Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkında Yapılan Çalışmalar
Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkında Yapılan Çalışmalar - Rukiye Memiş | Akademik Sunum.
Akademik Sunum

[![Logo](assets/img/logo.png)](index.jsp?modul=home)

- [Anasayfa](index.jsp?modul=home)
- KATEGORİLER  - [Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme](index.jsp?modul=category&text=Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme)
  - [Filoloji](index.jsp?modul=category&text=Filoloji)
  - [Fen Bilimleri ve Matematik](index.jsp?modul=category&text=Fen Bilimleri ve Matematik)
  - [Güzel Sanatlar](index.jsp?modul=category&text=Güzel Sanatlar)
  - [İlahiyat](index.jsp?modul=category&text=İlahiyat)
  - [Mimarlık, Planlama, Tasarım](index.jsp?modul=category&text=Mimarlık, Planlama, Tasarım)
  - [Mühendislik](index.jsp?modul=category&text=Mühendislik)
  - [Hukuk](index.jsp?modul=category&text=Hukuk)
  - [Sağlık Bilimleri](index.jsp?modul=category&text=Sağlık Bilimleri)
  - [Spor Bilimleri](index.jsp?modul=category&text=Spor Bilimleri)
  - [Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler](index.jsp?modul=category&text=Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler)
  - [Ziraat ve Orman ve Su Ürünleri](index.jsp?modul=category&text=Ziraat ve Orman ve Su Ürünleri)
- [İLETİŞİM](index.jsp?modul=contact)
- Sunum Yükle
- [Üye Ol](index.jsp?modul=signup)
- [OTURUM AÇ](index.jsp?modul=login)

![](https://akademiksunum.com/staticImages/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/1.jpg)

![](assets/plugin/presentation-wiever/img/replay.png)Sunumu İndir

[![](assets/plugin/presentation-wiever/img/ss_plyclose.png)](javascript:void(0);)

Bağlantı Adresi

![share](assets/plugin/presentation-wiever/img/share_icon_w.png)

![play prev](assets/plugin/presentation-wiever/img/prev.png)![play next](assets/plugin/presentation-wiever/img/next.png)

![play fullscreen](assets/plugin/presentation-wiever/img/full_screen.png)

1 / 33

- [BİLGİLER](#tab6)
- [İNDİR](#tab2)
- [Transkrİpt](#tab3)

SıraDOSYA ADIFormatBağlantı01.Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkında Yapılan ÇalışmalarpptxSunumu İndir


##### Sunuyu İndir

Sunumu İndir

Kapat

### Transkript

[\[1\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/1.jpg)

Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkinda Yapilan Çalişmalar S. DILEK YALÇIN-ÇELİK

[\[2\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/2.jpg)

Anahtar Kelimeler Kısa Hikâye, Hikâye Yapısı, Kuram.

[\[3\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/3.jpg)

Kısa hikâye, Türk edebiyatında bir edebî tür olarak XIX. yüzyılın ikinci yarısında görülmeye başlar. İlk örnekler Tanzimat dönemi yazarlarına aittir. Sami PaşazâdeSezai’nin (1860-1936) Küçük Şeyler (1308/1891) adlı kitabında kısa hikâyeler yer almaktadır.

[\[4\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/4.jpg)

Kitap, bir mukaddime, altı hikâye, bir mensure ve bir tercümeden oluşmuştur. Yine aynı yazarın Rüm ûzü’l- Edeb ve İclâl2 adlı kitaplarında da bazı makaleler ve sohbet yazıları ile birlikte kısa hikâyeler bulunmaktadır. Nabizâde Nâzım'ın' Seyyie-i Tesamüh (1892) adlı kitabında Naturalist etkilerin hakim olduğu hikâyeler vardır.

[\[5\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/5.jpg)

Bu dönemde Recaizâde Mahmut Ekrem (1847-1914), romantik karakterde iki hikâye yazar: Muhsin Bey -Yahut- Şairliğin Hazin Bir Neticesi (1308) ve Şemsa. 1880 sonrası dönemde, yukarıda saydığımız ilk örneklerden sonra henüz roman, tiyatro oyunu ve şiir kadar popüler bir tür olmamakla birlikte kısa hikâye yazılmaya ve okunmaya başlanmıştır.

[\[6\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/6.jpg)

Hüseyin Rahmi Gürpınar (1864-1944), Halit Ziya Uşaklıgil (1866-1945), Hüseyin Cahit Yalçın (1874-1957), Mehmet Rauf (1875-1931), Ahmet Hikmet Müftüoğlu (1870-1927), Ömer Seyfettin (1884-1920), Refik Halit Karay (1888-1965), Halide Edip Adı var (1882-1964), Yakup Kadri (1889-1974) kısa hikâye türünde yapıtlar ortaya koyarlar.

[\[7\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/7.jpg)

Bu yazarların yazmış olduğu kısa hikâyelerle edebiyatımızda artık bir kısa hikâye yazma ve okuma alışkanlığı oluşmuştur denilebilir. Kısa hikâye, XIX. yüzyılın son çeyreğinde, edebiyatımızda ilk örneklerle görülmeye başlanmışsa da bu dönemde edebî tür hakkında yapılan kuramsal çalışmalar, yazılan hikâye sayısına nazaran yok denecek kadar azdır.

[\[8\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/8.jpg)

Kısa hikâye üzerinde ilk olarak ciddî bir şekilde düşünen kişi Samipaşazâde Sezai’dir. Samipaşazâde Sezai, Küçük Şeyler (1308/1891) adlı hikâye kitabının önsözünde, kısa hikâyenin, olarak “küçük şeyler” olduğunu fark eden bir dikkati gözler önüne serer. Genellikle uzun hikâyeler ve roman türünde yapıtlar verir.

[\[9\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/9.jpg)

Roman, bir çok vak’anın, tasvirin ve ayrıntının anlatılabileceği bir tür olarak tanımlanırken, hikâye darlığı ve kısalığı ile romandan ayrılır. Dolayısıyla da hikâyede ancak çok önemli görünen ayrıntılar bulunabilir. Ahmet Mithat Efendi’ye aittir. Ahmet Mithat Efendi, “Hikâye Tasvir ve Tahriri”5 adlı bir makale yazar. Bu makalede, önce hikâyenin Avrupa, İran-Arap edebiyatlarındaki gelişimini anlatır.

[\[10\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/10.jpg)

Y azar makalesinde, hikâye kuruluşunun nasıl olması gerektiğini anlatır. “Vak ’a”, “şahıs”, “sonuç”, “entrika” gibi hikâyede var olması gereken kavramlar hakkında da bilgi verir. Tesadüflerin olaylar zincirinde yer alması gerekliliğini vurgular.

[\[11\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/11.jpg)

Kuramsal olarak açıkladığı bu kavramları, roman / hikâye okuruna öğretmek için ise Letâif-i Rivâyât ve Yeniçeriler’den örnekler verir. Benzer biçimde, yazar, “zaman” ve “mekân” kavramlarını kuramsal olarak anlatır ve Monte Kristo romanından söz eder.

[\[12\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/12.jpg)

Ahmet Mithat Efendi’nin henüz roman ve kısa hikâye hakkında kesin bir ayırım yapmadığını, zaman zaman bu iki kavramı birbirinin yerine kullandığını göstermektedir. Aynı yazarın “Roman ve Hikâyeler Ahlâk-ı Umumiye İçin Muzır mıdır? Değil midir?” (Şark Mecmuası, 1297: 2-7) adlı makalesi, hikâyenin konusunun nasıl olması gerektiğini açıkladığı çalışmadır.

[\[13\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/13.jpg)

Mehmet Celâl, 1312/1894 yılında yazdığı bir çeşit edebiyat bilimi kitabı yerine geçebilecek Osmanlı Edebiyatı Numûneleri adlı kitabında uzun uzun rom andan söz ettikten sonra kısa da olsa hikâye konusuna yer verir. Halit Ziya Uşaklıgil’in yazdığı ve Hikâye (1308) adını verdiği çalışması, önemli bir inceleme kitabıdır. Yazar hikâye kelimesini roman türünü tanımlamak ve roman tarihi ( ‘Ezmine-i Atika’ (İlkçağ), ‘Ezmine-i Mutavassıta’ (Ortaçağ), ‘Ezmine-i Cedide’ (Yeniçağ)) ile roman akımlarını (realizm7 ve romantizm) vermek için kullanmıştır.

[\[14\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/14.jpg)

Server Cemâl, Musavver Muhît dergisinde (29 Kanûn-ı Sânî 1324: 216), “Tedkikat-ı Edebiyye: Küçük Hikâye ve Âtîsi” başlıklı bir yazı yayınlayarak hikâye konusunu tartışmaya açmaktadır. Ve bu makale o döneme kadar hikâye üzerinde yazılmış en olgun denemelerden birisidir.

[\[15\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/15.jpg)

Şu ana kadar yapılan inceleme yazılarında, “uzun hikâye”, “kısa hikâye”, “kısa kısa hikâye” gibi metnin hacmine, “klâsik vak’a hikâyesi (M auppasant tarzı hikâye)” , “durum hikâyesi (Çehov tarzı modern hikâye)” gibi metnin tekniğine dair tanımlamaların henüz bilinçli olarak yapılamadığı dikkati çekmektedir. Yapılan açıklamalar hikâye hakkında parça parça gerçeklikleri dile getirmektedir.

[\[16\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/16.jpg)

Hikâye kelimesinin geçmişteki anlamlarından farklı olarak, günümüzde kullanıldığı anlamda romandan ayrı kurmaca bir tür olduğunun kabul edilmesi yukarıda verilen örneklerde olduğu gibi aşama aşama gerçekleşmiştir. Kimi yazarlar roman ve hikâyeyi aynı anlamda kullanırken kimi yazarlar da erken bir bilinçlenme ile kısa hikâyeyi tanımlama çabalarına girişmişlerdir.

[\[17\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/17.jpg)

Kısa hikâye hakkında yapılan bu tanımların eksik ya da tek taraflı olmakla birlikte bir yol açıcı nitelik taşıdığı dikkatlerden kaçmamalıdır. XX. yüzyıl başında, Halit Ziya ve Refik Halit Karay ve Ömer Seyfettin ile Türk kısa hikâyesi tam bir olgunluğa kavuşur. Ömer Seyfettin, olayları kurma ve geliştirme açısından Mauppassant, O ’Henry, Hemingway, Hawthorne tarzı hikâyeler (alışılmış bir plân, giriş, gelişme, düğüm, sürprizli sonuç) yazar ve bu geleneğin edebiyatımızda yerleşmesinde bir öncü olur.

[\[18\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/18.jpg)

Dönemin diğer hikâye yazarları örneğin Reşat Nuri Güntekin (Tanrı Misafiri), Halide Edip (Harap Mâbetler), Aka Gündüz (Türk Kalbi), Yakup Kadri (Bir Serencam ), Peyami Safa, F. Celalettin (Talâk-ı Selâse), Selahattin Enis (Bataklık Çiçeği), Osman Cemal Kaygılı (Eşkıya Güzeli), Fahri Celâl Göktulga, Kenan Hulusi Koray, Nahit Sırrı Örik, Sabahattin Ali, Mauppasant çizgisinde hikâye yazarlar.

[\[19\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/19.jpg)

Bu yazarlar, Memduh Şevket Esendal ve Sait Faik hikâyede, yeni bir üslûp oluşturana kadar, unutulmaz olay hikâyeleri yazmaya devam ederler. Bununla birlikte Ömer Seyfettin-Halit Ziya-Refik Halit Karay başarısını aşamazlar. Kısa hikâye hakkında toplu bilgilerin bulunduğu kitaplardan birisi, ilk olarak Nahit Sırrı Örik’e aittir. Roman ve Hikâye Hakkında adlı çalışma, 1933 yılında yayınlanır.

[\[20\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/20.jpg)

Araştırmacı kitabının önsözünde, Türk edebiyatında, “yarım asırdır büyük hikâye ve hikâye yazıldığı halde bunların mahiyetlerini tayin eden bir yazıya” rastlamadığını belirtir. Türlerin açıklanması konusunda bir eksiklik duyduğunu ve bu nedenle kitabını yazdığını belirtir.

[\[21\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/21.jpg)

“Roman, Büyük Hikâye ve Hikâye Hakkında Mülahazalar” başlığı altında roman ve hikâye türlerini, uzunluklarına ve konularına göre ayırarak bir tanımlama getirmeye çalışır. Kitabında, hikâye ve roman kurgusunda yer alan bir unsur olan “olaylar” konusuna değinir ve hikâye ve romandaki olaylar arasındaki çatışma ve merak unsurunu tanımladıktan sonra, romanın ne olduğunu Fransız ve Türk edebiyatlarından örnekler vererek açıklamaya çalışır.

[\[22\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/22.jpg)

Kısa hikâyenin sayfa sayısının azlığına da değinen yazar, kısa hikâyeyi en az 4-5 sayfa, en fazla 15-20 sayfa ile sınırlar. 1930’lu yıllardan sonra kısa hikâye, giderek yükselen bir grafik ile diğer edebî türlerin önüne geçer ve altın çağını yaşamaya başlar. 1930’lu yıllardan sonra, Memduh Şevket Esendal ve Sait Faik’in hikâyeleri, yeni ve modern bir kurgu ile kaleme alınırlar ve bu yazarlar kendilerinden önceki hikâyecilerden ayrılırlar.

[\[23\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/23.jpg)

1950-1960’lı yıllar kısa hikâyenin edebiyatımızdaki altın yıllarıdır. Yayınevleri ve dergiler çok sayıda kısa hikâye yayınlarlar. Hikâye yazma yarışmaları açılır, en çok sevilen yazarlar için anketler düzenlenir. Zamanla, roman ve tiyatro oyunu yazan yazarlar bile, böylesi bir edebiyat ortamında kısa hikâye yazmayı denerler.

[\[24\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/24.jpg)

Yaşar Nabi ve Sedat Simavi hikâyenin Türk edebiyatında yaygınlaşması açısından önemli bir yere sahiptir. Hikâyenin böylesine popüler olduğu bu dönem içerisinde, hikâye konusunda dikkate değer bir inceleme, Orhan Hançerlioğlu’nun Türk Hikâyeciliği adlı kitabıdır. 1950’li 1960’lı yıllarda birçok hikâye kitabı yayınlanır. Bu gelişmenin bir sonucu olarak da, sadece kısa hikâyeye yer veren hikâye antolojileri düzenlenir.

[\[25\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/25.jpg)

Hikâye antolojileri, bir çok örneğin bir arada olması nedeniyle okura kısa hikâye türünü öğretir. 1950-1960’lı yıllarda yayınlanmış edebiyat dergileri, kısa hikâyeyi destekleyen bir tutum içerisine girmişlerdir. Kısa hikâye hakkında bilgi bulunabilecek dönemin en önemli dergileri arasında şunları sayabiliriz: Varlık, Seçilmiş Hikâyeler Dergisi, Hisar, Pazar Postası, Tercüme Dergisi, Dergisi, Yeni Ufuklar, Mavi, Türk D i l i .

[\[26\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/26.jpg)

Yaşar Nabi’nin yayınladığı Varlık dergisi; kısa hikâyeye, 1950-1970’li yıllarda özel ve ayrıcalıklı bir yer verir. 1946 yılında kurulan Varlık Yayınları basımevi, dönemin önemli kitapların yayınlamaktadır. Seçilmiş Hikâyeler, 1947-1953 yılları arasında altı yıl boyunca yayınlanır. Dergi, Ankara’da, Salim Şengil yönetiminde çıkartılır.

[\[27\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/27.jpg)

Burada sadece kısa hikâye yayınlanır ve kısa hikâye ile ilgili yazılara yer verilir. Seçilmiş Hikâyeler dergisi, eski kuşakların ünlü yazarlarının hikâyelerini yayınladığı gibi, bir çok genç yazarın hikâyelerini yayınlayarak onların da tanınmasını sağlamıştır. Derginin genel plânına baktığımız zaman, hikâyeciler, genellikle “Bir Hikâye Takdim Ediyoruz” başlığı altında tanıtılır. Yazarların önce biyografileri verilir, ardından da hikâyecilerimizle kısa hikâye konusunda yapılan röportajlar yayınlanır.

[\[28\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/28.jpg)

Hisar, 1950 yılında çıkmaya başlar. Aralıklarla 1980 yılına kadar yayınlanmaya devam eder. Hisar’da kısa hikâye eleştirisi ve kuramı konusunda yazı yazan en önemli kişi, Mehmet Kaplan’dır Hisar’da kısa hikâye kitaplarının tanıtım ya da değerlendirmelerinin yapıldığı görülmektedir.

[\[29\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/29.jpg)

Sonuç Hikaye üzerine bir çok araştırma yazıları ve makaleleri yazılmıştır. Hikayelerin yayınlandığı bir çok dergi bulunmaktadır. Hikaye türünün tarihi gelişim, etkilenilen akımlar ve hikaye yazarları genel hatlarıyla ele alınır. Hikaye türlerinin yayınlandığı dergiler genel olarak şunlardır;

[\[30\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/30.jpg)

Sonuç • Seçilmiş Hikâyeler, Hisar, Pazar Postası, Tercüme Dergisi, Yeni Ufuklar, Mavi, Türk Dili, Yeni Edebiyat, Yansıma, Divan, Töre, Somut, Oluşum, Yeni Dergi, Milliyet Sanat Dergisi, Çağdaş Türk Dili, Mavera, Doğuş Edebiyat, Dergah, Bilig, Hece, başlıca dergilerdir..

[\[31\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/31.jpg)

Künye • Türkbilig 2002/3: 106-129. • Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkinda Yapilan Çalişmalar S. Dilek YALÇIN-ÇELİK

[\[32\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/32.jpg)

Kaynakça Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkinda Yapilan Çalişmalar S. Dilek YALÇIN-ÇELİK Türkbilig 2002/3: 106-129.

[\[33\]](https://akademiksunum.com/dynamicContents/08d2c29e7c7498b5548b81f893f28ea2f9faa82e/images/33.jpg)

Hazırlayan Rukiye MEMİŞ 16553008 Fırat Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği 4. Sınıf

### Türk Edebiyatında Kısa Hikâye Hakkında Yapılan Çalışmalar

![Default User Image](assets/img/user.jpg)

**Yazar :**
**Rukiye Memiş**

![Date Image](assets/img/date.jpg)

**Yıl : 2020**

![Konu Image](assets/img/subject.jpg)

[Konu : \
\
Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme](index.jsp?modul=category&text=Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme)

![Görütüleme Image](assets/img/view.jpg)

Görüntüleme: 224

![İndirme Image](assets/img/download.jpg)

İndirme: 12

## Anahtar Kelimeler

kısa hikaye

...

kuram

Daha fazla görüntüle

- [Asos EğİTİM BİLİŞİM Danışmanlık](http://asosegitim.com/)

- [Kullanıcı Sözleşmesİ](index.jsp?modul=upload-contract)