplikeeshinii telefoona irratti yoo dogongoran, namni Qur\u2019aana guutuu sammutti qabate dogongora kana ni sirreessa. Qur\u2019aanni haala kanaan jijjiramu ykn irraa haaqamu ykn itti dabalamuu irraa hanga Guyyaa Qiyaamatti ni eeggamaa jechuudha. Dhugumatti Rabbul Aalamiin ni jedha:"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cDhugumatti, Numatu Qur\u2019aana buuse, dhugumatti Numatu isa tiiksas.\u201d Suuratu Al-Hijr 15:9\nKanaafu, qulqullinnaa fi tiikfamu Qur\u2019aanaa ilaalchisee wanti nama shakkisisuu hin jiru."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kutaa darbee keessatti karaalee Qur\u2019aanni walitti qabamee keessaa karaa tokkoffaa ilaalle turre. Innis Qur\u2019aana guutu qomatti qabachuudha. Rabbiin waan hundaa irratti danda\u2019aa ta\u2019ee akkuma yeroo ammaa namoota miliyoonatti lakkamaan Qur\u2019aana guutuu qomatti akka qabatan taasise, yeroo jalqaba Nabiyyi irratti buusus Nabiyyiif qoma isaa keessatti walitti qabee jira. Faaruu fi galanni hundii Rabbiif haa ta\u2019u. Karaan lammataa Qur\u2019aanni walitti qabamee karaa barreefamaatin."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Barreefamaan Qur\u2019aana walitti qabuu iddoo saditti qoodanii ilaalun ni danda\u2019ama. Isaaniis:\n1-Jireenya Nabii Muhammad (SAW) Keessatti Barreefamaan walitti qabuu\u2013 Ergamaan Rabbii (SAW) Qur\u2019aana (wahyii) Rabbiin irraa isaanitti dhufu ofiin barreessu waan hin beekneef barreessitoota gurguddaa sahaabaa irraa ta\u2019an kan akka Aliyyi, Mu\u2019aawiyaa, Ubayy bin Ka\u2019abii fi Zayd bin Saabit fa\u2019a kaa\u2019uun yeroo keeyyanni (aayan) wayii buufamtu akka keeyyata san barreessan isaan ajaju turan. Iddoo ishiin itti barreefamtu fi boqonnaa (suuraah) ishiin keessatti barreefamtus Nabiyyitu barreessitootatti hima.[4]"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ammas, barreefamaan booda wanta barraa\u2019e mirkaneessun (proofreading) ni jira. Galmeen aayaata (keeyyattootaa) erga xumuramee booda, dogongorri akka hin uumamneef Zayd Ergamaa Rabbiitiif ni dubbisa. [5]"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ergamaan Rabbii Qur\u2019aana eeguf tarkaanfilee barbaachisu haa fudhataniyyuu malee yeroo sanitti Qur\u2019aanaa jiildi (galmee) tokkotti walitti hin qabne. Kana irra, Qur\u2019aanni wanta garagaraa fi bakka adda addaatti barreefamaa ture. Sababni isaas, suuraah fi Aayaan Qur\u2019aanaa bu\u2019uu itti fufanii jiru. Akkasumas, meeshaan barreefamaa akka ammaatti hin jiru. Kanaafu, yeroo sanitti osoo Qur\u2019aanni guutun bu\u2019ee hin xumuramiin, suuraah fi Aayaa yeroo adda addaatti bu\u2019an jiildi (galmee) tokko keessatti walitti qabuun garmalee ulfaata. Garuu Ergamaan Rabbii erga du\u2019anii booda wahyiin bu\u2019uu ni dhaabbate. Kanaafu, amma Qur\u2019aana guutuu bakka tokkotti walitti qabuun ni danda\u2019amaa jechuudha. Kunis yeroo Abu Bakr adeemsifame.[5]"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Haala kanaan Qur\u2019aanni yeroo Motummaa Abu Bakrii fi sahaabota yeroo sana jiraaniin galmee tokko keessatti walitti qabamee raawwatame. Kunis walitti qabiinsa lammaffaa jechuun beekkama."}, {"text_idx": "#000012", "text": "3-Yeroo Mootummaa Usmaan keessa Qur\u2019aanni Barreefamaan Walitti qabamuu\u2013 Akkuma beekkamu Qur\u2019aanni Afaan Arabiffaatin buufame. Araboonni akka balbala sanyii isaanitti loqoda garagaraa waan qabaniif nama hundaaf akka laafuf Ergamaan Rabbii (SAW) loqoduma isaanitiin Qur\u2019aana barsiisan. Loqoda jechuun jecha tokko yommuu sagaleessan sagaleen garagara ta\u2019uudha. Garuu hiikni isa tokkoma. Fakkeenyaf, akka Afaan Oromootti, naannoo Hararitti jecha \u201cof\u201d jedhu, \u201cif\u201d jechuun sagaleessu.Hima keessatti, \u201cOfii hojjadhe = ifii hojjadhe.\u201d Jechoonni lamaan kunniin hiikni isaanii tokkoma. Haaluma kanaan Afaan Arabaa keessattis jechoonni hiika wal-fakkaataa qaban garuu yommuu dubbatan sagaleen isaanii garagara ta\u2019e ni jiru. Fakkeenyaf, jecha \u201c(\u0642\u064f\u0644\u0652\u062a\u064f) qultu\u201d jedhu, warri Ijibt \u201cult\u201d jechuun sagaleessu. Warri Yaman immoo \u201cgultu\u201d jechuun sagaleessu. Garuu hiikni isaanii tokkoma. Innis \u201cAni jedhe\u201d ta\u2019a. Qur\u2019aanni loqoda Arabiffaa garagaraatin yoo dubbifame, hiika isaa kessatti wanti jijjiramu tokkollee hin jiru. Ergamaan Rabbii (SAW) bifa torbaan Qur\u2019aana dubbisaa turan. (Ilaali Sahih Muslim 819)"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Gara mata-duree keenyatti yommuu deebinu, yeroo mootummaa Usmaan biyyoonni Musliimaa waan baay\u2019ataniif, haafizonni gara biyyoota kanniini keessa faca\u2019an loqoda ofii qabatanii deemu jalqaban. Naannawa tokko tokko keessatti Araboonni gariin loqonni isaanii loqoda biroo akka caalu dhaadachu eegalan. Akkasumas, Musliimni haarofti Qur\u2019aana osoo dubbisuu yoo dogongore, dogongorri isaa kuni dhuguma dogongora dhugaati moo bifaa dubbisaa torban Ergamaan Rabbii barsiisaa turan keessaa isa tokko ta\u2019uu ykn dhiisu isaa itti himuun garmalee ulfaata. Dhumarratti rakkoon kuni naannoolee Arabaan alan jiraniif madda dhama\u2019iinsa fi wal-dhabbii ta\u2019e.*"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Sahaaban Huzeeyfa ibn Al-Yamaan jedhamu yommuu Iraaq keessa jiru dhama\u2019iinsa kana hubachuun addaan bittinaa\u2019u ummata Muslimaati fi jijjiramu Qur\u2019aanaa sodaate. Huzeyfaan yommuu gara Madiina deebi\u2019u rakkoo argee fi dhagahe Usmaanitti beeksisee. Yeroma san Usmaanis sahaabota mari\u2019achiisun galmee Abu Bakr irraa loqoda jiddu-galeessa tokkoon Qur\u2019aana kitaaba tokko keessatti akka barraa\u2019u murteessan. Galmeen yeroo Abu Bakrii barraa\u2019e haadha manaa Nabiyyi tan taate Hafsaa bira ture. Usmaanis Hafsaa irraa galmee Qur\u2019aanaa fuudhee gara Zayd bin Saabit, Abdullah bin Zubeeyr, Sa\u2019iid bin Aas fi Abdurahmaan bin Haaris bin Hishaamitti erguun akka isaan kitaabbilee baay\u2019eetti garagalchaan ajaje. Isaaniis kana raawwachuun biyya hundatti hawaasaf raabsan. Kunis walitti qabiinsa sadaffaa jedhama. Sunis godaansa Nabiyyii irraa waggaa 25ffaa keessa ture. (ilaali Sahih al-Bukhari 4987)"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Haala kanaan garagalchi (koopin) Qur\u2019aanaa bifa wal-fakkaatun addunyaa keessa raabsame. Sana booda Qur\u2019aanni hanga guyyaa har\u2019aatti akka yeroo sanitti walitti qabameen qomattis qabatamee fi meeshaa barreefamaa irrattis barreefame tiikfamee jira."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Akkasumas, tiikfamu Qur\u2019aanatiif ragaa kan ta\u2019an garagalchii (koopin) Qur\u2019aanaa yeroo durii baay\u2019een isaanii Muuziyeemi biyyoota adda addaa keessatti ni argama. Qabiyyeewwan hunda isaanitu kan wal-fakkaataniidha. Akka fakkeenyatti fakkiiwwan lamaan kanniin dhiyeessun ni danda\u2019ama."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mus\u2019hafa yeroo durii muuziyeemi Yaman keessatti argamu.[6] Mus\u2019hafa jechuun galmee Qur\u2019aanni irratti barraa\u2019u jechuudha."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u0645\u0627 \u0634\u0627\u0621\u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0645\u0644 \u0639\u0638\u064a\u0645 \u0648\u062c\u0647\u062f \u0645\u0628\u0627\u0631\u0643 \u0627\u0654\u0633\u0627\u0654\u0644 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0627\u0654\u0646 \u064a\u0643\u062a\u0628 \u0644\u0643\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0654\u062c\u0631 \u0648\u0627\u0654\u0646 \u064a\u0646\u0641\u0639 \u0628\u0643\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0654\u0645\u0629\nWollaahii yeroon weebsaaytii afaan keenyaan waan amantaa keenyaa akkanatti barsiisu argu hedduusaa na gammachiise. Rabbiin akkaataa yeroon gaafatuun nama diinii isaa khaddamu yeroo kamuu keessatti filateee akka qabun hubadhe. waan afaan kanaan tartiibaan akkanatti barrraa\u2019e reef arguu kooti kanaafan akkas gammade! Jabaadhaa ammallee! Rabbiin isinii woliin haa ta\u2019u. mindaa keessan jannata haa godhu.\nBarreessaa nuuf kaa\u2019aa isin hardha akka isin feetanutti dubbistoota dhabus gaaf tokko namoota kumaatamaan akka dubbifamu abdii guddaa Rabbirraa qabna.\nAamiin, I\u0307n sha Allah jazakallahu kheyran"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u0645\u0627 \u0634\u0627\u0621\u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0645\u0644 \u0639\u0638\u064a\u0645 \u0648\u062c\u0647\u062f \u0645\u0628\u0627\u0631\u0643 \u0627\u0654\u0633\u0627\u0654\u0644 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0627\u0654\u0646 \u064a\u0643\u062a\u0628 \u0644\u0643\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0654\u062c\u0631 \u0648\u0627\u0654\u0646 \u064a\u0646\u0641\u0639 \u0628\u0643\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0654\u0645\u0629"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Wollaahii yeroon weebsaaytii afaan keenyaan waan amantaa keenyaa akkanatti barsiisu argu hedduusaa na gammachiise. Rabbiin akkaataa yeroon gaafatuun nama diinii isaa khaddamu yeroo kamuu keessatti filateee akka qabun hubadhe. waan afaan kanaan tartiibaan akkanatti barrraa\u2019e reef arguu kooti kanaafan akkas gammade! Jabaadhaa ammallee! Rabbiin isinii woliin haa ta\u2019u. mindaa keessan jannata haa godhu."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Barreessaa nuuf kaa\u2019aa isin hardha akka isin feetanutti dubbistoota dhabus gaaf tokko namoota kumaatamaan akka dubbifamu abdii guddaa Rabbirraa qabna."}]