Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar ... - Evrim Ağacı
Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram! · Her Şey Dalgalardan Oluşur, Tanecikler Bile!
Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram! - Evrim Ağacı

[![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/)

Geri Dön

Giriş Yap

Üye Ol

Paylaşım Yap

[1,500 UP Ödüllü Soru: Yapay zekanın tüm işlerimizi elimizden alacağına dair yaygın korku, insanın kendi yeteneklerine olan güvensizliğini mi yansıtıyor? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/yapay-zekanin-tum-islerimizi-elimizden-alacagina-dair-yaygin-korku-insanin-kendi-yeteneklerine-olan-guvensizligini-mi-yansitiyor-67560) [1,500 UP Ödüllü Soru: Düşünme yeteneği olmayan bir makineden (Yapay Zeka) çıkan metinler ne kadar 'doğru' olabilir? Yoksa 'doğruluk' kavramını da mı yeniden tanımlayacağız? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/dusunme-yetenegi-olmayan-bir-makineden-yapay-zeka-cikan-metinler-ne-kadar-039dogru039-olabilir-yoksa-039dogruluk039-kavramini-da-mi-yeniden-tanimlayacagiz-67558) [500 UP Ödüllü Soru: Boy kompleksi nedir? Kendi kendine kurtulunabilir mi? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/boy-kompleksi-nedir-kendi-kendine-kurtulunabilir-mi-67480)

Tüm Reklamları Kapat

# Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram!

4 Ocak 2021

11 dakika

123,287

![Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram!](https://cdn.evrimagaci.org/q9qviHaCyGWcWmbyW8-UHLxM1rQ=/250x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F6c6e05bddf018b6943528d4e5e845901.jpg)[Medium](https://miro.medium.com/max/10000/1*ZRQeFKiiLfXj6-zMSQplUA.jpeg)

- Türev
- [Kuantum Fiziği](https://evrimagaci.org/kategori/kuantum-fizigi-251)

[Tavsiye Makale](https://evrimagaci.org/etiket/tavsiye-makale-15 "Tavsiye Makale")

Bilimi Anlatmamıza Yardım Edin!

Her ay milyonlarca bilimsever, Evrim Ağacı olarak karmaşık bilimsel
konuları basitçe anlatmamızdan ve ülkemizde bilim anlatıcılığını geliştirmeye yönelik
yaptığımız
kapsamlı çalışmalarımızdan faydalanıyor. Bütçenize zarar vermeden, aylık veya tek seferlik
sadece 39₺ gibi miktarlarda bize destek olarak bu çabalarımızı destekleyebilir, Türkiye'de
bilim
okuryazarlığını güçlendirmemize katkı sağlayabilirsiniz.

Destek Ol

[Neden Destek\
İstiyoruz?](https://evrimagaci.org/destekol) \|
Zaten
Destekçiyim

Evrim Ağacı Akademi: Kuantum Fiziği Yazı
Dizisi

Bu yazı, [**Kuantum Fiziği**](https://evrimagaci.org/akademi/kuantum-fizigi-97)
yazı dizisinin **2.**
yazısıdır.
Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan " _[Kuantum Mekaniği Nedir? Atom Altı Parçacıkların Dünyası, Evren'i Daha İyi Anlamamızı Sağlayabilir mi?](https://evrimagaci.org/kuantum-mekanigi-nedir-atom-alti-parcaciklarin-dunyasi-evreni-daha-iyi-anlamamizi-saglayabilir-mi-9867)_" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için giriş yapın veya kayıt olun.

[EA Akademi Hakkında Bilgi Al](https://evrimagaci.org/evrim-agaci-akademi-nedir-7695)

[< Önceki Yazı](https://evrimagaci.org/kuantum-mekanigi-nedir-atom-alti-parcaciklarin-dunyasi-evreni-daha-iyi-anlamamizi-saglayabilir-mi-9867) [Sonraki Yazı >](https://evrimagaci.org/kuantum-mekanigi-bohr-atom-modeli-ve-hidrojen-atomunun-fizigi-8998)

[Chad Orzel\
\
Yazar](https://www.forbes.com/sites/chadorzel/2015/07/08/six-things-everyone-should-know-about-quantum-physics/?sh=5a0e01817d46) [![Elif Hazal Kaya](https://cdn.evrimagaci.org/NpZlBYlfO9D7RE2vAzfq7oSHqxY=/50x50/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fprofile_images%2Fef81969d6fc47cdff77cc1c63de84408.jpg)\
\
Elif Hazal Kaya\
\
Uyarlayan](https://evrimagaci.org/eliifhazaal "Elif Hazal Kaya") [![Çağrı Mert Bakırcı](https://cdn.evrimagaci.org/SIuRxIhV72kQTX2Meti7bp6bqZ0=/50x50/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg)\
\
Çağrı Mert Bakırcı\
\
Editör](https://evrimagaci.org/cagrimertbakirci)

Tüm Reklamları Kapat

Kuantum fiziği, genellikle baştan sona göz korkutucu bir saha olarak görülür. Her gün bunlarla uğraşan fizikçilere bile alandaki bazı konular hem ilginç hem de mantıksız gibi görünebilir; fakat kuantum, özünde anlaşılamaz, sınanmamış veya tutarsız bir saha değildir. Tam tersine, insanlığın geliştirdiği en güçlü teorilerden birisi, Kuantum Teorisi'dir.

Eğer kuantum fiziğine ilgi duyuyorsanız ve bilginizi zenginleştirmek istiyorsanız, bu sahada mutlaka haberdar olmanız gereken 6 anahtar kavram olduğunu söyleyebiliriz. Eğer bunları iyice kavrayabilirseniz, kuantum fiziğini daha anlaşılabilir bulmaya başlayacaksınız. Ama uyaralım: Richard Feynman'ın da dediği gibi: _"Rahatlıkla söyleyebilirim ki hiç kimse kuantum mekaniğini anlamamaktadır."_

## Her Şey Dalgalardan Oluşur, Tanecikler Bile!

Kuantum fiziğiyle ilgili temel kavramlara yönelik bir tartışmayı başlatabileceğiniz birçok konu vardır; ancak şu, iyi bir başlangıç noktası olabilir: **Evren'deki her şey,** [**aynı anda hem dalga hem tanecik doğasına sahiptir.**](https://evrimagaci.org/isik-hem-dalga-hem-parcaciktir-fizikte-dualite-esleniklik-ikilik-ne-anlama-gelir-7209)

Tüm Reklamları Kapat

Greg Bear'ın fantastik duolojisinde, \[Ç.N. Duoloji: genellikle roman, oyun veya filmlerde karakterler veya konu açısından bağlantılı iki eser, bu durumda [_The Infinity Concerto_](https://www.amazon.com/Infinity-Concerto-Songs-Earth-Power-ebook/dp/B00J52FMDE/) ve [_The Serpent Mage_](https://www.amazon.com/Serpent-Mage-Songs-Earth-Power-ebook/dp/B00J48FER8/)\] sihrin temellerini anlatan bir karakterin şöyle bir dizesi vardır:

> Her şey dalgadır; hiçbir şey sallanmadan, hiçbir mesafe olmadan.

![Greg Bear, Amerikalı bir bilim kurgu yazarı ve illüstratördür.](https://cdn.evrimagaci.org/u5kGOf8kk6FMUX46-BvvFAJaiUo=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F703b66705460f28d33e4ebf89d1d52bd.jpg)Greg Bear, Amerikalı bir bilim kurgu yazarı ve illüstratördür.[Fantha Tracks](https://www.fanthatracks.com/interviews/vintage-interview-greg-bear-december-2000/)

Tabii ki Evren'deki her şey, parçacık doğasına da sahiptir. Bu durum tamamıyla çılgınca gelse de, şaşırtıcı şekilde aşina olduğumuz bir süreçle açıklanabilen deneysel bir gerçekliktir. Aşağıdaki İngilizce videoda, bu süreci izleyebilirsiniz.

Şüphesiz, nesneleri hem dalga hem tanecik olarak tanımlamak, en nihayetinde belli bir belirsizliğe sahiptir. Düzgün bir şekilde ifade etmek gerekirse, nesneler ne parçacıktır ne dalgadır; ancak dalgaların uzaya yayılabilmesi ve karakteristik bir frekansa ve dalga boyuna sahip olması; taneciklerin ise sayılabilir ve sınırlandırılabilir olması gibi bazı özelliklerine sahiptirler. Dolayısıyla nesneleri, bu özelliklerle ilişkilendirilen "parçacık" ve "dalga" özelliklerinin her ikisinin bir versiyonu olarak ifade etmemiz mümkün olmaktadır.

Bu durum fizik camiasında, ışığın fiziğe giriş derslerinde tanecik olarak anlatılmasının uygun olup olmadığı ile ilgili halen sürmekte olan bazı tartışmalara yol açar. Lise derslerinde ışığın neredeyse her zaman fotonlardan oluşan tanecik doğasından söz edildiğini, dalga doğasından ise çok daha az bahsedildiğini (belki girişim konusu haricinde pek konuşulmadığını) hatırlayabilirsiniz. Buradaki tartışma, ışığın tanecik doğasına sahip olup olmaması konusundan ziyade, fotonlara " **bir kuantum alanının uyarılmaları**" yerine, " **parçacıklar**" demenin, öğrencilerin kafasında kavram karmaşasına sebep olabilmesidir. Tabii kuantum alanını uyarılmasını anlatmak için, kuantum fiziğine girilmesi gerekir ve bu da müfredatları karmaşıklaştırabilir. Ama eğitimde amaç, gerçeği olabildiğince isabetli bir şekilde insanlara öğretmek değilse, nedir?

Tüm Reklamları Kapat

Kuantum nesnelerinin bu ikili doğası, fizikçilerin kuantum olgusu hakkındaki konuşmalarında bazen kafa karıştırıcı bir şekilde yansıtılır. Örneğin " **Higgs bozonu**", Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda bir tanecik olarak keşfedilse de fizikçilerin " **Higgs alanı**" hakkında "tüm boşluğu dolduran" ve "yerelleştirilmiş" olarak bahsettiğini duyabilirsiniz. Bunun sebebi, çarpıştırıcı deneyindeki gibi bazı durumlarda Higgs alanının uyarılmalarından tanecik benzeri özelliklerini vurgulayarak bahsetmek daha uygunken; parçacıkların neden kütleye sahip olduğuna dair genel tartışmalar gibi bazı durumlarda ise fiziği, evreni dolduran bir kuantum alanı gibi ele almak daha uygundur. Bu, aynı matematiksel durumu, farklı şekillerde tanımlamak gibidir.

[Kuantum Fiziği ile ilgili diğer içerikler ›](https://evrimagaci.org/kategori/kuantum-fizigi-251)

- [Uzak Mesafeden Ürpertici Etkileşim: Kuantum Dolanıklık Nedir? Cisimler Birbiriyle Işık Hızından Hızlı İletişim Kurabilir mi?](https://evrimagaci.org/uzak-mesafeden-urpertici-etkilesim-kuantum-dolaniklik-nedir-cisimler-birbiriyle-isik-hizindan-hizli-iletisim-kurabilir-mi-12183)
- [Karadelikler ve Bilgi Paradoksu: Kara Delikler, Enerjinin Korunumu Yasası'nı İhlal Ediyor Olabilir mi?](https://evrimagaci.org/karadelikler-ve-bilgi-paradoksu-kara-delikler-enerjinin-korunumu-yasasini-ihlal-ediyor-olabilir-mi-3268)
- [Soğuk Bir Atomun Nanosaniye Zaman Ölçeğinde Süper Çözünürlüklü Görüntüsü Elde Edildi!](https://evrimagaci.org/soguk-bir-atomun-nanosaniye-zaman-olceginde-super-cozunurluklu-goruntusu-elde-edildi-13925)

![Büyük hadron çarpıştırıcısı, CERN](https://cdn.evrimagaci.org/TjjFvEPRZ21XSBsM22VHeQBiOGg=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F06daf3f8320dbe733ecf687b894962e8.jpg)Büyük hadron çarpıştırıcısı, CERN[CERN](https://home.cern/science/accelerators/large-hadron-collider)

## Kuantum Fiziği Ayrıktır!

"Kuantum" kelimesi Latince "ne kadar" veya "ne miktarda" anlamına gelir ve bu, kuantum modellerinin her zaman **ayrık**(İng: " **discrete**") miktarlara sahip şeylerle ilgili olduğu gerçeğini yansıtır. Kuantum alanındaki enerji, bazı temel enerjilerin tam sayı katları halinde bulunur. Işık için bu durum frekans ve dalga boyu ile ilişkilidir. Gelin buna biraz daha yakından bakalım.

### Işığın Dalga Boyu ve Frekansı Nedir? Aralarında Nasıl Bir İlişki Vardır?

![Dalga boyu ve frekansın dalga şekli üzerinde gösterimi](https://cdn.evrimagaci.org/OOnUVdvra47MITPKUH-CZnqaS64=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F70f9e977bf9e5b37be15e0bbedbc3bf0.jpg)Dalga boyu ve frekansın dalga şekli üzerinde gösterimi[Wikipedia](https://tr.wikipedia.org/wiki/Dalga_boyu)

Görselden de incelendiği üzere, iki dalga tepesi veya iki dalga çukuru arasındaki mesafeye " **dalga boyu**" denir ve "λ" (Yun: "lambda") ile gösterilir. Yani bir dalga örüntüsünde tekrarlanan ifadeler arasındaki uzunluğuna denk gelir. Bir olayın birim zamanda (genellikle 1 saniye olarak alınır) tekrar etme sıklığına ise " **frekans**" denir ve "f" ile gösterilir. Bu da dalga örüntüsündeki tekrarlanan ifadenin sayısıyla ilgilidir.

Yukarıda bahsettiğimiz gibi, ışığın tanecik doğasına ek olarak dalga doğasına sahip olmasından dolayı, ışık için de dalga boyu ve frekanstan söz edebiliriz. Dalga boyu ve frekansın tanımından yola çıkarak, ışık hızı, dalga boyu ve frekans ilişkisini matematiksel olarak formülize edecek olursak:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

[Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

[![Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://cdn.evrimagaci.org/WR98J4f_qHAIDQPQbTIa_yLIDhA=/250x0/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fmisc%2Ffeed-support-2.png)Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

λ=cf\\LARGE{\\lambda=\\frac{c}{f}}λ=fc​

Burada ccc, ışık hızı sabitidir. Denklemde görüldüğü gibi, dalga boyu ve frekans değerleri çarpımı ışık hızı sabitini vermektedir (c=λfc=\\lambda{f}c=λf). Bu durumdan; yüksek dalga boylu ışığın düşük frekansa ve düşük enerjiye sahip olduğunu, düşük dalga boylu ışığın ise yüksek frekansa ve yüksek enerjiye sahip olduğunu çıkarabiliriz.

Kuantum alanında tam sayı katları şeklinde bulunan ve ışık için dalga boyu-frekansla alakalı olan enerji düşünüldüğünde; her iki durumda da belirli bir ışık alanının içerdiği toplam enerji, o enerjinin bir tam sayı katıdır; yani 1, 2, 14, 137 katı olabilir ama 1.5, π\\piπ veya 2\\sqrt{2}2​ katı olamaz. Enerjinin yalnızca belirli değerler alabilmesi ve her değeri alamaması, atomların farklı enerji seviyelerinde bulunması ve katılarda enerji bant yapılarında da görülür. Enerjinin yalnızca belirli değerler alabilmesi durumu, " **kesikli, kuantumlu**" olarak da ifade edilir.

[Atom saatleri](https://evrimagaci.org/atom-saati-nedir-gps-uydularinin-ve-uzay-araclarinin-calismasi-icin-neden-atom-saatleri-gerekir-9814) tam da kuantum fiziğinin bu özelliği sayesinde çalışır. Sezyum atomunun iki olasu durumu arasındaki geçiş sırasında saçılan ışığın frekansını kullanarak zamanı çok isabetli (ama kusursuz olmayan) bir şekilde tutabiliriz; hatta bu nedenle aralıklarla atom saatlerine "artık saniye" eklememiz gerekir (daha fazla bilgiyi [buradan alabilirsiniz](https://evrimagaci.org/atom-saati-nedir-gps-uydularinin-ve-uzay-araclarinin-calismasi-icin-neden-atom-saatleri-gerekir-9814)).[\[3\]](#qref-3)Benzer şekilde, aşırı-hassas spektroskopiyi kullanarak [karanlık madde](https://evrimagaci.org/karanlik-madde-nedir-7987) gibi şeylerin doğasını bu sayede araştırabiliriz.

Bunu ilk etapta anlamak kolay olmayabilir; çünkü temelde kuantum doğayas sahip olan kara cisim ışıması gibibazı şeyler, süreğen dağılımlara sahipmiş gibi gözükür. Ama eğer bunların matematiğini deşmeye başlarsanız, hemen her zaman içlerinde belli bir granülerite (taneciklilik) olduğunu görürsünüz. İşte bu, teorinin tuhaflığının temelinde yatan gerçektir.

## Kuantum Fiziği Probabilistiktir (Olasılığa Dayalıdır)!

Kuantum fiziğiyle ilgili en tartışmalı ve şaşırtıcı şeylerden biri, kuantum sisteminde yapılan tek bir deneyin sonucunu kesin olarak tahmin etmenin imkansız olduğudur. Bir fizikçi bazı deneylerin sonuçları hakkında tahmin yürüttüğünde, olası sonuçların her biri çeşitli ihtimallere dönüşebilir ve teoriyle deney arasındaki karşılaştırmalar her zaman birçok tekrarlanan deneyden olasılık dağılımlarının çıkarılmasını içerir.

Tüm Reklamları Kapat

Bir kuantum sisteminin matematiksel tanımı genellikle, Yunanca bir harf olan " **Ψ (psi)**" ile gösterilen " **dalga fonksiyonu**" ile ifade edilir. Dalga fonksiyonunun tam olarak neyi ifade ettiği konusunda birçok tartışma vardır. Bu tartışmaları iki ana grupta toplayabiliriz. Sahadaki jargonu kullanacak olursak " _ontik_" teoriler olarak bilinen ve şaka yollu olarak " _psi-ontolog_" olarak adlandırılan bir taraf, dalga fonksiyonunun **gerçek ve fiziksel olarak var olduğu** düşüncesindeyken; " _epistemik_" teorileri savunan diğer taraf, dalga fonksiyonunu yalnızca belli bir kuantum nesnesinin temeldeki durumuyla ilgili **bilgimizin (veya bilgi noksanlığının) bir ifadesi** olarak görür.

Her iki düşünce grubunda da, bir sonucu bulma olasılığı dalga fonksiyonu tarafından direkt olarak verilmez; dalga fonksiyonunun _karesi_ ile ifade edilir. Unutmayın ki dalga fonksiyonu karmaşık bir matematiksel tanımdır (burada "karmaşık"tan kasıt, −1\\sqrt{-1}−1​ gibi hayali sayıları içermesidir) ve bu fonksiyonu kullanarak olasılıkları elde etmek uğraştırıcı bir iştir. Bu nedenle, her ne kadar tam anlamını karşılayan bir ifade olmasa da, " **olasılıkları bulmak için dalga fonksiyonunun karesini almamız gerektiğini**" söylemek, size temel bir fikir verecektir.

![](https://cdn.evrimagaci.org/wSe3euMBgNwxfHDHLk26ecxzeyY=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fe03c0340ccfe49d26f4c9536d637c264.jpg)[Forbes](https://www.forbes.com/sites/chadorzel/2015/07/08/six-things-everyone-should-know-about-quantum-physics/?sh=71b623a47d46)

Bu, Alman fizikçi Max Born'un ilk kez 1926'da bir makalenin dipnotunda bahsettiği " **Born Kuralı**" olarak bilinir ve maalesef bazıları tarafından çirkin bir _ad hoc (kasten, sonradan yapılan)_ ekleme olarak görülür. Kuantumun temelleriyle uğraşan komünitenin bir kısmı, kuantumun daha temel ilkelerinden Born Kuralı'nı türetmenin bir yolunu bulmak için etkin bir çaba gösterse de, bugüne kadar bu çabaların hiçbiri tam olarak başarıyla sonuçlanmadı. Buna rağmen bu çaba, konu hakkında birçok ilginç bilimsel bilginin üretilmesine olanak tanıdı.

Tüm Reklamları Kapat

Burada bahsedilen durum aynı zamanda, **teorinin, taneciklerin aynı anda birden fazla durumda bulunabileceğini gösteren** yönüdür. Tahmin edebildiğimiz tek şey olasılıktır ve belirli bir sonucu belirleyen bir ölçümden önce ölçülen sistem, farklı olasılıklara sahip tüm durumların bir arada bulunduğu (buna **süperpozisyon** denir), matematiksel olarak belirsiz bir durumdadır. Sistemin aynı anda tüm durumlarda _gerçekten_ mi bulunduğu, yoksa bunun sadece bilinmeyen bir durumun matematiksel bir ifadesi mi olduğu, sizin ontik veya epistemik modellere karşı duruşunuza göre değişebilir; ancak bunların her ikisi de, kuantum fiziğinin yerel olmadığını anlatan bir sonraki maddemizden kaynaklı kısıtlara sahiptir.

## Kuantum Fiziği Yerel Değildir!

Einstein'in kuantum fiziğine yaptığı son katkı, çoğunlukla yanlış olduğu için yaygın olarak kabul edilmedi. Einstein, 1935'de yayımlanan bir makalede genç meslektaşları **Boris Podolsky** ve **Nathan Rosen** ile birlikte onu bir süredir rahatsız eden bir durumun matematiksel ifadesini sundu. Makalede anlatılan, bu üç bilim insanının isimlerinin baş harflerinden esinlenerek adlandırılmış " [**EPR paradoksu**](https://evrimagaci.org/kuantum-dunyasi-en-temel-bilim-dalindan-en-meshur-zirvalara-kuantum-roportaji-emre-oral-pozitif-infotropizma-8682)" idi.

EPR paradoksu, kuantum fiziğinin, birbirinden uzak yerlerde yapılan ölçümlerin, birinin sonucunun diğeri tarafından belirlendiğini düşündüren şekillerde ilişkilendirilebildiği sistemlerin varlığına izin verdiğini gösteriyordu. Paradoksa göre, kuantum teorisi eksik kalmalıydı ve yalnızca, daha derin bir teoriye yönelik ilkin bir yaklaşım olarak görülmeliydi. Üçlüye göre bu teori, bir çeşit " **Yerel Gizli Değişkenler Teorisi**" idi. Teorinin destekçileri, ölçülen sonuçların bazı faktörler tarafından önceden belirlenmesi gerektiğini savundular; çünkü diğer alternatifte, bir ölçümün sonucunu diğerinin konumuna ışık hızından daha büyük hızlarla iletilmesi gerekeceğini düşünüyorlardı.

Bu paradoks, 1960'lı yıllara kadar yaygın olarak kabul görmese de varlığını sürdürdü. 1964 yılında ise İrlandalı Fizikçi John Bell tarafından detaylıca incelendi. Bell, kuantum mekaniğindeki bağlantıları, Einstein, Podolsky ve Rosen'nin öngörüsüyle üretilebilecek _herhangi bir olası teoriden_ daha güçlü tahmin edebileceğimiz durumlar olduğunu gösterdi. Bu, 1970'lerin ortalarında John Clauser tarafından deneysel olarak test edildi ve 1980'lerin başında Alan Aspect tarafından yapılan bir dizi deney, karmaşık kuantum sistemlerinin yerel değişken teorisiyle açıklanamayacağını ortaya koydu.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı

[Hamnet](https://pazar.evrimagaci.org/urun/hamnet/)

2020 WOMEN’S PRIZE FOR FICTION ÖDÜLÜ

2020 AMERİKAN ULUSAL KİTAP ELEŞTİRMENLERİ BİRLİĞİ ÖDÜLÜ

YILIN EN İYİ KİTABI seçkilerinde:

NEW YORK TIMES • WATERSTONES • BILL GATES KİTAP KULÜBÜ

1500’lü yılların sonu… Londra’nın doğusundaki bir kasabada yaşayan Hamnet adında bir oğlan, telaşla merdivenden iniyor. Ateşler içinde yatan ikiz kardeşine yardım edecek birini bulması gerek.

Anne oradan iki kilometre uzakta, arı kovanlarının başında, bu bereketli canlıların neden huzursuzlandığını anlamaya çalışıyor. O an bilmese de ömrünün geri kalanı, asıl kendi içinde aniden oluşan huzursuzluğa kulak verip de eve gitseydi yaşananları değiştirip değiştiremeyeceğini merak ederek geçecek. Hamnet’ın duyulmayan haykırışı, annenin ömür boyu dönüp durduğu bir an olarak kalacak.

Baba günlerce, haftalarca, kilometrelerce uzak. Oğlu var gücüyle bağırsa bile duyamaz. Tiyatrosuyla şehir şehir gezip alkış tufanları yaratan oyunlarını sergiliyor. Yıllar sonra kalemini kendi acısından daldıracak mürekkebe. Ve yüzyıllar boyu dillerden düşmeyecek bir oyun yazacak: Hamlet.

Maggie O’Farrell, tarihsel gerçeklerden beslenerek yazdığı bu olağanüstü romanda bir anne babanın en büyük korkusunu odağına alıyor. Yıllardır nasıl biri olduğunu anlamak için kelimeleri tek tek incelenen Shakespeare’in en büyük acısına bambaşka bir gözle, biyografilerde sadece bir isimden ibaret olan annenin pişmanlıklarıyla, acılarıyla, korkularıyla yaklaşıyor ve dört yüz yıldan eski bir hikâyeyi okurun yüreğine modern bir klasik olarak hediye ediyor.

Devamını Göster

₺210.00

[![Hamnet](https://cdn.evrimagaci.org/0U6bwHiEzN9pWNbA24R2A07DFSo=/250x0/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fdyn%2Fa98124cd85578ffacb99937ab7bf9705.png)](https://pazar.evrimagaci.org/urun/hamnet/)

[Satın Al](https://pazar.evrimagaci.org/urun/hamnet/) [Tüm Ürünler](https://evrimagaci.org/agora)

- Dış Sitelerde Paylaş

Tüm bunları anlamanın en yaygın yolu, kuantum mekaniğinin yerel olmadığını söylemektir. Yani spesifikb ir okasyonda yapılan ölçümlerin sonuçları, ışık hızında hareket eden sinyalleri kullanarak izah edemeyeceğimiz şekilde, uzak cisimlerin niteliklerine bağlı olabilir. Ne yazık ki bu, **ışık hızını aşacak hızlarda bilgi aktarımına izin vermez**; yine de kuantum yerelsizliğini kullanarak tam da bunu yapmaya çalışan birçok deneme yapılmıştır. Bu da bilim için iyi bir pratik olmuştur; çünkü bu çabaları çürütme sayesinde kuantum fiziğine yönelik çokça detayı keşfetmemiz mümkün olmuştur (bununla ilgili olarak David Kaiser'in [_Hippiler Fiziği Nasıl Kurtardı_](http://www.hippiessavedphysics.com/) kitabı okunabilir).

Kuantum yerelsizliği aynı zamanda [kara deliklerde buharlaşan bilgi probleminin](https://evrimagaci.org/karadelikler-ve-bilgi-paradoksu-kara-delikler-enerjinin-korunumu-yasasini-ihlal-ediyor-olabilir-mi-3268) de kalbinde yer almaktadır. Son dönemde çokça tartılışan "ateş duvarı" konusu da bu nedenle önemlidir. Hatta EPR makalesinde sözü edilen [dolanık parçacıklar](https://evrimagaci.org/kuantum-dolaniklik-nedir-nasil-calisir-5500) ile [solucan delikleri](https://evrimagaci.org/solucan-deligi-nedir-einsteinrosen-koprusu-gercek-mi-3048) arasında matematiksel bir bağlantı olduğunu iddia eden bazı radikal fikirler bile ileri sürülmüştür!

## Kuantum Fiziği Genellikle Çok Küçüktür!

Kuantum fiziğinin garip olmak ile ilgili bir şöhrete sahiptir; çünkü en azından biz insanlar için, günlük hayattaki deneyimlerimizden çok farklı tahminler içerir (kuantumla ilgili bazı durumlar, köpekler gibi Dünya'yı farklı algılayan bazı diğer hayvanlar için [o kadar da sıra dışı olmayabilir](http://dogphysics.com/book_info.html)). Bunun sebebi **nesneler büyüdükçe, kuantum etkilerin azalmasıdır.**

Diyelim ki parçacıkların dalgalar gibi davrandığını gözünüzle görerek, kuantumun etkilerini tartışmasız bir şekilde anlamak istiyorsunuz. Ancak **momentum arttıkça, dalga boyu azalır.** Bu nedenle odanın bir ucundan diğer ucuna yürüyen bir köpek gibi makroskobik ölçekteki bir cismin dalga boyu o kadar küçüktür ki, odadaki tek bir atomu Güneş Sistemi boyutuna büyütecek olsaydınız bile, köpeğin dalga boyu Güneş Sistemi içerisindeki 1 atom genişliğinde olurdu. Yani bu durum, kuantum olguların genellikle sadece atomlar ve temel parçacıklar boyutuna hapsolduğu anlamına gelir. Bu büyüklükte kütleler ve hızlar öylesine küçüktür ki, dalga boyları gözlenebilecek kadar büyük olur.

Yine de kuantum etkileri doğrudan gözleyebileceğimiz kadar büyük cisimlere ve küçük dalga boylarına ulaştırmaya yönelik bir çaba mevcuttur. Örneğin Markus Arndt ve ekibi tarafından yapılan bir dizi deney, giderek daha büyük moleküllerde dalga-benzeri davranışları göstermektedir. Ayrıca bir dizi "kavite opto-mekaniği" araştırma grubu, ışığı kullanarak, silikon öbeklerinin ayrık kuantum doğasını göstereceği deneyler yapmaktadır. Hatta bazı uzmanlar, birkaç gram kütlesindeki asılı aynalar kullanarak gözlenebileceğini ileri sürmektedir. Böyle bir şeyi görmek inanılmaz olurdu.

## Kuantum Fiziği, Sihir Değildir!

Bir önceki başlık, bizi doğal olarak bu başlığa getiriyor: **Ne kadar tuhaf olursa olsun, kuantum fiziği büyüden veya sihirden en uzak sahadır.** Kuantum fiziğinin öngörüleri, günlük hayatta aşina olduğumuz fizik standartlarına göre oldukça tuhaftır; fakat kuantum fiziği, iyi anlaşılmış matematiksel kurallar ve ilkeler tarafından katı bir şekilde sınırlandırılmıştır.

Birisi size serbest enerji, mistik iyileştirme güçleri, imkansız uzay sürüşleri gibi gerçek olamayacak kadar iyi bir kuantum fikriyle geldiyse, bu, muhtemelen gerçekten de gerçek olmayan bir fikirdir. Tabii ki bu durum, inanılmaz şeyler yapmak için kuantum fiziğini kullanamayacağımız anlamına gelmez; sıradan bir teknolojik üründe bile harika düzeyde fiziksel detay bulabilirsiniz. Yine de bu fikirler, termodinamik yasalarının ve temel sağduyunun sınırları içerisinde kalır; sahtebilimcilerin iddialarındaki gibi temel fizik yasalarını ihlal etmezler.

İşte böyle... Buradaki 6 madde, kuantum fiziğinin en önemli birkaç konusudur. Elbette bunların sayısını arttırmak mümkün ve burada anlattıklarımız, bu konuların gerçekteki karmaşıklığını ve detayını yansıtmaktan elbette çok uzak. Ama en azından size, araştırmalarınız için bir başlangıç noktası verebilir.

Bu Makaleyi Alıntıla

Okundu Olarak İşaretle

Evrim Ağacı Akademi: Kuantum Fiziği Yazı
Dizisi

Bu yazı, [**Kuantum Fiziği**](https://evrimagaci.org/akademi/kuantum-fizigi-97)
yazı dizisinin **2.**
yazısıdır.
Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan " _[Kuantum Mekaniği Nedir? Atom Altı Parçacıkların Dünyası, Evren'i Daha İyi Anlamamızı Sağlayabilir mi?](https://evrimagaci.org/kuantum-mekanigi-nedir-atom-alti-parcaciklarin-dunyasi-evreni-daha-iyi-anlamamizi-saglayabilir-mi-9867)_" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için giriş yapın veya kayıt olun.

[EA Akademi Hakkında Bilgi Al](https://evrimagaci.org/evrim-agaci-akademi-nedir-7695)

[< Önceki Yazı](https://evrimagaci.org/kuantum-mekanigi-nedir-atom-alti-parcaciklarin-dunyasi-evreni-daha-iyi-anlamamizi-saglayabilir-mi-9867) [Sonraki Yazı >](https://evrimagaci.org/kuantum-mekanigi-bohr-atom-modeli-ve-hidrojen-atomunun-fizigi-8998)

145

1

- Paylaş

- Alıntıla

- Alıntıları Göster


Paylaş

Sonra Oku

Notlarım

Yazdır / PDF Olarak Kaydet

Bize Ulaş

Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı
gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla
birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var?
Buraya tıklayarak
sorabilirsiniz.

##### İçerikle İlgili Sorular

- [Kuantum fiziğine göre yaşanan her olay uzay zamanda iz bırakır mı?](https://evrimagaci.org/soru/kuantum-fizigine-gore-yasanan-her-olay-uzay-zamanda-iz-birakir-mi-57644 "Kuantum fiziğine göre yaşanan her olay uzay zamanda iz bırakır mı?")

[Soru & Cevap Platformuna Git](https://evrimagaci.org/soru-cevap)

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?

- ![Tebrikler!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-2-small.gif)69
- ![Mmm... Çok sapyoseksüel!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-4-small.gif)47
- ![Muhteşem!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-1-small.gif)37
- ![İnanılmaz](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-6-small.gif)28
- ![Merak Uyandırıcı!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-8-small.gif)28
- ![Bilim Budur!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-3-small.gif)19
- ![Umut Verici!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-7-small.gif)10
- ![Grrr... *@$#](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-10-small.gif)3
- ![Korkutucu!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-12-small.gif)3
- ![Güldürdü](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-5-small.gif)0
- ![Üzücü!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-9-small.gif)0
- ![İğrenç!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-11-small.gif)0

Kaynaklar ve İleri Okuma

1. Türev İçerik Kaynağı: [Forbes](https://www.forbes.com/sites/chadorzel/2015/07/08/six-things-everyone-should-know-about-quantum-physics/?sh=5a0e01817d46) \| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://www.forbes.com/sites/chadorzel/2015/07/08/six-things-everyone-should-know-about-quantum-physics/?sh=5a0e01817d46)

- D. Wolman. The Leap Second May Be A Ticking Time Bomb. (10 Haziran 2015). Alındığı Tarih: 4 Ocak 2021. Alındığı Yer: [Slate](https://slate.com/technology/2015/06/next-leap-second-june-30-dangers-to-software-military-gps-banking-air-traffic-travel.html)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://slate.com/technology/2015/06/next-leap-second-june-30-dangers-to-software-military-gps-banking-air-traffic-travel.html)

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci \| patreon.com/evrimagaci

**Çıktı Bilgisi:** Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı
kullanılarak 09/09/2024 23:24:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim
Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden
geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı
tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak
için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9766

**İçerik Kullanım İzinleri:** Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler
**orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe** izin
alınmaksızın
paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir,
dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin
alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi
sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça
belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu
sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve
içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler

- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Fizik](https://evrimagaci.org/kategori/fizik-23) > [Kuantum Fiziği](https://evrimagaci.org/kategori/kuantum-fizigi-251)
- [Işık](https://evrimagaci.org/etiket/isik-29) [Fizik](https://evrimagaci.org/etiket/fizik-31) [Kuantum Fiziği](https://evrimagaci.org/etiket/kuantum-fizigi-1129) [Atom](https://evrimagaci.org/etiket/atom-1217) [Kuantum](https://evrimagaci.org/etiket/kuantum-1262) [Dalga Fonksiyonu](https://evrimagaci.org/etiket/dalga-fonksiyonu-2386) [Dalga](https://evrimagaci.org/etiket/dalga-12915) [Matematiksel](https://evrimagaci.org/etiket/matematiksel-15052) [Dalga Boyu](https://evrimagaci.org/etiket/dalga-boyu-16495)

Tümünü Göster

- [Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)
- [Uygulamayı İndir](https://evrimagaci.org/s/10323)
- [Youtube Videoları](https://evrimagaci.org/video)

* * *

- [Son İçerikler](https://evrimagaci.org/guncel)
- [EA Akademi](https://evrimagaci.org/akademi)
- İçerikler

[İçerik Yayınla](https://evrimagaci.org/icerik-kurallari) [İçerik Kategorileri](https://evrimagaci.org/kategoriler) [Gerçeklik Analizi](https://evrimagaci.org/kategori/gerceklik-analizi-arastirmalari-2415) [Hastalık Kataloğu](https://evrimagaci.org/etiket/hastalik-katalogu-12449) [Gönderiler](https://evrimagaci.org/gonderiler) [Rastgele Makale](https://evrimagaci.org/rastgele) [Rastgele Soru](https://evrimagaci.org/rastgele-soru) [Instagram](https://evrimagaci.org/instagram)

- [Bilim Sözlüğü](https://evrimagaci.org/sozluk)

* * *

- [EA Sosyal](https://evrimagaci.org/sosyal)
- [Soru & Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap)
- [Podcast](https://evrimagaci.org/podcast)
- [Etkinlik & İlan](https://evrimagaci.org/etkinlik-ilan)
- [Eser & İnceleme](https://evrimagaci.org/eserler)
- [Alıntı & Aforizma](https://evrimagaci.org/alintilar)

* * *

- [Yaşam Ağacı](https://evrimagaci.org/yasam-agaci)
- [NASA APOD](https://evrimagaci.org/apod/bugun)
- [Sismik Harita](https://sismikharita.com)
- [Periodum](https://periodum.com)
- [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)
- [Kreosus](https://kreosus.com/)
- [Darvin](https://dar.vin/)
- Destekle

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

- Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

- Yasal Bıdılar & İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)


Evrim Ağacı'nı Takip Et !

[Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)

Akış

İçerikler

Gündem

Foton

Covid-19

Antarktika

Komplo

Dalga Boyu

Solunum

Biyokimya

Uzay Görevleri

Astrofizik

Aslan

Viroloji

Patlama

Hastalık Yayılımı

Göğüs

Gün

Farmakoloji

Risk

Jeoloji

Abiyogenez

Duygu

Diş Hekimliği

Böcekler

Dünya

Özel Görelilik

Karar

Aklımdan Geçen

Komünite Seç

Aklımdan Geçen

Fark Ettim ki...

Bugün Öğrendim ki...

İşe Yarar İpucu

Bilim Haberleri

Hikaye Fikri

Video Konu Önerisi

Başlık

Kafana takılan neler var?

Gündem

Bağlantı

Yaz

[Makale](https://evrimagaci.org/makale-gonder) [Blog](https://evrimagaci.org/blog-ekle) [Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap/sorular)

Ekle

[Etkinlik](https://evrimagaci.org/etkinlik-ekle) [İlan](https://evrimagaci.org/ilan-ekle) [Eser](https://evrimagaci.org/eser-ekle) [İnceleme](https://evrimagaci.org/incelemeler) Alıntı & Aforizma Tür Tür Gözlemi

Soru Sor

Stiller

\*Italic\* veya \_Italic\_

italik yapar

\*\*Bold\*\* veya \_\_bold\_\_

bold yapar

~~strikethrough~~

üstü çizgili yapar

\[Link\](http://a.com)

link yapar

!\[Image\](http://url/a.png)

görsel ekler

\`code\`

kod ekler

Kurallar

Komünite Kuralları

Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar [Evrim Ağacı'nın kurallarına](https://evrimagaci.org/s/6961) tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.

1

Bilim kimliğinizi önceleyin.

Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.

2

Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.

Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.

3

Gerilim yaratmayın.

Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.

4

Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.

Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.

5

Cevap hakkı doğurmayın.

Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.

Sosyal

Yeniler

SüreTümü< 5 dakika5-10 dakika10-20 dakika20-30 dakika\> 30 dakikaTipTümüÖzgünTürevÇeviriSözlükTaksonomiBasın BildirisiBlog YazısıGerçeklik AnaliziHastalık KataloğuEş BaskıSponsorlu İçerikYazar GörüşüEditör GörüşüDuyuruPeriyodik TabloMakaleni AçıklaOrtak İçerikSıralaEn YeniEn EskiEn Çok OkunanEn PopülerEn TepkiselEn UzunEn KısaRastgele

TepkiTümüMuhteşem!Tebrikler!Bilim Budur!Mmm... Çok sapyoseksüel!GüldürdüİnanılmazUmut Verici!Merak Uyandırıcı!Üzücü!Grrr... \*@$#İğrenç!Korkutucu!Eser TipleriTümüKitapBelgeselDiziFilmPodcastYoutube KanalıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıEn Çok İncelenenFiltreleTümüBlog YazısıEserİncelemeSoruCevapEtkinlik & İlanGönderiAlıntı & AforizmaYaşam Ağacı TürleriYaşam Ağacı Gözlemleri
Podcast BölümleriPaylaşımFiltreleTümüAklımdan GeçenFark Ettim ki...Bugün Öğrendim ki...İşe Yarar İpucuBilim HaberleriHikaye FikriVideo Konu ÖnerisiSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıRastgele

SıralaEn YeniEn EskiEn Çok GörüntülenenEn Yüksek PuanlıEn Çok Takip EdilenEn TartışmalıRastgeleFiltreleTümüSadece SorularSadece CevaplarCevap SayısıTümüCevapsız1-34-67-1010+FiltreleTümüSadece Kaynaklı CevaplarEditör SeçkisiYazar & Yönetim Cevapları

Daha Fazla İçerik Göster

Popüler Yazılar

30 gün

90 gün

1 yıl

Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim
Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç
katın.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

Evrim Ağacı'nı Takip Et!

Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

Yasal Bıdılar &
İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım\
Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)

Yükleniyor...

Terime Git

Alt Başlıklar

Yazı Geçmişi

Okuma Geçmişi

Notlarım

İlerleme Durumunu Güncelle

Okudum

Sonra Oku

Not Ekle

Kaldığım Yeri İşaretle

Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman
durdurabilirsin.

[\[Site ayalarına git...\]](https://evrimagaci.org/uye/site-ayarlari)

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Bu yazıdaki hareketlerin

Devamını Göster

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Tüm Okuma Geçmişin

Devamını Göster

**0/10000**

Not Ekleİptal

Otomatik

Otomatik

26/12/2020, Perşembe

Düzenle

Sil

**0/10000**

Kaydetİptal

Bu Makaleyi Alıntıla

Evrim Ağacı Formatı

APA7

MLA9

Chicago

C. Orzel, _et al_. Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram!.
(4 Ocak 2021).
Alındığı
Tarih: 9 Eylül 2024. Alındığı Yer:
https://evrimagaci.org/s/9766

Orzel, C., Kaya, E. H., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 04).
_Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram!._
Evrim Ağacı. Retrieved September 09, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9766

C. Orzel, et al. “Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram!.” Edited
by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 04 Jan. 2021,
https://evrimagaci.org/s/9766.

Orzel, Chad. Kaya, Elif Hazal. Bakırcı, Çağrı Mert. “Kuantum Fiziği Nedir ve Evren'i Nasıl Tanımlar? Kuantum Fiziğiyle Bilmeniz Gereken 6 Kavram!.” Edited
by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim
Ağacı, January 04, 2021. https://evrimagaci.org/s/9766.

Kopyala

[![Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)](https://evrimagaci.org/)

© [Evrim\
Ağacı](https://evrimagaci.org "Evrim Ağacı"),
Tree of
Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2024.
[Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964 "Gizlilik Politikası").

Tüm içeriklerimiz,
[İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/icerik-kullanim-izinleri-6955 "İçerik Kullanım İzinleri")'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma
açıktır.

Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961 "Kullanıcı Sözleşmesi")'nin şartlarına tabidir.

Bilimseverlerin buluşma noktası Evrim Ağacı'na 2024'te de destek olun!

Bu yıl  sayfamızda gezdiniz.

2024 de Evrim Ağacı için yeniliklerle dolu bir yıl olacak. Türkiye'nin en güvenilir bilim platformunu daha da ileriye taşımak için sizin desteğinize ihtiyacımız var. Bu işi sadece bir hobi olarak yapmıyoruz; bu, bizim tek mesleğimiz ve yegâne görevimiz. Siz de 2024 yılında Evrim Ağacı'nın büyümesine ve gelişmesine katkıda bulunarak bu yolculuğun bir parçası olabilirsiniz. Tek seferlik destek olun veya daha iyisi, aylık destekçilerimiz
arasına şimdi katılın.

![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)

[Kreosus (₺)](https://kreosus.com/evrimagaci) [Youtube](https://dar.vin/eayoutubedestek) [Patreon](https://patreon.com/evrimagaci) [Diğer Yöntemler](https://evrimagaci.org/destekol)

## Bize Ulaşın

Başlık
Seç

Alt Başlık Seç

İsim

E-Posta

Mesajınız

GÖNDER

![Mesajınız Gönderiliyor](https://evrimagaci.org/public/images/icons/loading-radio.svg)

![Kapat](https://cdn.evrimagaci.org/bTooxS46IpgeHIeVJ5Ppfxz-Ah4=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)![Mesajınız Gönderildi](https://cdn.evrimagaci.org/wHlFV_7DCBlBqWuxmR6COjnQ9kk=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fcheck-circle.png)

Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.

![Gizle](https://cdn.evrimagaci.org/bTooxS46IpgeHIeVJ5Ppfxz-Ah4=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)

![Geri Bildirim Gönder](https://cdn.evrimagaci.org/VQn40L4bTS6IkHvr5f-2a2CX-I8=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Ffeedback-icon.png)

[Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar "Onaylı Kullanıcılar")

UPTakipçiTakip

ve **seni takip ediyor**

AktivitelerHakkımda

![Evrim Ağacı](https://cdn.evrimagaci.org/rXw5hLfo2YV6OjU79jMQUC53VnY=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)

Evrim Ağacı

Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

- Giriş Yap
- Kayıt Ol

E-posta/Kullanıcı Adı

ŞifreGöster

![Google ile Giriş Yap](https://evrimagaci.org/public/images/social/svg/google.svg)Google

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifremi unuttumÜyelik Aktivasyonu

İsim

Soyisim

E-posta

ŞifreGöster

[Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961)'ni ve [Gizlilik\
Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964)'nı okuduğumu, anladığımı
ve kabul ettiğimi beyan ederim.

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz.
E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz.
Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Close

“Ben "uzmanların" söylediği hiçbir şeye kulak asmam. Hepsini kendim hesaplarım.”

Richard Feynman

Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?

[Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/akademi/arsiv), tamamen okur ve izleyen
desteğiyle sürdürülen, bağımsız bir bilim oluşumu.
**Ücretsiz** bir Evrim Ağacı üyeliği oluşturmanın çok sayıda
avantajından
biri, sitedeki reklamları %50 oranında azaltmak (destekçilerimiz arasına katılarak
reklamların %100'ünü kapatabilirsiniz). Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı
zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olun (üyeyseniz, giriş
yapmanızı tavsiye ederiz).

Üye Ol

Giriş Yap

[Üyeliğin Avantajları](https://evrimagaci.org/s/5100)

Daha Fazla UP mı Gerekiyor?

20 UP kazanmak için tek yapman gereken "UP Kazan" butonuna tıklayarak reklamı izlemek!

UP Kazan

Tekrar Gösterme

Sürükle bırak veya seç

Görsel Seç

Pexels'te Ara

Panodan Yapıştır

URL'den Yükle

Yükle

DüzenleSil