Samanyolu Neden Çubuklu Sarmal Galaksi? - Kozan Demircan
Samanyolu çubuklu sarmal galaksi olup evrendeki galaksilerin dörtte üçü sarmal galaksidir. Peki sarmal galaksiler nasıl oluşuyor?
Samanyolu Neden Çubuklu Sarmal Galaksi? » Kozan Demircan

## [![Kozan Demircan](https://khosann.com/wp-content/uploads/2015/10/khosancom_weblogo.png)](https://khosann.com)

Menu

- [Anasayfa](https://khosann.com)
- [Hakkımda](https://khosann.com/hakkimda/)
  - [Hakkımda](https://khosann.com/hakkimda/)
  - [Eğitimler](https://khosann.com/egitimler-ve-etkinlikler/)
  - [İletişim](https://khosann.com/iletisim/)
  - [Gizlilik](https://khosann.com/gizlilik/)
  - [Android Uygulaması](https://khosann.com/android-uygulamasi/)
- [Arşiv](https://khosann.com/arsiv/)

# Samanyolu Neden Çubuklu Sarmal Galaksi?

[Kozan Demircan](https://khosann.com/author/khos1453/ "Kozan Demircan tarafından yazılan yazılar") \| 25/02/2021 \| [Bilim-Teknoloji](https://khosann.com/category/bilim-teknoloji/) \| [Yorum yapılmamış](https://khosann.com/samanyolu-neden-cubuklu-sarmal-galaksi/#respond)

![Samanyolu-neden-çubuklu-sarmal-galaksi](https://i0.wp.com/khosann.com/wp-content/uploads/2021/02/Samanyolu-neden-cubuklu-sarmal-galaks-2.jpg?resize=600%2C340&ssl=1)Samanyolu çubuklu sarmal galaksi olup yaklaşık 200 milyar irili ufaklı yıldız içeriyor. Dünya gezegeni bu sarmal kollardan birinin üzerinde, Avcı-Kuğu kolunda bulunuyor. Dünyamız [galaktik merkezdeki](https://khosann.com/galaktik-merkezi-hic-bu-kadar-detayli-gormediniz/) Sagittarius A\* adlı süper kütleli kara deliğin çevresinde ~25 bin 600 ışık yılı uzaktan saniyede 230 km hızla dönüyor. Peki Samanyolu’nun kendi çevresinde dönen ahtapot benzeri sarmal kolları nereden geliyor? Evrende yumurta şekilli ve düzensiz galaksiler, hatta çubuksuz sarmal galaksiler de var. Bu yüzden sarmal kollar basitçe Samanyolu’nun kendi çevresinde dönmesi ve merkezkaç kuvvetinden kaynaklanmıyor. Peki nasıl oluşuyor?

## **Çubuklu sarmal nasıl oluşuyor?**

Evrendeki galaksilerin dörtte üçü sarmal galaksidir. Bunlar evren 400 milyon yaşındayken ortaya çıkan ve kendi çevresinde burgaçlar yaratarak dönen dev gaz bulutlarından türemiş [yıldız adalardır](https://khosann.com/karanlik-madde-yoksunu-galaksiler-nasil-parcalaniyor/). Sarmal galaksilerin dönüşünü sudaki girdaplara benzetebiliriz ama uzay boşluğunda okyanus yoktur. Dolayısıyla bu dönüşe vorteks diyoruz. Ayrıca galaksilerinin dörtte üçünün sarmal olması bunun bir istisna olmadığını gösteriyor. **Bizim de en yaygın galaksilerin şeklini açıklamamız gerekiyor.**

Sonuçta eliptik yaşlı galaksilerin neden yumurta şekilli olduğunu biliyoruz. Bunlar milyarlarca yıl boyunca çarpışıp birleşen sarmal galaksilerden oluşuyor. Galaksilerin birleşmesi sırasında yıldızların merkez çevresindeki dönüş hızı azalıyor. Böylece [yaşlı galaksiler](https://khosann.com/durgun-galaksiler-galaksileri-oldurmenin-3-yolu/) yerçekiminin etkisiyle oldukça simetrik olan yumurta şeklini alıyor. [Düzensiz galaksiler](https://khosann.com/carpisan-galaksiler-samanyolu-buyuk-macellan-ile-carpisacak-mi/) ise genellikle çarpışıp birleşmeden önce darmadağın olan galaksilerden oluşuyor. Bu bağlamda sarmal galaksileri bir rüzgar gülü veya fırıldağa benzetebiliriz. Hani şu x ve y kuşağının çocukluğunda oynadıklarından… **Oysa asıl sorun burada çıkıyor:**

**İlgili yazı:** [Düz Dünya Teorisini Çürüten 12 Kanıt](https://khosann.com/duz-dunya-teorisini-curuten-12-kanit/)

[![Samanyolu-neden-cubuklu-sarmal-galaksi](https://i0.wp.com/khosann.com/wp-content/uploads/2021/02/izmiktirr.jpg?resize=600%2C567&ssl=1)](https://i0.wp.com/khosann.com/wp-content/uploads/2021/02/izmiktirr.jpg?ssl=1) Büyütmek için tıklayın.

## **Çubuklu sarmal ve dalgalar**

Galaksilerin sarmal kollarındaki [yıldızlar](https://khosann.com/neden-evrende-yesil-ve-mor-gunesler-yok/) aynı hızda dönmüyor. Merkeze yakın yıldızlar daha hızlı ve uzak yıldızlar da yavaş dönüyor. Bu genelde [merkezkaç kuvvetiyle](https://khosann.com/super-dunyalar-insanlarin-yerlesmesine-uygun-mu/) uyumludur. Öte yandan sarmal kolların milyarlarca yıl boyunca bozulmadan nasıl döndüğünü açıklamaz. Bu süreç salt merkezkaç kuvvetine bağlı olsa galaksiler gezegen öncesi diske benzeyen frizbi şekilli yıldız adalara dönüşürdü. Sarmal kollar galaksi döndükçe makaraya sarılan ip gibi galaktik merkez çevresinde gittikçe daha sıkı sarılırdı.

Kısacası galaksiler yaşlandıkça sarmal olmaktan çıkıp frizbi halini alırdı. Buna galaktik sarılma problemi diyoruz ve çözümü “yoğunluk dalgaları” teorisinde yatıyor. Buna göre yıldızlar daha çok kollarda toplanıyor ve kollar arasında geçiş yapıyor. Öyle ki hiçbir yıldız doğduğu yerde kalmıyor. Bunu trafik tıkanıklığına benzetebiliriz. Arabalar şerit değiştirebilir ama tıkanan şeritler uzun süre boyunca açılmaz. **Öyle ki bunu suya taş atmaya da benzetebilirsiniz:**

Suya taş atınca eşmerkezli halkalar (yoğunluk dalgaları) dışa doğru yayılır. Dalgalar su kütlesini dışarı itmektense dışa doğru dalgalandırır. Oysa bu teori yoğunluk dalgalarının nasıl oluştuğunu açıklamıyor. Sonuçta galaksiler suda yüzen sarmal yağ lekeleri değildir. Kimse de galaksilerin ortasına taş atmaz. **Öyleyse galaksiler kendi kendine dalgalanarak nasıl sarmal kollar yaratıyor?**

**İlgili yazı:** [Kodlama İçin En Gerekli 16 Programlama Dili](https://khosann.com/kodlama-icin-en-gerekli-16-programlama-dili/)

![ngc1068 lp nustar 2](https://i0.wp.com/khosann.com/wp-content/uploads/2021/02/ngc1068-lp-nustar-2.jpg?resize=600%2C601&ssl=1)NGC 1068 galaksisi, sarmal kolları ve yoğunluk dalgaları.

## **Merkezkaç kuvveti ve sarmallar**

Bunun sebebi galaksilerin kendi çevresinde dönüyor olması. Bu da yoğunluk dalgalarının eşmerkezli halkalar halinde yayılmasını engelliyor. Bunun yerine galaktik merkez çevresine zemberek yayı kurar gibi sarılarak sarmallar oluşturmasını sağlıyor. Her durumda yoğunluk dalgasına bağlı sarmal kolların genç galaksilerde hemen ortaya çıkması gerekiyor. Merkezkaç [kuvvetiyle rastgele uzaya savrulan yıldızlar](https://khosann.com/saatte-4-milyon-km-hiper-hizli-yildiz/) kollar arasında geçiş yapıyor ama kollardaki ortalama yıldız sayısı değişmiyor. **Üstelik bu galaksilerde yeni yıldızlar oluşması için çok iyi bir şey!**

Yıldızların uzaya yaydığı ısı, ışık ve estirdiği [güneş rüzgarı](https://khosann.com/guneste-ne-zaman-yagmur-yagiyor/) yıldızlararası gaz ve toz bulutlarını ısıtıyor. Bu yüzden butsular kendi ağırlığıyla içe çöküp yeni yıldızlar oluşturmuyor. Oysa sarmal kollar gaz ve toz bulutlarını sıkıştırıyor. Aynı zamanda yıldızları birbirine yaklaştırarak [süpernova](https://khosann.com/demir-yildizlar-siyah-cuce-supernovasi-nedir/) patlamalarının yarattığı şok dalgalarının da atıl bulutsuları sıkıştırmasına yardım ediyor. Galaksiler son 10 milyar yılda daha çok bu süreçle yıldız üretiyor ve 10 milyar yıl daha buna devam edecek. **Gerçi yoğunluk dalgası teorisi 1960’larda ortaya çıktı ama kanıtlar 2016’da geldi:**

**İlgili yazı:** [5 Soruda Paralel Evrenler](https://khosann.com/5-soruda-paralel-evrenler-evrende-kozmik-kopyalarimiz-alternatif-dunyalar-var-mi/)

![8 1](https://i0.wp.com/khosann.com/wp-content/uploads/2021/02/8-1.jpg?resize=600%2C608&ssl=1)Çarpışan galaksiler

## **Çubuklu sarmal ve galaksi kolları**

2016 yılında bilim insanları birçok galaksinin sarmal kollarındaki yıldızların hızını ölçtüler. Doğru ölçtüklerinden emin olmak için genç ve yaşlı yıldızları karşılaştırdılar. Özellikle de yaşlanan yıldızların [kırmızı deve](https://khosann.com/kirmizi-dev-betelgeuse-yildizi-patlayacak-mi/) dönüşmesinden hareket ederek genç ve yaşlı yıldızları ayırt ettiler. Yaşlı yıldızlardaki renk değişimini dikkate alarak yaptıkları araştırmada genç yıldızların daha çok sarmal kollarda döndüğü ortaya çıktı.

Bu da yıldız oluşumunun sarmal kollarda sürdüğünü gösteriyordu. Kolların dışında yıldız oluşumu yavaşladığından buralarda genellikle yaşlı yıldızlar yer alıyordu. Tabii sarmal kolların gaz ve tozu sıkıştırmasıyla momentum transferi gerçekleşiyor ve kollardaki yıldızlar galaktik merkez çevresinde daha hızlı dönüyordu. Bütün bunlar yoğunluk dalgası teorisini destekliyordu. **Yine de bu kanıtlar yoğunluk dalgalarının nasıl ortaya çıktığını göstermiyor.**

Çubuklu sarmal galaksilerin merkezinde çok sayıda yıldız içerdiği için parlak olan birer çubuk yer alıyor. Sarmallar kollar bu çubuktan çıkarak dışa uzanıyor. Bilim insanları bir süre boyunca çubuklu sarmal galaksileri eski kurmalı saatlerin zemberek yayına benzettiler. Sarmal kol oluşumunu açıklamak için de merkezdeki çubuğun kurma kolu olduğunu düşündüler. Yıldız çubuğu galaktik merkezde dönüyor ve dönerken gaz bulutlarıyla yıldızları sürükleyerek sarmal kollar oluşturuyordu.

## **Yoğunluk dalgasının kökeni**

Oysa çubukların da yoğunluk dalgalarından türemesi gerekiyor. Bu da önce yumurta mı, yoksa tavuk mu gelir kısır döngüsüne yol açıyor. **Öte yandan galaksiler çarpışıyor.** Dolayısıyla yakınlarında birçok uydu veya cüce galaksi bulunuyor. Bunlar büyük galaksilerin yörüngesinde dönüyor ve sarmallar çizerek yaklaşıyor. Sarmalları belki de bu süreç tetikliyor. Ne yazık ki cüce galaksilerin de sarmal kolları olduğundan bu teori yetersiz kalıyor. Hem bütün galaksilerin yakınında cüce galaksi bulunmuyor. **Oysa** **belki de yanıt sandığımızdan basittir! 😮**

**İlgili yazı:** [Gerçek Adem: ilk insan ne zaman yaşadı?](https://khosann.com/gercek-adem-ilk-insan-ne-zaman-yasadi/)

![Samanyolu-neden-cubuklu-sarmal-galaksi](https://i0.wp.com/khosann.com/wp-content/uploads/2021/02/6-1.jpg?resize=600%2C342&ssl=1)NGC 1300 çubuklu sarmal galaksisi.

## **Çubuklu sarmal için sonsöz**

Yoğunluk dalgaları yeni oluşan disk şekilli galaksilerin içinde kendiliğinden beliriyor olabilir. Tıpkı trafik tıkanıklığının yok yere belirmesi gibi. Bu durumda galaksilerin dönüşünü akışkanlar mekaniğindeki [çalkantı kavramıyla](https://khosann.com/kuresel-isinma-yuzunden-turbulans-artacak/) açıklayabiliriz: Kuantum fiziğindeki belirsizlik ilkesi sebebiyle galaksi diski rastgele dalgalanır. Galaksiler kendi çevresinde döndüğünden bu dalgalar hızla sarmal kollara dönüşür.

Siz de [başka galaksilerde keşfettiğimiz binlerce gezegene](https://khosann.com/baska-galakside-binlerce-ote-gezegen-kesfettik/) şimdi bakıp [öte gezegenlerde yaşam aramanın 5 yolunu](https://khosann.com/ote-gezegenlerde-yasam-aramanin-5-yolu/) görebilirsiniz. [Evrenin en büyük galaksisine](https://khosann.com/en-buyuk-galaksiler-ne-kadar-buyuk/) göz attıktan sonra [Andromeda ile Samanyolu’nun nasıl çarpışacağını](https://khosann.com/andromeda-ve-samanyolu-nasil-carpisacak/) okuyabilirsiniz. Jüpiter uydusu Europa’nın buz altı okyanusunda yaşam olup olmadığını ise aşağıdaki Starbasekozan videosunda inceleyebilirsiniz. Sağlıcakla ve bilimle kalın. 😊

## **Bonus: Europa’da hayat var mı?**

1 [Strong Evidence for the Density-wave Theory of Spiral Structure in Disk Galaxies](https://arxiv.org/abs/1608.00969)

2 [SOFIA/HAWC+ traces the magnetic fields in NGC 1068](https://arxiv.org/abs/1907.06648)

3 [On the Spiral Structure of Disk Galaxies (pdf)](http://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1964ApJ...140..646L)

### Bunu beğen:

BeğenYükleniyor...

### _İlgili_

#### Yorum ekle

[Yanıtı iptal et](/samanyolu-neden-cubuklu-sarmal-galaksi/#respond)

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.Gerekli alanlar \* ile işaretlenmişlerdir

Yorum\*

İsim:\*

Email Adresi:\*

Website:

Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.

Δ

Ara

### Arşivler

ArşivlerAy seçin Temmuz 2024  (8) Haziran 2024  (9) Haziran 2023  (1) Aralık 2021  (3) Kasım 2021  (11) Ekim 2021  (13) Eylül 2021  (15) Ağustos 2021  (21) Temmuz 2021  (22) Haziran 2021  (17) Mayıs 2021  (21) Nisan 2021  (20) Mart 2021  (14) Şubat 2021  (16) Ocak 2021  (17) Aralık 2020  (16) Kasım 2020  (12) Ekim 2020  (14) Eylül 2020  (10) Ağustos 2020  (21) Temmuz 2020  (25) Haziran 2020  (16) Mayıs 2020  (9) Nisan 2020  (10) Mart 2020  (16) Şubat 2020  (7) Ocak 2020  (7) Aralık 2019  (11) Kasım 2019  (16) Ekim 2019  (15) Eylül 2019  (10) Ağustos 2019  (14) Temmuz 2019  (17) Haziran 2019  (21) Mayıs 2019  (13) Nisan 2019  (14) Mart 2019  (10) Şubat 2019  (6) Ocak 2019  (6) Aralık 2018  (4) Kasım 2018  (7) Ekim 2018  (13) Eylül 2018  (10) Ağustos 2018  (10) Temmuz 2018  (12) Haziran 2018  (21) Mayıs 2018  (18) Nisan 2018  (6) Mart 2018  (9) Şubat 2018  (7) Ocak 2018  (9) Aralık 2017  (5) Kasım 2017  (11) Ekim 2017  (8) Eylül 2017  (13) Ağustos 2017  (20) Temmuz 2017  (20) Haziran 2017  (16) Mayıs 2017  (19) Nisan 2017  (13) Mart 2017  (14) Şubat 2017  (17) Ocak 2017  (25) Aralık 2016  (17) Kasım 2016  (13) Ekim 2016  (19) Eylül 2016  (16) Ağustos 2016  (14) Temmuz 2016  (21) Haziran 2016  (21) Mayıs 2016  (17) Nisan 2016  (14) Mart 2016  (11) Şubat 2016  (17) Ocak 2016  (13) Aralık 2015  (21) Kasım 2015  (22) Ekim 2015  (22) Eylül 2015  (21) Ağustos 2015  (14) Temmuz 2015  (11) Haziran 2015  (15) Mayıs 2015  (8) Nisan 2015  (7) Mart 2015  (6) Şubat 2015  (4) Ocak 2015  (12) Aralık 2014  (8) Kasım 2014  (5) Ekim 2014  (11) Eylül 2014  (11) Ağustos 2014  (8) Temmuz 2014  (10) Haziran 2014  (14) Mayıs 2014  (8) Nisan 2014  (12) Mart 2014  (3) Şubat 2014  (12) Ocak 2014  (10) Aralık 2013  (7) Kasım 2013  (8) Ekim 2013  (11) Eylül 2013  (8) Ağustos 2013  (9) Temmuz 2013  (7) Haziran 2013  (7) Mayıs 2013  (13) Nisan 2013  (6) Mart 2013  (10) Şubat 2013  (12) Ocak 2013  (11) Aralık 2012  (17) Kasım 2012  (44) Ekim 2012  (55)

Yeni İçeriklerden Haberdar Olmak İçin

E-Mail:

[![Kozan Demircan](https://khosann.com/wp-content/uploads/2015/10/khosanlogo_footer.png)](https://khosann.com)

© 2024 [Kozan Demircan](https://khosann.com "Bilim, Uzay, Teoriler, Teknoloji, Felsefe Üzerine Bilgi").

- [Hakkımda](https://khosann.com/hakkimda/)
- [İletişim](https://khosann.com/iletisim/)
- [RSS](http://feeds.feedburner.com/khosann)
- [E-Mail Aboneliği](https://feedburner.google.com/fb/a/mailverify?uri=khosann)
- [Arşiv](https://khosann.com/arsiv/)

[Go to mobile version](https://khosann.com/samanyolu-neden-cubuklu-sarmal-galaksi/amp/)

%d