İslam Hukuku Bağlamında Tıbbın Gelişim Süreci | DARUŞŞİFA ...
Bu alanda birçok eser yazıldı. Tanzimat sonrası Osmanlı devletinde sağlık ve tıp hizmetleri alanında batı tarzı modern tıp eğitimine ve ...
İslam Hukuku Bağlamında Tıbbın Gelişim Süreci
 \| DARUŞŞİFA İSLAM TIP TARİHİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ


[Ana içeriği atla](#pkp_content_main) [Ana yönlendirme menüsünü atla](#siteNav) [Site alt kısmını atla](#pkp_content_footer)

Open Menu

[![](https://dasitad.com/public/journals/1/pageHeaderLogoImage_tr_TR.png)](						https://dasitad.com/index.php/darussifa/index
					)

- [Anasayfa](https://dasitad.com/)
- [Sayılar](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/archive)  - [Son Sayı](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/current)
  - [Arşiv](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/archive)
- [Yazar Rehberi](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/submissions)  - [Yazım Kuralları](https://dasitad.com/index.php/darussifa/writingrules)
  - [İntihal Politikası](https://dasitad.com/index.php/darussifa/plagiarismpolicy)
  - [Şablonlar ve Formlar](https://dasitad.com/index.php/darussifa/templates)
  - [Makale Gönder](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/submissions)
- [Hakem Rehberi](https://dasitad.com/index.php/darussifa/reviewerguideline)
- [İndeksler](https://dasitad.com/index.php/darussifa/indexing)
- [Editör Kurulu](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/editorialTeam)
- [Hakkında](https://dasitad.com/index.php/darussifa/hakkinda)  - [Amaç ve Kapsam](https://dasitad.com/index.php/darussifa/aimsandcope)
  - [Etik İlkeler ve Yayın Politikası](https://dasitad.com/index.php/darussifa/ethicalprinciples)
  - [Makale Değerlendirme Süreci](https://dasitad.com/index.php/darussifa/degerlendirme)
  - [Ücret Politikası](https://dasitad.com/index.php/darussifa/pricepolicy)
  - [Açık Erişim Politikası](https://dasitad.com/index.php/darussifa/openaccesspolicy)
  - [Arşiv Politikası](https://dasitad.com/index.php/darussifa/repository)
  - [Telif Hakkı](https://dasitad.com/index.php/darussifa/copyright)
  - [Gizlilik Bildirimi](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/privacy)
  - [Yayıncı](https://dasitad.com/index.php/darussifa/publisher)
- [İletişim](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/contact)

[Ara](https://dasitad.com/index.php/darussifa/search)

- [Giriş](https://dasitad.com/index.php/darussifa/login)
- [Kayıt Ol](https://dasitad.com/index.php/darussifa/user/register)

1. [Ana Sayfa](https://dasitad.com/index.php/darussifa/index)/
2. [Arşivler](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/archive)/
3. [Cilt 1 Sayı 2 (2022): DARUŞŞİFA- İSLAM TIP TARİHİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/view/2)/
4. Araştırma Makalesi


# İslam Hukuku Bağlamında Tıbbın Gelişim Süreci

## Yazarlar

- Ali Yüksek

Ondokuz Mayıs Üniversitesi


## Anahtar Kelimeler:

islam hukuku, tıp, sağlık, fıkıh

## Özet

İslam dinini yeterince tanımayan çevreler, onu sadece Allah inancı, ahiret inancı ve ibadetlerden ibaret görürler. Hatta Kur’an-ı Kerim’deki ayetlerin büyük kısmının ibadet ve dualardan oluştuğunu zannederler. Oysa bu konuyla ilgili ayet sayısı iki yüz civarındadır. İslam dini inanç sistemi, sosyal yaşama dair temel ilkeleri ve evrensel ahlak anlayışıyla tam teşekküllü bir dindir. O, kişiyle Allah arası ilişkileri düzenlediği gibi kişiler arası ilişkileri de düzenler. İslam dini insanın sağlıklı, mutlu, müreffeh bir hayat sürebilmesi için gerekli temel unsurları sunmuştur. Bu unsurların başında sağlıklı bir yaşam gelmektedir. Zira akıl ve beden sağlığı yerinde olmayan insanlar, İslam’ın gereklerini hakkıyla yapamazlar. İnsan yaşamının en önemli konularından biri olan sağlığın insanlık tarihi boyunca herkesi çok yakından ilgilendirdiği bilinen bir gerçektir. Bu yüzden, tüm tarih sürecinde tıp ilmi kadar ilgi duyulan başka bir ilim dalı olmamıştır. Yüce Allah’ın insanlığa gönderdiği peygamberler de en az diğer insanlar kadar kendilerinin ve çevrelerindekilerin sağlıklarıyla ilgilenmişlerdir. Sağlığın korunması ve hastalıkların tedavisiyle ilgili temel bilgiler Kur’an ve sünnette göze çapmaktadır. Hz. Peygamberden nakledilen söz ve uygulamalar derlenmiş ve “Tıbbu’n-Nebî; Peygamber’in tıbbı” veya “et-Tıbbu’n-Nebevî; Nebevi tıp” olarak adlandırılmıştır. Hazreti Peygamber’in yaşadığı dönemde Arabistan’da meşhur tabipler vardı. Hz. Peygamber onlarla iletişimde bulunmuştur. Hâris b. Kelede es-Sakafi ve Ebû Rimse et-Teymî o tabiplerin en meşhurlarındandır. Hz. Peygamber, her vesileyle hastalandıkları zaman arkadaşlarına tedavi olmalarını tavsiye etmiş, bu konuda tereddüt yaşayanları uyarmıştır. O, hastalıkların Allah’tan geldiğini ve Allah’ın her hastalığın şifasını yeryüzüne indirdiğini vurgulamıştır. Hatta bazı hastalıklar konusunda kendisinin de özel tavsiyeleri olmuştur. Hz. Peygamber’in vefatından sonra İslam topraklarının genişlemesi ve Müslümanların farklı kültürlerle tanışması vesilesiyle tıp ilminde birçok gelişmeler olmuştur. Farklı milletlere ait tıp kitaplarının Arapçaya çevrilmesi, farklı milletten gelen tabiplerin Müslüman beldelerinde hizmet etmesi ve küçük çaplı tıp okullarının açılması Emevîler döneminde gerçekleşmiştir. Abbâsî devleti döneminde, özellikle de Halife Hârûn Reşit’in gayretleriyle batı kaynaklı birçok tıp kitabı Arapçaya çevrildi. Bu süreçte hastane kurma faaliyetleri hızlandı. Bu dönemde birçok tıp medresesi ve binlerce hastane kuruldu. Sağlık ve tıp alanındaki gelişmeler Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde devam etti. Bimarhane, Bîmâristan, Mâristân, Darüşşifa, Şifâiyye, Dâru’t-tıb, Dâru’s-sıhha, Dâru’l-âfiye Tımarhane gibi isimlerle hizmet veren hastanelerle tıp medreseleri genişledi. Bu alanda birçok eser yazıldı. Tanzimat sonrası Osmanlı devletinde sağlık ve tıp hizmetleri alanında batı tarzı modern tıp eğitimine ve hastahane yapılanmasına geçildi. Günümüze kadar hizmet veren Bezmi Alem Valide Sultan Gureba vakıf hastanesi, Haydarpaşa Numune Hastanesi, Gülhane Askeri Tıp Akademisi, İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi gibi hastane ve tıp fakülteleri kuruldu. Bu çalışmamızda, İslam dininin sağlık ve tıp ile olan alakasını, İslam tarihi sürecinde bu alandaki gelişmeleri ve İslam hukuku tıp ilişkisini sunmaya çalışacağız.

## Referanslar

Ağırakça, Ahmet. İslâm Tıp Tarihi (Başlangıçtan VII./XIII. Yüzyıla Kadar, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2004.

Aslangül, Halil. “İçkinin Zararları”, DİB Dergisi, , sy.6, Ankara, 1964.

Aydınoğlu, Yasemin. Selçuklularda Tıp Eğitimi ve Selçuklu Hastanelerinin Avrupa Kültürüne Olan Etkileri, Konya: Selçuk Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2009.

Bakkal, Ali. “İslâm Tarihinde Tıbbın Gelişmesi ve Silvan’da Tıp”, Urfa: Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2013.

Bayrakdar, Mehmet. İslâm’da Bilim ve Teknoloji Tarihi, Ankara: TDV Yayınları, 2000.

Cantay, Gönül. Anadolu Selçuklu ve Osmanlı Darüşşifaları, Ankara 2014.

Dönmez, İbrahim Kâfi. "Maslahat", TDV İslâm Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yay. 2003.

Durant, Wil. İslâm Medeniyeti, çev. Orhan Bahaeddin, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul: Tuba kitabevi, ty.

Fişek, N. Türkiye’de Sağlık Devrimi, Mimarlık Fakültesi.

Gövde, I. A. Resimli Lügat ve Ansiklopedi, İstanbul. 1947-1954.

Gürkan, I. K. Gureba Hastanesi Tarihçesi, İstanbul Üniversitesi yy. 1967.

Heyet, Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali, İslam ve Toplum, Ankara, Özgür matbaacılık, 2006, 2/306; Ahmet Yaman, “Fıkıh Ahlak İlişkisi”, Usûl İslam Araştırmaları Dergisi, 2008.

Hunke, Sigrid. Avrupa’nın Üzerine Doğan İslâm Güneşi, çev. Servet Sezgin, İstanbul: Kitap yurdu, 1975.

Kaya, Mahmut. “Buhtişû‘”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV yayınları 1992.

Kern, R.A. “Mescid”, İslâm Ansiklopedisi.

Kesik, Muharrem. “Selçuklular’da Sağlık, Sağlık Kurumları ve Tıp Eğitimi,” Tarih Dergisi-Turkish Journal of History, 71 2020/1: 115.

Kuşeyrî, Ebu’l-Kasım Abdülkerim el-Kuşeyrî. er-Risâletu’l-Kuşeyriyye fî ilmi’t-tasavvuf, haz. Ma’ruf Zerrik-Ali Abdulhamid Baltacı, Daru’l-Hayr, Beyrut, 1993.

Heyet. Mecelletü’l-Ahakâmi’l-Adaliyye, 1876.

Bolak, O. Hastanelerimiz, İstanbul: Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi yayını, 1950.

Öncel Demirdaş. “Riyazet Eğitimi İle Gerçekleşen Manevî Olgunluk”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 1, 2011.

Shaw, S. J. Between old New, Harvard Üniversitesi press, Cambridge, 1971.

Schimmel, Annemarie. İslamın Mistik Boyutları, Trc. Ergun Kocabıyık, İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 1999.

Sezer, Erer-Elif, Atıcı. “Selçuklular’da ve Osmanlılar’da Müzikle Tedavi Yapılan Hastaneler”, Bursa: Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 2010.

Şatıbî, İbrahim b. Musa eş-Şâtıbî. el-Muvafaḳāt, (nşr. Ebû Ubeyde Meşhûr bin Hasan Âlü Selmân), Huber, 1997.

Şehsuvaroğlu, B. “Bîmâristan,” Ansiklopediyi of İslam I, London, 1960.

Terzioğlu, Arslan. “Bîmâristan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV yayınları 1992.

Türkan, Mustafa. “Makâsıdü’ş-Şerîa İle İlgili Eserlerde Zarûriyyâtın Tertibi Sorunu”, Çorum: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2018.

Udeh, Abdulkadir. Mukayeseli İslâm Hukuku ve Beşeri Hukuk, çev. Ruhi Özcan ve Ali Şafak, Ankara: Rehber Yayıncılık, 1990.

Uğur, Evcim. “Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı” Türkiye Yeşilay Dergisi, İstanbul, limited ofset, t.y.

www.google.com/search?source=hp&ei=IR26WrH2Asyis, (erişim tarihi:25.08.2022).

Yavuz, Yıldırım. “Batılılaşma Döneminde Osmanlı Sağlık Kuruluşları”, Ankara: ODTÜ MFD, 1988.

Zeydan, Corci. İslâm Medeniyeti Tarihi, çev. Zeki Megâmiz, İstanbul: Üçdal Neşriyat, 1976.

[![](https://dasitad.com/public/journals/1/cover_issue_2_tr_TR.jpg)](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/view/2)

## İndir

- [pdf](https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/37/15)

## Yayınlanmış

2022-12-31

## Nasıl Atıf Yapılır

Yüksek, A. (2022). İslam Hukuku Bağlamında Tıbbın Gelişim Süreci. _DARUŞŞİFA İSLAM TIP TARİHİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ_, _1_(2), 50–61. Geliş tarihi gönderen https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/37

Daha Fazla Atıf Biçimi


- [ACM](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/acm-sig-proceedings?submissionId=37&publicationId=37)
- [ACS](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/acs-nano?submissionId=37&publicationId=37)
- [APA](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/apa?submissionId=37&publicationId=37)
- [ABNT](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/associacao-brasileira-de-normas-tecnicas?submissionId=37&publicationId=37)
- [Chicago](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/chicago-author-date?submissionId=37&publicationId=37)
- [Harvard](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/harvard-cite-them-right?submissionId=37&publicationId=37)
- [IEEE](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/ieee?submissionId=37&publicationId=37)
- [MLA](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/modern-language-association?submissionId=37&publicationId=37)
- [Turabian](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/turabian-fullnote-bibliography?submissionId=37&publicationId=37)
- [Vancouver](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/get/vancouver?submissionId=37&publicationId=37)

Atıf İndir


- [Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/download/ris?submissionId=37&publicationId=37)
- [BibTeX](https://dasitad.com/index.php/darussifa/citationstylelanguage/download/bibtex?submissionId=37&publicationId=37)

## Sayı

[Cilt 1 Sayı 2 (2022): DARUŞŞİFA- İSLAM TIP TARİHİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ](https://dasitad.com/index.php/darussifa/issue/view/2)

## Bölüm

Araştırma Makalesi


## Lisans

Telif Hakkı (c) 2022 Ali Yüksek

[![Creative Commons License](//i.creativecommons.org/l/by-nc/4.0/88x31.png)](https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)

Bu çalışma [Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License](https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) ile lisanslanmıştır.

## Makale Gönder

[Makale Gönder](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/submissions)

## Dil

- [Türkçe](https://dasitad.com/index.php/darussifa/user/setLocale/tr_TR?source=%2Findex.php%2Fdarussifa%2Farticle%2Fview%2F37)
- [English](https://dasitad.com/index.php/darussifa/user/setLocale/en_US?source=%2Findex.php%2Fdarussifa%2Farticle%2Fview%2F37)

## Bilgi

- [Okuyucular İçin](https://dasitad.com/index.php/darussifa/information/readers)
- [Yazarlar İçin](https://dasitad.com/index.php/darussifa/information/authors)
- [Kütüphaneciler İçin](https://dasitad.com/index.php/darussifa/information/librarians)

## Duyurular

### [MAKALE ÇAĞRISI](https://dasitad.com/index.php/darussifa/announcement/view/10)

**Temmuz 13, 2024**

Aralık 2024 Sayısı için makale kabulü başlamıştır.

Çok Okunan Makaleler (Son 30 gün)

- [Akşemseddin ve İbn Sînâ’da Mâddetü’l-Hayât İçeriğinin Karşılaştırılması](https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/70)

19

- [Osmanlı’da 19.Yüzyılda Yurtdışına Öğrenci Gönderilmesi Bağlamında Modernleşme](https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/69)

13

- [Türk Halk İnanışları, Mitoloji ve Şifa](https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/35)

10

- [Üç Kadın, Üç Dârüşşifâ, Üç Taç Kapı](https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/55)

7

- [Hz. Peygamber (Sav) ve Engelliler](https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/59)

6


Anahtar Kelimeler

## Yeni Sayı

- [![Atom logo](https://dasitad.com/lib/pkp/templates/images/atom.svg)](https://dasitad.com/index.php/darussifa/gateway/plugin/WebFeedGatewayPlugin/atom)
- [![RSS2 logo](https://dasitad.com/lib/pkp/templates/images/rss20_logo.svg)](https://dasitad.com/index.php/darussifa/gateway/plugin/WebFeedGatewayPlugin/rss2)
- [![RSS1 logo](https://dasitad.com/lib/pkp/templates/images/rss10_logo.svg)](https://dasitad.com/index.php/darussifa/gateway/plugin/WebFeedGatewayPlugin/rss)

![](https://dasitad.com/public/site/images/by-nc-lisans.png) Dergimizde yayımlanan makaleler, [Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0)](https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.tr) ile lisanslanmıştır.

OJS Hosting, Destek ve Özelleştirme \| [OJSDergi.com](http://ojsdergi.com/)

[![Dergi Yönetim Sistemi Hakkında.](https://dasitad.com/templates/images/ojs_brand.png)](https://dasitad.com/index.php/darussifa/about/aboutThisPublishingSystem)