Jak naprawdę brzmiał język polski sto lat temu? Kazimierz Nitsch i ...
Trzecim źródłem dialektologicznych pasji Kazimierza Nitscha mogłoby być i to, że patrzył on na gwary przez pryzmat historii języka. Zauważył ...
Czesława Miłosza
Jerzy Giedroyc długo się wahał, jakiego autora i jaki tytuł wybrać na początek. Prawdopodobnie brał pod uwagę dwóch pisarzy: <anchor>Czesława Miłosza</anchor> i Witolda Gombrowicza. Zwłaszcza że obaj literaci debiutowali w paryskiej "Kulturze" w maju 1951 roku. – Publikacja ta spotkała się szerokim na emigracji i to podsunęło redaktorowi pomysł, by tę nową serię rozpocząć mocnym akcentem – tłumaczyła literaturoznawczyni.
"Czy chciałbym przeżyć swoje życie inaczej?". Czesław Miłosz w szczerych wywiadach - Historia




 słuchaj



burger

 więcej

live

15:33 - 16:00

Temat dnia

13.09.2024

Prowadzący:

16:00 - 16:30

Suma wydarzeń



live

15:05 - 16:00

Ekspres Jedynki

13.09.2024

Prowadzący: Karolina Rożej

16:00 - 16:05

Aktualności radiowej Jedynki



live

15:15 - 16:00

Źródła. Magazyn kultury ludowej

13.09.2024

Prowadzący: Krzysztof Dziuba

16:00 - 16:04

Wiadomości kulturalne



live

15:05 - 16:00

W tonacji Trójki

13.09.2024

Prowadzący: Michał Margański

16:00 - 16:05

Serwis Trójki



live

15:00 - 16:00

Hejterska 4

13.09.2024

Prowadzący: Kamil Jasieński

16:00 - 17:00

Świat 4.0



PR dla Zagranicy



# "Czy chciałbym przeżyć swoje życie inaczej?". Czesław Miłosz w szczerych wywiadach

Ostatnia aktualizacja:
14.08.2024 05:55

Dziś mija 20. rocznica śmierci Czesława Miłosza. To dobra okazja, by przypomnieć z radiowych archiwów wypowiedzi poety, które układają się w swoisty - złożony z wielkich nazwisk i osobistych opowieści - alfabet.

Czesław Miłosz

Czesław MiłoszFoto: Louis Monier / Rue des Archives / Forum

A meryka

- Mieszkam w Kalifornii już dwadzieścia lat. Ciągłe oglądanie tych krajobrazów przeniknęło do moich wierszy. Jednocześnie krajobrazy Litwy są bardzo żywe. Nastąpiła u mnie jakaś interesująca fuzja tych dwóch części naszej planety.

Posłuchaj

03:49 Ameryka.mp3  Czesław Miłosz w rozmowie z Anną Frajlich (RWE, 1980)

B iblia

- Nowe polskie przekłady Pisma nie są, moim zdaniem, dobre. Tłumaczyłem zatem Biblię i szukałem nowego języka. Wcześniej czytałem "Psałterz Puławski" czy Biblię Leopolity. Słyszałem, że to język archaiczny, a tymczasem to cudowna polszczyzna.

Posłuchaj

04:27 Biblia.mp3  Czesław Miłosz w rozmowie z Anną Frajlich (RWE, 1980)

Cz echowicz

- Był poetą katastrofizmu i zbliżającej się apokalipsy. Miał przeczucie rychłej śmierci i rychłej wojny, jednocześnie był świadomy, że poezja nie może niczego odwrócić. Ona istnieje w strefie bezbronności.

Posłuchaj

06:47 Czechowicz.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawiają Joanna i Jerzy Illgowie (PR)

\\\*

## Czytaj także:

\\\*

Dz ieciństwo

Dzieciństwo jest okresem formacyjnym, zasadniczym, powiedziałbym nawet: sakramentalnym. Szczęśliwe wydarzenia w dzieciństwie pomagają nam w życiu późniejszym. Moje było dość urozmaicone ze względu na I wojnę światową i rewolucję, którą przeżyłem w Rosji. Ale szczęśliwe momenty też były: kiedy w Szetejniach - sam jeden, bo mój brat był bardzo mały - sobie tam hasałem. To było bardzo szczęśliwe.

Posłuchaj

00:49 dzieciństwo.mp3  Czesław Miłosz podczas spotkania w Paryżu (RWE, 1997)

E migracja

- Nie jest łatwo żyć na wygnaniu, bo wygnanie to samotność. Wiem dobrze, czym ono jest, i jeśli mnie nie zniszczyło, to nie jest dostateczny powód, żeby nie ostrzegać innych. Ameryka jest zupełnie inna niż jej naiwny obraz, wyidealizowany wskutek odległości.

Posłuchaj

05:17 Emigracja.mp3  Apel Czesława Miłosza wyemitowany na antenie Sekcji Polskiej RWE w 1983 roku

H erbert

- Na początku ze Zbigniewem Herbertem była bardzo serdeczna przyjaźń, ale skończyła się. Zadzwoniłem do niego na krótko przed jego śmiercią, powiedziałem: "Jesteś moim wielkim zawodem miłosnym". Był bardzo wzruszony.

Posłuchaj

02:03 Herbert.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Jerzy Illg (PR, 2001)

\\\*

## Czytaj także:

\\\*

I waszkiewicz

- Moje przywiązanie do Iwaszkiewicza datuje się z okresu, kiedy jeszcze byłem w szkole średniej. Przyjechał na wieczór poetycki do Wilna. Nie ośmielałem się do niego zbliżyć, tylko że publiczność składała się z 5-6 osób, co przeżyłem jako klęskę mojego ulubionego poety.

Posłuchaj

05:47 Iwaszkiewicz.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Jerzy Illg (PR, 2001)

" K ultura"

- "Kultura" reagowała na wszystkie zjawiska zachodnie, ale we Francji jakakolwiek krytyka komunizmu była odrzucana. Pierwsze tłumaczenia Orwella były "Kultury", a o tym pisarzu nie wolno było wtedy wspominać, był owocem zakazanym.

Posłuchaj

02:10 Kultura.mp3  Czesław Miłosz w kuluarach paryskiej konferencji ku czci miesięcznika "Kultura" i Jerzego Giedroycia (RWE, 1999)

N obel

- Każdy ze słuchaczy łączy moją Nagrodę Nobla z wyborem papieża i utworzeniem niezależnych związków zawodowych. Tak, ta nagroda uzyskała wymiar symboliczny przez tę dziwną zbieżność w czasie, mimo że byłem kandydatem od paru lat.

Posłuchaj

01:44 Nobel.mp3  Czesław Miłosz w rozmowie z Anną Frajlich (RWE, 1980)

\\\*

## Czytaj także:

\\\*

P amięć (i poezja)

- Poezja pisana przeze mnie, gdy miałem 20 lat, jest w dużym stopniu dziełem kogoś innego, podobnie, gdy miałem lat 30. Tamte rzeczy, które napisałem poprzednio, to są utwory, od których człowiek już się oddzielił. Na pewno jest jakiś sekret w tym, że jesteśmy tą samą jednostką od kolebki aż po śmierć.

Posłuchaj

02:26 Pamięć.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Hanna Balicka (PR)

R adio

- W radiu (wileńskim – przyp. red.) siedzieliśmy w biurze planowania, robiliśmy siatki z informacjami, gdzie i ile umieścić danego materiału. Straszliwe nudne zajęcie. A nasza dyrektorka Halina Sosnowska toczyła wojny ze zmieniającym się kierunkiem Polskiego Radia, toczyła batalię przeciwko pogłębiającemu się nacjonalizmowi.

Posłuchaj

02:15 Radio.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawiają Joanna i Jerzy Illgowie (PR)

R óżewicz

- On zdaje się mieć pewne złudzenia, tzn. przypisuje zło człowiekowi przeciwstawionemu naturze, która jest dobra. A ja nie mam wysokiego mniemania o naturze. Mój pesymizm jest głębszy niż Różewicza.

Posłuchaj

02:59 Różewicz.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Jerzy Illg (PR, 2001)

\\\*

## Czytaj także:

\\\*

Ś wirszczyńska

- Znałem ją przed wojną i w czasie okupacji. Jej wiersze feministyczne są w obronie losu kobiety takiego jak w Polsce, w społeczeństwie bardzo paternalistycznym. A jej książka wierszy o Powstaniu Warszawskim powinna być postawiona na równi z "Pamiętnikiem" Białoszewskiego.

Posłuchaj

06:04 Świrszczyńska.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Jerzy Illg (PR, 2001)

W itkacy

- Istniał u Witkacego głęboki fatalizm. Patrzył na cywilizację europejską jak na cywilizację już w dekadencji. Cała jego teoria sztuki nowoczesnej opierała się na tym, że twórcy przeszłości mieli harmonijny obraz świata. W XX wieku jednak nie można, jak twierdził, tworzyć takiej sztuki.

Posłuchaj

03:39 Witkacy.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Jacek Kalabiński (RWE)

Ż ycie

- Moje życie osobiste było bardzo trudne często i tragiczne. Mam poczucie radykalnej różnicy między tym, jak przeżywam moje życie, a zewnętrzną sławą. Czy chciałbym przeżyć je inaczej? Prawdopodobnie, ale mleko rozlane, trzeba to życie zaakceptować.

Posłuchaj

01:54 Życie.mp3  Z Czesławem Miłoszem rozmawia Hanna Balicka (PR)

jp



Popularne

Czytaj także

# Orwell i przestrzenie, w których funkcjonuje dziś on i jego twórczość

Ostatnia aktualizacja:
15.05.2021 12:08

Wielki Brat, nowomowa, dwójmyślenie – pojęcia stworzone przez George’a Orwella weszły na stałe do języka potocznego i kultury masowej. W audycji zastanawialiśmy się nad współczesnym odbiorem twórczości brytyjskiego pisarza i publicysty, a pretekstem do rozmowy były najnowsze wydania jego dwóch najważniejszych powieści: "Roku 1984" oraz "Folwarku zwierzęcego".

George Orwell

George OrwellFoto: Shutterstock/Mario Breda

Posłuchaj

28'34
Przestrzenie Orwella (Strefa literatury/Dwójka)
dodaj do playlisty; "dodaj do playlisty")

więcej

Posłuchaj

28:34 Dwójka Strefa literatura 14.05.2021.mp3  Przestrzenie Orwella (Strefa literatury/Dwójka)

Orwell planował powieść o Katyniu

Komentując świat wykreowany w "Roku 1984" George Orwell stwierdził: "Nie wierzę w to, że społeczeństwo, jakie opisałem, powstanie, sądzę jednak, że coś podobnego mogłoby zaistnieć. Uważam też, że idee totalitarne wszędzie zapuściły korzenie w umysłach intelektualistów, dlatego też podjąłem próbę doprowadzenia tych idei do ich logicznych konsekwencji". Pisarz zmarł w 1950 roku, niedługo po wydaniu swojego najsłynniejszego dzieła, nie przypuszczając, że stworzona przez niego futurystyczno-utopijna wizja okaże się przerażającą rzeczywistością wielu komunistycznych państw.

1 stycznia 2021 roku prawa autorskie chroniące twórczość George’a Orwella wygasły, a jego dzieła trafiły do domeny publicznej. Dzięki temu w wielu krajach, także w Polsce, pojawiają się nowe tłumaczenia jego książek, często poszerzone o niepublikowane dotąd materiały i dodatkowe komentarze tłumaczy. To dobra okazja do dyskusji na temat niepokojąco aktualnej wymowy sztandarowych dzieł pisarza, ale też do poszukania w jego twórczości nowych sensów, znaczeń i tropów.

Orwell ze współczesnej perspektywy

Przed czym ostrzega "Rok 1984" w rzeczywistości XXI wieku? Jakie wyzwania translatorskie niesie za sobą pisarstwo Orwella i czym uwodzą tłumaczy jego powieści – napisane w oryginale szorstkim, chropawym stylem? Która z przestrzeni funkcjonowania tego pisarza w kulturze – biograficzna, językowa, metaforyczna – wydaje się nam dziś szczególnie ciekawa?

Odpowiedzi na te pytania szukaliśmy w audycji wraz z zaproszonymi tłumaczami: Dorotą Konowrocką-Sawą (autorką nowego przekładu "Roku 1984") oraz Szymonem Żuchowskim (tłumacz "Folwarku zwierzęcego", którego najnowsze polskie wydanie ukaże się w połowie czerwca).

**\\\***

Data emisji: 14.05.2021

Godzina emisji: 21.30

rozwiń

zwiń


Czytaj także

# Prof. Ewa Hoffman-Piotrowska: Norwid był poetą miasta

Ostatnia aktualizacja:
21.05.2021 21:30

- Cyprian Kamil Norwid czyni miasto przedmiotem swojej refleksji. Ono również staje się naturalnym miejscem kształtowania jego osobowości i doświadczeń i – jak mawiała prof. Zofia Stefanowska – Norwid w swojej twórczości przedstawia zurbanizowaną wizję miasta - mówiła w Dwójce prof. Ewa Hoffmann-Piotrowska.

Cyprian Kamil Norwid z portretu P. Szyndlera, 1882 r.

Cyprian Kamil Norwid z portretu P. Szyndlera, 1882 r.Foto: Polona.pl

Posłuchaj

28'14
Prof. Ewa Hoffmann-Piotrowska i dr Stanisław Falkowski o Norwidzie jako poecie miasta (Strefa literatury/Dwójka)
dodaj do playlisty; "dodaj do playlisty")

więcej

"Krakus". Dariusz Błaszczyk: to bardziej utwór dźwiękowy niż słuchowisko

Posłuchaj

28:14 Strefa literatury 21.05.2021.mp3  Prof. Ewa Hoffmann-Piotrowska i dr Stanisław Falkowski o Norwidzie jako poecie miasta (Strefa literatury/Dwójka)

23 maja minie nieokrągła, bo 138. rocznica śmierci Cypriana Norwida. Zmarł 23 maja 1883 w Paryżu. Urodził się w roku 1821 - we wrześniu, w rodzinnym dworze w Głuchach, w pokoju błękitnym tego dworu. W dworach wzrastał do dziewiątego roku życia.

Jednak w 1830 owdowiały Ojciec zabrał dzieci do Warszawy. Cyprian miał wówczas dziewięć lat. Można zatem śmiało mówić o nim, jako o wychowanku miasta. Po Warszawie były miasta większe: Paryż, Nowy Jork, moloch-Londyn i ponownie Paryż.

A wiek Norwida to epoka pary, żelaza, tłocznych miast z pędzącymi już mechanicznymi tramwajami, telefonu, fotografii, pośpiechu, nieuważności i nasilających się rozwarstwień, "gdzie bożkiem sukces jest", "gdzie ruchy dwa i gesty dwa tylko [...]", a także emancypacji kobiet.

Jak podkreśliła prof. Ewa Hoffmann-Piotrowska, przyzwyczailiśmy się do myślenia o romantykach, którzy uwielbiają szlacheckie dworki na wsi i "miasto uważają za wymysł szatana" – jak mawiał o Paryżu Słowacki. - Paryża również bardzo nie lubił Mickiewicz, opisywał przecie przerażający stukot kopyt po paryskim bruku. I chybajedynym romantykiem, zachwyconym miastem, był Chopin, którego dzieciństwo – tak jak u Norwida – zogniskowane było wokół Warszawy - zauważyła literaturoznawczyni.

"Przeszłość jest to dziś tylko cokolwiek dalej" - co zatem poeta mówi o naszym "dzisiaj", pisząc o swojej współczesności? Dr Stanisław Falkowski zwrócił uwagę, że należałoby tu wyjść od teorii panteizmu druku, czyli przekonaniu filozoficzno-religijnym, polegającym na "utożsamianiu bóstwa z naturą".

- Żyjemy za panowania druku, który ludzie traktują tak, jakby słowo drukowane były bogiem. Modlą się do tego boga. A Norwid w tym punkcie jest niesłychanie nowoczesny i aktualny, a przy tym pozostaje nieustannie sobą, to znaczy autorem, który z wielkim naciskiem odnosi wszystko do chrześcijańskiego poglądu na świat - opowiadał literaturoznawca.

Czytaj też:

- Norwid w sławnym fragmencie z arcytrudnego wiersza "Klaskaniem mając obrzękłe prawice" powiada, że żyjemy w czasach, w których ludzie zamiast modlić się do Boga, modlą się do wydrukowanego słowa i ufają mu tak, jak samemu Bogu. To zupełnie tak, jak my dziś. Z tego punktu widzenia Norwid jest autorem niezwykle nowoczesnym - mówił dr Stanisław Falkowski.

Zdaniem gościa audycji, Norwid był jednak przeciwny postępowi. W jednym ze swoich listów pisał, że jemu współcześni czytelnicy gazet nie rozumieją żadnego słowa, oprócz wciąż powtarzanego wyrazu "progres". - To była uwaga cierpka i krytyczna. Chyba byłoby trudno znaleźć jego tekst, w którym odnosiłby się przychylnie do postępu.

**\\\***

Goście: prof. Ewa Hoffmann-Piotrowska (literaturoznawczyni, adiunkt w Zakładzie Literatury Romantyzmu UW), dr Stanisław Falkowski (literaturoznawca)

Data emisji: 21.05.2021

Godzina emisji: 21.30

am

rozwiń

zwiń


Czytaj także

# Dom zbudowany z pisania. Spotkanie z Tomaszem Różyckim

Ostatnia aktualizacja:
05.06.2021 14:02

- To jest próba zbudowania czegoś stałego w chaosie. Zatrzymania momentów, w których wydaje się, że życie ma sens - mówił w Dwójce o swojej twórczości poeta, tłumacz i eseista Tomasz Różycki.

Tomasz Różycki

Tomasz RóżyckiFoto: PAP/Marcin Obara

Posłuchaj

22'30
Rozmowa z Tomaszem Różyckim o jego twórczości (Strefa literatury/Dwójka)
dodaj do playlisty; "dodaj do playlisty")

więcej

"Pisarz pisze, ponieważ poszukuje domu. I wreszcie przychodzi mu zamieszkać w prawdziwym domku z kart, z kart swoich książek" - to słowa Tomasza Różyckiego z tomu esejów "Próba ognia. Błędna kartografia Europy".

Poeta, który pisze powieść surrealistyczną

Ta książka ukazała się pod koniec ubiegłego roku. A całkiem niedawno poeta, tłumacz, eseista wydał kolejną zatytułowaną "Ijasz". - To - jak mówi sam Tomasz Różycki - "epopeja w cudzysłowie".

Posłuchaj

22:30 Strefa literatury Dwójka 4 czerwiec 2021 21_30_30v1.mp3  Rozmowa z Tomaszem Różyckim o jego twórczości (Strefa literatury/Dwójka)

Odwołując się do dawnych opowieści o herosach i bohaterach, poeta opowiada współczesną historię o miłości, zdradzie, potrzebie zemsty. Po raz kolejny sięga także do losów swojej rodziny wygnanej po wojnie ze Lwowa i przesiedlonej do Opola.

Czy autor także jest człowiekiem w drodze, w podróży, a jeśli tak, to jaka to podróż? - To jest pytanie, które czasem sam sobie stawiam - przyznał Tomasz Różycki. - Częściowo "Próba ognia" może być poszukiwaniem odpowiedzi na to pytanie, bo chyba odpowiedzi nie ma i lepiej, żeby nie było - stwierdził.

Czytaj także:

- Tak się złożyło, że dużo podróżowałem, ostatnimi czasy to się zredukowało przez trudności z przekraczaniem granic i w przemieszczaniu się. To też było dobre doświadczenie, bo zdałem sobie sprawę, jak często byłem poza miejscem zamieszkania - opowiadał gość Dwójki. - A gdzie właściwie to miejsce zamieszkania jest? - pytał.

- Miejsca postoju są ciekawym doświadczeniem, można spojrzeć na tę wędrówkę i zastanowić się, jak to było możliwe i co jest normalnym stanem – przebywanie w jednym miejscu czy ciągłe życie na walizkach? - zastanawiał się Tomasz Różycki.

**\\\***

Gość: Tomasz Różycki (poeta, tłumacz, eseista)

Data emisji: 4.06.2021

Godzina emisji: 21.30

rozwiń

zwiń


Czytaj także

# Urszula Kozioł: ważne, by jak najwięcej wchłonąć w siebie z tego świata

Ostatnia aktualizacja:
19.06.2021 15:22

- Każdy z nas przychodzi na świat z łakomstwem poznawania miejsc, w których jesteśmy tylko przechodniami, gdzie jednocześnie chciałoby się ogarnąć to miejsce, w którym się znalazło przez przypadek, jakiś dziwny zbieg okoliczności - mówiła w Dwójce poetka, która w niedzielę (20.06) skończy 90 lat.

Urszula Kozioł

Urszula Kozioł Foto: Roman Koszowski/Gość Niedzielny/Forum

Posłuchaj

22'04
"Dzielić się słowami". Jubileusz 90-lecia urodzin Urszuli Kozioł (Strefa literatury/Dwójka)
dodaj do playlisty; "dodaj do playlisty")

więcej

Posłuchaj

22:04 Dwójka Strefa literatury 18.06.2021.mp3  "Dzielić się słowami". Jubileusz 90-lecia urodzin Urszuli Kozioł (Strefa literatury/Dwójka)

Jubileuszowe "Ucieczki" Urszuli Kozioł

Urszula Kozioł to także felietonistka, przez pięć dekad pracowała jako redaktorka działu literackiego wrocławskiego miesięcznika "Odra". "Jeśli ktoś łaknie słów, a drugi człowiek ma w sobie coś, co mogłoby tę potrzebę zaspokoić, nie zjada tych słów, nie chowa ich w sobie, tylko dzieli się" – mówi jubilatka w czerwcowym numerze "Odry".

W przededniu swoich 90. urodzin Urszula Kozioł była gościem "Strefy literatury". - Dopóki się jest na tym świecie, powinno się jak najwięcej z niego wchłonąć w siebie, jakoś się nim nacieszyć, rozciekawić się w nim i nadziwić mu się, bo przecież to wszystko jest niebywałe. Tak jakoś zbyt łatwo niektórzy ludzie sobie darują to zdziwienie i to odchodzenie od pytań "dlaczego?", "skąd tu jesteśmy?" i "dokąd idziemy?". A to jest ważne, rozpoznać miejsce, tę małą kulę w kosmosie, wśród uniwersum i jakoś się tym nasycić - podkreślała.

W audycji wysłuchaliśmy także wypowiedzi osób, które cenią twórczość Urszuli Kozioł i podziwiają ją jako człowieka: Ewy Lipskiej, Iwony Smolki, Karola Maliszewskiego i Janusza Drzewuckiego.

\\\*

Data emisji: 18.06.2021

Godzina emisji: 21.30

pg

rozwiń

zwiń


PR dla Zagranicy

Pobierz aplikację mobilną:

Copyright© Polskie Radio S.A.