Astroloji ve Burçlar
BURÇ - TDV İslâm Ansiklopedisi
Buna göre İbrânî literatüründeki on iki burcun adı şöyledir: Taleh (Koç), Shor (Boğa), Te'omim (İkizler), Sartaz (Yengeç), Aryeh (Aslan), Betullah (Başak), ...
CİZRE KÖPRÜSÜ
Burç tasvirleri İslâm sanatına yansırken bazılarında burçlar kuşağı sayı ve düzen bakımından eksiksiz, bazılarında ise gezegenler ve öteki astral sembollerle yan yana gösterilmiştir. Mimari eserlerdeki burçlarla ilgili tasvir örneklerinin en eskilerinden bir grup, Dicle nehri üzerindeki İbn Ömer Köprüsü’nün büyük ayakları üzerine işlenmiştir (bk. <anchor>CİZRE KÖPRÜSÜ</anchor>). Panolar halinde taşa kazılan bu figürlerin çoğunun gezegenler ve burçları temsil ettiği hususunda pek çok araştırmacı görüş birliği halindedir. Herzfeld’e göre bu kabartmalar sağdan sola doğru şu düzene göre sıralanır: 1. Satürn ve Terazi, 2. Jüpiter ve Yengeç, 3. Mars ve Oğlak, 4. Güneş ve Aslan, 5. Venüs ve Balık, 6. Merkür ve Başak, 7. Ay ve Boğa, 8. Yay burcu ve yanında tam teşhis edilemeyen bir başka figür. Burç figürlerinin böyle bir eserde yer alışı, ayrıca köprünün inşa edildiği yıl ile de bağlantılı görülmektedir.
﻿
CİZRE KÖPRÜSÜ - TDV İslâm Ansiklopedisi

- 



- 

- 

x

- "

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 0

- *

- - 

- q

- w

- e

- r

- t

- y

- u

- ı

- o

- p

- ğ

- ü

- ,

- a

- s

- d

- f

- g

- h

- j

- k

- l

- ş

- i

- ABC

- z

- x

- c

- v

- b

- n

- m

- ö

- ç

- .

- ABC

- Boşluk

- Sil



# CİZRE KÖPRÜSÜ

## İslâm sanatında özellikle batı ayağındaki astrolojik tasvirler sebebiyle ayrı bir yeri olan köprü.





CİZRE KÖPRÜSÜ

Müellif: ÖZKAN ERTUĞRUL

Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi

Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi

Baskı Tarihi: 1993

Erişim Tarihi: 13.09.2024

Web Adresi:

https://islamansiklopedisi.org.tr/cizre-koprusu

ÖZKAN ERTUĞRUL, "CİZRE KÖPRÜSÜ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cizre-koprusu (13.09.2024).

Kopyalama metni

Şırnak’a bağlı Cizre’de (Cezîre-i İbn Ömer) bulunmakla birlikte nehrin yatağı değiştiğinden bugün Suriye sınırları içinde kalmıştır. Cizre’nin 2 km. doğusundaki bu yapı kaynaklarda İbn Ömer Köprüsü veya yakınındaki Yafes köyünden dolayı Yafes Köprüsü adlarıyla, halk arasında ise Bafid Köprüsü olarak anılır. Cizre’de sanat tarihi bakımından mühim özelliklere sahip olan bu köprüden başka, Cizre surunun Deşt Kapısı’nın 100 m. ilerisinde bulunduğu için bu adla da anılan bir de Cizre Küçük Köprüsü vardır. Açıldığı geçit sebebiyle bir süre Akabin Köprüsü de denilen Cizre Küçük Köprüsü, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Fevzi Çakmak’ın emriyle tamir ettirildiği için Çakmak Köprüsü adıyla da anılmıştır. Cevdet Çulpan’ın bu köprüyü esas Cizre Köprüsü ile karıştırdığı anlaşılmaktadır.

Bugün yalnız büyük kemeriyle bazı ayakları sağlam kalmış bir harabe durumunda bulunan Cizre Köprüsü’nün XII. yüzyılda yapıldığı bilinmekte, Artuklular’a veya daha büyük bir ihtimalle Musul Atabegleri’ne ait olduğu sanılmaktadır. Mükemmel bir taş işçiliği gösteren köprünün yapımında dolgu malzemesi olarak kireç harçlı moloz, kaplama malzemesi olarak da iri bazalt kesme taşlar kullanılmıştır. Ortadaki büyük, yanlardakiler daha küçük olmak üzere beş sivri kemerlidir. Preusser’in verdiği bilgilere göre boyu 141 m., orta gözün yüksekliği 17 m., yan gözlerin yükseklikleri ise sırasıyla 15 ve 10 metredir.

Köprünün en önemli özelliklerinden biri, halen mevcut batı ayağında sekiz adet astrolojik tasvir bulunmasıdır. Tasvirler sekiz yüzlü kaidenin külâha geçiş kısmında, bazalt kaplama taşları arasına üst üste yerleştirilmiş 20 × 100 cm. boyutlarındaki ikişer parça kireç taşından oluşan panolar üzerine yüksek kabartma tekniğiyle işlenmişlerdir. Yedi gezegen ile sekiz burcu gösteren bu tasvirler bağdaş kurmuş insan figürleriyle gezegenleri, figürlerin ellerinde tuttukları alâmetlerle de burçları sembolize etmektedirler. Ayrıca tasvirlerin yanlarında ancak bir kısmı okunabilen yıldız isimleriyle Ashâb-ı Kehf’ten bazılarının adları bulunmaktadır.

BİBLİYOGRAFYA

K. Preusser, Nordmesopotamische Baudenkmäler, Leipzig 1911, s. 22.

F. Tunçdağ, Artukoğlu Sanatı (doktora tezi, 1963), AÜ DTCF, s. 109-113.

Cevdet Çulpan, Türk Taş Köprüleri, Ankara 1975, s. 44-48, lv. XXIII-XXIV, rs. 25/1-3.

a.mlf., “Köprülerde Tarih Köşkleri”, STY, II (1966), s. 27.

Ara Altun, Anadolu’da Artuklu Devri Türk Mimarisi’nin Gelişmesi, İstanbul 1978, s. 279-280.

Fügen İlter, Osmanlılara Kadar Anadolu Türk Köprüleri, Ankara 1978.

Abdullah Yaşın, Bütün Yönleriyle Cizre, İstanbul 1983, s. 51-61.

Muhammed Yûsuf Gandûr, Târîḫu Cezîreti’bni ʿÖmer münẕü teʾsîsihâ ḥatte’l-fetḥi’l-ʿOs̱mânî, Beyrut 1990, s. 322.

G. Öney, “Anadolu Selçuklu Sanatında Balık Figürü”, STY, II (1966), s. 152-153.



Cizre Köprüsü (G. L. Bell, Amurath to Amurath, London 1924, rs. 86)

BU MADDE

DOSYASINDA YER ALMAKTADIR.

## Görseller

Cizre Köprüsü (G. L. Bell, Amurath to Amurath, London 1924, rs. 86)

TDV İslâm Ansiklopedisi Madde Bildirim Formu

Bu form aracılığıyla, sadece OSMANLILAR//8-mali-yapi maddesi ile alakalı mesajların iletilmesi rica olunur. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin elektronik sürümü hakkındaki diğer hususların ise İletişim Formu aracılığıyla iletilmesi rica olunur.

Bildiriminiz *

İletişim bilgileriniz

Adınız ve Soyadınız *

E-Posta *

Telefon Numarası

Değişiklikleriniz taslak olarak tarayıcınıza kayıt edilir. Kapatıp daha sonra devam edebilirsiniz.



- 
- CİZRE KÖPRÜSÜ

Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’ nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi ( TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.

Otuz üç yıllık birikim, yeni yüz: TDV İslâm Ansiklopedisi İnternet sitesi test yayınında.
Daha fazla bilgi

RASTGELE





TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?

BAŞKA BİR MADDE GÖSTER