İnsan beyni - Vikipedi
İnsan beyni, kraniyal sinirler ve omurilik sayesinde merkezî sinir sistemini kontrol eder, çevresel sinir sistemini yönetir ve hemen hemen insanın tüm ...
İnsan beyni - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=%C4%B0nsan+beyni "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=%C4%B0nsan+beyni "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=%C4%B0nsan+beyni "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=%C4%B0nsan+beyni "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Yapı](#Yapı)Yapı alt bölümünü aç/kapa  - [1.1Brüt anatomi](#Brüt_anatomi)
  - [1.2Loblar](#Loblar)
  - [1.3Beynin bölümleri](#Beynin_bölümleri)
  - [1.4Kan dolaşımı](#Kan_dolaşımı)
- [2Metabolizma](#Metabolizma)
- [3İşlev](#İşlev)İşlev alt bölümünü aç/kapa  - [3.1Motor kontrolü](#Motor_kontrolü)
  - [3.2Duyusal](#Duyusal)
  - [3.3Düzenleme](#Düzenleme)
  - [3.4Dil](#Dil)
  - [3.5Yanallaştırma](#Yanallaştırma)
  - [3.6Duygu](#Duygu)
- [4Evrim](#Evrim)
- [5Notlar](#Notlar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# İnsan beyni

58 dil

- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Encefalo "Encefalo - Aragonca")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%BA_%D8%A8%D8%B4%D8%B1%D9%8A "دماغ بشري - Arapça")
- [অসমীয়া](https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%B1_%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95 "মানৱ মস্তিষ্ক - Assamca")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nsan_beyni "İnsan beyni - Azerbaycan dili")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Hutok_nin_tawo "Hutok nin tawo - Central Bikol")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D1%8A%D0%BA "Човешки мозък - Bulgarca")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%AC_%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95 "মানব মস্তিষ্ক - Bengalce")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Enc%C3%A8fal_hum%C3%A0 "Encèfal humà - Katalanca")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8E%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D9%85%D8%B1%DB%86%DA%A4 "مێشکی مرۆڤ - Orta Kürtçe")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Lidsk%C3%BD_mozek "Lidský mozek - Çekçe")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Ymennydd_dynol "Ymennydd dynol - Galce")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Menneskehjerne "Menneskehjerne - Danca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Human_brain "Human brain - İngilizce")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Cerebro_humano "Cerebro humano - İspanyolca")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%BA%D8%B2_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86 "مغز انسان - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Ihmisaivot "Ihmisaivot - Fince")
- [Võro](https://fiu-vro.wikipedia.org/wiki/Inemise_ai "Inemise ai - Võro")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Cerveau_humain "Cerveau humain - Fransızca")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Inchinn_dhaonna "Inchinn dhaonna - İrlandaca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Cerebro_humano "Cerebro humano - Galiçyaca")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%95%D7%97_%D7%94%D7%90%D7%93%D7%9D "מוח האדם - İbranice")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B5_%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95 "मानव मस्तिष्क - Hintçe")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Ljudski_mozak "Ljudski mozak - Hırvatça")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Emberi_agy "Emberi agy - Macarca")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82_%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2 "Մարդու գլխուղեղ - Ermenice")
- [Արեւմտահայերէն](https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%88%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2 "Ուղեղ - Western Armenian")
- [İnterlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Cerebro_human "Cerebro human - İnterlingua")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Otak_manusia "Otak manusia - Endonezce")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Mannsheilinn "Mannsheilinn - İzlandaca")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Cervello_(anatomia_umana) "Cervello (anatomia umana) - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%92%E3%83%88%E3%81%AE%E8%84%B3 "ヒトの脳 - Japonca")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5_%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81 "ಮಾನವ ಮಿದುಳು - Kannada dili")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9D%B8%EA%B0%84%EC%9D%98_%EB%87%8C "인간의 뇌 - Korece")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Demax%C3%AA_mirov "Demaxê mirov - Kürtçe")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%82 "മനുഷ്യമസ്തിഷ്കം - Malayalam dili")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Otak_manusia "Otak manusia - Malayca")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Menselijke_hersenen "Menselijke hersenen - Felemenkçe")
- [Oromoo](https://om.wikipedia.org/wiki/Sammuu_namaa "Sammuu namaa - Oromo dili")
- [ଓଡ଼ିଆ](https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%AE%E0%AC%BE%E0%AC%A8%E0%AC%AC_%E0%AC%AE%E0%AC%B8%E0%AD%8D%E0%AC%A4%E0%AC%BF%E0%AC%B7%E0%AD%8D%E0%AC%95 "ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କ - Oriya dili")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A8%A8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80_%E0%A8%A6%E0%A8%BF%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%97 "ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ - Pencapça")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/M%C3%B3zgowie_cz%C5%82owieka "Mózgowie człowieka - Lehçe")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%BA%D8%B2 "د انسان مغز - Peştuca")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9rebro_humano "Cérebro humano - Portekizce")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Creier_uman "Creier uman - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D0%B3_%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA%D0%B0 "Головной мозг человека - Rusça")
- [ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ](https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%9F%E1%B1%B1%E1%B1%A3%E1%B1%9F_%E1%B1%A6%E1%B1%9F%E1%B1%9B%E1%B1%9F%E1%B1%9D "ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱟᱛᱟᱝ - Santali")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%8A_%E0%B6%B8%E0%B7%9C%E0%B7%85%E0%B6%BA "මිනිස් මොළය - Sinhali dili")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/%C4%8Clove%C5%A1ki_mo%C5%BEgani "Človeški možgani - Slovence")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/Ljudski_mozak "Ljudski mozak - Sırpça")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B0%A8%E0%B0%BF%E0%B0%B7%E0%B0%BF_%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%A6%E0%B0%A1%E0%B1%81 "మనిషి మెదడు - Telugu dili")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%A9%E0%B8%A2%E0%B9%8C "สมองมนุษย์ - Tayca")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%BA_%D0%BB%D1%8E%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8 "Головний мозок людини - Ukraynaca")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%BA "انسانی دماغ - Urduca")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Inson_miyasi_(Encephalon) "Inson miyasi (Encephalon) - Özbekçe")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%A3o_ng%C6%B0%E1%BB%9Di "Não người - Vietnamca")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%BA%BA%E8%85%A6 "人腦 - Çince")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E4%BA%BA%E8%85%A6 "人腦 - Kantonca")
- [İsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/Ubuchopho_bomuntu "Ubuchopho bomuntu - Zuluca")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q492038#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/%C4%B0nsan_beyni "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:%C4%B0nsan_beyni "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/%C4%B0nsan_beyni)
- [Değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/%C4%B0nsan_beyni)
- [Değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/%C4%B0nsan_beyni "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/%C4%B0nsan_beyni "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&oldid=33672323 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=%C4%B0nsan_beyni&id=33672323&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25C4%25B0nsan_beyni)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25C4%25B0nsan_beyni)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q492038 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=%C4%B0nsan+beyni)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=%C4%B0nsan_beyni&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Human_brain)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

insan beyni[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Human_brain_NIH.png/250px-Human_brain_NIH.png)](/wiki/Dosya:Human_brain_NIH.png)

Latince isimencephalon[Prekürsor](/wiki/Embriyoloji "Embriyoloji")[Nöral tüp](/wiki/N%C3%B6ral_t%C3%BCp "Nöral tüp")[Sistem](/wiki/Organ_sistemi "Organ sistemi")[Homo sapiens](/wiki/Homo_sapiens "Homo sapiens")[Arter](/wiki/Arter "Arter")[internal karotid arter](/wiki/%C4%B0nternal_karotid_arter "İnternal karotid arter"), [Vertebral arter](/wiki/Vertebral_arter "Vertebral arter"), [Willis poligonu](/wiki/Willis_poligonu "Willis poligonu"), [anterior serebral arter](/wiki/Anterior_serebral_arter "Anterior serebral arter"), [Posterior serebral arter](/wiki/Posterior_serebral_arter "Posterior serebral arter")[Toplardamar](/wiki/Toplardamar "Toplardamar")[internal juguler ven](/w/index.php?title=%C4%B0nternal_juguler_ven&action=edit&redlink=1 "İnternal juguler ven (sayfa mevcut değil)"), [internal serebral ven](/wiki/%C4%B0nternal_serebral_ven "İnternal serebral ven")Tanımlayıcılar[Microsoft Academic](/wiki/Microsoft_Academic_Search "Microsoft Academic Search")[2777670902](https://academic.microsoft.com/v2/detail/2777670902)[TA](/wiki/Terminologia_Anatomica "Terminologia Anatomica")[5415](https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=5415)[FMA](/wiki/Foundational_Model_of_Anatomy "Foundational Model of Anatomy")[50801](https://bioportal.bioontology.org/ontologies/FMA/?p=classes&conceptid=http%3A%2F%2Fpurl.org%2Fsig%2Font%2Ffma%2Ffma50801)

**İnsan beyni**, insan [sinir sisteminin](/wiki/Sinir_sistemi "Sinir sistemi") merkezi organıdır ve [omurilikle](/wiki/Omurilik "Omurilik") birlikte [merkezi sinir sistemini](/wiki/Merkez%C3%AE_sinir_sistemi "Merkezî sinir sistemi") oluşturur.

İnsan beyni, [kraniyal sinirler](/wiki/Kraniyal_sinirler "Kraniyal sinirler") ve [omurilik](/wiki/Omurilik "Omurilik") sayesinde [merkezî sinir sistemini](/wiki/Merkez%C3%AE_sinir_sistemi "Merkezî sinir sistemi") kontrol eder, [çevresel sinir sistemini](/wiki/%C3%87evresel_sinir_sistemi "Çevresel sinir sistemi") yönetir ve hemen hemen insanın tüm işlevlerini düzenler.[\[1\]](#cite_note-msnencarta-1) [Kalp atışı](/wiki/Sin%C3%BCs_ritmi "Sinüs ritmi"), [soluk alma](/wiki/Nefes_almak "Nefes almak") ve [sindirim](/wiki/Sindirim "Sindirim") gibi istemsiz eylemler, [otonom sinir sistemi](/wiki/Otonom_sinir_sistemi "Otonom sinir sistemi") yoluyla farkına varmadan [beyin](/wiki/Beyin "Beyin") tarafından yönetilir.[\[1\]](#cite_note-msnencarta-1)[\[2\]](#cite_note-newscientist1-2) [Düşünce](/wiki/D%C3%BC%C5%9F%C3%BCnce "Düşünce"), [mantık](/wiki/Mant%C4%B1k "Mantık") ve [soyutlama](/wiki/Soyutlama "Soyutlama") gibi daha karmaşık [zihinsel](/wiki/Zihin "Zihin") eylemler ise bilinçli olarak beyin tarafından yönetilir.[\[2\]](#cite_note-newscientist1-2)

Beyin, [serebrum](/wiki/Serebrum "Serebrum"), [beyinsapı](/wiki/Beyinsap%C4%B1 "Beyinsapı") ve [beyincikten](/wiki/Beyincik "Beyincik") oluşur. [Vücudun](/wiki/%C4%B0nsan_v%C3%BCcudu "İnsan vücudu") çoğu aktivitesini kontrol eder, [duyu organlarından](/wiki/Duyu_sistemi "Duyu sistemi") aldığı bilgileri işler, bütünleştirir ve koordine eder ve vücudun geri kalanına gönderilen talimatlara ilişkin kararlar alır. Beyin, kafatası içindedir ve [kafatası kemikleri](/wiki/N%C3%B6rokranyum "Nörokranyum") tarafından korunur.

İnsan beyninin en büyük kısmı olan serebrum, iki serebral yarım küreden oluşur. Her yarım kürenin [beyaz maddeden](/wiki/Beyaz_madde "Beyaz madde") oluşan bir iç çekirdeği ve [boz maddeden](/wiki/Boz_madde "Boz madde") oluşan bir dış yüzeyi ( [serebral korteks](/wiki/Serebral_korteks "Serebral korteks")) vardır. Korteksin dış katmanı [neokorteks](/wiki/Neokorteks "Neokorteks") ve iç allokortekstir. Neokorteks altı [nöronal katmandan](/wiki/Serebral_korteks "Serebral korteks") oluşurken, allokorteks üç veya dört katmandan oluşur. Her yarım küre dört [loba](/wiki/Beyin_loblar%C4%B1 "Beyin lobları") ayrılır - [frontal](/wiki/Frontal_lob "Frontal lob"), [temporal](/wiki/Temporal_lob "Temporal lob"), [parietal](/wiki/Parietal_lob "Parietal lob") ve [oksipital loblar](/wiki/Oksipital_lob "Oksipital lob"). [Frontal lob](/wiki/Frontal_lob "Frontal lob"), [özdenetim](/wiki/%C3%96zdenetim "Özdenetim"), [planlama](/wiki/Planlama "Planlama"), [muhakeme](/wiki/Ak%C4%B1l "Akıl") ve [soyut düşünme](/wiki/Soyutlama "Soyutlama") gibi yönetici işlevlerle ilişkilendirilirken, [oksipital lob](/wiki/Oksipital_lob "Oksipital lob") görmeyle ilişkilendirilir. Her lobda, kortikal alanlar duyusal, motor ve ilişki bölgeleri gibi belirli işlevlerle ilişkilendirilir. Sol ve sağ yarım küreler şekil ve işlev olarak genel olarak benzer olsa da, bazı işlevler bir tarafla ilişkilendirilir, örneğin solda [dil](/wiki/Dil "Dil") ve sağda görsel-mekansal yetenek gibi. Yarım küreler, en büyüğü [corpus callosum](/wiki/Corpus_callosum "Corpus callosum") olan komissural sinir yollarıyla birbirine bağlanır.

Beyin, beyin sapı ile omuriliğe bağlıdır. Beyin sapı, [orta beyin](/wiki/Orta_beyin "Orta beyin"), [pons](/wiki/Pons "Pons") ve [medulla oblongata](/wiki/Omurilik_so%C4%9Fan%C4%B1 "Omurilik soğanı")'dan oluşur. [Beyincik](/wiki/Beyincik "Beyincik"), beyin sapına serebellar pedinküller adı verilen üç çift sinir yolu ile bağlıdır. Serebrumun içinde, [beyin omurilik sıvısının](/wiki/Beyin-omurilik_s%C4%B1v%C4%B1s%C4%B1 "Beyin-omurilik sıvısı") üretildiği ve dolaştırıldığı dört birbirine bağlı [ventrikülden](/wiki/Ventrik%C3%BCler_sistem "Ventriküler sistem") oluşan [ventriküler sistem](/wiki/Ventrik%C3%BCler_sistem "Ventriküler sistem") bulunur. Serebral korteksin altında [talamus](/wiki/Talamus "Talamus"), [epitalamus](/wiki/Epitalamus "Epitalamus"), [epifiz](/wiki/Epifiz "Epifiz") bezi, [hipotalamus](/wiki/Hipotalamus "Hipotalamus"), [hipofiz](/wiki/Hipofiz "Hipofiz") bezi ve subtalamus gibi birkaç önemli yapı; [amigdala](/wiki/Amigdala "Amigdala") ve [hipokampus](/wiki/Hipokampus "Hipokampus") gibi [limbik yapılar](/wiki/Limbik_sistem "Limbik sistem"), klaustrum, bazal ganglionların çeşitli çekirdekleri, bazal ön beyin yapıları ve üç sirkumventriküler organ bulunur. Orta planda olmayan beyin yapıları örneğin iki hipokampus ve iki amigdala, çiftler halindedir. [Beyin hücreleri](/wiki/Beyin_h%C3%BCcresi "Beyin hücresi") nöronları ve destekleyici [glial hücreleri](/wiki/Glia_h%C3%BCcresi "Glia hücresi") içerir. Beyinde 86 milyardan fazla nöron ve az çok eşit sayıda başka hücre vardır. Beyin aktivitesi [nöronların](/wiki/Sinir_h%C3%BCcresi "Sinir hücresi") birbirine bağlanması ve [sinir uyarılarına](/wiki/Aksiyon_potansiyeli "Aksiyon potansiyeli") yanıt olarak [nörotransmitter](/wiki/N%C3%B6rotransmitter "Nörotransmitter") salınımı ile mümkün olur. Nöronlar sinir yolları, sinir devreleri ve ayrıntılı ağ sistemleri oluşturmak için bağlanır. Tüm devre nörotransmisyon süreci tarafından yönlendirilir.

Beyin, [kafatası](/wiki/Kafatas%C4%B1 "Kafatası") tarafından korunur, [beyin omurilik sıvısında](/wiki/Beyin-omurilik_s%C4%B1v%C4%B1s%C4%B1 "Beyin-omurilik sıvısı") asılı kalır ve [kan-beyin bariyeri](/wiki/Kan-beyin_bariyeri "Kan-beyin bariyeri") tarafından [kan dolaşımından](/wiki/Dola%C5%9F%C4%B1m_sistemi "Dolaşım sistemi") yalıtılır. Ancak beyin hala [hasara](/wiki/Beyin_hasar%C4%B1 "Beyin hasarı"), hastalığa ve [enfeksiyona](/wiki/Enfeksiyon "Enfeksiyon") karşı hassastır. Hasar travmadan veya [felç](/wiki/%C4%B0nme "İnme") denilen kan akışının kaybından kaynaklanabilir. Beyin, [Parkinson hastalığı](/wiki/Parkinson_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Parkinson hastalığı"), [Alzheimer hastalığı](/wiki/Alzheimer_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Alzheimer hastalığı") da dahil olmak üzere [bunamalar](/wiki/Demans "Demans") ve [multipl skleroz](/wiki/Multipl_skleroz "Multipl skleroz") gibi [dejeneratif bozukluklara](/wiki/N%C3%B6rodejenerasyon "Nörodejenerasyon") karşı hassastır. [Şizofreni](/wiki/%C5%9Eizofreni "Şizofreni") ve [klinik depresyon](/wiki/Maj%C3%B6r_depresif_bozukluk "Majör depresif bozukluk") gibi [psikiyatrik durumların](/wiki/Ruhsal_bozukluk "Ruhsal bozukluk") beyin işlev bozukluklarıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Beyin ayrıca hem iyi huylu hem de [kötü huylu](/wiki/Kanser "Kanser") [tümörlerin](/wiki/Beyin_t%C3%BCm%C3%B6r%C3%BC "Beyin tümörü") yeri olabilir; bunlar çoğunlukla [vücuttaki diğer yerlerden kaynaklanır](/wiki/Metastaz "Metastaz").

Beynin anatomisinin incelenmesi [nöroanatomi](/wiki/N%C3%B6roanatomi "Nöroanatomi") iken, işlevinin incelenmesi [nörobilimdir](/wiki/N%C3%B6robilim "Nörobilim"). Beyni incelemek için çok sayıda teknik kullanılır. [Mikroskobik olarak](/wiki/Histoloji "Histoloji") incelenebilen diğer hayvanlardan alınan örnekler geleneksel olarak çok fazla bilgi sağlamıştır. [Fonksiyonel nörogörüntüleme](/wiki/%C4%B0%C5%9Flevsel_sinir_sistemi_g%C3%B6r%C3%BCnt%C3%BCleme "İşlevsel sinir sistemi görüntüleme") ve [elektroensefalografi](/wiki/Elektroensefalografi "Elektroensefalografi") (EEG) kayıtları gibi [tıbbi görüntüleme](/wiki/T%C4%B1bbi_g%C3%B6r%C3%BCnt%C3%BCleme "Tıbbi görüntüleme") teknolojileri beynin incelenmesinde önemlidir. [Beyin hasarı](/wiki/Beyin_hasar%C4%B1 "Beyin hasarı") olan kişilerin [tıbbi geçmişi](/wiki/Anamnez "Anamnez"), beynin her bir bölümünün işlevine dair içgörü sağlamıştır. Nörobilim araştırmaları önemli ölçüde genişlemiştir ve araştırmalar devam etmektedir.

Kültürde, [zihin felsefesi](/wiki/Zihin_felsefesi "Zihin felsefesi") yüzyıllardır [bilincin](/wiki/Bilin%C3%A7 "Bilinç") doğası ve [zihin-beden problemi](/wiki/Zihin-beden_problemi "Zihin-beden problemi") sorusunu ele almaya çalışmıştır. [Frenolojinin](/wiki/Frenoloji "Frenoloji") [sözdebilimi](/wiki/S%C3%B6zdebilim "Sözdebilim"), 19\. yüzyılda kişilik özelliklerini korteksin bölgelerine yerleştirmeye çalışmıştır. Bilim kurguda, beyin nakilleri 1942 Donovan'ın Beyni gibi hikâyelerde hayal edilmektedir.

## Yapı

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Yapı") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Yapı")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Human_brain.jpg/220px-Human_brain.jpg)](/wiki/Dosya:Human_brain.jpg) İnsan beyni (sagital kesit)

### Brüt anatomi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Brüt anatomi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Brüt anatomi")\]

Yetişkin insan beyni ortalama olarak yaklaşık 1,2-1,4 kg (2,6-3,1 lb) ağırlığındadır. Bu da toplam vücut ağırlığının yaklaşık %2'sine denk gelir[\[3\]](#cite_note-CarpenterCh1-3)[\[4\]](#cite_note-Bigos-4) ve erkeklerde yaklaşık 1260 cm3, kadınlarda ise 1130 cm3'lük hacmındadır.[\[5\]](#cite_note-Cosgrove-5) Önemli bireysel farklılıklar vardır[\[5\]](#cite_note-Cosgrove-5), erkekler için standart referans aralığı 1.180-1.620 g (2,60-3,57 lb)[\[6\]](#cite_note-MolinaDiMaio2012-6) ve kadınlar için 1.030-1.400 g (2,27-3,09 lb).[\[7\]](#cite_note-MolinaDiMaio2015-7)'dır.

[Serebral yarım kürelerden](/wiki/Serebral_hemisfer "Serebral hemisfer") oluşan [serebrum](/wiki/Serebrum "Serebrum"), beynin en büyük kısmıdır ve diğer beyin yapılarını örter.[\[8\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008227-9-8) Yarım kürelerin dış bölgesi olan [serebral korteks](/wiki/Serebral_korteks "Serebral korteks"), [nöronların](/wiki/Sinir_h%C3%BCcresi "Sinir hücresi") [kortikal katmanlarından](/wiki/Serebral_korteks "Serebral korteks") oluşan [boz maddedir](/wiki/Boz_madde "Boz madde"). Her yarım küre dört ana loba ayrılır - [frontal lob](/wiki/Frontal_lob "Frontal lob"), [parietal lob](/wiki/Parietal_lob "Parietal lob"), [temporal lob](/wiki/Temporal_lob "Temporal lob") ve [oksipital lob](/wiki/Oksipital_lob "Oksipital lob").[\[9\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008335-7-9) Bazı kaynaklara göre _merkezi lob_, [limbik lob](/wiki/Limbik_lob "Limbik lob") ve [insular lob](/wiki/%C4%B0nsular_lob "İnsular lob") olmak üzere üç lob daha dahil edilmiştir.[\[10\]](#cite_note-Ribas-10) Merkezi lob, precentral girus ve postcentral girustan oluşur ve belirgin bir işlevsel rol oluşturduğu için dahil edilmiştir.[\[10\]](#cite_note-Ribas-10)[\[11\]](#cite_note-Frigeri-11)

İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar nöron vardır.[\[12\]](#cite_note-12)

Beyin canlı iken yani kan dolaşımına sahipken oldukça yumuşak yapıdadır. [Boz maddeden](/wiki/Boz_madde "Boz madde") oluşur.

İnsan beyninin yapısal ve işlevsel alanları

[![İnsan beynindeki çeşitli yapıları gösteren bir diyagram](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Sobo_1909_624.png/326px-Sobo_1909_624.png)](/wiki/Dosya:Sobo_1909_624.png)

Sagital düzlemde ikiye bölünmüş korpus kallozumun beyaz maddesini gösteren insan beyni

[![İnsan beyninin işlevsel alanlarının bir diyagramı](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Blausen_0102_Brain_Motor%26Sensory_%28flipped%29.png/358px-Blausen_0102_Brain_Motor%26Sensory_%28flipped%29.png)](/wiki/Dosya:Blausen_0102_Brain_Motor%26Sensory_(flipped).png)

İnsan beyninin işlevsel alanları. Gösterilen kesik çizgili alanlar genellikle sol yarımküre baskındır.

### Loblar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Loblar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Loblar")\]

Ana madde: [Beyin lobları](/wiki/Beyin_loblar%C4%B1 "Beyin lobları")

[İnsan beyninde](/wiki/Beyin "Beyin") beş ana [lob](/wiki/Lob "Lob") bulunur. Bunlar:

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Gray728.svg/300px-Gray728.svg.png)](/wiki/Dosya:Gray728.svg)

**Lob işlevleri**

Ön ( [frontal](/wiki/Frontal_lob "Frontal lob")) lob: Bilinçli düşünmek

Yan ( [parietal](/wiki/Parietal_lob "Parietal lob")) lob: Duyguları işlemek

Arka baş ( [oksipital](/wiki/Oksipital_lob "Oksipital lob") lob: Görmek

Şakak [temporal](/wiki/Temporal_lob "Temporal lob") lobu: sesle kokuyu algısı

Beyincik [serebellum](/wiki/Serebellum "Serebellum") lobu: Duyu-hareket ilişkilendirmesi

1. **[Frontal lob](/wiki/Frontal_lob "Frontal lob")**--bilinçli düşünme; zarar görmesi durumunda ruh hali, hissiyat değişikliği olabilir.
2. **[Parietal lob](/wiki/Parietal_lob "Parietal lob")**--çeşitli duyu organlarından gelen bilgileri birleştirmede önemli rol oynar. Ayrıca nesnelerin kullanılması ve bazı mekansal görüş işlemelerinde (visuospatial processing) parietal lobun kimi bölümleri rol alır.
3. **[Oksipital lob](/wiki/Oksipital_lob "Oksipital lob")**--görme duyusuyla ilgili bilgilerin işlendiği lobdur. Hafif zarar görmesi halüsinasyonlara sebep olur.
4. **[Temporal lob](/wiki/Temporal_lob "Temporal lob")**-- [ses](/wiki/Ses "Ses") ve kokunun algılanması, aynı zamanda da yüzler, mekanlar gibi karmaşık uyaranların işlenmesi bu lob tarafından sağlanır.
5. **[Serebellum](/wiki/Serebellum "Serebellum")**--duyu organlarından gelen bilgilerle hareketi ilişkilendirir. Bu lob özellikle dengenin sağlanmasında önemli rol oynar.

Yukarıda listelenen her bir lob, beynin her iki yarımküresinde de bulunur. Serebellum dışında bu lobların hepsi [telensefalonun](/wiki/Telensefalon "Telensefalon") parçasıdır.

### Beynin bölümleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Beynin bölümleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Beynin bölümleri")\]

Anatomik olarak beyin üçe ayrılır: [ön beyin](/wiki/%C3%96n_beyin "Ön beyin"), [orta beyin](/wiki/Orta_beyin "Orta beyin") ve [art beyin](/wiki/Art_beyin "Art beyin");[\[13\]](#cite_note-aboutbiology-13) ön beyinde üst düzey işlevleri kontrol eden [serebral korteksin](/wiki/Serebral_korteks "Serebral korteks") çeşitli lobları bulunur, orta ve art beyin ise daha çok bilinçdışı, otonom işlevler ile ilgilidir.

### Kan dolaşımı

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Kan dolaşımı") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kan dolaşımı")\]

Ana madde: [Serebral dolaşım](/wiki/Serebral_dola%C5%9F%C4%B1m "Serebral dolaşım")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Circle_of_Willis_en.svg/200px-Circle_of_Willis_en.svg.png)](/wiki/Dosya:Circle_of_Willis_en.svg) Willis poligonunda birleşen iki dolaşım (alt görünüm)[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Gray769-en.svg/220px-Gray769-en.svg.png)](/wiki/Dosya:Gray769-en.svg) [Beyin dış zarlarının](/wiki/Beyin_zar%C4%B1 "Beyin zarı") özelliklerini ve kan damarlarının tedarikini gösteren diyagram

[İç karotid arterler](/wiki/%C4%B0nternal_karotid_arter "İnternal karotid arter") beynin ön tarafına [oksijenli kan](/wiki/Kan "Kan"), [vertebral arterler](/wiki/Vertebral_arter "Vertebral arter") ise beynin arka tarafına kan sağlar.[\[14\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008247-14) Bu iki dolaşım, orta beyin ile pons arasındaki interpedinküler sıvı kesesinde bulunan bağlı arterlerden oluşan bir halka olan [Willis çemberinde](/wiki/Willis_poligonu "Willis poligonu") [birleşir](/wiki/Anastomoz "Anastomoz").[\[15\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008251-2-15)

İç karotid arterler, ortak karotid arterlerin dallarıdır. [Kraniuma](/wiki/Kafatas%C4%B1 "Kafatası") karotid kanalından girerler, [kavernöz sinüsten](/wiki/Kavern%C3%B6z_sinus "Kavernöz sinus") geçerler ve [subaraknoid boşluğa](/wiki/Beyin_zar%C4%B1 "Beyin zarı") girerler.[\[16\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008250-16) Daha sonra iki dalı olan [ön serebral arterler](/wiki/Anterior_serebral_arter "Anterior serebral arter") ortaya çıkarak Willis çemberine girerler. Bu dallar uzunlamasına çatlak boyunca ileriye ve yukarıya doğru ilerler ve beynin ön ve orta hat kısımlarını besler.[\[17\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008248-17) Bir veya daha çok küçük [ön iletişim atardamarı](/wiki/Anterior_kom%C3%BCnikan_arter "Anterior komünikan arter"), dallar olarak ortaya çıktıktan kısa bir süre sonra iki ön serebral atardamarı birleştirir.[\[17\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008248-17) İç karotid arterler [orta serebral arterler](/wiki/Orta_serebral_arter "Orta serebral arter") olarak ileriye doğru devam eder. [Göz yuvasının](/wiki/G%C3%B6z_%C3%A7ukuru "Göz çukuru") [sfenoid kemiği](/wiki/Os_sphenoidale "Os sphenoidale") boyunca yanlara doğru, sonra [insula korteksinden](/wiki/%C4%B0nsular_lob "İnsular lob") yukarı doğru hareket ederler ve burada son dallar ortaya çıkarlar. Orta serebral arterler uzunlukları boyunca dallar gönderir.[\[16\]](#cite_note-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008250-16)

Poligonda yer alan ana damarlar şu şekilde listelenebilir:

- Anterior serebral arter (sol ve sağ)
- Anterior komünikan arter
- İnternal karotid arter (sol ve sağ)
- Posterior serebral arter (sol ve sağ)
- Posterior komünikan arter (sol ve sağ)

Beyni besleyen medial serebral arterler genellikle poligonun bir parçası olarak kabul edilmezler. Poligonun veya poligonu besleyen arterlerin bir kısmı tıkanır veya daralırsa, diğer [kan damarlarından](/wiki/Kan_damar%C4%B1 "Kan damarı") sağlanan kan akışı, serebral perfüzyonu yeterli düzeyde sağlayarak [iskemi](/wiki/%C4%B0skemi "İskemi") semptomlarını önleyebilir.[\[18\]](#cite_note-18)

## Metabolizma

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Metabolizma") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Metabolizma")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/PET-image.jpg/150px-PET-image.jpg)](/wiki/Dosya:PET-image.jpg) İnsan beyninin enerji tüketimini gösteren [PET](/wiki/Pozitron_emisyon_tomografisi "Pozitron emisyon tomografisi") görüntüsü

Beyin, insan vücudunun kullandığı enerjinin %20'sine kadarını tüketir; bu diğer tüm organlardan daha fazladır.[\[19\]](#cite_note-power-sciam-19)

İnsanlarda [kan şekeri](/wiki/Kan_%C5%9Fekeri_seviyesi "Kan şekeri seviyesi"), çoğu hücre için birincil enerji kaynağıdır ve beyin de dahil olmak üzere birçok dokuda normal işlev için kritik önemi vardır.[\[20\]](#cite_note-Glucose-Glycogen_storage_review-20) İnsan beyni, aç ve hareketsiz kişilerde kan şekerinin yaklaşık %60'ını tüketir.[\[20\]](#cite_note-Glucose-Glycogen_storage_review-20) Beyin [metabolizması](/wiki/Metabolizma "Metabolizma") normalde enerji kaynağı olarak kan [şekerine](/wiki/Glukoz "Glukoz") dayanır; ancak az glikoz zamanlarında ( [oruç](/wiki/Oru%C3%A7 "Oruç"), dayanıklılık egzersizi veya sınırlı [karbonhidrat](/wiki/Karbonhidrat "Karbonhidrat") alımı gibi) beyin, daha az glikoz ihtiyacıyla yakıt olarak keton cisimlerini kullanır. Beyin egzersiz sırasında [laktat](/wiki/Laktik_asit "Laktik asit") da kullanabilir.[\[21\]](#cite_note-21) Beyin, glikozu [glikojen](/wiki/Glikojen "Glikojen") formunda depolar, ancak [karaciğer](/wiki/Karaci%C4%9Fer "Karaciğer") veya [iskelet kasındaki](/wiki/%C4%B0skelet_kas%C4%B1 "İskelet kası") miktardan önemli ölçüde daha az miktarlardadır.[\[22\]](#cite_note-22)

[Uzun zincirli yağ asitleri](/wiki/Ya%C4%9F_asidi "Yağ asidi") [kan-beyin bariyerini](/wiki/Kan-beyin_bariyeri "Kan-beyin bariyeri") geçemez, ancak karaciğer bunları parçalayarak keton cisimleri üretebilir. Ancak kısa zincirli yağ asitleri (örneğin, [bütirik asit](/wiki/B%C3%BCtirik_asit "Bütirik asit"), [propiyonik asit](/wiki/Propiyonik_asit "Propiyonik asit") ve [asetik asit](/wiki/Asetik_asit "Asetik asit")) ve [orta zincirli yağ asitleri](/wiki/Ya%C4%9F_asidi "Yağ asidi"), oktanoik asit ve heptanoik asit, kan-beyin bariyerini geçebilir ve [beyin hücreleri](/wiki/Beyin_h%C3%BCcresi "Beyin hücresi") tarafından metabolize edilebilir.[\[23\]](#cite_note-23)[\[24\]](#cite_note-SCFA_MCT-mediated_BBB_passage_-_2005_review-24)[\[25\]](#cite_note-SCFA_MCT-mediated_BBB_passage_-_2014_review-25)

İnsan beyni vücut ağırlığının yalnızca %2'sini oluşturmasına rağmen, kardiyak çıktının %15'ini, toplam vücut oksijen tüketiminin %20'sini ve toplam vücut [glikoz](/wiki/Glikoz "Glikoz") kullanımının %25'ini alır.[\[26\]](#cite_note-26) Beyin çoğunlukla enerji için glikoz kullanır ve [hipoglisemi](/wiki/Hipoglisemi "Hipoglisemi") durumunda olabileceği gibi glikoz eksikliği bilinç kaybına neden olabilir.[\[27\]](#cite_note-Mrsulja-27) Beynin enerji tüketimi zamanla büyük ölçüde değişmez, ancak korteksin aktif bölgeleri, inaktif bölgelere göre biraz daha fazla enerji tüketir ve bu da [PET](/wiki/Pozitron_emisyon_tomografisi "Pozitron emisyon tomografisi") ve fMRI'nin [işlevsel nörogörüntüleme](/wiki/%C4%B0%C5%9Flevsel_sinir_sistemi_g%C3%B6r%C3%BCnt%C3%BCleme "İşlevsel sinir sistemi görüntüleme") yöntemlerinin temelini oluşturur.[\[28\]](#cite_note-28) Bu teknikler, metabolik aktivitenin üç boyutlu bir görüntüsünü verir.[\[29\]](#cite_note-Steptoe-29) Bir ön çalışma, insanlarda beyin metabolik gereksinimlerinin yaklaşık beş yaşında zirveye ulaştığını göstermiştir.[\[30\]](#cite_note-30)

[Uykunun](/wiki/Uyku "Uyku") işlevi tam olarak anlaşılmamıştır; ancak uykunun beyinden metabolik atık ürünlerinin, bazıları potansiyel olarak [nörotoksik](/wiki/N%C3%B6rotoksisite "Nörotoksisite") olanların, temizlenmesini artırdığına ve ayrıca onarıma izin verebileceğine dair kanıtlar vardır..[\[31\]](#cite_note-Glymphatic_system_and_brain_waste_clearance_2017_review-31)[\[32\]](#cite_note-32)[\[33\]](#cite_note-Sleep_–_clearance_of_neurotoxic_waste_products-33) Kanıtlar, uyku sırasında metabolik atıkların temizlenmesinin artmasının glifatik sistemin artan işlevi yoluyla gerçekleştiğini göstermektedir.[\[31\]](#cite_note-Glymphatic_system_and_brain_waste_clearance_2017_review-31) Uykunun ayrıca gereksiz bağlantıları zayıflatarak bilişsel işlev üzerinde etkisi olabilir.[\[34\]](#cite_note-34)

## İşlev

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: İşlev") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: İşlev")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Blausen_0103_Brain_Sensory%26Motor.png/310px-Blausen_0103_Brain_Sensory%26Motor.png)](/wiki/Dosya:Blausen_0103_Brain_Sensory%26Motor.png) Beynin motor ve duyusal bölgeleri

Beynin işlevleri şunlardır:

- Duyu organlarından gelen uyarılar değerlendirilir.
- Problem ve olaylar düşünülür, çözülür.
- Öğrenme faaliyeti ve [hafıza](/wiki/Haf%C4%B1za "Hafıza") olgusu sağlanır.
- Acıkma, susama, uyku, uyanıklık faaliyetleri düzenlenir.
- [Kan basıncı](/wiki/Kan_bas%C4%B1nc%C4%B1 "Kan basıncı") ve vücut sıcaklığı düzenlenir.
- [Hormonların](/wiki/Hormon "Hormon") salgılanma zamanı belirlenir.

### Motor kontrolü

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: Motor kontrolü") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Motor kontrolü")\]

Frontal lob, muhakeme, motor kontrolü, duygu ve dil ile ilgilidir. Hareketi planlama ve koordine etmede rol oynayan motor korteksi; daha üst düzey bilişsel işlevlerden sorumlu olan [prefrontal korteksi](/wiki/Prefrontal_korteks "Prefrontal korteks"); ve konuşma için gerekli olan [Broca alanını](/wiki/Broca_alan%C4%B1 "Broca alanı") içerir.[\[35\]](#cite_note-35) Beynin [motor sistemi](/wiki/Motor_sistem "Motor sistem") [hareketin oluşumundan ve kontrolünden](/wiki/Motor_kontrol "Motor kontrol") sorumludur.[\[36\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011685-36)

Oluşturulan hareketler beyinden sinirler aracılığıyla vücuttaki [motor nöronlara](/wiki/Motor_n%C3%B6ron "Motor nöron") geçer ve [kasların](/wiki/Kas "Kas") hareketini kontrol eder. [Kortikospinal yol](/wiki/Kortikospinal_yollar "Kortikospinal yollar") hareketleri beyinden, [omurilik](/wiki/Omurilik "Omurilik") aracılığıyla gövdeye ve uzuvlara taşır.[\[37\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011687-37) [Kafatası sinirleri](/wiki/Kraniyal_sinir "Kraniyal sinir") göz, ağız ve yüzle ilgili hareketleri taşır.

Brüt hareket - [lokomosyon](/wiki/Hayvan_hareketi "Hayvan hareketi") ve kol ve bacakların hareketi gibi - üç bölüme ayrılmış motor kortekste üretilir: precentral girusta bulunan ve farklı vücut parçalarının hareketine ayrılmış bölümleri olan birincil motor korteks. Bu hareketler, birincil motor korteksinin [önünde](/wiki/V%C3%BCcut_b%C3%B6lgeleri "Vücut bölgeleri") bulunan iki başka alan tarafından desteklenir ve düzenlenir: premotor alan ve tamamlayıcı motor alan.[\[38\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011686-38) Eller ve ağız, vücudun diğer kısımlarına göre kendilerine ayrılmış çok daha büyük bir alana sahiptir ve bu da daha ince hareketlere izin verir; bu bir motor homunkulusta görselleştirilmiştir.[\[38\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011686-38) Motor korteks tarafından üretilen uyarılar, medulla önü boyunca [kortikospinal yol](/wiki/Kortikospinal_yollar "Kortikospinal yollar") boyunca ilerler ve medullar piramitlerde çaprazlanır (dekusat). Bunlar daha sonra [omurilik](/wiki/Omurilik "Omurilik") boyunca ilerler ve çoğu internöronlara bağlanır, daha sonra [boz madde](/wiki/Boz_madde "Boz madde") içindeki [alt motor nöronlarına](/wiki/Alt_motor_n%C3%B6ron "Alt motor nöron") bağlanır ve daha sonra uyarıyı kaslara iletir.[\[37\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011687-37) Beyincik ve bazal ganglionlar, ince, karmaşık ve koordineli kas hareketlerinde rol oynar.[\[37\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011687-37) Korteks ve [bazal ganglionlar](/wiki/Bazal_ganglion "Bazal ganglion") arasındaki bağlantılar kas tonusunu, duruşu ve hareket başlangıcını kontrol eder ve [ekstrapiramidal sistem](/wiki/Ekstrapiramidal_sistem "Ekstrapiramidal sistem") olarak adlandırılır.[\[39\]](#cite_note-FOOTNOTEDavidson's20101139-39)

### Duyusal

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Duyusal") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Duyusal")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/1604_Types_of_Cortical_Areas-02.jpg/290px-1604_Types_of_Cortical_Areas-02.jpg)](/wiki/Dosya:1604_Types_of_Cortical_Areas-02.jpg) Kortikal alanlar[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Gray722.png/200px-Gray722.png)](/wiki/Dosya:Gray722.png) İki gözden beyne giden sinir sinyallerinin yönlendirilişi

[Duyu sistemi](/wiki/Duyusal_sinir_sistemi "Duyusal sinir sistemi"), [duyusal bilginin](/wiki/Duyu "Duyu") alınması ve işlenmesiyle ilgilidir. Bu bilgi, kranial sinirler, omurilikteki yollar ve doğrudan kana maruz kalan beyin merkezleri aracılığıyla alınır.[\[40\]](#cite_note-Hellier-40) Beyin ayrıca [görme](/wiki/G%C3%B6rsel_alg%C4%B1 "Görsel algı"), [koku alma](/wiki/Koku_alma "Koku alma"), [işitme](/wiki/%C4%B0%C5%9Fitme "İşitme") ve [tat](/wiki/Tat_alma "Tat alma") özel duyularından gelen bilgileri alır ve yorumlar. Karışık motor ve duyusal sinyaller de entegre edilmiştir.[\[40\]](#cite_note-Hellier-40)

Beyin deriden, [ince dokunma](/wiki/Somatosensoriyel_sistem "Somatosensoriyel sistem"), [basınç](/wiki/Bas%C4%B1n%C3%A7 "Basınç"), [ağrı](/wiki/A%C4%9Fr%C4%B1_(t%C4%B1p) "Ağrı (tıp)"), [titreşim](/wiki/Titre%C5%9Fim "Titreşim") ve [sıcaklıkla](/wiki/S%C4%B1cakl%C4%B1k "Sıcaklık") ilgili bilgileri alır. Eklemlerden beyin, [eklem pozisyonu](/wiki/Propriyosepsiyon "Propriyosepsiyon") hakkında bilgi alır. Duyusal korteks, motor korteksin hemen yanında bulunur ve motor korteks gibi vücudun farklı bölgelerinden gelen duyumlarla ilgili alanlara sahiptir. Derideki bir [duyu reseptörü](/wiki/Resept%C3%B6r_(biyoloji) "Reseptör (biyoloji)") tarafından toplanan duyum, omurilikteki yollar aracılığıyla bir dizi nöron aracılığıyla iletilen bir sinir sinyaline dönüştürülür. Dorsal kolon-medial lemniscus yolu, ince dokunma, titreşim ve eklemlerin pozisyonu hakkında bilgi içerir. Yol lifleri, omuriliğin arka kısmından medullanın arka kısmına doğru ilerler ve burada hemen orta hattan lifler gönderen ikinci derece nöronlarla bağlantı kurarlar. Bu lifler daha sonra talamustaki ventrobazal komplekse doğru yukarı doğru ilerler ve burada duyusal kortekse lifler gönderen üçüncü derece nöronlarla bağlantı kurarlar.[\[41\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011571–576-41) Spinotalamik yol, ağrı, sıcaklık ve kaba dokunma hakkında bilgi taşır. Yol lifleri omurilik boyunca ilerler ve ağrı ve sıcaklık için beyin sapının retiküler formasyonunda ikinci derece nöronlarla bağlantı kurar ve kaba dokunma için talamusun ventrobazal kompleksinde sonlanır.[\[42\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011573–574-42)

[Görme](/wiki/G%C3%B6rme "Görme"), gözün [retinasına](/wiki/Retina "Retina") çarpan ışık ile gerçekleşir. Retinadaki [fotoreseptörler](/wiki/Fotoresept%C3%B6r_h%C3%BCcre "Fotoreseptör hücre"), [ışığın](/wiki/Elektromanyetik_radyasyon "Elektromanyetik radyasyon") duyusal uyarısını oksipital lobdaki görsel kortekse gönderilen bir elektriksel [sinir sinyaline](/wiki/Aksiyon_potansiyeli "Aksiyon potansiyeli") dönüştürür. Görsel sinyaller, [optik sinirler](/wiki/Optik_sinir "Optik sinir") aracılığıyla retinayı terk eder. Retinanın burun yarısından gelen optik sinir lifleri, karşı retinanın temporal yarısından gelen liflerle birleşerek optik yolları oluşturur. Gözlerin optiklerinin ve görsel yolların düzenlemeleri, sol görsel alandan gelen görüntünün her bir retinanın sağ yarısı tarafından alındığı, sağ görsel korteks tarafından işlendiği ve tam tersi anlamına gelir.
Optik yol lifleri, lateral genikülat çekirdekte beyne ulaşır ve görsel kortekse ulaşmak için [optik radyasyondan](/wiki/Optik_radyasyon "Optik radyasyon") geçer.[\[43\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011623-631-43)

[İşitme](/wiki/%C4%B0%C5%9Fitme "İşitme") ve denge, ikisi de [iç kulakta](/wiki/%C4%B0%C3%A7_kulak "İç kulak") gerçekleştirilir. Ses, en sonunda işitme organına kadar devam eden [osiküllerin](/wiki/Kulak_kemikleri "Kulak kemikleri") titreşimlerine neden olur ve dengedeki değişiklik, [iç kulak içindeki sıvıların](/wiki/Vestib%C3%BCler_sistem "Vestibüler sistem") hareketine neden olur. Bu, [vestibülokoklear sinirden](/wiki/Vestib%C3%BClokoklear_sinir "Vestibülokoklear sinir") geçen bir sinir sinyali oluşturur. Buradan koklear çekirdeklere, üst olivar çekirdeğine, medial genikülat çekirdeğine ve en sonunda işitsel radyasyona işitsel kortekse geçer.[\[44\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011739–740-44)

[Koku duyusu](/wiki/Koku_alma "Koku alma"), [burun boşluğundaki](/wiki/Burun_bo%C5%9Flu%C4%9Fu "Burun boşluğu") koku mukozasının epitelindeki reseptör hücreleri tarafından gerçekleştirilir. Bu bilgi, nispeten geçirgen bir bölümden kafatasına giren [koku siniri](/wiki/Olfakt%C3%B6r_sinir "Olfaktör sinir") aracılığıyla geçer. Bu sinir, bilginin [koku korteksine](/wiki/Olfakt%C3%B6r_sistem "Olfaktör sistem") iletildiği [koku soğanının](/wiki/Olfakt%C3%B6r_bulbus "Olfaktör bulbus") sinir devresine iletilir.[\[45\]](#cite_note-FOOTNOTEPocock2006138–139-45)[\[46\]](#cite_note-FOOTNOTESquire2013525–526-46)

[Tat](/wiki/Tat_alma "Tat alma"), dildeki reseptörlerden üretilir ve [yüz](/wiki/Fasiyal_sinir "Fasiyal sinir") ve [glossofaringeal sinirler](/wiki/Glossofaringeal_sinir "Glossofaringeal sinir") yoluyla beyin sapındaki [tekil çekirdeğe](/wiki/Nucleus_solitarius "Nucleus solitarius") iletilir. Bazı tat bilgileri de [vagus siniri](/wiki/Vagus_siniri "Vagus siniri") aracılığıyla farenksten bu alana iletilir. Bilgi daha sonra buradan talamus yoluyla tat korteksine iletilir.[\[47\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011647–648-47)

### Düzenleme

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Düzenleme") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Düzenleme")\]

Beynin [Otonom](/wiki/Otonom_sinir_sistemi "Otonom sinir sistemi") işlevleri arasında [kalp atış hızı](/wiki/Sin%C3%BCs_ritmi "Sinüs ritmi") ve nefes alma hızının düzenlenmesi veya ritmik kontrolü ve [homeostazın](/wiki/Homeostaz "Homeostaz") sürdürülmesi yer alır.

[Kan basıncı](/wiki/Kan_bas%C4%B1nc%C4%B1 "Kan basıncı") ve [kalp atış hızı](/wiki/Sin%C3%BCs_ritmi "Sinüs ritmi"), medulla'nın vazomotor merkezi tarafından etkilenir ve bu da atardamarların ve toplardamarların dinlenme halinde bir miktar daralmasına neden olur. Bunu, [vagus siniri](/wiki/Vagus_siniri "Vagus siniri") aracılığıyla [sempatik](/wiki/Sempatik_sinir_sistemi "Sempatik sinir sistemi") ve [parasempatik sinir sistemini](/wiki/Parasempatik_sinir_sistemi "Parasempatik sinir sistemi") etkileyerek yapar.[\[48\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011202–203-48)

Kan basıncıyla ilgili bilgi, aort arkındaki aort gövdelerindeki baroreseptörler tarafından üretilir ve vagus sinirinin afferent lifleri boyunca beyne iletilir. [Karotis sinüsündeki](/wiki/Karotis_sin%C3%BCs "Karotis sinüs") basınç değişiklikleriyle ilgili bilgi, karotid arterinin yakınında bulunan karotid gövdelerinden gelir ve bu, [glossofaringeal sinire](/wiki/Glossofaringeal_sinir "Glossofaringeal sinir") katılan bir sinir aracılığıyla iletilir. Bu bilgi medulla'daki [nucleus solitarius](/wiki/Nucleus_solitarius "Nucleus solitarius")’e kadar gider. Buradan gelen sinyaller vazomotor merkezini etkileyerek damar ve atardamar daralmasını buna göre ayarlar.[\[49\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011205–208-49)

Beyin, solunum hızını esas olarak medulla ve ponstaki solunum merkezleri aracılığıyla kontrol eder.[\[50\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509-50) Solunum merkezleri, omurilik boyunca [frenik sinir](/wiki/Frenik_sinir "Frenik sinir") boyunca [diyaframa](/wiki/Diyafram_(kas) "Diyafram (kas)") ve diğer solunum kaslarına iletilen motor sinyallerini oluşturarak [solunumu](/wiki/Solunum_(fizyoloji) "Solunum (fizyoloji)") kontrol eder. Bu, duyusal bilgileri merkezlere geri taşıyan [karışık bir sinirdir](/wiki/Spinal_sinir "Spinal sinir"). Dört solunum merkezi vardır, üçü daha net tanımlanmış bir işleve sahiptir ve bir apneustik merkez daha az net bir işleve sahiptir.
Medulla'da dorsal solunum grubu [nefes alma](/wiki/%C4%B0nhalasyon "İnhalasyon") isteğine neden olur ve duyusal bilgileri doğrudan vücuttan alır. Ayrıca medulla'da ventral solunum grubu efor sırasında nefes vermeyi etkiler. Pons'ta pnömotaksik merkez her nefesin süresini etkiler[\[50\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509-50) ve apneustik merkezin nefes almada etkisi olduğu görülmektedir. Solunum merkezleri doğrudan kan [karbondioksit](/wiki/Karbondioksit "Karbondioksit") ve [pH](/wiki/PH "PH")'ını algılar. Kan [oksijen](/wiki/Oksijen "Oksijen"), [karbondioksit](/wiki/Karbondioksit "Karbondioksit") ve pH seviyeleri hakkındaki bilgiler ayrıca aort ve karotid gövdelerinin çevresel kemoreseptörlerindeki atardamar duvarlarında da algılanır. Bu bilgiler vagus ve glossofaringeal sinirler aracılığıyla solunum merkezlerine iletilir. Yüksek karbondioksit, asidik pH veya düşük oksijen solunum merkezlerini uyarır.[\[50\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509-50) Nefes alma isteği, akciğerlerdeki pulmoner gerilme reseptörlerinden de etkilenir; bu reseptörler aktive olduklarında, vagus siniri aracılığıyla solunum merkezlerine bilgi ileterek akciğerlerin aşırı şişmesini önlerler.[\[50\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509-50)

[Diensefalondaki](/wiki/Ara_beyin "Ara beyin") [hipotalamus](/wiki/Hipotalamus "Hipotalamus"), vücudun birçok işlevini düzenlemede rol oynar. İşlevleri arasında [nöroendokrin](/wiki/N%C3%B6roendokrin_h%C3%BCcresi "Nöroendokrin hücresi") düzenleme, [sirkadiyen ritmin](/wiki/Biyolojik_saat "Biyolojik saat") düzenlenmesi, [otonom sinir sisteminin](/wiki/Otonom_sinir_sistemi "Otonom sinir sistemi") kontrolü ve sıvı ve gıda alımının düzenlenmesi bulunur. Sirkadiyen ritim, hipotalamustaki iki ana hücre grubu tarafından kontrol edilir. Ön hipotalamus, gen ifadesi döngüleri yoluyla yaklaşık 24 saatlik bir [sirkadiyen saati](/wiki/Sirkadiyen_saat "Sirkadiyen saat") çalıştıran suprakiasmatik çekirdeği ve ventrolateral preoptik çekirdeği içerir. [Sirkadiyen günde](/wiki/Sirkadiyen_saat "Sirkadiyen saat") ultradiyen bir ritim uyku düzenini kontrol eder. [Uyku](/wiki/Uyku "Uyku"), vücut ve beyin için temel bir gereksinimdir ve vücut sistemlerinin kapanmasına ve dinlenmesine olanak tanır. Ayrıca beyindeki günlük toksin birikiminin uyku sırasında giderildiğini gösteren bulgular da vardır.\[96\] Uyanıkken beyin, vücudun toplam enerji ihtiyacının beşte birini tüketir. Uyku, bu kullanımı zorunlu olarak azaltır ve enerji veren [ATP](/wiki/Adenozin_trifosfat "Adenozin trifosfat")'nin restorasyonu için zaman sağlar. [Uyku eksikliğinin](/wiki/Uyku_eksikli%C4%9Fi "Uyku eksikliği") etkileri uykuya mutlak ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.[\[51\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011723-51)

Lateral hipotalamus, yükselen retiküler aktive edici sisteme projeksiyonları yoluyla iştahı ve uyarılmayı kontrol eden oreksinerjik nöronları içerir.[\[52\]](#cite_note-Davis-52)[\[53\]](#cite_note-FOOTNOTESquire2013800-53) Hipotalamus, [oksitosin](/wiki/Oksitosin "Oksitosin") ve [vazopressin](/wiki/Vazopressin "Vazopressin") gibi peptitlerin yanı sıra [dopamini](/wiki/Dopamin "Dopamin") median eminense salarak [hipofiz](/wiki/Hipofiz "Hipofiz") bezini kontrol eder. Hipotalamus, otonomik projeksiyonlar aracılığıyla kan basıncı, kalp hızı, solunum, terleme ve diğer homeostatik mekanizmalar gibi işlevleri düzenlemede rol oynar.[\[54\]](#cite_note-FOOTNOTESquire2013803-54) Hipotalamus ayrıca vücut sıcaklık ayarlaması yapar ve bağışıklık sistemi tarafından uyarıldığında [ateş](/wiki/Ate%C5%9F_(t%C4%B1p) "Ateş (tıp)") yapabilir. Hipotalamus böbreklerden etkilenir: kan basıncı düştüğünde, böbrekler tarafından salgılanan [renin](/wiki/Renin "Renin") içme ihtiyacını uyarır. Hipotalamus ayrıca otonomik sinyaller ve sindirim sistemi tarafından salgılanan hormon yoluyla yiyecek alımını düzenler.[\[55\]](#cite_note-FOOTNOTESquire2013805-55)

### Dil

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: Dil") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dil")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/1605_Brocas_and_Wernickes_Areas-02.jpg/220px-1605_Brocas_and_Wernickes_Areas-02.jpg)](/wiki/Dosya:1605_Brocas_and_Wernickes_Areas-02.jpg) [Broca alanı](/wiki/Broca_alan%C4%B1 "Broca alanı") ve [Wernicke alanı](/wiki/Wernicke_alan%C4%B1 "Wernicke alanı") arkuat fasikülüs ile birbirine bağlanır.

Geleneksel olarak dil işlevlerinin [Wernicke alanı](/wiki/Wernicke_alan%C4%B1 "Wernicke alanı") ve [Broca alanıyla](/wiki/Broca_alan%C4%B1 "Broca alanı") sınırlı olduğu düşünülürken,[\[56\]](#cite_note-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011720-2-56), artık daha geniş bir kortikal bölge ağının dil işlevlerine katkıda bulunduğu çoğunlukla kabul edilmektedir.[\[57\]](#cite_note-57)[\[58\]](#cite_note-58)[\[59\]](#cite_note-59)

Dilin beyin tarafından nasıl temsil edildiği, işlendiği ve [edinildiği](/wiki/Dil_edinimi "Dil edinimi") üzerine çalışmalar yapan bilim dalına [nörolinguistik](/wiki/Sinirdilbilim "Sinirdilbilim") adı verilir. Nörolinguistik, [bilişsel sinirbilim](/wiki/Bili%C5%9Fsel_n%C3%B6robilim "Bilişsel nörobilim"), [bilişsel dilbilim](/wiki/Bili%C5%9Fsel_dilbilim "Bilişsel dilbilim") ve [psikolinguistikten](/wiki/Psikodilbilim "Psikodilbilim") yararlanan geniş ve çok disiplinli bir alandır.[\[60\]](#cite_note-60)

### Yanallaştırma

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: Yanallaştırma") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Yanallaştırma")\]

Beyin, beynin her yarım küresinin öncelikle vücudun bir yarısıyla etkileşime girdiği kontralateral bir organizasyona sahiptir: beynin sol tarafı vücudun sağ tarafıyla etkileşime girer ve bunun tersi de geçerlidir. Bunun gelişimsel bir eksenel bükülmeden kaynaklandığı teorize edilmiştir.[\[61\]](#cite_note-Lussanet2012-61) Beyinden omuriliğe motor bağlantıları ve omurilikten beyne duyusal bağlantılar, her ikisi de beyin sapında çapraz taraflardır. Görsel girdi daha karmaşık bir kuralı izler: iki gözden gelen optik sinirler optik kiazma adı verilen bir noktada bir araya gelir ve her sinirden gelen liflerin yarısı diğerine katılmak için ayrılır.[\[62\]](#cite_note-62) Sonuç olarak, her iki gözde retinanın sol yarısından gelen bağlantılar beynin sol tarafına giderken, retinanın sağ yarısından gelen bağlantılar beynin sağ tarafına gider.[\[63\]](#cite_note-Kolb_2-63) Retinanın her iki yarısı da görsel alanın karşı yarısından gelen ışığı aldığından, işlevsel sonuç olarak dünyanın sol tarafından gelen görsel girdi beynin sağ tarafına gider ve tam tersi de geçerlidir.[\[64\]](#cite_note-Berntson-64) Bu nedenle beynin sağ tarafı vücudun sol tarafından somatosensoriyel girdi, görsel girdi ise görsel alanın sol tarafından alınır.[\[65\]](#cite_note-Sherwood-65)[\[66\]](#cite_note-Kalat-66)

Beynin sol ve sağ tarafları simetrik görünür, ancak asimetrik olarak işlev görürler.[\[67\]](#cite_note-Cowin-67) Örneğin, sağ eli kontrol eden sol yarımküre motor alanının karşılığı, sol eli kontrol eden sağ yarımküre alanıdır. Bununla birlikte, dil ve mekansal bilişi içeren birkaç önemli istisna vardır. Sol frontal lob dil için baskındır. Sol yarımküredeki önemli bir dil alanı hasar görürse, kurban konuşamaz veya anlayamaz hale gelebilir,[\[67\]](#cite_note-Cowin-67) oysa sağ yarımküredeki eşdeğer hasar dil becerilerinde yalnızca küçük bir bozulmaya neden olur.

İki yarım küre arasındaki etkileşimler hakkındaki mevcut anlayışın önemli bir kısmı, epileptik nöbetlerin şiddetini azaltmak amacıyla korpus kallozumun cerrahi olarak kesildiği " [bölünmüş beyinli](/wiki/B%C3%B6l%C3%BCnm%C3%BC%C5%9F_beyin "Bölünmüş beyin") hastalar"ın incelenmesinden gelmiştir.[\[68\]](#cite_note-Myers-68) Bu hastalar, hemen fark edilen alışılmadık davranışlar göstermezler, ancak bazı durumlarda aynı vücuttaki iki farklı kişi gibi davranabilirler; sağ el bir eylemde bulunurken sol el bunu geri alabilir.[\[68\]](#cite_note-Myers-68)[\[69\]](#cite_note-Kolb_3-69) Bu hastalara, görsel sabitleme noktasının sağ tarafında kısa bir süre bir resim gösterildiğinde, bunu sözlü olarak tarif edebilirler, ancak resim solda gösterildiğinde, bunu tarif edemezler, ancak sol eliyle gösterilen nesnenin doğası hakkında bir işaret verebilirler.[\[69\]](#cite_note-Kolb_3-69)[\[70\]](#cite_note-Schacter-70)

### Duygu

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=13 "Değiştirilen bölüm: Duygu") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=13 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Duygu")\]

Ana madde: [Duygu](/wiki/Duygu "Duygu")

[Duygular](/wiki/Duygu "Duygu") genellikle, psikolojik hisler, değerlendirme, ifade, otonomik tepkiler ve eylem eğilimlerini izleyen, ortaya çıkarmayı içeren iki adımlı, çok bileşenli süreçler olarak tanımlanır.[\[71\]](#cite_note-71)

Temel duyguları belirli beyin bölgelerine yerleştirme girişimleri tartışmalı olmuştur; bazı araştırmalar duygulara karşılık gelen belirli yerler için kanıt bulamamıştır, bunun yerine genel duygusal süreçlerde devrelerin yer aldığını bulmuştur. [Amigdala](/wiki/Amigdala "Amigdala"), orbitofrontal korteks, orta ve ön [insula korteks](/wiki/%C4%B0nsular_lob "İnsular lob") ve lateral [prefrontal korteks](/wiki/Prefrontal_korteks "Prefrontal korteks"), duyguların oluşmasında rol oynar gibi görünmektedir, teşvik edici belirginlikte ventral tegmental alan, ventral pallidum ve nucleus accumbens için daha zayıf kanıtlar bulunmuştur.[\[72\]](#cite_note-72) Bununla birlikte, diğerleri mutluluktaki [bazal ganglionlar](/wiki/Bazal_ganglion "Bazal ganglion"), üzüntüdeki [subkallozal](/wiki/Corpus_callosum "Corpus callosum") [singulat korteks](/wiki/Singulat_korteks "Singulat korteks") ve korkudaki [amigdala](/wiki/Amigdala "Amigdala") gibi belirli bölgelerin aktivasyonuna dair kanıtlar bulmuştur.[\[73\]](#cite_note-73)

## Evrim

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=14 "Değiştirilen bölüm: Evrim") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=14 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Evrim")\]

[![[icon]](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Wiki_letter_w_cropped.svg/20px-Wiki_letter_w_cropped.svg.png)](/wiki/Dosya:Wiki_letter_w_cropped.svg)

Bu alt başlığın **genişletilmesi gerekiyor**. [Sayfayı düzenleyerek](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=) yardımcı olabilirsiniz.

[Beynin evrimi](/wiki/%C4%B0nsan%C4%B1n_evrimi "İnsanın evrimi") sırasında insan beyninin kütlesi vücut kütlesine göre diğer türlere nazaran artış göstermiştir. Bu süreç özellikle beynin [dil](/wiki/Dil_(lisan) "Dil (lisan)") ve [bilinç](/wiki/Bilin%C3%A7 "Bilinç") ile ilgili olan bölümü olan [neokortekste](/wiki/Neokorteks "Neokorteks") çok belirgindir. Neokorteks insan beyninin kütlesinin yaklaşık %76’sını oluşturur.[\[74\]](#cite_note-chudler-74) Diğer hayvanlara göre çok daha büyük neokorteksi olan insan, daha ilkel türler ile benzer [nöroanatomisi](/wiki/N%C3%B6roanatomi "Nöroanatomi") olmasına rağmen benzersiz zihinsel kapasiteye sahiptir. Uyaranlara karşı insanı uyaran, çevredeki olayların farkına varmasını sağlayan ve [homeostazı](/wiki/Homeostaz "Homeostaz") sürdüren temel sistemler basit [omurgalılar](/wiki/Omurgal%C4%B1lar "Omurgalılar") ile benzerdir. İnsan [bilinci](/wiki/Bilin%C3%A7 "Bilinç") modern neokorteksin genişlemiş kapasitesi kadar [beyin sapının](/wiki/Beyin_sap%C4%B1 "Beyin sapı") gelişmiş yapıları üzerine de kurulmuştur.

## Notlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&veaction=edit&section=15 "Değiştirilen bölüm: Notlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&action=edit&section=15 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Notlar")\]

01. **^** [_**a**_](#cite_ref-msnencarta_1-0) [_**b**_](#cite_ref-msnencarta_1-1) Toga, Arthur W.; B.S., MS, Ph.D. (2006). ["Brain"](https://web.archive.org/web/20091028015600/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761555359/Brain.html). _MSN Encarta_. Microsoft Encarta Online Encyclopedia. 28 Ekim 2009 tarihinde [kaynağından](https://encarta.msn.com/encyclopedia_761555359/Brain.html)(html) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2006.KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")) (İngilizce)
02. **^** [_**a**_](#cite_ref-newscientist1_2-0) [_**b**_](#cite_ref-newscientist1_2-1) Philips, Helen (2006). ["Instant Expert – The Human Brain"](http://www.newscientist.com/channel/health/brain/dn9969). _New Scientist_. Reed Business Information Ltd. 24 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20080724060151/http://www.newscientist.com/channel/health/brain/dn9969). Erişim tarihi: 22 Aralık 2006.(İngilizce)
03. **[^](#cite_ref-CarpenterCh1_3-0)** Parent, A.; Carpenter, M.B. (1995). "Ch. 1". [_Carpenter's Human Neuroanatomy_](https://archive.org/details/humanneuroanatom0000pare). Williams & Wilkins. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-683-06752-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-683-06752-1 "Özel:KitapKaynakları/978-0-683-06752-1").
04. **[^](#cite_ref-Bigos_4-0)** Bigos, K.L.; Hariri, A.; Weinberger, D. (2015). [_Neuroimaging Genetics: Principles and Practices_](https://books.google.com/books?id=TF_iCgAAQBAJ&pg=PA157). [Oxford University Press](/wiki/Oxford_University_Press "Oxford University Press"). s. 157. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-19-992022-8](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-19-992022-8 "Özel:KitapKaynakları/978-0-19-992022-8"). 20 Ocak 2023 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20230120021238/https://books.google.com/books?id=TF_iCgAAQBAJ&pg=PA157). Erişim tarihi: 16 Haziran 2024.
05. **^** [_**a**_](#cite_ref-Cosgrove_5-0) [_**b**_](#cite_ref-Cosgrove_5-1) Cosgrove, K.P.; Mazure, C.M.; Staley, J.K. (2007). "Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry". _Biol Psychiatry_. **62** (8). ss. 847-855. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.biopsych.2007.03.001](https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2007.03.001). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [2711771](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2711771) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [17544382](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17544382).
06. **[^](#cite_ref-MolinaDiMaio2012_6-0)** Molina, D. Kimberley; DiMaio, Vincent J.M. (2012). "Normal Organ Weights in Men". _The American Journal of Forensic Medicine and Pathology_. **33** (4). ss. 368-372. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1097/PAF.0b013e31823d29ad](https://doi.org/10.1097/PAF.0b013e31823d29ad). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [0195-7910](//www.worldcat.org/issn/0195-7910). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [22182984](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22182984).
07. **[^](#cite_ref-MolinaDiMaio2015_7-0)** Molina, D. Kimberley; DiMaio, Vincent J. M. (2015). "Normal Organ Weights in Women". _The American Journal of Forensic Medicine and Pathology_. **36** (3). ss. 182-187. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1097/PAF.0000000000000175](https://doi.org/10.1097/PAF.0000000000000175). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [0195-7910](//www.worldcat.org/issn/0195-7910). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [26108038](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26108038).
08. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008227-9_8-0)** [Gray's Anatomy 2008](#CITEREFGray's_Anatomy2008), ss. 227-9.
09. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008335-7_9-0)** [Gray's Anatomy 2008](#CITEREFGray's_Anatomy2008), ss. 335-7.
10. **^** [_**a**_](#cite_ref-Ribas_10-0) [_**b**_](#cite_ref-Ribas_10-1) Ribas, G. C. (2010). "The cerebral sulci and gyri". _Neurosurgical Focus_. **28** (2). s. 7. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.3171/2009.11.FOCUS09245](https://doi.org/10.3171/2009.11.FOCUS09245). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [20121437](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20121437).
11. **[^](#cite_ref-Frigeri_11-0)** Frigeri, T.; Paglioli, E.; De Oliveira, E.; Rhoton Jr, A. L. (2015). "Microsurgical anatomy of the central lobe". _Journal of Neurosurgery_. **122** (3). ss. 483-98. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.3171/2014.11.JNS14315](https://doi.org/10.3171/2014.11.JNS14315). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [25555079](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25555079).
12. **[^](#cite_ref-12)** Azevedo, F.A.C., Carvalho, L.R.B., Grinberg, L.T., Farfel, J.M., Ferretti, R.E.L., Leite, R.E.P., Filho, W.J., Lent, R., Herculano-Houzel, S. (2009). "Equal numbers of neuronal and nonneuronal cells make the human brain an isometrically scaled-up primate brain". _Journal of Comparative Neurology_. **513** (5). ss. 532-541. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1002/cne.21974](https://doi.org/10.1002/cne.21974). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [19226510](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19226510).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
13. **[^](#cite_ref-aboutbiology_13-0)** Bailey, Regina. ["Brain Basics"](https://web.archive.org/web/20151212090624/http://biology.about.com/od/anatomy/a/aa120704a.htm). _Human Anatomy and Biology_. About, Inc. 12 Aralık 2015 tarihinde [kaynağından](http://biology.about.com/od/anatomy/a/aa120704a.htm)(htm) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2006.(İngilizce)
14. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008247_14-0)** [Gray's Anatomy 2008](#CITEREFGray's_Anatomy2008), s. 247.
15. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008251-2_15-0)** [Gray's Anatomy 2008](#CITEREFGray's_Anatomy2008), ss. 251-2.
16. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008250_16-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008250_16-1) [Gray's Anatomy 2008](#CITEREFGray's_Anatomy2008), s. 250.
17. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008248_17-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEGray's_Anatomy2008248_17-1) [Gray's Anatomy 2008](#CITEREFGray's_Anatomy2008), s. 248.
18. **[^](#cite_ref-18)** Boorder, Michiel J.; Grond, Jeroen; Dongen, Alice J.; Klijn, Catharina J.M.; Jaap Kappelle, L.; Rijk, Peter P.; Hendrikse, Jeroen (24 Ekim 2006). "Spect measurements of regional cerebral perfusion and carbondioxide reactivity: Correlation with cerebral collaterals in internal carotid artery occlusive disease". _Journal of Neurology_. **253** (10). ss. 1285-1291. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1007/s00415-006-0192-1](https://doi.org/10.1007/s00415-006-0192-1). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [17063318](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17063318).
19. **[^](#cite_ref-power-sciam_19-0)** Swaminathan, Nikhil (29 Nisan 2008). ["Why Does the Brain Need So Much Power?"](http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-the-brain-need-s). _[Scientific American](/wiki/Scientific_American "Scientific American")_. Scientific American, a Division of Nature America, Inc. 15 Kasım 2013 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20131115003834/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-the-brain-need-s). Erişim tarihi: 19 Kasım 2010.
20. **^** [_**a**_](#cite_ref-Glucose-Glycogen_storage_review_20-0) [_**b**_](#cite_ref-Glucose-Glycogen_storage_review_20-1) Wasserman DH (Ocak 2009). "Four grams of glucose". _American Journal of Physiology. Endocrinology and Metabolism_. **296** (1). ss. E11-21. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1152/ajpendo.90563.2008](https://doi.org/10.1152/ajpendo.90563.2008). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [2636990](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2636990) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [18840763](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18840763). 70 kg ağırlığındaki bir kişinin kanında dört gram glikoz dolaşır. Bu glikoz birçok hücre tipinde normal işlev için kritik öneme sahiptir. Bu 4 g glikozun önemine uygun olarak, kan glikozunu sabit tutmak için gelişmiş bir kontrol sistemi mevcuttur. Odak noktamız, karaciğerden kana ve kandan iskelet kasına glikoz akışının düzenlendiği mekanizmalar olmuştur. Beyin, hareketsiz, aç bir kişide kullanılan kan glikozunun yaklaşık %60'ını tüketir. Kandaki glikoz miktarı glikojen rezervuarları pahasına korunur (Şekil 2). Postabsorptif insanlarda, karaciğerde ~100 g glikojen ve kaslarda ~400 g glikojen bulunur. Çalışan kas tarafından karbonhidrat oksidasyonu egzersizle ~10 kat artabilir ve yine de 1 saat sonra, kan şekeri ~4 g'da tutulur. ... Hem insülinin hem de egzersizin GLUT4'ün plazma membranına taşınmasına neden olduğu artık iyi bilinmektedir. Except for the fundamental process of GLUT4 translocation, \[muscle glucose GLUT4 translokasyonunun temel süreci hariç, \[kas glikoz alımı (MGU)\] egzersiz ve insülinle farklı şekilde kontrol edilir. Kasılma uyarılı hücre içi sinyalleme (52, 80) ve MGU (34, 75, 77, 88, 91, 98) insülinden bağımsızdır. Ayrıca, kandan çıkarılan glikozun kaderi egzersize ve insüline yanıt olarak farklıdır (91, 105). Bu nedenlerden dolayı, kandan kaslara glikoz akışına yönelik bariyerler, MGU'nun bu iki kontrolörü için bağımsız olarak tanımlanmalıdır.
21. **[^](#cite_ref-21)** Quistorff, B; Secher, N; Van Lieshout, J (24 Temmuz 2008). "Lactate fuels the human brain during exercise". _The FASEB Journal_. **22** (10). ss. 3443-3449. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1096/fj.08-106104](https://doi.org/10.1096/fj.08-106104). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [18653766](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18653766).
22. **[^](#cite_ref-22)** Obel, L.F.; Müller, M.S.; Walls, A.B.; Sickmann, H.M.; Bak, L.K.; Waagepetersen, H.S.; Schousboe, A. (2012). "Brain glycogen-new perspectives on its metabolic function and regulation at the subcellular level". _Frontiers in Neuroenergetics_. Cilt 4. s. 3. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.3389/fnene.2012.00003](https://doi.org/10.3389/fnene.2012.00003). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3291878](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3291878) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [22403540](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22403540).
23. **[^](#cite_ref-23)** Marin-Valencia, I. (Şubat 2013). "Heptanoate as a neural fuel: energetic and neurotransmitter precursors in normal and glucose transporter I-deficient (G1D) brain". _Journal of Cerebral Blood Flow and Metabolism_. **33** (2). ss. 175-82. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/jcbfm.2012.151](https://doi.org/10.1038/jcbfm.2012.151). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3564188](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3564188) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [23072752](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23072752).
24. **[^](#cite_ref-SCFA_MCT-mediated_BBB_passage_-_2005_review_24-0)** Tsuji, A. (2005). "Small molecular drug transfer across the blood-brain barrier via carrier-mediated transport systems". _NeuroRx_. **2** (1). ss. 54-62. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1602/neurorx.2.1.54](https://doi.org/10.1602/neurorx.2.1.54). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [539320](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC539320) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15717057](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15717057). Hekzanoat, oktanoat ve dekanoat gibi orta zincirli yağ asitlerinin varlığında valproik asit alımı azaldı, ancak propiyonat veya bütirat varlığında azalmadı. Bu da valproik asidin beyne kısa zincirli yağ asitleri için değil, orta zincirli yağ asitleri için bir taşıma sistemi aracılığıyla alındığını göstermektedir. ... Bu raporlara dayanarak, valproik asidin kan ve beyin arasında BBB boyunca iki ayrı mekanizma aracılığıyla, sırasıyla dışarı akış ve geri alım için monokarboksilik asit duyarlı ve orta zincirli yağ asidi duyarlı taşıyıcılar aracılığıyla çift yönlü olarak taşındığı düşünülmektedir.
25. **[^](#cite_ref-SCFA_MCT-mediated_BBB_passage_-_2014_review_25-0)** Vijay, N.; Morris, M.E. (2014). "Role of monocarboxylate transporters in drug delivery to the brain". _Curr. Pharm. Des_. **20** (10). ss. 1487-98. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.2174/13816128113199990462](https://doi.org/10.2174/13816128113199990462). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [4084603](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4084603) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [23789956](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23789956). Monocarboxylate transporters (MCTs) are known to mediate the transport of short chain monocarboxylates such as lactate, pyruvate and butyrate. ... MCT1 and MCT4 have also been associated with the transport of short chain fatty acids such as acetate and formate which are then metabolized in the astrocytes \[78\].
26. **[^](#cite_ref-26)** Clark, D.D.; Sokoloff. L. (1999). Siegel, G.J.; Agranoff, B.W.; Albers, R.W.; Fisher, S.K.; Uhler, M.D. (Ed.). [_Basic Neurochemistry: Molecular, Cellular and Medical Aspects_](https://archive.org/details/basicneurochemis0000unse_e2f6). Philadelphia: Lippincott. ss. [637](https://archive.org/details/basicneurochemis0000unse_e2f6/page/637)-670\. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-397-51820-3](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-397-51820-3 "Özel:KitapKaynakları/978-0-397-51820-3").
27. **[^](#cite_ref-Mrsulja_27-0)** Mrsulja, B.B. (2012). [_Pathophysiology of Cerebral Energy Metabolism_](https://books.google.com/books?id=8yzvBwAAQBAJ&pg=PA2). Springer Science & Business Media. ss. 2-3. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-4684-3348-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-4684-3348-7 "Özel:KitapKaynakları/978-1-4684-3348-7").
28. **[^](#cite_ref-28)** Raichle, M.; Gusnard, DA (2002). "Appraising the brain's energy budget". _Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A_. **99** (16). ss. 10237-10239. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [2002PNAS...9910237R](http://adsabs.harvard.edu/abs/2002PNAS...9910237R). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.172399499](https://doi.org/10.1073/pnas.172399499). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [124895](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC124895) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12149485](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12149485).
29. **[^](#cite_ref-Steptoe_29-0)** Gianaros, Peter J.; Gray, Marcus A.; Onyewuenyi, Ikechukwu; Critchley, Hugo D. (2010). ["Neuroimaging Methods in Behavioral Medicine"](https://books.google.com/books?id=Si9TtI5AGIEC&pg=PA770). Steptoe, A. (Ed.). _Handbook of Behavioral Medicine_. Springer Science & Business Media. s. 770. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1007/978-0-387-09488-5\_50](https://doi.org/10.1007/978-0-387-09488-5_50). [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-387-09488-5](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-387-09488-5 "Özel:KitapKaynakları/978-0-387-09488-5").
30. **[^](#cite_ref-30)** Kuzawa, C. W.; Chugani, H. T.; Grossman, L. I.; Lipovich, L.; Muzik, O.; Hof, P. R.; Wildman, D. E.; Sherwood, C. C.; Leonard, W. R.; Lange, N. (9 Eylül 2014). "Metabolic costs and evolutionary implications of human brain development". _Proceedings of the National Academy of Sciences_. **111** (36). ss. 13010-13015. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [2014PNAS..11113010K](http://adsabs.harvard.edu/abs/2014PNAS..11113010K). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.1323099111](https://doi.org/10.1073/pnas.1323099111). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [0027-8424](//www.worldcat.org/issn/0027-8424). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [4246958](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4246958) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [25157149](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25157149).
31. **^** [_**a**_](#cite_ref-Glymphatic_system_and_brain_waste_clearance_2017_review_31-0) [_**b**_](#cite_ref-Glymphatic_system_and_brain_waste_clearance_2017_review_31-1) Bacyinski A, Xu M, Wang W, Hu J (Kasım 2017). "The Paravascular Pathway for Brain Waste Clearance: Current Understanding, Significance and Controversy". _Frontiers in Neuroanatomy_. Cilt 11. s. 101. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.3389/fnana.2017.00101](https://doi.org/10.3389/fnana.2017.00101). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [5681909](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5681909) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [29163074](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29163074). Paravasküler yol, "glifatik" yol olarak da bilinir, beyindeki atıkların temizlenmesi için yakın zamanda tanımlanmış bir sistemdir. Bu modele göre, beyin omurilik sıvısı (BOS), beynin nüfuz eden atardamarlarını çevreleyen paravasküler boşluklara girer, parankimde interstisyel sıvı (ISF) ve çözünen maddelerle karışır ve boşaltım damarlarının paravasküler boşlukları boyunca çıkar.  ... Aβ temizliğine ek olarak, glifatik sistem diğer interstisyel çözünen maddelerin ve metabolitlerin temizlenmesinde de rol oynayabilir. Lundgaard ve ark. (2017), uyanık ve uyuyan farelerin beyinlerinde ve servikal lenf düğümlerinde laktat konsantrasyonunu ölçerek, laktatın paravasküler yol aracılığıyla MSS'den çıkabileceğini göstermiştir. Analizleri, glifatik işlevin uyku sırasında desteklendiği kanıtlanmış hipotezinden yararlanmıştır (Xie et al., 2013; Lee et al., 2015; Liu et al., 2017).
32. **[^](#cite_ref-32)**["Brain may flush out toxins during sleep"](https://web.archive.org/web/20131020220815/http://www.ninds.nih.gov/news_and_events/news_articles/pressrelease_brain_sleep_10182013.htm). _National Institutes of Health_. 20 Ekim 2013 tarihinde [kaynağından](http://www.ninds.nih.gov/news_and_events/news_articles/pressrelease_brain_sleep_10182013.htm) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2013.
33. **[^](#cite_ref-Sleep_–_clearance_of_neurotoxic_waste_products_33-0)** Xie L, Kang H, Xu Q, Chen MJ, Liao Y, Thiyagarajan M, O'Donnell J, Christensen DJ, Nicholson C, Iliff JJ, Takano T, Deane R, Nedergaard M (Ekim 2013). "Sleep drives metabolite clearance from the adult brain". _Science_. **342** (6156). ss. 373-377. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [2013Sci...342..373X](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013Sci...342..373X). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.1241224](https://doi.org/10.1126/science.1241224). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3880190](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3880190) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [24136970](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24136970). Bu nedenle, uykunun onarıcı işlevi, uyanık merkezi sinir sisteminde biriken potansiyel nörotoksik atık ürünlerinin daha fazla uzaklaştırılmasının bir sonucu olabilir.
34. **[^](#cite_ref-34)** Tononi, Guilio; Cirelli, Chiara (Ağustos 2013). ["Perchance to Prune"](https://web.archive.org/web/20181226232857/https://pdfs.semanticscholar.org/6f9d/f7817534e55865bd1f6b7da6d2912bdbeaf3.pdf)(PDF). _Scientific American_. **309** (2). ss. 34-39. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [2013SciAm.309b..34T](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013SciAm.309b..34T). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/scientificamerican0813-34](https://doi.org/10.1038/scientificamerican0813-34). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [23923204](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23923204). 26 Aralık 2018 tarihinde [kaynağından](https://pdfs.semanticscholar.org/6f9d/f7817534e55865bd1f6b7da6d2912bdbeaf3.pdf)(PDF) arşivlendi.
35. **[^](#cite_ref-35)**["Parts of the Brain \| Introduction to Psychology"](https://web.archive.org/web/20191220090946/https://courses.lumenlearning.com/wmopen-psychology/chapter/outcome-parts-of-the-brain/). _courses.lumenlearning.com_. 20 Aralık 2019 tarihinde [kaynağından](https://courses.lumenlearning.com/wmopen-psychology/chapter/outcome-parts-of-the-brain/) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2019.
36. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011685_36-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), s. 685.
37. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011687_37-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011687_37-1) [_**c**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011687_37-2) [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), s. 687.
38. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011686_38-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011686_38-1) [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), s. 686.
39. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEDavidson's20101139_39-0)** [Davidson's 2010](#CITEREFDavidson's2010), s. 1139.
40. **^** [_**a**_](#cite_ref-Hellier_40-0) [_**b**_](#cite_ref-Hellier_40-1) Hellier, J. (2014). [_The Brain, the Nervous System, and Their Diseases \[3 volumes\]_](https://books.google.com/books?id=SDi2BQAAQBAJ&pg=PA300). ABC-CLIO. ss. 300-303. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-61069-338-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-61069-338-7 "Özel:KitapKaynakları/978-1-61069-338-7").
41. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011571–576_41-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 571–576.
42. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011573–574_42-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 573–574.
43. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011623-631_43-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 623-631.
44. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011739–740_44-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 739–740.
45. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEPocock2006138–139_45-0)** [Pocock 2006](#CITEREFPocock2006), ss. 138–139.
46. **[^](#cite_ref-FOOTNOTESquire2013525–526_46-0)** [Squire 2013](#CITEREFSquire2013), ss. 525–526.
47. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011647–648_47-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 647–648.
48. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011202–203_48-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 202–203.
49. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011205–208_49-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 205–208.
50. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509_50-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509_50-1) [_**c**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509_50-2) [_**d**_](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011505–509_50-3) [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 505–509.
51. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011723_51-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), s. 723.
52. **[^](#cite_ref-Davis_52-0)** Davis, J.F.; Choi, D.L.; Benoit, S.C. (2011). ["24\. Orexigenic Hypothalamic Peptides Behavior and Feeding – 24.5 Orexin"](https://books.google.com/books?id=KuAEPOPbW6MC&pg=PA361). Preedy, V.R.; Watson, R.R.; Martin, C.R. (Ed.). _Handbook of Behavior, Food and Nutrition_. Springer. ss. 361-362. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-387-92271-3](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-387-92271-3 "Özel:KitapKaynakları/978-0-387-92271-3").
53. **[^](#cite_ref-FOOTNOTESquire2013800_53-0)** [Squire 2013](#CITEREFSquire2013), s. 800.
54. **[^](#cite_ref-FOOTNOTESquire2013803_54-0)** [Squire 2013](#CITEREFSquire2013), s. 803.
55. **[^](#cite_ref-FOOTNOTESquire2013805_55-0)** [Squire 2013](#CITEREFSquire2013), s. 805.
56. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGuyton_&_Hall2011720-2_56-0)** [Guyton & Hall 2011](#CITEREFGuyton_&_Hall2011), ss. 720-2.
57. **[^](#cite_ref-57)** Poeppel, D.; Emmorey, K.; Hickok, G.; Pylkkänen, L. (10 Ekim 2012). "Towards a new neurobiology of language". _The Journal of Neuroscience_. **32** (41). ss. 14125-14131. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1523/JNEUROSCI.3244-12.2012](https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.3244-12.2012). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3495005](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3495005) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [23055482](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23055482).
58. **[^](#cite_ref-58)** Hickok, G (Eylül 2009). "The functional neuroanatomy of language". _Physics of Life Reviews_. **6** (3). ss. 121-143. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [2009PhLRv...6..121H](http://adsabs.harvard.edu/abs/2009PhLRv...6..121H). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.plrev.2009.06.001](https://doi.org/10.1016/j.plrev.2009.06.001). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [2747108](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2747108) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [20161054](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20161054).
59. **[^](#cite_ref-59)** Fedorenko, E.; Kanwisher, N. (2009). "Neuroimaging of language: why hasn't a clearer picture emerged?". _Language and Linguistics Compass_. **3** (4). ss. 839-865. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1111/j.1749-818x.2009.00143.x](https://doi.org/10.1111/j.1749-818x.2009.00143.x).
60. **[^](#cite_ref-60)** Damasio, H. (2001). "Neural basis of language disorders". Chapey, Roberta (Ed.). [_Language intervention strategies in aphasia and related neurogenic communication disorders_](https://archive.org/details/languageinterven0000unse_s4x5) (4\. bas.). Lippincott Williams & Wilkins. ss. [18](https://archive.org/details/languageinterven0000unse_s4x5/page/18)-36\. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-7817-2133-2](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-7817-2133-2 "Özel:KitapKaynakları/978-0-7817-2133-2"). [OCLC](/wiki/OCLC "OCLC") [45952164](//www.worldcat.org/oclc/45952164).
61. **[^](#cite_ref-Lussanet2012_61-0)** de Lussanet, M.H.E.; Osse, J.W.M. (2012). "An ancestral axial twist explains the contralateral forebain and the optic chiasm in vertebrates". _Animal Biology_. **62** (2). ss. 193-216. [arXiv](/wiki/ArXiv "ArXiv"):[1003.1872](//arxiv.org/abs/1003.1872) $2. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1163/157075611X617102](https://doi.org/10.1163/157075611X617102).
62. **[^](#cite_ref-62)** Hellier, J. (2014). [_The Brain, the Nervous System, and Their Diseases \[3 cilt\]_](https://books.google.com/books?id=SDi2BQAAQBAJ&pg=PA1135). ABC-CLIO. s. 1135. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-61069-338-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-61069-338-7 "Özel:KitapKaynakları/978-1-61069-338-7").
63. **[^](#cite_ref-Kolb_2_63-0)** Kolb, B.; Whishaw, I.Q. (2013). [_Introduction to Brain and Behavior_](https://books.google.com/books?id=teUkAAAAQBAJ). Macmillan Higher Education. s. 296. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-4641-3960-4](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-4641-3960-4 "Özel:KitapKaynakları/978-1-4641-3960-4").
64. **[^](#cite_ref-Berntson_64-0)** Berntson, G.; Cacioppo, J. (2009). [_Handbook of Neuroscience for the Behavioral Sciences, Volume 1_](https://books.google.com/books?id=LwdJhh8bOvwC&pg=PA145). [John Wiley & Sons](/wiki/John_Wiley_%26_Sons "John Wiley & Sons"). s. 145. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-470-08355-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-470-08355-0 "Özel:KitapKaynakları/978-0-470-08355-0").
65. **[^](#cite_ref-Sherwood_65-0)** Sherwood, L. (2012). [_Human Physiology: From Cells to Systems_](https://books.google.com/books?id=CZkJAAAAQBAJ&pg=PT181). Cengage Learning. s. 181. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-133-70853-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-133-70853-7 "Özel:KitapKaynakları/978-1-133-70853-7").
66. **[^](#cite_ref-Kalat_66-0)** Kalat, J (2015). [_Biological Psychology_](https://books.google.com/books?id=EzZBBAAAQBAJ&pg=PA425). Cengage Learning. s. 425. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-305-46529-9](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-305-46529-9 "Özel:KitapKaynakları/978-1-305-46529-9").
67. **^** [_**a**_](#cite_ref-Cowin_67-0) [_**b**_](#cite_ref-Cowin_67-1) Cowin, S.C.; Doty, S.B. (2007). [_Tissue Mechanics_](https://books.google.com/books?id=8BJhRkat--YC&pg=PA4). Springer Science & Business Media. s. 4. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-387-49985-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-387-49985-7 "Özel:KitapKaynakları/978-0-387-49985-7").
68. **^** [_**a**_](#cite_ref-Myers_68-0) [_**b**_](#cite_ref-Myers_68-1) Morris, C.G.; Maisto, A.A. (2011). [_Understanding Psychology_](https://books.google.com/books?id=hoVWAAAAYAAJ). [Prentice Hall](/wiki/Prentice_Hall "Prentice Hall"). s. 56. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-205-76906-3](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-205-76906-3 "Özel:KitapKaynakları/978-0-205-76906-3").
69. **^** [_**a**_](#cite_ref-Kolb_3_69-0) [_**b**_](#cite_ref-Kolb_3_69-1) Kolb, B.; Whishaw, I.Q. (2013). [_Introduction to Brain and Behavior (Loose-Leaf)_](https://books.google.com/books?id=teUkAAAAQBAJ). Macmillan Higher Education. ss. 524-549. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-4641-3960-4](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-4641-3960-4 "Özel:KitapKaynakları/978-1-4641-3960-4").
70. **[^](#cite_ref-Schacter_70-0)** Schacter, D.L.; Gilbert, D.T.; Wegner, D.M. (2009). [_Introducing Psychology_](https://books.google.com/books?id=gt8lpZylVmkC&pg=PA80). Macmillan Publishers. s. 80. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-4292-1821-4](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-4292-1821-4 "Özel:KitapKaynakları/978-1-4292-1821-4").
71. **[^](#cite_ref-71)** Sander, David (2013). Armony, J.; Vuilleumier, Patrik (Ed.). _The Cambridge handbook of human affective neuroscience_. Cambridge: Cambridge Univ. Press. s. 16. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-521-17155-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-521-17155-7 "Özel:KitapKaynakları/978-0-521-17155-7").
72. **[^](#cite_ref-72)** Lindquist, KA.; Wager, TD.; Kober, H; Bliss-Moreau, E; Barrett, LF (23 Mayıs 2012). "The brain basis of emotion: A meta-analytic review". _Behavioral and Brain Sciences_. **35** (3). ss. 121-143. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1017/S0140525X11000446](https://doi.org/10.1017/S0140525X11000446). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [4329228](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4329228) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [22617651](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22617651).
73. **[^](#cite_ref-73)** Phan, KL; Wager, Tor; Taylor, SF.; Liberzon, l (1 Haziran 2002). "Functional Neuroanatomy of Emotion: A Meta-Analysis of Emotion Activation Studies in PET and fMRI". _NeuroImage_. **16** (2). ss. 331-348. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1006/nimg.2002.1087](https://doi.org/10.1006/nimg.2002.1087). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12030820](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12030820).
74. **[^](#cite_ref-chudler_74-0)** Chudler, Eric H. ["Questions and Answers"](https://web.archive.org/web/20160405123432/https://faculty.washington.edu/chudler/qa2.html). _Neuroscience for Kids_. Eric H. Chudler. 5 Nisan 2016 tarihinde [kaynağından](http://faculty.washington.edu/chudler/qa2.html)(html) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2006.(İngilizce)

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Sinir_sistemi "Şablon:Sinir sistemi")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Sinir_sistemi "Şablon tartışma:Sinir sistemi")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Sinir_sistemi&action=edit)

[Sinir sistemi](/wiki/Sinir_sistemi "Sinir sistemi")

[Merkezî sinir sistemi](/wiki/Merkez%C3%AE_sinir_sistemi "Merkezî sinir sistemi")

- [Beyin zarı](/wiki/Beyin_zar%C4%B1 "Beyin zarı")
- [Omurilik](/wiki/Omurilik "Omurilik")
- [Beyin](/wiki/Beyin "Beyin")
  - [Art beyin](/wiki/Art_beyin "Art beyin")
    - [Omurilik soğanı](/wiki/Omurilik_so%C4%9Fan%C4%B1 "Omurilik soğanı")
    - [Pons](/wiki/Pons "Pons")
    - [Beyincik](/wiki/Beyincik "Beyincik")
- [Orta beyin](/wiki/Orta_beyin "Orta beyin")
- [Ön beyin](/wiki/%C3%96n_beyin "Ön beyin")
  - [Ara beyin](/wiki/Ara_beyin "Ara beyin")
  - [Serebrum](/wiki/Serebrum "Serebrum")

[Çevresel sinir sistemi](/wiki/%C3%87evresel_sinir_sistemi "Çevresel sinir sistemi")

- [Somatik](/wiki/Somatik_sinir_sistemi "Somatik sinir sistemi")
  - [Duyu siniri](/w/index.php?title=Duyu_siniri&action=edit&redlink=1 "Duyu siniri (sayfa mevcut değil)")
  - [Motor nöron](/wiki/Motor_n%C3%B6ron "Motor nöron")
  - [Kraniyal sinir](/wiki/Kraniyal_sinir "Kraniyal sinir")
  - [Spinal sinir](/wiki/Spinal_sinir "Spinal sinir")
- [Otonom](/wiki/Otonom_sinir_sistemi "Otonom sinir sistemi")
  - [Sempatik](/wiki/Sempatik_sinir_sistemi "Sempatik sinir sistemi")
  - [Parasempatik](/wiki/Parasempatik_sinir_sistemi "Parasempatik sinir sistemi")
- [Enterik](/wiki/Enterik_sinir_sistemi "Enterik sinir sistemi")

Diğer

- [Nörolojik bozukluk](/wiki/N%C3%B6rolojik_bozukluk "Nörolojik bozukluk")
  - [liste](/wiki/N%C3%B6rolojik_bozukluklar_listesi "Nörolojik bozukluklar listesi")

İlgili

- [İnsan vücudu](/wiki/%C5%9Eablon:%C4%B0nsan_v%C3%BCcudu "Şablon:İnsan vücudu")
- [İnsan iskeleti](/wiki/%C5%9Eablon:%C4%B0nsan_iskeleti "Şablon:İnsan iskeleti")
- [Anatomi](/wiki/%C5%9Eablon:Anatomi "Şablon:Anatomi")
- [Organeller](/wiki/%C5%9Eablon:Organeller "Şablon:Organeller")
- [Kan](/wiki/%C5%9Eablon:Kan "Şablon:Kan")
- [Saç](/wiki/%C5%9Eablon:Sa%C3%A7 "Şablon:Saç")
- [Organ sistemleri](/wiki/%C5%9Eablon:Organ_sistemleri "Şablon:Organ sistemleri")
- [Örtü sistemi](/wiki/%C5%9Eablon:%C3%96rt%C3%BC_sistemi "Şablon:Örtü sistemi")
- [Göğüs boşluğu](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:G%C3%B6%C4%9F%C3%BCs_bo%C5%9Flu%C4%9Fu&action=edit&redlink=1 "Şablon:Göğüs boşluğu (sayfa mevcut değil)")
- [Omurilik sinirlerinin eylemleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Omurilik_sinirlerinin_eylemleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:Omurilik sinirlerinin eylemleri (sayfa mevcut değil)")
- [İlişki lifleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:%C4%B0li%C5%9Fki_lifleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:İlişki lifleri (sayfa mevcut değil)")
- [Otonom sinir sistemi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Otonom_sinir_sistemi&action=edit&redlink=1 "Şablon:Otonom sinir sistemi (sayfa mevcut değil)")
- [Brakiyal pleksus](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Brakiyal_pleksus&action=edit&redlink=1 "Şablon:Brakiyal pleksus (sayfa mevcut değil)")
- [Brodmann bölgesi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Brodmann_b%C3%B6lgesi&action=edit&redlink=1 "Şablon:Brodmann bölgesi (sayfa mevcut değil)")
- [Beyincik](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Beyincik&action=edit&redlink=1 "Şablon:Beyincik (sayfa mevcut değil)")
- [Servikal pleksus](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Servikal_pleksus&action=edit&redlink=1 "Şablon:Servikal pleksus (sayfa mevcut değil)")
- [Komissural lifler ve septum](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Komissural_lifler_ve_septum&action=edit&redlink=1 "Şablon:Komissural lifler ve septum (sayfa mevcut değil)")
- [Korteks türleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Korteks_t%C3%BCrleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:Korteks türleri (sayfa mevcut değil)")
- [Kranial sinirler](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Kranial_sinirler_%C5%9Fablon&action=edit&redlink=1 "Şablon:Kranial sinirler şablon (sayfa mevcut değil)")
- [Kraniyal sinirler kenar](/wiki/%C5%9Eablon:Kraniyal_sinirler "Şablon:Kraniyal sinirler")
- [Diensefalon](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Diensefalon&action=edit&redlink=1 "Şablon:Diensefalon (sayfa mevcut değil)")
- [Tat alma sistemi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Tat_alma_sistemi&action=edit&redlink=1 "Şablon:Tat alma sistemi (sayfa mevcut değil)")
- [Lumbosakral pleksus](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Lumbosakral_pleksus&action=edit&redlink=1 "Şablon:Lumbosakral pleksus (sayfa mevcut değil)")
- [Medulla](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Medulla&action=edit&redlink=1 "Şablon:Medulla (sayfa mevcut değil)")
- [Meninksler](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Meninksler&action=edit&redlink=1 "Şablon:Meninksler (sayfa mevcut değil)")
- [Mesensefalon](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Mesensefalon&action=edit&redlink=1 "Şablon:Mesensefalon (sayfa mevcut değil)")
- [Sinir doku](/wiki/%C5%9Eablon:Sinir_doku "Şablon:Sinir doku")
- [Sinir yolları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Sinir_yollar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Sinir yolları (sayfa mevcut değil)")
- [Koku alma sistemi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Koku_alma_sistemi&action=edit&redlink=1 "Şablon:Koku alma sistemi (sayfa mevcut değil)")
- [Papez devresi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Papez_devresi&action=edit&redlink=1 "Şablon:Papez devresi (sayfa mevcut değil)")
- [İşitme ve denge fizyolojisi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:%C4%B0%C5%9Fitme_ve_denge_fizyolojisi&action=edit&redlink=1 "Şablon:İşitme ve denge fizyolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Pons](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Pons&action=edit&redlink=1 "Şablon:Pons (sayfa mevcut değil)")
- [Rostral bazal gangliyonlar ve ilgili yapılar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Rostral_bazal_gangliyonlar_ve_ilgili_yap%C4%B1lar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Rostral bazal gangliyonlar ve ilgili yapılar (sayfa mevcut değil)")
- [Duyum ​​ve algı](/wiki/%C5%9Eablon:Duyum_ve_alg%C4%B1 "Şablon:Duyum ve algı")
- [Somatosensoriyel sistem](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Somatosensoriyel_sistem&action=edit&redlink=1 "Şablon:Somatosensoriyel sistem (sayfa mevcut değil)")
- [Omurilik](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Omurilik&action=edit&redlink=1 "Şablon:Omurilik (sayfa mevcut değil)")
- [Omurilik sinirleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Omurilik_sinirleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:Omurilik sinirleri (sayfa mevcut değil)")
- [Trigeminal sinir](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Trigeminal_sinir&action=edit&redlink=1 "Şablon:Trigeminal sinir (sayfa mevcut değil)")
- [Ventriküler sistem](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Ventrik%C3%BCler_sistem&action=edit&redlink=1 "Şablon:Ventriküler sistem (sayfa mevcut değil)")
- [Servikal lenf düğümleri başlığı](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Servikal_lenf_d%C3%BC%C4%9F%C3%BCmleri_ba%C5%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Servikal lenf düğümleri başlığı (sayfa mevcut değil)")
- [Lenfatik sistem anatomisi](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Lenfatik_sistem_anatomisi&action=edit&redlink=1 "Şablon:Lenfatik sistem anatomisi (sayfa mevcut değil)")
- [Lenfatik gövdeler ve kanallar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Lenfatik_g%C3%B6vdeler_ve_kanallar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Lenfatik gövdeler ve kanallar (sayfa mevcut değil)")
- [Lenfoid organlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Lenfoid_organlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Lenfoid organlar (sayfa mevcut değil)")

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q492038 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [TA98](/wiki/Terminologia_Anatomica "Terminologia Anatomica"): [A14.1.03.001](http://tools.wmflabs.org/wikidata-externalid-url/?p=1323&url_prefix=https:%2F%2Fwww.unifr.ch%2Fifaa%2FPublic%2FEntryPage%2FTA98%20Tree%2FEntity%20TA98%20EN%2F&url_suffix=%20Entity%20TA98%20EN.htm&id=A14.1.03.001)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=İnsan\_beyni&oldid=33672323](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=İnsan_beyni&oldid=33672323)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Beyin](/wiki/Kategori:Beyin "Kategori:Beyin")

Gizli kategoriler:

- [KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")
- [Elle boyutlandırılan çoklu resim kullanılan sayfalar](/wiki/Kategori:Elle_boyutland%C4%B1r%C4%B1lan_%C3%A7oklu_resim_kullan%C4%B1lan_sayfalar "Kategori:Elle boyutlandırılan çoklu resim kullanılan sayfalar")
- [Bilgi eksiği olan maddeler](/wiki/Kategori:Bilgi_eksi%C4%9Fi_olan_maddeler "Kategori:Bilgi eksiği olan maddeler")
- [Bazı başlıkları geliştirilmeye ihtiyaç duyulan maddeler](/wiki/Kategori:Baz%C4%B1_ba%C5%9Fl%C4%B1klar%C4%B1_geli%C5%9Ftirilmeye_ihtiya%C3%A7_duyulan_maddeler "Kategori:Bazı başlıkları geliştirilmeye ihtiyaç duyulan maddeler")
- [TA98 tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:TA98_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:TA98 tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 14.19, 17 Ağustos 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0nsan_beyni&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)