Galaksiler ve Özellikleri
Çubuklu Sarmal Galaksiler ve Karanlık Madde - Kozan Demircan
Açısal momentum özellikle birbirinin çevresinde dönen cisimler için önemlidir ve bu da dönen cismin kütlesi, hızı ve yörünge çemberinin ...
Merkür
Açısal momentum özellikle birbirinin çevresinde dönen cisimler için önemlidir ve bu da dönen cismin kütlesi, hızı ve yörünge çemberinin yarıçapına bağlıdır. Momentum tıpkı enerji gibi korunur ve dışarıdan bir güç uygulanmadıkça değişmez. Örneğin uydumuz Ay momentum kazanırsa Dünya’nın momentum kaybetmesi gerekir. Dünya’nın momentumu Ay’a geçer ki son 4,5 milyar yılda öyle olmuştur. Ay gittikçe bizden uzaklaşıyor ve gelgit etkisi azalıyor. Diğer yandan bir gezegen hızlanırsa yörüngesi bunu telafi etmek için daralacaktır. Nitekim Güneş’e en yakın gezegen olan <anchor>Merkür</anchor> en hızlı dönen gezegendir.
BepiColombo Sondası ile Merkür’e Gitmek Neden Zor? » Kozan Demircan
## Kozan Demircan

Menu

# BepiColombo Sondası ile Merkür’e Gitmek Neden Zor?

Bepicolombo-sondası-ile-merkür-e-gitmek-neden-zorESA ve Japonya uzay ajansı JAXA tarafından geliştirilen BepiColombo sondası 2025 yılında Merkür’e ulaşarak gezegeni yörüngeden incelemeye başlayacak. Geçen Nisanda hız kesmek için tekrar Dünya’nın yakınından geçen BepiColombo, Güneş’e ve yaklaşma sıklığı açısından da Dünya’ya en yakın gezegen olan Merkür’e 5 yılda ancak ulaşacak. Peki BepiColombo nasıl çalışıyor ve Merkür’e ulaşmak neden bu kadar uzun sürüyor? Uzay sondasının dolambaçlı yollarını görelim.

## En yakın ama en az bilinen gezegen

Güneş’e ortalama 58 milyon km uzakta olan Merkür’e gitmenin zor olmasının nedeni Güneş’e en yakın gezegen olması değildir. Yüzey sıcaklığının Güneş’e bakan yüzünde 430 dereceye ulaşması ve arka yüzünde -180 dereceye düşmesi gibi sert doğa koşulları da değildir. Asıl nedeni eski bir çarpışmayla milyarlarca yıl önce manto tabakasına dek soyulmuş olan bu gezegenin Güneş yönünde olmasıdır.

1957’de Sovyetler Birliği’nin Sputnik uydusu uzaya çıktığından beri Güneş Sistemi’ne sonda gönderiyoruz ama Merkür’ü incelemek için gönderilen ilk uzay aracı olan ve aynı zamanda Venüs’ü ziyaret eden Mariner 10 Merkür’e ancak 1973 yılında ulaştı. Sputnik’ten 28 yıl sonra elde edilen bu başarı da eksikti; çünkü Mariner 10 yörüngeye girmeyerek Merkür’ün yanından hiç durmadan geçti.

Merkür yörüngesine giren ilk araç NASA’nın Messenger sondası oldu. Bunun için 2011’i beklemiş olmamız şaşırtıcı değil mi? Pek değil aslında: Merkür yörüngesine girmenin zorluğu 1) Güneş’in yerçekiminin sondaları aşırı hızlandırması ve 2) Merkür’ün çok hızlı bir gezegen olmasıdır. Bunların işimizi nasıl zorlaştırdığına gelince:

Bepicolombo-sondası-ile-merkür-e-gitmek-neden-zor

## BepiColombo sondası ve Güneş

4800 km çapındaki Merkür’ün Dünya’ya uzaklığı ortalama 77 milyon km’dir. Bu da Güneş’in yerçekimiyle aşırı hızlanan bir sondanın fazla yakıt yakmadan yavaşlamasına yeterli bir uzaklık değildir. Sert fren yapmak ve bunun için roket motorlarını uzun süre tam kapasiteyle çalıştırmak gerekir. Roket motorları uzay aracını sarsarak zarar verir ki bu da sizi daha sağlam ve pahalı bir sonda üretmeye iter.

Parker işte bu yüzden Güneş’e direkt fren yaparak yaklaşmıyor. Evet, doğrudan Güneş’e uçtu ama yıldızın güçlü yerçekimi yüksek hızlarda bile uzak yörüngeye girmesine izin verdi.  Ancak, roketlerle fren yaparak direkt en yakın yörüngeye girmeye kalksa petrol tankerlerinin taşıdığı kadar çok yakıt yakar ve bir tanker kadar büyük olması gerekirdi.

O kadar büyük bir uzay gemisinin fren yapması için daha çok yakıt gerekir ve bu da kısır döngüye yol açardı. Öyleyse bilimkurgu filmlerinin tersine bir gezegenin yörüngesine girmek kolay değildir. Bunun için yörünge freni olarak adlandırılan özel bir teknik uygulamanız gerekir. Bu da bizi Merkür gezegenine ve BepiColombo sondasına getiriyor:

4 6 BepiColombo’nun dolambaçlı yolları ve yörünge Freni ile Merkür’e uzun yolculuk. Büyütmek için tıklayın.

## BepiColombo sondası ve Merkür

Kepler’in ikinci hareket yasası gereği Güneş çevresinde dönen gezegenler yörünge düzleminde eşit zamanda eşit alanları tarar. Bu da Güneş’e yakın gezegenlerin daha hızlı ve uzak gezegenlerin daha yavaş dönmesi gerek. Merkür Güneş’e o kadar yakın ki 1 Merkür yılı 88 Dünya gününe eşit oluyor. Merkür Güneş çevresinde yüksek hızda vızır vızır dönüyor ki bu kadar hızlı devinen bir gezegenin yörüngesine girmek kolay değildir. Yakıt maliyetine ek olarak gezegeni ıskalama şansı yüksektir!

Şimdi diyeceksiniz ki “Ama hocam, BepiColombo’dan daha hızlı giden Parker Güneş yörüngesine girdi.” Girdi ama Merkür’ün yerçekimi o kadar güçlü değil. BepiColombo direkt Merkür’e uçsa tıpkı Mariner 10 gibi yörüngeye giremeyecek kadar hızlı yol alacaktı. Plüton’a en kısa sürede gitmek için 9 yıl tam gaz giden Yeni Ufuklar gibi gezegenin yanından geçerken birkaç kare fotoğraf çekmekle yetinecekti.

BepiColombo yavaşlamak için farklı bir taktik kullanıyor: Yörünge freni veya teknik adıyla yerçekimi desteği, Nitekim geçen Nisanda Dünya’nın yanından geçti ve iki kez de Venüs yakınından geçecek. Her seferinde gezegenlerin yerçekimiyle yakıt yakmadan yavaşlayacak. Merkür’e ise tam altı kez yaklaşacak ve sadece sonuncu yaklaşmada, yani 9 Ocak 2025’te yörüngeye girecek kadar yavaşlamış olacak. İşte bu yüzden yolculuk Mariner gibi 5 ay değil, şu andan itibaren yaklaşık 5 yıl daha sürecek.

## Messenger’ın izinde

BepiColombo güneş enerjisinden yararlanmak üzere tasarlandı: Yerçekimi frenine ek olarak manevra yapmakta kullanılacak iticiler ve motorları var. Güneş’e yakın olduğu için büyük güneş panelleri de taşıyor ve atom pillerine (radyoizotop termoelektrik jeneratör) gerek kalmıyor. Messenger 2004’te fırlatılmış ve 6,5 yıl süren yerçekimi freni manevralarından sonra 2011’de Merkür ulaşmıştı. Messenger yakıtı bitene dek 4 yıl çalıştı. Ardından NASA aracı Merkür’e çarparak çıkardığı tozu Merkür’ün kimyasal bileşimini öğrenmek amacıyla analiz etti. BepiColombo ise hedefine toplam 7 yılda varmış olacak.

3 7 Büyütmek için tıklayın.

## BepiColombo sondası nasıl çalışıyor?

2018’de fırlatılan BepiColombo sondası aslında iki sondadan oluşuyor: Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) üretimi Merkür Manyetosfer Uydusu (Japonca güzel kiraz çiçeği anlamına gelen Mio gezegenin manyetik alanını inceleyecek) ve ESA yapımı Merkür Gezegeni Uydusu (Merkür yüzeyini inceleyecek). Merkür’e inmesi planlanan bir sonda daha vardı ama maliyetten kısmak için bu proje iptal edildi.

Mio toplam 45 kg ağırlığında olan 5 grup bilimsel aygıt taşıyor: Merkür Plazma Parçacıkları Deneyi (MPPE), gezegenin manyetosferiyle güneş rüzgarı etkileşimini inceleyecek. Bunun için de gezegeni saran plazma parçacıklarıyla nötr parçacıkları analiz edecek. MPPE şu aygıtları taşıyor:

- Merkür Elektron Analizörleri (MEA1 ve MEA2)
- Merkür İyon Analizörü (MIA)
- Kütle Tayf Analizörü (MSA): Almanya Braunschweig Teknik Üniversitesi IDA departmanı ve Max Planck Enstitüsü Güneş Sistemi Araştırma Departmanı (MPS), Fransa Ekol Politeknik Plazma Fiziği Laboratuarı (LPP) ile Japonya Havacılık ve Uzay Bilimleri Enstitüsü tarafından geliştirildi.
- Elektron Yüksek Enerjili Parçacık Aygıtı (HEP-ele)
- İyon Yüksek Enerjili Parçacık Aygıtı (HEP-ion)

Mio’nun diğer aygıt grupları ise gezegenin manyetosferi, manyetik alanı ve gezegenler arası güneş rüzgarını inceleyecek olan Merkür Manyetometresi (MMO-MGF); manyetosferle güneş rüzgarının elektrik alanını, elektromanyetik ve radyo dalgalarını inceleyecek olan Plazma Dalgaları Araştırma Aracı (PWI); Merkür Atmosferi Sodyum Tayfölçeri (MSASI) ve Merkür ile gezegenler arası uzaydaki toz bulutlarını inceleyecek olan Merkür Toz İzleyicisidir (MDM).

Bepicolombo-sondası-ile-merkür-e-gitmek-neden-zorMIO ve MPO farklı yörüngelerde dönecek.

## Merkür Gezegeni Uydusu

BepiColombo’nun Dünya ile iletişim kuracak ana parçası olan Merkür Gezegeni Uydusu (MPO) 1150 kg ağırlığında olup tek yüzlü güneş paneliyle 1 kilovat güç üretecek kapasiteye sahip bulunuyor. Uydunun taşıdığı Optik Güneş Yansıtıcıları aracın ısısını 200 derecenin altında tutmayı hedefliyor. Bu bağlamda MPO’nun Güneş’e eğik açıdan bakarak sıcaklığı düşürmek ama aynı zamanda güneş enerjisi üretimini artırmak için yeterince dik açıyı korumak arasında denge gütmesi amaçlanıyor.

MPO’nun 11 deney aygıtı arasında kameralar; kızılötesi, morötesi, X ışınları, gama ışınları ve nötron ışınlarını ölçecek tayfölçerler; bir radyometre, lazer yükseklikölçer, manyetometre, parçacık analizörleri, K bandı vericisi ve ivmeölçer bulunuyor. Bu aygıtlar detektörleri bozacak ve yanlış ölçümlere yol açacak yüksek ısıdan korunması için aracın altına yerleştirilmiş bulunuyor. Sadece MERTIS ve PHEBUS tayfölçerleri daha geniş bir görüş açısı için radyatörün hemen altında yer alıyor.

Yüksek sıcaklığa dayanıklı olan ve 1 metre çaplı çanak kullanan yüksek kazançlı anten aracın üst tarafındaki kısa direğin üzerinde bulunuyor. Öyle ki BepiColombo sondası Dünya ile ortalama 50 kilobit saniye hızla ve yılda 1550 gigabit veri hacmiyle X ve K bandında iletişim kuracak. Merkür sondasını ESA’nın 35 metrelik çanak anten kullanan Cebreros yer istasyonu yönetecek.

## Toparlayacak olursak

Bu yazıda BepiColombo sondasının nasıl çalıştığını, ne tür bilimsel aygıtlar taşıdığını, bu konudaki bilimsel işbirliğini, uzay bilimlerine meraklı gençlerimizin yurt dışında hangi üniversitelere seçebileceğini ve Merkür’e gitmenin neden bu kadar uzun sürdüğünü gördük.

## BepiColombo Dünya’nın Yanından Geçti

### Bunu beğen:

BeğenYükleniyor...

### İlgili

#### Yorum ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorum*

İsim:*

Email Adresi:*

Website:

Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.

Δ

Ara

### Arşivler

ArşivlerAy seçin Temmuz 2024  (8) Haziran 2024  (9) Haziran 2023  (1) Aralık 2021  (3) Kasım 2021  (11) Ekim 2021  (13) Eylül 2021  (15) Ağustos 2021  (21) Temmuz 2021  (22) Haziran 2021  (17) Mayıs 2021  (21) Nisan 2021  (20) Mart 2021  (14) Şubat 2021  (16) Ocak 2021  (17) Aralık 2020  (16) Kasım 2020  (12) Ekim 2020  (14) Eylül 2020  (10) Ağustos 2020  (21) Temmuz 2020  (25) Haziran 2020  (16) Mayıs 2020  (9) Nisan 2020  (10) Mart 2020  (16) Şubat 2020  (7) Ocak 2020  (7) Aralık 2019  (11) Kasım 2019  (16) Ekim 2019  (15) Eylül 2019  (10) Ağustos 2019  (14) Temmuz 2019  (17) Haziran 2019  (21) Mayıs 2019  (13) Nisan 2019  (14) Mart 2019  (10) Şubat 2019  (6) Ocak 2019  (6) Aralık 2018  (4) Kasım 2018  (7) Ekim 2018  (13) Eylül 2018  (10) Ağustos 2018  (10) Temmuz 2018  (12) Haziran 2018  (21) Mayıs 2018  (18) Nisan 2018  (6) Mart 2018  (9) Şubat 2018  (7) Ocak 2018  (9) Aralık 2017  (5) Kasım 2017  (11) Ekim 2017  (8) Eylül 2017  (13) Ağustos 2017  (20) Temmuz 2017  (20) Haziran 2017  (16) Mayıs 2017  (19) Nisan 2017  (13) Mart 2017  (14) Şubat 2017  (17) Ocak 2017  (25) Aralık 2016  (17) Kasım 2016  (13) Ekim 2016  (19) Eylül 2016  (16) Ağustos 2016  (14) Temmuz 2016  (21) Haziran 2016  (21) Mayıs 2016  (17) Nisan 2016  (14) Mart 2016  (11) Şubat 2016  (17) Ocak 2016  (13) Aralık 2015  (21) Kasım 2015  (22) Ekim 2015  (22) Eylül 2015  (21) Ağustos 2015  (14) Temmuz 2015  (11) Haziran 2015  (15) Mayıs 2015  (8) Nisan 2015  (7) Mart 2015  (6) Şubat 2015  (4) Ocak 2015  (12) Aralık 2014  (8) Kasım 2014  (5) Ekim 2014  (11) Eylül 2014  (11) Ağustos 2014  (8) Temmuz 2014  (10) Haziran 2014  (14) Mayıs 2014  (8) Nisan 2014  (12) Mart 2014  (3) Şubat 2014  (12) Ocak 2014  (10) Aralık 2013  (7) Kasım 2013  (8) Ekim 2013  (11) Eylül 2013  (8) Ağustos 2013  (9) Temmuz 2013  (7) Haziran 2013  (7) Mayıs 2013  (13) Nisan 2013  (6) Mart 2013  (10) Şubat 2013  (12) Ocak 2013  (11) Aralık 2012  (17) Kasım 2012  (44) Ekim 2012  (55)

Yeni İçeriklerden Haberdar Olmak İçin

E-Mail:

%d