Kaç Farklı DNA Formu Var? - Bilim Genç
Deoksiribonükleik asit olarak da bilinen DNA, canlılarda bir önceki nesilden bir sonraki nesile genetik (kalıtsal) bilgi taşıyan bir molekül ...
Nükleotidler Nasıl Oluşur? Z-DNA Nedir? A-DNA Nedir? DNA (Deoksiribonükleik asit) Nedir? B-DNA Nedir? TÜBİTAK Bilim Genç

[![logo](/themes/bilim_genc_theme/assets/img/bilim-genc-logo2.svg)](/)

![Menü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/mobile-sidebar.svg)

[Giriş yap](/user/login) [Üye ol](/user/register)

- ![Anasayfa](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/home-icon.svg)**Anasayfa**

[![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/populer-bilim2.svg)\
\
Popüler Bilim](/populer-bilim)

[![Soru - Cevap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/soru-cevap2.svg)\
\
Soru - Cevap](/soru-cevap)

[![Tasarla ve Yap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/tasarla-yap2.svg)\
\
Tasarla ve Yap](/tasarla-ve-yap)

[![Deneyler](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/deneyler2.svg)\
\
Deneyler](/deneyler)

[![Bilim Genç TV](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-tv2.svg)\
\
Bilim Genç TV](/bilim-genc-tv)

[![Gökbilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/gok-bilim2.svg)\
\
Gökbilim](/gokbilim)

[![Yeryüzü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yeryuzu2.svg)\
\
Yeryüzü](/yeryuzu)

[![Sesli Yayın](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/sesli-yayin1.svg)\
\
Sesli Yayın](/sesli-yayin)

[![Bilim Çizgi](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-cizgi.svg)\
\
Bilim Çizgi](/bilim-cizgi)

[![Periyodik Tablo](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/periyodik-tablo-icon.svg)\
\
Periyodik Tablo](/periyodik-tablo)

[![Yeryüzü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bunlari-biliyormuydunuz.svg)\
\
Bunu Biliyor muydunuz?](/bunları-biliyor-musunuz)

[![Yarışmalar](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yarismalar.svg)\
\
Yarışmalar](/konular/yarismalar)

- ![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon.svg)Bilim Genç' i Tanıyın

- [\- Bilim Genç Hakkında](/bilim-genc-hakkinda)
- [\- Ekibimiz](/ekibimiz)
- [\- İçerik Kullanım Şartları](/icerik-kullanim-sartlari)
- [\- İletişim](/iletisim)

- Bilim Genç TÜBİTAK’ın dijital ortamda ücretsiz popüler bilim yayınıdır.


[![logo](/themes/bilim_genc_theme/assets/img/bilim-genc-logo2.svg)](/)

![Arama](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/search-icon.svg)

[Giriş yap](/user/login)

- [![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/populer-bilim2.svg)\
Popüler Bilim](/populer-bilim)
- [![Soru - Cevap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/soru-cevap2.svg)\
Soru - Cevap](/soru-cevap)
- [![Tasarla ve Yap](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/tasarla-yap2.svg)\
Tasarla ve Yap](/tasarla-ve-yap)
- [![Deneyler](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/deneyler2.svg)\
Deneyler](/deneyler)
- [![Bilim Genç TV](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-tv2.svg)\
Bilim Genç TV](/bilim-genc-tv)
- [![Yarışmalar](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yarismalar.svg)\
Yarışmalar](/konular/yarismalar)
- [![Gökbilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/gok-bilim2.svg)\
Gökbilim](/gokbilim)
- [![Yeryüzü](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/yeryuzu2.svg)\
Yeryüzü](/yeryuzu)
- [![Sesli Yayın](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/sesli-yayin1.svg)\
Sesli Yayın](/sesli-yayin)
- [![Bilim Çizgi](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-cizgi.svg)\
Bilim Çizgi](/bilim-cizgi)
- [![Bunu Biliyor muydunuz?](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bunlari-biliyormuydunuz.svg)\
Bunu Biliyor muydunuz?](/bunları-biliyor-musunuz)
- [![Periyodik Tablo](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/periyodik-tablo-icon.svg)\
Periyodik Tablo](/periyodik-tablo)

- ![Popüler Bilim](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon.svg)
Bilim Genç' i Tanıyın


- [\- Bilim Genç Hakkında](/bilim-genc-hakkinda)
- [\- Ekibimiz](/ekibimiz)
- [\- İçerik Kullanım Şartları](/icerik-kullanim-sartlari)
- [\- İletişim](/iletisim)

- Bilim Genç TÜBİTAK’ın dijital ortamda ücretsiz popüler bilim yayınıdır.


[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/g%C3%B6ky%C3%BCz%C3%BC_bulut.jpg?itok=U4bWY-DQ)\
\
İklim Değişikliği Çözümleri Ters Tepebilir mi?\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/soru-cevap2.svg)](/makale/iklim-degisikligi-cozumleri-ters-tepebilir-mi)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/Kelebekler%20Vadisi.jpg?itok=c6jSRPNV)\
\
Fethiye Kelebekler Vadisi\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/populer-bilim2.svg)](/makale/fethiye-kelebekler-vadisi)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/teleskop%20g%C3%B6ky%C3%BCz%C3%BC.jpg?itok=rJs3L_hm)\
\
Eylül 2024’te Gökyüzünde Neler Oluyor?\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/eylul-2024te-gokyuzunde-neler-oluyor)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/matematik_eyl%C3%BCl.jpg?itok=sKC9DRoG)\
\
Ayın Matematik Sorusu - Eylül 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/ayin-matematik-sorusu-eylul-2024)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/matematik_sorusu_a%C4%9Fustos_0_0_0.jpg?itok=OYmIVlZ3)\
\
Ayın Matematik Sorusunu Doğru Çözenler – Ağustos 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/ayin-matematik-sorusunu-dogru-cozenler-agustos-2024)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/Satran%C3%A7_Eyl%C3%BCl.jpg?itok=YaEpqtJB)\
\
Satranç Eylül 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/satranc-eylul-2024)

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/sifrebilim-eyl%C3%BCl2024_0.jpg?itok=EhTgCuMy)\
\
Ayın Şifrebilim Sorusu – Eylül 2024\
\
![](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/bilim-genc-icon2.svg)](/makale/ayin-sifrebilim-sorusu-eylul-2024)

* * *

# Kaç Farklı DNA Formu Var?

Ayşenur Okatan

10/05/2022


DNA’nın bilinen üç farklı formu vardır.

![Kaç Farklı DNA Formu Var?](/sites/default/files/styles/bp-770px-custom_user_desktop_1x/public/dna-formlari.png?itok=aKiNiUaN)

libre de droit/iStock

**DNA (Deoksiribonükleik asit) Nedir?**

Deoksiribonükleik asit olarak da bilinen DNA, canlılarda bir önceki nesilden bir sonraki nesile genetik (kalıtsal) bilgi taşıyan bir molekül grubudur. DNA, nükleotid adı verilen yapı taşlarından oluşur. Nükleotidlerde ise üç kısım bulunur. Bunlar adenin, timin, guanin ya da sitozin olarak bilinen bir azotlu baz, beş karbonlu bir şeker ve bir fosfat grubudur.

**Nükleotidler Nasıl Oluşur?**

Nükleotidin yapısında bulunan şekerdeki karbonlar, bazların ve fosfat gruplarının birbirine bağlanarak bir şeker-fosfat iskeleti oluşturmasını sağlar. Beş karbonlu bu şekerin 1 numaralı karbonu baz ile, 5 numaralı karbonu ise fosfat grubu ile bağlanır. Bu şekilde nükleotidler oluşur.

[![Bir nükleotidin yapısı](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/1_cizim.jpg)](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/1_cizim.jpg)

Nükleotidler birbirlerine bağlanarak polinükleotid zincirlerini oluşturur. Bu birleşmede birinci nükleotiddeki şekerin 3. karbonuna, ikinci nükleotiddeki şekerin 5. karbonunda bulunan fosfat grubu bağlanır. Bu nedenle polinükleotid zincirleri 5’ten 3’e doğru bir yönelime sahip olur.

[![Polinükleotid zincirinin yapısı](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/2_cizim.jpg)](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/2_cizim.jpg)

DNA molekülünde de iki polinükleotid zinciri birbirine sarılır. Bu sarılma polinükleotid zincirlerindeki bazların birbirine hidrojen bağlarıyla bağlanmasıyla oluşur. Şeker ve fosfat iskeleti sarmalın dış bölümünü, birbirine bağlı bazlar da iç kısmını oluşturur. Sarmalı oluşturan polinükleotid zincirlerinin yönleri birbirine zıttır. Sarmallardan birinin 5 ucu diğer sarmalın 3 ucuyla aynı yöndedir.

[![DNA molekülü](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/3_cizim.jpg)](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/3_cizim.jpg)

**B-DNA Nedir?**

DNA’yı oluşturan bu polinükleotid zincir sarmalları sağa ya da sola doğru döner. Bilim insanları doğada biyolojik işlevlerini sürdüren üç DNA formunun olduğunu düşünüyor. Bu DNA formlarından biri B-DNA’dır. B-DNA, Watson ve Crick tarafından ortaya konulan DNA modelidir. Şeker-fosfat iskeletinin sola doğru döndüğü, normal tuz ve pH şartlarındaki DNA’nın hâlidir. B-DNA’da sarmalın dış kısmı düzenli olarak bir girinti ve bir çıkıntı şeklindedir. Bu kısımlara DNA’nın işlevlerini yerine getirebilmesi için gerekli moleküller bağlanır. İnsanlar da dâhil olmak üzere çoğu canlıda B-DNA bulunur.

[![B-DNA yapısı](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/4_cizim.jpg)](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/4_cizim.jpg)

B-DNA

**A-DNA Nedir?**

Bu formlardan bir diğeri ise A-DNA’dır. A-DNA, DNA’nın normal fizyolojik koşullarda bulunmayan, yüksek tuz veya aşırı su kaybı gibi koşullardaki DNA’nın baskın formudur. A-DNA da, B-DNA gibi sağa doğru döner. Fakat B-DNA’dan farklı olarak daha kısa, daha sıkışık ve daha büyük çaplı bir yapıya sahiptir. Bunun sebebi, bazların B-DNA’daki gibi birbirine dik olarak değil, eğik ve yatay olarak bulunmasıdır.

[![A-DNA yapısı](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/5_cizim.jpg)](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/5_cizim.jpg)

A-DNA

**Z-DNA Nedir?**

DNA’nın bir de Z formu vardır. Z-DNA sarmalı, diğer iki DNA sarmalından farklı olarak, sola doğru dönen DNA formudur. Genellikle sitozin (C) ve guanin (G) tekrarlarının çok olduğu DNA bu formu alır. Yüksek tuz koşullarında veya ortamda nikel klorür (NiCl₂) bulunması durumunda da Z-DNA oluşabilir. Her iki bazda bir zikzak şekli tekrarlanır. Bu nedenle Z-DNA formundaki bazlar zikzak çizmiş gibi görünür. Hücrelerde az miktarda da olsa bu formdan bulunur. Z-DNA’nın [gen ifadesinde](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/gen-ifadesi-nedir) rol oynadığı düşünülüyor.

[![Z-DNA yapısı](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/6_cizim.jpg)](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/6_cizim.jpg)

Z-DNA

**Kaynaklar:**

- [https://www.bionity.com/en/encyclopedia/Z-DNA.html](https://www.bionity.com/en/encyclopedia/Z-DNA.html)
- [https://microbenotes.com/different-forms-of-dna-b-form-a-form-z-form/](https://microbenotes.com/different-forms-of-dna-b-form-a-form-z-form/)

Konu

[DNA](/konular/dna)

* * *

![paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/share-icon1.svg)

En Çok Okunan Makaleler

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/bilim%20kamplar%C4%B1.jpg?itok=30wS1JMG)\
\
2024 Lise Öğrencileri TÜBİTAK Bilim Kamplarına Katılım Başvuruları Başladı!](/makale/2024-lise-ogrencileri-tubitak-bilim-kamplarina-katilim-basvurulari-basladi)

[Duyurular](/koselerimiz/duyurular)
• 01-08-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/900x6600%20uzatmaOKYANUSUN%20ON%20YILI.jpg?itok=6m9oIHJQ)\
\
“Okyanus On Yılı” Temalı Resim Yarışması Son Başvuru Tarihi 30 Eylül 2024’e Uzatılmıştır!](/makale/okyanus-yili-temali-resim-yarismasi-son-basvuru-tarihi-30-eylul-2024e-uzatilmistir)

[Duyurular](/koselerimiz/duyurular)
• 21-08-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/n%C3%B6ron.jpg?itok=MInHpxEm)\
\
Sinir Sistemi Nedir? Sinir Sistemini Oluşturan Organlar Neler?](/makale/sinir-sistemi-nedir-sinir-sistemini-olusturan-organlar-neler)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 16-09-2023

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/GPT.jpg?itok=IIWFg-Ug)\
\
GPT-4o Nedir, Nasıl Kullanılır?](/makale/gpt-4o-nedir-nasil-kullanilir)

[Haberler](/koselerimiz/haberler)
• 23-05-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/Video%20U%CC%88retebilen%20Yeni%20Bir%20Yapay%20Zeka%CC%82%20Modeli-%20Sora%20.jpg?itok=umtDw_MC)\
\
Sora Yapay Zekâ Nedir? Nasıl Kullanılır?](/makale/sora-yapay-zeka-nedir-nasil-kullanilir)

[Haberler](/koselerimiz/haberler)
• 16-02-2024

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/chat%20gpt%20nedir_0.png?itok=p78w1f4u)\
\
ChatGPT Nedir? Nasıl Kullanılır?](/makale/chatgpt-nedir-nasil-kullanilir)

[Haberler](/koselerimiz/haberler)
• 02-03-2023

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/mayoz_site.jpg?itok=LQEker3m)\
\
Mayoz Bölünme Nedir?](/mayoz-bolunme-nedir)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 12-07-2022

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/mitoz_bolunme-1.jpg?itok=1lf_rMNy)\
\
Mitoz Bölünme Nedir?](/makale/mitoz-bolunme-nedir)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 21-06-2022

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/hayvanlar_kis_uykusu.jpg?itok=tRXXYoOm)\
\
Hayvanlar Kış Uykusuna Neden Yatar?](/makale/hayvanlar-kis-uykusuna-neden-yatar)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 29-01-2019

[![](/sites/default/files/styles/kucuk_manset_image/public/asal_sayilar_0.jpg?itok=lI7ba3-n)\
\
Asal Sayı Nedir?](/makale/asal-sayi-nedir)

[Soru - Cevap](/koselerimiz/soru-cevap)
• 04-10-2022

×

![Bilim Genç Logo](/themes/bilim_genc_theme/assets/img/logo.svg)

Tekrardan Hoşgeldiniz!

Bilim Genç’in kozmik derinliklerinde yolculuğa başlamak için giriş yapın.

Giriş Yap


Bir hesabınız yok mu?
[Üye olun](/user/register)

##### **Sayfayı Paylaş**

×

[![Twitter'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/twitter-icon.svg)](https://twitter.com/intent/tweet?url=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/&text=Bilim Genç)[![telegram'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/share-icon.svg)](https://telegram.me/share/url?url=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/&text=Bilim Genç)[![Whatsapp'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/whatsapp-icon.svg)](https://wa.me?text=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/)[![facebook'da paylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/facebook-icon.svg)](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=http://bilimgenc.tubitak.gov.tr/&t=Bilim Genç)

##### **Bağlantıyı kopyala**

![baylaş](/themes/bilim_genc_theme/assets/icons/share_icon.svg)