Antik Mezopotamya dini - Vikipedi
Antik Mezopotamya dininin temelleri Erken Sümer Hanedanları tarafından atılmış, daha sonra oluşan uygarlıklar ve bölgeye yerleşen kavimler bu dinî yapıyı ...
Antik Mezopotamya dini - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Antik+Mezopotamya+dini "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Antik+Mezopotamya+dini "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Antik+Mezopotamya+dini "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Antik+Mezopotamya+dini "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Tarihi](#Tarihi)Tarihi alt bölümünü aç/kapa  - [1.1Sümerler](#Sümerler)
  - [1.2Sami toplumları](#Sami_toplumları)
- [2Tapınaklar](#Tapınaklar)
- [3Kurbanlar](#Kurbanlar)
- [4Dinî bayramlar](#Dinî_bayramlar)
- [5Kaynakça](#Kaynakça)Kaynakça alt bölümünü aç/kapa  - [5.1Özel](#Özel)
  - [5.2Genel](#Genel)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Antik Mezopotamya dini

20 dil

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86%D8%A9_%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%B1%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85%D8%A9 "ديانة حضارات ما بين النهرين القديمة - Arapça")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86%D8%A9_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%B1%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%87 "ديانة بلاد ما بين النهرين القديمه - Mısır Arapçası")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Mesopotamiya_dini "Mesopotamiya dini - Azerbaycan dili")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Mezopot%C3%A1msk%C3%A9_n%C3%A1bo%C5%BEenstv%C3%AD "Mezopotámské náboženství - Çekçe")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Mesopotamian_religion "Ancient Mesopotamian religion - İngilizce")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Religi%C3%B3n_en_Mesopotamia "Religión en Mesopotamia - İspanyolca")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "ادیان میان‌رودان باستان - Farsça")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Religion_en_M%C3%A9sopotamie "Religion en Mésopotamie - Fransızca")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Az_%C3%B3kori_Mezopot%C3%A1mia_vall%C3%A1sa "Az ókori Mezopotámia vallása - Macarca")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Agama_Mesopotamia_kuno "Agama Mesopotamia kuno - Endonezce")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Religioni_della_Mesopotamia "Religioni della Mesopotamia - İtalyanca")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%E0%A4%A8_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE "प्राचीन मेसोपोटामियाली धर्म - Nepalce")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Religia_Mezopotamii "Religia Mezopotamii - Lehçe")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Religi%C3%A3o_na_Mesopot%C3%A2mia "Religião na Mesopotâmia - Portekizce")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%8A_%D9%85%D8%B0%DA%BE%D8%A8 "بابلي مذھب - Sindhi dili")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B5_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B5 "Религија античке Месопотамије - Sırpça")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Relihiyon_sa_Mesopotamia "Relihiyon sa Mesopotamia - Tagalogca")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%86%DB%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D9%85%D8%B0%DB%81%D8%A8 "قدیم بین النہرینی مذہب - Urduca")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i "Tôn giáo Lưỡng Hà cổ đại - Vietnamca")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8F%A4%E4%BB%A3%E7%BE%8E%E7%B4%A2%E4%B8%8D%E9%81%94%E7%B1%B3%E4%BA%9E%E5%AE%97%E6%95%99 "古代美索不達米亞宗教 - Çince")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q21028568#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Antik_Mezopotamya_dini "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Antik_Mezopotamya_dini "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Antik_Mezopotamya_dini)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Antik_Mezopotamya_dini)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Antik_Mezopotamya_dini "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Antik_Mezopotamya_dini "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&oldid=32531362 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Antik_Mezopotamya_dini&id=32531362&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FAntik_Mezopotamya_dini)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FAntik_Mezopotamya_dini)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q21028568 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Antik+Mezopotamya+dini)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Antik_Mezopotamya_dini&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mesopotamian_religion)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Marduk_and_pet.jpg/220px-Marduk_and_pet.jpg)](/wiki/Dosya:Marduk_and_pet.jpg)[Marduk Heykeli](/wiki/Marduk_Heykeli "Marduk Heykeli")'nde resmedilen Tanrı [Marduk](/wiki/Marduk "Marduk") ve ejderhası [Mušḫuššu](/wiki/Mu%C5%A1%E1%B8%ABu%C5%A1%C5%A1u "Mušḫuššu")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Vessel_fragment_depicting_the_goddess_Nisaba_%28%3F%29_and_an_inscription_from_Entemena%2C_ruler_of_Lagash%2C_circa_2430_BC%2C_chlorite%2C_Pergamon_Museum%2C_Berlin.jpg/220px-Vessel_fragment_depicting_the_goddess_Nisaba_%28%3F%29_and_an_inscription_from_Entemena%2C_ruler_of_Lagash%2C_circa_2430_BC%2C_chlorite%2C_Pergamon_Museum%2C_Berlin.jpg)](/wiki/Dosya:Vessel_fragment_depicting_the_goddess_Nisaba_(%3F)_and_an_inscription_from_Entemena,_ruler_of_Lagash,_circa_2430_BC,_chlorite,_Pergamon_Museum,_Berlin.jpg) [Nippur](/wiki/Nippur "Nippur")'daki İnanna tapınağından bir Sümer tanrıçası, muhtemelen [İnanna](/wiki/%C4%B0nanna "İnanna")'yı gösteren taş plak parçası

**Antik Mezopotamya dini**, Antik [Mezopotamya](/wiki/Mezopotamya "Mezopotamya") medeniyetlerinin, özellikle yaklaşık MÖ 3500 ve 400 yılları arasında [Sümer](/wiki/S%C3%BCmerler "Sümerler"), [Akad](/wiki/Akad_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Akad İmparatorluğu"), [Asur](/wiki/Asurlular "Asurlular") ve [Babil](/wiki/Babil "Babil") medeniyetlerinin [dinî inançlarına ve uygulamalarına](/wiki/Din "Din") atıfta bulunur. Antik Mezopotamya dininin temelleri Erken Sümer Hanedanları tarafından atılmış, daha sonra oluşan uygarlıklar ve bölgeye yerleşen kavimler bu dinî yapıyı benimsemiştirler. Her ne kadar bölgenin bölümleri arasında farklılık gözlense de temel dinî figürler, destanlar ve inanışlar aynı kalmıştır. [Politeistik](/wiki/%C3%87oktanr%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1k "Çoktanrıcılık") bir din olan Mezopotamya dininin tanrı ve tanrıçaları zaman içinde isim değiştirse de özellikleri genelde aynı kalmıştır fakat dinler tinsel olarak nitelik kazanmıştır.

## Tarihi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Tarihi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tarihi")\]

### Sümerler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Sümerler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Sümerler")\]

Mezopotamya [panteonunu](/wiki/Panteon "Panteon") ilk oluşturanlar [Sümerlerdir](/wiki/S%C3%BCmerler "Sümerler").[\[1\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20118-1) Tanrıları için [zigguratlar](/wiki/Ziggurat "Ziggurat") inşa eden Sümerler, din konusu ve meselelerine de hayat meseleleri kadar önem vermişlerdir ki çeşitli [kurbanlar](/wiki/Kurban "Kurban") sunup, [dualar](/wiki/Dua "Dua") ederek, [ayin](/wiki/%C3%82yin "Âyin") ve törenler düzenleyerek maddi ve manevi olarak tanrılarını tatmin etmeyi en önemli vazifeleri saymışlardır.[\[2\]](#cite_note-uncu-2) Sümerlerin yarattığı bu din anlayışı ve panteon sistemi uzun zaman sürecinde Mezopotamya'da bütünüyle veya kısmen yayılmış ve yerleşmiştir.[\[2\]](#cite_note-uncu-2) Sümerler tarafından icat edilen [çivi yazısı](/wiki/%C3%87ivi_yaz%C4%B1s%C4%B1 "Çivi yazısı"), komşu bölge halkları tarafından tanınmış ve kullanılmaya başlanmıştır. Bu yazı sisteminin komşu bölgelere geçmesi ile birlikte Mezopotamya'nın edebî, dinî ve mitolojik metinleri de komşu halklar tarafından benimsenmiş kendi din ve inanışlarına uygun olarak dillerine çevrilmiştir.[\[3\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20115-3)

Sümerler; gök, yer, deniz ve havanın denetimini ellerinde bulunduran tanrıların yaratıcı tanrılar olduğu ve bütün diğer kozmik varlıkları bu dört tanrıdan birinin yarattığı düşüncesine sahiptiler.[\[4\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20118-9-4) Sümerlerin düşüncesine göre [An](/wiki/An "An"), [Enlil](/wiki/Enlil "Enlil"), [Enki](/wiki/Enki "Enki") ve [tanrıça](/wiki/Tanr%C4%B1%C3%A7a "Tanrıça") [Ninhursag](/wiki/Ninhursag "Ninhursag") panteonun dört büyük tanrısıdır.[\[5\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20119-5) Bunların dışında Ay tanrısı [Nanna](/wiki/Sin_(mitoloji) "Sin (mitoloji)"), Güneş tanrısı [Utu](/wiki/Utu "Utu") ile aşk ve savaş tanrıçası [İnanna](/wiki/%C4%B0nanna "İnanna") diğer önemli üç tanrıdır.[\[5\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20119-5) Baş tanrı olarak kabul edilen An, başlangıçta Sümerler tarafından panteondaki en yüce hükümdar olarak kabul edilirken [Uruk](/wiki/Uruk "Uruk")'ta İnanna'ya tapınma An'a tapınmanın önüne geçmiştir.[\[5\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20119-5) An, zamanla gücünden çok şey kaybetmiş ve panteonun önderi olarak onun yerini hava tanrısı Enlil almıştır.[\[5\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu20119-5) En erken kayıtlarda Enlil, "tanrıların babası", "göğün ve yerin kralı" ve "bütün ülkelerin kralı" olarak tanıtılmıştır.[\[6\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201110-6) Sümerlerin dinsel merkezi olan [Nippur](/wiki/Nippur "Nippur")'da tanrı için dağ şeklinde bir makam inşa edilmiştir. [Ekur](/wiki/Ekur "Ekur") (Ev-dağ) denilen bu makam [tuğladan](/wiki/Tu%C4%9Fla "Tuğla") yapılmış bir [mabettir](/wiki/Tap%C4%B1nak "Tapınak").[\[6\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201110-6) Tanrı Enki bilgelik tanrısıydı ve genel planları hazırlayan Enlil'in kararlarını yeryüzünde düzenlerdi.[\[7\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201111-7) Enki, Sümer inanışında [ilk insanı](/wiki/%C4%B0lk_insan "İlk insan") yaratan ve ilahi nefesi ile ona can veren tanrı olarak daima insanların hamisi olmuştur.[\[8\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201112-8) "Ulu hanım" olarak da bilinen Ana tanrıça Ninhursag, An'ın eşi ve bütün yaşayanların anası, seçkin ana-tanrıça olarak kabul edilmiş ve ilk Sümer hükümdarları kendilerini "Ninhursag'ın sürekli sütle beslediği" diye betimlemeleri yaygın olarak kullanılmıştır.[\[8\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201112-8)

Sümer dininde [tanrıçalar](/wiki/Tanr%C4%B1%C3%A7a "Tanrıça") her zaman üstün bir rol oynamışlardır.[\[9\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201113-9) Bu tanrıların en meşhuru göklerin sahibi ve [Uruk](/wiki/Uruk "Uruk") şehrinin baş tanrıçası olarak kabul edilen aşk ve savaş tanrıçası [İnanna](/wiki/%C4%B0nanna "İnanna")'dır.[\[9\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201113-9) İnanna genellikle eşi tanrı [Dumuzi](/wiki/Tammuz "Tammuz") ile kaynaklarda anılmakta ve İnanna ile Dumuzi çifti bereket [kültü](/wiki/K%C3%BClt "Kült") ile alakalıdır.[\[10\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201114-10) Bunların dışında çoğunlukla "dönüşü olmayan ülke" olarak adlandırılan [Ölüler Diyarı](/wiki/%C3%96l%C3%BCler_Diyar%C4%B1 "Ölüler Diyarı")'nın başında, korkunç tanrıça [Ereškigal](/wiki/Ere%C5%9Fkigal "Ereşkigal") vardır. Sonraları çok korkulan salgın hastalıklar tanrısı olan [Nergal](/wiki/Nergal_(mitoloji) "Nergal (mitoloji)") de ona katılmıştır.[\[11\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201115-11)

### Sami toplumları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Sami toplumları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Sami toplumları")\]

Sümerlerdeki büyük tanrılar, [Sami toplumlarının](/wiki/Samiler "Samiler") yoğun bir şekilde Sümer kültürü ve özellikle inancı etkisinde kalmasıyla birlikte, genellikle Sami adlar almaya başlamışlardır. [Akad](/wiki/Akad_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Akad İmparatorluğu") devletinin hükümdarlarının hükümdarlığı altında Sümerlerin tanrıça İnanna'sı olan tanrıça [İštar](/wiki/%C4%B0%C5%9Ftar "İştar") tüm tanrıların başına geçmiştir.[\[12\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201116-12) [An](/wiki/An "An") ( [Akadca](/wiki/Akadca "Akadca"): Anu), Akad kralları zamanında mevki ve rol itibarıyla önem kazanmıştır.[\[13\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201117-13)

[Babilliler](/wiki/Babil "Babil"), Sümer kültünün ana temalarına ve tanrıların çoğuna bağlı kalmakla beraber, tanrı [Marduk](/wiki/Marduk "Marduk")'u merkeze alan bir imparatorluk kültü olarak yeniden örgütlemişlerdir.[\[13\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201117-13) Gökyüzü tanrısı An (Anu), hava tanrısı Enlil ve yeryüzü tanrısı Enki (Ea), Babil ilahları arasında da yer alırken Marduk, Ea'nın oğlu olarak panteona eklenmiş ve böylece hem doğuştan gelen haklara hem de onun olağanüstü yeteneklerine sahip olarak yaratılmıştır.[\[13\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201117-13) Marduk kültü yalnızca Babil etrafındaki bölgede baskın olmakla birlikte birkaç yüzyıl sonra Babil'in başlıca kültü hâline gelmiştir. İkinci binyılın sonuna gelindiğinde ise [I. Nebukadnezar](/wiki/I._Nebukadnezar "I. Nebukadnezar") döneminde, Sümer asıllı tanrılar grubunun en önemli tanrılarının özelliklerini kendinde topladıktan sonra Marduk en yüce tanrı hâline gelmiştir.[\[14\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201118-14) [_Enuma eliš_](/wiki/Enuma_eli%C5%9F "Enuma eliş") ( _Yaratılış Şiiri_) Babil ve Marduk'un yükselişini [mitolojik](/wiki/Mitoloji "Mitoloji") olarak anlatmaktadır. Marduk'la yakından ilişkili bir diğer tanrı da oğlu [Nabu](/wiki/Nabu "Nabu")'dur. Borsippa tanrısı olan Nabu, aynı zamanda yazıcıların koruyucusu ve Ea ile Marduk gibi bilgelik tanrısıdır. MÖ 1. binyılda Nabu öyle popüler hâle getirilmiştir ki bazen Marduk'a rakip gibi görünür ve mitolojide babasının yerini alma noktasına kadar gelmiştir.[\[14\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201118-14) Bunların dışında Ay tanrısı [Sin](/wiki/Sin_(mitoloji) "Sin (mitoloji)") (Nanna), Güneş-tanrı [Šamaš](/wiki/%C5%9Eama%C5%9F "Şamaş"), hava tanrısı [Adad](/wiki/Adad "Adad") (veya Hadad) diğer önemli tanrılardır. Çoğunlukla "dönüşü olmayan ülke" olarak adlandırılan Ölüler Diyarı'nın başında olan, korkunç tanrıça Ereškigal ve sonradan ona katılan Nergal'in varlığı da devam etmiştir.[\[15\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201119-15)

Tıpkı Marduk gibi çeşitli tanrıların özelliklerini kendisinde toplayan bir diğer tanrı da tanrıça İštar'dır. Sümer ve Sami tanrılarının bir karışımı olarak ortaya çıkan İštar, hem erkek hem de dişi özellikleri taşımıştır.[\[15\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201119-15) Marduk gibi millîleştirilen tanrılardan bir başkası da [Asur](/wiki/Asurlular "Asurlular")'un baş tanrısı olan ve şehirle aynı adı taşıyan tanrı [Aššur](/wiki/Ashur_(Tanr%C4%B1) "Ashur (Tanrı)")'dur.[\[16\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201120-16)

## Tapınaklar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Tapınaklar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tapınaklar")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Ancient_ziggurat_at_Ali_Air_Base_Iraq_2005.jpg/220px-Ancient_ziggurat_at_Ali_Air_Base_Iraq_2005.jpg)](/wiki/Dosya:Ancient_ziggurat_at_Ali_Air_Base_Iraq_2005.jpg) [Sümer](/wiki/S%C3%BCmerler "Sümerler") uygarlığının [Ur hanedanlığından](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Ur_Hanedan%C4%B1 "Üçüncü Ur Hanedanı") kalma [Ur Zigguratı](/wiki/Ur_Ziggurat%C4%B1 "Ur Zigguratı"), [Nasıriye, Irak](/wiki/Nas%C4%B1riye "Nasıriye")

Mezopotamyalıların görüşüne göre insanoğlu tanrılarına hizmet etmek amacıyla yaratılmıştır. Bu sebeple de insanoğlunun en önemli görevini, efendilerini hoşnut ve tatmin edecek bir şekilde yerine getirmesi ve mükemmel olarak gerçekleştirmesi gerektiğini düşünmüşlerdir.[\[17\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201122-17) Tanrılar için devlet güvencesine aldıkları [tapınaklar](/wiki/Tap%C4%B1nak "Tapınak") inşa etmişler ve Mezopotamya hükümdarları MÖ 3. binyılın sonundan itibaren ithaflı ve anma yazıtlarında çok sayıda tapınak inşa ettikleri ve var olanları tamir ettikleri ile övünmüşlerdir.[\[17\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201122-17) [Hammurabi Kanunları](/wiki/Hammurabi_Kanunlar%C4%B1 "Hammurabi Kanunları")'nın 6. maddesi şöyledir:

> "Eğer bir adam tanrıya (mabede) veya saraya ait bir şey (bir eşya) çalarsa, o adam öldürülecektir. Ve çalınmış malı kabul eden öldürülecektir."

Genellikle yedi kattan oluşan [ziggurat](/wiki/Ziggurat "Ziggurat") adındaki tapınaklar ayrıca [rasathane](/wiki/G%C3%B6zlemevi "Gözlemevi") olarak da kullanılmıştır. Her şehrin tanrısı için ayrı bir tapınak inşa edilmiştir. Mezopotamya'da tanrının heykelde vücut bulduğuna inanıldığı için heykel tapınaklarda bir kaide üzerinde tapınağın cellasına (merkezî oda) yerleştirilmiştir. Tapınaklarda yaşadığı düşünülen tanrılara tapınak görevlileri tarafından bakılmış, düzenli olarak yemek verilmiş ve bu tanrılar özenli bir şekilde giydirilmişlerdir. Tanrılara hizmet eden tapınak personeli arasında hem rahip hem de idareci olan başrahip, çeşitli kötü ruh kovucular, şarkıcılar, görevleri arasında tanrıları müzikle yatıştırmak da olan kalular, yazıcılar ve tapınak işlerine bakan çeşitli idareciler yer almışlardır.[\[18\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201123-18)

## Kurbanlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Kurbanlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kurbanlar")\]

Mezopotamya'da [kurbanlar](/wiki/Kurban "Kurban"), kansız (yiyecek ve içecek gibi besinlerle tütsü vs.) ve kanlı (tanrılar adına kesilen bir takım hayvanlar) olmak üzere ikiye ayrılmıştır.[\[19\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201124-19) Tapınakta ikâmet ettiğine inanılan yüce tanrıların her gün beslenmesi gerektiği düşünülmüştür.[\[20\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201125-20)

## Dinî bayramlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Dinî bayramlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dinî bayramlar")\]

Mezopotamya'da " [Ningursu](/wiki/Ningursu "Ningursu")'nun Arpasını Yeme Ayı", "Ceylan Yeme Ayı" ve "Šulgi Bayramı Ayı" gibi her yıl tekrarlanan birçok bayram vardır.[\[21\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201126-27-21) Ayrıca Mezopotamya toplumlarınca kutlanan, yeni ayın doğduğu günle her ayın yedisinde, on beşinde ve son gününde düzenli aylık bayramlar da vardır.[\[22\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201127-22) Mezopotamya'da kutlanan bayramlardan en meşhuru Sümercede yılın başlangıcı anlamına gelen "zagmuk", Akadcada ise "akitu" adı verilen "Yeni Yıl Bayramı"dır. Bu ritüellerin hepsi akitu tapınaklarında gerçekleşmiştir.[\[22\]](#cite_note-FOOTNOTEUncu201127-22)

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

### Özel

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: Özel") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Özel")\]

01. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20118_1-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 8.
02. **^** [_**a**_](#cite_ref-uncu_2-0) [_**b**_](#cite_ref-uncu_2-1) Uncu, Ebru (2011), [_ESKİ MEZOPOTAMYA VE YUNAN DÜNYASINDA DİN VE TANRILAR_](http://acikerisim.pau.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11499/2781/Ebru%20Uncu.pdf?sequence=1&isAllowed=y)(PDF), Denizli: [Pamukkale Üniversitesi](/wiki/Pamukkale_%C3%9Cniversitesi "Pamukkale Üniversitesi"), s. 2, 23 Ocak 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190123071604/http://acikerisim.pau.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11499/2781/Ebru%20Uncu.pdf?sequence=1&isAllowed=y)(PDF), erişim tarihi: 23 Ocak 2019
03. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20115_3-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 5.
04. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20118-9_4-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 8-9.
05. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20119_5-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20119_5-1) [_**c**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20119_5-2) [_**d**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu20119_5-3) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 9.
06. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201110_6-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201110_6-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 10.
07. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201111_7-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 11.
08. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201112_8-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201112_8-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 12.
09. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201113_9-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201113_9-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 13.
10. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201114_10-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 14.
11. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201115_11-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 15.
12. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201116_12-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 16.
13. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201117_13-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201117_13-1) [_**c**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201117_13-2) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 17.
14. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201118_14-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201118_14-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 18.
15. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201119_15-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201119_15-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 19.
16. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201120_16-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 20.
17. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201122_17-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201122_17-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 22.
18. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201123_18-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 23.
19. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201124_19-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 24.
20. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201125_20-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 25.
21. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201126-27_21-0)** [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), ss. 26-27.
22. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201127_22-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEUncu201127_22-1) [Uncu 2011](#CITEREFUncu2011), s. 27.

### Genel

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Genel") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Genel")\]

- Uncu, Ebru (2011), _Eski Mezopotamya ve Yunan dünyasında din ve tanrılar_, Denizli: [Pamukkale Üniversitesi](/wiki/Pamukkale_%C3%9Cniversitesi "Pamukkale Üniversitesi")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:S%C3%BCmer_mitolojisi "Şablon:Sümer mitolojisi")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:S%C3%BCmer_mitolojisi "Şablon tartışma:Sümer mitolojisi")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:S%C3%BCmer_mitolojisi&action=edit)

Antik Mezopotamya dini

İlkel varlıklar

- [Apsû](/wiki/Aps%C3%BB "Apsû")
- [Anu](/wiki/Anu "Anu")
- [Ki](/wiki/Ki_(tanr%C4%B1%C3%A7a) "Ki (tanrıça)")
- [Nammu](/wiki/Nammu "Nammu")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Ea_%28Babilonian%29_-_EnKi_%28Sumerian%29.jpg/250px-Ea_%28Babilonian%29_-_EnKi_%28Sumerian%29.jpg)](/wiki/Dosya:Ea_(Babilonian)_-_EnKi_(Sumerian).jpg)

Birincil tanrılar

- [Enki](/wiki/Enki "Enki")
- [Enlil](/wiki/Enlil "Enlil")
- [İnanna](/wiki/%C4%B0nanna "İnanna")
- [Nanna](/wiki/Sin_(mitoloji) "Sin (mitoloji)")
- [Ninhursag](/wiki/Ninhursag "Ninhursag")
- [Utu](/wiki/Utu "Utu")

Diğer büyük tanrılar

- [Anunnaki](/wiki/Anunnaki "Anunnaki")
- [Tammuz](/wiki/Tammuz "Tammuz")
- [Ereşkigal](/wiki/Ere%C5%9Fkigal "Ereşkigal")
- [Geştinanna](/wiki/Ge%C5%9Ftinanna "Geştinanna")
- [Gugalanna](/wiki/Gugalanna "Gugalanna")
- [Nergal](/wiki/Nergal "Nergal")
- [Nidaba](/wiki/Nisaba "Nisaba")
- [Ningal](/wiki/Ningal "Ningal")
- [Ninlil](/wiki/Ninlil "Ninlil")
- [Ninurta](/wiki/Ninurta "Ninurta")

Küçük tanrılar

- [Hushbishag](/wiki/Hu%C5%A1bi%C5%A1ag "Hušbišag")
- [İsimud](/wiki/%C4%B0simud "İsimud")
- [Namtar](/wiki/Namtar "Namtar")
- [Neti](/wiki/Neti_(tanr%C4%B1) "Neti (tanrı)")
- [Ninkasi](/wiki/Ninkasi "Ninkasi")
- [Ninşubur](/wiki/Nin%C5%9Fubur "Ninşubur")
- [Uttu](/wiki/Uttu "Uttu")

Demonlar, ruhlar ve canavarlar

- [Asag](/wiki/Asag "Asag")
- [Anzû](/wiki/Anz%C3%BB "Anzû")
- [Gallu](/wiki/Gallu "Gallu")
- [Huwawa](/wiki/Humbaba "Humbaba")
- [Mušḫuššu](/wiki/Mu%C5%A1%E1%B8%ABu%C5%A1%C5%A1u "Mušḫuššu")
- [Udug](/wiki/Udug "Udug")

Ölümlü kahramanlar

- [Enkidu](/wiki/Enkidu "Enkidu")
- [Enmerkar](/wiki/Enmerkar "Enmerkar")
- [Etana](/wiki/Etana "Etana")
- [Gılgamış](/wiki/G%C4%B1lgam%C4%B1%C5%9F "Gılgamış")
- [Lugalbanda](/wiki/Lugalbanda "Lugalbanda")
- [Ziusudra](/wiki/Ziusudra "Ziusudra")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Antik_Mezopotamya_konular%C4%B1 "Şablon:Antik Mezopotamya konuları")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Antik_Mezopotamya_konular%C4%B1 "Şablon tartışma:Antik Mezopotamya konuları")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Antik_Mezopotamya_konular%C4%B1&action=edit)

[Antik Mezopotamya](/wiki/Mezopotamya "Mezopotamya")

[Coğrafya](/w/index.php?title=Mezopotamya_co%C4%9Frafyas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Mezopotamya coğrafyası (sayfa mevcut değil)")

Modern

- [Basra Körfezi](/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi "Basra Körfezi")
- [Yukarı Mezopotamya](/wiki/Yukar%C4%B1_Mezopotamya "Yukarı Mezopotamya")
- [Dicle-Fırat havzası](/wiki/Dicle-F%C4%B1rat_havzas%C4%B1 "Dicle-Fırat havzası")
  - [Dicle](/wiki/Dicle "Dicle")
  - [Fırat](/wiki/F%C4%B1rat "Fırat")
- [Mezopotamya Bataklıkları](/wiki/Mezopotamya_Batakl%C4%B1klar%C4%B1 "Mezopotamya Bataklıkları")
- [Suriye Çölü](/wiki/Suriye_%C3%87%C3%B6l%C3%BC "Suriye Çölü")
- [Toros Dağları](/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Toros Dağları")
- [Zagros Dağları](/wiki/Zagros_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Zagros Dağları")

Antik

- [Akad](/wiki/Akad_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Akad İmparatorluğu")
- [Asur](/wiki/Asurlular "Asurlular")
- [Babil](/wiki/Babil "Babil")
- [Keldan](/wiki/Chaldea "Chaldea")
- [Elam](/wiki/Elam "Elam")
- [Hatti](/wiki/Hattiler "Hattiler")
- [Med](/wiki/Med_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Med İmparatorluğu")
- [Hurri](/wiki/Hurri "Hurri")
- [Mitanni](/wiki/Mitanni "Mitanni")
- [Sümer](/wiki/S%C3%BCmerler "Sümerler")
- [Urartu](/wiki/Urartular "Urartular")
- [Şehirler](/w/index.php?title=Antik_Yak%C4%B1n_Do%C4%9Fu_%C5%9Fehirleri&action=edit&redlink=1 "Antik Yakın Doğu şehirleri (sayfa mevcut değil)")

[![Antik Mezopotamya silindir mühürü](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Cylinder_seal_lions_Louvre_MNB1167_n2.jpg/150px-Cylinder_seal_lions_Louvre_MNB1167_n2.jpg)](/wiki/Dosya:Cylinder_seal_lions_Louvre_MNB1167_n2.jpg "Antik Mezopotamya silindir mühürü")

[Tarih](/w/index.php?title=Mezopotamya_tarihi&action=edit&redlink=1 "Mezopotamya tarihi (sayfa mevcut değil)")

Tarih öncesi

- [Aşölyen](/wiki/A%C5%9F%C3%B6lyen "Aşölyen")
- [Mousteryan](/w/index.php?title=Mousteryan&action=edit&redlink=1 "Mousteryan (sayfa mevcut değil)")
- [Zarziyan](/w/index.php?title=Zarziyan_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Zarziyan kültürü (sayfa mevcut değil)")
- [Natufyan](/wiki/Natufyan_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Natufyan kültürü")
- [Çanak Çömlek Öncesi Neolitik A](/wiki/%C3%87anak_%C3%87%C3%B6mlek_%C3%96ncesi_Neolitik_A "Çanak Çömlek Öncesi Neolitik A")
- [Çanak Çömlek Öncesi Neolitik B](/w/index.php?title=%C3%87anak_%C3%87%C3%B6mlek_%C3%96ncesi_Neolitik_B&action=edit&redlink=1 "Çanak Çömlek Öncesi Neolitik B (sayfa mevcut değil)")
- [Hassuna](/w/index.php?title=Hassuna_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Hassuna kültürü (sayfa mevcut değil)")/ [Samarra](/w/index.php?title=Samarra_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Samarra kültürü (sayfa mevcut değil)")
- [Halaf](/wiki/Halaf_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Halaf kültürü")
- [Obeyd](/wiki/Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Obeyd kültürü")
- [Uruk](/wiki/Uruk_d%C3%B6nemi "Uruk dönemi")
- [Cemdet Nasr](/w/index.php?title=Cemdet_Nasr_d%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Cemdet Nasr dönemi (sayfa mevcut değil)")

Tarih

- [Erken Hanedanlık](/w/index.php?title=S%C3%BCmer_Erken_Hanedanl%C4%B1k_D%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Sümer Erken Hanedanlık Dönemi (sayfa mevcut değil)")
- [Akad](/wiki/Akad_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Akad İmparatorluğu")
- [III. Ur](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Ur_Hanedan%C4%B1 "Üçüncü Ur Hanedanı")
- [Eski Babil](/wiki/Birinci_Babil_Hanedan%C4%B1 "Birinci Babil Hanedanı")
- [Kasit](/w/index.php?title=Kasitler&action=edit&redlink=1 "Kasitler (sayfa mevcut değil)")
- [Yeni Asur](/wiki/Yeni_Asur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Yeni Asur İmparatorluğu")
- [Yeni Babil](/wiki/Yeni_Babil_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Yeni Babil İmparatorluğu")
- [Ahameniş](/w/index.php?title=Ahameni%C5%9F_Asur&action=edit&redlink=1 "Ahameniş Asur (sayfa mevcut değil)")
- [Selevkos](/wiki/Seleukos_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Seleukos İmparatorluğu")
- [Part](/wiki/Part_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Part İmparatorluğu")
- [Roma](/wiki/Mezopotamya_(Roma_eyaleti) "Mezopotamya (Roma eyaleti)")
- [Sasani](/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Sasani İmparatorluğu")
- [Müslüman fethi](/wiki/%C4%B0ran%27da_%C4%B0slam "İran'da İslam")

[Diller](/wiki/Asuroloji "Asuroloji")

- [Akadca](/wiki/Akadca "Akadca")
- [Amorice](/wiki/Amorice "Amorice")
- [Aramice](/wiki/Aramice "Aramice")
- [Eblaca](/wiki/Ebla_dili "Ebla dili")
- [Elamca](/wiki/Elam_dili "Elam dili")
- [Kutça](/wiki/Kut_dili "Kut dili")
- [Hititçe](/wiki/Hitit%C3%A7e "Hititçe")
- [Hurrice](/wiki/Hurrice "Hurrice")
- [Luvice](/wiki/Luvi_dili "Luvi dili")
- [Orta Farsça](/wiki/Orta_Fars%C3%A7a "Orta Farsça")
- [Eski Farsça](/wiki/Eski_Fars%C3%A7a "Eski Farsça")
- [Palaca](/wiki/Palaca "Palaca")
- [Partça](/wiki/Part%C3%A7a "Partça")
- [Proto-Ermenice](/wiki/Proto-Ermenice "Proto-Ermenice")
- [Sümerce](/wiki/S%C3%BCmerce "Sümerce")
- [Urartuca](/wiki/Urartuca "Urartuca")

Kültür/Toplum

- [Mimarisi](/wiki/Mezopotamya_mimarisi "Mezopotamya mimarisi")
- [Sanat](/wiki/Mezopotamya_sanat%C4%B1 "Mezopotamya sanatı")
- [Çivi yazısı](/wiki/%C3%87ivi_yaz%C4%B1s%C4%B1 "Çivi yazısı")
- [Akad edebiyatı](/w/index.php?title=Akad_edebiyat%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Akad edebiyatı (sayfa mevcut değil)")
- [Sümer edebiyatı](/wiki/S%C3%BCmer_edebiyat%C4%B1 "Sümer edebiyatı")
- [Müzik](/w/index.php?title=Mezopotamya_m%C3%BCzi%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Mezopotamya müziği (sayfa mevcut değil)")
- [Mitoloji](/wiki/Mezopotamya_mitolojisi "Mezopotamya mitolojisi")
- Din

Arkeoloji

- [Irak Ulusal Müzesi](/wiki/Irak_Ulusal_M%C3%BCzesi "Irak Ulusal Müzesi")
- [Yağma](/w/index.php?title=Irak%27ta_arkeolojik_ya%C4%9Fma&action=edit&redlink=1 "Irak'ta arkeolojik yağma (sayfa mevcut değil)")
- [Tell](/w/index.php?title=Tell&action=edit&redlink=1 "Tell (sayfa mevcut değil)")

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q21028568 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [BNE](/wiki/%C4%B0spanya_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İspanya Millî Kütüphanesi"): [XX531052](http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=XX531052)
- [BNF](/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Fransa Millî Kütüphanesi"): [cb11949787p](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11949787p) [(data)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11949787p)
- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh85008841](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85008841)
- [NKC](/wiki/%C3%87ek_Cumhuriyeti_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi"): [ph286367](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ph286367&CON_LNG=ENG)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987007295876205171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007295876205171)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Antik\_Mezopotamya\_dini&oldid=32531362](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&oldid=32531362)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Antik Mezopotamya](/wiki/Kategori:Antik_Mezopotamya "Kategori:Antik Mezopotamya")
- [Mezopotamya mitolojisi](/wiki/Kategori:Mezopotamya_mitolojisi "Kategori:Mezopotamya mitolojisi")
- [Din](/wiki/Kategori:Din "Kategori:Din")
- [Mezopotamya dini](/wiki/Kategori:Mezopotamya_dini "Kategori:Mezopotamya dini")

Gizli kategoriler:

- [BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNE_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNF_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NKC_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 07.36, 20 Nisan 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Antik_Mezopotamya_dini&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)