5.000 Yıllık Kafatasında Veba İzleri | Kara Ölüm - TÜBİTAK Bilim Genç
Günümüzden 5.000 yıl önce Avrupa'da yaşamış bir insanın kafatası kemiklerinde veba bakterilerine rastladı.
5.000 Yıllık Kafatasında Veba İzleri \| Kara Ölüm \| TÜBİTAK Bilim Genç

[![logo](/themes/bilim_genc_theme/assets/img/bilim-genc-logo2.svg)](/)

![Menü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/mobile-sidebar.svg)

[Giriş yap](/user/login) [Üye ol](/user/register)

- ![Anasayfa](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/home-icon.svg)**Anasayfa**

[![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/populer-bilim2.svg)\
\
Popüler Bilim](/populer-bilim)

[![Soru - Cevap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/soru-cevap2.svg)\
\
Soru - Cevap](/soru-cevap)

[![Tasarla ve Yap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/tasarla-yap2.svg)\
\
Tasarla ve Yap](/tasarla-ve-yap)

[![Deneyler](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/deneyler2.svg)\
\
Deneyler](/deneyler)

[![Bilim Genç TV](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-tv2.svg)\
\
Bilim Genç TV](/bilim-genc-tv)

[![Gökbilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/gok-bilim2.svg)\
\
Gökbilim](/gokbilim)

[![Yeryüzü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yeryuzu2.svg)\
\
Yeryüzü](/yeryuzu)

[![Sesli Yayın](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/sesli-yayin1.svg)\
\
Sesli Yayın](/sesli-yayin)

[![Bilim Çizgi](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-cizgi.svg)\
\
Bilim Çizgi](/bilim-cizgi)

[![Periyodik Tablo](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/periyodik-tablo-icon.svg)\
\
Periyodik Tablo](/periyodik-tablo)

[![Yeryüzü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bunlari-biliyormuydunuz.svg)\
\
Bunu Biliyor muydunuz?](/bunları-biliyor-musunuz)

[![Yarışmalar](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yarismalar.svg)\
\
Yarışmalar](/konular/yarismalar)

- ![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon.svg)Bilim Genç' i Tanıyın

- [\- Bilim Genç Hakkında](/bilim-genc-hakkinda)
- [\- Ekibimiz](/ekibimiz)
- [\- İçerik Kullanım Şartları](/icerik-kullanim-sartlari)
- [\- İletişim](/iletisim)

- Bilim Genç TÜBİTAK’ın dijital ortamda ücretsiz popüler bilim yayınıdır.


[![logo](/themes/bilim_genc_theme/assets/img/bilim-genc-logo2.svg)](/)

![Arama](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/search-icon.svg)

[Giriş yap](/user/login)

- [![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/populer-bilim2.svg)\
Popüler Bilim](/populer-bilim)
- [![Soru - Cevap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/soru-cevap2.svg)\
Soru - Cevap](/soru-cevap)
- [![Tasarla ve Yap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/tasarla-yap2.svg)\
Tasarla ve Yap](/tasarla-ve-yap)
- [![Deneyler](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/deneyler2.svg)\
Deneyler](/deneyler)
- [![Bilim Genç TV](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-tv2.svg)\
Bilim Genç TV](/bilim-genc-tv)
- [![Yarışmalar](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yarismalar.svg)\
Yarışmalar](/konular/yarismalar)
- [![Gökbilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/gok-bilim2.svg)\
Gökbilim](/gokbilim)
- [![Yeryüzü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yeryuzu2.svg)\
Yeryüzü](/yeryuzu)
- [![Sesli Yayın](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/sesli-yayin1.svg)\
Sesli Yayın](/sesli-yayin)
- [![Bilim Çizgi](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-cizgi.svg)\
Bilim Çizgi](/bilim-cizgi)
- [![Bunu Biliyor muydunuz?](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bunlari-biliyormuydunuz.svg)\
Bunu Biliyor muydunuz?](/bunları-biliyor-musunuz)
- [![Periyodik Tablo](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/periyodik-tablo-icon.svg)\
Periyodik Tablo](/periyodik-tablo)

- ![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon.svg)
Bilim Genç' i Tanıyın


- [\- Bilim Genç Hakkında](/bilim-genc-hakkinda)
- [\- Ekibimiz](/ekibimiz)
- [\- İçerik Kullanım Şartları](/icerik-kullanim-sartlari)
- [\- İletişim](/iletisim)

- Bilim Genç TÜBİTAK’ın dijital ortamda ücretsiz popüler bilim yayınıdır.


[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/g%C3%B6ky%C3%BCz%C3%BC_bulut.jpg?itok=U4bWY-DQ)\
\
İklim Değişikliği Çözümleri Ters Tepebilir mi?\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/soru-cevap2.svg)](/makale/iklim-degisikligi-cozumleri-ters-tepebilir-mi)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/Kelebekler%20Vadisi.jpg?itok=c6jSRPNV)\
\
Fethiye Kelebekler Vadisi\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/populer-bilim2.svg)](/makale/fethiye-kelebekler-vadisi)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/teleskop%20g%C3%B6ky%C3%BCz%C3%BC.jpg?itok=rJs3L_hm)\
\
Eylül 2024’te Gökyüzünde Neler Oluyor?\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/eylul-2024te-gokyuzunde-neler-oluyor)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/matematik_eyl%C3%BCl.jpg?itok=sKC9DRoG)\
\
Ayın Matematik Sorusu - Eylül 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/ayin-matematik-sorusu-eylul-2024)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/matematik_sorusu_a%C4%9Fustos_0_0_0.jpg?itok=OYmIVlZ3)\
\
Ayın Matematik Sorusunu Doğru Çözenler – Ağustos 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/ayin-matematik-sorusunu-dogru-cozenler-agustos-2024)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/Satran%C3%A7_Eyl%C3%BCl.jpg?itok=YaEpqtJB)\
\
Satranç Eylül 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/satranc-eylul-2024)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/sifrebilim-eyl%C3%BCl2024_0.jpg?itok=EhTgCuMy)\
\
Ayın Şifrebilim Sorusu – Eylül 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/ayin-sifrebilim-sorusu-eylul-2024)

* * *

# 5.000 Yıllık Kafatasında Veba İzleri

Dr. Mahir E. Ocak

15/08/2021


Almanya’daki Kiel Üniversitesinden araştırmacılar, günümüzden 5.000 yıl önce Avrupa’da yaşamış bir insanın kafatası kemiklerinde veba bakterilerine rastladı.

![5.000 Yıllık Kafatasında Veba İzleri](/sites/default/files/styles/bp-770px-custom_user_desktop_1x/public/268944_web.jpg?itok=yQAQWa5B)

Vebadan öldüğü düşünülen adamın kafatası. Görsel: Dominik Göldner.

Kara Ölüm olarak anılan, insanlık tarihinin bilinen en büyük salgını 1346-1353 yılları arasında yaşanmıştı. Avrasya ve Kuzey Afrika’yı etkileyen veba salgını sırasında 75-200 milyon insanın hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

Yakın zamanlarda Letonya’da keşfedilen bir kafatasında Kara Ölüm’e sebep olan veba bakterilerinin 5.000 yıl önceki nesline rastlandı.

Bilimsel çalışmalar veba bakterisine rastlanan kafatasının 20’li yaşlarda ölmüş bir erkeğe ait olduğunu gösteriyor. Kafatasındaki bakteri miktarının çokluğu ise adamın vebaya yenik düşerek hayatını kaybettiğini gösteriyor.

Veba bakterilerinin keşfedildiği kafatası ile aynı mezarda başka insanlara ait kemikler de bulunmuş. Ancak diğer kemiklerde veba bakterilerine rastlanamamış. Bu durum o dönemki veba bakterilerinin bulaşıcılığının 1300’lerde Kara Ölüm’e sebep olan veba bakterilerine kıyasla çok daha az olduğu şeklinde yorumlanıyor.

Keşfe imza atan araştırma ekininin lideri Prof. Dr. Ben Krause-Kyora, bakterinin o sıralar henüz pireler tarafından taşınmasını sağlayacak mutasyona uğramadığını ve bu durumun vebanın yayılmasını zorlaştırdığını belirtiyor. Tahminlere göre o dönemde veba insandan insana bulaşmıyor, sadece hayvanlardan insanlara geçiyordu. Krause-Kyora, kafatasının bulunduğu bölgede çok miktarda kunduz yaşadığını, adamın da bir kunduz tarafından ısırılarak bakteriyi kapmış olabileceğini söylüyor.

Konu ile ilgili detaylı bilgiye Dr. Julian Susat ve arkadaşlarının _[Cell Reports](https://www.cell.com/cell-reports/fulltext/S2211-1247(21)00645-8)_’ta yayımladıkları makaleden ulaşabilirsiniz.

Konu

[Salgın Hastalık](/konular/salgin-hastalik)

* * *

![paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/share-icon1.svg)

En Çok Okunan Makaleler

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/bilim%20kamplar%C4%B1.jpg?itok=30wS1JMG)\
\
2024 Lise Öğrencileri TÜBİTAK Bilim Kamplarına Katılım Başvuruları Başladı!](/makale/2024-lise-ogrencileri-tubitak-bilim-kamplarina-katilim-basvurulari-basladi)

[Duyurular](/koselerimiz/duyurular)
• 01-08-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/900x6600%20uzatmaOKYANUSUN%20ON%20YILI.jpg?itok=6m9oIHJQ)\
\
“Okyanus On Yılı” Temalı Resim Yarışması Son Başvuru Tarihi 30 Eylül 2024’e Uzatılmıştır!](/makale/okyanus-yili-temali-resim-yarismasi-son-basvuru-tarihi-30-eylul-2024e-uzatilmistir)

[Duyurular](/koselerimiz/duyurular)
• 21-08-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/n%C3%B6ron.jpg?itok=MInHpxEm)\
\
Sinir Sistemi Nedir? Sinir Sistemini Oluşturan Organlar Neler?](/makale/sinir-sistemi-nedir-sinir-sistemini-olusturan-organlar-neler)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 16-09-2023

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/GPT.jpg?itok=IIWFg-Ug)\
\
GPT-4o Nedir, Nasıl Kullanılır?](/makale/gpt-4o-nedir-nasil-kullanilir)

[Haberler](/koselerimiz/haberler)
• 23-05-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/Video%20U%CC%88retebilen%20Yeni%20Bir%20Yapay%20Zeka%CC%82%20Modeli-%20Sora%20.jpg?itok=umtDw_MC)\
\
Sora Yapay Zekâ Nedir? Nasıl Kullanılır?](/makale/sora-yapay-zeka-nedir-nasil-kullanilir)

[Haberler](/koselerimiz/haberler)
• 16-02-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/chat%20gpt%20nedir_0.png?itok=p78w1f4u)\
\
ChatGPT Nedir? Nasıl Kullanılır?](/makale/chatgpt-nedir-nasil-kullanilir)

[Haberler](/koselerimiz/haberler)
• 02-03-2023

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/mayoz_site.jpg?itok=LQEker3m)\
\
Mayoz Bölünme Nedir?](/mayoz-bolunme-nedir)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 12-07-2022

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/mitoz_bolunme-1.jpg?itok=1lf_rMNy)\
\
Mitoz Bölünme Nedir?](/makale/mitoz-bolunme-nedir)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 21-06-2022

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/hayvanlar_kis_uykusu.jpg?itok=tRXXYoOm)\
\
Hayvanlar Kış Uykusuna Neden Yatar?](/makale/hayvanlar-kis-uykusuna-neden-yatar)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 29-01-2019

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/asal_sayilar_0.jpg?itok=lI7ba3-n)\
\
Asal Sayı Nedir?](/makale/asal-sayi-nedir)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 04-10-2022

×

![Bilim Genç Logo](/themes/bilim_genc_theme/assets/img/logo.svg)

Tekrardan Hoşgeldiniz!

Bilim Genç’in kozmik derinliklerinde yolculuğa başlamak için giriş yapın.

Giriş Yap


Bir hesabınız yok mu?
[Üye olun](/user/register)

##### **Sayfayı Paylaş**

×

[![Twitter'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/twitter-icon.svg)](https://twitter.com/intent/tweet?url=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/&text=Bilim Genç)[![telegram'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/share-icon.svg)](https://telegram.me/share/url?url=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/&text=Bilim Genç)[![Whatsapp'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/whatsapp-icon.svg)](https://wa.me?text=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/)[![facebook'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/facebook-icon.svg)](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/&t=Bilim Genç)

##### **Bağlantıyı kopyala**

![baylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/share_icon.svg)