Enzim - Vikipedi
Enzimler, kataliz yapan (yani kimyasal tepkimelerin hızını artıran) biyomoleküllerdir. Neredeyse tüm enzimler protein yapılıdır. Enzim tepkimelerinde, bu sü ...
Enzim - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Enzim "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Enzim "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Enzim "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Enzim "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Etimoloji ve tarih](#Etimoloji_ve_tarih)
- [2Adlandırma ve terminoloji](#Adlandırma_ve_terminoloji)
- [3Yapılar ve mekanizmalar](#Yapılar_ve_mekanizmalar)Yapılar ve mekanizmalar alt bölümünü aç/kapa  - [3.1Özgüllük](#Özgüllük)    - [3.1.1"Anahtar kilit" modeli](#"Anahtar_kilit"_modeli)
    - [3.1.2İndüklenmiş uyum modeli](#İndüklenmiş_uyum_modeli)
  - [3.2Mekanizmalar](#Mekanizmalar)    - [3.2.1Geçiş hali stabilizasyonu](#Geçiş_hali_stabilizasyonu)
    - [3.2.2Dinamik ve işlevler](#Dinamik_ve_işlevler)
  - [3.3Alosterik modülasyon](#Alosterik_modülasyon)
- [4Kofaktörler ve koenzimler](#Kofaktörler_ve_koenzimler)Kofaktörler ve koenzimler alt bölümünü aç/kapa  - [4.1Kofaktörler](#Kofaktörler)
  - [4.2Koenzimler](#Koenzimler)
- [5Termodinamik](#Termodinamik)
- [6Kinetik](#Kinetik)
- [7İnhibisyon](#İnhibisyon)İnhibisyon alt bölümünü aç/kapa  - [7.1Etkisizleştiricilerin kullanımı](#Etkisizleştiricilerin_kullanımı)
- [8Biyolojik işlev](#Biyolojik_işlev)Biyolojik işlev alt bölümünü aç/kapa  - [8.1Metabolizma](#Metabolizma)
- [9Etkinlik kontrolü](#Etkinlik_kontrolü)
- [10Hastalıklarda yeri](#Hastalıklarda_yeri)
- [11Endüstriyel uygulamalar](#Endüstriyel_uygulamalar)
- [12Ayrıca bakınız](#Ayrıca_bakınız)
- [13Notlar](#Notlar)
- [14Dış bağlantılar](#Dış_bağlantılar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Enzim

131 dil

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Ensiem "Ensiem - Afrikaanca")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - İsviçre Almancası")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Aragonca")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A5%D9%86%D8%B2%D9%8A%D9%85 "إنزيم - Arapça")
- [الدارجة](https://ary.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%86%D8%B2%D9%8A%D9%85 "لونزيم - Fas Arapçası")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%8A%D9%85 "انزيم - Mısır Arapçası")
- [অসমীয়া](https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%9A%E0%A6%95 "উৎসেচক - Assamca")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Asturyasça")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Fermentl%C9%99r "Fermentlər - Azerbaycan dili")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%85 "آنزیم - South Azerbaijani")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 "Ферменттар - Başkırtça")
- [Žemaitėška](https://bat-smg.wikipedia.org/wiki/Ferments "Ferments - Samogitçe")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Ensima "Ensima - Central Bikol")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B "Ферменты - Belarusça")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%8D%D1%80%D0%BC%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%8B "Фэрмэнты - Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BC "Ензим - Bulgarca")
- [भोजपुरी](https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%8F%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AE "एंजाइम - Bhojpuri")
- [ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ](https://blk.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B2%E1%80%89%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B2%E1%80%84%E1%80%BA "အဲဉ်းသုဲင် - Pa'O")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%9A%E0%A6%95 "উৎসেচক - Bengalce")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Bretonca")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Boşnakça")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Katalanca")
- [Нохчийн](https://ce.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%88 "Ферменташ - Çeçence")
- [Cebuano](https://ceb.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Sebuano dili")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%85 "ئەنزیم - Orta Kürtçe")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Çekçe")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Ensym "Ensym - Galce")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Danca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Almanca")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE%BD%CE%B6%CF%85%CE%BC%CE%BF "Ένζυμο - Yunanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - İngilizce")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Enzimo "Enzimo - Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - İspanyolca")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Ens%C3%BC%C3%BCm "Ensüüm - Estonca")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Entzima "Entzima - Baskça")
- [Estremeñu](https://ext.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Ekstremadura Dili")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%85 "آنزیم - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Entsyymi "Entsyymi - Fince")
- [Føroyskt](https://fo.wikipedia.org/wiki/Kveiki "Kveiki - Faroe dili")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - Fransızca")
- [Nordfriisk](https://frr.wikipedia.org/wiki/Ens%C3%BC%C3%BCm "Ensüüm - Kuzey Frizce")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Eins%C3%ADm "Einsím - İrlandaca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Galiçyaca")
- [Avañe'ẽ](https://gn.wikipedia.org/wiki/Ens%C3%ADma "Ensíma - Guarani dili")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%90%D7%A0%D7%96%D7%99%D7%9D "אנזים - İbranice")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%B5 "प्रकिण्व - Hintçe")
- [Fiji Hindi](https://hif.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - Fiji Hintçesi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Hırvatça")
- [Kreyòl ayisyen](https://ht.wikipedia.org/wiki/Anzim "Anzim - Haiti Kreyolu")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Macarca")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%96%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D5%BF "Ֆերմենտ - Ermenice")
- [İnterlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Enzyma "Enzyma - İnterlingua")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Endonezce")
- [Ilokano](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Ensima "Ensima - Iloko")
- [ГӀалгӀай](https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%88 "Ферменташ - İnguşça")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Enzimo "Enzimo - Ido")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Ens%C3%ADm "Ensím - İzlandaca")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%85%B5%E7%B4%A0 "酵素 - Japonca")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/%C3%88nzim "Ènzim - Cava dili")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 "ფერმენტები - Gürcüce")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 "Ферменттер - Kazakça")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%ED%9A%A8%EC%86%8C "효소 - Korece")
- [Ripoarisch](https://ksh.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Köln lehçesi")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Enz%C3%AEm "Enzîm - Kürtçe")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 "Фермент - Kırgızca")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Enzymum "Enzymum - Latince")
- [Лезги](https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80 "Ферментар - Lezgice")
- [Lingua Franca Nova](https://lfn.wikipedia.org/wiki/Enzimolojia "Enzimolojia - Lingua Franca Nova")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Limburgca")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Lombardça")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Fermentas "Fermentas - Litvanca")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Enz%C4%ABmi "Enzīmi - Letonca")
- [Malagasy](https://mg.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Malgaşça")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BC "Ензим - Makedonca")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF "രാസാഗ്നി - Malayalam dili")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BC "Энзим - Moğolca")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%95 "उत्प्रेरक - Marathi dili")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Malayca")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 "အင်န်ဇိုင်း - Birman dili")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Aşağı Almanca")
- [नेपाल भाषा](https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AE "इन्जाइम - Nevari")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Felemenkçe")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Norveççe Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - Norveççe Bokmål")
- [Novial](https://nov.wikipedia.org/wiki/Ensime "Ensime - Novial")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Oksitan dili")
- [Oromoo](https://om.wikipedia.org/wiki/Nam%27a_(Inzaayimii) "Nam'a (Inzaayimii) - Oromo dili")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%90%E0%A9%B1%E0%A8%A8%E0%A8%9C%E0%A8%BC%E0%A8%BE%E0%A8%88%E0%A8%AE "ਐੱਨਜ਼ਾਈਮ - Pencapça")
- [Kapampangan](https://pam.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - Pampanga")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Enzymy "Enzymy - Lehçe")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D9%85 "انزائم - Western Punjabi")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D9%85 "انزايم - Peştuca")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Portekizce")
- [Runa Simi](https://qu.wikipedia.org/wiki/Huptana "Huptana - Keçuva dili")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Enzim%C4%83 "Enzimă - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B "Ферменты - Rusça")
- [Русиньскый](https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B7%D1%96%D0%BC "Ензім - Rusince")
- [Саха тыла](https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BC "Энзим - Yakutça")
- [Davvisámegiella](https://se.wikipedia.org/wiki/Entsyma "Entsyma - Kuzey Laponcası")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Enzim "Enzim - Sırp-Hırvat Dili")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%91%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%B8 "එන්සයිම - Sinhali dili")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Enz%C3%BDm "Enzým - Slovakça")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Encim "Encim - Slovence")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/Ensiim "Ensiim - Somalice")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Enzima "Enzima - Arnavutça")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BC "Ензим - Sırpça")
- [Seeltersk](https://stq.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - Saterland Frizcesi")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/%C3%89nzim "Énzim - Sunda dili")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Enzym "Enzym - İsveççe")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Kimeng%27enya "Kimeng'enya - Svahili dili")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%A8%E0%AF%8A%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D "நொதியம் - Tamilce")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%8E%E0%B0%82%E0%B0%9C%E0%B1%88%E0%B0%AE%E0%B1%81 "ఎంజైము - Telugu dili")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%8B%E0%B8%A1%E0%B9%8C "เอนไซม์ - Tayca")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ensima "Ensima - Tagalogca")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 "Фермент - Tatarca")
- [Тыва дыл](https://tyv.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Ферментилер - Tuvaca")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8 "Ферменти - Ukraynaca")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%81 "خامرہ - Urduca")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Fermentlar "Fermentlar - Özbekçe")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Enzyme "Enzyme - Vietnamca")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/Inzime "Inzime - Valonca")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Ensaym "Ensaym - Varay")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E9%85%B6 "酶 - Wu Çincesi")
- [Хальмг](https://xal.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 "Фермент - Kalmıkça")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%A2%D7%A0%D7%96%D7%99%D7%9D "ענזים - Yidiş")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%85%B6 "酶 - Çince")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/K%C3%A0%E2%81%BF-s%C3%B2%CD%98 "Kàⁿ-sò͘ - Min Nan Çincesi")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E9%85%B5%E7%B4%A0 "酵素 - Kantonca")
- [İsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/INzwayiza "INzwayiza - Zuluca")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q8047#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Enzim "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Enzim "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Enzim)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Enzim&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Enzim)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Enzim&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Enzim "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Enzim "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Enzim&oldid=33542654 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Enzim&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Enzim&id=33542654&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FEnzim)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FEnzim)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q8047 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Enzim)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Enzim&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Enzim&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Enzymes)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/GLO1_Homo_sapiens_small_fast.gif)](/wiki/Dosya:GLO1_Homo_sapiens_small_fast.gif) İnsan [gliyoksalaz I](/w/index.php?title=Gliyoksalaz_I&action=edit&redlink=1 "Gliyoksalaz I (sayfa mevcut değil)") enzimi. Enzimin tepkimesini katalizlemek için gerekli olan iki [çinko](/wiki/%C3%87inko "Çinko") iyonu mor küreler olarak gösterilmiştir. S-heksilglutatyon adlı bir [enzim inhibitörü](/wiki/Enzim_inhibit%C3%B6r%C3%BC "Enzim inhibitörü"), [uzay dolduran model](/w/index.php?title=Uzay_dolduran_model&action=edit&redlink=1 "Uzay dolduran model (sayfa mevcut değil)") olarak iki aktif merkez içinde yer almaktadır.

**Enzimler**, [kataliz](/wiki/Kataliz "Kataliz") yapan (yani [kimyasal tepkimelerin](/wiki/Kimyasal_tepkime "Kimyasal tepkime") hızını artıran) [biyomoleküllerdir](/wiki/Biyomolek%C3%BCl "Biyomolekül").[\[1\]](#cite_note-1)[\[2\]](#cite_note-2) Neredeyse tüm enzimler [protein](/wiki/Protein "Protein") yapılıdır. Enzim tepkimelerinde, bu sürece giren moleküllere [substrat](/wiki/Substrat "Substrat") denir ve enzim bunları farklı moleküllere, ürünlere dönüştürür. Bir canlı [hücredeki](/wiki/H%C3%BCcre "Hücre") tepkimelerin neredeyse tamamı yeterince hızlı olabilmek için enzimlere gerek duyar. Enzimler substratları için son derece seçici oldukları için ve pek çok olası tepkimeden sadece birkaçını hızlandırdıklarından dolayı, bir hücredeki enzimlerin kümesi o hücrede hangi [metabolik yolakların](/wiki/Metabolik_yolak "Metabolik yolak") bulunduğunu belirler.

Her katalizör gibi enzimler de bir tepkimenin [aktivasyon enerjisini](/wiki/Aktivasyon_enerjisi "Aktivasyon enerjisi") ( _E_ a veya Δ _G_‡) azaltarak çalışır ve böylece tepkime hızını çarpıcı şekilde artırır. Çoğu enzim tepkimesi, ona karşılık gelen ve katalizlenmeyen tepkimeden milyonlarca kere daha hızlıdır. Diğer katalizörler gibi enzimler de katalizledikleri tepkime sonucunda tükenmez ve bu tepkimelerin [dengesini](/wiki/Kimyasal_denge "Kimyasal denge") değiştirmez. Ancak, diğer çoğu katalizörden farklı olarak enzimler çok daha özgüldür (spesifiktir). Enzimlerin 4000'den fazla biyokimyasal tepkimeyi katalizlediği bilinmektedir.[\[3\]](#cite_note-3)

Enzimlerin büyük çoğunluğu protein olmakla beraber, [ribozim](/wiki/Ribozim "Ribozim") adlı bazı [RNA](/wiki/RNA "RNA") molekülleri de tepkimeleri katalizler, bunun en iyi bilinen örneği [ribozomu](/wiki/Ribozom "Ribozom") oluşturan bazı RNA'lardır.[\[4\]](#cite_note-4)[\[5\]](#cite_note-5)

Enzimlerin etkinliği başka moleküller tarafından etkilenebilir. [İnhibitörler](/wiki/Enzim_inhibit%C3%B6r%C3%BC "Enzim inhibitörü") enzim aktivitesini azaltan moleküllerdir, [aktivatörler](/wiki/Enzim_aktivat%C3%B6r%C3%BC "Enzim aktivatörü") ise enzim aktivitesi artıran moleküllerdir. Etkinlik ayrıca sıcaklık, kimyasal ortam (örneğin [pH](/wiki/PH "PH")) ve substrat [konsantrasyonu](/wiki/Konsantrasyon "Konsantrasyon") tarafından etkilenir. Bazı enzimler endüstriyel amaçla kullanılırlar, örneğin [antibiyotik](/wiki/Antibiyotik "Antibiyotik") sentezinde. Ayrıca bazı ev ürünlerinde biyokimyasal tepkimeleri hızlandırmak için enzim kullanılır (örneğin, [çamaşır tozunda](/w/index.php?title=%C3%87ama%C5%9F%C4%B1r_tozu&action=edit&redlink=1 "Çamaşır tozu (sayfa mevcut değil)") bulunan enzimler lekelerdeki protein ve yağları parçalar).

## Etimoloji ve tarih

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Etimoloji ve tarih") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Etimoloji ve tarih")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Eduardbuchner.jpg/180px-Eduardbuchner.jpg)](/wiki/Dosya:Eduardbuchner.jpg) [Eduard Buchner](/wiki/Eduard_Buchner "Eduard Buchner")

1700'lerin sonlarında mide salgıları tarafından [etin](/wiki/Et "Et") sindirildiği, [tükürük](/wiki/T%C3%BCk%C3%BCr%C3%BCk "Tükürük") ve bazı bitki özütlerinin [nişastayı](/wiki/Ni%C5%9Fasta "Nişasta") [şekerlere](/wiki/%C5%9Eeker "Şeker") dönüştürdüğü biliniyordu.[\[6\]](#cite_note-Reaumur1752-6) Ancak, bunun hangi mekanizmayla olduğu bilinmiyordu.[\[7\]](#cite_note-7)

[19\. yüzyılda](/wiki/19._y%C3%BCzy%C4%B1l "19. yüzyıl"), [Louis Pasteur](/wiki/Louis_Pasteur "Louis Pasteur"), [maya](/wiki/Maya "Maya") tarafından şekerin [alkole](/wiki/Alkol "Alkol") dönüşmesini ( [fermantasyonu](/wiki/Fermantasyon "Fermantasyon")) araştırırken, fermantasyonun maya hücrelerinde bulunan bir canlı güç tarafından meydana geldiği sonucuna vardı. "Ferment" diye adlandırdığı bu etmenler sadece canlılarda işlev gördüğü düşünülüyordu. Pasteur, "alkol fermantasyonu yaşam ve maya hücrelerinin organizasyonu ile bağıntılıdır, hücrelerin ölüm ve çürümesiyle değil" diye yazmıştır.[\[8\]](#cite_note-8)
1878'de Alman fizyolog [Wilhelm Kühne](/w/index.php?title=Wilhelm_K%C3%BChne&action=edit&redlink=1 "Wilhelm Kühne (sayfa mevcut değil)") (1837-1900) ilk defa _[wikt:enzim](https://tr.wiktionary.org/wiki/enzim "wikt:enzim")_ terimini kullandı; sözcük [Yunanca](/wiki/Yunanca "Yunanca") _ἔνζυμον'_ den ("maya içinde") türetilmişti, söz konusu süreci betimlemek için. Daha sonraları _enzim_ sözcüğü canlı olmayan bileşikler (örneğin [pepsin](/wiki/Pepsin "Pepsin")) için kullanılmış, canlılar tarafından üretilen kimyasal aktiviteler için de "ferment" sözcüğü kullanılmaya başlanmıştır.

1897'de [Eduard Buchner](/wiki/Eduard_Buchner "Eduard Buchner") içinde canlı hücre bulunmayan maya özütünün (ekstresinin) şekeri fermante etme yeteneği olduğunu gösterdi.[\[9\]](#cite_note-9) Sükroz şekerinin fermantasyonuna yol açan enzime " [zimnaz](/w/index.php?title=Zimnaz&action=edit&redlink=1 "Zimnaz (sayfa mevcut değil)")" adını verdi.[\[10\]](#cite_note-10) 1907'de "biyokimya araştırmaları ve hücresiz fermantasyonu keşfi için" [Nobel Kimya Ödülünü](/wiki/Nobel_Kimya_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC "Nobel Kimya Ödülü") kazandı. Buchner'in örneği izlenerek enzim adları katalizledikleri tepkimelere göre adlandırılır. Tipik olarak substratın veya reaksiyon tipinin adının sonuna _-az_ eklenir. Örneğin, [laktaz](/wiki/Laktaz "Laktaz"), [laktozu](/wiki/Laktoz "Laktoz") parçalayan enzimdir, [DNA polimeraz](/wiki/DNA_polimeraz "DNA polimeraz"), DNA polimerleri oluşturan enzimdir.

Enzimlerin hücre dışında çalıştığının gösterilmesinin ardından gelen aşama, bunların biyokimyasal niteliğinin anlaşılmasıydı. İlk araştırmacılar çoğu enzim etkinliğinin proteinlerle ilişkili olduğunu kaydetmiş, ama bazı bilimciler (örneğin Nobel ödüllü [Richard Willstätter](/wiki/Richard_Willst%C3%A4tter "Richard Willstätter")) proteinlerin sadece gerçek enzimlerin birer taşıyıcısı olduğunu ve proteinlerin kendi başlarına kataliz yapmaktan aciz olduklarını iddia etmiştir. Ancak, 1926'da [James B. Sumner](/wiki/James_B._Sumner "James B. Sumner"), [üreaz](/w/index.php?title=%C3%9Creaz&action=edit&redlink=1 "Üreaz (sayfa mevcut değil)") enziminin saf bir protein olduğunu gösterdi ve onu kristalleştirdi; 1937'de Sumner aynı işi [katalaz](/wiki/Katalaz "Katalaz") enzimi için yaptı. Saf proteinlerin enzim oldukları kesin olarak [Northrop](/wiki/John_Howard_Northrop "John Howard Northrop") ve [Stanley](/wiki/Wendell_Meredith_Stanley "Wendell Meredith Stanley") tarafından, bunların sindirim enzimleri [tripsin](/wiki/Tripsin "Tripsin") ve [kimotripsin](/w/index.php?title=Kimotripsin&action=edit&redlink=1 "Kimotripsin (sayfa mevcut değil)") üzerinde yaptıkları çalışma sonucunda gösterildi. Bu üç bilimci 1946 Nobel Kimya Ödülünü kazandılar.[\[11\]](#cite_note-11)

Enzimlerin kristalleştirilebildiğinin gösterilmesi, onların yapılarını [X ışını kristalografisi](/wiki/X_%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1_kristalografisi "X ışını kristalografisi") ile çözülmesini mümkün kıldı. Bu ilk defa [David Chilton Phillips](/wiki/David_Chilton_Phillips "David Chilton Phillips") önderliğinde bir grup tarafından [lizozim](/wiki/Lizozim "Lizozim") için başarıldı ve 1965'te yayımlandı[\[12\]](#cite_note-12) (lizozim göz yaşında, tükürükte ve [yumurta beyazında](/w/index.php?title=Yumurta_beyaz%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Yumurta beyazı (sayfa mevcut değil)") bulunan ve bakterilerin [hücre duvarını](/wiki/H%C3%BCcre_duvar%C4%B1 "Hücre duvarı") sindiren bir enzimdir). Lizozimin yüksek çözülümlü yapısı yapısal biyoloji sahasının ve enzimlerin nasıl çalışıtığının atomik düzeyde anlaşılmasının başlangıcı olmuştur.

## Adlandırma ve terminoloji

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Adlandırma ve terminoloji") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Adlandırma ve terminoloji")\]

Bir enzimin adı çoklukla substratı veya katalizlediği reaksiyonun adından türetilir, sözcüğün sonuna _**-az**_ eki getirilerek. Bunun örnekleri [laktaz](/wiki/Laktaz "Laktaz"), [alkol dehidrojenaz](/w/index.php?title=Alkol_dehidrojenaz&action=edit&redlink=1 "Alkol dehidrojenaz (sayfa mevcut değil)") ve [DNA polimerazdır](/wiki/DNA_polimeraz "DNA polimeraz"). Bu adlandırma yöntemi ile, aynı tepkimeyi katalizleyen farklı enzimler aynı temel ada sahip olabilir, bunlara _izoenzim_ denir. İzoenzimlerin amino asit dizileri birbirinden farklı olur ve optimal pH'leri, kinetik özellikleri ve immünolojik özellikleri ile ayırt edilebilirler. Ayrıca, yapay şartlar altında bir enzimin katalizlediği tepkime, fizyolojik şartlarda katalizlediğiyle aynı olmayabilir. Bu yüzden bazen aynı enzimin iki farklı adla tanımlandığı olur. Örneğin, endüstride [glukozu](/wiki/Glukoz "Glukoz") [fruktoz](/wiki/Fruktoz "Fruktoz") tatlandırıcısına dönüştürmek için kullanılan [glukoz izomeraz](/w/index.php?title=Glukoz_izomeraz&action=edit&redlink=1 "Glukoz izomeraz (sayfa mevcut değil)"), hücre ortamında ( _in vivo_) ksiloz izomeraz olarak adlandırılır.

[Uluslararası Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Birliği](/w/index.php?title=Uluslararas%C4%B1_Biyokimya_ve_Molek%C3%BCler_Biyoloji_Birli%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Uluslararası Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Birliği (sayfa mevcut değil)"), **[EC numaraları](/wiki/EC_numaras%C4%B1 "EC numarası")** denen, enzimler için bir adlandırma sistemi geliştirmiştir; her enzim başında da "EC" olan ve dört sayıdan oluşan bir dizi ile betimlenir. İlk sayı enzimleri mekanizmalarına göre genel olarak sınıflandırır.[\[13\]](#cite_note-13)

Üst düzey sınıflandırma şöyledir:

- EC 1 _[Oksidoredüktazlar](/wiki/Oksidored%C3%BCktaz "Oksidoredüktaz")_: [yükseltgenme](/wiki/Y%C3%BCkseltgenme "Yükseltgenme")/indirgenme ( [redoks](/wiki/Redoks "Redoks")) tepkimelerini katalizler
- EC 2 _[Transferazlar](/wiki/Transferaz "Transferaz")_: [Fonksiyonel grupların](/wiki/Fonksiyonel_grup "Fonksiyonel grup") (örn. bir metil veya fosfat grubunun) transferini katalizler
- EC 3 _[Hidrolazlar](/wiki/Hidrolaz "Hidrolaz")_: çeşitli bağların hidrolizini katalizler
- EC 4 _[Liyazlar](/wiki/Liyaz "Liyaz")_: Hidroliz ve yükseltgenme harici yollar ile çeşitli bağları keser
- EC 5 _[İzomerazlar](/wiki/%C4%B0zomeraz "İzomeraz")_: Tekil bir molekülde [izomerizasyon](/w/index.php?title=%C4%B0zomerizasyon&action=edit&redlink=1 "İzomerizasyon (sayfa mevcut değil)") değişikliklerini katalizler
- EC 6 _[Ligazlar](/wiki/Ligaz "Ligaz")_: İki molekülü [kovalent bağlarla](/wiki/Kovalent_ba%C4%9F "Kovalent bağ") birleştirir.

## Yapılar ve mekanizmalar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Yapılar ve mekanizmalar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Yapılar ve mekanizmalar")\]

Daha fazla bilgi: [Enzim katalizi](/wiki/Enzim_katalizi "Enzim katalizi")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Carbonic_anhydrase.png/300px-Carbonic_anhydrase.png)](/wiki/Dosya:Carbonic_anhydrase.png) [Karbonikanhydrase II](/wiki/Karbonik_anhidraz "Karbonik anhidraz")'yi gösteren şerit çizim. Gri küre aktif merkezindeki çinko, [kofaktördür](/wiki/Kofakt%C3%B6r_(biyokimya) "Kofaktör (biyokimya)"). Şekil [PDB 1MOO](http://www.rcsb.org/pdb/explore.do?structureId=1MOO) 13 Ocak 2009 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090113054748/http://www.rcsb.org/pdb/explore.do?structureId=1MOO). koordinatlarından üretilmiştir.

Enzimler genelde küresel proteinlerdir, büyüklük olarak 62 amino asitten ( [4-oksalokrotonat totomeraz](/w/index.php?title=4-Oksalokrotonat_totomeraz&action=edit&redlink=1 "4-Oksalokrotonat totomeraz (sayfa mevcut değil)")'ın monomeri[\[14\]](#cite_note-14)) 2500 amino asitten fazlasına (hayvan [yağ asit sentaz](/w/index.php?title=Ya%C4%9F_asit_sentaz&action=edit&redlink=1 "Yağ asit sentaz (sayfa mevcut değil)")[\[15\]](#cite_note-15)) kadar uzanırlar. Az sayıda RNA-temelli biyolojik katalizörler de mevcuttur, bunların en yaygın olanı [ribozomdur](/wiki/Ribozom "Ribozom"), bunlara _RNA-enzim_ ya da [ribozim](/wiki/Ribozim "Ribozim") denir. Enzimlerin etkinliği onların [üç boyutlu yapısı](/wiki/D%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BCl_yap%C4%B1 "Dördüncül yapı") tarafından belirlenir.[\[16\]](#cite_note-16) Çoğu enzim etki ettikleri substratlardan çok daha büyüktür ve enzimin sadece ufak bir bölümü (3-4 amino asit kalıntısı) doğrudan kataliz ile doğrudan ilişkilidir.[\[17\]](#cite_note-17) Bu katalitik amino asit kalıntıların bulunduğu, substrata bağlanan ve tepkimeyi yürüten bölge [aktif merkez](/w/index.php?title=Aktif_merkez&action=edit&redlink=1 "Aktif merkez (sayfa mevcut değil)") (veya _aktif bölge_) olarak adlandırılır. Enzimlerde ayrıca kataliz için gerekli olan [kofaktörlerin](/wiki/Kofakt%C3%B6r_(biyokimya) "Kofaktör (biyokimya)") bağlandığı konumlar da mevcuttur. Bazı enzimlerde ayrıca katalizlenen tepkimenin endirekt substrat veya ürünleri olan küçük moleküllerin bağlandığı başka yerler vardır. Bu bağlanma enzimin aktivitesini artırabilir veya azaltabilir, bu da [geri beslemeli](/wiki/Geri_besleme "Geri besleme") bir düzenleme yoludur.

Çoğu protein gibi enzimler de uzun amino asit zincirlerinden oluşur, bunlar [katlanır](/w/index.php?title=Protein_katlanmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Protein katlanması (sayfa mevcut değil)") ve [üç boyutlu bir yapı](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BCl_yap%C4%B1 "Üçüncül yapı") oluşturur. Her amino asit dizisi, kendine has özellikleri olan özgül bir yapı oluşturur. Tek başına protein zincirleri bazen gruplanarak [protein kompleksleri](/w/index.php?title=Protein_kompleksi&action=edit&redlink=1 "Protein kompleksi (sayfa mevcut değil)") oluşturabilir. Çoğu enzim ısı veya bazı kimyasal etmenlerle denatüre olur, yani proteinin üç boyutlu yapısının bozulması sonucu katlanmış hali açılır ve inaktive olur. Enzime bağlı olarak denatürasyon tersinir olabilir veya olmayabilir.

### Özgüllük

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Özgüllük") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Özgüllük")\]

Enzimler genelde hangi tepkimeleri katalizledikleri ve bu tepkimelerdeki substratlar konusunda çok özgüldürler. Enzim ve substratlarının birbirini tamamlayıcı şekil, yük ve [hidrofilik](/wiki/Hidrofilik "Hidrofilik")/ [hidrofobik](/wiki/Hidrofobik "Hidrofobik") özellikleri bu özgüllüğü meydana getirir. Enzimler ayrıca [steroizomerik](/w/index.php?title=Stereospesifisite&action=edit&redlink=1 "Stereospesifisite (sayfa mevcut değil)"), [yönsel](/w/index.php?title=Regiospesifisite&action=edit&redlink=1 "Regiospesifisite (sayfa mevcut değil)") ve [kimyasal](/w/index.php?title=Kemospesifisite&action=edit&redlink=1 "Kemospesifisite (sayfa mevcut değil)") özgüllük de gösterebilirler.[\[18\]](#cite_note-18)

En yüksek seviyede özgüllük ve doğruluk gösteren enzimler [genomun](/wiki/Genom "Genom") kopyalanması ve ifadesi ile ilişkilidir. Bu enzimlerin " [prova okuma](/wiki/Prova_okumas%C4%B1 "Prova okuması")" mekanizmaları vardır. [DNA polimeraz](/wiki/DNA_polimeraz "DNA polimeraz") gibi bir enzim, ilk aşamada bir reaksiyonu katalizler, ikinci aşamada da ürünün doğruluğunu kontrol eder.[\[19\]](#cite_note-19) Bu iki adımlı süreç sayesinde yüksek sadakatli polimerazlarda ortalama hata oranı 100 milyon reaksiyonda 1'den az olur.[\[20\]](#cite_note-20) Benzer prova-okuma mekanizmaları RNA polimeraz,[\[21\]](#cite_note-21) [aminoasil tRNA sentetaz](/w/index.php?title=Aminoasil_tRNA_sentetaz&action=edit&redlink=1 "Aminoasil tRNA sentetaz (sayfa mevcut değil)")[\[22\]](#cite_note-22) ve ribozomlarda[\[23\]](#cite_note-23) da vardır.

[İkincil metabolit](/wiki/%C4%B0kincil_metabolit "İkincil metabolit") üreten bazı enzimler ayrım gözetmediği söylenir, çünkü göreceli olarak geniş bir substrat grubuna etki edebilirler. Substrat özgüllüğündeki bu genişlik sayesinde yeni metabolik yolların evrimleşebildiği öne sürülmüştür.[\[24\]](#cite_note-24)

#### "Anahtar kilit" modeli

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: \"Anahtar kilit\" modeli") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: \"Anahtar kilit\" modeli")\]

Enzimler hangi tepkimeyi katalizledikleri ve bu tepkimeye hangi substratın girdiğine çok büyük bir özgüllük gösterirler. 1894'te [Emil Fischer](/wiki/Hermann_Emil_Fischer "Hermann Emil Fischer") bunun nedeninin, enzim ve substratının birbirine tam uyan tamamlayıcı geometrik şekilleri olmasından dolayı olduğunu öne sürmüştür.[\[25\]](#cite_note-25) Bu fikre sıkça "anahtar kilit" modeli olarak değinilir. Bu model enzim özgüllüğünü açıklasa da geçiş halinin enzim tarafından stabilizasyonunu açıklamaz. "Anahtar ve kilit" modeli artık yetersiz sayılmaktadır, "indüklenmiş uyum" (İng. _induced fit_) modeli hâlen en yaygın kabul gören enzim-substrat-koenzim şeklidir.

#### İndüklenmiş uyum modeli

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: İndüklenmiş uyum modeli") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: İndüklenmiş uyum modeli")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Induced_fit_diagram.svg/450px-Induced_fit_diagram.svg.png)](/wiki/Dosya:Induced_fit_diagram.svg) Enzimlerde indüklenmiş uyum modeli.

1958'de [Daniel Koshland](/w/index.php?title=Daniel_E._Koshland,_Jr.&action=edit&redlink=1 "Daniel E. Koshland, Jr. (sayfa mevcut değil)") anahtar ve kilit modelinin bir modifikasyonunu öne sürdü: enzimler göreli olarak esnek yapılar olduklarına göre, substrat enzimle etkileşirken aktif merkezin şekli sürekli olarak substrat tarafından değiştirilmektedir.[\[26\]](#cite_note-26) Bunun sonucu olarak, substrat sadece hareketsiz bir aktif merkeze bağlanmaz, aktif merkezi oluşturan amino asit [yan zincirleri](/w/index.php?title=Yan_zincir&action=edit&redlink=1 "Yan zincir (sayfa mevcut değil)") biçim alarak enzimin katalitik işlevini yerine getirmesini sağlarlar. Bazı durumlarda, örneğin [glikozidazlarda](/w/index.php?title=Glikozidaz&action=edit&redlink=1 "Glikozidaz (sayfa mevcut değil)"), substrat molekül de aktif merkeze girerken şeklini biraz değiştirir.[\[27\]](#cite_note-27) Substrat tamamen bağlanana kadar aktif merkez şeklini değişitirir, o noktada en son şekil ve yükü belirlenmiş olur.[\[28\]](#cite_note-28)

### Mekanizmalar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: Mekanizmalar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Mekanizmalar")\]

Enzimler birkaç farklı yolla çalışırlar, bunların hepsi [aktivasyon enerjisini](/wiki/Aktivasyon_enerjisi "Aktivasyon enerjisi") (ΔG‡) azaltır:[\[29\]](#cite_note-29)

- Geçiş durumunu stabilize olduğu bir ortam yaratarak (örneğin, substratın şeklini zorlayarak - substrat/ürün molekülünün geçiş hâl biçimine bağlanarak enzim bağlı substrat(ları) çarpıtır ve geçişin tamamlanması için gerekli enerji miktarını azaltır)
- Geçiş hâlinin enerjisini azaltarak, örneğin geçiş hâlindekinin tersi bir yük dağılımına sahip bir ortam yaratarak.
- Alternatif bir yol sağlayarak. Örneğin, substratla geçici olarak tepkiyerek bir ES kompleksi oluşturarak.
- Substratları tepkimeleri için onları doğru yönde bir araya getirerek tepkime entropi değişikliğini azaltarak. ΔH‡ değerine tek başına bakmak bu etkiyi göz ardı eder.

İlginç bir şekilde, bu entropik etki, temel halin destabilizasyonu ile ilişkilidir,[\[30\]](#cite_note-30) ve katalize olan katkısı göreli olarak düşüktür.[\[31\]](#cite_note-31)

#### Geçiş hali stabilizasyonu

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: Geçiş hali stabilizasyonu") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Geçiş hali stabilizasyonu")\]

Aktivasyon enerjisi azalmasını anlamak için onun geçiş halinin katalizlenmemiş tepkimenin geçiş haline kıyasla enzim tarafından nasıl stabilize edildiğinin bilmek gerekir. Büyük bir stabilizasyon elde etmenin en etkili yolu elektrostatik etkiler kullanmaktır, özellikle geçiş halinin yük dağılımına doğru yönlenmiş, nispeten sabit polar bir ortam oluşturarak.[\[32\]](#cite_note-32) Suda cereyan eden katalizlenmeyen tepkimede böylesi bir ortam yoktur.

#### Dinamik ve işlevler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Dinamik ve işlevler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dinamik ve işlevler")\]

Yakın zamanlarda yapılan araştırmalar sonucunda enzimlerin iç dinamikleri ile kataliz mekanizması arasındaki ilişki daha iyi anlaşılmaya başlamıştır.[\[33\]](#cite_note-33)[\[34\]](#cite_note-34)[\[35\]](#cite_note-35)
Bir enzimin iç dinamikleri onun iç kısımlarının (örneğin bir grup amino asit, bir ilmik bölgesi, bir [alfa sarmal](/wiki/Alfa_sarmal "Alfa sarmal"), komşu [beta yapraklar](/wiki/Beta_yaprak "Beta yaprak") ve hatta bütün bir bölge) hareketleridir. Bu hareketler [femtosaniyelerden](/w/index.php?title=Femtosaniye&action=edit&redlink=1 "Femtosaniye (sayfa mevcut değil)") saniyelere kadar uzanan zaman ölçeklerinde cereyena edebilir. Bir enzimin yapısının içinde yer alan protein kalıntılarının oluşturduğu ağlar, hareketleri ile katalize katkıda bulunabilirler.[\[36\]](#cite_note-36)[\[37\]](#cite_note-37)[\[38\]](#cite_note-38)[\[39\]](#cite_note-39) Protein hareketleri pek çok enzim için çok önemlidir, ama küçük ve hızlı titreşimlerin mi, büyük ve yavaş hareketlerin mi daha önemli olduğu tepkimenin tipine bağlıdır. Ancak, bu hareketler substrat ve ürülerin bağlanma ve salınmaları için önemli olsalar da, protein hareketlerinin enzimatik tepkimelerdeki kimyasal adımları hızlandırdığı belli değildir.[\[40\]](#cite_note-40) Bu bulgular alosterik etkilerin anlaşılmasında ve yeni ilaçların keşfinde önemli uzantıları vardır.

### Alosterik modülasyon

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Alosterik modülasyon") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Alosterik modülasyon")\]

[Alosterik](/w/index.php?title=Alosterik&action=edit&redlink=1 "Alosterik (sayfa mevcut değil)") enzimler, [effektörlerine](/w/index.php?title=Effekt%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Effektör (sayfa mevcut değil)") bağlanmaya cevaben yapılarını değiştirirler. Eğer effektör molekül doğrudan enzimdeki [bağlanma yerlerinden](/w/index.php?title=Ba%C4%9Flanma_yeri&action=edit&redlink=1 "Bağlanma yeri (sayfa mevcut değil)") birine bağlanırak katalitik aktiviteye etki ederse modülasyon doğrudan olur, allosterik enzimle etkileşen başka protein veya [protein alt birimlerine](/w/index.php?title=Protein_alt_birimi&action=edit&redlink=1 "Protein alt birimi (sayfa mevcut değil)") bağlanıyorsa modülasyon dolaylı olur.

## Kofaktörler ve koenzimler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: Kofaktörler ve koenzimler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kofaktörler ve koenzimler")\]

Ana madde: [Kofaktör (biyokimya)](/wiki/Kofakt%C3%B6r_(biyokimya) "Kofaktör (biyokimya)")

### Kofaktörler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: Kofaktörler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kofaktörler")\]

Bazı enzimler etkinliklerini göstermek için ek bir bileşiğe gerek duymazlar bunlara **basit enzim** denir. Ancak **bileşik enzim** denen bazıları aktiviteleri için, kofaktör denen, protein olmayan moleküllere gerek duyarlar.[\[41\]](#cite_note-41) Kofaktörler [inorganik](/wiki/%C4%B0norganik "İnorganik") (örneğin metal iyonları ve [demir-kükürt kümeleri](/w/index.php?title=Demir-k%C3%BCk%C3%BCrt_k%C3%BCmesi&action=edit&redlink=1 "Demir-kükürt kümesi (sayfa mevcut değil)") veya [Organik bileşikler](/wiki/Organik_bile%C5%9Fik "Organik bileşik") (örneğin, [flavin](/w/index.php?title=Flavin&action=edit&redlink=1 "Flavin (sayfa mevcut değil)") ve [hem](/wiki/Hem "Hem")). Organik kofaktörler ya [prostetik gruptur](/w/index.php?title=Prostetik_grup&action=edit&redlink=1 "Prostetik grup (sayfa mevcut değil)"), bunlar enzime sıkıca bağlıdır ya da [koenzimdir](/wiki/Koenzim "Koenzim"), bunlar tepkime sırasında enzimin aktif merkezinden salınırlar. Koenzimler arasında [NADH](/wiki/NADH "NADH"), [NADPH](/wiki/NADPH "NADPH") ve [ATP](/wiki/Adenozin_trifosfat "Adenozin trifosfat") sayılabilir. Bu moleküller enzimler arasında kimyasal gruplar taşımaya yararlar.[\[42\]](#cite_note-42)

Kofaktör içeren bir enzimlere bir örnek [karbonik anhidrazdır](/wiki/Karbonik_anhidraz "Karbonik anhidraz"), yukarıdaki şeritli şekilde aktif merkezinin parçası olan çinko kofaktörle birlikte gösterilmiştir.[\[43\]](#cite_note-43) Bu sıkıca bağlı moleküller genelde aktif merkezde bulunur ve katalizle ilişkilidir. Örneğin flavin ve hem kofaktörleri çoğunlukla [redoks](/wiki/Redoks "Redoks") tepkimelerinde yer alırlar.

Kofaktör gerektiren ama bunlara bağlı olmayan enzimlere _apoenzim_ veya _apoprotein_ denir. Kofaktörüyle beraber olan apoenzime _holoenzim_ denir, bu o enzimin aktif hâlidir. Çoğu kofaktör bir enzime kovalent bağlı değildir ama ona sıkıca bağlıdır. Buna karşın, organik prostetik gruplar kovalent bağlı olabilirler (örneğin [pirüvat dehidrojenaz](/w/index.php?title=Pir%C3%BCvat_dehidrojenaz&action=edit&redlink=1 "Pirüvat dehidrojenaz (sayfa mevcut değil)") enzimindeki [tiamin pirofosfat](/w/index.php?title=Tiamin_pirofosfat&action=edit&redlink=1 "Tiamin pirofosfat (sayfa mevcut değil)")). Holoenzim terimi birden çok protein altbirimden oluşmuş enzimler için de kullanılabilir; örneğin [DNA polimeraz](/wiki/DNA_polimeraz "DNA polimeraz")'larda holoenzim, aktivite için gerekli olan tüm altbirimleri içeren kompleksin tamamıdır.

### Koenzimler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=13 "Değiştirilen bölüm: Koenzimler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=13 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Koenzimler")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/NADH-3D-vdW.png/150px-NADH-3D-vdW.png)](/wiki/Dosya:NADH-3D-vdW.png) NADH koenziminin boşluk dolduran modeli

Koenzimler kimyasal grupları bir enzimden öbürüne taşıyan küçük organik moleküllerdir.[\[44\]](#cite_note-44) Bu bileşiklerden bazıları [vitamindir](/wiki/Vitamin "Vitamin"); [riboflavin](/wiki/Riboflavin "Riboflavin"), [tiamin](/wiki/Tiamin "Tiamin") ve [folik asit](/wiki/Folik_asit "Folik asit") gibi. Vitaminler vücut tarafından üretilemezler ve besin yoluyla elde edilmelidirler. Taşınan kimyasal gruplara örnek olarak [NAD](/wiki/NAD "NAD") tarafından taşınan [hidrür](/wiki/Hidr%C3%BCr "Hidrür") iyonu (H-), [koenzim A](/wiki/Koenzim_A "Koenzim A") tarafından taşınan asetil grubu, [folik asit](/wiki/Folik_asit "Folik asit") tarafından taşınan formil, metenil veya metil grupları ve [S-adenozilmetiyonin](/w/index.php?title=S-adenozilmetiyonin&action=edit&redlink=1 "S-adenozilmetiyonin (sayfa mevcut değil)") tarafından taşınan metil grubu gösterilebilir.

Koenzimler enzim etkisiyle kimyasal olarak değiştikleri için, koenzimlerin farklı enzimlere ortak özel bir substrat sınıfı veya ikinci bir substrat olarak değerlendirilmesi yararlıdır. Örneğin NADH koenzimini kullanan yaklaşık 700 enzim bilinmektedir.[\[45\]](#cite_note-45)

Koenzimler genelde kullanıldıktan sonra yenilenirler ve hücredeki konsantrasyonları sabit kalır: örneğin NADPH [pentoz fosfat yolu](/wiki/Pentoz_fosfat_yolu "Pentoz fosfat yolu") ile yeniden oluşturulur, _S_-adenozilmetyonin de metiyonin adenoziltransferaz kullanılır.

## Termodinamik

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=14 "Değiştirilen bölüm: Termodinamik") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=14 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Termodinamik")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Carbonic_anhydrase_reaction_in_tissue.svg/300px-Carbonic_anhydrase_reaction_in_tissue.svg.png)](/wiki/Dosya:Carbonic_anhydrase_reaction_in_tissue.svg) Bir [kimyasal tepkime](/wiki/Kimyasal_tepkime "Kimyasal tepkime") aşamalarının enerjileri. Substratlar bir geçiş haline ulaşmak için büyük miktarda enerjiye gerek duyarlar. Enzim geçiş halini stabilize ederek ürünlerin oluşması için gereken enerjiyi azaltır.

Ana maddeler: [Aktivasyon enerjisi](/wiki/Aktivasyon_enerjisi "Aktivasyon enerjisi"), [Termodinamik denge](/wiki/Termodinamik_denge "Termodinamik denge") ve [Kimyasal denge](/wiki/Kimyasal_denge "Kimyasal denge")

Bütün katalizörler gibi enzimler de tepkimenin kimyasal dengesini değiştirmezler. Genelde, bir enzimin mecudiyeti durumunda tepkimenin yönü, enzimin yokluğundaki yönün aynıdır, ama tepkime daha hızlı gider. Ancak, enzimin yokluğunda, başka olası katalizlenmeyen, "spontan" tepkimeler farklı ürünler meydane getirebilir, çünkü o şartlar altında diğer ürünler daha hızlı oluşabilir.

Buna ilaveten, enzimler iki veya daha fazla tepkimeyi birleştirebilir, öyle ki termodinamik açıdan olumlu bir tepkime, olumsuz bir tepkimeyi "götürebilir". Örneğin, [ATP](/wiki/Adenozin_trifosfat "Adenozin trifosfat")'nin hidrolizi sıkça başka kimyasal tepkimeleri yürütmeye yarar.

Enzimler ileri ve geri tepkimeyi eşit derecede katalizler. Dengeyi değil, ona ulaşma hızını değiştirirler. Örneğin, [karbonik anhidraz](/wiki/Karbonik_anhidraz "Karbonik anhidraz"), substratların konsantrasyonuna bağlı olarak tepkimesini her iki yönde de katalizleyebilir.

CO2+H2O→KarbonikanhidrazH2CO3{\\displaystyle \\mathrm {CO\_{2}+H\_{2}O{\\xrightarrow {Karbonik\ anhidraz}}H\_{2}CO\_{3}} }![{\displaystyle \mathrm {CO_{2}+H_{2}O{\xrightarrow {Karbonik\ anhidraz}}H_{2}CO_{3}} }](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/fbbcb805f4a3d4dfd0e7948080fa33ee17e0bace) ( [dokularda](/wiki/Doku_(biyoloji) "Doku (biyoloji)"); yüksek CO2 konsantrasyonu)H2CO3→KarbonikanhidrazCO2+H2O{\\displaystyle \\mathrm {H\_{2}CO\_{3}{\\xrightarrow {Karbonik\ anhidraz}}CO\_{2}+H\_{2}O} }![{\displaystyle \mathrm {H_{2}CO_{3}{\xrightarrow {Karbonik\ anhidraz}}CO_{2}+H_{2}O} }](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/34cfe29b0f28d5aa6fc301f6f6cf9ac498c05203) ( [akciğerlerde](/wiki/Akci%C4%9Fer "Akciğer"); düşük CO2 konsantrasyonu)

Buna rağmen, eğer denge taraflardan birine çok yakınsa, yani tepkime eksergonik ise, tepkime pratik anlamda tersinmezdir. Bu durumlarda enzim tepkimeyi sadece termodinamik olarak izin verilen yönde katalizler.

## Kinetik

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=15 "Değiştirilen bölüm: Kinetik") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=15 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kinetik")\]

Ana madde: [Enzim kinetiği](/wiki/Enzim_kineti%C4%9Fi "Enzim kinetiği")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Simple_mechanism.svg/300px-Simple_mechanism.svg.png)](/wiki/Dosya:Simple_mechanism.svg) Enzim katalizli, tek substratlı bir tepkimenin mekanizması. Enzim substratına (S) bağlanıp bir ürün (P) üretir.

Enzim kinetiği, enzimlerin substratlarına bağlanmasını ve onları ürüne dönüştürmesini araştıran bilim dalıdır. Kinetik analizlerde kullanılan hız verileri [enzim ölçümlerinden](/wiki/Enzim_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCm%C3%BC "Enzim ölçümü") elde edilir.

1902'de Victor Henri[\[46\]](#cite_note-46) enzim kinetiğine dair nitel bir teori önerdi ama hidrojen iyonu konsantrasyonunu önemi daha bilinmediğinden deneysel verileri yararlı değildi. 1909'da [Peter Lauritz Sørensen](/w/index.php?title=Peter_Lauritz_S%C3%B8rensen&action=edit&redlink=1 "Peter Lauritz Sørensen (sayfa mevcut değil)") logaritmik pH ölçeğini tanımlayıp tamponlama kavramını keşfedince[\[47\]](#cite_note-47) alman kimyacı [Leonor Michaelis](/w/index.php?title=Leonor_Michaelis&action=edit&redlink=1 "Leonor Michaelis (sayfa mevcut değil)") ve onun kanadalı postdoku [Maud Leonora Menten](/w/index.php?title=Maud_Leonora_Menten&action=edit&redlink=1 "Maud Leonora Menten (sayfa mevcut değil)") Henri'nin deneylerini tekrarladılar ve onun denklemlerini teyid ettiler. [Henri-Michaelis-Menten kinetiği](/w/index.php?title=Henri-Michaelis-Menten_kineti%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Henri-Michaelis-Menten kinetiği (sayfa mevcut değil)") olarak değinilen bu denklemler [Michaelis-Menten kinetiği](/wiki/Michaelis-Menten_kineti%C4%9Fi "Michaelis-Menten kinetiği") olarak da bilinir.[\[48\]](#cite_note-48) Bu çalışma [G. E. Briggs](/w/index.php?title=George_Edward_Briggs&action=edit&redlink=1 "George Edward Briggs (sayfa mevcut değil)") ve [J. B. S. Haldane](/wiki/J._B._S._Haldane "J. B. S. Haldane") tarafından daha da geliştirilmiş, bunların geliştirdiği kinetik denklemler günümüzde hâlâ yaygın olarak kullanılmaktadır.[\[49\]](#cite_note-49)

Henri'nin ana katkısı enzim tepkimelerini iki aşamalı olarak düşünmek olmuştur. Birinci aşamada substrat enzimi tersinir olarak bağlanıp enzim-substrat kompleksini oluşturur. Bu bazen Michaelis kompleksi olarak adlandırılır. Enzim sonra tepkimenin kimyasal adımını katalizler ve ürünü salar.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Michaelis-Menten_saturation_curve_of_an_enzyme_reaction.svg/300px-Michaelis-Menten_saturation_curve_of_an_enzyme_reaction.svg.png)](/wiki/Dosya:Michaelis-Menten_saturation_curve_of_an_enzyme_reaction.svg) Bir enzim tepkimesinde substrat (S) konsatrasyonu ile hız ( _v_) arasındaki ilişkiyi gösteren doyma eğrisi.

Enzimlerin saniyede katalizlediği tepkime sayısı birkaç milyonu bulabilir. Örneğin, [orotidin 5'-fosfat dekarbosilaz](/w/index.php?title=Orotidin_5%27-fosfat_dekarbosilaz&action=edit&redlink=1 "Orotidin 5'-fosfat dekarbosilaz (sayfa mevcut değil)") tarafından katalizlenen tepkime, enzim olmadığında substratının yarısını 78 milyon yılda tüketir. Ama dekarboksilaz eklendiğinde aynı süreç 25 milisaniye tutar.[\[50\]](#cite_note-50) Enzim hızları solüsyon şartlarına ve substrat konsantrasyonuna bağlıdır. Proteini [denatüre](/wiki/Denat%C3%BCrasyon "Denatürasyon") eden şartlar, yüksek sıcaklık, aşırı pH veya tuz konsantrasyonu gibi, enzim aktivitesini ortadan kaldırır, substrat konsantrasyonunu artırmak ise aktiviteyi artırır. Bir enzimatik tepkimenin en yüksek hızını bulmak için, substrat konsantrasyonu artırılır, sabit bir ürün oluşum hızına varılana kadar. Bu, sağdaki doyma eğrisinde görülebilir. Doyma olmasının nedeni, substrat konsantrasyonu arttıkça, gittikçe artan sayıda enzim molekülünün substrata bağlı ES biçimine dönüşmesidir. Enzimin maksimum hızında ( _V_ max), tüm enzim aktif merkezleri substrat tarafından bağlı durumdadır ve ES kompleksinin miktarı toplam enzim miktarına eşittir. Ancak, _V_ max enzimlerin kinetik sabitlerinden sadece biridir. Belli bir tepkime hızı için gereken substrat miktarı da önemlidir. Enzimin maksimum hızının yarısına ulaşması için gereken substrat konsantrasyonudur, [Michaelis-Menten sabiti](/w/index.php?title=Michaelis-Menten_sabiti&action=edit&redlink=1 "Michaelis-Menten sabiti (sayfa mevcut değil)") ( _K_ m) olarak tanımlanır. Her enzimin belli bir substrat için karakteristik bir _K_ m değeri vardır, bu değer substratın enzime ne derece sıkıca bağlandığını gösterir. Bir diğer yararlı sabit sayı _k_ cat'dır, bu bir saniyede aktif merkezde kaç substrat molekülünün değişime uğradığının sayısıdır.

Bir enzimin verimliliği _k_ cat/ _K_ m olarak ifade edilebilir. Bu aynı zamanda özgüllük sabiti olarak adlandırılır ve tepkimenin tüm adımlarının hız sabitlerini içerir. Özgüllük sabiti hem affinite (bağlanma eğilimi), hem de katalitik yeteneği içerdiği için farklı enzimleri birbiriyle kıyaslamakta veya aynı enzimi farklı substratlar için kıyaslamakta yararlıdır. Özgüllük sabitinin teorik maksimumu difuzyon sınırıdır ve yaklaşık 108 ila 109 (M−1 s−1) arasındadır. Bu noktada enzimle substratın her çarpışması katalizle sonuçlanır ve ürün oluşumunun hızı artık tepkime hızıyla değil, moleküllerin difüzyon hızıyla sınırlanır. Bu özelliğe sahip enzimler " [katalitik olarak mükemmel](/w/index.php?title=Katalitik_olarak_m%C3%BCkemmel&action=edit&redlink=1 "Katalitik olarak mükemmel (sayfa mevcut değil)")" veya "kinetik olarak mükemmel" olarak tanımlanırlar. Bu enzimlere örnek olarak [trioz-fosfat izomeraz](/w/index.php?title=Triozfosfatizomeraz&action=edit&redlink=1 "Triozfosfatizomeraz (sayfa mevcut değil)"), [karbonik anhidraz](/wiki/Karbonik_anhidraz "Karbonik anhidraz"), [asetilkolinesteraz](/wiki/Asetilkolinesteraz "Asetilkolinesteraz"), [katalaz](/wiki/Katalaz "Katalaz"), fumaraz, β-laktamaz, and [superoksit dismutaz](/w/index.php?title=Superoksit_dismutaz&action=edit&redlink=1 "Superoksit dismutaz (sayfa mevcut değil)") gösterilebilir.

Michaelis-Menten kinetiği " [kütle etkisi kanunu](/w/index.php?title=K%C3%BCtle_etkisi_kanunu&action=edit&redlink=1 "Kütle etkisi kanunu (sayfa mevcut değil)")"na dayanır, bu serbest [difüzyon](/wiki/Dif%C3%BCzyon "Difüzyon") ve rassal çarpışmalardan kaynaklanır. Ancak çoğu biyokimyasal ve hücresel süreç bu şartlara uymaz, çünkü ya makromoleküler kalabalık vardır, ya enzim/substrat/ürünün faz-ayrışması vardır ya da moleküllerin hareketi bir veya iki boyuta sınırlanmıştır.[\[51\]](#cite_note-51) Bu durumlarda, Michelis-Menten kinetiğinin fraktal boyutlu olarak uygulnaması gerekebilir.[\[52\]](#cite_note-52)[\[53\]](#cite_note-53)[\[54\]](#cite_note-54)[\[55\]](#cite_note-55)

Bazı enzimler difüzyon hızından çok daha yüksek hızlarda çalışırlar. Bu olguyu açıklamak için birkaç mekanizma öne sürülmüştür. Bazı proteinler katalizi hızlandırmak için dipol elektrik alanlar kullanır, bu sayede substratlarını çeker ve onların doğru yönlenmesini sağlarlar. Başka modeller kuantum-mekanik [tünelleme](/w/index.php?title=T%C3%BCnelleme&action=edit&redlink=1 "Tünelleme (sayfa mevcut değil)") açıklamaları getirirler, bu modellere göre, bir proton veya elektron, tünelleme yoluyla aktivasyon bariyerinin içinden geçer. [Triptamin](/wiki/Triptamin "Triptamin") oksidasyonunda protonlar için kuantum tünellemesi gözlemlenmiştir.[\[56\]](#cite_note-56) Proton tünellemesinin katalize ne kadar katkıda bulunduğu tartışmalıdır.[\[57\]](#cite_note-57)[\[58\]](#cite_note-58) Tünelleme modeline göre enzim katalizinde aktivasyon enerji bariyerini aşmak için onun "üstünden" geçmek şart değildir, "içinden" de geçilebilir.

## İnhibisyon

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=16 "Değiştirilen bölüm: İnhibisyon") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=16 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: İnhibisyon")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Competitive_inhibition.svg/400px-Competitive_inhibition.svg.png)](/wiki/Dosya:Competitive_inhibition.svg) Yarışmalı inhibitörler enzime tersinir olarak bağlanırlar ve substratın bağlanmasını engellerler. Buna karşın, substratın bağlanması da inhibitörün bağlanmasını engeller. Substrat ve inhibitör enzim için rekabet ederler.[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Inhibition.png/400px-Inhibition.png)](/wiki/Dosya:Inhibition.png) İnhibisyon tipleri. Bu sınıflandırma [W.W. Cleland](/w/index.php?title=W.W._Cleland&action=edit&redlink=1 "W.W. Cleland (sayfa mevcut değil)") tarafından geliştirilmiştir.[\[59\]](#cite_note-59)

Ana madde: [Enzim inhibitörü](/wiki/Enzim_inhibit%C3%B6r%C3%BC "Enzim inhibitörü")

Enzim tepkime hızları çeşitli enzim inhibitör tipleri tarafından azaltılabilir. Bu etkiye inhibisyon (veya engelleme) denir.

Yarışmalı inhibisyon

Yarışmalı inhibisyon veya yarışmalı engellemede (İng. _competitive competition_), inhibitör ve substrat enzim için yarısışırlar (yani, aynı anda ikisi birden bağlanamaz). Yarışmalı inhibitörler genelde enzimin asıl substratına benzer. Örneğin, [metotraksat](/w/index.php?title=Metotraksat&action=edit&redlink=1 "Metotraksat (sayfa mevcut değil)"), [dihidrofolat redüktaz](/w/index.php?title=Dihidrofolat_red%C3%BCktaz&action=edit&redlink=1 "Dihidrofolat redüktaz (sayfa mevcut değil)") enziminin bir yarışmalı inhibitörüdür (bu enzim [dihidrofolat](/wiki/Folik_asit "Folik asit")'ın [tetrahidrofolat](/wiki/Folik_asit "Folik asit")'a indirgenmesini katalizler). Aşağıda sağdaki şekilde bu inhibitör ve folik asitin yapılarındaki benzerlik görülebilir. İnhibitörün bağlandığı yerin substrat bağlanma yeri olması (bazı metinlerde öyle belirtilmesine rağmen) şart değildir, eğer inhibitörün bağlanması enzimin biçimini değiştirip substratın bağlanmasına engel olursa ve kezâ tersi de olabiliyorsa, bu inhibisyon da yarışmalıdır. Yarışmalı inhibisyonda maksimal tepkime hızı değişmez, ama belli bir hıza ulaşabilmek için daha yüksek substrat konsantrasyonu gerekir, dolayısıyla görünür Km artar.

Sınırlı yarışmalı inhibisyon

Sınırlı yarışmalı inhibisyon veya yarı-yarışmalı inhibisyonda (İng. _noncompetitive competition_), inhibitör serbest enzime değil, ancak ES-kompleksine bağlanabilir. Oluşan EIS-kompleksi enzimatik bakımdan inaktiftir. Bu tür inhibisyona ender rastlanır ama çokbirimli (multimerik) enzimlerde olabilir.

Yarışmasız inhbisyon

Yarışmasız inhbisyon veya yarışma dışı engellemede (İng. _uncompetitive competition_), inhibitör enzim ve substratla aynı zamanda bağlanabilirler, yani bu tanım icabı, aktif merkeze hiçbir zaman bağlanmazlar. Hem EI hem de EIS kompleksleri enzimatik bakımdan inaktiftir. Yarışmalı inhibisyondakinden farklı olarak, substrat konsantrasyonu artırılarak inhibitörün enzime bağlanmasını azaltmak mümkün değildir, bu yüzden görünür Vmax değişir. Ama substrat enzime hâlâ bağlanabildiği için Km aynı kalır.

Karışık inhibisyon

Bu tür inhibisyon sınırlı yarışmalı olana benzer, ama EIS-kompleksinde kısmî enzim aktivitesi vardır.

Çoğu canlıda inhibitörler [geri besleme](/wiki/Geri_besleme "Geri besleme") mekanizmasının parçası olarak etkirler. Eğer bir enzim bir bileşikten çok fazla miktarda üretirse bu bileşik, kendizini üreten metabolik yolun başında yer alan diğer bir enzime inhibitör olarak etki edebilir. Böylece, miktarı yeterli seviyede olunca bu bileşik oluşumu için gerekli olan substratın üretimini azaltır veya durdurur. Bu bir [negatif geri besleme](/w/index.php?title=Negatif_geri_besleme&action=edit&redlink=1 "Negatif geri besleme (sayfa mevcut değil)") şeklidir. Bu tür düzenlemeye tâbi olan enzimler genelde multimerikdir (çok altbirimlidir) ve düzenleyici bileşikler için allosterik bağlanma konumlarına sahiptirler. Substrat/hız eğrileri hiperbolik değil sigmoidaldır (S-şekillidir).

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Methotrexate_and_folic_acid_compared.png/400px-Methotrexate_and_folic_acid_compared.png)](/wiki/Dosya:Methotrexate_and_folic_acid_compared.png) Folik asit koenzimi (solda) ve anti kanser ilacı metotraksat yapı olarak birbirlerine çok benzerler. Bunu sonucu olarak metotraksat, folat kullanan pek çok enzimin yarışmalı inhibitörüdür.

**Tersinmez İnhibisyon**

Bu tür inhibisyon da enzimle inhibitör tepkimeye uğrar ve protein ile [kovalent](/wiki/Kovalent_ba%C4%9F "Kovalent bağ") bir bağ meydana getirir. Meydana gelen inaktivasyon tersinmez. Bu tür bileşiklerden olan [eflornitin](/wiki/Eflornitin "Eflornitin"), parazitik hastalık olan [uyku hastalığının](/wiki/Uyku_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Uyku hastalığı") tedavisinde kullanılır.[\[60\]](#cite_note-Poulin-60) [Penisilin](/wiki/Penisilin "Penisilin") ve [aspirin](/wiki/Aspirin "Aspirin") de benzer şekilde etkirler. Bu ilaçlar aktif merkeze bağlanınca enzim bunları etkinleşmiş bir şekle dönüştürür, bu da enzimin bir veya birkaç amino asit kalıntısı ile tersinmez olarak tepkir.

### Etkisizleştiricilerin kullanımı

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=17 "Değiştirilen bölüm: Etkisizleştiricilerin kullanımı") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=17 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Etkisizleştiricilerin kullanımı")\]

İnhibitörler sıkça ilaç olarak kullanılırlar ama zehir olarak da etki edebilirler. [Paracelsus](/wiki/Paracelsus "Paracelsus")'un dediği gibi, " _Her şeyde bir zehir vardır, zehirsiz bir şey yoktur,_"[\[61\]](#cite_note-61) bir ilaç ile zehir arasındaki fark çoğu zaman miktara bağlıdır, çünkü çoğu ilaç belli bir seviyenin üzerinde zehirlidir. [Antibiyotik](/wiki/Antibiyotik "Antibiyotik") ve diğer anti-enfeksiyon ilaçları aslında sadece bir batojeni öldürüp onun [konağına](/wiki/Konak_(biyoloji) "Konak (biyoloji)") zarar vermeyen seçici zehirlerdir.

Bir etksizleştiricinin (inaktivatörün) ilaç olarak kullanılmasına örnek [COX-1](/w/index.php?title=Siklooksijenaz&action=edit&redlink=1 "Siklooksijenaz (sayfa mevcut değil)") ve [COX-2](/w/index.php?title=Siklooksijenaz&action=edit&redlink=1 "Siklooksijenaz (sayfa mevcut değil)") enzimlerini inhibe eden [aspirindir](/wiki/Aspirin "Aspirin"). Bu enzimler [enflamasyon](/wiki/Enflamasyon "Enflamasyon") mesajcısı [prostaglandin](/wiki/Prostaglandin "Prostaglandin") üreterek ağrı ve enflamasyonu bastırır. [Siyanür](/wiki/Siyan%C3%BCr "Siyanür") zehiri, [sitokrom C oksidaz](/wiki/Sitokrom_C_oksidaz "Sitokrom C oksidaz") enziminin aktif merkezinde bulunan demir ve bakır ile birleşerek etkiyen, tersinmez bir enzim inhibitörüdür, [hücresel solunumu](/wiki/Oksijenli_solunum "Oksijenli solunum") durdurur.[\[62\]](#cite_note-62)

## Biyolojik işlev

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=18 "Değiştirilen bölüm: Biyolojik işlev") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=18 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Biyolojik işlev")\]

Enzimler canlıların içinde çok çeşitli işlevlere sahiptir. Hücredeki diğer işlevlerin düzenlenmesi ve [sinyal iletimi](/wiki/Sinyal_iletimi "Sinyal iletimi") başlıca [kinaz](/wiki/Kinaz "Kinaz") ve [fosforilazlar](/w/index.php?title=Fosforilaz&action=edit&redlink=1 "Fosforilaz (sayfa mevcut değil)") aracılığıyla gerçekleşir.[\[63\]](#cite_note-63) Hareket sağlamak da enzimler sayesinde olur, [miyozin](/wiki/Miyozin "Miyozin") tarafından ATP hidrolizi sonucunda kas kasılır, [hücre iskeleti](/wiki/H%C3%BCcre_iskeleti "Hücre iskeleti") tarafından da hücre içinde yük taşınır.[\[64\]](#cite_note-64) Hücre zarında yer alan başka ATPazlar arasında [aktif taşıma](/wiki/Aktif_ta%C5%9F%C4%B1ma "Aktif taşıma") yapan [iyon pompaları](/w/index.php?title=%C4%B0yon_pompas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "İyon pompası (sayfa mevcut değil)") sayılabilir. [Ateş böceklerinde](/wiki/Ate%C5%9F_b%C3%B6ce%C4%9Fi "Ateş böceği") [lüsiferaz](/w/index.php?title=L%C3%BCsiferaz&action=edit&redlink=1 "Lüsiferaz (sayfa mevcut değil)") tarafından ışık üretimi gibi daha egzotik işlevler de enzimler tarafından yürütülür.[\[65\]](#cite_note-65) [Virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs") hücreleri enfekte etmek için ( [AIDS](/wiki/AIDS "AIDS") virüsündeki [HIV entegraz](/w/index.php?title=HIV_entegraz&action=edit&redlink=1 "HIV entegraz (sayfa mevcut değil)") ve [ters transkriptaz](/wiki/Ters_transkriptaz "Ters transkriptaz") gibi) veya [influenza virüsü](/wiki/Orthomyxoviridae "Orthomyxoviridae")’ündeki [nöraminidaz](/w/index.php?title=N%C3%B6raminidaz&action=edit&redlink=1 "Nöraminidaz (sayfa mevcut değil)") gibi hücreden virüslerin salınması için kendi enzimlerini kullanırlar.

Enzimlerin önemli bir işlevi hayvanların [sindirim sistemindedir](/wiki/Sindirim_sistemi "Sindirim sistemi"). [Amilaz](/wiki/Amilaz "Amilaz") ve [proteaz](/wiki/Proteaz "Proteaz") tipi enzimler, [nişasta](/wiki/Ni%C5%9Fasta "Nişasta") ve [protein](/wiki/Protein "Protein") gibi büyük molekülleri parçalayarak bunların bağırsak tarafından emilimini sağlar. Nişasta molekülleri, örneğin, ince bağırsak tarafından emilemeyecek kadar büyüktür ama enzimler nişasta zincirini hidrolizleyerek [maltoz](/wiki/Maltoz "Maltoz") gibi daha küçük şekerlere ve en sonunda [glukoza](/wiki/Glukoz "Glukoz") parçalar, bunlar da emilebilir. Farklı enzimler farklı gıda maddelerini sindirirler. [Otobur](/wiki/Otobur "Otobur") olan [geviş getiren hayvanların](/wiki/Gevi%C5%9Fgetirenler "Gevişgetirenler") bağırsaklarında bulunan mikroorganizmalar bitki liflerindeki [selülozlu](/wiki/Sel%C3%BCloz "Selüloz") hücre duvarlarını sindirmek için [selüloz](/wiki/Sel%C3%BCloz "Selüloz") enzimini üretirler.[\[66\]](#cite_note-66)

### Metabolizma

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=19 "Değiştirilen bölüm: Metabolizma") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=19 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Metabolizma")\]

[![Schematic diagram of the glycolytic metabolic pathway starting with glucose and ending with pyruvate via several intermediate chemicals. Each step in the pathway is catalyzed by a unique enzyme.](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Glycolysis_metabolic_pathway.svg/400px-Glycolysis_metabolic_pathway.svg.png)](/wiki/Dosya:Glycolysis_metabolic_pathway.svg) [Glikoliz](/wiki/Glikoliz "Glikoliz")'in [metabolik yolu](/w/index.php?title=Metabolik_yolu&action=edit&redlink=1 "Metabolik yolu (sayfa mevcut değil)"), bir dizi ara metabolit yoluyla [glukoz](/wiki/Glukoz "Glukoz")'u [piruvat](/wiki/Piruvat "Piruvat")'a dönüştürerek enerjiyi serbest bırakır. Her kimyasal değişiklik (kırmızı kutu) farklı bir enzim tarafından gerçekleştirilir.

Birkaç enzim beraberce, belli bir sıra içinde çalışarak [metabolik yolaklar](/wiki/Metabolik_yolak "Metabolik yolak") meydana getirir. Metabolik bir yolakta, bir enzimin ürünü, bir diğeri tarafından substrat olarak kullanılır. Bazen birden çok enzim türü aynı tepkimeyi paralel olarak yürütebilir, böylece daha karmaşık düzenleme mümkün olur: bir enzim düşük seviyeli ve sabit bir etkinlik sağlarken diğeri ise tetiklenebilen (indüklenebilen) yüksek seviyeli bir etkinlik sağlar.

Bu metabolik yollardaki aşamalar enzimler tarafından belirlenir. Enzimler olmasa metabolizma ne bu aşamalardan geçebilir, ne de hücrenin gereksinimlerini sağlayacak kadar hızlı olur. [Glikoliz](/wiki/Glikoliz "Glikoliz") gibi bir metabolik yol enzimler olmadan gerçekleşemez. Örneğin, glukoz ATP ile tepkiyerek bir veya daha çok karbon otumundan [fosforlanabilir](/wiki/Protein_fosforilasyonu "Protein fosforilasyonu"). Enzimler olmayınca bu tepkime anlamsız denecek derecede yavaş meydana gelir. [Heksokinaz](/w/index.php?title=Heksokinaz&action=edit&redlink=1 "Heksokinaz (sayfa mevcut değil)") olunca bu yavaş tepkimeler gene devam eder ama karbon 6'daki fosforlanma o kadar hızlı gerçekleşir ki, kısa bir süre sonra karışım incelendiğinde [glukoz-6-fosfat](/wiki/Glukoz-6-fosfat "Glukoz-6-fosfat")'ın anlamlı miktarda bulunan tek ürün olduğu görülür. Dolayısıyla, hücre içindeki metabolik yolların oluşturduğu ağ, mevcut olan enzimlerin kümesine bağlıdır.

## Etkinlik kontrolü

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=20 "Değiştirilen bölüm: Etkinlik kontrolü") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=20 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Etkinlik kontrolü")\]

Hücrede enzim aktivitesinin kontrolünün 5 ana yolu vardır.

1. **Enzim üretimi** (Enzim genlerinin [yazılımı](/wiki/Transkripsiyon_(genetik) "Transkripsiyon (genetik)") ve [çevirimi](/wiki/Protein_biyosentezi "Protein biyosentezi")) hücredeki ortamdaki değişikliklere bağlı olarak hızlandırılabilir veya yavaşlatılabilir. [Gen düzenlenmesinin](/w/index.php?title=Gen_d%C3%BCzenlenmesi&action=edit&redlink=1 "Gen düzenlenmesi (sayfa mevcut değil)") bu şekline [enzim indüksiyonu ve inhbisyonu](/w/index.php?title=Enzim_ind%C3%BCksiyonu_ve_inhbisyonu&action=edit&redlink=1 "Enzim indüksiyonu ve inhbisyonu (sayfa mevcut değil)") denir. Örneğin, bakteriler [penisilin](/wiki/Penisilin "Penisilin") gibi [antibiyotiklere](/wiki/Antibiyotik "Antibiyotik") karşı [direnç](/wiki/Antibiyotik_direnci "Antibiyotik direnci") geliştirebilir, çünkü penisilin molekülü için çok önemli olan [beta-laktam halkasını](/w/index.php?title=Beta-laktam_halkas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Beta-laktam halkası (sayfa mevcut değil)") hidrolzleyen [beta laktamaz](/w/index.php?title=Beta_laktamaz&action=edit&redlink=1 "Beta laktamaz (sayfa mevcut değil)") adlı enzimler indüklenir. Bir diğer örnek, [ilaç metabolizmasında](/wiki/%C4%B0la%C3%A7_metabolizmas%C4%B1 "İlaç metabolizması") önemli yer tutan [Sitokrom P450 oksidaz](/w/index.php?title=Sitokrom_P450_oksidaz&action=edit&redlink=1 "Sitokrom P450 oksidaz (sayfa mevcut değil)") adlı karaciğer enzimleridir. Bu enzimlerin induksiyonu veya inhibisyonu, [ilaç etkileşimlerine](/w/index.php?title=%C4%B0la%C3%A7_etkile%C5%9Fim%27&action=edit&redlink=1 "İlaç etkileşim' (sayfa mevcut değil)") yol açabilir.
2. Enzimler **bölümlendirilebilir** ( _compartmentalization_), böylece farklı metabolik yollara farklı hücresel bölmelerde cereyan eder. Örneğin, [yağ asitleri](/wiki/Ya%C4%9F_asitleri "Yağ asitleri"), [sitozol](/wiki/Sitozol "Sitozol"), [endoplazmik retikulum](/wiki/Endoplazmik_retikulum "Endoplazmik retikulum") ve [Golgi aygıtında](/wiki/Golgi_ayg%C4%B1t%C4%B1 "Golgi aygıtı") bir grup enzim tarafından sentezlenir, sonra, [mitokondride](/wiki/Mitokondri "Mitokondri"), enerji kaynağı olarak başka bir grup enzim tarafından kullanılır ( [β-oksidasyon](/wiki/%CE%92-oksidasyon "Β-oksidasyon") yoluyla).[\[67\]](#cite_note-67)
3. Enzimler, **[enzim inhibitörleri](/wiki/Enzim_inhibit%C3%B6r%C3%BC "Enzim inhibitörü") ve aktivatörleri** tarafından düzenlenirler. Örneğin, bir metabolik yolun son ürünü sıkça bu yolun ilk enziminin (genelde ilk tersinmez ya da kesinleşmiş adımının-İng, _committed step_) inhibitörüdür, böylece yolun son ürününün miktarı düzenlenir. Bu bir [negatif geri besleme](/w/index.php?title=Negatif_geri_besleme&action=edit&redlink=1 "Negatif geri besleme (sayfa mevcut değil)") mekanizmasıdır, çünkü son ürünün miktarı kendi konsantrasyonu tarafından düzenlenir. Negatif geri besleme mekanizmaları ara metabolitlerin sentezlenme hızını hücrenin gereksinimine göre etkili bir şekilde ayarlarlar. Bu sayede malzeme ve enerji verimli bir şekilde kullanılır ve son ürünlerin aşırı miktarda üretilmemesi sağlanır. Diğer [homeostatik](/wiki/Homeostaz "Homeostaz") mekanizmalar gibi, enzim etkinliğinin kontrolü organizmanın içinde kararlı bir ortam sağlar.

1. Enzimler **[çevrim sonrası değişim](/wiki/%C3%87evrim_sonras%C4%B1_de%C4%9Fi%C5%9Fim "Çevrim sonrası değişim")** (İng. _post-translational modification_) aracılığıyla düzenlenir. Bu tür değişimler arasında [fosforilasyon](/wiki/Fosforilasyon "Fosforilasyon"), [miristoillenme](/w/index.php?title=Miristoillenme&action=edit&redlink=1 "Miristoillenme (sayfa mevcut değil)") ve [glikozilasyon](/wiki/Glikozilasyon "Glikozilasyon") sayılabilir. Örneğin, vücuttaki insülin tepkisinde, [glikojen sentaz](/w/index.php?title=Glikojen_sentaz&action=edit&redlink=1 "Glikojen sentaz (sayfa mevcut değil)") gibi çeşitli enzimlerin fosforilasyonu, [glikojenin](/wiki/Glikojen "Glikojen") sentez veya yıkımını kontrole yarar, böylece hücrelerin kan şekerine uygun cevap vermesini sağlar.[\[68\]](#cite_note-68) Cevirim sonrası değişime bir diğer örnek, polipeptit zincirin kesilmesidir. Bir sindirim proteazı olan [kimotripsin](/w/index.php?title=Kimotripsin&action=edit&redlink=1 "Kimotripsin (sayfa mevcut değil)"), önce [kimotripsinojen](/w/index.php?title=Kimotripsinojen&action=edit&redlink=1 "Kimotripsinojen (sayfa mevcut değil)") olarak inaktif bir sekilde [pankreas](/wiki/Pankreas "Pankreas") tarafından üretilir, bu haliyle mideye taşindıktan sonra orada kesilerek etkinleştirilir. Böylece, sindirim yoluna girmeden enzimin pankreas ve diğer dokulara zarar vermesi engellenir. Bir enzimin bu tip inaktif öncül (prekürsör) haline [zimojen](/w/index.php?title=Zimojen&action=edit&redlink=1 "Zimojen (sayfa mevcut değil)") denir.
2. Bazı enzimler **farklı bir ortamda yer alınca etkinleşirler** (örneğin [sitoplazmanın](/wiki/Sitoplazma "Sitoplazma") indirgeyici ortamından [periplazmadaki](/w/index.php?title=Periplazma&action=edit&redlink=1 "Periplazma (sayfa mevcut değil)") yükseltgen ortamına veya yüksek pH'den düşük pH'ye). [İnfluenza](/wiki/%C4%B0nfluenza "İnfluenza") virüsündeki [hemaglutinin](/w/index.php?title=Hemaglutinin&action=edit&redlink=1 "Hemaglutinin (sayfa mevcut değil)"), asitli ortamda meydana gelen biçimsel bir değişiklik ile etkinleşir, bu değişiklik hücre içine alındığı [lizozomlara](/wiki/Lizozom "Lizozom") girdiğinde meydana gelir.[\[69\]](#cite_note-69)

Suyun etkisi:Enzimler ortamdaki su oranı yüzde 15 'in altına düştüğünde çalışmazlar.Ortamın su oranı yüzde 15 ve üzerine çıktığında tekrar etkinlik gösterir. Kuru yiyeceklerin bozulmadan kalması bu besinlerde üreyebilen mikrorganizmaların enzim etkinliğinin durmasından kaynaklanmaktadır.

## Hastalıklarda yeri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=21 "Değiştirilen bölüm: Hastalıklarda yeri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=21 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Hastalıklarda yeri")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Phenylalanine_hydroxylase_brighter.jpg/200px-Phenylalanine_hydroxylase_brighter.jpg)](/wiki/Dosya:Phenylalanine_hydroxylase_brighter.jpg) [Fenilalanin hidroksilaz](/w/index.php?title=Fenilalanin_hidroksilaz&action=edit&redlink=1 "Fenilalanin hidroksilaz (sayfa mevcut değil)"). [PDB 1KW0](http://www.rcsb.org/pdb/explore.do?structureId=1KW0) 30 Haziran 2014 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20140630031918/http://www.rcsb.org/pdb/explore.do?structureId=1KW0). koordinatlarından yaratılmıştır.

Enzim etkinliğinin kontrolü [homeostaz](/wiki/Homeostaz "Homeostaz") için zorunlu olduğu için, kritik bir enzimdeki herhangi bir bozukluk (mutasyon, aşırı üretim, az üretim veya yokluk) [genetik hastalığa](/wiki/Genetik_hastal%C4%B1k "Genetik hastalık") yol açabilir. Vücudumuzdaki binlerce enzimden bir tanesinin bozuk çalışmasının ölümcül bir hastalığa yol açabilmesi enzimlerin ne derece önemli olduklarını gösterir.

Bunun bir örneği, fenilketonuria hastalığının en yaygın olan tipidir. Fenilalanin yıkımının ilk adımını katalizleyen [Fenilalanin hidroksilaz](/w/index.php?title=Fenilalanin_hidroksilaz&action=edit&redlink=1 "Fenilalanin hidroksilaz (sayfa mevcut değil)") enziminin bir amino asidindeki mutasyon, fenilanin ve ilişkili ürünlerin vücutta birikimine yol açar. Hastalık tedavi edilmezse bu [zekâ geriliğine](/wiki/Zek%C3%A2_gerili%C4%9Fi "Zekâ geriliği") yol açar.[\[70\]](#cite_note-70)

Bir diğer örnek, [DNA tamir](/wiki/DNA_tamiri "DNA tamiri") enzimlerinin genlerinde [germ hücresi mutasyonları](/w/index.php?title=Germ_h%C3%BCcresi_mutasyonu&action=edit&redlink=1 "Germ hücresi mutasyonu (sayfa mevcut değil)") olunca, [kseroderma pigmentosum](/w/index.php?title=Kseroderma_pigmentosum&action=edit&redlink=1 "Kseroderma pigmentosum (sayfa mevcut değil)") gibi kalıtsal kanser sendromlarına neden olmasıdır. Bu enzimlerdeki kusurlar kansere yol açar, çünkü vücut genomdaki mutasyonları daha zor tamir edebilir. Bu yüzden mutasyonlar yavaş yavaş birikir ve bu, hastada çok çeşitli kanser tiplerinin gelişmesiyle sonuçlanır.

## Endüstriyel uygulamalar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=22 "Değiştirilen bölüm: Endüstriyel uygulamalar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=22 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Endüstriyel uygulamalar")\]

Enzimler, spesifik katalizörlere gerek duyulan kimya endüstrisinde ve diğer endüstriyel uygulamalarda kullanılır. Ancak, enzimler genelde katalizleyebildikleri tepkime sayısı, [organik çözücü](/w/index.php?title=Organik_%C3%A7%C3%B6z%C3%BCc%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Organik çözücü (sayfa mevcut değil)") ve yüksek sıcaklıklarda stabiliteleri açısından sınırlıdırlar. Bu yüzden protein mühendisliği aktif bir araştırma sahası olmuştur, konusu yeni özelliklere sahip enzimlerin tasarımıdır. Bunun için ya rasyonel tasarım ya da laboratuvar ortamında ( _in vitro_) evrim yöntemleri kullanılır.[\[71\]](#cite_note-71)[\[72\]](#cite_note-72)

**Uygulama****Kullanılan enzim****Örnekler****[Ekmek endüstrisi](/wiki/Ekmek "Ekmek")** [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Amylose.svg/180px-Amylose.svg.png)](/wiki/Dosya:Amylose.svg) alpha-amylase catalyzes the release of sugar monomers from starch[Fungal](/wiki/Mantar "Mantar") alfa-amilaz enzimleri normalde 50 derecede etkisizleşirler ve pişirme sırasında imha olurlar.
[Undaki](/wiki/Un "Un") [nişastanın](/wiki/Ni%C5%9Fasta "Nişasta") şekere parçalanmasını katalizler. [Mayanın](/wiki/Maya "Maya") şeker üzerindeki etkisi ile karbon dioksit meydana gelir. Ekmek ve ekmek ürünleri yapımında kullanılır.
[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Amylose.svg/180px-Amylose.svg.png)](/wiki/Dosya:Amylose.svg) alpha-amylase catalyzes the release of sugar monomers from starchProteazlar
Bisküvi imalatçıları [undaki](/wiki/Un_(tah%C4%B1l) "Un (tahıl)") proteaz seviyesini azaltmak için kullanırlar.
**[Bebek gıdaları](/w/index.php?title=Bebek_g%C4%B1das%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Bebek gıdası (sayfa mevcut değil)")**[Tripsin](/wiki/Tripsin "Tripsin")Bebek gıdalarının önceden sindirimi.
**[Alkol endüstrisi](/w/index.php?title=Alkol_end%C3%BCstrisi&action=edit&redlink=1 "Alkol endüstrisi (sayfa mevcut değil)")** [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Sjb_whiskey_malt.jpg/180px-Sjb_whiskey_malt.jpg)](/wiki/Dosya:Sjb_whiskey_malt.jpg) [Malt](/wiki/Malt "Malt") üretimi için [arpanın](/wiki/Arpa "Arpa") [çimlendirilmesi](/w/index.php?title=%C3%87imlendirilmesi&action=edit&redlink=1 "Çimlendirilmesi (sayfa mevcut değil)").[Bira](/wiki/Bira "Bira") üretiminde arpanın ezilmesi ile enzimler salınır.
Bu enzimler nişasta ve proteinleri parçalayarak basit şekerler, amino asitler ve peptitler üretir, bunlar da [fermantasyonda](/wiki/Fermantasyon "Fermantasyon") kullanılır.
Arpa enzimlerinin endüstriyel üretimi
[Biracılıkta](/wiki/Bira "Bira") yaygınca kullanılır, arpadaki doğal enzimler yerine kullanılırlar.
Amilaz, glukanaz, proteazlar
Malttaki polisakkarit ve proteinleri parçalarlar.
Betaglukanazlar ve arabinoksilanazlar
Arpa bulamacını ( _wort_) ve biranın filtrelenme özelliklerini iyileştirirler.
Amiloglukozidaz ve pullulanazlar
Düşük kalorili bira yapımı ve fermantasyonun ayarlanması.
Proteazlar
Biranın saklanması sırasında oluşan bulanıklığın giderilmesi.
Asetolaktatdekarboksilaz (ALDC)
Diasetil oluşumunu engellemek
**[Meyve suları](/wiki/Meyve_suyu "Meyve suyu")**Selulazlar, pektinazlar
Meyve sularının berraklaştırılması
**[Süt endüstrisi](/w/index.php?title=S%C3%BCt_end%C3%BCstrisi&action=edit&redlink=1 "Süt endüstrisi (sayfa mevcut değil)")** [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Roquefort_cheese.jpg/180px-Roquefort_cheese.jpg)](/wiki/Dosya:Roquefort_cheese.jpg) Rokfor peyniriGenç [geviş getirici hayvanların](/wiki/Gevi%C5%9Fgetirenler "Gevişgetirenler") midesinden elde edilen [Rennin](/w/index.php?title=Rennin&action=edit&redlink=1 "Rennin (sayfa mevcut değil)").
Peynir üretimi, proteinin [hidrolizi](/wiki/Hidroliz "Hidroliz") için.
Mikroplar tarafından üretilmiş enzim
Süt endüstrisinde artarak kullanılmaktadır.
[Lipazlar](/wiki/Lipaz "Lipaz")Mavi küflü [Rokfor peynirinin](/wiki/Rokfor_peyniri "Rokfor peyniri") üretimi sırasında peynirin olgunlaşmasında kullanılır.
Laktazlar
Laktozun glukoz ve galaktoza parçalar.
**[Et yumuşatması](/w/index.php?title=Et_yumu%C5%9Fatmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Et yumuşatması (sayfa mevcut değil)")**[Papain](/w/index.php?title=Papain&action=edit&redlink=1 "Papain (sayfa mevcut değil)")Pişirilecek etin yumuşamasını sağlar.
**[Nişasta endüstrisi](/wiki/Ni%C5%9Fasta "Nişasta")**

[![Glukoz](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Alpha-D-Glucopyranose.svg/90px-Alpha-D-Glucopyranose.svg.png)](/wiki/Dosya:Alpha-D-Glucopyranose.svg "Glukoz")[![Glukoz](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Alpha-D-Fructofuranose.svg/110px-Alpha-D-Fructofuranose.svg.png)](/wiki/Dosya:Alpha-D-Fructofuranose.svg "Glukoz")

Glukoz

Fruktoz

Amilazlar, amiloglucosideazlar ve glukoamilazlar
Nişastayı glukoza ve çeşitli [şuruplara](/w/index.php?title=Evirtik_%C5%9Feker_%C5%9Furubu&action=edit&redlink=1 "Evirtik şeker şurubu (sayfa mevcut değil)") dönüştürür.
Glukoz izomeraz
Nişastalı malzemelerden [yüksek fruktozlu mısır şurubu](/w/index.php?title=Y%C3%BCksek_fruktozlu_m%C4%B1s%C4%B1r_%C5%9Furubu&action=edit&redlink=1 "Yüksek fruktozlu mısır şurubu (sayfa mevcut değil)") üretiminde glukozu fruktoza dönüştürür. Bu şurupların kuvvetli tatlandırıcı özellikleri ve ayni tatlılık derecesi için sükroza kıyasla daha düşük [kalori değerleri](/wiki/Kalori "Kalori") vardır.
**[Kağıt endüstrisi](/wiki/Ka%C4%9F%C4%B1t "Kağıt")** [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/InternationalPaper6413.jpg/160px-InternationalPaper6413.jpg)](/wiki/Dosya:InternationalPaper6413.jpg) [Güney Karolina](/wiki/G%C3%BCney_Karolina "Güney Karolina"), ABD'de bir kâğıt fabrikası.[Amilaz](/wiki/Amilaz "Amilaz"), [Ksilanaz](/w/index.php?title=Ksilanaz&action=edit&redlink=1 "Ksilanaz (sayfa mevcut değil)"), [Selülaz](/wiki/Sel%C3%BClaz "Selülaz") ve [ligninazlar](/w/index.php?title=Ligninaz&action=edit&redlink=1 "Ligninaz (sayfa mevcut değil)")Nişastanın daha düşük [viskoziteye](/wiki/Viskozite "Viskozite") indirerek kağıdın şekillenmesi ve kaplanmasını kolaylaştırır. [Ksilinaz](/w/index.php?title=Ksilinaz&action=edit&redlink=1 "Ksilinaz (sayfa mevcut değil)"), renk gidermek için kullanılan [çamaşır suyu](/wiki/%C3%87ama%C5%9F%C4%B1r_suyu "Çamaşır suyu") miktarını azaltır. selülaz lifleri düzgünleştirir, su çekilmesini artırır ve mürekkep giderilmesini kolaylaştırır; lipazlar kalınlığı azaltır; ligninazlar lignini sindirip kağıdı yumuşatırlar
**[Biyoyakıt](/wiki/Biyoyak%C4%B1t "Biyoyakıt") endüstrisi** [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Cellulose-3D-balls.png/180px-Cellulose-3D-balls.png)](/wiki/Dosya:Cellulose-3D-balls.png) Selülozun 3 boyutlu yapısı[Selülazlar](/wiki/Sel%C3%BClaz "Selülaz")Selülozu fermante edilebilir şekerlere parçalamak için kullanılır (bkz. [selülozik etanol](/w/index.php?title=Sel%C3%BClozik_etanol&action=edit&redlink=1 "Selülozik etanol (sayfa mevcut değil)")).
[Ligninazlar](/w/index.php?title=Ligninaz&action=edit&redlink=1 "Ligninaz (sayfa mevcut değil)")[Lignin](/wiki/Lignin "Lignin") atıkların kullanımı
**[Biyolojik çamaşır tozu](/w/index.php?title=Biyolojik_%C3%A7ama%C5%9F%C4%B1r_tozu&action=edit&redlink=1 "Biyolojik çamaşır tozu (sayfa mevcut değil)")**Başlıca proteazlar, bunlar bakteriler tarafından hücre dışına salgılanır
Giysilerden protein lekelerinin çıkarılması için.
[Amilazlar](/wiki/Amilaz "Amilaz")Bulaşık makinası deterjanlarında, dayanıklı nişasta lekelerinin çıkarılmasında.
[Lipazlar](/wiki/Lipaz "Lipaz")Yağ lekelerinin çıkartılmasını kolaylaştırmak için.
[Selülazlar](/wiki/Sel%C3%BClaz "Selülaz")Çamaşır yumuşatıcılarında kullanılır.
**[kontakt lens temizleyicileri](/wiki/Kontakt_lens "Kontakt lens")**[Proteazlar](/wiki/Proteaz "Proteaz")Enfeksiyon olmaması için [kontakt lenslerden](/wiki/Kontakt_lens "Kontakt lens") proteinleri çıkarmak.
**[Kauçuk endüstrisi](/wiki/Kau%C3%A7uk "Kauçuk")**[Katalaz](/wiki/Katalaz "Katalaz")[Peroksitten](/wiki/Peroksit "Peroksit") [oksijen](/wiki/Oksijen "Oksijen") üretilerek [lateksten](/wiki/Lateks "Lateks") sünger [kauçuk](/wiki/Kau%C3%A7uk "Kauçuk") imal etmek için.
**[Fotoğraf endüstrisi](/wiki/Foto%C4%9Fraf%C3%A7%C4%B1l%C4%B1k "Fotoğrafçılık")**Proteaz (fisin)
Artık fotoğraf filmindeki [jelatini](/wiki/Jelatin "Jelatin") çözerek içindeki [gümüşü](/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9F "Gümüş") elde etmek için.
**[Moleküler biyoloji](/wiki/Molek%C3%BCler_biyoloji "Moleküler biyoloji")** [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/DNA123_rotated.png/180px-DNA123_rotated.png)](/wiki/Dosya:DNA123_rotated.png) DNA [çift sarmalı](/wiki/%C3%87ift_sarmal "Çift sarmal").[Restriksiyon enzimleri](/wiki/Restriksiyon_enzimi "Restriksiyon enzimi"), [DNA ligaz](/wiki/DNA_ligaz "DNA ligaz") ve [polimerazlar](/wiki/Polimeraz "Polimeraz")[Gen mühendisliğinde](/wiki/Gen_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Gen mühendisliği") DNA'nın manipülasyonu için, [farmakoloji](/wiki/Farmakoloji "Farmakoloji"), [tarım](/wiki/Tar%C4%B1m "Tarım") ve [tıpta](/wiki/T%C4%B1p "Tıp") kullanılır. [restriksiyon sindirimi](/wiki/Restriksiyon_enzimi "Restriksiyon enzimi") ve [polimeraz zincir reaksiyonu](/wiki/Polimeraz_zincir_reaksiyonu "Polimeraz zincir reaksiyonu") için esastırlar. Moleküler biyolojinin ayrıca [adli tıpta](/wiki/Adli_t%C4%B1p "Adli tıp") de önemli bir yeri vardır.

## Ayrıca bakınız

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=23 "Değiştirilen bölüm: Ayrıca bakınız") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=23 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Ayrıca bakınız")\]

- [Enzim listesi](/wiki/Enzim_listesi "Enzim listesi")
- [Enzim birimi](/wiki/Enzim_birimi "Enzim birimi")
- [Restriksiyon enzimi](/wiki/Restriksiyon_enzimi "Restriksiyon enzimi")
- [Enzim ölçümü](/wiki/Enzim_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCm%C3%BC "Enzim ölçümü")
- [Enzim katalizi](/wiki/Enzim_katalizi "Enzim katalizi")

## Notlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=24 "Değiştirilen bölüm: Notlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=24 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Notlar")\]

01. **[^](#cite_ref-1)** Smith AD (Ed) _et al._ (1997)) _Oxford Dictionary of Biochemistry and Molecular Biology_ Oxford University Press. [ISBN 0-19-854768-4](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0198547684)
02. **[^](#cite_ref-2)** Garrett RH, Grisham CM. (1999) _Biochemistry, Second Edition_ Saunders College Publishing. 426-427. [ISBN 0-03-022318-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0030223180)
03. **[^](#cite_ref-3)** Bairoch A. (2000). ["The ENZYME database in 2000"](https://web.archive.org/web/20110601003507/http://www.expasy.org/NAR/enz00.pdf)(PDF). _Nucleic Acids Res_. Cilt 28. ss. 304-305. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1093/nar/28.1.304](https://doi.org/10.1093/nar/28.1.304). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [10592255](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10592255). 1 Haziran 2011 tarihinde [kaynağından](http://www.expasy.org/NAR/enz00.pdf)(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
04. **[^](#cite_ref-4)** Lilley D (2005). "Structure, folding and mechanisms of ribozymes". _Curr Opin Struct Biol_. **15** (3). ss. 313-23. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.sbi.2005.05.002](https://doi.org/10.1016/j.sbi.2005.05.002). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15919196](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15919196).
05. **[^](#cite_ref-5)** Cech T (2000). "Structural biology. The ribosome is a ribozyme". _Science_. **289** (5481). ss. 878-9. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.289.5481.878](https://doi.org/10.1126/science.289.5481.878). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [10960319](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10960319).
06. **[^](#cite_ref-Reaumur1752_6-0)** [de Réaumur, RAF](/w/index.php?title=Ren%C3%A9_Antoine_Ferchault_de_R%C3%A9aumur&action=edit&redlink=1 "René Antoine Ferchault de Réaumur (sayfa mevcut değil)") (1752). "Observations sur la digestion des oiseaux". _Histoire de l'academie royale des sciences_. Cilt 1752. ss. 266, 461.
07. **[^](#cite_ref-7)** Williams, H. S. (1904) [A History of Science: in Five Volumes. Volume IV: Modern Development of the Chemical and Biological Sciences](http://etext.lib.virginia.edu/toc/modeng/public/Wil4Sci.html) 9 Mayıs 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20120509114830/http://etext.lib.virginia.edu/toc/modeng/public/Wil4Sci.html). Harper and Brothers (New York) Accessed 4 April 2007
08. **[^](#cite_ref-8)** Dubos J. (1951). "Louis Pasteur: Free Lance of Science, Gollancz. Quoted in Manchester K. L. (1995) Louis Pasteur (1822-1895)-chance and the prepared mind". _Trends Biotechnol_. **13** (12). ss. 511-515. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S0167-7799(00)89014-9](https://doi.org/10.1016/S0167-7799%2800%2989014-9). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [8595136](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8595136).
09. **[^](#cite_ref-9)** [Nobel Laureate Biography of Eduard Buchner at http://nobelprize.org](http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1907/buchner-bio.html) 29 Haziran 2016 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160629093844/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1907/buchner-bio.html). Accessed 4 April 2007
10. **[^](#cite_ref-10)** [Text of Eduard Buchner's 1907 Nobel lecture at http://nobelprize.org](http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1907/buchner-lecture.html) 8 Temmuz 2017 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20170708144420/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1907/buchner-lecture.html). Accessed 4 April 2007
11. **[^](#cite_ref-11)** [1946 Nobel prize for Chemistry laureates at http://nobelprize.org](http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1946/) 5 Eylül 2015 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20150905075056/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1946/). Accessed 4 April 2007
12. **[^](#cite_ref-12)** Blake CC, Koenig DF, Mair GA, North AC, Phillips DC, Sarma VR. (1965). "Structure of hen egg-white lysozyme. A three-dimensional Fourier synthesis at 2 Angstrom resolution". _Nature_. **22** (206). ss. 757-761. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/206757a0](https://doi.org/10.1038/206757a0). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [5891407](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/5891407).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
13. **[^](#cite_ref-13)**["Chemistry - Queen Mary University of London"](https://web.archive.org/web/20071205181246/http://www.chem.qmul.ac.uk/iubmb/enzyme/). _www.qmul.ac.uk_. Queen Mary University. 5 Kasım 2007 tarihinde [kaynağından](https://www.qmul.ac.uk/undergraduate/coursefinder/courses/2020/chemistry/) arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2021.
14. **[^](#cite_ref-14)** Chen LH, Kenyon GL, Curtin F, Harayama S, Bembenek ME, Hajipour G, Whitman CP (1992). "4-Oxalocrotonate tautomerase, an enzyme composed of 62 amino acid residues per monomer". _J. Biol. Chem_. **267** (25). ss. 17716-21. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [1339435](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1339435).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
15. **[^](#cite_ref-15)** Smith S (1994). ["The animal fatty acid synthase: one gene, one polypeptide, seven enzymes"](http://www.fasebj.org/cgi/reprint/8/15/1248). _Faseb J_. **8** (15). ss. 1248-59. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [8001737](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8001737). 22 Ocak 2009 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090122052203/http://www.fasebj.org/cgi/reprint/8/15/1248). Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
16. **[^](#cite_ref-16)** Anfinsen C.B. (1973). "Principles that Govern the Folding of Protein Chains". _Science_. Cilt 181. ss. 223-230. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.181.4096.223](https://doi.org/10.1126/science.181.4096.223). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [4124164](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4124164).
17. **[^](#cite_ref-17)** [The Catalytic Site Atlas at The European Bioinformatics Institute](http://www.ebi.ac.uk/thornton-srv/databases/CSA/) 27 Eylül 2018 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20180927214709/http://www.ebi.ac.uk/thornton-srv/databases/CSA/). Accessed 4 April 2007
18. **[^](#cite_ref-18)** Jaeger KE, Eggert T. (2004). "Enantioselective biocatalysis optimized by directed evolution". _Curr Opin Biotechnol_. Cilt 15(4). ss. 305-313. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.copbio.2004.06.007](https://doi.org/10.1016/j.copbio.2004.06.007). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15358000](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15358000).
19. **[^](#cite_ref-19)** Shevelev IV, Hubscher U. (2002). "The 3' 5' exonucleases". _Nat Rev Mol Cell Biol_. **3** (5). ss. 364-376. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/nrm804](https://doi.org/10.1038/nrm804). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11988770](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11988770).
20. **[^](#cite_ref-20)** Berg J., Tymoczko J. and Stryer L. (2002) _Biochemistry._ W. H. Freeman and Company [ISBN 0-7167-4955-6](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0716749556)
21. **[^](#cite_ref-21)** Zenkin N, Yuzenkova Y, Severinov K. (2006). "Transcript-assisted transcriptional proofreading". _Science_. Cilt 313. ss. 518-520. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.1127422](https://doi.org/10.1126/science.1127422). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16873663](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16873663).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
22. **[^](#cite_ref-22)** Ibba M, Soll D. (2000). ["Aminoacyl-tRNA synthesis"](https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_2000_69/page/617). _Annu Rev Biochem_. Cilt 69. ss. 617-650. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1146/annurev.biochem.69.1.617](https://doi.org/10.1146/annurev.biochem.69.1.617). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [10966471](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10966471).
23. **[^](#cite_ref-23)** Rodnina MV, Wintermeyer W. (2001). ["Fidelity of aminoacyl-tRNA selection on the ribosome: kinetic and structural mechanisms"](https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_2001_70/page/415). _Annu Rev Biochem_. Cilt 70. ss. 415-435. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1146/annurev.biochem.70.1.415](https://doi.org/10.1146/annurev.biochem.70.1.415). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11395413](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11395413).
24. **[^](#cite_ref-24)** Firn, Richard. ["The Screening Hypothesis - a new explanation of secondary product diversity and function"](https://web.archive.org/web/20100830052039/http://www-users.york.ac.uk/~drf1/rdf_sp1.htm). 30 Ağustos 2010 tarihinde [kaynağından](http://www-users.york.ac.uk/~drf1/rdf_sp1.htm) arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2006.
25. **[^](#cite_ref-25)** Fischer E. (1894). ["Einfluss der Configuration auf die Wirkung der Enzyme"](http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k90736r/f364.chemindefer). _Ber. Dt. Chem. Ges_. Cilt 27. ss. 2985-2993. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1002/cber.18940270364](https://doi.org/10.1002/cber.18940270364). 11 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20110511082519/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k90736r/f364.chemindefer). Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
26. **[^](#cite_ref-26)** Koshland D. E. (1958). "Application of a Theory of Enzyme Specificity to Protein Synthesis". _Proc. Natl. Acad. Sci_. **44** (2). ss. 98-104. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.44.2.98](https://doi.org/10.1073/pnas.44.2.98). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16590179](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16590179).
27. **[^](#cite_ref-27)** Vasella A, Davies GJ, Bohm M. (2002). "Glycosidase mechanisms". _Curr Opin Chem Biol_. **6** (5). ss. 619-629. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S1367-5931(02)00380-0](https://doi.org/10.1016/S1367-5931%2802%2900380-0). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12413546](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12413546).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
28. **[^](#cite_ref-28)** Boyer, Rodney. "6". [_Concepts in Biochemistry_](https://archive.org/details/conceptsinbioche0002boye) (İngilizce) (2. ed. bas.). New York, Chichester, Weinheim, Brisbane, Singapore, Toronto.: John Wiley & Sons, Inc. ss. [137](https://archive.org/details/conceptsinbioche0002boye/page/137)-138\. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [0-470-00379-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0-470-00379-0 "Özel:KitapKaynakları/0-470-00379-0"). Erişim tarihi: 21 Nisan 2007.KB1 bakım: Fazladan yazı ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Fazladan_yaz%C4%B1 "Kategori:KB1 bakım: Fazladan yazı"))
29. **[^](#cite_ref-29)** Fersht, A (1985) _Enzyme Structure and Mechanism_ (2\. ed) p50-52 W H Freeman & co, New York [ISBN 0-7167-1615-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0716716151)
30. **[^](#cite_ref-30)** Jencks W.P. "Catalysis in Chemistry and Enzymology." 1987, Dover, New York
31. **[^](#cite_ref-31)** Villa J, Strajbl M, Glennon TM, Sham YY, Chu ZT, Warshel A (2000). "How important are entropic contributions to enzyme catalysis?". _Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A_. **97** (22). ss. 11899-904. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.97.22.11899](https://doi.org/10.1073/pnas.97.22.11899). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11050223](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11050223).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
32. **[^](#cite_ref-32)** Warshel A, Sharma PK, Kato M, Xiang Y, Liu H, Olsson MH (2006). "Electrostatic basis for enzyme catalysis". _[Chemical Reviews](/wiki/Chemical_Reviews "Chemical Reviews")_. **106** (8). ss. 3210-35. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1021/cr0503106](https://doi.org/10.1021/cr0503106). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16895325](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16895325).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
33. **[^](#cite_ref-33)** Eisenmesser EZ, Bosco DA, Akke M, Kern D. _Enzyme dynamics during catalysis._ Science. 2002 February 22;295(5559):1520-3. [PMID 11859194](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11859194?dopt=Abstract)
34. **[^](#cite_ref-34)** Agarwal PK. _Role of protein dynamics in reaction rate enhancement by enzymes._ J Am Chem Soc. 2005 November 2;127(43):15248-56. [PMID 16248667](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16248667?dopt=Abstract)
35. **[^](#cite_ref-35)** Eisenmesser EZ, Millet O, Labeikovsky W, Korzhnev DM, Wolf-Watz M, Bosco DA, Skalicky JJ, Kay LE, Kern D. _Intrinsic dynamics of an enzyme underlies catalysis._ Nature. 2005 November 3;438(7064):117-21. [PMID 16267559](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16267559?dopt=Abstract)
36. **[^](#cite_ref-36)** Yang LW, Bahar I. (Haziran 2005). ["Coupling between catalytic site and collective dynamics: A requirement for mechanochemical activity of enzymes"](https://archive.today/20120526191929/http://www.cell.com/structure/abstract/S0969-2126(05)00167-X). _Structure_. Cilt 13. ss. 893-904. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.str.2005.03.015](https://doi.org/10.1016/j.str.2005.03.015). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15939021](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15939021). 26 Mayıs 2012 tarihinde [kaynağından](http://www.structure.org/content/article/abstract?uid=PIIS096921260500167X) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
37. **[^](#cite_ref-37)** Agarwal PK, Billeter SR, Rajagopalan PT, Benkovic SJ, Hammes-Schiffer S. (Mart 2002). "Network of coupled promoting motions in enzyme catalysis". _Proc. Natl. Acad. Sci. U S A_. Cilt 99. ss. 2794-9. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.052005999](https://doi.org/10.1073/pnas.052005999). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11867722](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11867722).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
38. **[^](#cite_ref-38)** Agarwal PK, Geist A, Gorin A. _Protein dynamics and enzymatic catalysis: investigating the peptidyl-prolyl cis-trans isomerization activity of cyclophilin A._ Biochemistry. 2004 August 24;43(33):10605-18. [PMID 15311922](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15311922?dopt=Abstract)
39. **[^](#cite_ref-39)** Tousignant A, Pelletier JN. (Ağustos 2004). ["Protein motions promote catalysis"](http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VRP-4D4JYMC-6&_coverDate=08%2F31%2F2004&_alid=465962916&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=6240&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=613585a6164baa38b4f6536d8da9170a). _Chem Biol_. **11** (8). ss. 1037-42. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.chembiol.2004.06.007](https://doi.org/10.1016/j.chembiol.2004.06.007). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15324804](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15324804). 30 Kasım 2009 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20091130073740/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VRP-4D4JYMC-6&_coverDate=08%2F31%2F2004&_alid=465962916&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=6240&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=613585a6164baa38b4f6536d8da9170a). Erişim tarihi: 28 Kasım 2008.
40. **[^](#cite_ref-40)** Olsson M.H.M., Parson W.W. and Warshel A. "Dynamical Contributions to Enzyme Catalysis: Critical Tests of A Popular Hypothesis" Chem. Rev., 2006 105: 1737-1756
41. **[^](#cite_ref-41)** de Bolster, M.W.G. (1997). ["Glossary of Terms Used in Bioinorganic Chemistry"](https://web.archive.org/web/20130910181909/http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/bioinorg/CD.html#34). International Union of Pure and Applied Chemistry. 10 Eylül 2013 tarihinde [kaynağından](http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/bioinorg/CD.html#34) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2007.
42. **[^](#cite_ref-42)** de Bolster, M.W.G. (1997). ["Glossary of Terms Used in Bioinorganic Chemistry"](https://web.archive.org/web/20130910181909/http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/bioinorg/CD.html#33). International Union of Pure and Applied Chemistry. 10 Eylül 2013 tarihinde [kaynağından](http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/bioinorg/CD.html#33) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2007.
43. **[^](#cite_ref-43)** Fisher Z, Hernandez Prada JA, Tu C, Duda D, Yoshioka C, An H, Govindasamy L, Silverman DN and McKenna R. (2005). "Structural and kinetic characterization of active-site histidine as a proton shuttle in catalysis by human carbonic anhydrase II". _Biochemistry_. Cilt 44(4). ss. 1097-115. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1021/bi0480279](https://doi.org/10.1021/bi0480279). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15667203](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15667203).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
44. **[^](#cite_ref-44)** AF Wagner, KA Folkers (1975) _Vitamins and coenzymes._ Interscience Publishers New York\| [ISBN 0-88275-258-8](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0882752588)
45. **[^](#cite_ref-45)** [BRENDA The Comprehensive Enzyme Information System](http://www.brenda.uni-koeln.de/) 11 Aralık 2008 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20081211024816/http://www.brenda.uni-koeln.de/). 4 Nisan 2007'de ulaşılmıştır
46. **[^](#cite_ref-46)** Henri, V. (1902). "Theorie generale de l'action de quelques diastases". _Compt. Rend. Hebd. Acad. Sci. Paris_. Cilt 135. ss. 916-919.
47. **[^](#cite_ref-47)** Sørensen,P.L. (1909). "Enzymstudien {II}. Über die Messung und Bedeutung der Wasserstoffionenkonzentration bei enzymatischen Prozessen". _Biochem. Z_. Cilt 21. ss. 131-304.
48. **[^](#cite_ref-48)** Michaelis L., Menten M. (1913). "Die Kinetik der Invertinwirkung". _Biochem. Z_. Cilt 49. ss. 333-369. [English translation](http://web.lemoyne.edu/~giunta/menten.html) 9 Mayıs 2008 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20080509152745/http://web.lemoyne.edu/~giunta/menten.html). Accessed 6 April 2007
49. **[^](#cite_ref-49)** Briggs G. E., Haldane J. B. S. (1925). ["A note on the kinetics of enzyme action"](http://www.biochemj.org/bj/019/0338/bj0190338_browse.htm). _Biochem. J_. Cilt 19. ss. 339-339. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16743508](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16743508). 19 Mart 2015 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20150319090436/http://www.biochemj.org/bj/019/0338/bj0190338_browse.htm). Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
50. **[^](#cite_ref-50)** Radzicka A, Wolfenden R. (1995). "A proficient enzyme". _Science_. **6** (267). ss. 90-931. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.7809611](https://doi.org/10.1126/science.7809611). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [7809611](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7809611).
51. **[^](#cite_ref-51)** Ellis RJ (2001). "Macromolecular crowding: obvious but underappreciated". _Trends Biochem. Sci_. **26** (10). ss. 597-604. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S0968-0004(01)01938-7](https://doi.org/10.1016/S0968-0004%2801%2901938-7). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11590012](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11590012).
52. **[^](#cite_ref-52)** Kopelman R (1988). "Fractal Reaction Kinetics". _Science_. **241** (4873). ss. 1620-26. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.241.4873.1620](https://doi.org/10.1126/science.241.4873.1620).
53. **[^](#cite_ref-53)** Savageau MA (1995). "Michaelis-Menten mechanism reconsidered: implications of fractal kinetics". _J. Theor. Biol_. **176** (1). ss. 115-24. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1006/jtbi.1995.0181](https://doi.org/10.1006/jtbi.1995.0181). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [7475096](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7475096).
54. **[^](#cite_ref-54)** Schnell S, Turner TE (2004). "Reaction kinetics in intracellular environments with macromolecular crowding: simulations and rate laws". _Prog. Biophys. Mol. Biol_. **85** (2-3). ss. 235-60. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.pbiomolbio.2004.01.012](https://doi.org/10.1016/j.pbiomolbio.2004.01.012). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15142746](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15142746).
55. **[^](#cite_ref-55)** Xu F, Ding H (2007). "A new kinetic model for heterogeneous (or spatially confined) enzymatic catalysis: Contributions from the fractal and jamming (overcrowding) effects". _Appl. Catal. A: Gen_. **317** (1). ss. 70-81. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.apcata.2006.10.014](https://doi.org/10.1016/j.apcata.2006.10.014).
56. **[^](#cite_ref-56)** Masgrau L., Roujeinikova A., Johannissen L. O., Hothi P., Basran J., Ranaghan K. E., Mulholland A. J., Sutcliffe M. J., Scrutton N. S., Leys D. (2006). "Atomic Description of an Enzyme Reaction Dominated by Proton Tunneling". _Science_. **312** (5771). ss. 237-241. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.1126002](https://doi.org/10.1126/science.1126002). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16614214](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16614214).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
57. **[^](#cite_ref-57)** Garcia-Viloca M., Gao J., Karplus M., Truhlar D. G. (2004). "How enzymes work: analysis by modern rate theory and computer simulations". _Science_. **303** (5655). ss. 186-195. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.1088172](https://doi.org/10.1126/science.1088172). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [14716003](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14716003).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
58. **[^](#cite_ref-58)** Olsson M. H., Siegbahn P. E., Warshel A. (2004). "Simulations of the large kinetic isotope effect and the temperature dependence of the hydrogen atom transfer in lipoxygenase". _J. Am. Chem. Soc_. **126** (9). ss. 2820-1828. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1021/ja037233l](https://doi.org/10.1021/ja037233l). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [14995199](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14995199).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
59. **[^](#cite_ref-59)** Cleland, W.W. (1963). "The Kinetics of Enzyme-catalyzed Reactions with two or more Substrates or Products 2. {I}nhibition: Nomenclature and Theory". _Biochim. Biophys. Acta_. Cilt 67. ss. 173-187.
60. **[^](#cite_ref-Poulin_60-0)** Poulin R, Lu L, Ackermann B, Bey P, Pegg AE. [_Mechanism of the irreversible inactivation of mouse ornithine decarboxylase by alpha-difluoromethylornithine. Characterization of sequences at the inhibitor and coenzyme binding sites._](http://www.jbc.org/cgi/reprint/267/1/150) 24 Ocak 2009 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090124095637/http://www.jbc.org/cgi/reprint/267/1/150). J Biol Chem. 1992 January 5;267(1):150-8. [PMID 1730582](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1730582?dopt=Abstract)
61. **[^](#cite_ref-61)** Ball, Philip (2006) _The Devil's Doctor: Paracelsus and the World of Renaissance Magic and Science._ Farrar, Straus and Giroux [ISBN 0-374-22979-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0374229791)
62. **[^](#cite_ref-62)** Yoshikawa S and Caughey WS. (Mayıs 1990). ["Infrared evidence of cyanide binding to iron and copper sites in bovine heart cytochrome c oxidase. Implications regarding oxygen reduction"](https://web.archive.org/web/20080925034139/http://www.jbc.org/cgi/reprint/265/14/7945). _J Biol Chem_. **265** (14). ss. 7945-7958. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [2159465](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2159465). 25 Eylül 2008 tarihinde [kaynağından](http://www.jbc.org/cgi/reprint/265/14/7945) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
63. **[^](#cite_ref-63)** Hunter T. (1995). "Protein kinases and phosphatases: the yin and yang of protein phosphorylation and signaling". _Cell_. Cilt 80(2). ss. 225-236. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/0092-8674(95)90405-0](https://doi.org/10.1016/0092-8674%2895%2990405-0). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [7834742](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7834742).
64. **[^](#cite_ref-64)** Berg JS, Powell BC, Cheney RE. (2001). ["A millennial myosin census"](http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=11294886). _Mol Biol Cell_. Cilt 12(4). ss. 780-794. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11294886](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11294886).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
65. **[^](#cite_ref-65)** Meighen EA. (1991). ["Molecular biology of bacterial bioluminescence"](http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=2030669). _Microbiol Rev_. Cilt 55(1). ss. 123-142. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [2030669](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2030669).
66. **[^](#cite_ref-66)** Mackie RI, White BA (1990). ["Recent advances in rumen microbial ecology and metabolism: potential impact on nutrient output"](http://jds.fass.org/cgi/reprint/73/10/2971). _J. Dairy Sci_. **73** (10). ss. 2971-95. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [2178174](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2178174). 21 Kasım 2008 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20081121185256/http://jds.fass.org/cgi/reprint/73/10/2971). Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
67. **[^](#cite_ref-67)** Faergeman N. J, Knudsen J. (Nisan 1997). ["Role of long-chain fatty acyl-CoA esters in the regulation of metabolism and in cell signalling"](http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1218279&blobtype=pdf). _Biochem J_. Cilt 323. ss. 1-12. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9173866](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9173866).
68. **[^](#cite_ref-68)** Doble B. W., Woodgett J. R. (Nisan 2003). ["GSK-3: tricks of the trade for a multi-tasking kinase"](https://web.archive.org/web/20070930043534/http://jcs.biologists.org/cgi/content/full/116/7/1175). _J. Cell. Sci_. Cilt 116. ss. 1175-1186. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1242/jcs.00384](https://doi.org/10.1242/jcs.00384). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12615961](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12615961). 30 Eylül 2007 tarihinde [kaynağından](http://jcs.biologists.org/cgi/content/full/116/7/1175) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2008.
69. **[^](#cite_ref-69)** Carr C. M., Kim P. S. (Nisan 2003). "A spring-loaded mechanism for the conformational change of influenza hemagglutinin". _Cell_. Cilt 73. ss. 823-832. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/0092-8674(93)90260-W](https://doi.org/10.1016/0092-8674%2893%2990260-W). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [8500173](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8500173).
70. **[^](#cite_ref-70)** [Phenylketonuria: NCBI Genes and Disease](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowSection&rid=gnd.section.234) 27 Eylül 2009 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090927134528/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowSection&rid=gnd.section.234). Accessed 4 April 2007
71. **[^](#cite_ref-71)** Renugopalakrishnan V, Garduno-Juarez R, Narasimhan G, Verma CS, Wei X, Li P. (2005). "Rational design of thermally stable proteins: relevance to bionanotechnology". _J Nanosci Nanotechnol_. **5** (11). ss. 1759-1767. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1166/jnn.2005.441](https://doi.org/10.1166/jnn.2005.441). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16433409](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16433409).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
72. **[^](#cite_ref-72)** Hult K, Berglund P. (2003). "Engineered enzymes for improved organic synthesis". _Curr Opin Biotechnol_. **14** (4). ss. 395-400. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S0958-1669(03)00095-8](https://doi.org/10.1016/S0958-1669%2803%2900095-8). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12943848](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12943848).

## Dış bağlantılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Enzim&veaction=edit&section=25 "Değiştirilen bölüm: Dış bağlantılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Enzim&action=edit&section=25 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dış bağlantılar")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)

Wikimedia Commons'ta _**[Enzim](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Enzymes "commons:Category:Enzymes")**_ ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.

- [Enzyme spotlight](http://www.ebi.ac.uk/intenz/spotlight.jsp) 18 Aralık 2008 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20081218065938/http://www.ebi.ac.uk/intenz/spotlight.jsp). Avrupa biyoenformatik enstitüsünün her ay seçilmiş bir enzim hakkındaki yazısı.
- [BRENDA](https://web.archive.org/web/20150506193454/http://www.brenda-enzymes.org/) veritabanı, tüm bilinen enzimler hakkındaki bilgi ve literatür referanslarının derlemesi; ticari kullanıcıların ücret ödemesi gerekiyor.
- [Enzim yapı veritabanı](http://www.ebi.ac.uk/thornton-srv/databases/enzymes/) 3 Nisan 2013 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20130403224141/http://www.ebi.ac.uk/thornton-srv/databases/enzymes/). [Protein Data Bank](/wiki/Protein_Data_Bank "Protein Data Bank")'da 3-boyutlu yapısı bilinen enzimlere bağlantılar.
- [ExPASy enzim](http://us.expasy.org/enzyme/) 6 Ekim 2006 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20061006064937/http://us.expasy.org/enzyme/). veritabanı, [Swiss-Prot](/w/index.php?title=Swiss-Prot&action=edit&redlink=1 "Swiss-Prot (sayfa mevcut değil)") dizi verileri, diğer veri tabanları ve ilgili literatür aramalarına bağlantılar.
- [KEGG: Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes](http://www.genome.jp/kegg/) 6 Mayıs 2009 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090506185110/http://www.genome.jp/kegg/). Biyokimyasal yol ve enzimler hakkında grafik ve hipermetin tabanlı bilgi.
- [MACiE](https://web.archive.org/web/20090907184708/http://www-mitchell.ch.cam.ac.uk/macie/) Enzim reaksiyon mekanizmaları veritabanı.
- [MetaCyc](/w/index.php?title=MetaCyc&action=edit&redlink=1 "MetaCyc (sayfa mevcut değil)") enzim ve metabolik yollar veritabanı
- [Sigma Aldrich Enzyme Ölçüm kitleri listesi, enzim ismine göre sıralanmış](https://web.archive.org/web/20081006080938/http://www.sigmaaldrich.com/Area_of_Interest/Biochemicals/Enzyme_Explorer/Key_Resources/Assay_Library/Assays_by_Enzyme_Name_IV.html?cm_mmc=wiki-_-social-_-enzymes-_-Enzymes) \- Yüzlerce ölçüm yöntemi, enzim adına göre sıralanmış.

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Enzimler "Şablon:Enzimler")
- [t](/w/index.php?title=%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Enzimler&action=edit&redlink=1 "Şablon tartışma:Enzimler (sayfa mevcut değil)")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Enzimler&action=edit)

Enzimler

Etkinlik

- [Aktif bölge](/wiki/Aktif_b%C3%B6lge "Aktif bölge")
- [Bağlama sitesi](/w/index.php?title=Ba%C4%9Flama_sitesi&action=edit&redlink=1 "Bağlama sitesi (sayfa mevcut değil)")
- [Katalitik üçlü](/w/index.php?title=Katalitik_%C3%BC%C3%A7l%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Katalitik üçlü (sayfa mevcut değil)")
- [Oksiyanyon deliği](/w/index.php?title=Oksiyanyon_deli%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Oksiyanyon deliği (sayfa mevcut değil)")
- [Enzim karışıklığı](/w/index.php?title=Enzim_kar%C4%B1%C5%9F%C4%B1kl%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Enzim karışıklığı (sayfa mevcut değil)")
- [Difüzyonla sınırlı enzim](/w/index.php?title=Dif%C3%BCzyonla_s%C4%B1n%C4%B1rl%C4%B1_enzim&action=edit&redlink=1 "Difüzyonla sınırlı enzim (sayfa mevcut değil)")
- [Kofaktör](/wiki/Kofakt%C3%B6r_(biyokimya) "Kofaktör (biyokimya)")
- [Enzim katalizi](/wiki/Enzim_katalizi "Enzim katalizi")

Düzenleme

- [Allosterik düzenleme](/wiki/Allosterik_d%C3%BCzenleme "Allosterik düzenleme")
- [Enzim inhibitörü](/wiki/Enzim_inhibit%C3%B6r%C3%BC "Enzim inhibitörü")
- [Enzim aktivatörü](/wiki/Enzim_aktivat%C3%B6r%C3%BC "Enzim aktivatörü")

Sınıflandırma

- [EC numarası](/wiki/EC_numaras%C4%B1 "EC numarası")
- [Enzim üst ailesi](/w/index.php?title=Protein_%C3%BCst_ailesi&action=edit&redlink=1 "Protein üst ailesi (sayfa mevcut değil)")
- [Enzim ailesi](/w/index.php?title=Protein_ailesi&action=edit&redlink=1 "Protein ailesi (sayfa mevcut değil)")
- [Enzim listesi](/wiki/Enzim_listesi "Enzim listesi")

Kinetik

- [Enzim kinetiği](/wiki/Enzim_kineti%C4%9Fi "Enzim kinetiği")
- [Eadie–Hofstee diyagramı](/w/index.php?title=Eadie%E2%80%93Hofstee_diyagram%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Eadie–Hofstee diyagramı (sayfa mevcut değil)")
- [Hanes-Woolf grafiği](/w/index.php?title=Hanes-Woolf_grafi%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Hanes-Woolf grafiği (sayfa mevcut değil)")
- [Lineweaver–Burk grafiği](/w/index.php?title=Lineweaver%E2%80%93Burk_grafi%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Lineweaver–Burk grafiği (sayfa mevcut değil)")
- [Michaelis–Menten kinetiği](/wiki/Michaelis%E2%80%93Menten_kineti%C4%9Fi "Michaelis–Menten kinetiği")

Türler

- **EC1 [Oksidoredüktazs](/wiki/Oksidored%C3%BCktaz "Oksidoredüktaz")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_1)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 1) (sayfa mevcut değil)"))
- **EC2 [Transferazs](/wiki/Transferaz "Transferaz")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_2)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 2) (sayfa mevcut değil)"))
- **EC3 [Hidrolazs](/wiki/Hidrolaz "Hidrolaz")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_3)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 3) (sayfa mevcut değil)"))
- **EC4 [Liyazs](/wiki/Liyaz "Liyaz")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_4)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 4) (sayfa mevcut değil)"))
- **EC5 [İzomerazs](/wiki/%C4%B0zomeraz "İzomeraz")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_5)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 5) (sayfa mevcut değil)"))
- **EC6 [Ligazs](/wiki/Ligaz "Ligaz")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_6)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 6) (sayfa mevcut değil)"))
- **EC7 [Translocases](/w/index.php?title=Translocase&action=edit&redlink=1 "Translocase (sayfa mevcut değil)")** ( [liste](/w/index.php?title=EC_numaralar%C4%B1_listesi_(EC_7)&action=edit&redlink=1 "EC numaraları listesi (EC 7) (sayfa mevcut değil)"))

Ilgili

- [Şeker hidrolazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:%C5%9Eeker_hidrolazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Şeker hidrolazları (sayfa mevcut değil)")
- [Asit anhidrit hidrolazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Asit_anhidrit_hidrolazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Asit anhidrit hidrolazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Asiltransferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Asiltransferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Asiltransferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Alkol oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Alkol_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Alkol oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Aldehit dehidrojenazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Aldehit_dehidrojenazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Aldehit dehidrojenazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Aldehit-keton transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Aldehit-keton_transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Aldehit-keton transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Aldehit/Okso oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Aldehit/Okso_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Aldehit/Okso oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Alkil ve aril transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Alkil_ve_aril_transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Alkil ve aril transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Aspartik asit proteazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Aspartik_asit_proteazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Aspartik asit proteazları (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-karbon hidrolazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-karbon_hidrolazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-karbon hidrolazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-karbon ligazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-karbon_ligazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-karbon ligazları (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-nitrojen peptit olmayan hidrolazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-nitrojen_peptit_olmayan_hidrolazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-nitrojen peptit olmayan hidrolazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-karbon liyazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-karbon_liyazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-karbon liyazları (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-halojenür liyazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-halojen%C3%BCr_liyazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-halojenür liyazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-nitrojen liyazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-nitrojen_liyazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-nitrojen liyazları (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-oksijen liyazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-oksijen_liyazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-oksijen liyazları (sayfa mevcut değil)")
- [Karbon-kükürt liyazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbon-k%C3%BCk%C3%BCrt_liyazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbon-kükürt liyazları (sayfa mevcut değil)")
- [Karbonik anhidrazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karbonik_anhidrazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karbonik anhidrazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Karotenoidler](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Karotenoidler&action=edit&redlink=1 "Şablon:Karotenoidler (sayfa mevcut değil)")
- [CH-CH oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:CH-CH_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:CH-CH oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [CH-NH oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:CH-NH_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:CH-NH oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [CH-NH2 oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:CH-NH2_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:CH-NH2 oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Sistein proteazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Sistein_proteazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Sistein proteazları (sayfa mevcut değil)")
- [Sitokrom P450](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Sitokrom_P450&action=edit&redlink=1 "Şablon:Sitokrom P450 (sayfa mevcut değil)")
- [Dioksijenazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Dioksijenazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Dioksijenazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Difenol ailesi oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Difenol_ailesi_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Difenol ailesi oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Enzim kofaktörleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Enzim_kofakt%C3%B6rleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:Enzim kofaktörleri (sayfa mevcut değil)")
- [Enzim inhibisyonu](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Enzim_inhibisyonu&action=edit&redlink=1 "Şablon:Enzim inhibisyonu (sayfa mevcut değil)")
- [Esterazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Esterazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Esterazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Eter bağı hidrolazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Eter_ba%C4%9F%C4%B1_hidrolazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Eter bağı hidrolazları (sayfa mevcut değil)")
- [Flavoproteinler](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Flavoproteinler&action=edit&redlink=1 "Şablon:Flavoproteinler (sayfa mevcut değil)")
- [Geometrik izomerazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Geometrik_izomerazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Geometrik izomerazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Glikosiltransferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Glikosiltransferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Glikosiltransferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Heme oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Heme_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Heme oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Hidrojen oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Hidrojen_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Hidrojen oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Hidrolazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Hidrolazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Hidrolazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Molekül içi liyazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Molek%C3%BCl_i%C3%A7i_liyazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Molekül içi liyazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Molekül içi oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Molek%C3%BCl_i%C3%A7i_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Molekül içi oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [İzomerazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:%C4%B0zomerazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:İzomerazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Kinazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Kinazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Kinazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Ligazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Ligazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Ligazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Ligazlar CO CS ve CN](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Ligazlar_CO_CS_ve_CN&action=edit&redlink=1 "Şablon:Ligazlar CO CS ve CN (sayfa mevcut değil)")
- [Liyazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Liyazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Liyazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Metalloendopeptidazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Metalloendopeptidazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Metalloendopeptidazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Monooksijenazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Monooksijenazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Monooksijenazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Çoklu enzim kompleksleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:%C3%87oklu_enzim_kompleksleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:Çoklu enzim kompleksleri (sayfa mevcut değil)")
- [Mutazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Mutazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Mutazlar (sayfa mevcut değil)")
- [NADH veya NADPH oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:NADH_veya_NADPH_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:NADH veya NADPH oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Azot donör oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Azot_don%C3%B6r_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Azot donör oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Azotlu transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Azotlu_transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Azotlu transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Tek karbon transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Tek_karbon_transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Tek karbon transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Diğer oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Di%C4%9Fer_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Diğer oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Peroksidazlar](/wiki/%C5%9Eablon:Peroksidazlar "Şablon:Peroksidazlar")
- [Fosforik ester ve nitrojen-metal ligazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Fosforik_ester_ve_nitrojen-metal_ligazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Fosforik ester ve nitrojen-metal ligazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Fosfor-oksijen liyazları](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Fosfor-oksijen_liyazlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şablon:Fosfor-oksijen liyazları (sayfa mevcut değil)")
- [Proteazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Proteazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Proteazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Proteazom alt birimleri](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Proteazom_alt_birimleri&action=edit&redlink=1 "Şablon:Proteazom alt birimleri (sayfa mevcut değil)")
- [Protein tirozin fosfatazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Protein_tirozin_fosfatazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Protein tirozin fosfatazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Rasemazlar ve epimerazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Rasemazlar_ve_epimerazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Rasemazlar ve epimerazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Reseptör tirozin kinazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Resept%C3%B6r_tirozin_kinazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Reseptör tirozin kinazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Selenyum içeren grup transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Selenyum_i%C3%A7eren_grup_transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Selenyum içeren grup transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Serin endopeptidazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Serin_endopeptidazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Serin endopeptidazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Kükürt oksidoredüktazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:K%C3%BCk%C3%BCrt_oksidored%C3%BCktazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Kükürt oksidoredüktazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Kükürt içeren grup transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:K%C3%BCk%C3%BCrt_i%C3%A7eren_grup_transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Kükürt içeren grup transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Tiyoesterazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Tiyoesterazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Tiyoesterazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Topoizomerazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Topoizomerazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Topoizomerazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Transferazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Transferazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Transferazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Tirozin kinazlar](/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Tirozin_kinazlar&action=edit&redlink=1 "Şablon:Tirozin kinazlar (sayfa mevcut değil)")
- [Vitamin](/wiki/%C5%9Eablon:Vitamin "Şablon:Vitamin")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:G%C4%B1da_kimyas%C4%B1 "Şablon:Gıda kimyası")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:G%C4%B1da_kimyas%C4%B1 "Şablon tartışma:Gıda kimyası")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:G%C4%B1da_kimyas%C4%B1&action=edit)

[Gıda kimyası](/wiki/G%C4%B1da_kimyas%C4%B1 "Gıda kimyası")

- [Gıda katkısı](/wiki/G%C4%B1da_katk%C4%B1s%C4%B1 "Gıda katkısı")
- [Karbonhidratlar](/wiki/Karbonhidrat "Karbonhidrat")
- [Gıda boyası](/wiki/G%C4%B1da_boyas%C4%B1 "Gıda boyası")
- Enzimler
- [Esansiyel yağ asidi](/wiki/Esansiyel_ya%C4%9F_asidi "Esansiyel yağ asidi")
- [Tatlandırıcılar](/wiki/Tatland%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1lar "Tatlandırıcılar")
- [Fortification](/w/index.php?title=Food_fortification&action=edit&redlink=1 "Food fortification (sayfa mevcut değil)")
- [Lipit](/wiki/Lipit "Lipit")
- [Mineral](/wiki/Mineral "Mineral")
- [Protein](/wiki/Protein "Protein")
- [Vitamin](/wiki/Vitamin "Vitamin")
- [Su](/wiki/Su "Su")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Biyoloji "Şablon:Biyoloji")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Biyoloji "Şablon tartışma:Biyoloji")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Biyoloji&action=edit)

[Biyoloji](/wiki/Biyoloji "Biyoloji")

- Giriş ( [Genetik](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fe_giri%C5%9F&action=edit&redlink=1 "Genetiğe giriş (sayfa mevcut değil)"), [Evrim](/w/index.php?title=Evrime_giri%C5%9F&action=edit&redlink=1 "Evrime giriş (sayfa mevcut değil)"))
- [Ana hatlar](/wiki/Biyolojinin_ana_hatlar%C4%B1 "Biyolojinin ana hatları")
- [Tarih](/wiki/Biyoloji_tarihi "Biyoloji tarihi")
  - [Zaman çizelgesi](/w/index.php?title=Biyoloji_ve_organik_kimyan%C4%B1n_zaman_%C3%A7izelgesi&action=edit&redlink=1 "Biyoloji ve organik kimyanın zaman çizelgesi (sayfa mevcut değil)")
- [Dizin](/w/index.php?title=Biyoloji_maddeleri_dizini&action=edit&redlink=1 "Biyoloji maddeleri dizini (sayfa mevcut değil)")

[Biyoloji](/wiki/Biyoloji "Biyoloji")

Genel Bakış

- [Bilim](/wiki/Bilim "Bilim")
- [Yaşam](/wiki/Ya%C5%9Fam "Yaşam")
- Özellikler ( [Adaptasyon](/wiki/Adaptasyon "Adaptasyon"), [Metabolizma](/wiki/Metabolizma "Metabolizma"), [Büyüme](/wiki/Geli%C5%9Fim_biyolojisi "Gelişim biyolojisi"), [Düzen](/wiki/Yap%C4%B1#Biyolojik "Yapı"), [Düzenleme](/wiki/Homeostaz "Homeostaz"), [Üreme](/wiki/%C3%9Creme "Üreme"), [Çevreye verilen tepki](/wiki/Uyaran_(fizyoloji) "Uyaran (fizyoloji)"))
- [Yaşam hiyerarşisi](/wiki/Biyolojik_organizasyon "Biyolojik organizasyon") ( [Atom](/wiki/Atom "Atom") > [Molekül](/wiki/Molek%C3%BCl "Molekül") > [Organel](/wiki/Organel "Organel") > [Hücre](/wiki/H%C3%BCcre "Hücre") > [Doku](/wiki/Doku "Doku") > [Organ](/wiki/Organ "Organ") > [Organ sistemi](/wiki/Organ_sistemi "Organ sistemi") > [Canlı](/wiki/Canl%C4%B1 "Canlı") > [Popülasyon](/wiki/Pop%C3%BClasyon_(biyoloji) "Popülasyon (biyoloji)") > [Topluluk](/w/index.php?title=Biyosinoz&action=edit&redlink=1 "Biyosinoz (sayfa mevcut değil)") > [Ekosistem](/wiki/Ekosistem "Ekosistem") > [Biyosfer](/wiki/Biyosfer "Biyosfer"))
- [İndirgemeci](/wiki/Red%C3%BCksiyonizm#Bilimde "Redüksiyonizm")
- [Belirme](/wiki/Belirme "Belirme")
- [Mekanistik](/w/index.php?title=Mekanik_felsefe&action=edit&redlink=1 "Mekanik felsefe (sayfa mevcut değil)")
- [Bilimsel yöntem](/wiki/Bilimsel_y%C3%B6ntem "Bilimsel yöntem")
- [Teori](/wiki/Bilimsel_teori "Bilimsel teori")
- [Kanun](/wiki/Bilimsel_kanun "Bilimsel kanun")
- [Akran denetimi](/wiki/Akran_denetimi "Akran denetimi")
- [Biyoloji dergileri](/w/index.php?title=Biyoloji_dergileri_listesi&action=edit&redlink=1 "Biyoloji dergileri listesi (sayfa mevcut değil)")
- [Biyolog](/wiki/Biyolog "Biyolog")

Kimyasal temel

- [Atomlar](/wiki/Atom "Atom")
- [Karbon temelli yaşam](/wiki/Karbon_temelli_ya%C5%9Fam "Karbon temelli yaşam")
- [Amino asitler](/wiki/Amino_asit "Amino asit")
- [Karbonhidratlar](/wiki/Karbonhidrat "Karbonhidrat")
- [Kimyasal bağ](/wiki/Kimyasal_ba%C4%9F "Kimyasal bağ")
- [Element](/wiki/Element "Element")
- [Lipitler](/wiki/Lipit "Lipit")
- [Madde](/wiki/Madde "Madde")
  - [Kuantum](/wiki/Kuantum_biyolojisi "Kuantum biyolojisi")
- [Moleküller](/wiki/Molek%C3%BCl "Molekül")
- [Monomer](/wiki/Monomer "Monomer")
- [Nükleik asitler](/wiki/N%C3%BCkleik_asit "Nükleik asit")
- [Organik bileşikler](/wiki/Organik_bile%C5%9Fik "Organik bileşik")
- [pH](/wiki/PH "PH")
- [Polimer](/wiki/Polimer "Polimer")
- [Proteinler](/wiki/Protein "Protein")
- [Su](/wiki/Su "Su")

[Hücreler](/wiki/H%C3%BCcre "Hücre")

- [ATP](/wiki/Adenozin_trifosfat "Adenozin trifosfat")
- [Hücre döngüsü](/wiki/H%C3%BCcre_d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC "Hücre döngüsü")
- [Hücre teorisi](/wiki/H%C3%BCcre_teorisi "Hücre teorisi")
- [Hücre sinyalizasyonu](/wiki/H%C3%BCcre_sinyalizasyonu "Hücre sinyalizasyonu")
- [Hücresel solunum](/wiki/Oksijenli_solunum "Oksijenli solunum")
- [Enerji dönüşümü](/wiki/Enerji "Enerji")
- Enzim
- [Ökaryot](/wiki/%C3%96karyot "Ökaryot")
- [Fermantasyon](/wiki/Fermantasyon "Fermantasyon")
- [Metabolizma](/wiki/Metabolizma "Metabolizma")
- [Mayoz](/wiki/Mayoz "Mayoz")
- [Mitoz](/wiki/Mitoz "Mitoz")
- [Fotosentez](/wiki/Fotosentez "Fotosentez")
- [Prokaryot](/wiki/Prokaryot "Prokaryot")

[Genetik](/wiki/Genetik "Genetik")

- [DNA](/wiki/DNA "DNA")
- [Epigenetik](/wiki/Epigenetik "Epigenetik")
- [Evrimsel gelişim biyolojisi](/wiki/Evrimsel_geli%C5%9Fim_biyolojisi "Evrimsel gelişim biyolojisi")
- [Gen ifadesi](/wiki/Gen_ifadesi "Gen ifadesi")
- [Gen düzenlenmesi](/wiki/Gen_ifadesinin_d%C3%BCzenlenmesi "Gen ifadesinin düzenlenmesi")
- [Genomlar](/wiki/Genom "Genom")
- [Mendel genetiği](/wiki/Mendel_geneti%C4%9Fi "Mendel genetiği")
- [Transkripsiyon sonrası modifikasyon](/w/index.php?title=Transkripsiyon_sonras%C4%B1_modifikasyon&action=edit&redlink=1 "Transkripsiyon sonrası modifikasyon (sayfa mevcut değil)")

[Evrim](/wiki/Evrim "Evrim")

- [Adaptasyon](/wiki/Adaptasyon "Adaptasyon")
- [Yeryüzündeki ilk yaşam](/wiki/Yery%C3%BCz%C3%BCndeki_ilk_ya%C5%9Fam "Yeryüzündeki ilk yaşam")
- [İşlev](/wiki/%C4%B0%C5%9Flev_(biyoloji) "İşlev (biyoloji)")
- [Genetik sürüklenme](/wiki/Genetik_s%C3%BCr%C3%BCklenme "Genetik sürüklenme")
- [Gen akışı](/wiki/Gen_ak%C4%B1%C5%9F%C4%B1 "Gen akışı")
- [Yaşamın evrimsel tarihi](/wiki/Ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimsel_tarihi "Yaşamın evrimsel tarihi")
- [Makro evrim](/wiki/Makro_evrim "Makro evrim")
- [Mikro evrim](/wiki/Mikro_evrim "Mikro evrim")
- [Mutasyon](/wiki/Mutasyon "Mutasyon")
- [Doğal seçilim](/wiki/Do%C4%9Fal_se%C3%A7ilim "Doğal seçilim")
- [Filogenetik](/wiki/Filogenetik "Filogenetik")
- [Türleşme](/wiki/T%C3%BCrle%C5%9Fme "Türleşme")
- [Taksonomi](/wiki/Taksonomi_(biyoloji) "Taksonomi (biyoloji)")
- [Varoluş mücadelesi](/wiki/Varolu%C5%9F_m%C3%BCcadelesi "Varoluş mücadelesi")

[Çeşitlilik](/wiki/Biyo%C3%A7e%C5%9Fitlilik "Biyoçeşitlilik")

- [Arkea](/wiki/Arkea "Arkea")
- [Hayvanlar](/wiki/Hayvan "Hayvan")
- [Bakteri](/wiki/Bakteri "Bakteri")
- [Mantarlar](/wiki/Mantarlar "Mantarlar")
- [Omurgasızlar](/wiki/Omurgas%C4%B1zlar "Omurgasızlar")
- [Bitkiler](/wiki/Bitki "Bitki")
- [Protistler](/wiki/Protistler "Protistler")
- [Omurgalılar](/wiki/Omurgal%C4%B1lar "Omurgalılar")
- [Virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs")

Bitki formu

ve işlevi

- [Epidermis](/wiki/Epidermis_(botanik) "Epidermis (botanik)")
- [Çiçek](/wiki/%C3%87i%C3%A7ek "Çiçek")
- [Temel doku](/wiki/Temel_doku "Temel doku")
- [Yaprak](/wiki/Yaprak "Yaprak")
- [Floem](/wiki/Floem "Floem")
- [İnternod](/wiki/%C4%B0nternod "İnternod")
- [Kök](/wiki/K%C3%B6k "Kök")
- [Sürgün](/wiki/S%C3%BCrg%C3%BCn_(botanik) "Sürgün (botanik)")
- [Damarlı bitki](/wiki/Tracheophyta "Tracheophyta")
- [Damar dokusu](/wiki/Damar_dokusu "Damar dokusu")
- [Ksilem](/wiki/Ksilem "Ksilem")

Hayvan formu

ve işlevi

- [Soluma](/wiki/Soluma "Soluma")
- [Dolaşım sistemi](/wiki/Dola%C5%9F%C4%B1m_sistemi "Dolaşım sistemi")
- [Endokrin sistem](/wiki/Endokrin_sistem "Endokrin sistem")
- [Sindirim sistemi](/wiki/%C4%B0nsan_sindirim_sistemi "İnsan sindirim sistemi")
- [Homeostaz](/wiki/Homeostaz "Homeostaz")
- [Bağışıklık sistemi](/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1%C5%9F%C4%B1kl%C4%B1k_sistemi "Bağışıklık sistemi")
- [İç çevre](/w/index.php?title=%C4%B0%C3%A7_%C3%A7evre&action=edit&redlink=1 "İç çevre (sayfa mevcut değil)")
- [Kas sistemi](/wiki/Kas_sistemi "Kas sistemi")
- [Sinir sistemi](/wiki/Sinir_sistemi "Sinir sistemi")
- [Üreme sistemi](/wiki/%C3%9Creme_sistemi "Üreme sistemi")
- [Solunum sistemi](/wiki/Solunum_sistemi "Solunum sistemi")

[Ekoloji](/wiki/Ekoloji "Ekoloji")

- [Gıda döngüsü](/wiki/G%C4%B1da_d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC "Gıda döngüsü")
- [Biyolojik etkileşim](/w/index.php?title=Biyolojik_etkile%C5%9Fim&action=edit&redlink=1 "Biyolojik etkileşim (sayfa mevcut değil)")
- [Biyokütle](/wiki/Biyok%C3%BCtle "Biyokütle")
- [Biyomlar](/wiki/Biyom "Biyom")
- [Biyosfer](/wiki/Biyosfer "Biyosfer")
- [İklim](/wiki/%C4%B0klim "İklim")
- [İklim değişikliği](/wiki/%C4%B0klim_de%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi "İklim değişikliği")
- [Komünite](/wiki/Kom%C3%BCnite "Komünite")
- [Koruma](/wiki/Koruma_biyolojisi "Koruma biyolojisi")
- [Ekosistem](/w/index.php?title=Ekosistem_ekolojisi&action=edit&redlink=1 "Ekosistem ekolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Habitat](/wiki/Habitat "Habitat")
  - [Niş](/wiki/Ekolojik_ni%C5%9F "Ekolojik niş")
- [Mikrobiyom](/w/index.php?title=Mikrobiyom&action=edit&redlink=1 "Mikrobiyom (sayfa mevcut değil)")
- [Nüfus dinamikleri](/w/index.php?title=N%C3%BCfus_ekolojisi&action=edit&redlink=1 "Nüfus ekolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Kaynaklar](/w/index.php?title=Kaynak_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Kaynak (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Tree_of_life_by_Haeckel.jpg/140px-Tree_of_life_by_Haeckel.jpg)](/wiki/Dosya:Tree_of_life_by_Haeckel.jpg)

[Araştırma \
\
yöntemleri](/wiki/Biyolojideki_ara%C5%9Ft%C4%B1rma_y%C3%B6ntemleri_listesi "Biyolojideki araştırma yöntemleri listesi")

Laboratuvar

teknikleri

- [Genetik mühendisliği](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği")
- [Transformasyon](/wiki/Transformasyon "Transformasyon")
- [Jel elektroforezi](/wiki/Jel_elektroforezi "Jel elektroforezi")
- [Kromatografi](/wiki/Kromatografi "Kromatografi")
- [Santrifüjleme](/wiki/Santrif%C3%BCjleme "Santrifüjleme")
- [Hücre kültürü](/wiki/H%C3%BCcre_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Hücre kültürü")
- [DNA dizileme](/wiki/DNA_dizileme "DNA dizileme")
- [DNA mikroçip](/wiki/DNA_mikro%C3%A7ip "DNA mikroçip")
- [Yeşil floresan protein](/wiki/Ye%C5%9Fil_floresan_protein "Yeşil floresan protein")
- [Vektör](/wiki/Vekt%C3%B6r_(molek%C3%BCler_biyoloji) "Vektör (moleküler biyoloji)")
- [Enzim ölçümü](/wiki/Enzim_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCm%C3%BC "Enzim ölçümü")
- [Protein saflaştırması](/wiki/Protein_safla%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1 "Protein saflaştırması")
- [Western blot](/wiki/Western_blot "Western blot")
- [Northern blot](/wiki/Northern_blot "Northern blot")
- [Southern blot](/wiki/Southern_blot "Southern blot")
- [Restriksiyon enzimi](/wiki/Restriksiyon_enzimi "Restriksiyon enzimi")
- [Polimeraz zincir reaksiyonu](/wiki/Polimeraz_zincir_reaksiyonu "Polimeraz zincir reaksiyonu")
- [İki hibritli tarama](/w/index.php?title=%C4%B0ki_hibritli_tarama&action=edit&redlink=1 "İki hibritli tarama (sayfa mevcut değil)")
- _[In vivo](/wiki/In_vivo "In vivo")_
- _[In vitro](/wiki/In_vitro "In vitro")_
- _[In silico](/wiki/In_silico "In silico")_

Saha teknikleri

- [Kuşak transekti](/w/index.php?title=Ku%C5%9Fak_transekti&action=edit&redlink=1 "Kuşak transekti (sayfa mevcut değil)")
- [Etiketleme ve tekrar yakalama](/w/index.php?title=Etiketleme_ve_tekrar_yakalama&action=edit&redlink=1 "Etiketleme ve tekrar yakalama (sayfa mevcut değil)")
- [Tür keşif eğrisi](/w/index.php?title=T%C3%BCr_ke%C5%9Fif_e%C4%9Frisi&action=edit&redlink=1 "Tür keşif eğrisi (sayfa mevcut değil)")

[Dallar](/wiki/Biyolojinin_ana_hatlar%C4%B1#Dallar "Biyolojinin ana hatları")

- [Abiyogenez](/wiki/Abiyogenez "Abiyogenez")
- [Aerobiyoloji](/wiki/Aerobiyoloji "Aerobiyoloji")
- [Agronomi](/wiki/Tarla_tar%C4%B1m%C4%B1 "Tarla tarımı")
- [Agrostoloji](/wiki/Agrostoloji "Agrostoloji")
- [Anatomi](/wiki/Anatomi "Anatomi")
- [Astrobiyoloji](/wiki/Astrobiyoloji "Astrobiyoloji")
- [Bakteriyoloji](/wiki/Bakteriyoloji "Bakteriyoloji")
- [Beslenme](/w/index.php?title=Beslenme_bilimi&action=edit&redlink=1 "Beslenme bilimi (sayfa mevcut değil)")
- [Bilişsel biyoloji](/w/index.php?title=Bili%C5%9Fsel_biyoloji&action=edit&redlink=1 "Bilişsel biyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Biyocoğrafya](/wiki/Biyoco%C4%9Frafya "Biyocoğrafya")
- [Biyofizik](/wiki/Biyofizik "Biyofizik")
- [Biyoenformatik](/wiki/Biyoenformatik "Biyoenformatik")
- [Biyoistatistik](/wiki/Biyoistatistik "Biyoistatistik")
- [Biyojeoloji](/w/index.php?title=Biyojeoloji&action=edit&redlink=1 "Biyojeoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Biyokimya](/wiki/Biyokimya "Biyokimya")
- [Biyomekanik](/wiki/Biyomekanik "Biyomekanik")
- [Biyomühendislik](/wiki/Biyom%C3%BChendislik "Biyomühendislik")
- [Biyosemiyotik](/wiki/Biyosemiyotik "Biyosemiyotik")
- [Biyoteknoloji](/wiki/Biyoteknoloji "Biyoteknoloji")
- [Botanik](/wiki/Botanik "Botanik")
- [Dendroloji](/wiki/Dendroloji "Dendroloji")
- [Deniz biyolojisi](/wiki/Deniz_biyolojisi "Deniz biyolojisi")
- [Ekolojik genetik](/wiki/Ekolojik_genetik "Ekolojik genetik")
- [Ekoloji](/wiki/Ekoloji "Ekoloji")
- [Embriyoloji](/wiki/Embriyoloji "Embriyoloji")
- [Entomoloji](/wiki/Entomoloji "Entomoloji")
- [Epidemiyoloji](/wiki/Epidemiyoloji "Epidemiyoloji")
- [Epigenetik](/wiki/Epigenetik "Epigenetik")
- [Etoloji](/wiki/Etoloji "Etoloji")
- [Evrimsel biyoloji](/wiki/Evrimsel_biyoloji "Evrimsel biyoloji")
- [Farmakoloji](/wiki/Farmakoloji "Farmakoloji")
- [Fikoloji](/wiki/Fikoloji "Fikoloji")
- [Filogenetik](/wiki/Filogenetik "Filogenetik")
- [Fizyoloji](/wiki/Fizyoloji "Fizyoloji")
- [Fotobiyoloji](/w/index.php?title=Fotobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Fotobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Gelişim biyolojisi](/wiki/Geli%C5%9Fim_biyolojisi "Gelişim biyolojisi")
- [Genetik](/wiki/Genetik "Genetik")
- [Genomik](/wiki/Genomik "Genomik")
- [Gerontoloji](/wiki/Gerontoloji "Gerontoloji")
- [Gelişimsel plastisite](/wiki/Geli%C5%9Fimsel_plastisite "Gelişimsel plastisite")
- [Herpetoloji](/wiki/Herpetoloji "Herpetoloji")
- [Hesaplamalı biyoloji](/wiki/Hesaplamal%C4%B1_biyoloji "Hesaplamalı biyoloji")
- [Histoloji](/wiki/Histoloji "Histoloji")
- [Hücresel mikrobiyoloji](/w/index.php?title=H%C3%BCcresel_mikrobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Hücresel mikrobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [İhtiyoloji](/wiki/%C4%B0htiyoloji "İhtiyoloji")
- [İmmünoloji](/wiki/%C4%B0mm%C3%BCnoloji "İmmünoloji")
- [İnsan biyolojisi](/wiki/%C4%B0nsan_biyolojisi "İnsan biyolojisi")
- [Jeobiyoloji](/w/index.php?title=Jeobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Jeobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Kimyasal biyoloji](/wiki/Kimyasal_biyoloji "Kimyasal biyoloji")
- [Koruma biyolojisi](/wiki/Koruma_biyolojisi "Koruma biyolojisi")
- [Kriyobiyoloji](/wiki/Kriyobiyoloji "Kriyobiyoloji")
- [Kronobiyoloji](/w/index.php?title=Kronobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Kronobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Kuantum biyolojisi](/wiki/Kuantum_biyolojisi "Kuantum biyolojisi")
- [Lipidoloji](/w/index.php?title=Lipidoloji&action=edit&redlink=1 "Lipidoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Matematiksel biyoloji](/wiki/Matematiksel_ve_teorik_biyoloji "Matematiksel ve teorik biyoloji")
- [Mammaloji](/wiki/Mammaloji "Mammaloji")
- [Mikoloji](/wiki/Mikoloji "Mikoloji")
- [Mikrobiyoloji](/wiki/Mikrobiyoloji "Mikrobiyoloji")
- [Moleküler biyoloji](/wiki/Molek%C3%BCler_biyoloji "Moleküler biyoloji")
- [Morfoloji](/wiki/Morfoloji_(biyoloji) "Morfoloji (biyoloji)")
- [Neontoloji](/w/index.php?title=Neontoloji&action=edit&redlink=1 "Neontoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Nörobilim](/wiki/N%C3%B6robilim "Nörobilim")
- [Ornitoloji](/wiki/Ku%C5%9F_bilimi "Kuş bilimi")
- [Ontojeni](/wiki/Ontojeni "Ontojeni")
- [Osteoloji](/wiki/Kemikbilim "Kemikbilim")
- [Paleontoloji](/wiki/Paleontoloji "Paleontoloji")
- [Parazitoloji](/wiki/Parazitoloji "Parazitoloji")
- [Patoloji](/wiki/Patoloji "Patoloji")
- [Pomoloji](/wiki/Pomoloji "Pomoloji")
- [Primatoloji](/wiki/Primatoloji "Primatoloji")
- [Proteomik](/wiki/Proteomik "Proteomik")
- [Protistoloji](/w/index.php?title=Protistoloji&action=edit&redlink=1 "Protistoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Radyobiyoloji](/wiki/Radyobiyoloji "Radyobiyoloji")
- [Sentetik biyoloji](/w/index.php?title=Sentetik_biyoloji&action=edit&redlink=1 "Sentetik biyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Sistematik](/wiki/Sistematik "Sistematik")
- [Sistem biyolojisi](/wiki/Sistem_biyolojisi "Sistem biyolojisi")
- [Sitogenetik](/wiki/Sitogenetik "Sitogenetik")
- [Sitoloji](/wiki/Sitoloji "Sitoloji")
- [Sosyobiyoloji](/wiki/Sosyobiyoloji "Sosyobiyoloji")
- [Taksonomi](/wiki/Taksonomi_(biyoloji) "Taksonomi (biyoloji)")
- [Tarım bilimi](/wiki/Tar%C4%B1m_bilimi "Tarım bilimi")
- [Tatlı su biyolojisi](/w/index.php?title=Tatl%C4%B1_su_biyolojisi&action=edit&redlink=1 "Tatlı su biyolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Teratoloji](/wiki/Teratoloji "Teratoloji")
- [Toksikoloji](/wiki/Toksikoloji "Toksikoloji")
- [Üreme biyolojisi](/w/index.php?title=%C3%9Creme_biyolojisi&action=edit&redlink=1 "Üreme biyolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Virofizik](/w/index.php?title=Virofizik&action=edit&redlink=1 "Virofizik (sayfa mevcut değil)")
- [Viroloji](/wiki/Viroloji "Viroloji")
- [Yapısal biyoloji](/wiki/Yap%C4%B1sal_biyoloji "Yapısal biyoloji")
- [Zenobiyoloji](/wiki/Zenobiyoloji "Zenobiyoloji")
- [Zooloji](/wiki/Zooloji "Zooloji")

Sözlükler

- [Biyoloji](/w/index.php?title=Biyoloji_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Biyoloji sözlüğü (sayfa mevcut değil)")
- [Botanik terimler](/w/index.php?title=Botanik_terimler_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Botanik terimler sözlüğü (sayfa mevcut değil)")
- [Ekoloji terimler](/w/index.php?title=Ekoloji_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Ekoloji sözlüğü (sayfa mevcut değil)")
- [Bitki morfolojisi terimleri](/w/index.php?title=Bitki_morfolojisi_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Bitki morfolojisi sözlüğü (sayfa mevcut değil)")

- ![Kategori](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Symbol_category.svg/16px-Symbol_category.svg.png)[Kategori](/wiki/Kategori:Biyoloji "Kategori:Biyoloji")
- ![Commons sayfası](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)[Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Biology "commons:Biology")
- ![VikiProje](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/People_icon.svg/16px-People_icon.svg.png)[Vikiproje](/wiki/Vikiproje:Biyoloji "Vikiproje:Biyoloji")

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q8047 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [BNE](/wiki/%C4%B0spanya_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İspanya Millî Kütüphanesi"): [XX525254](http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=XX525254)
- [BNF](/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Fransa Millî Kütüphanesi"): [cb11935541n](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11935541n) [(data)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11935541n)
- [GND](/wiki/T%C3%BCmle%C5%9Fik_Otorite_Dosyas%C4%B1 "Tümleşik Otorite Dosyası"): [4014988-2](https://d-nb.info/gnd/4014988-2)
- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh85044229](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85044229)
- [NDL](/wiki/Mill%C3%AE_Diyet_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Millî Diyet Kütüphanesi"): [00566733](https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00566733)
- [NKC](/wiki/%C3%87ek_Cumhuriyeti_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi"): [ph119969](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ph119969&CON_LNG=ENG)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987007550781905171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007550781905171)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Enzim&oldid=33542654](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Enzim&oldid=33542654)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Enzimler](/wiki/Kategori:Enzimler "Kategori:Enzimler")
- [Biyomoleküller](/wiki/Kategori:Biyomolek%C3%BCller "Kategori:Biyomoleküller")
- [Proses kimyasalları](/wiki/Kategori:Proses_kimyasallar%C4%B1 "Kategori:Proses kimyasalları")
- [Kataliz](/wiki/Kategori:Kataliz "Kategori:Kataliz")
- [Metabolizma](/wiki/Kategori:Metabolizma "Kategori:Metabolizma")

Gizli kategoriler:

- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")
- [KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")
- [KB1 bakım: Fazladan yazı](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Fazladan_yaz%C4%B1 "Kategori:KB1 bakım: Fazladan yazı")
- [ISBN sihirli bağlantısını kullanan sayfalar](/wiki/Kategori:ISBN_sihirli_ba%C4%9Flant%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1_kullanan_sayfalar "Kategori:ISBN sihirli bağlantısını kullanan sayfalar")
- [PMID sihirli bağlantısını kullanan sayfalar](/wiki/Kategori:PMID_sihirli_ba%C4%9Flant%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1_kullanan_sayfalar "Kategori:PMID sihirli bağlantısını kullanan sayfalar")
- [Commons kategori bağlantısı Vikiveri'de tanımlı olan sayfalar](/wiki/Kategori:Commons_kategori_ba%C4%9Flant%C4%B1s%C4%B1_Vikiveri%27de_tan%C4%B1ml%C4%B1_olan_sayfalar "Kategori:Commons kategori bağlantısı Vikiveri'de tanımlı olan sayfalar")
- [Pasaj içeren maddeler](/wiki/Kategori:Pasaj_i%C3%A7eren_maddeler "Kategori:Pasaj içeren maddeler")
- [BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNE_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNF_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:GND_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NDL_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NKC_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 08.36, 23 Temmuz 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Enzim&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)