Terapia poznawczo-behawioralna – na czym polega i kiedy się ją ...
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) to metoda leczenia zaburzeń psychicznych, która ma jasno określoną strukturę, wyznaczony odgórnie czas ...
choroby
Wiadomo również, że terapia behawioralna może być stosowana u osób doświadczających trudności emocjonalnych, które występują na skutek chorób przewlekłych. Spotkania z terapeutą pozwalają wyciszyć stany lękowe i wypracować z pacjentem adekwatny obraz <anchor>choroby</anchor> oraz leczenia.
Choroby psychiczne – rodzaje, przyczyny powstawania, sposoby leczenia - wylecz.to
loaderloader

REKLAM

# Choroby psychiczne – rodzaje, przyczyny powstawania, sposoby leczenia

Monika Mazurek psycholog

Treść napisana przez eksperta

O zdrowiu psychicznym wiemy coraz więcej. Nie każdy jednak rozpoznaje choroby psychiczne i zaburzenia po nazwach. Nie każdy też wie, skąd te schorzenia się biorą, czy mogą być jednocześnie częściowo zaburzeniami fizjologicznymi i jakie są objawy chorób psychicznych. Co dokładnie wiemy o chorobach psychicznych? Jakie są rodzaje zaburzeń psychicznych? Czym są zaburzenia rozwoju i emocji, rozpoczynające się w dzieciństwie? Czy zaburzenia zachowania spowodowane są przez jedno schorzenie? Czy istnieją zaburzenia psychiczne związane z czynnikiem fizjologicznym? I przede wszystkim – jak wygląda leczenie zaburzeń psychicznych i czy w ogóle da się je wyleczyć?

choroby psychiczneDepositphotos

- 0.0
- 0
- 0

Spis treści

## Podział zaburzeń psychicznych – klasyfikacje

Od lat specjaliści badający zachowania dorosłych i dzieci głowili się nad różnymi rodzajami klasyfikacji najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Nie było to łatwe, zwłaszcza w czasach, gdy niewiele wiedziano o ich genezie, a skupiano się głównie na objawach. Choroby psychiczne i zaburzenia zwykle nie mają jednorodnej etiologii.

Od lat jednak funkcjonują w świecie diagnostów dwie podstawowe klasyfikacje: ICD ( International Classification of Diseases przygotowana przez WHO ; obecnie jedenasta wersja) i DSM ( Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; obecnie piąta wersja). O ile ta druga skupia się jedynie na schorzeniach psychicznych, o tyle pierwsza dotyczy ogółu chorób, zaś psychiatrii poświęca osobną sekcję.

Obecnie podział obejmuje aż kilkanaście kategorii opisujących choroby psychiczne i zaburzenia psychiczne. Warto przy tym nadmienić, że każdy z wymienionych obszarów posiada jeszcze kilka podtypów, które nierzadko znacznie się między sobą różnią. Każdy posiada również określone kryteria do spełnienia, niezbędne by można było postawić daną diagnozę. Oznacza to, że występowanie danego objawu nie przesądza o diagnozie zaburzenia, a diagnoza zaburzenia – że występuje ten właśnie objaw. To samo tyczy się wszystkich grup zaburzeń psychicznych i chorób psychicznych.

Poniżej prezentujemy skrócony opis kilku podkategorii grupujących najczęściej występujące zaburzenia psychiczne.

## Zaburzenia neurorozwojowe

Zaburzenia neurorozwojowe (znane często pod nazwą całościowe zaburzenia rozwojowe) to jedna z grup zaburzeń psychicznych wymienionych w nowej wersji ICD. Mieszczą się tam:

- zaburzenia rozwoju intelektualnego,
- rozwojowe zaburzenia mowy lub języka,
- zaburzenia ze spektrum autyzmu,
- rozwojowe zaburzenia uczenia się,
- rozwojowe zaburzenia koordynacji ruchowej,
- zaburzenia z deficytem uwagi i nadaktywnością (szerzej kojarzone jako ADHD) oraz stereotypie.

Już sama nazwa „rozwojowe” zwraca uwagę na charakter przypadłości. Często objawy pojawiają się już w wieku dziecięcym i dotyczą trudności w różnych sferach życia. Zależnie od podjednostki, mogą to być na przykład: zaburzenia zachowania spowodowane nadpobudliwością przy ADHD, problemy przy nawiązywaniu kontaktów społecznych przy spektrum autyzmu, specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka przy podgrupie „językowej”.

Geneza zaburzeń neurorozwojowych nie została jeszcze dobrze poznana. Wszystko wskazuje jednak na to, że są one wrodzone. Badacze często dyskutują na temat genetycznego podłoża schorzeń, a także czynników środowiskowych, takich jak wiek rodziców w chwili poczęcia dziecka czy zatrucie metalami ciężkimi (na przykład rtęcią) w okresie prenatalnym.

## Schizofrenia lub inne pierwotne zaburzenia psychotyczne

Schizofrenia i pokrewne jej zaburzenia psychiczne przeważnie uaktywniają się po raz pierwszy u młodych dorosłych. Do głównych objawów należą zaburzenia myślenia oraz zaburzenia zachowania i emocji. Chory na schizofrenię miewa halucynacje – omamy słuchowe i wzrokowe, zmienia się jego zachowanie, niekiedy – choć nie zawsze – pojawiają się nietypowe zachowania lub agresja. Postrzeganie rzeczywistości bywa mocno zaburzone. Niestety, schizofrenia jest chorobą o charakterze przewlekłym. Jednak dzięki wysoko rozwiniętej farmakologii można utrzymywać ją w stanie remisji.

Jak objawia się ta choroba psychiczna? Schizofrenia czy podobne jej zaburzenie psychiczne zazwyczaj mają silne podłoże genetyczne. Czasami wpływ ma również infekcja przebyta w okresie prenatalnym. Nie bez znaczenia pozostają jednak czynniki środowiskowe. Samo„ obciążenie genetyczne” nie musi oznaczać, że wystąpi choroba czy zaburzenie psychiczne. Według badaczy złym predyktorem jest ubóstwo lub trauma przeżyta w dzieciństwie. Mogą one spowodować, że w przyszłości u osoby z genami schizofrenii wystąpi choroba psychiczna.

Dużo mówi się także o zależności między używaniem substancji psychoaktywnych a wystąpieniem schizofrenii lub zaburzeń psychicznych „z kręgu” psychotycznego. Badacze wskazują na fakt, że nadużywanie alkoholu, zażywanie środków psychodelicznych, amfetaminy i innych substancji psychoaktywnych rzeczywiście potrafi doprowadzić do pojawienia się epizodu psychotycznego lub nawrotu schizofrenii. Wciąż nie do końca wiadomo jednak, jaki jest dokładny mechanizm tego wpływu – istnieje wiele teorii, a naukowcy zastawiają się, która z nich jest najwłaściwsza.

## Zaburzenia nastroju

Zaburzenia i choroby psychiczne występujące w tej podkategorii są powszechnie znane. Dwie główne subkategorie to: zaburzenia dwubiegunowe i inne z nimi związane oraz zaburzenia depresyjne. Istnieją również pomniejsze subkategorie – to na przykład zaburzenia nastroju, które pojawiły się pod wpływem substancji psychoaktywnych, przykładowo zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu.

W przypadku zaburzeń dwubiegunowych najbardziej znana jest oczywiście choroba dwubiegunowa (wcześniej: choroba afektywna dwubiegunowa lub zaburzenie afektywne dwubiegunowe), występująca w kilku wariantach. Objawia się ona występowaniem na zmianę epizodów manii i depresji. Dla odmiany, „samą” depresję nazywamy chorobą jednobiegunową. To najbardziej rozpoznawalne zaburzenia nastroju.

Zaburzenia afektywne są częstszymi zaburzeniami psychicznymi w naszym społeczeństwie. Na ich pojawienie się wpływ mają zarówno czynniki psychologiczne, jak i biologiczne – często genetyczne, które ujawniają się pod wpływem środowiska. Przykładowo, do pojawienia się epizodu depresyjnego może doprowadzić poczucie bycia gorszym i niska samoocena. Depresję i chorobę afektywną dwubiegunową (dziś już bez słowa „afektywna” w nazwie) leczy się przy pomocy odpowiednich farmaceutyków: najczęściej leków antydepresyjnych, antylękowych i stabilizatorów nastroju. Bardzo ważna jest również rola odpowiednio dobranej psychoterapii.

## Zaburzenia lękowe lub związane z lękiem

Zaburzenia lękowe i pokrewne (kiedyś znane jako zaburzenia nerwicowe) to zaburzenia psychiczne, które trapią ogromną część społeczeństwa. Objawy zaburzeń psychicznych z tej podkategorii to przede wszystkim lęki i fobie, utrudniające nieraz codzienne funkcjonowanie. Zaburzenia nerwicowe zwykle mają charakter przewlekły.

Obecnie do tej podgrupy zaliczamy:

Zaburzenia nerwicowe to problem, do którego często przyczyniają się czynniki osobowościowe. Mogą być to również genetyczne predyspozycje, ale bardzo duża jest rola środowiska – traumy, negatywne wspomnienia z dzieciństwa i przebyte choroby, mogą wywołać tego rodzaju zaburzenie psychiczne. W leczeniu największą rolę odgrywa psychoterapia. Jednak często zaburzenia lękowe wymagają dodatkowego wsparcia w postaci farmakoterapii. Leczenie farmakologiczne opiera się na stosowaniu leków przeciwlękowych i antydepresyjnych.

## Inne zaburzenia psychiczne

W klasyfikacji ICD-11 znajdziemy również inne kategorie grupujące zaburzenia psychiczne, a w nich takie podkategorie i jednostki, jak:

- zaburzenia osobowości (wśród których wyróżniano kiedyś również specyficzne zaburzenia osobowości);
- zaburzenia odżywiania – w tym zaburzenia łaknienia (kiedyś opisywane jako część kategorii o nazwie zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi);
- zaburzenia preferencji seksualnych;
- organiczne zaburzenia psychiczne wywołane czynnikami fizycznymi (na przykład wynikające z dysfunkcji mózgu);
- zaburzenia identyfikacji płciowej (choć większy nacisk położony jest na biologiczne podłoże problemu);
- zaburzenia snu.

Warto zauważyć, że zaburzenia snu są również rozpatrywane od strony podłoża fizjologicznego. Psychiatria skupia się głównie na grupie, jaką są nieorganiczne zaburzenia snu.

Zaburzeniami psychicznymi, do których ostatnio podejście diagnostów zmieniło się najbardziej, są zaburzenia osobowości. Niegdyś osobne, rozgraniczone jednostki chorobowe, dziś zaburzenia osobowości są rozpatrywane bardziej pod kątem nasilenia objawów. To zaburzenie psychiczne, które pojawia się w toku rozwoju: często towarzyszą mu zaburzenia zachowania, ale i problemy emocjonalne czy interpersonalne. Zaburzenia związane z tym obszarem często są leczone przede wszystkim przy użyciu psychoterapii, choć niekiedy niezbędne jest wzmocnienie jej również farmakoterapią.

## Jak rozpoznać chorobę psychiczną?

Rozpoznanie zaburzenia psychicznego często nie jest proste. Nierzadko choroby psychiczne są podejrzewane nie przez pacjenta, a przez zaniepokojonych bliskich. Czasami są one widoczne (na przykład zaburzenia zachowania), ale w wielu zaburzeniach psychicznych jednostka cierpi w ukryciu. Niekiedy zaburzenia psychiczne ukrywają się również pod postacią somatyczną (i w drugą stronę: na przykład otępienie naczyniowe jest mylone z chorobą psychiczną).

Przyczyny chorób psychicznych są różnorodne – najczęściej jest to miks czynników biologicznych i środowiskowych. To co istotne, to to, że zaburzenia rozwoju psychicznego i ogólne kłopoty ze zdrowiem psychicznym można leczyć. Leczeniem chorób psychicznych zajmuje się lekarz psychiatra, zazwyczaj przy pomocy psychologa, przyglądając się trudnościom w indywidualnym funkcjonowaniu dotkniętej problemem osoby. Każdą chorobę psychiczną można i należy objąć odpowiednią opieką psychiatryczno-psychologiczną. Leczenie chorób psychicznych znacząco poprawia komfort życia pacjenta i jego codzienne funkcjonowanie, a dobre zdrowie psychiczne procentuje w przyszłości, pozwalając nam starzeć się w pełni czynności umysłowych.

Bibliografia

1. [online] ICD-11. International Classification of Diseases 11th Revision. The global standard for diagnostic health information. [dostęp: 28.07.2023][https://icd.who.int/browse11/l-m/en]
2. Janas-Kozik, M., Dudek, D., Heitzman, J., Remberk, B., Samochowiec, J. Słopień, A., Wichniak, A. (2022). Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w zakresie postępowania diagnostycznego i terapeutycznego u chorych ze schizofrenią o wczesnym początku. Psychiatr. Pol. 56(4): 675–695.
3. Krawczyk, P., Święcicki, Ł. (2020). ICD-11 vs. ICD-10 – przegląd aktualizacji i nowości wprowadzonych w najnowszej wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób WHO. Psychiatr. Pol., 54(1): 7–20.
4. Szurpita, M., Radziwiłłowicz, W. (2022). Zaburzenia neurorozwojowe – diagnostyka, obraz kliniczny i jego dynamika. Współczesne pytania i kierunki poszukiwań badawczych. Psychologia Rozwojowa, 27(2):9–25.

Opublikowano: 08.08.2023; aktualizacja: 27.10.2023

Oceń:

0.0

Ten tekst został napisany przez Eksperta, który posiada kierunkowe wykształcenie oraz doświadczenie. Nawiązując współpracę z autorytetami w danej dziedzinie nauki serwis Wylecz.to dba o najwyższą jakość i wiarygodność informacji publikowanych w serwisie. W Wylecz.to opieramy się na EBM (Evidence Based Medicine) – medycynie opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.
×

REKLAM

REKLAM

REKLAM

REKLAM

Monika Mazurek

## Monika Mazurek

Psycholog

ukończyła psychologię o specjalności klinicznej i neuropsychologicznej USWPS w Warszawie, doktorantka Instytutu Psychologii UJ w Krakowie. Autorka prac naukowych poświęconych psychologii klinicznej i kilkuset artykułów popularnonaukowych o tematyce z zakresu neuropsychologii, seksuologii klinicznej i psychologii osobowości. Na co dzień zajmuje się popularyzacją zagadnień dotyczących powiązań pomiędzy biologią, psychologią i medycyną.

### Komentarze i opinie (0)

Dodaj komentarz

Przed dodaniem komentarza popraw błędy:

Komentarz powinien mieć 2 znaki długości.

Podanie pseudonimu jest wymagane.

Dodanie komentarza wymaga akceptacji regulaminu serwisu.

#### Przeczytaj również

#### Przeczytaj również

#### Przeczytaj również

#### Przeczytaj również

#### Przeczytaj również

#### Przeczytaj również

### Może zainteresuje cię

REKLAM

Więcej na temat: psychologia i psychiatria

Karolina Wojtaś psycholog

Karolina Wojtaś psycholog

REKLAM

Karolina Wojtaś psycholog

Karolina Wojtaś psycholog

###### Wylecz.to

###### Choroby i objawy

###### O nas

Social media

Copyright © 2012-2024 Wylecz.to

Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.

Wydawcą serwisu jest:

HF Media Sp. z o.o.

ul. Rumuńska 1

91-336 Łódź

NIP: 7292713761; KRS: 0000653595

Redakcja serwisu:

redaktor prowadząca

Adres redakcji:

HF Media Sp. z o.o.

ul. Lipowa 2

95-200 Pabianice

Drogi Użytkowniku!

Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

Polityka prywatności

Administratorem danych osobowych jest HF Media Sp. z o. o., Sp. k. z siedzibą w Łodzi (91-336), przy ul. Rumuńskiej 1, wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000653595, REGON: 366105327, NIP: NIP 7292713761, e-mail: [email protected], określany dalej („Administratorem”).

Administrator powołał Inspektora Ochrony Danych Pana Mariusz Zajkiewicza z którym można się skontaktować listownie wysyłając korespondencje na adres spółki lub wysyłając email na adres: [email protected].

- Przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych jest niezbędne do wykonania umowy sprzedaży towarów zamówionych w sklepie, Pani/Pana dane będą przetwarzane wyłącznie w celu jej realizacji, na podstawie art. 6, ust. 1, lit. b, Rozporządzenia ODO.
- Przetwarzamy Pani/Pana dane osobowe w celu wykorzystania telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172, ust. 1, ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U.2019.0.2460 t.j.).
- Przetwarzamy Pani/Pana dane osobowe w postaci plików Cookies (ciasteczka) w celu monitorowania aktywności i zapamiętywania przez przeglądarkę preferencji i ustawień zgodnie z art. 173, ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U.2019.0.2460 t.j.).

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz niezbędne w celu realizacji umowy.

Dane osobowe przetwarzane będą do czasu przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz obowiązkiem reklamacyjnym nie dłużej jednak niż przez okres 10 lat.

Podane dane osobowe przetwarzane są z zachowaniem zasad bezpieczeństwa wymaganych stosownymi przepisami o ochronie danych osobowych.

Odbiorcami przetwarzanych przez Administratora danych osobowych będą podmioty dostarczające i wspierające systemy teleinformatyczne Administratora.

Dane osobowe będą profilowane w celu polepszenia oferty sklepu poprzez analizowanie sprzedaży Pani/Pana dane będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany w tym również w formie profilowania. Za pomocą plików cookies stosowanych w serwisach internetowych HF Media możliwe jest zapoznawanie się z Twoimi preferencjami w tym poprzez analizę tego jak często odwiedzasz serwis internetowy HF Media, czy i jakie produkty najczęściej oglądasz, jakiego rodzaju artykuły czytasz. Analiza zachowań w Internecie pomaga nam lepiej rozumieć zwyczaje i oczekiwania Twoje i Naszych użytkowników oraz dostosować się do potrzeb i zainteresowań.

Pani/Pan ma prawo: zażądać, abyśmy udzielili bliższych informacji dotyczących sposobu wykorzystywania danych osobowych, zażądać, abyśmy umożliwili dostęp do dotyczących go danych osobowych oraz przekazali kopię danych, które zostały nam przekazane, otrzymać w ustrukturyzowanym, powszechnie używanym formacie nadającym się do odczytu maszynowego dane osobowe, które nam przekazał oraz - o ile jest to technicznie możliwe – zażądać przekazania tych danych innemu administratorowi bez przeszkód, jeżeli ich przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody lub umowy oraz w sposób zautomatyzowany, zażądać, abyśmy sprostowali wszelkie niedokładności w danych, które posiadamy, zażądać, abyśmy usunęli wszelkie dane, do przetwarzania których nie posiadamy już podstaw prawnych, wycofać udzieloną zgodę ze skutkiem na przyszłość tak, byśmy zaprzestali tego konkretnego przetwarzania – w przypadku przetwarzania danych na podstawie zgody, zgłosić sprzeciw wobec danego przetwarzania w oparciu o uzasadniony interes z przyczyn związanych ze szczególną sytuacją, chyba że nasze podstawy przetwarzania mają charakter nadrzędny wobec interesów, praw i wolności, zażądać ograniczenia przetwarzania danych np. na czas rozpatrywania skargi.

Pani/Pan ma prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.

Zaufani Partnerzy

Oktawave

FreshMail Sp. z o.o.

Google

Cloudflare

Facebook

Criteo

HotJar

Disqus

TVN

Wirtualna Polska

Quarticon