Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve ...
Bir enzimin kendi substratını tanımasında en etkin şey enzimin yapısal özellikleridir. Bir enzimin protein temelli bir molekül olduğundan ...
Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir? - Evrim Ağacı

[![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/)

Geri Dön

Giriş Yap

Üye Ol

Paylaşım Yap

[2,500 UP Ödüllü Soru: Hayatınızda bir güne geri dönebilseydiniz ve tek bir anı yeniden yaşayabilseydiniz, bu ne olurdu? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/hayatinizda-bir-gune-geri-donebilseydiniz-ve-tek-bir-ani-yeniden-yasayabilseydiniz-bu-ne-olurdu-67573) [2,500 UP Ödüllü Soru: Size göre ve genel olarak hayatın anlamı nedir? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/size-gore-ve-genel-olarak-hayatin-anlami-nedir-8063) [1,500 UP Ödüllü Soru: Yapay zeka toplumları dönüştürme potansiyeline sahip. Peki bu dönüşüm kimin yararına olacak? Eşitsizlikleri artıracak mı yoksa azaltacak mı? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/yapay-zeka-toplumlari-donusturme-potansiyeline-sahip-peki-bu-donusum-kimin-yararina-olacak-esitsizlikleri-artiracak-mi-yoksa-azaltacak-mi-67559) [Sena Küçükkıvanç'ın cevabı ödüllü bir soruda en iyi cevap seçildi! Ödüllü cevabı okumak için tıklayın!](https://evrimagaci.org/soru/her-insan-davranisinin-ve-zevkinin-arkasinda-mutlaka-bir-neden-olmak-zorunda-mi-67422)

Tüm Reklamları Kapat

Tüm Reklamları Kapat

# Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir?

28 Aralık 2021

27 dakika

79,807

![Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir?](https://cdn.evrimagaci.org/I0jBT6xVMtysZU3X8T71XD0H9OE=/250x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fe6e8608f64277025c4a7f7c650230948.jpg)[ThoughtCo](https://www.thoughtco.com/enzyme-biochemistry-4042435)

- Özgün
- [Hücre Biyolojisi](https://evrimagaci.org/kategori/hucre-biyolojisi-50)
- [Besin Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/besin-bilimi-897)

[Editör Seçkisi](https://evrimagaci.org/etiket/editor-seckisi-30 "Editör Seçkisi")

Bilimi Anlatmamıza Yardım Edin!

Her ay milyonlarca bilimsever, Evrim Ağacı olarak karmaşık bilimsel
konuları basitçe anlatmamızdan ve ülkemizde bilim anlatıcılığını geliştirmeye yönelik
yaptığımız
kapsamlı çalışmalarımızdan faydalanıyor. Bütçenize zarar vermeden, aylık veya tek seferlik
sadece 39₺ gibi miktarlarda bize destek olarak bu çabalarımızı destekleyebilir, Türkiye'de
bilim
okuryazarlığını güçlendirmemize katkı sağlayabilirsiniz.

Destek Ol

[Neden Destek\
İstiyoruz?](https://evrimagaci.org/destekol) \|
Zaten
Destekçiyim

[![Nujin Dede](https://cdn.evrimagaci.org/kLN31rRRD9n9xq01ag7phsSpZPA=/50x50/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2Fefe9c9f1-1bd8-44c1-a3de-4914b95d5db5.jpeg)\
\
Nujin Dede\
\
Yazar](https://evrimagaci.org/ricklendin "Nujin Dede") [![Çağrı Mert Bakırcı](https://cdn.evrimagaci.org/SIuRxIhV72kQTX2Meti7bp6bqZ0=/50x50/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg)\
\
Çağrı Mert Bakırcı\
\
Editör](https://evrimagaci.org/cagrimertbakirci) [![Neslihan Çiftlik](https://cdn.evrimagaci.org/1opqboBgm2XxSwwhQfWWYjLPvSs=/50x50/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F9175b310-61e8-42ef-a32d-c021a3f9ba89.jpeg)\
\
Neslihan Çiftlik\
\
2\. Yazar](https://evrimagaci.org/robustus3518634 "2. Yazar") [![Akın Karahasan](https://cdn.evrimagaci.org/7XLAgtTVTNWV3cCV7PVfXPskinc=/50x50/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fprofile_images%2F1bc18ccf09784c95e93f871686103038.jpg)\
\
Akın Karahasan\
\
2\. Editör](https://evrimagaci.org/tardigrad "2. Editör")

Tüm Reklamları Kapat

Enerji, evrenin doğumundan günümüze kadar her fiziksel ve kimyasal tepkimede gözlemlediğimiz, bu tepkimeleri mümkün kılan olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Öyle ki bu enerji, mikrokosmosdaki bir atomun titreşiminden makrokosmosdaki bir yıldızın patlamasına kadar uç skalalarda varlığını gösterir; fakat enerjinin belki de en iyi bir şekilde gözlemlendiği yer, canlı vücududur.

Canlı, homeostazını (vücut dengesini) koruyabilmek, bir diğer tabir ile _canlılığını sürdürebilmek_ adına çeşitli biyokimyasal reaksiyonlar gerçekleştirerek hayatta kalmaya çalışır. Bu reaksiyonların tümüne **metabolizma** denir ve vücut içerisinde gerçekleşen tüm yapım ve yıkım olaylarını kapsar. Homeostazı koruyabilmek adına gerçekleştirdiği metabolik aktivitenin büyük bir bölümünde enerjiye ihtiyaç duyar. Bu ihtiyacı, şimdiye kadar tespit edilmiş temelde 4 farklı yöntem ile karşılar:

- fotofosforilasyon,
- oksidatif fosforilasyon,
- substrat düzeyinde fosforilasyon,
- kemofosforilasyon.

Her ne kadar birbirinden farklı yöntemler ile enerji üretseler de bu yöntemlerin çalışabilmesi için gereken ortak bir nokta vardır: **enzimler!**

Tüm Reklamları Kapat

![Anjiyotensin dönüştürücü enzimin bilgisayar ortamında 4.halinin (kuaterner) gösterimi.](https://cdn.evrimagaci.org/O2w2KSYEhItzALxlScjnZ_WqUzI=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F2a9fbee643bee3557766792e56c58238.png)Anjiyotensin dönüştürücü enzimin bilgisayar ortamında 4.halinin (kuaterner) gösterimi.[Wikipedia](https://tr.wikipedia.org/wiki/Anjiyotensin_d%C3%B6n%C3%BC%C5%9Ft%C3%BCr%C3%BCc%C3%BC_enzim_2)

## Enzim Nedir? Katalizör ile Farkları Nelerdir?

**Enzimler**, doğada halihazırda gerçekleşmekte olan tepkimeleri çok daha düşük enerji gereksinimi ile çok daha kısa sürede gerçekleştiren, ağırlıklı olarak protein yapıdan oluşan, fonksiyonel bir biyokatalizördür. **Katalizör** ise"hızlandırıcı" anlamına gelir ve enzimler, düşük enerji ile tepkimeyi başlatması nedeniyle bu şekilde isimlendirilir.

Her ne kadar çoğu zaman eş anlamlı olarak kullanılsalar da, aslında aynı şeyi ifade etmezler: **Her enzim bir katalizördür; ancak her katalizör bir enzim olmak zorunda değildir; yani "katalizör" daha genel bir tabir, "enzim" ise daha dar bir tabirdir.**

### **Enzimler ve Katalizörler Arasındaki Farklar**

Enzimler:

- Organik biyokatalistlerdir.
- Yüksek moleküler globüler protein içerirler; dolayısıyla moleküler ağırlıkları yüksektir.
- Bütün bilinen enzimler katalisttir.
- Enzim reaksiyon oranları daha yüksektir.
- Kimyasal reaksiyon oranını artırır ve substratı ürüne dönüştürür.
- Fazlasıyla özelleşmiştir ve bol miktarda kaliteli artıklar çıkarırlar.
- Karbon-karbon (C-C) ve karbon-hidrojen (C-H) bağları içerir.
- İki yaygın enzim türü aktivasyon ve inhibisyon enzimleridir.
- Örnek olarak lipaz ve amilaz enzimleri verilebilir.

Katalizörler:

Tüm Reklamları Kapat

- İnorganik yapılıdır.
- Düşük moleküler ağırlığa sahiplerdir.
- Tüm katalistler enzim değildir.
- Katalist reaksiyon hızları tipik olarak daha yavaştır.
- Bir kimyasal tepkimenin hızını artırabilir veya azaltabilirler.
- Karbon-karbon (C-C) ve karbon-hidrojen (C-H) bağları içermezler.
- Özelleşmiş değillerdir ve hatalı/bozuk artıklar üretebilirler.
- İki yaygın katalizör türü pozitif ve negatif katalizörlerdir.
- Bir örnek olarak vanadyum oksit verilebilir.

Enzimlerin bir diğer önemli özelliği ise, gerçekleştirilen tepkimenin ardından yeniden kullanılabilir olmalarıdır. Böylesine bir özellik, moleküler skalada [hücrenin evrim ekonomisine](https://evrimagaci.org/evrim-ekonomisi-nedir-enerji-entropi-ve-evrim-uzerine-3256) yönelik örneklerinden biri olarak tanımlanabilir.

[Hücre Biyolojisi ile ilgili diğer içerikler ›](https://evrimagaci.org/kategori/hucre-biyolojisi-50)

- ["Gençlik Pınarı" Olarak Görülen Telomer ve Telomeraz Enziminin Sırları Aralanıyor!](https://evrimagaci.org/genclik-pinari-olarak-gorulen-telomer-ve-telomeraz-enziminin-sirlari-aralaniyor-2345)
- [Biyolojinin Geleceği Olan Tahminsel Modeller: Faz Ayrışması ve "Lav Lambası" Proteinleri, Hücreleri Ölümsüz Kılabilir!](https://evrimagaci.org/biyolojinin-gelecegi-olan-tahminsel-modeller-faz-ayrismasi-ve-lav-lambasi-proteinleri-hucreleri-olumsuz-kilabilir-7886)
- [Otofaji Nedir? Nasıl Beslendiğimiz, Hücre Yenilenmesini Hızlandırabilir mi?](https://evrimagaci.org/otofaji-nedir-nasil-beslendigimiz-hucre-yenilenmesini-hizlandirabilir-mi-8016)

Doğada maddeler, sahip oldukları kimyasal kimliklerinin bir getirisi olarak, _herhangi bir aracıya ihtiyaç duymaksızın_ birbirleriyle tepkimeye girebilirler; fakat bu tepkimenin başlayabilmesi için belli bir miktarda minimum enerjiye ihtiyaç duyulur. Bu enerjiye **aktivasyon enerjisi** adı verilir. Aktivasyon enerjisi sağlansa dahi enzimlerin yokluğunda gerçekleşecek bir tepkimenin tamamlanması çok uzun sürebilir. Hatta vücudumuzda her saniye gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonların çoğu, enzimlerin yokluğunda o kadar yavaş ilerler ki, yaşam ile bağdaşan ılımlı sıcaklık ve basınç koşullarında bile gerçekleşmeleri neredeyse olanaksızdır. Bu nedenle yaşamın başlangıcındaki erken moleküllerin bir kısmının katalizörler ve enzimler olduğu düşünülmektedir; hatta [DNA ve RNA gibi genetik malzemenin evrimsel atası olarak görülen **ribozim** enzimi](https://evrimagaci.org/rna-ve-dnanin-evrimi-ribozim-dunyada-yasami-nasil-baslatti-195), nükleik asit yapılı bir enzimdir!

![Enzimlerin çalışmalarında etkili olan aktivasyon enerjisinin grafik üzerinde gösterimi.](https://cdn.evrimagaci.org/h5dVriX5zBh5MCYpAcN_4nSbBBM=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F4870e2cc032830b59f4193d88e825f38.jpg)Enzimlerin çalışmalarında etkili olan aktivasyon enerjisinin grafik üzerinde gösterimi.[Bilgioloji](http://bilgioloji.com/pages/fen/biyoloji/bilesik/enzim-nedir-basit-ve-bilesik-enzim-ne-demektir/)

### Yapısal Açıdan Enzim Türleri ve Kısımları

Enzimler, "basit" ve "birleşik" olmak üzere yapısal açıdan iki gruba ayrılmaktadır.

- **Basit Enzimler:** Yapısında sadece protein bulunduran ve **apoenzim** adı verilen kısımdan oluşur. Enzim, aktif olarak çalışabilmek için yardımcı bir kısma ihtiyaç duymaz.
- **Birleşik Enzimler (Haloenzim):** Yapısında apoenzim bulundururken, basit enzimlerden farklı olarak organik veya inorganik yapılı yardımcı kısım da barındırır. Benzer şekilde enzimin çalışabilmesi için yardımcı kısma ihtiyaç duyulur.

![Yapısal açıdan enzim türleri ve kısımlarının gösterimi.](https://cdn.evrimagaci.org/i-7t2V0TQHvNK8X3d3h2hQrhusQ=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Ffaa3e70d05d916d063bdb80222fb9142.jpg)Yapısal açıdan enzim türleri ve kısımlarının gösterimi. [Fikirgen](https://www.fikir.gen.tr/enzimler-enzimlerin-yapisi-enzimlerin-genel-ozellikleri/)

Özellikle birleşik enzimlerin çalışabilmesi adına **yardımcı kısım** adı verilen bölgesinde yer alacak bazı maddelere ihtiyaç duyar. Bu maddelerin inorganik ya da organik olmasına bağlı olarak "koenzim" ve "kofaktör" denir: Yardımcı bölge inorganik (örneğin Fe2+ , Mn2+, Mg2+, Zn2+ vb.) maddelerden oluşuyor ise **kofaktör**, organik maddelerden oluşuyor ise **koenzim** adı verilir. Örneğin [vitaminler](https://evrimagaci.org/vitamin-nedir-vitaminler-savunma-sistemimizi-nasil-guclendirir-8329), koenzim grubu içerisinde yer almaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

[Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

[![Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://cdn.evrimagaci.org/WR98J4f_qHAIDQPQbTIa_yLIDhA=/250x0/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fmisc%2Ffeed-support-2.png)Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Burada ufak bir püf nokta yer alır: Bir apoenzim yalnızca _bir çeşit_ koenzim veya kofaktörle çalışabiliyorken, bir koenzim veya kofaktör _farklı_ apoenzimlerle çalışabilmektedir.

## Kimyasal Tepkime Ne Zaman Sonlanır?

Kimyasal tepkimeler, tepkimenin gerçekleşmesi için kullanılan ham maddenin (ya da ürünün) bittiği anda sonlanabileceği gibi, tepkimenin gerçekleşmesinde görev alan enzimin, enerjinin vd. parametrelerin ortamda bulunmayı sonlandırdığı noktada da sonlanabilirler (örneğin yangınlarda karşımıza çıkan [ateş/yangın üçgeni](https://evrimagaci.org/ates-nedir-nasil-yanar-nasil-yakar-371) bu yüzden önemlidir). Elbette bunlar, bir tepkimenin bitmesine neden olacak _bariz_ nedenlerdir. Peki bir tepkimenin sürmesini sağlayacak tüm unsurlara o an içerisinde sahip olan bir tepkime ne zaman biter?

Bir tepkimenin ne zaman sonlanacağını, tepkimenin hızını hesaplayarak öğrenmek mümkündür. Tepkime sırasındaki değişimi birim zaman içinde ifade etmek, o değişimin hızını tespit etmemize imkan tanır. Tepkime (reaksiyon) [bir değişimdir](https://evrimagaci.org/turev-ve-integrali-gercekten-anlamak-turev-nedir-integral-nedir-2901) ve çeşitli yöntemler ile birim zamandaki değişimi ölçülebilir; dolayısıyla hızı da hesaplanabilir. Kimyadaki **tepkime hızı** terimi bu düşünceyi ifade etmektedir ve bir **tepken** veya **ürün** derişiminin zaman içindeki değişimini ifade eder.

Örneğin elimizde Fe+3 ve Sn+2 iyonları olsun ve bu iyonları aynı anda suya koyalım ve ikisini tepkimeye tabi tutalım. Şu şekilde bir tepkime yaşanacaktır:

2Fe(aq)+3+Sn(aq)+2→Fe(aq)+2+Sn(aq)+42\\text{Fe}\_\\text{(aq)}^{+3}+\\text{Sn}\_\\text{(aq)}^{+2}\\rightarrow{\\text{Fe}\_\\text{(aq)}^{+2}}+\\text{Sn}\_\\text{(aq)}^{+4}2Fe(aq)+3​+Sn(aq)+2​→Fe(aq)+2​+Sn(aq)+4​

Tepkime başladıktan 38.5 saniye sonra Fe+2\\text{Fe}^{+2}Fe+2derişiminin (ki bu derişimi \[Fe+2\]\[\\text{Fe}^{+2}\]\[Fe+2\] olarak gösteririz) 0.001 Molar (1 litre çözeltideki 1 mol çözünen madde varsa derişim 1 molardır) olduğunu düşünelim. Bu sürede, Fe+2\\text{Fe}^{+2}Fe+2'nin ortalama oluşma hızı, Fe+2\\text{Fe}^{+2}Fe+2derişimindeki değişimin geçen süreye bölünmesiyle bulunur.

Tüm Reklamları Kapat

Δ\[Fe+2\]=0.001−0=0.001\\Delta\[\\text{Fe}^{+2}\]=0.001-0=0.001Δ\[Fe+2\]=0.001−0=0.001

Fe+2’nin Oluşum Hızı=ΔFe+2Δt=0.001M38.5s=2.6×10−5Ms−1\\text{Fe}^{+2}\\text{'nin Oluşum Hızı}=\\frac{\\Delta{\\text{Fe}^{+2}}}{\\Delta{t}}=\\frac{0.001M}{38.5s}=2.6\\times{10^{-5}}Ms^{-1}Fe+2’nin Oluşum Hızı=ΔtΔFe+2​=38.5s0.001M​=2.6×10−5Ms−1

Haliyle böyle bir çözelti içerisinde 0,001M Fe+2\\text{Fe}^{+2}Fe+2derişimi 2,6×10-5 M s-1 bir hızla oluşmaktadır. Bunu istenilen Molar doğrultusunda oranlayarak siz de hesaplarınızı gerçekleştirebilirsiniz; fakat burada unutulmaması gereken bir nokta vardır: Bahsettiğimiz reaksiyonun gerçekleşebilmesi için sadece uygun maddelerin bulunması yetmez; ayrıca yeterli miktarda **enerji** de gerekir.

Tüm Reklamları Kapat

## Kimyasal Tepkimelerde Enerji Kavramı

Enerji, bir değişikliğe neden olabilme kapasitesidir. Burada bahsedilen değişiklik, madde topluluklarında gerçekleşen değişimdir. Bu değişikliğe enerjinin farklı formları sebep olabilir: kinetik, potansiyel, ısı vd. Temelde etki edilmesini istediğiniz sisteme değişim için gerekli olan enerjiyi sağladığınız taktirde değişim kaçınılmaz olacaktır.

Farklı formlarda yer alan enerji, formlar arası geçiş yapabilir; buna kabaca **enerji dönüşümü** adı verilir. Bu enerji dönüşümündeki temel olay enerjinin asla kaybolmamasından sadece form değiştirmesinden kaynaklıdır. Hâl böyle olunca, bir enerji dönüşümünden bahsediyorsak ve de bu değişimi inceliyorsak, [termodinamik yasaları](https://evrimagaci.org/termodinamik-yasalari-ve-evrim-entropi-nedir-evrim-termodinamigin-ikinci-yasasi-ile-celisir-mi-103) ile haşır neşir olacağız demektir. Burada bütün detaylarına girmeyeceğiz; ancak temel kavramları bilmenizde fayda olduğunu düşünüyoruz.

Enerji değişimini incelediğimiz maddeye **sistem**, sistem dışında kalan her şeye ise **çevre** deriz. Bir sistem, çevresi ile enerji alışverişi yapmayabilir ( _izole sistem_) veya yapabilir ( _açık sistem_). Canlı bir organizma, "açık bir sistem" olarak çevresinden enerji alabilir (örneğin ışık enerjisi) ve çevresine enerji aktarabilir (örneğin ısı enerjisi). Alınan ve verilen enerjiler, metabolik reaksiyonları başlatabilir veya reaksiyonların bir sonucu olabilir.

Termodinamiğin birinci yasası, evrenin enerjisinin sabit olduğunu söyler ve dolayısıyla sistemlerde enerji korunduğunu dile getirir. Bir enerji formunun diğer enerji formuna dönüşümünün mümkün olduğunu, fakat sistemin çevresi ile alışverişi sırasında enerjinin _toplamında_ bir kaybın olmayacağını ifade eder. Bir bitki hücresi çevresinden ışık enerjisini alır, bir dizi reaksiyon sırasında bu enerjiyi kimyasal enerji olarak görürüz. Fotonlardan ne kadar enerji elde edilmiş ise, aynı değerde kimyasal enerji olmalıdır. Fotosentez yapan bir organizma, bir enerji üreticisi değil, dönüştürücüsüdür. Aynı yasa, benzer bir mekanizmayla vücudumuza aldığımız besinlerdeki organik kimyasal enerjinin hareketimizin kinetik ve ısı enerjisine dönüştürülmesini sağlar. Bu bakımdan bizler de birer enerji dönüştürücüsüyüz!

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı

[Olgularla Radyoloji Kas İskelet Radyolojisi](https://pazar.evrimagaci.org/urun/olgularla-radyoloji-kas-iskelet-radyolojisi/)

- Boyut: 21,5\*27,5
- Sayfa Sayısı: 210
- Basım: 1
- Basım Yeri: ANKARA
- ISBN No:9786053554806

Devamını Göster

₺870.00

[![Olgularla Radyoloji Kas İskelet Radyolojisi](https://cdn.evrimagaci.org/Isw7khxvKSr99PqrNf8hUpJ33jk=/250x0/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fdyn%2F897b942217d13f330877fa6f852f9716.png)](https://pazar.evrimagaci.org/urun/olgularla-radyoloji-kas-iskelet-radyolojisi/)

[Satın Al](https://pazar.evrimagaci.org/urun/olgularla-radyoloji-kas-iskelet-radyolojisi/) [Tüm Ürünler](https://evrimagaci.org/agora)

- Dış Sitelerde Paylaş

## Bir Tepkimenin Kendiliğinden Gerçekleşip Gerçekleşmediğini Nasıl Anlarız?

Bir tepkimenin kendiliğinden gerçekleşip gerçekleşmeyeceği hakkında yorum yapabilmemiz için, tepkimenin **serbest enerji** değişimini bilmemiz gerekir. Örneğin bir tepkime gerçekleşirken, enerjinin bir kısmının ısı olarak kaybedildiğinden söz etmiştik. Isı ile kaybedilmeyen enerji ise, tepkimenin ilerlemesi için kullanılır. İşte bu enerji, bir sistemin serbest enerjisidir ( **Gibbs serbest enerjisi** olarak da karşımıza çıkabilir). Bir sistem değişikliğe uğradığında, örneğin bir kimyasal tepkime sırasında gerçekleşen serbest enerji değişikliğini hesaplayarak, tepkime için yorumda bulunulabilir.

Bir kimyasal tepkime için ΔG\\Delta{G}ΔG (serbest enerji değişimi):

ΔG=ΔH−TΔS\\Delta{G}=\\Delta{H}-T\\Delta{S}ΔG=ΔH−TΔS

Bu denklemde ΔH\\Delta{H}ΔH, **entalpi** **değişimi** dir. Entalpi; bir maddede depolanan enerjinin tamamıdır. TTT, Kelvin biriminden sıcaklık, ΔS\\Delta{S}ΔS ise entropi değişimidir. Görüldüğü gibi serbest enerji değişimi, sadece sistem özellikleri kullanılarak hesaplanır.

Tepkimenin kendiliğinden gerçekleşiyor olup olmadığını, serbest enerji değişimi ile anlayabileceğimizi söylemiştik. Yapılan deneyler sonucunda sadece **negatif** ΔG\\Delta{G}ΔG'ye sahip süreçlerin **kendiliğinden gerçekleştiği** görülmüştür. Yani ya sistemin entalpisi azalmaktadır (ΔH<0\\Delta{H}<0ΔH<0) ya entropisi artmaktadır (TΔS>0T\\Delta{S}>0TΔS>0) ya da her ikisi birden gerçekleşmektedir. Bundan yola çıkarak, tam tersi şekilde, ΔG\\Delta{G}ΔG değeri pozitif olan veya 0 olan olayların _kendiliğinden gerçekleşmediğini_ söyleyebiliriz. Çünkü pozitif bir durum için sistemin ya entalpisi artıyor ya da entropisi azalıyor olmak zorundadır.

ΔG\\Delta{G}ΔG değerinin negatif olması, sistemin _enerji kaybettiği_ anlamına gelir. Bu durumda daha kararlı bir yapıya ulaştığını ve değişim durumuna daha az yatkın olduğunu söyleyebiliriz. Termodinamiğin ikinci yasası gereği sistemler, daha kararlı olan durumlara ilerleme eğilimi gösterirler. Bu noktada, kimyasal tepkimeleri serbest enerji değişimlerini dikkate alarak sınıflandırabiliriz: **Endergonik tepkimeler** ve **ekzergonik** **tepkimeler**.

Bir ekzergonik tepkime, reaksiyon sırasında çevreye enerji salınımı yapan tepkimedir. Yani olay sırasında enerji kaybeder; ΔG\\Delta{G}ΔG değeri negatiftir. Solunum denklemini örnek olarak verebiliriz:

C6H12O6+6O6→6CO2+6H2OC\_6H\_{12}O\_6+6O\_6\\rightarrow{6CO\_2+6H\_2O}C6​H12​O6​+6O6​→6CO2​+6H2​O

ΔG=−686kcal/mol\\Delta{G}=-686 \\text{kcal/mol}ΔG=−686kcal/mol

Endergonik tepkime ise, çevreden enerji alan tepkimedir. Reaksiyonun başlaması ve devam etmesi için enerjiye ihtiyaç duyar. ΔG\\Delta{G}ΔG değeri pozitiftir ve bu ihtiyacı temsil eder.

Tüm Reklamları Kapat

Bir tepkime ekzergonik olarak ilerliyor ise, tersinir tepkimesi endergonik olmalıdır. Solunum tepkimesi sonucunda oluşan karbondioksit ve su moleküllerinin, yeni bir tepkime ile (endergonik) glikoz ve oksijene dönüştürülmesi +686 kcal/mol enerjiye ihtiyaç duyar ve _kendiliğinden oluşmaz._

Bir organizma kimyasal olarak bir dengeye ulaşmaz; kimyasal denge, iki yönlü bir tepkimede ürünlerin meydana geliş hızının, ürünlerden tekrar tepkimeye girenlerin meydana geliş hızına eşit olduğu durumdur. Hücre içine ve dışına doğru sürekli olarak madde akışı metabolik yolların dengeye ulaşmasını engeller ve böylece hücre canlı olduğu süre boyunca **iş** yapar. Hücrelerin enerji kaynaklarını bu işleri yapmak için kullanmalarını mümkün kılan en önemli özellik, **enerji eşleşmesi** olarak da belirtilen, ekzergonik bir süreci yürütmek için endergonik bir süreci kullanmalarıdır.

Buraya kadar anlattıklarımız; organizmanın metabolik faaliyetleri olan biyokimyasal tepkimelerin hangi yasalar dahilinde, nasıl gerçekleştiğine dair fikir sahibi olmamıza yardımcı olacaktır. Fakat bütün bunlar bir organizma içerisinde biraz yardım olmadan devamlı bir düzen içerisinde gerçekleşmemektedir. Bu yardımı, organizma için önem arz eden enzim adlı biyolojik katalizörler yapar.

Burada şunu vurgulamakta fayda vardır: **Serbest enerji değişimi kısmında bahsedilen yasalar bir tepkimenin hızı hakkında bir şey söylemez.** Bir ekzergonik tepkime kendiliğinden gerçekleşebilir pekâlâ; ama tepkime hızı fark edilemeyecek kadar yavaş da olabilir. Örneğin sükrozun (çay şekeri) hidrolizi ekzergonik bir tepkimedir, serbest enerji salınımı ile gerçekleşir. (ΔG\\Delta{G}ΔG = -7kcal/mol) Fakat steril bir suda oda sıcaklığında yıllarca kalabilir. Bu çözeltiye az miktarda uygun enzim (sükraz) eklenirse birkaç saniye içinde hidroliz tepkimesinin gerçekleştiğini görürüz.

Tüm Reklamları Kapat

## **Enzime İhtiyaç Duyulmasının Sebebi Nedir?**

Moleküller, doğaları gereği bulundukları ortamda birbirleri ile çarpışarak etkileşir. Bu çarpışmalar sonucunda belli enerjiler açığa çıkar. Açığa çıkan enerji, bir tepkimenin gerçekleşmesine yetecek kadar olmayabilir; bu nedenle yeni bağların oluşumu veya yıkımı gerçekleşemez. Enzimlerin, tepkimenin gerçekleşmesi için gereken bu enerjiyi azalttığından bahsetmiştik. Bu, bizi şu sonuca götürür: Bir tepkimenin **eşik enerjisi**(tepkimenin gerçekleşmesi için gereken enerji) ne kadar büyükse, ürün verecek olan çarpışma sayısı enerjinin büyüklüğüyle ters orantılı olacak şekilde az miktarda, buna bağlı olarak tepkime de o kadar yavaş olacaktır.

Bir tepkimenin ekzergonik olduğu halde yavaş gerçekleşebileceğinden bahsetmiştik. Bu bize, tepkimenin aktivasyon enerji hakkında bilgi verir: enerji değeri yüksektir. Moleküller, bu enerji değerlerine çevrelerinden ısı enerjisi soğurarak ulaşırlar: yavaş veya hızlı. Enerji soğurdukça daha sık ve güçlü çarpışmaya başlarlar ve bağlarını kırmaya daha müsait bir hal olan kararsız hale bürünürler. Kararsızlaştıkça da daha kararlı bir hal alma eğiliminde olurlar; yeni bağlar kurmak isterler. İşte bu durumdaki tepken maddelere **transmisyon durumunda** denir.

Bu bilgiden yola çıkarak şunu düşünebilirsiniz: _"Eğer tepkimenin gerçekleştiği ortamın sıcaklığı artırılırsa, tepkenler eşik değerlerini aşar böylece tepkime hızlandırılabilir."_ Bu doğru bir düşünce olabilir. Laboratuvarda böyle bir uygulama ile tepkime hızını artırabilirsiniz; ancak canlı bir hücre için bu iki sebepten ötürü geçerli olmayacaktır:

- Biyomoleküllerin serbest enerji miktarı fazladır, kendiliğinden bozulma eğilimi gösterirler. Termodinamik yasaları da yıkılmalarını destekler; fakat bu belirli sıcaklıklardan sonra gerçekleşir. Belirli sıcaklıkların üstüne çıkmak moleküler kararlılıklarını değiştirerek, yapılarının bozulmasını sağlar. Bu duruma moleküler **denatürasyon** denir.
- Sıcaklığı artırmak, spesifik tepkimeler için hız artımını sağlamayacaktır. O an için ortamda bulunan ve tepken olma potansiyeli taşıyan her molekül için eşit miktarda çalışacaktır.

Bu temel iki sebep bakımından bir organizma, sıcaklık artışını değil katalizörleri, özellikle de enzimleri kullanır.

Tüm Reklamları Kapat

**Enzimler, bir tepkimenin eşik enerjisini düşürdüğünde, normal sıcaklıklarda tepkimenin hızlanmasını sağlar; fakat bunu yaparken bir tepkimenin serbest-enerjisini değiştirmez.** Bir diğer ifadeyle enzimler, endergonik bir tepkimenin ekzergonik olmasını sağlayamaz; sadece gerçekleşme oranını hızlandırır. Dinamik bir metabolizma sağlayarak, metabolik yollardaki trafiği azaltır. Etki edeceği maddeye -ki bu maddelere **substrat** denir- karşı çok seçici olduklarından, yani kimyasal evrim sürecinde fazlasıyla _özelleşmiş_ olduklarından, hangi kimyasal süreçlerin o an için gerçekleşeceğini denetlemiş olurlar.

**Substrat-enzim** ilişkisi yüksek özgüllük gösterir. Her enzimin etki edeceği substrat bellidir. Aralarındaki ilişkinin anlaşılması için kullanılan benzetme gayet yerinde ve açıkayıcıdır: Anahtar-kilit uyumu. Bu özellikleri sayesinde kendi substratına çok benzeyen maddeleri bile ayırt edebilir ve özgül tepkimeleri başlatabilir.

![Enzim substrat ilişkisindeki anahtar kilit benzetmesi.](https://cdn.evrimagaci.org/mKmpx9ZVv-aQ6jNM0zf645Ph5GE=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F0e5959439748f8e17fcaa290e76ce6b7.jpg)Enzim substrat ilişkisindeki anahtar kilit benzetmesi.[Ders Sarayı](https://www.derssarayi.com/enzimler-canlilarin-yapisindaki-temel-bilesenler-5/)

## Enzim, Substratını Nasıl Tanır?

Bir enzimin kendi substratını tanımasında en etkin şey enzimin yapısal özellikleridir. Bir enzimin protein temelli bir molekül olduğundan bahsetmiştik. Proteinler ise, amino asitlerden sentezlenmiş polimerlerdir. Her amino asidin merkezinde bir karbon atomu (C) ve buna bağlı olan; bir karboksil grubu (COO-), bir amino grubu (NH3+), H atomu ve kendine özgü bir **yan grubu**(R grupları) bulunur. Bir amino asidi diğerinden ayıran, işte bu yan gruplarıdır. Amino asitlerin yan gruplarının kendine has kimyasal özellikleri, proteinin yapı ve işlevindeki rolünü belirler. Yan gruplar hidrofobik (su ile etkileşmeyen) yapılar olup, proteinlerin su ile temas etmeyen iç bölgelerinden yer alırlar.

Bir protein zinciri, amino asitlerin birbirleri ile bağlanmaları sayesinde oluşur. Bir amino asidin amino grubu ile bir diğerinin karboksil grubu arasında **peptid bağlarının** kurulmasıyla amino asitler, amino ucundan karboksil ucuna doğru dizilir. Bunun sonucunda bir polipeptid zincirinde yüzlerce hatta binlerce amino asit bulunabilir. Bir proteinin amino asit dizilimi, işlevi için önemli olan unsurlardır biridir ama işlevleri için kritik olan asıl şey _üç-boyutlu_ yapılarıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Proteinin yapısal ilk aşaması, birincil yapı da denen, amino asit dizilimleridir. İkincil yapısı ise dizilimdeki amino asitlerin belirli lokasyonlarda etkileşmeleri ile kıvrımlı bir şekil almasıdır. Üçüncü yapısı ise zincirde bulunan yan grupların birbirleri ile rastgele etkileşmeleri ile oluşur. Bunun sonucunda zincirde katlanmalar meydana gelir. Bu yapı oluşurken hidrofobik moleküller proteinin iç bölümlerinde, hidrofilik (su ile etkileşebilir) moleküller ise su ile temas eden yüzey bölgelerine yerleşir. Son aşamadaki yapıya **kuarterner yapı** denir ve birden fazla polipeptid zincirinin etkileşimi ile meydana gelir. Tüm dizilimler ve katlanmaların ardından fonksiyonel özellik kazanan proteinler enzim olarak hücre içerisinde görevine başlar.

![Ribozomdan bir polipeptit zinciri şeklinde çıkan proteinin katlamasına kadar olan süreçlerin gösterimi.](https://cdn.evrimagaci.org/pnmW0_68lF6GCNNVFAxmivZwVnc=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fe370f4f95f5723f91d19a10741660f67.jpg)Ribozomdan bir polipeptit zinciri şeklinde çıkan proteinin katlamasına kadar olan süreçlerin gösterimi.[Biyoteknolojik İlaçlar](https://biyoteknolojikilaclar.net/biyoteknolojik-ilaclarin-yapisi.php)

Substratın, enzim ile etkileştiği bölgeye **aktif bölge** denir ve birkaç amino asit diziliminden oluşur. Bu dizilim, substratı ile arasındaki özgüllüğü belirler. Enzimin bu spesifik bölgesi dışında kalan kısımlar tepkimede rol almak yerine, enzimin yapısını destekleyen bir iskelet gibi iş görür. Enzimin aktif bölgesi substratı ile etkileşirken katı bir molekül gibi davranmaz; belli bir esnekliğe sahiptir, dizilimlerini değiştirebilir. Aktif bölgedeki amino asit dizilimlerindeki ufak farklılık serbest enerjideki bir farklılığa denk gelir.

![Sıradan bir enzim yapısında substratın enzime kabul edildiği aktif bölgenin gösterimi.](https://cdn.evrimagaci.org/fRNc1cihQk-WkgG9rF3XC_IpZ8g=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F6c1f7cc06fc16c0bc76426034959643b.jpg)Sıradan bir enzim yapısında substratın enzime kabul edildiği aktif bölgenin gösterimi.[Fikir](https://www.fikir.gen.tr/enzimler-enzimlerin-yapisi-enzimlerin-genel-ozellikleri/)

Substrata en uygun biçim, en düşük enerjili yapı olmak zorunda değildir. Bu yüzden enzim substratına uygun olacak biçimi çok kısa sürede oluşturup, substratına bağlanabilir. Substrat, aktif bölgeye bağlanınca amino asitlerin yan zincirleri ile substrat arasındaki etkileşimler enzimin biçimini hafifçe değiştirir; böylece enzim substratını da daha iyi sarar. Bu duruma **indüklenmiş uyum** adı verilir ve kataliz yeteneğini artırır.

Aktif bölgeyi oluşturan amino asitlerin R grupları, substratın ürüne dönüşümünü sağlar ve ürün aktif bölgeden ayrılır. Bu süreç o kadar hızlı ilerler ki, tek bir enzim, saniyeler içinde binlerce substrat ile etkileşebilir ve bu tepkimeden moleküler yapılarını koruyarak ayrılırlar. Bir tek enzimin varlığı bile metabolik yolların **düzeni** ve **dinamikliği** için çok büyük etki yaratır.

Tüm Reklamları Kapat

Enzimlerin aktif olarak yer aldığı bu sahnede, tepkimeler çift yönlü de çalışabilir. Bir ürün, her zaman bir tepkimeden kompleks bir molekül olarak ayrılmak zorunda değildir. Proteini amino asitlerine parçalayabildiğimiz gibi, amino asitler ile yeni proteinler de oluşturabiliriz. Bunu belirleyecek olan, tepkimenin serbest-enerjisidir. **Enzimler, serbest-enerjinin değerine (pozitif veya negatif olabilir) göre tepkime yönünü belirler, eşik değerine göre de hızlandırır.** Moleküler yapısı hakkında bir şeyler biliyor olduğumuz enzimlerin, bu yapılar ile eşik enerjisini nasıl düzenlediği ve tepkimeyi nasıl hızlandırdığını kataliz mekanizmaları sayesinde anlayabiliriz.

Enzimin birden fazla tepkene sahip bir tepkime için çalışmaya hazır olduğunu düşünelim. Bu tepkenlerin tepkimeye başlayabilmeleri için etkileşmeleri gerekir. Bu etkileşme durumu maddeler doğru konumlarda iken gerçekleşecektir. Moleküler seviyede, etkileşecek atomlar doğru konumlarda olmalıdırlar. Örneğin protein sentezi sırasında bir amino asit molekülünün karboksil grubu ile diğerinin amino grubu arasında bağlar kurulur; bir amino grubu ile bir R grubu arasında değil. Bu anlamda enzimler, tepkenlerin doğru konumlarda bulunmasını sağlarlar, onları bu anlamda saracak uygun bir kalıp görevi görmektedirler.

![Aminoasit yapısının şematize edilmiş gösterimi](https://cdn.evrimagaci.org/79OGrG_h8Dew0w3d1sadxNA2A4k=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F1b01a764ca012e662228aa2716614926.jpg)Aminoasit yapısının şematize edilmiş gösterimi[Biyoloji Dersim](https://www.biyolojidersim.com/proteinler/)

Bir molekülün transmisyon durumundan bahsetmiştik; hatırlatmak adına, daha yüksek enerjili olan moleküller daha kararsız haldeydiler. Bu durumdaki bir madde yeni bağlar oluşturmaya müsait bir durumdadır. Enzimler de substrat moleküllerinin bu duruma ulaşmalarını kolaylaştırır. Aktif bölgelerinde sarılı durumda oldukları substratlarının tepkime sırasında kırılacak olan bağlarının üzerine baskı yapıp, esnetebilirler. **Substratlarının bağlarını esneterek, moleküler biçimlerini değiştirir ve onları transmisyon durumlarına yaklaştırırlar.** Bağı kırma güçlüğü arttıkça, eşik enerjisinin arttığını söylemiştik. Çünkü molekülün bu bağı kırması için çevreden enerji soğurması gerekir. Enzim bir katalizör olarak bu noktada, soğurulması gereken enerji miktarını da azaltır.

Enzimler tepkime için gerekli olan **mikroçevreyi** oluşturur. Bir enzimin aktif bölgesini oluşturan amino asitlerin asidik R gruplarına sahip olduklarını varsayalım. Bu bölge düşük pH değerine sahip bir cep oluşturur. Bu enzimin kullanıldığı bir tepkimede, katalizde önemli bir adım olan H+ aktarımını kolaylaştırabilir.

Tüm Reklamları Kapat

## Enzimler Neden Tepkimeden Değişmeden Çıkar?

Enzimler, tepkime esnasında maddeler ile kalıcı kimyasal etkileşimler kurmazlar. Kurdukları olası bir senaryo için o tepkimenin serbest enerji miktarının değişmesi gerekir, ki bu özellik değişmezdir. Kısaca enzim ve substrat arasında geçici ilişkiler kurulur. Bu durumu şöyle düşünebiliriz:

Isınma ihtiyacınızı şömine ile karşıladığınızı düşünün. Şöminenin sizi ısıtabilmesi için yakılması gereken maddenin ateş ile buluşması gerekir. Bu madde sizin yardımınız olmadan, ateşe doğru hareket edip, yanmayacaktır. Sizin **geçici** bir etki rolüne bürünerek maddeyi tutmanız ve ateş ile buluşturmanız gerekir. Madde, ateşe ulaşması gereken yolu yardımınız ile kat etmiş olur, yanmaya başlar. Siz ise bu etkileşimden, etkileşme olmadanki haliniz ile ayrılmış olursunuz.

## **Enzim Aktivitesi Belirleyen Unsurlar**

Enzimler, fizik ve kimya yasaları dahilinde çalışarak bir tepkimeyi etkiler ve biyolojik olayları düzenler. Aynı zamanda çevrelerinden yine bu yasalar dahilinde etkilenirler. Bir enzimin aktivitesini (ne kadar etkin çalıştığını), çevresinde onu etkiyebilecek koşulları yaratan faktörler belirler. Bir molekülün kararlı bir yapıda kalmasını sağlayan çevresel koşullar o molekül için **optimum koşulları** oluşturur.

Moleküller sahip oldukları kimyasal özelliklerini optimum koşullar sağlandığında stabil bir halde koruyabilmektedirler. Bir molekül için oda sıcaklığı optimum bir koşul iken, bir başkası için bir eşik değeri olabilir. Haliyle oda sıcaklığı eşit değeri molekül kararlı bir yapıda bulunmayacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

### Sıcaklık

Sıcaklığı artırarak bir tepkimenin eşik değerine kolayca ulaşmasını sağlayıp, tepkimeyi hızlandırabileceğimizden bahsetmiştik. Bu sıcaklığı ne kadar artırmak gerektiği, molekülle bağlıdır. Molekülü oluşturan atomlar veya moleküller arasındaki bağlar ne kadar kuvvetli ise, bozması da o kadar zor olur. Bir enzim için de bu geçerlidir. Bulunduğu ortamda enzimler, kendi kararlı yapılarını koruyacakları sıcaklıklarda çalışırlar; bunun için belirli bir aralıkları vardır.

Sıcaklığı artırmak, tepkimenin eşik değerini düşürüp, enzimin işini bir yere kadar kolaylaştırır. Fakat sıcaklığı artırmaya devam etmek, sadece substratı değil, enzimi oluşturan moleküller arasındaki bağları da etkiler; bu bağların sıcak arttırılmasına bağlı olarak zamanla kırılmaya başlamasını sağlar. Bu sebeple de enzimlerin çalışabildiği maksimum sıcaklıklar vardır.

![Sıcaklık arttıkça özellikle biyomoleküller arasındaki bağlar birbirinden kopmaya başlar. Bu durum protein için geçerli olabileceği gibi DNA'nın da üzerinde son derece etkilidir. Bu etki sayesinde DNA'nın PCR ile çoğaltılması söz konusudur.](https://cdn.evrimagaci.org/u9FKQUw1hA19UJJDYBhtL0U70jE=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F94e884e5f0cd0d9ba6ee91d78fe16a48.jpg)Sıcaklık arttıkça özellikle biyomoleküller arasındaki bağlar birbirinden kopmaya başlar. Bu durum protein için geçerli olabileceği gibi DNA'nın da üzerinde son derece etkilidir. Bu etki sayesinde DNA'nın PCR ile çoğaltılması söz konusudur.[Our Boox](https://www.ourboox.com/books/protein/)

Tüm bunlara ek olarak düşük sıcaklıklar da enzimlerin çalışmasını etkiler. [Termodinamiğin üçüncü yasasını](https://evrimagaci.org/termodinamik-yasalari-ve-evrim-entropi-nedir-evrim-termodinamigin-ikinci-yasasi-ile-celisir-mi-103) hatırlayın: Bir sistemi soğutmaya başlamak (sistem, bu durum için bir enzimdir) entropisini düşürmeye başlamak demektir. Sistemi soğuttukça mutlak sıfıra yaklaştırırsınız. Bu durumda da aktivitelerinin yavaşlayarak durma noktasına gelmesi söz konusu olur. Dolayısıyla enzimlerin de aktif oldukları bir minimum sıcaklık değeri vardır. Bu sıcaklığın altına her düştüğünde aktifliği de bir o kadar azalır.

Enzimin en aktif olduğu sıcaklıklar 35o-40o santigrat derece olarak kabul edilir. Ağırlıklı olarak çevremiz gözlemlediğimiz yaşam için uygun olan sıcaklıklar olduğunun farkına varmışsınızdır. Tabii bazı canlılar, örneğin **termofilik bakteriler**, bu duruma bir istisna olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

### pH (Power of Hydrogen)

Bir enzimin protein, proteinin de bir amino asit polimeri, bir amino asidinde merkezdeki karbon atomuna bağlı olan gruplarından oluştuğundan bahsetmiştik: hatırlatmak adına bir karboksil (COO-), bir amino grubu (NH3+), bir H atomu ve de bir R grubu. Bu gruplar görüldüğü gibi eksi ve artı işaretler ile gösterilir; bunlar iyonik yapılı olduklarının göstergesidir. Bu durum da amino asitlerin [asidik veya bazik](https://evrimagaci.org/asit-ve-bazlarin-canlilar-icin-onemi-nedir-11194) olma durumunu belirler.

Ortam pH değerinin değişmesi, amino asitlerin asidik ve bazik özelliklerini, aktif bölgedeki durumlarını etkiler. Bu bölge bir substratın bağlanması ve tepkimenin kaderini belirlemesi açısından önemlidir. Bu bölgedeki amino asitlerin pH'ı ortamın pH değerinden etkilenir, substarın bağlanmasını zorlaştırır.

Bunun dışında değerleri fazlaca arttırmak, sıcaklıkta olduğu gibi, sadece substrat ilişkisini değil enzimi de etkileyerek **denatüre** eder. Enzimlerin büyük çoğunluğu için bu aralık, pH skalasında **6-8** değerlerine denk gelir. Tabii bazı ortamlar için istisnalar yer almaktadır (örneğin midemizde aktif olan pepsin enzimi 2 pH değerinde çalışır).

### Mineral, Tuzlar ve Diğer Maddeler

Birçok enzim katalitik aktiviteleri için protein yapısında olmayan yardımcılara ihtiyaç duyar. Bu yardımcılara **kofaktör** denir. Bir kofaktör, aktif bölgeye sıkıca bağlı olarak da bulunabilir, substratıyla zayıf-etkileşimli de bağlanabilir. Örneğin bazı enzimler, iyonik formadaki [çinko, demir ve bakır](https://evrimagaci.org/tuz-ve-minerallerin-canlilar-icin-onemi-11224) kofaktörleri ile çalışır. Enzimin kofaktörü organik bir yapı ise **koenzim** olarak isimlendirilir; vitaminler de enzimlerin yapısında koenzim olarak görev almaktadır. Kofaktörlerin eksikliği bir enzimin çalışmasını etkileyecektir. Ne de olsa enzimlere katalitik aktivitelerde yardımcı olarak çalışırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Protein yapıda olmayan maddeler her zaman katalitik aktivite için yararlı olmayabilir. **Enzim inhibitörleri** olarak adlandırılan maddeler, spesifik enzimlere bağlanarak çalışmalarını etkileyebilir. Birçok inhibitör, enzimlere zayıf bağlanarak, enzimin yapısını geri-dönüşümlü olarak etkiler. Bu özellikteki inhibitörlere **kompetitif inhibitörler** denir. Bağlanacağı enzimin substratına benzer ve aktif bölgeye bağlanır. Bu bölgeyi meşgul ederek substarın etkileşmesini _engeller_.

![Enzim inhibitörlerinin kısaca çalışma mekanizmasını simgeleyen gösterim.](https://cdn.evrimagaci.org/fK7STiJ6IMiynsxmEPEekCxM18Y=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fe0eb25744c51749b724d4b0e7254d33b.jpg)Enzim inhibitörlerinin kısaca çalışma mekanizmasını simgeleyen gösterim.[E-Okul Tv](https://www.eokultv.com/enzimler/15172)

Bir de geri-dönüşümlü olmayacak şekilde etki eden inhibitörler vardır ki **kompetitif olmayan inhibitörler** denir. Aktif bölge yerine enzimin başka kısımlarına bağlanarak, molekülün yapısını değiştirir. Toksinler, bu grup inhibitörler için çok iyi bir örnektir. [Metabolik zehirler](https://evrimagaci.org/zehrin-farkli-olgulari-venom-ve-poison-arasinda-ne-fark-vardir-5270) diyebileceğimiz inhibitörlerin anormal ve zararlı olduğu izlenimini edinmek doğaldır. Fakat metabolik düzenlenmede etkin rol oynayan ve hücrelerde bulunarak inhibitör görevi gören moleküller de vardır.

Bir hücrenin bütün metabolik olayları eşzamanlı çalışırsa kimyasal bir kaos ortamı yaratır, metabolik bir düzenden bahsedemeyiz. Hücre, bu yollarda aktif olan enzimlerin nerede ve ne zaman aktif olacağını kontrol edebilir. Bu moleküller enzim aktivitesini **geri-dönüşümlü kompetitif olmayan inhibitör** olarak denetler. Aktif olmayan bölgeye zayıf etkileşimli bağlanarak biçimi ve işlevi değiştirir. Bu durum **allosterik regülasyon** terimi ile ifade edilir. Hücrede bulunan moleküller enzimin regülatör bölgelerine bağlanır. Regülatör molekülün bağlanması proteinin yapısını ve şeklini değiştirir; bu da aktif bölgenin şeklini değiştirir ve enzimin katalitik aktivitesin etkiler.

### Enzim ve Substrat Miktarı: Tepkime, Durması Gerektiğini Nereden Bilir?

Bu noktada tepkimeyi sürdüren substat ve enzimlerin varlığında bir tepkimenin substrat tükenmeden _önce_ nasıl durabildiğini merak etmiş olabilirsiniz. Sonuçta vücudumuzdaki tepkimeler, substrat var olduğu sürece devam etmez, eğer öyle olsaydı, birkaç gün içinde bütün enerji kaynaklarımızı tüketir ve ölürdük.

Tüm Reklamları Kapat

İşte hücrelerin içindeki tepkimeler, buraya kadar anlattığımız yöntemlere ek olarak **geribesleme inhibisyonu** denen bir yolla da enzim aktivitesini kontrol eder: **Metabolik yolun ürünü kendisinin sentezinde rol alan enzimi inhibe eder.**

Bunu şöyle düşünün: Bir metabolik yolda bir substrat molekülü olsun (A molekülü diyelim buna). Bir de metabolik yolun sonunda elde edeceğimiz bir molekül olsun (B molekülü). Yolun ilk basamağında A molekülüne özgül olan enzim, A'yı substratı olarak kabul eder ve etkir. Bir dizi reaksiyon sonunda son ürün olarak karşımıza B molekülü çıkar. B molekülünün sayısı bir hücre için yeterli ise, B, bir inhibitör olarak A molekülünün enziminin aktif olmayan bölgesiyle geri dönüşümlü olarak etkileşir ve daha fazla ürün oluşumu durdurulmuş olur. **Böylece hücre daha sonra B molekülü ihtiyacını karşılayabileceği A moleküllerinin gereksiz kullanımını engellemiş olur diyebiliriz.**

![Enzim substrat miktarına bağlı olarak tepkime hızındaki değişimi gösteren grafik. Enzim ve substrat miktarı tepkime hızını etkiler. Enzim ve substrat miktarına bağlı olarak reaksiyon hızı üç farklı şekilde değişebilir. 1) Enzim ve substrat miktarı sürekli artarsa tepkime hızı sürekli artar . Doğal ortamlarda enzim ve substrat miktarı sınırlı olduğu için bu tür tepkime grafiklerine rastlanmaz. 2) Enzim miktarı sabit, substrat miktarı sürekli artarsa tepkime hızı belirli bir noktaya kadar artar. Tüm enzimler substratları ile birleştiğinde tepkime hızı sabitlenir. 3)Enzim miktarı artarken substrat miktarı sabit ise tepkime hızı belirli bir noktaya kadar artar. Ortamda substrat kalmadığında tepkime durur .](https://cdn.evrimagaci.org/sH79MTLlCE10kYLUxJXLv2riElI=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F073b0b90916d076aa318cb19bf457c99.jpg)Enzim substrat miktarına bağlı olarak tepkime hızındaki değişimi gösteren grafik. Enzim ve substrat miktarı tepkime hızını etkiler. Enzim ve substrat miktarına bağlı olarak reaksiyon hızı üç farklı şekilde değişebilir. 1) Enzim ve substrat miktarı sürekli artarsa tepkime hızı sürekli artar . Doğal ortamlarda enzim ve substrat miktarı sınırlı olduğu için bu tür tepkime grafiklerine rastlanmaz. 2) Enzim miktarı sabit, substrat miktarı sürekli artarsa tepkime hızı belirli bir noktaya kadar artar. Tüm enzimler substratları ile birleştiğinde tepkime hızı sabitlenir. 3)Enzim miktarı artarken substrat miktarı sabit ise tepkime hızı belirli bir noktaya kadar artar. Ortamda substrat kalmadığında tepkime durur .

### Su Miktarı

Enzimler belirli bir su miktarında aktiftirler. Su yoğunluğu %15'in üstüne çıktığında enzimler çalışmaya başlarlar. Su yoğunluğu belirli bir seviyeye ulaşıncaya kadar tepkimenin hızı da artmaktadır. Belirli bir noktadan sonra su seviyesinin artması enzimatik faaliyeti hızlandırmaz. Su yoğunluğu aşırı artarsa, tepkimenin hızı azalmaya başlar. Bahsini geçirdiğimiz su eksikliğinde enzim çalışmamasını, kurutulmuş bir meyve üzerinde mikroorganizmaların üreyememesine bakarak rahatlıkla anlayabilirsiniz.

### Substrat Yüzeyi

Enzimler, substratların dış yüzeyinden etki etmeye başlarlar. Bu nedenle substrat yüzeyi arttırıldıkça tepkimenin hızı da artar. Besinlerin çiğnenerek yutulması sindirimi kolaylaştırdığı söylenir. Bu söylemin temelinde, besinler üzerinde etkili olan parçalayıcı enzimlerin hali hazırda çiğnenerek yüzey alanı arttırılmış substratlara daha hızlı bir şekilde etki edebilmesi gerçeği yatar.

Tüm Reklamları Kapat

![Enzimlerin substrat yüzeyinin arttırılmasına bağlı olarak verdikleri tepkinin grafiksel gösterimi.](https://cdn.evrimagaci.org/PLE_1MHlbznyb7Zq0bvdIuFz6aM=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fa1e875e91a0487bc4dcb60bc75838ce9.jpg)Enzimlerin substrat yüzeyinin arttırılmasına bağlı olarak verdikleri tepkinin grafiksel gösterimi.[Biyolojici](http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2020/09/Enzimler-2.pdf)

## Enzimlerin Kullanım Alanları

Enzimler uzun yıllardan beri insanlar tarafından çok farklı şekillerde kullanılmışlardır. Özellikle günümüz endüstride kullanılan enzimler genellikle mikroorganizmalardan elde edilmektedir. Mikroorganizmalardan elde edilmelerinin temel sebebi çok kısa süre zarfı içerisinde çoğalabilmesi ve enzim sentezinin kolay kontrol edilebilmesidir.

Günümüzde enzimlerin kullanıldığı alanlar arasında tıp, eczacılık, tarım, hayvancılık, çevre, gıda, kağıt, tekstil, deterjan gibi çok sayıda alan bulunmaktadır. Gıda endüstrisi, enzimlerin ön planda yer aldığı alanlardan biridir. Enzimler, soframıza kadar gelen peynir ve ekmeğin yapımında; [et ürünlerinin işlenmesinde](https://evrimagaci.org/islenmis-gida-nedir-islenmis-gidalar-sagliginizi-nasil-etkiliyor-11177); laktozsuz sütün üretilmesinde, bebekler için alerjiyi önleyen mamaların üretiminde, glikoz ve fruktoz şekeri içeren tatlandırıcılarda, alkollü içeceklerin üretimde ve meyve sularının berraklaşmasında sıklıkla kullanılmaktadır.

![Enzimler aklımızın ucundan dahi geçmeyen birçok sektörde kendine yer edinmiş kendi başına bir pazar değeri olan biyomoleküller olarak karşımıza çıkmaktadır.](https://cdn.evrimagaci.org/LDiz8Nk8IraTrGiS8y033B8Fg_w=/825x0/filters:format(webp)/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F68f583003f69fa6cc2cc0721510007a5.jpg)Enzimler aklımızın ucundan dahi geçmeyen birçok sektörde kendine yer edinmiş kendi başına bir pazar değeri olan biyomoleküller olarak karşımıza çıkmaktadır.[Fiyat Listesi](https://fiyatlistesi.com.tr/blog/2021/02/21/sektor-listesi/)

Enzimlerin bir diğer en çok kullanıldığı alanlardan birisi de deterjan endüstrisidir. Deterjanlar, kullanıldıkları alana göre yapısı değişen karmaşık karışımlardır. Her ne kadar karmaşık olsalar da deterjan üretimde özellikle sindirim enzimleri önemli bir yer tutar. Protein, yağ ve nişastalı artıkları parçalamak için bulaşık ve çamaşır deterjanlarına enzim eklenir. Bulaşık deterjanlarında kullanılan enzimlerin bu enzimlerin temel kaynağı bakteri ve mantarlardır. Bu örnekler fazlasıyla çoğaltılabilir.

## Sonuç

Anlatımlarımız yer yer kafanızı karıştırmış olabilir; fakat hücreyi binlerce farklı enzim ve substratın gelişigüzel doluştuğu bir kimyasal bileşik çorbası olarak görmeyin! Hücre, belirli bölümlere ayrılmış, hücresel yapıları ile metabolik yolları düzenleyen bir organizmadır. Enzimleri de organizasyonlar içerisinde doğru yollar ile düzenlerler. **Bir enzimin ürünü, bir başkasının substratı olabilir.**

Tüm Reklamları Kapat

Bazı enzimler hücrenin belirli kısımlarına yerleşerek, belirli hücresel zarların yapısında bulunabilirler. Bazıları zarla çevrili ökaryotik organellerin içinde çözünmüş olarak bulunabilir. Örneğin, ökaryotik hücrelerin solunum enzimleri mitokondrilerde belirli kısımlara yerleşik halde bulunurlar.

Canlılar, canlılıklarının devamı için organizasyonlarını kimyasal olaylar ile belirli yasalara uyum içerisinde gerçekleştirmeli, bir metabolizmaya sahip olmalıdır. Metabolik yollarını düzenlemeli, bunun için de enzimlere ve katalitik özelliklerine ihtiyaçları vardır.

Bu Makaleyi Alıntıla

Okundu Olarak İşaretle

120

0

- Paylaş

- Alıntıla

- Alıntıları Göster


Paylaş

Sonra Oku

Notlarım

Yazdır / PDF Olarak Kaydet

Bize Ulaş

Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı
gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla
birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var?
Buraya tıklayarak
sorabilirsiniz.

[Soru & Cevap Platformuna Git](https://evrimagaci.org/soru-cevap)

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?

- ![Tebrikler!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-2-small.gif)28
- ![Mmm... Çok sapyoseksüel!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-4-small.gif)16
- ![Muhteşem!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-1-small.gif)15
- ![Bilim Budur!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-3-small.gif)15
- ![Merak Uyandırıcı!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-8-small.gif)8
- ![İnanılmaz](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-6-small.gif)6
- ![Umut Verici!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-7-small.gif)4
- ![Güldürdü](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-5-small.gif)3
- ![Grrr... *@$#](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-10-small.gif)1
- ![Üzücü!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-9-small.gif)0
- ![İğrenç!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-11-small.gif)0
- ![Korkutucu!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-12-small.gif)0

Kaynaklar ve İleri Okuma

- KhanAcademy.. Enzymes And The Active Site. (23 Aralık 2021). Alındığı Tarih: 23 Aralık 2021. Alındığı Yer: [www.khanacademy.org](https://www.khanacademy.org/science/ap-biology/cellular-energetics/enzyme-structure-and-catalysis/a/enzymes-and-the-active-site)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://www.khanacademy.org/science/ap-biology/cellular-energetics/enzyme-structure-and-catalysis/a/enzymes-and-the-active-site)
- T. D. Brock. (2016). _Brock Mikroorganizmaların Biyolojisi_. ISBN: 9786053555964. Yayınevi: Palme Yayıncılık.
- G. M. Cooper. (2021). _Hücre Moleküler Yaklaşım_. ISBN: 9786257146845. Yayınevi: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
- R. H. Petrucci, _et al_. (2018). _Genel Kimya: İlkeler Ve Uygulamalar_. ISBN: 9786053550594. Yayınevi: Palme Yayıncılık.
- J. B. Reece, _et al_. (2021). _Campbell Biyoloji_. ISBN: 9786052828335. Yayınevi: Palme Yayıncılık.
- AAT Bioquest. What Is The Difference Between An Enzyme And A Catalyst?. Alındığı Tarih: 28 Aralık 2021. Alındığı Yer: [AAT Bioquest](https://www.aatbio.com/resources/faq-frequently-asked-questions/What-is-the-difference-between-an-enzyme-and-a-catalyst)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://www.aatbio.com/resources/faq-frequently-asked-questions/What-is-the-difference-between-an-enzyme-and-a-catalyst)

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci \| patreon.com/evrimagaci

**Çıktı Bilgisi:** Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı
kullanılarak 11/09/2024 14:55:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim
Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden
geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı
tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak
için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11254

**İçerik Kullanım İzinleri:** Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler
**orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe** izin
alınmaksızın
paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir,
dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin
alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi
sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça
belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu
sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve
içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler

- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Biyoloji](https://evrimagaci.org/kategori/biyoloji-21) > [Hücre Biyolojisi](https://evrimagaci.org/kategori/hucre-biyolojisi-50)
- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Uygulamalı Bilimler](https://evrimagaci.org/kategori/uygulamali-bilimler-566) > [Sağlık Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/saglik-bilimleri-869) > [Beslenme Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/beslenme-bilimi-894) > [Besin Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/besin-bilimi-897)
- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Biyoloji](https://evrimagaci.org/kategori/biyoloji-21) > [Biyokimya](https://evrimagaci.org/kategori/biyokimya-42) > [Metabolik Biyokimya](https://evrimagaci.org/kategori/metabolik-biyokimya-1877)
- [Biyoloji](https://evrimagaci.org/etiket/biyoloji-243) [Hücre](https://evrimagaci.org/etiket/hucre-556) [Sindirim](https://evrimagaci.org/etiket/sindirim-730) [Enerji](https://evrimagaci.org/etiket/enerji-776) [Kimyasal](https://evrimagaci.org/etiket/kimyasal-2009) [Enzim](https://evrimagaci.org/etiket/enzim-4073) [Mineral](https://evrimagaci.org/etiket/mineral-4360) [Amino asit](https://evrimagaci.org/etiket/amino-asit-4500) [Aktif](https://evrimagaci.org/etiket/aktif-20077)

Tümünü Göster

Tüm Reklamları Kapat

- [Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)
- [Uygulamayı İndir](https://evrimagaci.org/s/10323)
- [Youtube Videoları](https://evrimagaci.org/video)

* * *

- [Son İçerikler](https://evrimagaci.org/guncel)
- [EA Akademi](https://evrimagaci.org/akademi)
- İçerikler

[İçerik Yayınla](https://evrimagaci.org/icerik-kurallari) [İçerik Kategorileri](https://evrimagaci.org/kategoriler) [Gerçeklik Analizi](https://evrimagaci.org/kategori/gerceklik-analizi-arastirmalari-2415) [Hastalık Kataloğu](https://evrimagaci.org/etiket/hastalik-katalogu-12449) [Gönderiler](https://evrimagaci.org/gonderiler) [Rastgele Makale](https://evrimagaci.org/rastgele) [Rastgele Soru](https://evrimagaci.org/rastgele-soru) [Instagram](https://evrimagaci.org/instagram)

- [Bilim Sözlüğü](https://evrimagaci.org/sozluk)

* * *

- [EA Sosyal](https://evrimagaci.org/sosyal)
- [Soru & Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap)
- [Podcast](https://evrimagaci.org/podcast)
- [Etkinlik & İlan](https://evrimagaci.org/etkinlik-ilan)
- [Eser & İnceleme](https://evrimagaci.org/eserler)
- [Alıntı & Aforizma](https://evrimagaci.org/alintilar)

* * *

- [Yaşam Ağacı](https://evrimagaci.org/yasam-agaci)
- [NASA APOD](https://evrimagaci.org/apod/bugun)
- [Sismik Harita](https://sismikharita.com)
- [Periodum](https://periodum.com)
- [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)
- [Kreosus](https://kreosus.com/)
- [Darvin](https://dar.vin/)
- Destekle

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

- Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

- Yasal Bıdılar & İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)


Evrim Ağacı'nı Takip Et !

[Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)

Akış

İçerikler

Gündem

Örümcek

Manyetik Alan

Yavru

Karanlık

Yok Oluş

Koku

Ekoloji

Oyun Teorisi

Önyargı

Su

Boyut

Ağaç

Evrimsel Tarih

Dinozorlar

Akademi

Radyoaktif

Çocuklar

Çiçek

Aşı

Model

Karbonhidrat

Tarih

Balıkçılık

Kimya Tarihi

Şehir

Aklımdan Geçen

Komünite Seç

Aklımdan Geçen

Fark Ettim ki...

Bugün Öğrendim ki...

İşe Yarar İpucu

Bilim Haberleri

Hikaye Fikri

Video Konu Önerisi

Başlık

Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?

Gündem

Bağlantı

Yaz

[Makale](https://evrimagaci.org/makale-gonder) [Blog](https://evrimagaci.org/blog-ekle) [Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap/sorular)

Ekle

[Etkinlik](https://evrimagaci.org/etkinlik-ekle) [İlan](https://evrimagaci.org/ilan-ekle) [Eser](https://evrimagaci.org/eser-ekle) [İnceleme](https://evrimagaci.org/incelemeler) Alıntı & Aforizma Tür Tür Gözlemi

Soru Sor

Stiller

\*Italic\* veya \_Italic\_

italik yapar

\*\*Bold\*\* veya \_\_bold\_\_

bold yapar

~~strikethrough~~

üstü çizgili yapar

\[Link\](http://a.com)

link yapar

!\[Image\](http://url/a.png)

görsel ekler

\`code\`

kod ekler

Kurallar

Komünite Kuralları

Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar [Evrim Ağacı'nın kurallarına](https://evrimagaci.org/s/6961) tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.

1

Bilim kimliğinizi önceleyin.

Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.

2

Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.

Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.

3

Gerilim yaratmayın.

Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.

4

Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.

Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.

5

Cevap hakkı doğurmayın.

Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.

Sosyal

Yeniler

SüreTümü< 5 dakika5-10 dakika10-20 dakika20-30 dakika\> 30 dakikaTipTümüÖzgünTürevÇeviriSözlükTaksonomiBasın BildirisiBlog YazısıGerçeklik AnaliziHastalık KataloğuEş BaskıSponsorlu İçerikYazar GörüşüEditör GörüşüDuyuruPeriyodik TabloMakaleni AçıklaOrtak İçerikSıralaEn YeniEn EskiEn Çok OkunanEn PopülerEn TepkiselEn UzunEn KısaRastgele

TepkiTümüMuhteşem!Tebrikler!Bilim Budur!Mmm... Çok sapyoseksüel!GüldürdüİnanılmazUmut Verici!Merak Uyandırıcı!Üzücü!Grrr... \*@$#İğrenç!Korkutucu!Eser TipleriTümüKitapBelgeselDiziFilmPodcastYoutube KanalıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıEn Çok İncelenenFiltreleTümüBlog YazısıEserİncelemeSoruCevapEtkinlik & İlanGönderiAlıntı & AforizmaYaşam Ağacı TürleriYaşam Ağacı Gözlemleri
Podcast BölümleriPaylaşımFiltreleTümüAklımdan GeçenFark Ettim ki...Bugün Öğrendim ki...İşe Yarar İpucuBilim HaberleriHikaye FikriVideo Konu ÖnerisiSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıRastgele

SıralaEn YeniEn EskiEn Çok GörüntülenenEn Yüksek PuanlıEn Çok Takip EdilenEn TartışmalıRastgeleFiltreleTümüSadece SorularSadece CevaplarCevap SayısıTümüCevapsız1-34-67-1010+FiltreleTümüSadece Kaynaklı CevaplarEditör SeçkisiYazar & Yönetim Cevapları

Daha Fazla İçerik Göster

Popüler Yazılar

30 gün

90 gün

1 yıl

Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim
Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç
katın.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

Evrim Ağacı'nı Takip Et!

Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

Yasal Bıdılar &
İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım\
Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)

Yükleniyor...

Terime Git

Alt Başlıklar

Yazı Geçmişi

Okuma Geçmişi

Notlarım

İlerleme Durumunu Güncelle

Okudum

Sonra Oku

Not Ekle

Kaldığım Yeri İşaretle

Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman
durdurabilirsin.

[\[Site ayalarına git...\]](https://evrimagaci.org/uye/site-ayarlari)

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Bu yazıdaki hareketlerin

Devamını Göster

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Tüm Okuma Geçmişin

Devamını Göster

**0/10000**

Not Ekleİptal

Otomatik

Otomatik

26/12/2020, Perşembe

Düzenle

Sil

**0/10000**

Kaydetİptal

Bu Makaleyi Alıntıla

Evrim Ağacı Formatı

APA7

MLA9

Chicago

N. Dede, _et al_. Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir?.
(28 Aralık 2021).
Alındığı
Tarih: 11 Eylül 2024. Alındığı Yer:
https://evrimagaci.org/s/11254

Dede, N., Bakırcı, Ç. M., Çiftlik, . (2021, December 28).
_Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir?._
Evrim Ağacı. Retrieved September 11, 2024. from https://evrimagaci.org/s/11254

N. Dede, et al. “Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir?.” Edited
by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 28 Dec. 2021,
https://evrimagaci.org/s/11254.

Dede, Nujin. Bakırcı, Çağrı Mert. Çiftlik, . “Enzim Nedir? Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler ve Kullanım Alanları Nelerdir?.” Edited
by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim
Ağacı, December 28, 2021. https://evrimagaci.org/s/11254.

Kopyala

[![Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)](https://evrimagaci.org/)

© [Evrim\
Ağacı](https://evrimagaci.org "Evrim Ağacı"),
Tree of
Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2024.
[Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964 "Gizlilik Politikası").

Tüm içeriklerimiz,
[İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/icerik-kullanim-izinleri-6955 "İçerik Kullanım İzinleri")'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma
açıktır.

Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961 "Kullanıcı Sözleşmesi")'nin şartlarına tabidir.

Bilimin gücünü 2024'te de Evrim Ağacı ile daha uzaklara yayın!

Bu yıl  sayfamızda gezdiniz.

2024 yılında da Evrim Ağacı, bilimin ulaşmadığı hiçbir köşe bırakmamak için çalışmaya devam edecek. Ancak bu hedefe ulaşabilmek için sizin gibi bilimseverlerin desteğine ihtiyacımız var. Hiçbir dış kaynağın desteği olmadan, neredeyse tamamen sizlerin katkılarıyla yola devam ediyoruz. Siz de Türkiye'nin bilim alanında öncü olmasına yardımcı olabilirsiniz. Tek seferlik destek olun veya daha iyisi, aylık destekçilerimiz
arasına şimdi katılın.

![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)

[Kreosus (₺)](https://kreosus.com/evrimagaci) [Youtube](https://dar.vin/eayoutubedestek) [Patreon](https://patreon.com/evrimagaci) [Diğer Yöntemler](https://evrimagaci.org/destekol)

## Bize Ulaşın

Başlık
Seç

Alt Başlık Seç

İsim

E-Posta

Mesajınız

GÖNDER

![Mesajınız Gönderiliyor](https://evrimagaci.org/public/images/icons/loading-radio.svg)

![Kapat](https://cdn.evrimagaci.org/bTooxS46IpgeHIeVJ5Ppfxz-Ah4=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)![Mesajınız Gönderildi](https://cdn.evrimagaci.org/wHlFV_7DCBlBqWuxmR6COjnQ9kk=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fcheck-circle.png)

Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.

![Gizle](https://cdn.evrimagaci.org/bTooxS46IpgeHIeVJ5Ppfxz-Ah4=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)

![Geri Bildirim Gönder](https://cdn.evrimagaci.org/VQn40L4bTS6IkHvr5f-2a2CX-I8=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Ffeedback-icon.png)

[Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar "Onaylı Kullanıcılar")

UPTakipçiTakip

ve **seni takip ediyor**

AktivitelerHakkımda

![Evrim Ağacı](https://cdn.evrimagaci.org/rXw5hLfo2YV6OjU79jMQUC53VnY=/filters:format(webp)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)

Evrim Ağacı

Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

- Giriş Yap
- Kayıt Ol

E-posta/Kullanıcı Adı

ŞifreGöster

![Google ile Giriş Yap](https://evrimagaci.org/public/images/social/svg/google.svg)Google

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifremi unuttumÜyelik Aktivasyonu

İsim

Soyisim

E-posta

ŞifreGöster

[Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961)'ni ve [Gizlilik\
Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964)'nı okuduğumu, anladığımı
ve kabul ettiğimi beyan ederim.

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz.
E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz.
Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Close

“Kendin için yaptığın her şey seninle beraber ölür ama başkaları için yaptıkların sonsuza kadar yaşamaya devam eder.”

Sir Ken Robinson

Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?

[Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/akademi/arsiv), tamamen okur ve izleyen
desteğiyle sürdürülen, bağımsız bir bilim oluşumu.
**Ücretsiz** bir Evrim Ağacı üyeliği oluşturmanın çok sayıda
avantajından
biri, sitedeki reklamları %50 oranında azaltmak (destekçilerimiz arasına katılarak
reklamların %100'ünü kapatabilirsiniz). Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı
zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olun (üyeyseniz, giriş
yapmanızı tavsiye ederiz).

Üye Ol

Giriş Yap

[Üyeliğin Avantajları](https://evrimagaci.org/s/5100)

Daha Fazla UP mı Gerekiyor?

20 UP kazanmak için tek yapman gereken "UP Kazan" butonuna tıklayarak reklamı izlemek!

UP Kazan

Tekrar Gösterme

Sürükle bırak veya seç

Görsel Seç

Pexels'te Ara

Panodan Yapıştır

URL'den Yükle

Yükle

DüzenleSil