Genetiği değiştirilmiş organizmalar - Vikipedi
Genetiği değiştirilmiş organizma (GDO), genetik mühendisliğinin çeşitli teknikler kullanarak yaptığı müdahalelerle kalıtımsal değişikliğe uğrattığı bir ...
Genetiği değiştirilmiş organizmalar - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Geneti%C4%9Fi+de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F+organizmalar "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Geneti%C4%9Fi+de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F+organizmalar "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Geneti%C4%9Fi+de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F+organizmalar "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Geneti%C4%9Fi+de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F+organizmalar "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Tarihsel gelişim](#Tarihsel_gelişim)
- [2Uygulama alanları](#Uygulama_alanları)
- [3Ülkelerin GDO'lara desteği ve engelleri](#Ülkelerin_GDO'lara_desteği_ve_engelleri)Ülkelerin GDO'lara desteği ve engelleri alt bölümünü aç/kapa  - [3.1Türkiye](#Türkiye)
  - [3.2Avustralya](#Avustralya)
  - [3.3Kanada](#Kanada)
  - [3.4Yeni Zelanda](#Yeni_Zelanda)
  - [3.5ABD](#ABD)
  - [3.6Zambiya](#Zambiya)
  - [3.7Fransa](#Fransa)
  - [3.8Brezilya](#Brezilya)
  - [3.9Arjantin](#Arjantin)
- [4Gen aktarımlı canlılar](#Gen_aktarımlı_canlılar)Gen aktarımlı canlılar alt bölümünü aç/kapa  - [4.1Hayvanlar](#Hayvanlar)
  - [4.2Bitkiler](#Bitkiler)
- [5GDO'ların tarım üzerine etkileri](#GDO'ların_tarım_üzerine_etkileri)
- [6GDO'nun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri\[17\]](#GDO'nun_İnsan_Sağlığı_Üzerine_Etkileri[17])
- [7Birleşmiş Milletler Biyogüvenlik (Cartegena) Protokolü](#Birleşmiş_Milletler_Biyogüvenlik_(Cartegena)_Protokolü)
- [8Notlar ve referanslar](#Notlar_ve_referanslar)
- [9Ayrıca bakınız](#Ayrıca_bakınız)
- [10Kaynakça](#Kaynakça)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Genetiği değiştirilmiş organizmalar

74 dil

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Geneties_gemanipuleerde_organisme "Geneties gemanipuleerde organisme - Afrikaanca")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%83%D8%A7%D8%A6%D9%86%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%84%D8%A9_%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%AB%D9%8A%D8%A7 "كائنات معدلة وراثيا - Arapça")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Organismu_xen%C3%A9ticamente_modific%C3%A1u "Organismu xenéticamente modificáu - Asturyasça")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/GMO "GMO - Azerbaycan dili")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Генетик модификацияланған организм - Başkırtça")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%BC "Трансгенны арганізм - Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC "Генетично модифициран организъм - Bulgarca")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%82%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%A3%E0%A7%81%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87_%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A4_%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC "বংশাণুগতভাবে পরিবর্তিত জীব - Bengalce")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Organeg_daskemmet_he_geno%C3%B9 "Organeg daskemmet he genoù - Bretonca")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%8Dki_modificirani_organizam "Genetički modificirani organizam - Boşnakça")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Organisme_modificat_gen%C3%A8ticament "Organisme modificat genèticament - Katalanca")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Geneticky_modifikovan%C3%BD_organismus "Geneticky modifikovaný organismus - Çekçe")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Genetisk_modificeret_organisme "Genetisk modificeret organisme - Danca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Gentechnisch_ver%C3%A4nderter_Organismus "Gentechnisch veränderter Organismus - Almanca")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CE%BD%CE%B5%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC_%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CE%B9_%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CE%AF "Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί - Yunanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Genetically_modified_organism "Genetically modified organism - İngilizce")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Genetike_modifita_organismo "Genetike modifita organismo - Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Organismo_gen%C3%A9ticamente_modificado "Organismo genéticamente modificado - İspanyolca")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Geenmuundatud_organism "Geenmuundatud organism - Estonca")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Genetikoki_eraldatutako_organismo "Genetikoki eraldatutako organismo - Baskça")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C "جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Geenimuunneltu_organismi "Geenimuunneltu organismi - Fince")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Organisme_g%C3%A9n%C3%A9tiquement_modifi%C3%A9 "Organisme génétiquement modifié - Fransızca")
- [Furlan](https://fur.wikipedia.org/wiki/OGM "OGM - Friuli dili")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Org%C3%A1nach_g%C3%A9inmhodhnaithe "Orgánach géinmhodhnaithe - İrlandaca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Organismo_xeneticamente_modificado "Organismo xeneticamente modificado - Galiçyaca")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%90%D7%95%D7%A8%D7%92%D7%A0%D7%99%D7%96%D7%9D_%D7%9E%D7%94%D7%95%D7%A0%D7%93%D7%A1_%D7%92%D7%A0%D7%98%D7%99%D7%AA "אורגניזם מהונדס גנטית - İbranice")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA_%E0%A4%B8%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5 "आनुवंशिक रूप से परिवर्तित जीव - Hintçe")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Genetski_modificirani_organizmi "Genetski modificirani organizmi - Hırvatça")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Genetikailag_m%C3%B3dos%C3%ADtott_%C3%A9l%C5%91l%C3%A9nyek "Genetikailag módosított élőlények - Macarca")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%A5%D5%B6%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%B4%D5%B8%D5%A4%D5%AB%D6%86%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D6%81%D5%BE%D5%A1%D5%AE_%D6%85%D6%80%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A6%D5%B4 "Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմ - Ermenice")
- [İnterlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Organismo_geneticamente_modificate "Organismo geneticamente modificate - İnterlingua")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Organisme_termodifikasi_secara_genetika "Organisme termodifikasi secara genetika - Endonezce")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Erf%C3%B0abreyttar_l%C3%ADfverur "Erfðabreyttar lífverur - İzlandaca")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Organismo_geneticamente_modificato "Organismo geneticamente modificato - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%81%BA%E4%BC%9D%E5%AD%90%E7%B5%84%E6%8F%9B%E3%81%88%E7%94%9F%E7%89%A9 "遺伝子組換え生物 - Japonca")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%93%D0%B7%D0%B0 "Гендік модификацияланған ағза - Kazakça")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9C%A0%EC%A0%84%EC%9E%90_%EB%B3%80%ED%98%95_%EC%83%9D%EB%AC%BC "유전자 변형 생물 - Korece")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%9C%D0%9E "ГМО - Kırgızca")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Organismus_genetice_mutatus "Organismus genetice mutatus - Latince")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/Geentechnesch_ver%C3%A4nnerten_Organismus "Geentechnesch verännerten Organismus - Lüksemburgca")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Organism_Geneticament_Modifegaa "Organism Geneticament Modifegaa - Lombardça")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Geneti%C5%A1kai_modifikuotas_organizmas "Genetiškai modifikuotas organizmas - Litvanca")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/%C4%A2en%C4%93tiski_p%C4%81rveidots_organisms "Ģenētiski pārveidots organisms - Letonca")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Генетски изменет организам - Makedonca")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Organisma_terubah_suai_secara_genetik "Organisma terubah suai secara genetik - Malayca")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Genetisch_gemodificeerd_organisme "Genetisch gemodificeerd organisme - Felemenkçe")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Genetisk_modifisert_organisme "Genetisk modifisert organisme - Norveççe Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Organisme_modificat_geneticament "Organisme modificat geneticament - Oksitan dili")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Organizm_zmodyfikowany_genetycznie "Organizm zmodyfikowany genetycznie - Lehçe")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D9%87_%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%BC%D9%8A%DA%A9%D9%8A_%DA%89%D9%88%D9%84_%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD_%D8%B4%D9%88%DB%8C_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%D8%B3%D9%85 "په جنيټيکي ډول اصلاح شوی ژوندی جسم - Peştuca")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Organismos_geneticamente_modificados "Organismos geneticamente modificados - Portekizce")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Organism_modificat_genetic "Organism modificat genetic - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Генетически модифицированный организм - Rusça")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%8Dki_modifikovan_organizam "Genetički modifikovan organizam - Sırp-Hırvat Dili")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%80%E0%B7%9A%E0%B6%AB%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%80_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%AB%E0%B6%BA_%E0%B6%9A%E0%B6%BD_%E0%B6%A2%E0%B7%93%E0%B7%80%E0%B7%93%E0%B6%B1%E0%B7%8A "ප්‍රවේණිකව විකරණය කල ජීවීන් - Sinhali dili")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Genetically_modified_organism "Genetically modified organism - Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Geneticky_modifikovan%C3%BD_organizmus "Geneticky modifikovaný organizmus - Slovakça")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Genetsko_spremenjeni_organizem "Genetsko spremenjeni organizem - Slovence")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Organizmat_e_modifikuar_gjenetikisht "Organizmat e modifikuar gjenetikisht - Arnavutça")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Генетички модификован организам - Sırpça")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Genetiskt_modifierad_organism "Genetiskt modifierad organism - İsveççe")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%AE%E0%AE%B0%E0%AE%AA%E0%AE%A3%E0%AF%81_%E0%AE%AE%E0%AE%BE%E0%AE%B1%E0%AF%8D%E0%AE%B1%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9F_%E0%AE%89%E0%AE%AF%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AE%AE%E0%AF%8D "மரபணு மாற்றப்பட்ட உயிரினம் - Tamilce")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D2%B6%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8_%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B8_%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D3%A3 "Ҷондорони дасткоришудаи женетикӣ - Tacikçe")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%94%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1 "สิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรม - Tayca")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Organismong_henetikong_binago "Organismong henetikong binago - Tagalogca")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%BC "Генетично модифікований організм - Ukraynaca")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Genetik_modifikatsiyalangan_organizm "Genetik modifikatsiyalangan organizm - Özbekçe")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_gen "Sinh vật biến đổi gen - Vietnamca")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E8%BD%AC%E5%9F%BA%E5%9B%A0%E7%94%9F%E7%89%A9 "转基因生物 - Wu Çincesi")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%81%97%E4%BC%A0%E4%BF%AE%E9%A5%B0%E7%94%9F%E7%89%A9%E4%BD%93 "遗传修饰生物体 - Çince")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/%C3%9Bi-tho%C3%A2n-ch%C3%BA_siu-k%C3%A1i_seng-bu%CC%8Dt "Ûi-thoân-chú siu-kái seng-bu̍t - Min Nan Çincesi")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%9F%BA%E5%9B%A0%E6%94%B9%E9%80%A0%E7%94%9F%E7%89%A9 "基因改造生物 - Kantonca")
- [İsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/IsiPhili_esiguqulwe_isiFuzisi "IsiPhili esiguqulwe isiFuzisi - Zuluca")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q182726#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&oldid=32647562 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&id=32647562&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FGeneti%25C4%259Fi_de%25C4%259Fi%25C5%259Ftirilmi%25C5%259F_organizmalar)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FGeneti%25C4%259Fi_de%25C4%259Fi%25C5%259Ftirilmi%25C5%259F_organizmalar)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q182726 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Geneti%C4%9Fi+de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F+organizmalar)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Genetically_modified_organisms)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Edit-clear.svg/40px-Edit-clear.svg.png)

Bu madde **önerilmeyen biçimde kaynaklandırılmıştır**. Gösterilen kaynaklar [kaynak gösterme şablonları](/wiki/Vikipedi:Kaynak_g%C3%B6sterme_%C5%9Fablonlar%C4%B1 "Vikipedi:Kaynak gösterme şablonları") kullanılarak [dipnot](/wiki/Yard%C4%B1m:Dipnotlar "Yardım:Dipnotlar") belirtme biçemine uygun olarak düzenlenmelidir._(Şubat 2023)__( [Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin](/wiki/Yard%C4%B1m:Bak%C4%B1m_%C5%9Fablonunu_kald%C4%B1rmak "Yardım:Bakım şablonunu kaldırmak"))_

**Genetiği değiştirilmiş organizma** ( **GDO**), [genetik mühendisliğinin](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği") çeşitli [teknikler](/wiki/Teknik "Teknik") kullanarak yaptığı müdahalelerle kalıtımsal değişikliğe uğrattığı bir organizma. Bu teknikler [rekombinant DNA](/wiki/Rekombinant_DNA "Rekombinant DNA") ya da "rekombinant DNA teknolojisi" olarak da bilinirler. Rekombinant DNA teknolojisi sayesinde DNA molekülleri tüpte ( _in vitro_), yani canlı organizmanın ya da hücrenin dışında, yeni bir tür yaratmak üzere bir molekül içinde bir araya getirilebilmektedir. Bu DNA da bir organizmaya aktarıldığında değiştirilmiş özellikleri ya da kendine özgü özellikleri olan bir canlının ortaya çıkmasını sağlamaktadır.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Zebrafisch.jpg/200px-Zebrafisch.jpg)](/wiki/Dosya:Zebrafisch.jpg) Normal bir Zebra balığı

## Tarihsel gelişim

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Tarihsel gelişim") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tarihsel gelişim")\]

1970'lerde tarımsal ilaçlar ve kimyasal gübrelerin çevre ve insan üzerindeki olumsuz etkileri tartışılmaya başlanmıştır. Bu maddelerden birçoğunun sağlığa zararı kanıtlanmıştır. Ancak bu durum çevre ve insan üzerindeki tahribata engel olamamıştır. Bunun üzerine artan insan nüfusuna besin maddesi ihtiyacı konusunda sıkıntılar yaşanmıştır. Besin maddesi sıkıntısına yeni çözümler aranmasını beraberinde getirmiştir. 1972'de [Paul Berg](/wiki/Paul_Berg "Paul Berg") ilk kez genetiği değiştirilmiş rekombinant DNA molekülü üretmiştir.[\[1\]](#cite_note-1) Bir yıl sonra 1973'te ilk kez genetiği değiştirilmiş bir bakteri yaratılmıştır.[\[2\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_204) Bu olay bilimciler topluluğunda bu tür genetik uygulamaların potansiyel tehlikeleri olduğu konusunda kaygılara neden olmuş ve konu Pacific Grove’daki (Kaliforniya) Asilomar Konferansı’nda tartışmalara yol açmıştır.[\[3\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_205)[\[4\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_206) Rekombinant DNA teknolojisini kullanan ilk şirket Herbert Boyer tarafından kurulmuş ve şirket, 1978’de _[escherichia coli](/wiki/Escherichia_coli "Escherichia coli")_ bakterisinin genetik manipülasyon yoluyla, [insülin](/wiki/%C4%B0ns%C3%BClin "İnsülin") üreten bir türünü yarattığını açıklamıştır.[\[5\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_207) 1983'te dört ayrı ekip genetiği değiştirilmiş bitkiler üzerine çalışmışlardır. 1995'te genetiği değiştirilmiş mısır ekimi yapılmıştır.
Sonraki yıllarda bu alanda çalışmaların hızı artarak devam etmiştir. 1998 yılında genetiği değiştirilmiş organizmalar hakkında etiketleme kuralları belirlenmiştir.
Günümüzde bu yolla yaratılan mikroplara transjenik (rekombinant DNA yöntemleriyle kalıtımsal olarak değiştirilmiş) mikroplar, hayvanlara [transjenik hayvanlar](/wiki/Transjenik_hayvanlar "Transjenik hayvanlar")[\[6\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_208), bitkilere ise [transjenik bitkiler](/wiki/Transjenik_bitkiler "Transjenik bitkiler")[\[7\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_209) denmektedir.

## Uygulama alanları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Uygulama alanları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Uygulama alanları")\]

Genetik bilgilerinin uygulamaları kısaca şöyle özetlenebilir:

- Genetik sayesinde, bazı hastalıkların önceden teşhis edilerek önlenmesinde, kişiye özel ilaç ve tedavi yöntemleri geliştirilebilmesinde önemli gelişmeler sağlanmıştır.
- 1970’li yıllardan itibaren insülin [hormonu](/w/index.php?title=Hormonu&action=edit&redlink=1 "Hormonu (sayfa mevcut değil)"), büyüme hormonu gibi insana özgü gen ürünleri diğer canlılarda sentezlenebilmektedir.
- Koyuna bir insan geni aktarılarak, koyun sütünde bir insan proteinin bulunması sağlanmıştır.
- [Sazan](/wiki/Sazan "Sazan") balığı gibi bazı canlıların daha hızlı büyümesi sağlanabilmektedir.
- Günümüzde, genetik mühendisliği geni bir hücreden diğerine nakledebilmektedir, gen naklinin yapıldığı hücrelerden biri bitki, diğeri bir insan veya hayvan hücresi ya da bir mikroorganizma da olsa. Yani bir böceğin, bir balığın genleri bir bitki ya da mikroorganizmaya aktarılabilmektedir. Örneğin akrebin zehirini üreten gen bir virüse nakledilebilmekte, böcek öldüren bir bakterinin geni de bitkilere nakledilebilmektedir. Tarım ürünlerinde verimin arttırılması, ürünlerin zararlılardan etkilenmemesi gibi çeşitli amaçlarla genetik müdahaleler yapılmaktadır.
- Genetik müdahaleler ile doğada daha önce hiç bulunmayan gen bileşimleri de üretilebilmektedir. (Bir genin farklı bir hücreye nakliyle o hücrenin işlevi artabilir, değişebilir veya salgıladığı kimyasal maddeler farklılaşabilir.) Böylece, şimdiye dek [fare](/wiki/Fare "Fare"), [tavşan](/wiki/Tav%C5%9Fan "Tavşan"), [koyun](/wiki/Koyun "Koyun"), [domuz](/wiki/Domuz "Domuz"), [tavuk](/wiki/Tavuk "Tavuk"), [balık](/wiki/Bal%C4%B1k "Balık") gibi birçok hayvan üzerinde [embriyonları](/wiki/Embriyon "Embriyon") tek hücre aşamasındayken yüzlerce değişik gen denenmiş ve değişik türler elde edilmiştir. Bu yolla elde edilen yalnızca fare türlerinin sayısı bini aşmıştır.
- Kısaca günümüzde, bir organizmadaki genler parçalanabilmekte, kopyalanabilmekte, üretilebilmekte ve başka bir organizmaya nakledilebilmektedir.
- Genetik mühendisliği bugünkü modern [biyoteknolojinin](/wiki/Biyoteknoloji "Biyoteknoloji") temelini oluşturmuştur. İkisi arasındaki ilişki şöyle açıklanabilir: Genetik mühendisliği bilgileri bir ürün elde etmek üzere kullanıldıklarında, ürün ancak biyoteknolojik işlemlerle günlük yaşamın bir parçası olur. İlk biyoteknoloji patenti 1980’de ham petrolü parçalamak amacıyla genetik yapısı değiştirilmiş bir mikrop geliştiren, yani üreten Dr. Ananda Chakrabarty’ye verilmiştir. Böylece tarihte ilk kez üretilen bir canlı için [patent](/wiki/Patent "Patent") hakkı doğmuştur.[\[8\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_210)[\[9\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_211)[\[10\]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar#endnote_212)

## Ülkelerin GDO'lara desteği ve engelleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Ülkelerin GDO'lara desteği ve engelleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Ülkelerin GDO'lara desteği ve engelleri")\]

### Türkiye

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Türkiye") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Türkiye")\]

Türkiye’de yapılan gıda ve yem kontrolleri 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yürütülmekte iken GDO ile ilgili kontroller 5977 Sayılı Biyogüvenlik Kanunu kapsamında yapılmaktadır. Gıda ürünleri ile ilgili denetim ve kontroller risk esasına dayalı, yıllık olarak planlanan denetim ve kontrol planları çerçevesinde yürütülmektedir. Ek olarak şüphe, şikâyet, bireysel başvuru şeklinde yapılan ihbarlar da değerlendirmeye alınarak denetimler yapılmaktadır. 2011 yılı Gıda Kontrol Planında “Bebek Formülleri, Devam Formülleri, Bebek ve Küçük Çocuk Ek Gıdalarında GDO Aranması” programı ile GDO bulunması olası bazı soya ve mısır ürünlerinin GDO etiket ve miktar kontrolleri yer almıştır . GD yemlerin Türkiye'de kullanımına izin verilmesinin ardından yapılan denetim ve kontrollere ek olarak 2012 yılında yem olarak Türkiye’ye giriş yapan ürünlerin gıda sanayinde kullanımını engellemek amacıyla denetim ve kontroller sıklaştırılmıştır. İzlenebilirliğin sağlanması amacıyla yem firmalarına denetimler planlanmış, fatura kontrolleri ile izlenebilirliğin sağlanması yönünde denetimler yoğunlaştırılmıştır.[\[2\]](#cite_note-2)

GDO analizleri Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlükleri tarafından yapılmaktır. Avrupa Birliği geneliyle ortak mevzuat uygulanmakta ancak gıdalarda etiketleme değil, kapsamlı olarak yasak uygulanmaktadır. %0,09 orana kadar GDO içeriği bulaşma olarak kabul edilmektedir.[\[3\]](#cite_note-3)

### Avustralya

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Avustralya") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Avustralya")\]

2003 yılının başlarından itibaren Avustralya'nın bazı eyaletleri transgenik bitkilerin yetiştirilmesini engellemekte idi.[\[4\]](#cite_note-4) Ancak 2007'nin sonlarında New South Wales ve Victoria eyaletleri yasakları kaldırdılar.[\[5\]](#cite_note-5) Güney Avustralya yasakları kaldırmazken, Batı Avustralya Aralık 2008'de yasağı kaldırdı.[\[6\]](#cite_note-6) Tazmanya Kasım 2014'e kadar yasağı uzattı.[\[7\]](#cite_note-7) Queensland eyaleti 1995 yılından beri transgenik bitki yetiştirilmesine izin vermekte ve hiçbir zaman yasak getirmemiştir.[\[8\]](#cite_note-8)

### Kanada

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Kanada") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kanada")\]

2005 yılında Prince Edward Adası'nda (Prince Edward Islands - PEI) bir komite transgenik ürünlerin eyalet içinde yasaklanması için bir tasarı hazırladı. Tasarı kabul edilmedi.[\[9\]](#cite_note-9) Ocak 2008'den beri PEA'daki transgenik ürünlerin kullanımı hızla artmaktadır.[\[10\]](#cite_note-10) Kanada transgenik kanolanın en fazla üretildiği ülkelerden biridir.

### Yeni Zelanda

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: Yeni Zelanda") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Yeni Zelanda")\]

Yeni Zelanda'da GDO'lu ürünler yetiştirilmemekte ve genetiği değiştirilmiş canlı organizma içeren ilaçlar yasaktır. Ancak genetiği değiştirilmiş canlı organizma içermeyen ilaçların satışı yasak değildir.[\[11\]](#cite_note-11)

### ABD

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: ABD") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: ABD")\]

ABD GDO’ların en önemli üreticilerinden biri konumundadır. Bu ülkede üretilen GDO’lar doğaya salınmadan önce Amerikan tarım Bakanlığı (USDA), Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) ve Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından çok yönlü olarak incelenmekte ve yine bu ülkede insan gıdası ve/veya hayvan yemi olarak tüketilmektedir. Halen ABD satılmakta olan işlenmiş ürünlerin %70’i transgenik ürünler içermektedir. ABD’de GDO’ların doğal benzerlerinden çok belirgin bir farklılıkları olmadığı sürece etiketlenmesi zorunluluğu yoktur. Ancak kuruluşlar isterlerse gönüllü olarak GDO’ları ürün etiketlerinde bildirirler.[\[12\]](#cite_note-:0-12)

### Zambiya

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Zambiya") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Zambiya")\]

Zambiya hükûmeti transgenik bitkileri de içeren biyoteknolojik çalışmaların faydalarına karşı farkındalığı artırmak ve eğitim amacıyla toplumun olumsuz düşüncesini değiştirmek kapsamında bir proje başlattı.

### Fransa

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Fransa") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Fransa")\]

Monsanto'nun MON810 mısırının kullanımı Fransız hükûmeti tarafından 9 Şubat 2008 tarihinde yasaklanmıştır . Bu ürün Fransa'da izin verilen tek üründü. Korunma önlemleri insan sağlığına etkileri öğrenilmesine göre alınacak.

Fransa’da kurulan Biyoteknoloji Yüksek Kurulu ülkede satılacak bir ürünün “Genetiği Değiştirilmiş Organizma İçermez” ibaresi taşıyabilmesi için, ihtiva ettiği üzerinde oynanmış DNA oranının % 0.1′i geçmemesi koşulunu getirdi. Bunun yanında, bu kurala rağmen AB’nin ortak kararı olan % 0.9 eşiğine de tolerans gösterileceği bildirildi. Ancak, Fransa 5 sene içerisinde eşiği % 0.1’in altına düşürmeyi hedeflediğini açıkladı.[\[13\]](#cite_note-13)

### Brezilya

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: Brezilya") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Brezilya")\]

GDO içeren ürünlerde GDO oranı yüzde 1’in üzerinde ise etiketlenmesi zorunlu.[\[14\]](#cite_note-mil1-14)

### Arjantin

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: Arjantin") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Arjantin")\]

GDO içeren ürünlerin etiketlenmesi isteğe bağlı.[\[14\]](#cite_note-mil1-14)

[Almanya](/wiki/Almanya "Almanya"), [Fransa](/wiki/Fransa "Fransa"), [Macaristan](/wiki/Macaristan "Macaristan"), [Avusturya](/wiki/Avusturya "Avusturya"), [Lüksemburg](/wiki/L%C3%BCksemburg "Lüksemburg") ve [Yunanistan](/wiki/Yunanistan "Yunanistan")’da GDO’suz ürünler " _GDO içermemektedir_" şeklinde etiketlenebiliyor.[\[14\]](#cite_note-mil1-14)

## Gen aktarımlı canlılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=13 "Değiştirilen bölüm: Gen aktarımlı canlılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=13 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Gen aktarımlı canlılar")\]

### Hayvanlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=14 "Değiştirilen bölüm: Hayvanlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=14 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Hayvanlar")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Cloned_mice_with_different_DNA_methylation.png/240px-Cloned_mice_with_different_DNA_methylation.png)](/wiki/Dosya:Cloned_mice_with_different_DNA_methylation.png) [Genetik mühendisleri](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği") tarafından klonlanmış bir fare - Farenin kuyruk geninde oluşan [mutasyon](/wiki/Mutasyon "Mutasyon") sonucu farklı bir yapı ortaya çıkmıştır.

Gen aktarımı ile hayvanların, olumsuz çevre koşullarına karşı daha dayanıklı olması, en az maliyetle en verimli ürünü vermesi hedeflenir.

Örneğin, daha fazla [süt](/wiki/S%C3%BCt "Süt") vermesi hedeflenen [inekler](/wiki/%C4%B0nek "İnek"), [floresanslı](/wiki/Floresans "Floresans") ışıma yapan (balıklar, domuzlar vs.) hayvanlar bu şekildeki çalışmalarla daha verimli, kaliteli ya da gösterişli hale getirilmeye çalışılmaktadır.

### Bitkiler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=15 "Değiştirilen bölüm: Bitkiler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=15 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Bitkiler")\]

Ticareti yapılan genetiği değiştirilmiş ilk ürün “Flavr Savr” adı verilen domates olmuştur. Domates bitkisine meyvenin olgunlaşması sırasında pektin metabolizmasında rol oynayan en önemli enzimlerden birisi olan poli-galaktronaz (PG) enziminin gen anlatımını düzenleyen bir antisens RNA kullanılmıştır.Genetiği değiştirilmiş domatesi ise daha sonra soya, mısır, pamuk, kanola takip etmiştir. 2016 yılında tüm yasal izinleri alınıp piyasaya sürülmesi beklenen patates takip etmiştir.[\[15\]](#cite_note-15)

Papaya, GDO üretim süreci için iyi bir örnektir. Bitkinin kromozomlarına viral kaplama proteini geninin bir kopyasını ekledi. Kaplama proteini, bitkiden bitkiye bulaşırken virüsü korur ve replikasyon için gereklidir. Viral gen, virüsteki yönünün tersi yönde olacak şekilde tasarlanmıştır. Artık bitki geni olarak hareket eden viral genin bu zıt yönelimi, hastalığa neden olmadan önce viral replikasyonu etkili bir şekilde durdurarak bitkiyi dirençli hale getirmiştir.[\[16\]](#cite_note-16)

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Rnai_phenotype.png/240px-Rnai_phenotype.png)](/wiki/Dosya:Rnai_phenotype.png) [Genetik mühendisleri](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği") tarafından yapılan çalışmalar - [Petunyanın](/wiki/Petunya "Petunya") farklı renklerde çiçekleri elde edilmiştir.

[Pirinç](/wiki/Pirin%C3%A7 "Pirinç") gibi bazı [tahılların](/wiki/Tah%C4%B1l "Tahıl") [vitamin](/wiki/Vitamin "Vitamin") değerlerinin artırılması ve bazı [sebzelerin](/wiki/Sebze "Sebze") uzun süre taze kalmasını sağlamak, bitkilerde gen aktarımının hedefleri arasındadır. Bu şekilde gen aktarımı yapılmış bitkilere [transgenetik](/w/index.php?title=Transgenetik&action=edit&redlink=1 "Transgenetik (sayfa mevcut değil)") bitkiler de denir. Transgenetik bitkiler genellikle tarımsal üretimde kullanılır.

## GDO'ların tarım üzerine etkileri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=16 "Değiştirilen bölüm: GDO'ların tarım üzerine etkileri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=16 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: GDO'ların tarım üzerine etkileri")\]

GDO ile genellikle, yeni geliştirilmiş mikroorganizmaların eldesi, tarımsal ürünlerde verim artırılması, ürünlerin raf ömrünün uzatılması, çiğ ürünlerde besin unsurlarının ve bileşenlerinin geliştirilmesi ve bitki ve hayvanlarda hastalıklara direncin artırılması gibi avantajların sağlanması beklenmektedir. Halen ticari olarak üretimi yapılmakta olan GD ürünlere aktarılmış özellikler incelendiğinde, bunların daha çok girdiye yönelik, yani doğrudan çiftçiyi ilgilendiren herbisitlere dayanıklılık, böceklere dayanıklılık, virüslere dayanıklılık gibi özellikler olduğu görülmektedir. En yaygın olarak aktarılan özellik herbisitlere dayanıklılık olup, bu çiftçilerin üretim maliyetlerini önemli ölçüde azaltmaktadır. Yine Lepidopter’lere dayanıklılık sağlayan _Bacillus thuringiensis_ endotoksin geni (Bt), özellikle mısır ve pamuk yetiştiriciliğinde zararlı olan tırtıllara karşı etkili olmakta; dolayısı ile tarımsal mücadele ilaçları kullanımını azaltmakta böylece hem üretim maliyetini düşürmekte hem de kimyasal ilaçların çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmaktadır.

Tarımda ise son birkaç yıldır GDO tohumların üretimleri sürmektedir. Genetik değiştirme çalışmaları halen mısır, pamuk, patates vb. ürünlerde zararlılara dayanıklılık; soya, pamuk, mısır, kolza, çeltik vb. ürünlerde yabani ot ilaçlarına dayanıklılık; patates, çeltik, mısırda viral bitki hastalıklarına dayanıklılık; ayçiçeği, soya, yerfıstığı vb. ürünlerde bitkisel yağ kalitesinin artırılması; domates, çilek vb. ürünlerde olgunlaşmanın geciktirilmesi (raf ömrünün uzatılması), domateste aromanın artırılmasına yönelik olarak kullanılmaktadır. Ayrıca genetik değiştirme çalışmaları ineklerde süt üretimini % 10-15 oranında artıran bir doğal hormonun bir formunu üretmekte, % 60 daha sert peynir yapımını sağlayacak peynir mayası için gıda enzimlerinin üretiminde, besin değeri yüksek gıda üretimi (örneğin A vitamini ve demir içeriği yüksek çeltik üretiminde) gibi alanlarda da devam etmektedir. Genetiği değiştirilmiş hayvanların gıda amaçlı kullanımında, et verimlerinin arttırılması (balık dışında), büyüme hormonu üretimini teşvik eden genin aktarımı, koyunların yün verimini artırmak üzere “keratin geni” kullanımı gibi konular üzerinde çalışmaktadır . Ayrıca sazan, kedi balığı, somon, kiremit balığı başta olmak üzere yaklaşık 20 çeşit balıkta büyüme artışı ya da soğuk koşullara dayanıklılığı artışı sağlayan genlerin aktarımı çalışmaları da yapılmaktadır.[\[12\]](#cite_note-:0-12)

## GDO'nun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri[\[17\]](\#cite_note-17)

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=17 "Değiştirilen bölüm: GDO'nun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri[17]") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=17 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: GDO'nun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri[17]")\]

Onaylanmış GDO ürünleriyle üretilen gıda maddelerinin sağlığı tehdit etmediği kabul ediliyor. Normal ürünlerle üretilen gıda ürünleri gibi GDO ürünleriyle üretilen gıdalar da onlarca farklı maddeden oluşmuş kompleks karışımlar ve gıda güvenliği ve sağlık bakımından, bilimsel olarak değerlendirilmeleri ve kanıtlanmaları gerekiyor. Bir GDO ürününün güvenilirliği birçok aşamayı kapsayan bir değerlendirme gerektiriyor.

Öncelikle, bitkiye aktarılan yeni genin (özelliğin) ürünü olan proteinin (bunlar çoğunlukla insanların daha önce tüketmediği proteinlerdir) insan sağlığına etkileri sorgulanmak zorunda. Bu aşamada hayvan deneyleri yapılarak bu ürünün/proteinin zehirlilik testleri yapılmalı ve sonuçlar insan deneklere uygulanırken de ek önlemler alınmalıdır. Söz konusu proteinin insanlarda alerjik reaksiyonlara neden olabileceği de göz önünde bulundurulmak zorunda. Bir diğer endişeyse GDO geliştirirken kullanılan belirteçlerin (genellikle antibiyotiklere direnç sağlayan genlerin, genetiği değiştirilmiş bitkilerden insanlara veya insan sindirim sistemindeki bakterilere geçişi) yatay gen transferidir. Şimdiye kadar elde edilen bilimsel sonuçlarda bu risklerle ilgili önemli bir olumsuz sonuçla karşılaşılmasa da, bundan sonra da karşılaşılmayacağı düşünülemez. Seçilim sırasında kullanılan antibiyotiğe direnç kazandıran genlerin kullanımı tıptaki kullanımlarına göre sınırlandırılmıştır. Seçilime yardımcı olacak antibiyotiklere direnç kazandıracak genler dışındaki belirteçlerin geliştirilmesi üzerinde çalışmalar devam ediyor.

Sonraki aşama ise öngörülemeyen ve gen aktarımı sonucunda bitki metabolizmasında ortaya çıkabilecek değişikliklerin tanımlanması. Hücrelerde her şey bir denge ilişkisi içinde olduğundan yeni gen aktarımı bu ilişkileri bozabilir ve bu dengesizliğin insan sağlığına olumsuz etkileri olabilir. Örneğin gen aktarımı ile normal gen ifadeleri arasındaki denge ilişkisi bozulmuş olabilir ve normal koşullar altında bitki metabolizmasından ortaya çıkan çok az miktardaki zehirli madde artabilir veya yokken ortaya çıkabilir. Bu da insan sağlığını doğrudan etkileyebilir. Bunun gibi muhtemel olumsuzlukların giderilmesi için GDO’ların tüketime sunulmadan önce biyokimyasal analizleri ve hayvan sağlığı testlerinin de yapılması zorunlu. Ayrıca vitamin ve besin öğeleri analizleri de yapılmalıdır. Bu değerlerin de normal organizmaya göre en az eşdeğer olması beklenir.

GDO’lu ürünlerin sağlığa etkilerini konu alan çalışmaların sayısı artmış olmakla birlikte bunlar henüz yeterli düzeyde değil. Çok sayıda grubun katıldığı uzun soluklu ve kapsamlı oldukları için bu çalışmalarda sonuçların alınması on yıllar alabilir. Bunların önemli bir kısmında, söz konusu bitkilerin muhtemel çevresel etkileri ile doğaya ya da diğer tarımsal alanlara olası gen kaçışları ve bu genlerin ekosistem üzerindeki etkileri ele alınıyor. Son yıllardaysa genetiği değiştirilmiş ürünlerle ilgili bilimsel araştırmaların büyük bir kısmınnda bu ürünlerin insan ve hayvan sağlığı üzerindeki olası etkileri inceleniyıor. AB Çerçeve Programları’nda bu etkileri inceleyen sağlık, tarım, gıda, çevre biyoteknolojisi alanlarındaki projelere artık büyük kaynaklar ayrılıyor.

Genetiği değiştirilmiş ürünlerin fayda ve zararlarıyla ilgili tartışmalar bir süre daha devam edecek gibi görünüyor. Konuyla ilgili yorum yapılırken bu ürünlerle ilgili bilimsel araştırmaların sonuçları dikkate alınmalı. Güvenli gıda üretimi için genetik olarak değiştirilmiş bitki, hayvan ve mikroorganizmalar ile bunların ürünlerinin oluşturabileceği olası yan etkileri hızlı ve doğru olarak saptayabilecek bilimsel yöntemlerin geliştirilmesi gerekiyor. Yapılan araştırmalarda genetiği değiştirilmiş ürünlerin alerjik, toksik, sağlık ve gıda güvenliği açısından somut bir etkisi saptanamamış olsa da bu ürünlerin risk analizlerinin daha kapsamlı olarak yapılması gerekiyor. İnsan ve hayvan sağlığı ve çevresel ekosistemler üzerine etkiler konunun uzmanı bilim insanlarınca kapsamlı ve uzun vadeli sonuçlara odaklanılarak araştırılmalı. GDO’ların sağlık, gıda, tarım ve çevre üzerine etkileriyle ilgili son yıllarda giderek yoğunlaşan araştırmalarla ulaşılabilecek somut bulgular ve tartışmaları sonlandırabilecek nitelikteki sonuçlar, konunun uzmanı olmayan kişilerin, basın-yayın kuruluşlarının ve birtakım örgütlerin bu önemli konuyu ele alırken daha dikkatli olmalarını ve halkımızın GDO’lara daha bilinçli yaklaşmasını sağlayabilir.

## Birleşmiş Milletler Biyogüvenlik (Cartegena) Protokolü

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=18 "Değiştirilen bölüm: Birleşmiş Milletler Biyogüvenlik (Cartegena) Protokolü") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=18 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Birleşmiş Milletler Biyogüvenlik (Cartegena) Protokolü")\]

GDO’lu ürünlerin üretim ve ticaretinin, doğal çevreye ve sosyo-ekonomik yapıya verebileceği zararlar, bu organizmaların üretimi, doğaya salınımı ve kullanımının biyogüvenlik düzenlemeleri ile kontrol edilmesini gerekli kılmaktadır. Biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması için biyoteknoloji uygulamalarından kaynaklanabilecek olumsuzlukların önlenmesine yönelik olarak hazırlanan ve 2003 yılından bu yana yürürlükte olan "Birleşmiş Milletler Biyogüvenlik (Cartagena) Protokolü", GDO’ların araştırılması aşamasından, çevreye salım ve transit geçiş aşamasına kadar çevre ve insan sağlığına gelebilecek risklerin önlenebilmesine kadar geniş bir kapsama sahip etkili bir hukuki belgedir. Protokolün kapsamı; insan sağlığı üzerindeki riskler de göz önünde bulundurularak, biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı üzerinde olumsuz etkilerde bulunabilecek tüm değiştirilmiş canlı organizmaların sınır ötesi hareketi, transit geçişi, muamelesi ve kullanılması için geçerlidir.[\[18\]](#cite_note-18)

## Notlar ve referanslar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=19 "Değiştirilen bölüm: Notlar ve referanslar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=19 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Notlar ve referanslar")\]

01. **[^](#ref_202)** [Genetically modified organism (GMO)](https://en.wikipedia.org/wiki/Genetically_modified_organism "en:Genetically modified organism")
02. **[^](#ref_203)** [Organisme génétiquement modifié](https://fr.wikipedia.org/wiki/Organisme_g%C3%A9n%C3%A9tiquement_modifi%C3%A9 "fr:Organisme génétiquement modifié")
03. **[^](#ref_204)**Cohen, S., Chang, A., Boyer, H. & Helling, R. (1973) Construction of Biologically Functional Bacterial Plasmids In Vitro. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 70, 3240-3244
04. **[^](#ref_205)** [Genetically modified organism (GMO)](https://en.wikipedia.org/wiki/Genetically_modified_organism "en:Genetically modified organism")
05. **[^](#ref_206)**Berg, P., Baltimore, D., Brenner, S., Roblin, R.O. III, Singer, M.F., "Summary statement of the Asilomar Conference on recombinant DNA molecules," Proc. Nat. Acad. Sci. USA 72, pp. 1981-1984 (1975), also Science 188, p. 991 (1975).
06. **[^](#ref_207)**Genentech: Press Releases - News Release September 6, 1978. [insulin synthesis is the first laboratory production DNA technology](http://www.gene.com/gene/news/press-releases/display.do?method=detail&id=4160The) 24 Eylül 2004 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20040924145719/http://www.gene.com/gene/news/press-releases/display.do?method=detail)..
07. **[^](#ref_208)** [Transgenic Animals](http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/T/TransgenicAnimals.html) 3 Kasım 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20121103195845/http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/T/TransgenicAnimals.html)., Dr. John W. Kimball, Harvard University
08. **[^](#ref_209)** [Transgenic plant](https://en.wikipedia.org/wiki/Transgenic_plant "en:Transgenic plant")
09. **[^](#ref_210)**Salt, Alparslan. _Geleceğin Felaketleri_, Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1997
10. **[^](#ref_211)**Asimov,I. _İnsanlığın Geleceği_, Cep Kitapları, İstanbul,1984
11. **[^](#ref_212)**Naisbitt,J. ve Aburden,P. _Megatrends 2000_,Form Yayınları,1990
12. **[^](#ref_213)**Mention du « anti-GM lobby » (lobby anti-OGM): (en) [GM debate cut down by threats and abuse](http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?sectioncode=26&storycode=180611) 15 Nisan 2009 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090415061836/http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?sectioncode=26&storycode=180611)., Times higher education, 24 octobre 2003 ; [Suspicion isn't proof](http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=/opinion/2004/03/07/dl0701.xml) 4 Mayıs 2008 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20080504204219/http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=/opinion/2004/03/07/dl0701.xml)., Telegraph, 07 mars 2004. [Résumé des sondages sur les OGM au Québec et au Canada 1994-2004](http://www.greenpeace.org/raw/content/canada/fr/documents-et-liens/documents/ogm-les-canadiens-et-canadien.pdf) 22 Eylül 2011 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20110922090734/http://www.greenpeace.org/raw/content/canada/fr/documents-et-liens/documents/ogm-les-canadiens-et-canadien.pdf)., site de Greenpeace. Cécile Philippe, La terre est foutue, p. 16. [« OGM: la France à la peine face aux Américains»](http://www.lefigaro.fr/economie/20070403.FIG000000080_ogm_la_france_a_la_peine_face_aux_americains.html) 4 Mayıs 2008 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20080504232341/http://www.lefigaro.fr/economie/20070403.FIG000000080_ogm_la_france_a_la_peine_face_aux_americains.html)., Le Figaro Économie, 15 octobre 2007: « Difficile pour les semenciers français et européens de rivaliser quand, en plus, leurs essais sont détruits par les opposants aux OGM. Ce fut notamment le cas, en 2004, à Marsat (Puy-de-Dôme), de maïs expérimentaux conçus par l'Inra et Biogemma pour donner le même rendement en consommant moins d'azote. "C'est d'autant plus stupide que, s'agissant de plants castrés, il ne pouvait y avoir dissémination de pollen transgénique. En outre, ces recherches vont dans le sens du développement durable: les engrais azotés sont fabriqués avec du pétrole qui devient de plus en plus rare et cher ! », s'indigne Bertrand Hirel, chercheur à l'Inra de Versailles ». « Les OGM et les nouveaux vandales », François Ewald et Dominique Lecourt in Le Monde, 4 septembre 2001
13. **[^](#ref_214)**Naisbitt,J. ve Aburden,P. _Megatrends 2000_,Form Yayınları,1990
14. **[^](#ref_215)**Asimov,I. _İnsanlığın Geleceği_, Cep Kitapları, İstanbul,1984
15. **[^](#ref_216)**Salt, Alparslan. _Geleceğin Felaketleri_, Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1997.Naisbitt,J. ve Aburden,P. _Megatrends 2000_,Form Yayınları,1990.Asimov,I. _İnsanlığın Geleceği_, Cep Kitapları, İstanbul,1984. [Organisme génétiquement modifié](https://fr.wikipedia.org/wiki/Organisme_g%C3%A9n%C3%A9tiquement_modifi%C3%A9 "fr:Organisme génétiquement modifié")
16. **[^](#ref_217)** [\[11\]](http://www.enveurope.com/content/23/1/10) 13 Ekim 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20121013102540/http://www.enveurope.com/content/23/1/10).

## Ayrıca bakınız

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=20 "Değiştirilen bölüm: Ayrıca bakınız") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=20 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Ayrıca bakınız")\]

- [Gen aktarımı](/wiki/Gen_aktar%C4%B1m%C4%B1 "Gen aktarımı")
- [Gen aktarımlı bitkiler](/wiki/Gen_aktar%C4%B1ml%C4%B1_bitkiler "Gen aktarımlı bitkiler")
- [Gen aktarımlı hayvanlar](/wiki/Gen_aktar%C4%B1ml%C4%B1_hayvanlar "Gen aktarımlı hayvanlar")
- [Genetik mühendisliği](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği")
- [Biyoteknoloji](/wiki/Biyoteknoloji "Biyoteknoloji")

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&veaction=edit&section=21 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&action=edit&section=21 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

01. **[^](#cite_ref-1)**["1972: First Recombinant DNA"](https://web.archive.org/web/20160407034700/https://www.genome.gov/25520302/online-education-kit-1972-first-recombinant-dna). _Genome.gov_ (İngilizce). 7 Nisan 2016 tarihinde [kaynağından](https://www.genome.gov/25520302/online-education-kit-1972-first-recombinant-dna) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2023.
02. **[^](#cite_ref-2)**["T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI"](https://web.archive.org/web/20200102190201/https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/). _kutuphane.tarimorman.gov.tr_. 2 Ocak 2020 tarihinde [kaynağından](https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2023.
03. **[^](#cite_ref-3)**["Arşivlenmiş kopya"](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5977.pdf)(PDF). 26 Ocak 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200126215410/https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5977.pdf)(PDF). Erişim tarihi: 26 Ocak 2020.
04. **[^](#cite_ref-4)**["www.parliament.nsw.gov.au"](https://web.archive.org/web/20160305005614/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/parlment/nswbills.nsf/d2117e6bba4ab3ebca256e68000a0ae2/eece7ad826896f3bca256d2c002080f7!OpenDocument). 5 Mart 2016 tarihinde [kaynağından](http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/parlment/nswbills.nsf/d2117e6bba4ab3ebca256e68000a0ae2/eece7ad826896f3bca256d2c002080f7!OpenDocument) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2009.
05. **[^](#cite_ref-5)**["Australian Science Media Center - 27 November 2007"](https://web.archive.org/web/20100219083049/http://www.aussmc.org/GM_moratorium_lifted.php). 19 Şubat 2010 tarihinde [kaynağından](http://www.aussmc.org/GM_moratorium_lifted.php) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2009.
06. **[^](#cite_ref-6)**["Western Australia Minister for Agriculture and Food Media Statement, 23 December 2008"](https://web.archive.org/web/20120326232251/http://www.agric.wa.gov.au/content/fcp/co/GM_canola_trials_minister_statement.pdf)(PDF). 26 Mart 2012 tarihinde [kaynağından](http://www.agric.wa.gov.au/content/fcp/co/GM_canola_trials_minister_statement.pdf)(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2009.
07. **[^](#cite_ref-7)**["Statement Gene Technology.pdf Tasmanian Department of Primary Industries and Water - Policy Statement: Gene technology and Tasmanian Primary Industries 2009-2014"](http://www.dpiw.tas.gov.au/inter.nsf/Attachments/MCAS-7LP623/$FILE/Policy). 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200223013750/http://www.dpiw.tas.gov.au/inter.nsf/Attachments/MCAS-7LP623/$FILE/Policy). Erişim tarihi: 13 Kasım 2009.
08. **[^](#cite_ref-8)** 10 Years of GM cotton - where to from here? Jeff Bidstrup, Convener, Producers’ Forum Outlook Conference, Canberra, 2006 [\[1\]](http://abareonlineshop.com/PdfFiles/pc13387.pdf) 26 Mart 2009 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090326135740/http://abareonlineshop.com/PdfFiles/pc13387.pdf).
09. **[^](#cite_ref-9)**["No GMO ban for P.E.I."](http://www.cbc.ca/canada/prince-edward-island/story/2005/12/02/pe_gmban_20051202.html) 22 Mart 2009 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090322050529/http://www.cbc.ca/canada/prince-edward-island/story/2005/12/02/pe_gmban_20051202.html). Erişim tarihi: 13 Kasım 2009.
10. **[^](#cite_ref-10)**["GMO crop use expanding on P.E.I."](http://www.cbc.ca/canada/prince-edward-island/story/2008/01/24/gmo-pei.html) 2 Mart 2009 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090302164001/http://www.cbc.ca/canada/prince-edward-island/story/2008/01/24/gmo-pei.html). Erişim tarihi: 13 Kasım 2009.
11. **[^](#cite_ref-11)** [Genetically modified medicines and food](http://www.mfe.govt.nz/publications/organisms/gm-nz-approach-jun04/html/page4.html) 14 Ekim 2014 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20141014163212/http://www.mfe.govt.nz/publications/organisms/gm-nz-approach-jun04/html/page4.html). _New Zealand Ministry for the Environment_
12. **^** [_**a**_](#cite_ref-:0_12-0) [_**b**_](#cite_ref-:0_12-1) Atsan, Tecer; Kaya, Tuğba Erem (1 Ağustos 2008). ["Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların (GDO) Tarım ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri"](https://dergipark.org.tr/tr/pub/ziraatuludag/issue/16752/174160). _Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi_. **22** (2): 1-6. [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [1301-3165](//www.worldcat.org/issn/1301-3165). 18 Nisan 2023 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20230418115356/https://dergipark.org.tr/tr/pub/ziraatuludag/issue/16752/174160). Erişim tarihi: 18 Nisan 2023.
13. **[^](#cite_ref-13)**["AB'de Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara (GDO) ilişkin Standartlar ve Kurallar"](https://web.archive.org/web/20210131115037/https://www.ikv.org.tr/images/upload/data/files/abvegdolar-.pdf)(PDF). İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV). 21 Ocak 2021. 31 Ocak 2021 tarihinde [kaynağından](https://www.ikv.org.tr/images/upload/data/files/abvegdolar-.pdf)(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2021.
14. **^** [_**a**_](#cite_ref-mil1_14-0) [_**b**_](#cite_ref-mil1_14-1) [_**c**_](#cite_ref-mil1_14-2) Milliyet (8 Ekim 2011). ["ABD'den Türkiye'ye ahlaksız teklif"](http://ekonomi.milliyet.com.tr/abd-den-turkiye-ye-ahlaksiz-teklif/ekonomi/ekonomidetay/08.11.2011/1460532/default.htm). Milliyet. Erişim tarihi: 9 Ekim 2011.\[ _[ölü/kırık bağlantı](/wiki/Vikipedi:D%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar#Ölü_dış_bağlantılar_için_ne_yapılabilir? "Vikipedi:Dış bağlantılar")_\]
15. **[^](#cite_ref-15)** Arvas, Yunus Emre; Kocaçalişkan, İsmail (30 Aralık 2020). ["Genetiği Değiştirilmiş Bitkilerin Biyogüvenlik Riskleri"](https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdfd/issue/59033/804336). _Türk Doğa ve Fen Dergisi_. **9** (2): 201-210. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.46810/tdfd.804336](https://doi.org/10.46810/tdfd.804336). 7 Ocak 2023 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20230107202327/https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdfd/issue/59033/804336). Erişim tarihi: 7 Ocak 2023.
16. **[^](#cite_ref-16)**["The Science of Plants"](https://web.archive.org/web/20220425160853/https://open.lib.umn.edu/horticulture/). _Tom Michaels; Matt Clark; Emily Hoover; Laura Irish; Alan Smith; and Emily Tepe_. University of Minnesota Libraries Publishing. 20 Haziran 2022. 25 Nisan 2022 tarihinde [kaynağından](https://open.lib.umn.edu/horticulture/) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2023.
17. **[^](#cite_ref-17)**["GDO Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar"](https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=w3fQNz6Pm4DbG72Mn1AMEoaT?dergiKodu=4&cilt=42&sayi=640&sayfa=34&yaziid=28206). 27 Ocak 2023 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20230127052825/https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=w3fQNz6Pm4DbG72Mn1AMEoaT?dergiKodu=4&cilt=42&sayi=640&sayfa=34&yaziid=28206). Erişim tarihi: 27 Ocak 2023.
18. **[^](#cite_ref-18)**["Genetiği değiştirilmiş organizmalar ve biyogüvenlik"](https://kitaplar.ankara.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12575/59426/17387.pdf?sequence=1&isAllowed=y)(PDF). 23 Ocak 2023 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20230123164141/https://kitaplar.ankara.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12575/59426/17387.pdf?sequence=1&isAllowed=y)(PDF). Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q182726 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [BNF](/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Fransa Millî Kütüphanesi"): [cb123582741](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb123582741) [(data)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb123582741)
- [GND](/wiki/T%C3%BCmle%C5%9Fik_Otorite_Dosyas%C4%B1 "Tümleşik Otorite Dosyası"): [4353579-3](https://d-nb.info/gnd/4353579-3)
- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh93002326](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh93002326)
- [NKC](/wiki/%C3%87ek_Cumhuriyeti_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi"): [ph120481](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ph120481&CON_LNG=ENG)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987007553965005171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007553965005171)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Genetiği\_değiştirilmiş\_organizmalar&oldid=32647562](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Genetiği_değiştirilmiş_organizmalar&oldid=32647562)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Gen aktarımlı canlılar](/wiki/Kategori:Gen_aktar%C4%B1ml%C4%B1_canl%C4%B1lar "Kategori:Gen aktarımlı canlılar")
- [Besinler](/wiki/Kategori:Besinler "Kategori:Besinler")
- [Genetik mühendisliği](/wiki/Kategori:Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Kategori:Genetik mühendisliği")
- [Endüstriyel tarım](/wiki/Kategori:End%C3%BCstriyel_tar%C4%B1m "Kategori:Endüstriyel tarım")
- [Çevre sorunları](/wiki/Kategori:%C3%87evre_sorunlar%C4%B1 "Kategori:Çevre sorunları")
- [1973 tanıtımları](/wiki/Kategori:1973_tan%C4%B1t%C4%B1mlar%C4%B1 "Kategori:1973 tanıtımları")

Gizli kategoriler:

- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")
- [Ölü dış bağlantıları olan maddeler](/wiki/Kategori:%C3%96l%C3%BC_d%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1_olan_maddeler "Kategori:Ölü dış bağlantıları olan maddeler")
- [Kaynak belirtme şablonları ile düzenlenmesi gereken maddeler Şubat 2023](/wiki/Kategori:Kaynak_belirtme_%C5%9Fablonlar%C4%B1_ile_d%C3%BCzenlenmesi_gereken_maddeler_%C5%9Eubat_2023 "Kategori:Kaynak belirtme şablonları ile düzenlenmesi gereken maddeler Şubat 2023")
- [BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNF_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:GND_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NKC_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 12.16, 1 Mayıs 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fi_de%C4%9Fi%C5%9Ftirilmi%C5%9F_organizmalar&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)