Genom düzenleme - Vikipedi
Genetik materyali bir konakçı genomuna rastgele yerleştiren erken genetik mühendislik tekniklerinden farklı olarak, genom düzenleme, eklemeleri bölgeye özel ...
Genom düzenleme - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Genom+d%C3%BCzenleme "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Genom+d%C3%BCzenleme "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Genom+d%C3%BCzenleme "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Genom+d%C3%BCzenleme "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Tarih](#Tarih)
- [2Arka plan](#Arka_plan)
- [3Kaynakça](#Kaynakça)
- [4Konuyla ilgili yayınlar](#Konuyla_ilgili_yayınlar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Genom düzenleme

21 dil

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1_%D8%AC%D9%8A%D9%86%D9%8A "تحرير جيني - Arapça")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%82%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%A3%E0%A7%81%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0_%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A6%BE "বংশাণুসমগ্র সম্পাদনা - Bengalce")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Edici%C3%B3_del_genoma "Edició del genoma - Katalanca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Genome_Editing "Genome Editing - Almanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Genome_editing "Genome editing - İngilizce")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Edici%C3%B3n_de_genoma "Edición de genoma - İspanyolca")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%DA%98%D9%86%D9%88%D9%85 "مهندسی ژنوم - Farsça")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89dition_g%C3%A9nomique "Édition génomique - Fransızca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Edici%C3%B3n_xen%C3%B3mica "Edición xenómica - Galiçyaca")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%A5%D5%B6%D5%B8%D5%B4%D5%AB_%D6%83%D5%B8%D6%83%D5%B8%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%B4 "Գենոմի փոփոխում - Ermenice")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Penyuntingan_genom "Penyuntingan genom - Endonezce")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Editing_genomico "Editing genomico - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B2%E3%83%8E%E3%83%A0%E7%B7%A8%E9%9B%86 "ゲノム編集 - Japonca")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9C%A0%EC%A0%84%EC%B2%B4_%ED%8E%B8%EC%A7%91 "유전체 편집 - Korece")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF_%D8%AC%DB%8C%D9%86%D9%88%D9%85_%D8%A7%DB%90%DA%89%DB%90%D9%BC "د جینوم اېډېټ - Peştuca")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Edi%C3%A7%C3%A3o_de_genoma "Edição de genoma - Portekizce")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Ingineria_genomului "Ingineria genomului - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0 "Редактирование генома - Rusça")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Genome_editing "Genome editing - Simple English")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8F_%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0 "Редагування генома - Ukraynaca")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%9F%BA%E5%9B%A0%E7%BB%84%E7%BC%96%E8%BE%91 "基因组编辑 - Çince")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q5533489#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Genom_d%C3%BCzenleme "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Genom_d%C3%BCzenleme "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Genom_d%C3%BCzenleme)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Genom_d%C3%BCzenleme)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Genom_d%C3%BCzenleme "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Genom_d%C3%BCzenleme "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&oldid=32814699 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Genom_d%C3%BCzenleme&id=32814699&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FGenom_d%25C3%25BCzenleme)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FGenom_d%25C3%25BCzenleme)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q5533489 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Genom+d%C3%BCzenleme)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Genom_d%C3%BCzenleme&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Genome_editing)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/MEGANUCLEASE-ZFN-TALEN-CRISPR-text-to-path.svg/480px-MEGANUCLEASE-ZFN-TALEN-CRISPR-text-to-path.svg.png)](/wiki/Dosya:MEGANUCLEASE-ZFN-TALEN-CRISPR-text-to-path.svg) Genom düzenleme için kullanılan farklı nükleaz nesilleri ve hedef DNA'yı modifiye etmek için kullanılan DNA onarım yolları.

**Genom düzenleme** veya **genom mühendisliği** veya **gen düzenleme**, [DNA'nın](/wiki/DNA "DNA") canlı bir organizmanın [genomuna](/wiki/Genom "Genom") eklendiği, silindiği, modifiye edildiği veya yer değiştirildiği bir tür [genetik mühendisliğidir](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği"). Genetik materyali bir konakçı genomuna rastgele yerleştiren erken genetik mühendislik tekniklerinden farklı olarak, genom düzenleme, eklemeleri bölgeye özel konumları hedefleyerek başarır.

## Tarih

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Tarih") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tarih")\]

Genom düzenleme 1990'larda da mevcuttu,[\[1\]](#cite_note-:2-1) fakat günümüzde var olan yaygın güncel nükleaz tabanlı gen düzenleme platformlarının o günlerdeki yokluğundan dolayı, düzenlemenin verimi düşüktü ve bu sebepten dolayı kullanımı sınırlıydı. Tasarlanmış nükleazlarla (çinko parmak nükleazları (ZFN'ler), transkripsiyon aktivatör benzeri efektör nükleazlar (TALEN'ler) ve tasarlanmış meganükleazlar) genom düzenleme _[Nature Methods](/wiki/Nature_(dergi) "Nature (dergi)")_ tarafından 2011 Yılın Metodu olarak seçildi.[\[2\]](#cite_note-pmid22312634-2) [CRISPR](/wiki/CRISPR "CRISPR")-Cas sistemi, _[Science](/wiki/Science "Science")_ tarafından 2015 Yılının Atılımı seçildi.[\[3\]](#cite_note-3)

2015 itibarıyla dört mühendislik nükleaz ailesi kullanıldı: meganükleazlar, çinko parmak nükleazları (ZFN'ler), transkripsiyon aktivatör benzeri efektör bazlı nükleazlar (TALEN) ve kümelenmiş düzenli aralıklarla aralıklı kısa palindromik tekrarlar ( [CRISPR](/wiki/CRISPR "CRISPR")/Cas9) sistemi.[\[4\]](#cite_note-4)[\[5\]](#cite_note-5)[\[6\]](#cite_note-pmid24166445-6)[\[7\]](#cite_note-Boglioli_2015-7) 2017 itibarıyla dokuz genom editörü mevcuttu.[\[8\]](#cite_note-8)

2018'de, bu tür düzenleme için yaygın yöntemler, tasarlanmış [nükleazlar](/wiki/N%C3%BCkleaz "Nükleaz") veya "moleküler makas" kullandı. Bu nükleazlar, genomda istenen yerlerde bölgeye özgü [çift sarmal kırıkları](/wiki/DNA_onar%C4%B1m%C4%B1 "DNA onarımı") (double-strand breaks-DSB'ler) oluşturur. Tetikelenen çift sarmallı kopmalar, [homolog olmayan uç birleştirme](/wiki/Homolog_olmayan_u%C3%A7_birle%C5%9Ftirme "Homolog olmayan uç birleştirme") (NHEJ) veya [homolog rekombinasyon](/wiki/Homolog_rekombinasyon "Homolog rekombinasyon") (HR) yoluyla [onarılır](/wiki/DNA_onar%C4%B1m%C4%B1 "DNA onarımı") ve hedeflenen [mutasyonlarla](/wiki/Mutasyon "Mutasyon") ('düzenlemeler') sonuçlanır.[\[9\]](#cite_note-9)

Mayıs 2019'da [Çin'deki](/wiki/%C3%87in "Çin") avukatlar, Çinli bilim adamı [He Jiankui'nin](/wiki/He_Jiankui "He Jiankui") genetiği değiştirilmiş ilk insanları (bkz. Lulu ve Nana tartışması) yarattığı iddiası ışığında, insan genomunu gen düzenleme tekniği ile (CRISPR gibi) manipüle eden herkesin ilgili tüm olumsuz sonuçlardan sorumlu tutulacağı bir yönetmelik taslağı yayınladı.[\[10\]](#cite_note-:0-10)[\[11\]](#cite_note-NAT-20190520-11) Son zamanlarda CRISPR ve ilgili biyoteknolojilerin olası kör noktaları ve riskleri hakkında uyarıcı bir bakış açısı[\[10\]](#cite_note-:0-10)[\[12\]](#cite_note-12) hücresel kontrol süreçlerinin stokastik doğasına odaklanarak tartışıldı.

Şubat 2020'de bir ABD denemesi, 3 kanser hastasında CRISPR gen düzenlemesini güvenli bir şekilde gösterdi.[\[13\]](#cite_note-13)

## Arka plan

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Arka plan") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Arka plan")\]

Organizmalara yeni genetik elementler ekleme yöntemi olarak [genetik mühendisliği](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği") 1970'lerden beri varlığını sürdürüyor. Bu teknolojinin bir dezavantajı, [DNA'nın](/wiki/DNA "DNA") konakçı [genomuna](/wiki/Genom "Genom") rastgele yerleştirilmesidir.[\[10\]](#cite_note-:0-10) Bu, organizma içindeki diğer genleri bozabilir veya değiştirebilir. Eklenecek genleri bir organizma genomu içindeki [belirli bölgeleri](/wiki/Lokus "Lokus") hedefleyerek ekleyen yöntemler arandı.[\[1\]](#cite_note-:2-1) Genom düzenleme, hedef dışı etkileri azaltmanın yanı sıra, bir genom içindeki belirli dizilerin düzenlenmesini de sağladı. Bu yöntem, [gen terapisinde](/wiki/Gen_tedavisi "Gen tedavisi") ve araştırma amacıyla (mutasyonları belirli genlere hedefleyerek) kullanılabilir. Bir organizmanın kusurlu olan genlerini işlevsel olanlarla yer değiştirerek, belirli [genetik hastalıkları](/wiki/Genetik_bozukluk "Genetik bozukluk") iyileştirmek mümkün olabilir.

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

01. **^** [_**a**_](#cite_ref-:2_1-0) [_**b**_](#cite_ref-:2_1-1) Woolf (Nisan 1998). ["Therapeutic repair of mutated nucleic acid sequences"](https://www.nature.com/articles/nbt0498-341). _Nature Biotechnology_ (İngilizce). **16** (4): 341-344. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/nbt0498-341](https://doi.org/10.1038/nbt0498-341). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [1546-1696](//www.worldcat.org/issn/1546-1696). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9555723](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9555723).
02. **[^](#cite_ref-pmid22312634_2-0)**"Method of the Year 2011". _Nature Methods_. **9** (1): 1. Ocak 2012. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/nmeth.1852](https://doi.org/10.1038/nmeth.1852). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [22312634](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22312634).
03. **[^](#cite_ref-3)**["Breakthrough of the Year: CRISPR makes the cut"](https://web.archive.org/web/20170729033838/http://www.sciencemag.org/news/2015/12/and-science-s-2015-breakthrough-year). 17 Aralık 2015. 29 Temmuz 2017 tarihinde [kaynağından](http://www.sciencemag.org/news/2015/12/and-science-s-2015-breakthrough-year) arşivlendi.
04. **[^](#cite_ref-4)**["Genome-scale engineering for systems and synthetic biology"](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3564264). _Molecular Systems Biology_. **9** (1): 641. 2013. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/msb.2012.66](https://doi.org/10.1038/msb.2012.66). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3564264](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3564264) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [23340847](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23340847).
05. **[^](#cite_ref-5)**"Precision editing of large animal genomes". _Advances in Genetics Volume 80_. **80**. 2012\. ss. 37-97. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/B978-0-12-404742-6.00002-8](https://doi.org/10.1016/B978-0-12-404742-6.00002-8). [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [9780124047426](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/9780124047426 "Özel:KitapKaynakları/9780124047426"). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3683964](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3683964) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [23084873](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23084873).
06. **[^](#cite_ref-pmid24166445_6-0)**"Gene targeting in plants: 25 years later". _The International Journal of Developmental Biology_. **57** (6–8): 629-37. 2013. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1387/ijdb.130194hp](https://doi.org/10.1387/ijdb.130194hp). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [24166445](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24166445).
07. **[^](#cite_ref-Boglioli_2015_7-0)**["Rewriting the book of life: a new era in precision genome editing"](https://web.archive.org/web/20181129055250/https://www.bcgperspectives.com/Images/BCG-New-Era-Precision-Gene-Editing-10Sept15.pdf)(PDF). Boston Consulting Group. 29 Kasım 2018 tarihinde [kaynağından](https://www.bcgperspectives.com/Images/BCG-New-Era-Precision-Gene-Editing-10Sept15.pdf)(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2015.
08. **[^](#cite_ref-8)**["The future of genetic codes and BRAIN codes"](https://web.archive.org/web/20170213133501/https://www.youtube.com/watch?v=p2TcAA7VqmM&t=581s). _YouTube_. NIHvcast. 13 Şubat 2017 tarihinde [kaynağından](https://www.youtube.com/watch?v=p2TcAA7VqmM&t=581s) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2017.
09. **[^](#cite_ref-9)** Tom Strachan, Andrew P Read (2020). "İNSAN GENETİK VARYASYONUNA GENEL BİR BAKIŞ". Pervin DİNÇER (Ed.). _DNA Tamiri_ (1 bas.). Ankara: Hipokrat Yayıncılık. s. 366. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-605-7874-80-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-605-7874-80-1 "Özel:KitapKaynakları/978-605-7874-80-1").KB1 bakım: Editörler parametresini kullanan ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Edit%C3%B6rler_parametresini_kullanan "Kategori:KB1 bakım: Editörler parametresini kullanan"))
10. **^** [_**a**_](#cite_ref-:0_10-0) [_**b**_](#cite_ref-:0_10-1) [_**c**_](#cite_ref-:0_10-2) BULDUK, Bengisu Kevser; ŞAHİNOĞLU, Serap (2021). ["Investigation of ethical evaluations of the World's First Genome-Edited Babies Case"](https://dx.doi.org/10.5336/mdethic.2020-74194). _Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History_. **29** (1): 38-47. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.5336/mdethic.2020-74194](https://doi.org/10.5336/mdethic.2020-74194). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [1303-4332](//www.worldcat.org/issn/1303-4332).
11. **[^](#cite_ref-NAT-20190520_11-0)** Cyranoski (20 Mayıs 2019). ["China set to introduce gene-editing regulation following CRISPR-baby furore - The draft rules mean that anyone who manipulates human genes in adults or embryos is responsible for adverse outcomes"](https://www.nature.com/articles/d41586-019-01580-1). _[Nature](/wiki/Nature_(dergi) "Nature (dergi)")_. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/d41586-019-01580-1](https://doi.org/10.1038/d41586-019-01580-1). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [32424191](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32424191). 20 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190520173421/https://www.nature.com/articles/d41586-019-01580-1). Erişim tarihi: 20 Mayıs 2019.
12. **[^](#cite_ref-12)** Cheong (2019). "Black Swans of CRISPR: Stochasticity and Complexity of Genetic Regulation". _BioEssays_. **0** (7): 1900032. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1002/bies.201900032](https://doi.org/10.1002/bies.201900032). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [1521-1878](//www.worldcat.org/issn/1521-1878). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [31090950](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31090950).
13. **[^](#cite_ref-13)**["US Trial Shows 3 Cancer Patients Had Their Genomes Altered Safely by CRISPR"](https://web.archive.org/web/20200208190626/https://www.sciencealert.com/researchers-genetically-alter-the-immune-system-of-cancer-patients-without-side-effect). _ScienceAlert_ (İngilizce). 8 Şubat 2020 tarihinde [kaynağından](https://www.sciencealert.com/researchers-genetically-alter-the-immune-system-of-cancer-patients-without-side-effect) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020.

"WHO launches global registry on human genome editing." PharmaBiz, 31 Aug. 2019. Gale General OneFile, Accessed 27 Apr. 2020.

## Konuyla ilgili yayınlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Konuyla ilgili yayınlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Konuyla ilgili yayınlar")\]

- Bulduk BK, Şahinoğlu S. (2021) ["Dünyanın Genomu Düzenlenmiş İlk Bebekleri Vakasına Yapılan Etik Değerlendirmeler Üzerine Bir İnceleme"](https://www.researchgate.net/publication/349345497_Dunyanin_Genomu_Duzenlenmis_Ilk_Bebekleri_Vakasina_Yapilan_Etik_Degerlendirmeler_Uzerine_Bir_Inceleme) 30 Aralık 2021 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20211230160119/https://www.researchgate.net/publication/349345497_Dunyanin_Genomu_Duzenlenmis_Ilk_Bebekleri_Vakasina_Yapilan_Etik_Degerlendirmeler_Uzerine_Bir_Inceleme). _Turkiye Klinikleri J Med Ethics_. 2021;29(1):38-47. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021.
- ["Special Issue on Human Germline Editing"](https://onlinelibrary.wiley.com/toc/14678519/2020/34/1/). _Bioethics_. **34**. 2020\. 10 Ekim 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20201010113328/https://onlinelibrary.wiley.com/toc/14678519/2020/34/1). Erişim tarihi: 16 Ekim 2020.
- ["Customized Human Genes: New Promises and Perils"](https://web.archive.org/web/20151204030050/https://www.scientificamerican.com/report/customized-human-genes-new-promises-and-perils/). _Scientific American_ (İngilizce). 4 Aralık 2015 tarihinde [kaynağından](https://www.scientificamerican.com/report/customized-human-genes-new-promises-and-perils/) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2019.
- Connor (25 Nisan 2014). ["Scientific split - the human genome breakthrough dividing former colleagues"](https://www.independent.co.uk/news/science/scientific-split-the-human-genome-breakthrough-dividing-former-colleagues-9300456.html). _[The Independent](/w/index.php?title=Indep.&action=edit&redlink=1 "Indep. (sayfa mevcut değil)")_. 14 Şubat 2016 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160214034947/http://www.independent.co.uk/news/science/scientific-split-the-human-genome-breakthrough-dividing-former-colleagues-9300456.html). Erişim tarihi: 11 Şubat 2016.
- ["What is genome editing?"](https://web.archive.org/web/20161114104823/http://www.yourgenome.org/facts/what-is-genome-editing). _yourgenome.org_ (İngilizce). 14 Kasım 2016 tarihinde [kaynağından](http://www.yourgenome.org/facts/what-is-genome-editing) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018.

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q5533489 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [GND](/wiki/T%C3%BCmle%C5%9Fik_Otorite_Dosyas%C4%B1 "Tümleşik Otorite Dosyası"): [1116095971](https://d-nb.info/gnd/1116095971)
- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh2018000093](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2018000093)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987008983755705171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987008983755705171)
- [SUDOC](/wiki/%C3%9Cniversiteleraras%C4%B1_Belgeleme_Sistemi "Üniversitelerarası Belgeleme Sistemi"): [199619603](https://www.idref.fr/199619603)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Genom\_düzenleme&oldid=32814699](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Genom_düzenleme&oldid=32814699)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Biyoteknoloji](/wiki/Kategori:Biyoteknoloji "Kategori:Biyoteknoloji")
- [Genetik mühendisliği](/wiki/Kategori:Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Kategori:Genetik mühendisliği")
- [Moleküler biyoloji teknikleri](/wiki/Kategori:Molek%C3%BCler_biyoloji_teknikleri "Kategori:Moleküler biyoloji teknikleri")

Gizli kategoriler:

- [KB1 bakım: Editörler parametresini kullanan](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Edit%C3%B6rler_parametresini_kullanan "Kategori:KB1 bakım: Editörler parametresini kullanan")
- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")
- [GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:GND_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:SUDOC_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 18.09, 19 Mayıs 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Genom_d%C3%BCzenleme&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)