Rzeźba renesansu - Plastyka - Bryk.pl
Renesans narodził się we Włoszech, z Włoch pochodzili najwybitniejsi twórcy renesansowi , tacy jak Leonardo da Vinci , Michał Anioł , Sandro Botticelli .
Renesans
Początki renesansu sięgają czternastowiecznych Włoch , jednak złotym wiekiem renesansu był wiek piętnasty. <anchor>Renesans</anchor> narodził się we Włoszech, z Włoch pochodzili najwybitniejsi twórcy renesansowi , tacy jak Leonardo da Vinci , Michał Anioł , Sandro Botticelli . Towarzyszący renesansowi, humanizm całkowicie zmienił dotychczasowe średniowieczne spojrzenie na świat i miejsce człowiek i boga w tym świecie. W centrum zainteresowania postawił człowieka i jego doczesne sprawy , odwrócił się od średniowiecznego teocentryzmu , który w centrum zainteresowania stawiał boga , któremu człowiek powinien się całkowicie podporządkować.
renesans - Słownik historyczny - Bryk.pl
Zaloguj się, aby móc korzystać z tej opcji

Wpisz kod z obrazka

Zapamiętaj mnie

Zaloguj

Zaloguj z facebook

# renesans

ściągaj

1Dodaj do listy

nazwa epoki kulturowej i literackiej, wskazująca na odrodzenie, po wiekach średnich, kultury i literatury antycznej oraz odnowienie filozoficznych studiów nad starożytnymi utworami
literackimi. W szerszym znaczeniu "renesans" oznacza odrodzenie
całej kultury, sztuki i nauki nowożytnej, co uwidoczniło się w
rozkwicie i świetności literatury, malarstwa, rzeźby itp.

Renesans narodził się we Włoszech w połowie wieku XIV, w wieku XV pojawił się w innych krajach europejskich. We Włoszech kres epoki
przypada na początek XVI wieku (symboliczną datą jest 1527 rok, kiedy wojska cesarskie
splądrowały renesansowy Rzym), w pozostałych krajach renesans trwał
do wieku XVI i XVII.

Renesans polski był współbieżny z przemianami zachodzącymi w
pozostałych krajach europejskich. Polska wieku XV i XVI to państwo
zjednoczone i silne gospodarczo, choć słabsza niż w innych krajach
była pozycja polskiego mieszczaństwa. Państwo posiadało silny
ośrodek naukowy, jakim była Akademia Krakowska, atrakcyjna również dla cudzoziemców. W XVI wieku rozwinęła się
instytucja mecenatu artystycznego (m.in. Jan Łaski i Jan Zamojski). Wysoki poziom
osiągnęło szkolnictwo, zarówno średnie, jak i wyższe. Z inicjatywy Jana Zamojskiego
powstała Akademia w Zamościu (1591), wzrosła liczba szkół
parafialnych, nowopowstały zakon jezuitów zakładał liczne kolegia.
Reformacja i religijne spory nie prowadziły w Polsce do wojen
religijnych, luteranizm przyjął się wśród mieszczan, szlachta natomiast bardziej skłaniała
się ku kalwinizmowi. Mimo edyktów Zygmunta Starego, zakazujących przywożenia do Polski
pism różnowierczych, wpływy reformacyjne objęły coraz szersze
kręgi, a Polska stała się schronieniem dla cudzoziemskich
protestantów. Najbardziej radykalnym i prześladowanym odłamem
religijnym byli bracia polscy (arianie), który uformował się w latach 1562-65, po rozłamie kościoła
kalwińskiego. Krytyka tradycji Kościoła katolickiego, idea
pierwotnego człowieczeństwa Chrystusa, radykalne postulaty
społeczne, hasło powrotu do Biblii, stały się przyczyną napaści przeciwników na arian. Bracia polscy
pozostawili po sobie świetnie rozwinięte szkolnictwo, dzieła
literackie i przekłady Biblii, mieli w swoich szeregach wybitnych naukowców. Na mocy uchwały
sejmowej z 1568 r. nakazano arianom zmianę wyznania bądź
opuszczenie kraju. W 1570 r., z inicjatywy różnych odłamów reformacyjnych uchwalono tzw. zgodę sandomierską, określającą zasady pokojowej współegzystencji wszystkich wyznań, z
wyłączeniem braci polskich. Ogłoszona trzy lata później w 1573 roku konfederacja warszawska głosiła pokój religijny oraz hasła tolerancji.

Bardzo szybko, podobnie jak w innych krajach, rozwijało się polskie
drukarstwo. Głównym jego ośrodkiem stał się Kraków, w którym swoje drukarnie
założyli m.in. Jan Haller, Florian Ungler, Hieronim Wietor, Łazarz
Andrysowicz, jego syn, Jan Januszowski i Maciej Szarffenberg.
Działalność wydawniczą prowadzili również arianie (głównie w
Pińczowie i Rakowie) oraz inne odłamy wyznaniowe (kalwińska
drukarnia w Brześciu). W krakowskich drukarniach ukazał się Statut Łaskiego, Raj duszny Biernata z Lublina, pierwsze wydanie O poprawie Rzeczypospolitej Andrzeja Frycza Modrzewskiego, niektóre utwory Mikołaja Reja oraz
większość dzieł Jana Kochanowskiego. Rozwój drukarstwa przyczynił
się do ekspansji pisanych dzieł literackich oraz wzrostu
czytelnictwa, albowiem ruchliwi drukarze i wydawcy udostępniali w
przekładach na język polski liczne romanse, zbiory nowelistyczne
itp.

Renesans polski trwał od połowy XV w. do przełomu XVI i XVII. Wyróżnić można cztery fazy rozwoju epoki:

· I: prerenesans (od drugiej połowy XV w. do objęcia tronu przez Zygmunta Starego -
1506). Zwiastunem nowych prądów literackich i umysłowych była
twórczość cudzoziemców przybyłych do Polski. Najwybitniejszym z
nich był Włoch Filippo Buanaccorsi zwany Kallimachem, który w Polsce znalazł schronienie przed policją papieską. Wśród
prekursorów renesansu wymienia się również Jana z Ludziska -
astronoma i lekarza, profesora Akademii Krakowskiej, Grzegorza z
Sanoka, który udzielił schronienia Kallimachowi, Jana Ostroroga -
pisarza politycznego. Kallimach utworzył Nadwiślańskie Towarzystwo
Literackie skupiające wielu humanistów krakowskich. Literatura
prerenesansu tworzona była głównie w języku łacińskim.

· II: lata 1506-1643. W 1506 roku zaczyna się przebudowa Wawelu, a co za tym idzie,
rozbudowa królewskiej kancelarii i wzmożenie kontaktów
dyplomatycznych z innymi krajami europejskimi. Na okres pierwszych
dziesięciu lat przypada literacka działalność piszących po łacinie
poetów: Jana Dantyszka, Klemensa Janicjusza i Andrzeja Krzyckiego, rozwój drukarstwa oraz działalność tworzącego w języku ojczystym
pisarza Biernata z Lublina. W 1543 r. ukazało się pośmiertnie rewolucyjne dzieło Mikołaja Kopernika O obrotach sfer niebieskich. W tym samym roku wydana została Krótka rozprawa… Mikołaja Reja.

· III: lata 1543-84. Na okres ten przypada najbujniejszy rozkwit
literatury polskiej, wyznaczony twórczością Jana Kochanowskiego,
Mikołaja Reja, Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Stanisława
Orzechowskiego, Łukasza Górnickiego, Sępa Szarzyńskiego. Datę
śmierci Kochanowskiego - rok 1584 - uważa się za koniec tego
okresu.

· IV: lata 1584-1629. Ostatnia faza rozwoju renesansu nie posiada znamion schyłkowości.
Mimo iż największy poeta epoki już nie żył, jego następcy
kontynuowali tradycje renesansowe i antyczne. Ostatnim wybitnym
poetą odrodzenia polskiego jest Szymon Szymonowic, którego śmierć w 1629 r. kończy epokę renesansu w Polsce.

W sztukach plastycznych odrodzenia, architekturze, rzeźbie i malarstwie, zaznaczyły się w
Polsce duże wpływy włoskie. Wiązało się to z działalnością włoskich
artystów przyjeżdżających na ziemie polskie. To tutaj, dzięki
mecenatowi, mogli tworzyć wielkie dzieła, a szczególną rolę
odgrywał ośrodek krakowski. Przybyły z Węgier Franciszek Florentczyk dokonał w latach 1502-05 przebudowy grobowca Jana Olbrachta w
nowym duchu renesansowym. Prace na Wawelu kontynuował z Bartłomiejem Bereccim i Benedyktem Sandomierzaninem, dokonując w latach 1507-36 przebudowy zamku wawelskiego w duchu
renesansowym. Przebudowany dziedziniec otrzymał arkady na piętrach
i marmurowe schody. Sala Poselska otrzymała wspaniały kasetonowy
sufit, a w innych pomieszczeniach przebudowano okna i drzwi,
dodając charakterystyczne freski. Perłą architektury renesansowej
jest kaplica Zygmuntowska - dzieło Berecciego, w której znaleźli miejsce wiecznego spoczynku
dwaj ostatni władcy z dynastii Jagiellonów. Magnaci duchowni i
świeccy próbowali naśladować królów, stąd też wiek XVI przyniósł
przebudowę i budowę wielu wspaniałych siedzib magnackich: w
Pieskowej Skale Stanisława Szafrańca czy Baranowie Leszczyńskich.

Obok budownictwa rezydencjalnego - zamków i pałaców, w Krakowie pod
kierunkiem Jana Marii Padovano przebudowano Sukiennice, dodając attykę, która zakrywa dach.
Zbudowano i przebudowano wiele kamienic, siedzib magnackich i
mieszczańskich. Poznań otrzymał renesansowy ratusz, dzieło
Giovanniego Batisty di Quadro, który stał się wzorem dla innych
budowli tego typu.

Rzeźba znalazła zastosowanie w domach mieszczańskich, szlacheckich i w
kościołach jako rzeźba nagrobna. Szczególnie piękne i
charakterystyczne są rzeźby nagrobne biskupów Tomickiego i Gamrata
w katedrze wawelskiej dłuta J. M. Padovano. Wyjątkowe uznanie
zdobył Polak Jan Michałowicz z Urzędowa, twórca rzeźb nagrobnych w
Krakowie i Poznaniu.

W malarstwie zaznaczał się jeszcze duży wpływ gotyku. Kodeks Behema, iluminowany przez nieznanego twórcę niemieckiego, powstał pod
wpływem sztuki dawnego okresu. W Krakowie osiadł Hans Dürer, brat
słynnego Albrechta, nadworny malarz królewski. W drugiej połowie
XVI wieku technika portretowa unowocześniona została przez twórcę
portretów Batorego, Mikołaja Kobera.



Fragment dziedzińca wawelskiego - krużganki renesansowe, głowice
kolumn



Strop kasetonowy



Front renesansowej kamieniczki w Kazimierzu nad Wisłą



Renesansowe obramowania okien i drzwi

podziel się

#### Zobacz podobne

### Potrzebujesz pomocy?

#### Najlepsi  w tym miesiącu

rozwiń

#### To ci się przyda

#### Sprawdź to

×

#### Już uciekasz?

Nie znalazłeś tego, czego szukasz na Bryku?

Jest tutaj pełno osób, które moga Ci pomóc!

Zadaj pytanie i otrzymaj szybką odpowiedź.

#### Polecamy na dziś

Zamknij