Duyguların ve iç dünyanın dışavurumu: Ekspresyonizm - GZT
BASKI,YEM YAYINEVİ 5-HTTPS://WWW.TARİHLİSANAT.COM/EKSPRESYONİZM-DİSAVURUMCULUK/ 6-HTTPS://WWW.SANATLAART.COM/EKSPRESYONİZM-SANAT-AKİMİ-NEDİR ...
Duyguların ve iç dünyanın dışavurumu: Ekspresyonizm

![](/_nuxt/img/gzt-spinner.b28eac6.svg)

[![GZT](https://assets.gzt.com/gzt/wwwroot/images/gzt-g-logo.svg)\
\
![GZT](https://assets.gzt.com/gzt/wwwroot/images/gzt-logo.png)](/ "GZT")

0

[![Arkitekt](https://assets.gzt.com/gzt/wwwroot/images/category-logo/arkitekt.svg)](/arkitekt)

TAKİP ET

[ARKİTEKT HAKKINDA // NEDİR, KİMDİR?](/arkitekt/kunye "ARKİTEKT HAKKINDA // NEDİR, KİMDİR?")

# Duyguların ve iç dünyanın dışavurumu: Ekspresyonizm

![Beyza Elif Bayram](https://assets.gzt.com/gzt/wwwroot/images/categories/182.png)

[BEYZA ELİF BAYRAM](/arama?q=&yazar=121349)

TAKİP ET

18 OCAK 2021 , PAZARTESİ 09:00

Abone ol [![gzt](/_nuxt/img/google-news.81eddff.png)](https://news.google.com/publications/CAAqBwgKMJCj_gowpKyKAw)

![Edvard Munch, Çığlık, 1893.](//:0)

Edvard Munch, Çığlık, 1893.

## ‘Ekspresyonizm’, 20. yüzyılın başlarında, endüstri çağı toplumunda değişen insan profilinin yaşadığı bunalımları dışa vuran bir sanat akımı. Ekspresyonistler için sanat o dönemde; güzel, zarif, süsleyici ve işlevsel olmak yerine protestocu, isyan edici ve reddedici olarak kabul edilir.

![Max Beckmann, Gece, 1919.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/43/resized_c37dc-73ceb8cc1.jpg)

Max Beckmann, Gece, 1919.

Ekspresyonizm, **"dışavurumculuk"** ya da **"anlatımcılık"** olarak da tercüme edilir. **20\. yy başlarında,** Avrupa’da ortaya çıkan **sanat** **ve mimarlık akımı** olan ekspresyonizmde; **sanatçı, duygularını ve iç dünyasını**, renk, çizgi, düzlem ve kütle aracılığı ile **dışa** **vurur**. Sanatçılar, duygularını daha güçlü yansıtabilmek için, tasarımda **denge** ya da **güzellik** **gibi geleneksel** **kavramlardan uzaklaşarak**, **biçim bozma** **yöntemini** yaygın olarak **uygular.** **Dönemin** **sanatçıları,** güzel sanatlarda Rönesans’tan beri hüküm sürmüş olan **doğaya** **uygun betimleme anlayışından uzaklaşır.**

**Ekspresyonizm akımı** **Almanya’da başlar.** Sonrasında tüm kıta ve kıta ötesine yayılır. En bilinen Alman ekspresyonistler: **Max** **Beckmann, Otto Dix, Lionel Feininger, George Grosz, Ernst Ludwig** **Kirchner, August Macke, Emil Nolde, Max Pechstein’dır**. Avusturyalı **Oskar** **Kokoschka**, Çek **Alfred Kubin** ve Norveçli **Edvard** **Munch,** akımın en bilinen isimleri arasında yer alır. Rus **Kandinsky** de, Almanya’da kaldığı zamanlar sırasında ekspresyonizm hareketine katılır.

![Emil Nolde, İsa’nın Aşağılanması, 1909.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/42/resized_86f78-b937bb5d2.jpg)

Emil Nolde, İsa’nın Aşağılanması, 1909.

"Ekspresyonizm" veya "dışavurumcu" sözcüklerinin, 1911 yıllarında, **Avrupa** **sanatının Avant Garde**(öncü) anlayışını **kapsayıcı** **nitelikte kullanıldığı** görülüyor. **Bu** **terim,** uzunca bir süre pek çok ortamda, **farklı** **sanatçıları tanımlamak amacıyla** da **kullanılır.**

**Birinci** **Dünya Savaşı sonrası** toplumsal bunalım daha da derinleşir. Emperyalist ülkelerde enflasyon yükselmiş, **devletler** **iflas etme durumuna gelmiştir.** Bu koşullar altında, **burjuvazinin** **gelenekçiliği** **devam ettirmesi** **karşısında** ekspresyonizm; **yenilik** **ve özgürleşme sanatı** olan **empresyonizme** **ve natüralizme tepki olarak** **ortaya çıkar.**

![August Macke, Yeşil Ceketli Kadın,1913.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/43/resized_9fd41-d3a5d9083.jpg)

August Macke, Yeşil Ceketli Kadın,1913.

Fransa, Rusya, İsveç, Norveç, Çekoslovakya ve Polonya ile sınırlı olarak İngiltere ve Amerika’da da görülen ekspresyonizm, o dönemde **tüm** **sanatlarda gelişim göstermeye başlayan Almanya’da kendisini** **gösterir**. Bunun nedeni, Almanya’daki **sanayileşme** **hareketinin** diğer ülkelerle arasındaki farkı kapatmak için **daha** **hızlı ve zorlayıcı koşullarda uygulanmış** olmasıdır. Bu gelişmeler ile birlikte, sanayinin neden olduğu **kapitalizmin, insani** **değerlere verdiği zarar daha ağır biçimde hissedilir.** Bu duruma sanatçının verdiği tepki de daha şiddetli olur. **Bu** **nedenle** **ekspresyonizm** akımı **Almanya’da** **daha yoğun** biçimde **yaşanır.** **Almanlar** **için dışavurumculuk,** geçici bir üsluptan çok, kendi **iç** **dünyalarını en kısa ve kolay** yoldan **anlatmalarını** **sağlayan** **bir araç** hatta içerik **haline** **gelir.**

![Otto Dix, Bir Askerin Otoportresi, 1914.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/44/resized_74b45-62f514cf4.jpg)

Otto Dix, Bir Askerin Otoportresi, 1914.

![Karl Schmidt-Rottluff, Otoportre, 1906.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/52/resized_ba69a-5065120b5.jpg)

Karl Schmidt-Rottluff, Otoportre, 1906.

Ekspresyonist **sanatçının** **amacı,** **nesneleri** gözünün değil **iç** **dünyasının gördüğü şekilde anlatmaktır.** **Sanatçı,** ele aldığı konu hakkında çalışırken eğer bu somut bir nesne ise, ortaya koyduğu eserde bu nesneyi **aynen** **göstermek yerine kendi kavradığı şekilde,** yeni bir tanımla ve farklı bir biçimde **ortaya koymaya çalışır.** Resim sanatında, ekspresyonizmin önemli **temsilcilerinden** **Van Gogh,** buna örnek olarak verilebilir.

Ekspresyonist sanatçıların o dönemin **makineleşmiş,** **modern sanayi** dünyasından, **ahlak** **ve insanlık değerlerinin yok olmaya başladığı** toplumdan etkilenmeleri kaçınılmaz olur. **Tedirginlik** **ve güvensizlik** duygularının tetiklediği ekspresyonizm akımı, **bir** **başkaldırı temsili haline gelir.** Dış dünyada yüzeysel görünümler ve nesnel gerçeklerle çevrilmiş insanoğlu, **toplumda** **bulamadığı huzuru iç dünyasında arar**, düşleriyle yaşadığı çevreyi değiştirmeye çabalar. Zaten kabul etmek istemediği bir dünyayı yansıtan **natüralizm** **ise bu aşamadan sonra yetersiz kalır**.

![Franz Marc, Mavi At, 1911.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/45/resized_2cc71-366706a16.jpg)

Franz Marc, Mavi At, 1911.

Ekspresyonizm akımının tanımlanmasına yardımcı olan önemli etkenlerden biri de, bu dönemin öncesi ve sonrasında ortaya çıkan diğer akımlar olur. Klasisizm ile başlayan mutlak doğrular, **mimaride; şartlandırılmış, tekrarlanan figürler olarak ortaya çıkarken resimde**; doğanın, **çizime konu olan figürlerinin birebir taklidi olarak görülür.** Bu akımlar sonrasında **hayallerin ortaya çıkmasına izin veren romantizm** akımı, sanatçılar için atılmış önemli bir adım olarak görülür.

Edschmid’e göre;

**"Dünya gözümüzün önündedir ve onu yinelemek anlamsızdır. Sanatın asıl görevi ise onun özünü aramak, onu başka bir biçimde yeniden ortaya koymak olmalıdır."**

![Erich Mendelsohn, Einstein Kulesi,1917-21, Ekspresyonist Mimari.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/46/resized_21268-4c7b6d807.jpg)

Erich Mendelsohn, Einstein Kulesi,1917-21, Ekspresyonist Mimari.

Ekspresyonizm, **mimaride** **gelenekler** **ve üslup bütünlüğü olmadan** **bireysel** olarak **hareket eder.** Çarpıcı büyüklükteki hacimler ve geçmişte örneklerine rastlanmayan **endüstri** **yapıları ile** bu akım, 1914’lü yıllara kadar, **mimarlara** **sıra dışı bir tecrübe kazandırır.** 1918’den sonra, özellikle **Almanya’da,** **pek çok mimar** yaptıkları tasarımlar ile **düzensiz** **biçimler ve çarpıcı etkiler ortaya koymayı** **dener.** Konstrüktivizm ve işlevselcilik de önemli farklılıklar göstermesine rağmen **e** **kspresyonizmin** **kimi** **zaman** **alışılmışın dışında olan biçimlerini** kullanır. Ekspresyonizm, geçmiş bütün örneklerin ve hükümlerin sorgulanabilir görüldüğü bir dönemde, **biçime** **ilişkin farklı önerileri deneyimlemek için önemli bir çıkış** **yolu** sağlar. Ekspresyonist biçimler, Danimarkalı mimar Jørn Utzon gibi, modernizmden etkilenen mimarların ilgisini çeker.

![Jørn Utzon,Sydney Opera Binası,1956-73, Ekspresyonist Mimari.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/47/resized_c346e-7fa946e58.jpg)

Jørn Utzon,Sydney Opera Binası,1956-73, Ekspresyonist Mimari.

Ekspresyonizm, **Almanya’da,** resimden çok **tiyatro** **aracılığı ile yayılır. Avrupa ve ABD’de** ise **sinemada** yepyeni bir deneyim olarak görülmesi ile **ön plana çıkar.** Fakat **Ekspresyonizm,** sanatta **başarılı** **olmaya başladığında** aslında **bir yandan da yok olmaya başlar**. Bu sırada **dadacılar,** dışavurumculuğun ölümünü ilan ederler.

![Wassily Kandinsky, Doğaçlama No 27,1912.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/47/resized_9ba00-4c48aa929.jpg)

Wassily Kandinsky, Doğaçlama No 27,1912.

En çok idealist ve ütopyacı yönüyle eleştirdikleri **bu akımın,** **savaşın yıkıma** **uğrattığı dünyanın son hayallerinden** **ibaret olduğunu** **savunurlar.**

Ekspresyonizmin **izlenimcilik** **sanatına olan karşıtlığının** önemli bir bölümünü, **toplumdaki** **adaletsiz düzen** oluşturur. Çünkü **izlenimcilik** toplumdaki **tüm** **sorunlara sırtını dönmüş,** hala doğayı taklit etme gayesinde olduğu bilinir.

![Pablo Picasso, Yaşlı Gitarcı,1903-1904.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/48/resized_27575-b332e67410.jpg)

Pablo Picasso, Yaşlı Gitarcı,1903-1904.

## Ekspresyonizmi Etkileyen Hareket ve Gruplar

## Die Brücke (Köprü)

1905 yılında, Dresden’de, **estetik olarak** **fovist üsluba en yakın** olan grup **Die Brücke**(Köprü) **kurulur.** Grup, **Fransız resim** **sanatının Alman resim sanatı üzerindeki etkisi** olarak da görülür. O sıralarda bir mimarlık öğrencisi olan **Ernst Ludwig** **Kirchner** **grubun** **kurucusu** olur. Sonrasında yine kendisi gibi öğrenci olan Fritz Bleyl, Erich Heckel, Kart Schmidt-Rottluff gruba katılır.

![Alman dışavurumcu grup “Die Brücke” nin, Eylül 1910’da Dresden’deki Ernst Arnold Galerisi’ndeki sergisi.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/49/resized_16672-886eb98711.jpg)

Alman dışavurumcu grup “Die Brücke” nin, Eylül 1910’da Dresden’deki Ernst Arnold Galerisi’ndeki sergisi.

Die Brücke grubunun liderleri tanıştıkları zaman yirmili yaşlarının başındadır. Asıl **amaçları,** **birlikte yaşamak ve** **birlikte üretmektir**. Gençliğin verdiği **üretici gücü,** toplumsal yaşamı dönüştürmeyi sağlayacak şekilde kullanmak isterler.

İlk bildirilerinde bunu açıkça ifade ederler:

**"** **Tüm** **gençleri birleşmeye çağırıyoruz. Geleceği şekillendirecek** **olan gençler olarak özgürlüğümüzü ve yaşamlarımızı** **kurumsallaşmış köhne iktidarların elinden kurtarmak istiyoruz.** **Deneyimlediği her şeyin onu, hemen ve içtenlikle, ortaya koymaya** **zorladığını düşünen herkes bizdendir."**

Fakat **ortak bir toplumsal** **ideal** olarak başlayan **bu** **hareket,** bir şekilde **birbirine** **benzeyen resimlerin üretildiği**, neredeyse **denetimli** **bir** estetik **projeye dönüşür. Berlin’e taşındıktan sonra** grubun üyeleri kendilerini farklı yönlerde geliştirirler ve **grup** yavaş yavaş **dağılmaya başlar**.

![Erich Heckel, Bir Masada İki Adam, 1912.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/50/resized_5f91e-a08bd54d12.jpg)

Erich Heckel, Bir Masada İki Adam, 1912.

## Der Blaue Reiter (Mavi Süvari)

![Kandinsky, Mavi Süvari, 1911.](https://img.piri.net/mnresize/900/-/resim/imagecrop/2021/01/15/05/51/resized_b2cd1-78dc5f9a13.jpg)

Kandinsky, Mavi Süvari, 1911.

Münih'deki öncü genç sanatçılar bir sanat grubu kurmada geç kalırlar. 1909 yılında, **"** **Münih Yeni Sanatçılar Derneği"** isimli bir grup kurulur. **Kurucular;** **Erbslöh, Jawlensky,** **Kandinsky, Münter ve Kanoldt'dir**. Grup üyeleri başka yerlerden edinilmiş tecrübeleri esas alır.1911 sonunda, **Die Brücke** **dağılmak üzereyken** Münih kentinde **Franz** **Marc ve Wassily Kandinsky’nin etrafında gelişmeye başlayan yeni** **bir hareket** oluşur. Bu hareket, Der Blaue Reiter (Mavi süvari)’dir. Die Brücke hareketi ile ifade farklılıkları olsa da genel anlamda, **iki grup da** **natüralizm ve** **empresyonizm karşıtı olarak bilinir.**

**Der Blaue Reiter**(Mavi Süvari) eserleriyle, **büyük** **bir çağın başladığına ve düşünsel uyanışa dikkat** **çeker.** Dengelerin alt üst olduğu bu dönemde, **kaybolmuş** **dengenin** yeniden **sağlanması** için bu sürecin başladığından bahsederler. **Sanatın** tüm dallarının **ve pozitif bilimlerin** bu çağdan **olumlu** **etkileneceğini,** bunun **toplumu** **aydınlatmanın en önemli yollarından** olduğunu belirtirler. Bu hareket ile birlikte ilhama, duyuma ve sanatçının üretimine olan önem artar.

[AKIMLAR](https://www.gzt.com/arkitekt/akimlar "AKIMLAR")

[EKSPRESYONİZM](https://www.gzt.com/etiket/ekspresyonizm "EKSPRESYONİZM")

[MAVİ SÜVARİ](https://www.gzt.com/etiket/mavi-suvari "MAVİ SÜVARİ")

[KÖPRÜ](https://www.gzt.com/etiket/kopru "KÖPRÜ")

[HAREKET VE GRUPLAR](https://www.gzt.com/etiket/hareket-ve-gruplar "HAREKET VE GRUPLAR")

[DIŞAVURUMCULUK](https://www.gzt.com/etiket/disavurumculuk "DIŞAVURUMCULUK")

[ANLATIMCILIK](https://www.gzt.com/etiket/anlatimcilik "ANLATIMCILIK")

[SANAT](https://www.gzt.com/etiket/sanat "SANAT")

[MİMARLIK](https://www.gzt.com/etiket/mimarlik "MİMARLIK")

[AKIMLAR](https://www.gzt.com/etiket/akimlar "AKIMLAR")

[KAVRAMLAR](https://www.gzt.com/etiket/kavramlar "KAVRAMLAR")

KAYNAK / 1- ECZACIBAŞI SANAT ANSİKLOPEDİSİ, 1997, S:451 2-HALE KESKİNALEMDAR,EKSPRESYONİZM KAVRAMI VE MİMARLIKTA EKSPRESYONİZM’İN FRANK GEHRY BAĞLAMINDA İNCELENMESİ,2011, 311887 NOLU YÖK TEZİ 3-NEBAHAT KARYAĞDI, RENKLERİN DUYGUSAL ETKİLERİ; FOVİZM VE EKSPRESYONİZM,2016,428236 NOLU YÖK TEZİ 4-İZMLER MİMARLIĞI ANLAMAK, JEREMY MELVİN, 3. BASKI,YEM YAYINEVİ 5-HTTPS://WWW.TARİHLİSANAT.COM/EKSPRESYONİZM-DİSAVURUMCULUK/ 6-HTTPS://WWW.SANATLAART.COM/EKSPRESYONİZM-SANAT-AKİMİ-NEDİR/ 7-HTTPS://WWW.ARTHİPO.COM/ARTBLOG/SANAT-TARİHİ/EKSPRESYONİZM-SANAT-AKİMİ-DİSAVURUMCULUK.HTML

Beyza Elif Bayram

![](//:0)

#### Bize Ulaşın

[Bir proje fikrim var](https://www.gzt.com/kurumsal/iletisim)

[Sizinle çalışmak istiyorum](https://www.gzt.com/kurumsal/iletisim)

[Basın sponsoru arıyorum](https://www.gzt.com/kurumsal/reklam)

[Bir şeyler söylemek istiyorum](https://www.gzt.com/kurumsal/iletisim)

#### Sosyal Medya

[Instagram](https://www.instagram.com/gzt/)

[Twitter](https://twitter.com/gztcom)

[Facebook](https://www.facebook.com/gzt)

[YouTube](https://www.youtube.com/channel/UClWewRX7n_IY3mBbxmttR5Q)

[TikTok](https://www.tiktok.com/@gzt)

[LinkedIn](https://www.linkedin.com/company/gztcom)

![](//:0)

[GZT](/ "GZT")

[Hakkımızda](https://www.gzt.com/kurumsal/hakkimizda)

[Medya Kiti](https://www.gzt.com/kurumsal/medya-kiti)

[Gizlilik Politikası](https://www.gzt.com/kurumsal/gizlilik-politikasi)

[Kişisel Verilerin Korunması](https://www.gzt.com/kurumsal/kisisel-verilerin-korunmasi)

[Mobil Uygulamalar](https://www.gzt.com/kurumsal/mobil-uygulamalar)

[Sosyal Medya](https://www.gzt.com/kurumsal/sosyal-medya)

[Kullanım Koşulları](https://www.gzt.com/kurumsal/kullanim-kosullari)

[Çerez Politikası](https://www.gzt.com/kurumsal/cerez-politikasi)

[Künye](https://www.gzt.com/kurumsal/kunye)

Site Haritası

[Seçim Sonuçları 2024](https://www.yenisafak.com/yerel-secim-2024/secim-sonuclari)

**Muhabbetle**

**İstanbul'da yapıldı.** **Tüm hakları saklıdır, Net Medya 2020** GZT.com altında yayınlanan köşe yazıları ve haberlerin tüm hakları Albayrak Medya A.Ş.’ye aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazıları ve haberlerin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.

YASAL UYARI: BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri DirectFN Finansal Veri ve Teknoloji Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sağlanmaktadır. BİST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.