DNA'nın yapısı - Vikipedi
Ökaryotlarda, histon olarak adlandırılan makara gibi proteinler etrafından DNA'nın sarılması ile bu gerçekleşir. Bu DNA-protein kompleksinin daha da çok ...
DNA'nın yapısı - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=DNA%27n%C4%B1n+yap%C4%B1s%C4%B1 "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=DNA%27n%C4%B1n+yap%C4%B1s%C4%B1 "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=DNA%27n%C4%B1n+yap%C4%B1s%C4%B1 "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=DNA%27n%C4%B1n+yap%C4%B1s%C4%B1 "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Yapı belirlemesi](#Yapı_belirlemesi)
- [2Baz çifti geometrisi](#Baz_çifti_geometrisi)
- [3DNA sarmal geometrileri](#DNA_sarmal_geometrileri)DNA sarmal geometrileri alt bölümünü aç/kapa  - [3.1A- ve Z-DNA](#A-_ve_Z-DNA)
- [4Süpersarımlı DNA](#Süpersarımlı_DNA)Süpersarımlı DNA alt bölümünü aç/kapa  - [4.1Sarmal olmayan biçimler](#Sarmal_olmayan_biçimler)
- [5DNA bükülmesi](#DNA_bükülmesi)DNA bükülmesi alt bölümünü aç/kapa  - [5.1Süreğenlik uzunluğu/Eksensel katılık](#Süreğenlik_uzunluğu/Eksensel_katılık)
  - [5.2DNA bükülmesinin modelleri](#DNA_bükülmesinin_modelleri)
  - [5.3Bükülme tercihleri](#Bükülme_tercihleri)
  - [5.4DNA halkalaşması](#DNA_halkalaşması)
- [6DNA uzaması](#DNA_uzaması)
- [7DNA ergimesi](#DNA_ergimesi)
- [8DNA topolojisi](#DNA_topolojisi)DNA topolojisi alt bölümünü aç/kapa  - [8.1Bağlantı sayısı paradoksu](#Bağlantı_sayısı_paradoksu)
- [9Ayrıca bakınız](#Ayrıca_bakınız)
- [10Kaynakça](#Kaynakça)
- [11Dış bağlantılar](#Dış_bağlantılar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# DNA'nın yapısı

12 dil

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%85%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%88%D9%88%D9%8A "بنية الحمض النووي - Arapça")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Estructura_de_l%27ADN "Estructura de l'ADN - Katalanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Nucleic_acid_structure "Nucleic acid structure - İngilizce")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Estructura_de_los_%C3%A1cidos_nucleicos "Estructura de los ácidos nucleicos - İspanyolca")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%86%D9%88%DA%A9%D9%84%D8%A6%DB%8C%DA%A9 "ساختار اسید نوکلئیک - Farsça")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%86%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AC%D5%A5%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%A9%D5%A9%D5%BE%D5%AB_%D5%AF%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84 "Նուկլեինաթթվի կառուցվածք - Ermenice")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Conformazioni_del_DNA "Conformazioni del DNA - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%B8%E9%85%B8%E6%A7%8B%E9%80%A0 "核酸構造 - Japonca")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Nucle%C3%AFnezuurstructuur "Nucleïnezuurstructuur - Felemenkçe")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/DNK_topologija "DNK topologija - Sırp-Hırvat Dili")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/Struktura_nukleinske_kiseline "Struktura nukleinske kiseline - Sırpça")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%B8%E9%85%B8%E7%B5%90%E6%A7%8B "核酸結構 - Çince")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q3771876#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1 "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1 "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1)
- [Değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1)
- [Değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1 "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1 "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&oldid=33052379 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&id=33052379&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FDNA%2527n%25C4%25B1n_yap%25C4%25B1s%25C4%25B1)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FDNA%2527n%25C4%25B1n_yap%25C4%25B1s%25C4%25B1)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q3771876 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=DNA%27n%C4%B1n+yap%C4%B1s%C4%B1)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

**DNA yapısı**, hem tek iplikli hem çift iplikli [DNA](/wiki/DNA "DNA")'da çeşitli biçimler gösterir. [Hücreler](/wiki/H%C3%BCcre "Hücre") için DNA'nın yapısıyla ilişkili olan DNA'nın [mekanik](/wiki/Mekanik "Mekanik") yapısı hücreler için önemli bir sorun yaratır. DNA'nın okunması veya ona bağlanmasıyla ilgili her hücresel süreç, onun tanınması, paketlenmesi veya değişime uğratılmasına etki edecek şekilde onun mekanik yapılarını da kullanır ya da değiştirir. DNA 'nın aşırı uzunluğunun (bir [kromozomdaki](/wiki/Kromozom "Kromozom") DNA'nın uzunluğu 10cm'yi bulabilir), onun sertliğinin ve sarmal yapısının bir sonucu olarak, hücre DNA'sının düzenlenebilmesi için [histon](/wiki/Histon "Histon") gibi yapısal proteinler ve [topoizomeraz](/wiki/Topoizomeraz "Topoizomeraz") ve [helikaz](/wiki/Helikaz "Helikaz") gibi [enzimler](/wiki/Enzim "Enzim") [evrimleşmiştir](/wiki/Evrim "Evrim"). DNA'nın özellikleri onun [moleküler](/wiki/Molek%C3%BCl "Molekül") yapısı ve dizisi ile yakından ilişkilidir. Özellikle DNA ipliklerini birbirine bağlayan [hidrojen](/wiki/Hidrojen "Hidrojen") bağları ve elektronik etkileşimlerin, her bir iplikteki bağların kuvvetine kıyasla olan zayıflığı, bu ilişkide önemli bir rol oynar.

DNA'nın mekanik yapısını doğrudan ölçebilen deneysel teknikler nispeten yenidir ve çözelti içinde yüksek çözünümlü görüntüleme genelde zordur. Buna rağmen, bilimciler bu [polimerin](/wiki/Polimeraz_zincir_reaksiyonu "Polimeraz zincir reaksiyonu") mekanik özellikleri hakkında büyük miktarda veri üretmişlerdir ve DNA'nın mekanik özelliklerinin hücresel süreçlere olan etkileri halen aktif olarak araştırılmakta olan bir konudur.

Çoğu hücrede bulunan DNA'nın uzunluk bakımından [mikroskobik](/wiki/Mikroskobik_canl%C4%B1lar "Mikroskobik canlılar") olduğunu belirtmek önemlidir—her bir insan kromozomundaki DNA birkaç santimetre uzunluğundadır. Dolayısıyla, hücreler DNA'yı içlerinde taşıyabilmek için onu sıkıştırmak veya "paketlemek" zorundadırlar. [Ökaryotlarda](/wiki/%C3%96karyot "Ökaryot"), histon olarak adlandırılan makara gibi [proteinler](/wiki/Protein "Protein") etrafından DNA'nın sarılması ile bu gerçekleşir. Bu DNA-protein kompleksinin daha da çok sıkıştırılması sonucu [mitoz](/wiki/Mitoz "Mitoz") bölünme sırasında görülen [kromozom](/wiki/Kromozom "Kromozom") yapıları meydana gelir.

## Yapı belirlemesi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Yapı belirlemesi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Yapı belirlemesi")\]

DNA yapılarının belirlenmesi [nükleer manyetik rezonans](/wiki/NMR_spektroskopisi "NMR spektroskopisi") veya [X-ışını kristalogafisi](/w/index.php?title=X-%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1_kristalogafisi&action=edit&redlink=1 "X-ışını kristalogafisi (sayfa mevcut değil)") teknikleri ile yapılır. A-DNA ve B-DNA'nın [X-işini kırınım örüntülerinin](/w/index.php?title=X-%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1_k%C4%B1r%C4%B1n%C4%B1m_teknikleri&action=edit&redlink=1 "X-ışını kırınım teknikleri (sayfa mevcut değil)") ilk yayımlanan raporları [Patterson transformlarına](/w/index.php?title=Patterson_fonksiyonu&action=edit&redlink=1 "Patterson fonksiyonu (sayfa mevcut değil)") dayanan analizler kullanmış, bunlar buzağı [timus](/wiki/Tim%C3%BCs "Timüs") DNA'sının yönlendirilmiş lifleri için sınırlı miktarda yapısal bilgi sağlamışlardı.[\[1\]](#cite_note-1)[\[2\]](#cite_note-NatFranGos-2) 1953'te Wilkins ve çalışma arkadaşları, [bakteri](/wiki/Bakteri "Bakteri") ve alabalık [sperm](/wiki/Sperm "Sperm") DNA'sının sulandırılmış (hidrate) ve yönlendirilmiş liflerindeki B-DNA'nın X-ışını kırınım ve saçılım örüntüleri için alternatif bir analiz yöntemini önerdiler, [Bessel foksiyonlarının](/w/index.php?title=Bessel_foksiyonu&action=edit&redlink=1 "Bessel foksiyonu (sayfa mevcut değil)") kareler toplamını kullanmak yoluyla.[\[3\]](#cite_note-NatWilk-3) \`B-DNA biçimi' hücre içindeki şartlarda en yaygın olmakla beraber,[\[4\]](#cite_note-4) aslında bu iyi tanımlanmış bir üç boyutlu yapı (konformasyon) değil, canlı hücrelerin çoğunda bulunan sulanma seviyelerinde görülen bir DNA konformasyonlar ailesi veya konformasyonlar [bulanık kümesidir](/w/index.php?title=Bulan%C4%B1k_k%C3%BCmesi&action=edit&redlink=1 "Bulanık kümesi (sayfa mevcut değil)") ( _fuzzy set_).[\[5\]](#cite_note-5) Bunlara karşılık gelen X-ışını kırınım ve saçılım örüntüleri, önemli oranda (>%20) bir düzensizlik içeren moleküler [parakristallere](/w/index.php?title=Parakristal&action=edit&redlink=1 "Parakristal (sayfa mevcut değil)") özgündür,[\[6\]](#cite_note-6)[\[7\]](#cite_note-7) ve bu yüzden standart analiz yöntemleri kullanılarak bunların yapıları çözülemez.

Buna karşın, Bessel fonksiyonlarının [Fourier transformu](/w/index.php?title=Fourier_transformu&action=edit&redlink=1 "Fourier transformu (sayfa mevcut değil)")[\[8\]](#cite_note-8) ve DNA [moleküler modelleri](/w/index.php?title=Molek%C3%BCler_model&action=edit&redlink=1 "Moleküler model (sayfa mevcut değil)") kullanılarak yapılan standart analizler, A-DNA ve Z-DNA'nın X-ışını kırınım örüntülerinin analizinde rutin olarak hâlâ kullanılmaktadır.[\[9\]](#cite_note-9)

## Baz çifti geometrisi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Baz çifti geometrisi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Baz çifti geometrisi")\]

Bir baz çiftinin geometrisi 6 koordinat ile tanımlanabilir: yükselti, burulma, kayma, ötelenme, yatıklık ve yalpa (İngilizce _rise, twist, slide, shift, tilt,_ ve _roll_). Bu değerler DNA molekülündeki her bir baz çiftinin uzaydaki konum ve doğrultusunu, sarmalda kendisinden bir evvelkine göreli olarak tam olarak tanımlar. Bunlar topluca molekülün sarmal yapısını tanımlarlar. Bir DNA molekülünde normal yapının bozulmuş olduğu bölgelerde bu değerler bozulmayı betimlemek için kullanılır.

Her bir baz çifti için aşağıdaki parametreler de tanımlanmıştır:[\[10\]](#cite_note-Dickerson1989-10)[\[11\]](#cite_note-Lu1999-11)[\[12\]](#cite_note-Olson2001-12)

Pervane burulması(Propeller twist)Aynı baz çiftindeki bir bazın düzleminin diğerinin düzlemine göre açısıÖteleme ( _Shift_)Baz çifti düzleminde bir bazın ötekine göre kayma oranı, küçük oyuktan büyük oyuk doğrultusunda.Eğim( _Tilt_)Bu eksen etrafındaki dönme.Kayma ( _Slide_)Baz çifti düzleminde bir iplikten ötekine doğru kayma.Baz çift düzlemini uzun ekseni etrafında dönmesi ( _Roll_)rotation around this axis.Yükselme ( _Rise_)sarmal ekseni boyunca ötelenme.Burulma ( _Twist_)sarmal ekseni etrafında dönme.Hatve ( _Pitch_)Sarmalda bir tam dönüşteki baz çifti sayısı

Yükselme ve burulma, sarmalın [elliliğini](/w/index.php?title=Ellilik&action=edit&redlink=1 "Ellilik (sayfa mevcut değil)") ve [hatvesini](/w/index.php?title=Hatve&action=edit&redlink=1 "Hatve (sayfa mevcut değil)") belirler. Diğer parametreler sıfıra eşit olabilir. Kayma ve ötelenme, B-DNA'da tipik olarak küçük değerlerdir ama A- ve Z-DNA'da büyük değerlere sahip olabilir. Yatıklık ve yalpa, ardışık baz çiftlerinin daha az paralel olmasına neden olur ve bunlar tipik olarak küçük değerlerdir. Bu parametreler hakkında bir [şekil](https://web.archive.org/web/20081217052953/http://rutchem.rutgers.edu/~xiangjun/3DNA/images/bp_step_hel.gif), [3DNA](https://web.archive.org/web/20090731131443/http://rutchem.rutgers.edu/~xiangjun/3DNA/examples.html) Web sitesinde görülebilir.

Bilimsel literatürde yatıklık (İngilizce "tilt") başka bir anlamda da kullanılabilir; ilk baz çifti ekseninin, sarmal eksenine olan diklikten olan sapması için de bu terim kullanılabilir. Bu anlam, ardışık iki baz çifti arasındaki kaymaya karşılık gelir ve sarmal-tabanlı koordinatlarda daha uygun olarak "eğim" (İng. "inclination") olarak belirtilir.

## DNA sarmal geometrileri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: DNA sarmal geometrileri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA sarmal geometrileri")\]

Doğada üç DNA üç boyutlu yapısı (konformasyonu) olduğu düşünülmektedir, bunlar [A-DNA](/wiki/A-DNA "A-DNA"), B-DNA ve [Z-DNA](/wiki/Z-DNA "Z-DNA") olarak adlandırılırlar. [James D. Watson](/wiki/James_D._Watson "James D. Watson") ve [Francis Crick](/wiki/Francis_Crick "Francis Crick") tarafından betimlenmiş olan "B" biçiminin hücrelerde hakim biçim olduğu görüşü yaygındır.[\[13\]](#cite_note-Richmond2003-13) 23,7 [Å](/wiki/%C3%85ngstr%C3%B6m "Ångström") genişliğindedir ve 10 baz çifti için 34 Å uzanır. Çifte [sarmal](/wiki/Sarmal "Sarmal") her 10,4-10,5 baz çifti için bir tam dönüş yapar. Bu burulma sıklığı (sarmal hatvesi), her bir bazın komşularına yaptığı [istifleme](/wiki/%C4%B0stiflenme "İstiflenme") (İng. _stacking_) güçlerine bağlıdır.

Başka konformasyonlar da olasıldır; A-DNA, B-DNA, C-DNA, D-DNA,[\[14\]](#cite_note-Hayashi2005-14) E-DNA,[\[15\]](#cite_note-Vargason2000-15) L-DNA( [D-DNA'nın enatiomerik yapısı](/wiki/Enantiomer "Enantiomer")),[\[14\]](#cite_note-Hayashi2005-14) P-DNA,[\[16\]](#cite_note-Allemand1998-16) S-DNA, Z-DNA, v.s. tanımlanmıştır.[\[17\]](#cite_note-17) Gelecekte keşfedilebilecek DNA konformasyonları için F, Q, U, V ve Y harfleri kalmıştır. Ancak bu biçimlerin çoğu suni olarak yaratılmış ve doğal olarak, biyoloji sistemlerde gözlemlenmemiştir.[\[18\]](#cite_note-Bansal2003-18)[\[19\]](#cite_note-Ghosh2003-19)

DNA'nın bir diğer yapı tipi, [üç sarmallı DNA](/wiki/%C3%9C%C3%A7_sarmall%C4%B1_DNA "Üç sarmallı DNA")'dır.

### A- ve Z-DNA

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: A- ve Z-DNA") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: A- ve Z-DNA")\]

A ve Z-DNA, geometrileri bakımından birbirlerinden önemli derecede farklılık gösterirler ama ikisi de sarmal yapılıdırlar. A yapısı, sadece su kaybetmiş (dehidrate) DNA örneklerinde ( [kristalografik](/wiki/Kristalografi "Kristalografi") deneylerde olduğu gibi) ve belki DNA- [RNA](/wiki/RNA "RNA") ipliklerinin hibrit eşleşmelerinde görülebildiği muhtemel sayılmaktadır. Hücrelerde DNA'nın [metilasyona](/wiki/Metilasyon "Metilasyon") uğramış kısımları Z-DNA geometrisini sahip olabilir. Ayrıca bazı protein-DNA komplekslerinin Z-DNA yapıları oluşturduğuna dair deliller vardır.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/A-DNA%2C_B-DNA_and_Z-DNA.png/250px-A-DNA%2C_B-DNA_and_Z-DNA.png)](/wiki/Dosya:A-DNA,_B-DNA_and_Z-DNA.png) A-, B- ve Z-DNA'nın yapıları[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/B%26Z%26A_DNA_formula.svg/250px-B%26Z%26A_DNA_formula.svg.png)](/wiki/Dosya:B%26Z%26A_DNA_formula.svg) A-, B- ve Z-DNA'ın sarmal eksenleriDNA'nın üç ana biçiminin yapısal özellikleri
Geometrik özellikleri
A-DNA
B-DNA
Z-DNA
Sarmal yön
sağ elli
sağ elli
sol elli
Tekrarlayan birim
1 bp
1 bp
2 bp
Dönme/bç
33.6°
35.9°
60°/2bp
Ortalama bç/dönme
10.7
10.0
12
Bç'nin eksene eğimi
+19°
-1.2°
-9°
Eksen boyunca yükselme/bç
2.3 Å
3.32 Å
3.8 Å
Hatve/sarmal dönmesi
24.6 Å
33.2 Å
45.6 Å
Ortalama pervane burulması
+18°
+16°
0°
Glikosil açı
anti
anti
**C**: anti,

**G**: syn
Şeker büzülmesi (İng. _pucker_)
C3'-endo
C2'-endo
**C**: C2'-endo,

**G**: C2'-exo
Çap
25.5 Å
23.7 Å
18.4 Å

## Süpersarımlı DNA

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Süpersarımlı DNA") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Süpersarımlı DNA")\]

Ana madde: [DNA süpersarımı](/wiki/DNA_s%C3%BCpersar%C4%B1m%C4%B1 "DNA süpersarımı")

DNA'nın B biçimi her 10,4-10,5 bç bir tam dönüş yapar, torsiyon gerilimi olmayınca. Ancak, çeşitli [biyolojik](/wiki/Biyoloji "Biyoloji") süreçler torsiyon gerilimi yaratır. Aşırı veya eksik sarmal gerilimli bir DNA parçasına pozitif veya negatif " [süpersarımlı](/wiki/S%C3%BCpersar%C4%B1m "Süpersarım")" olarak değinilir. Hücrelerdeki DNA tipik olarak negatif [süpersarımlıdır](/wiki/DNA_s%C3%BCpersar%C4%B1m%C4%B1 "DNA süpersarımı"), onun böyle olması ikili sarmalın çözülüp (eriyip) [transkripsiyonun](/wiki/Transkripsiyon_(genetik) "Transkripsiyon (genetik)") olmasını sağlar.

### Sarmal olmayan biçimler

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Sarmal olmayan biçimler") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Sarmal olmayan biçimler")\]

DNA'nın sarmal olmayan biçimleri de betimlenmiştir, örneğin yan yana ve üçlü sarmal biçimleri. Tek iplikli DNA, DNA ikilenmesi sırasında veya ısı ile DNA ipliklerinin ayrışması sonucu meydana gelir.

## DNA bükülmesi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: DNA bükülmesi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA bükülmesi")\]

DNA göreceli olarak rijit bir polimer sayılır, [Solucanvari zincir](/w/index.php?title=Solucanvari_zincir&action=edit&redlink=1 "Solucanvari zincir (sayfa mevcut değil)") olarak modellenir. Üç önemli serbestlik derecesi vardır: bükülme, burulma ve sıkışma. Bunların her biri DNA'nın hücre içindeki yeteneklerine belli sınırlamalar getirir. Burulma/torsiyonal tutukluğu, DNA'nın halkasallaşmasına ve DNA'ya bağlanan proteinlerin birbirlerine [göreceli](/wiki/G%C3%B6recelik "Görecelik") doğrultusuna etki eder. Bükülme/eksensel tutukluğu DNA'nın sarılmasına, onun halkasallaşmasına ve proteinlerle etkileşimine etki eder. Sıkışma (kompresyon)/uzama ise yüksek gerilme hâli dışında nispeten önemsizdir.

### Süreğenlik uzunluğu/Eksensel katılık

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: Süreğenlik uzunluğu/Eksensel katılık") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Süreğenlik uzunluğu/Eksensel katılık")\]

Ana madde: [Süreğenlik uzunluğu](/w/index.php?title=S%C3%BCre%C4%9Fenlik_uzunlu%C4%9Fu&action=edit&redlink=1 "Süreğenlik uzunluğu (sayfa mevcut değil)")

Örnek diziler ve süreğenlik uzunlukları (B-DNA)
Dizi
Süreğenlik uzunluğu

/baz çifti
Rastegele
154±10
( **CA**)tekrarı133±10
( **CAG**)tekrarı124±10
( **TATA**)tekrarı137±10

Çözeltideki DNA'nın rijit bir yapısı yoktur, termal titreşimler ve su molekülleri ile çarpışmalar nedeniyle sürekli değişen bir konformasyona sahiptir ve bu yüzden rijitliğin klasik ölçümleri mümkün değildir. Dolayısıyla DNA'nın bükülmezliği onun süreğenlik uzunluğu ile ölçülür, bunun tanımı şöyledir:

"polimerin zamana-bağllı ortalama doğrultusunun _e_ faktörü ile bağıntısız (ilintisiz) olduğu DNA uzunluğu"

Bu değer [atomik kuvvet mikroskobu](/wiki/Atomik_kuvvet_mikroskobu "Atomik kuvvet mikroskobu") ile farklı uzunlukta DNA moleküllerini görüntüleyerek doğrudan ölçülebilir. Sulu çözeltilerde ortalama süreğenlik uzunluğu 46-50 nm veya 140-150 baz çiftidir (DNA'nın çapı 2 nm'dir), ama bu değer büyük çeşitlilik gösterebilir. Bu tanıma göre DNA orta derecede rijit bir molekül sayılır.

DNA'nın belli bir kısmının süreğenlik uzunluğu kısmen onun dizisine bağlı olduğu için büyük bir varyasyon gösterebilir. Bu varyasyon büyük ölçüde baz istiflenme enerjisinde ve [küçük](/w/index.php?title=K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_oluk&action=edit&redlink=1 "Küçük oluk (sayfa mevcut değil)") ve [büyük oluklara](/w/index.php?title=B%C3%BCy%C3%BCk_oluk&action=edit&redlink=1 "Büyük oluk (sayfa mevcut değil)") uzanan bazlardan kaynaklanır.

### DNA bükülmesinin modelleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: DNA bükülmesinin modelleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA bükülmesinin modelleri")\]

Baz basamaklarının istiflenme stabilitesi (B DNA)
Basamak
İstiflenme ΔG

/kcal mol−1**T A**-0.19
**T G** or **C A**-0.55
**C G**-0.91
**A G** or **C T**-1.06
**A A** or **T T**-1.11
**A T**-1.34
**G A** or **T C**-1.43
**C C** or **G G**-1.44
**A C** or **G T**-1.81
**G C**-2.17

DNA'nın entropik esnekliği standart [polimer fiziği](/wiki/Polimer_fizi%C4%9Fi "Polimer fiziği") modelleri ( _Kratky-Porod_ solucan benzeri zincir modeli gibi) ile dikkate değer derecede uyumludur. Solucan benzeri zincir modelinin öngördüğü gibi, küçük (picoNewton-altı) kuvvetlerde [Hooke kanunu](/wiki/Hooke_kanunu "Hooke kanunu") tarafından betimlenir. Ancak, süreğenlik uzunluğunundan kısa uzunlukta DNA parçalarında bükülme kuvveti yaklaşık sabittir ve davranışı, solucan benzeri zincir öngörülerinden sapma gösterir. Bunun sonucu olarak küçük DNA molekülleri kolay halkalaşır ve DNA'da çok bükük kısımların bulunma olasılığı daha yüksektir.

### Bükülme tercihleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Bükülme tercihleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Bükülme tercihleri")\]

DNA moleküllerinin bükülmesine tercihli yönler vardır, yani DNA [anizotropik](/w/index.php?title=Anizotropik&action=edit&redlink=1 "Anizotropik (sayfa mevcut değil)") bükülme gösterir. Bunun nedeni DNA dizisini oluşturan bazların özellikleridir; rastgele bir dizinin tercihli bir bükülme yönü yoktur.

Tercihli DNA bükülmesi, her bazın komşusu üzerinde istiflenmesinin stabilitesi tarafından belirlenir. Eğer kararsız baz istiflenmesi DNA sarmalının hep aynı tarafında yer alırsa DNA o yöne doğru bükülür. Bükülme açısı artınca sterik engeller ve bazların birbirine göre yuvarlanması da bükülmede rol oynar, özellikle küçük olukta. **A** ve **T** bazları bükülmelerin iç tarafında küçük olukta tercihen bulunurlar. Bu etki özellikle DNA-protein bağlanması sonucu sıkı bükülmenin oluştuğu yerlerde görülür, [nükleozom](/wiki/N%C3%BCkleozom "Nükleozom") taneciklerinde olduğu gibi. Yukarıdaki tabloda baz çarpıtmalarına (distorsiyonlarına) bakınız.

İstisnai bükülme tercihi olan DNA molekülleri içsel olarak büküktürler. Bu olgu ilk defa tripanozomlardaki kinetoplast DNA'sında gözlemlenmiştir. Buna neden olan tipik DNA dizileri 4-6 **T** ve **A** bazından oluşan bölümler ve bu bölümleri DNA'nın hep aynı tarafındaki küçük oluğa rastlatacak şekilde aralarda **G** ve **C**-zengini bölümlerdir. Örneğin:

```
 |                  |                  |                  |                  |                  |
G A T T C C C A A A A A T G T C A A A A A A T A G G C A A A A A A T G C C A A A A A A T C C C A A A C

```

Bu içsel olarak bükük yapıda baz çiftlerindeki 'pervane burulması' meydan gelir, yani baz basamakları arasında anormal çatallaşmış Hidrojen bağları oluşabilir. Yüksek sıcaklıklarda bu yapı ve onun neden olduğu içsel büküklük kaybolur.

Anizotropik olarak bükülen her DNA'nın süreğenlik uzunluğu ortalamadan daha fazladır ve eksensel bükülmezliği daha çoktur, yani rastgele bükülme olasılığı daha düşüktür.

### DNA halkalaşması

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: DNA halkalaşması") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA halkalaşması")\]

DNA halkalaşması molekülün hem eksensel (bükülme) sertliği hem de torsiyonal (dönel) sertliği ile ilişkilidir. Bir DNA molekülünün başarılı bir şekilde halkalaşabilmesi için tam halka olabilecek kadar uzun olması gerekir; buna ilaveten, kovalent bağların oluşabilmesi için uçtaki bazların doğru açıya sahip olması gerekir, bunun için de molekülde doğru sayıda baz bulunması gerekir. DNA halkalaşması için optimal uzunluk 400 baz çiftidir (136 nm uzunluk), DNA sarmalındaki dönmelerin sayısı tam sayı olmak zorundadır. Dönme sayısı tam sayı değilse halkalaşmak için hatırı sayılır bir enerji bariyeri yaratır; örneğin 10,4 x 30 = 312 baz çiftli bir molekül 10,4 x 30,5 ≈ 317 baz çiftli bir molekülde yüzlerce kere daha hızlı halkalaşır.

## DNA uzaması

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: DNA uzaması") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA uzaması")\]

Uzun DNA parçaları gerilim altında entropik olarak elastiklik gösterirler. DNA çözeltideyken, [solventte](/w/index.php?title=Termal_banyo_(termodinamik)&action=edit&redlink=1 "Termal banyo (termodinamik) (sayfa mevcut değil)") bulunan enerjiyle ilişkili olarak sürekli yapısal varyasyonlar geçirir. Bunun nedeni, moleküldeki ısıl (termal) titreşimler ve, buna ek olarak, su molekülleri ile olan sürekli çarpışmalardır. [Entropik](/wiki/Entropi "Entropi") nedenlerden dolayı, sıkışık ama gevşek olan yapılar ısının bu etkilerine daha duyarlıdır, uzamış yapılara kıyasla ve bu nedenle DNA molekülleri evrensel olarak karışık ve gevşek yapılara sahiptir. Bu nedenle tek bir DNA molekülü kuvvet etkisiyle uzayıp düzleşir. [Optik cımbız](/wiki/Optik_c%C4%B1mb%C4%B1z "Optik cımbız") kullanarak DNA'nın entropik uzama davranışı incelenmiş ve fizyolojik sıcaklıklarda _Kratky-Porod_ [solucan benzeri zincir](/w/index.php?title=Solucan_benzeri_zincir&action=edit&redlink=1 "Solucan benzeri zincir (sayfa mevcut değil)") modelindeki gibi davrandığı bulunmuştur.

Yeterli gerilim ve pozitif buru (tork) etkisi altında DNA bir [faz değişmesi](/w/index.php?title=Faz_de%C4%9Fi%C5%9Fmesi&action=edit&redlink=1 "Faz değişmesi (sayfa mevcut değil)") (evre geçişi) gösterir, bazlar dışarı, fosfatlar içeri döndüğü öne sürülmüştür. Bu aşırı gerilmiş DNA için önerilen yapı "P-biçimli DNA" olarak adlandırılmıştır, DNA'nın yapısı daha bilinmezken bu yapıyı önermiş olan [Linus Pauling](/wiki/Linus_Pauling "Linus Pauling")'e atfen.[\[16\]](#cite_note-Allemand1998-16)

DNA'nın sıkıştırılıncaki mekanik yapısı betimlenmemiştir, polimerin sıkıştırıcı kuvvet altın bükülmesini engellemenin teknik zorluklarından dolayı.

## DNA ergimesi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=13 "Değiştirilen bölüm: DNA ergimesi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=13 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA ergimesi")\]

Baz basamaklarının ergime stabilitesi (B DNA)
Basamak
Ergime ΔG

/Kcal mol−1**T A**-0.12
**T G** or **C A**-0.78
**C G**-1.44
**A G** or **C T**-1.29
**A A** or **T T**-1.04
**A T**-1.27
**G A** or **T C**-1.66
**C C** or **G G**-1.97
**A C** or **G T**-2.04
**G C**-2.70

DNA ergimesi, ikili sarmalın iplikleri arasındaki etkileşimlerin bozulup iki ipliğin ayrışması sürecidir. Bu bağlar zayıftır, hafif ısıtma, enzimler veya fiziksel kuvvet ile kolayca kırılırlar. DNA erigimesi tercihli olarak DNA üzerinde belli noktalarda meydana gelir.[\[20\]](#cite_note-Breslauer1986-20) **T** ve **A** zengini diziler, **C** ve **G** zengini dizilere kıyasla daha kolay ergir. Belli baz basamakları da DNA ergimesine daha müsaittir, özellikle **TA** basmaklar ve **TG** baz basamakları.[\[21\]](#cite_note-21) Bu mekanik özellikler, çoğu genin baş tarafında bulunan [TATAA](/w/index.php?title=TATA_kutusu&action=edit&redlink=1 "TATA kutusu (sayfa mevcut değil)") dizisinin varlığını açıklar; bu dizinin kolay ergiyebilir olması, RNA polimerazın transkripsiyona başlamak için DNA ipliklerini ayırmasını sağlar.

Hafif ısıtma ile ipliklerin ayrılması, [polimeraz zincir tepkimesinde](/wiki/Polimeraz_zincir_tepkimesi "Polimeraz zincir tepkimesi") (PCR) olduğu gibi, eğer molekül 10.000 baz çiftinden (10 kilobaz çifti veya 10 kbç) küçük ise basittir. DNA ipliklerinin birbirine sarılmış olması uzun DNA ipliklerinin birbirnden ayrılmasını güç kılar. Hücre bu sorunun üstesinden gelmek için [topoizomerazlarla](/wiki/Topoizomeraz "Topoizomeraz") beraber çalışan DNA ergitme enzimleri ( [helikazlar](/wiki/Helikaz "Helikaz")) kullanır. Topoizomerazlar iki iplikten birinin şeker-fosfat omurgasını kimyasal olarak keserek DNA'nın öbür ipliği etrafında dönmesini sağlar. Helikazlar ipliklere çözerek [DNA polimeraz](/wiki/DNA_polimeraz "DNA polimeraz") gibi dizi okuyucu enzimlerin ilerlemesini sağlar.

## DNA topolojisi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=14 "Değiştirilen bölüm: DNA topolojisi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=14 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA topolojisi")\]

Ana madde: [DNA süpersarımı](/wiki/DNA_s%C3%BCpersar%C4%B1m%C4%B1 "DNA süpersarımı")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Circular_DNA_Supercoiling.png/220px-Circular_DNA_Supercoiling.png)](/wiki/Dosya:Circular_DNA_Supercoiling.png) Az bükülmeli DNA moleküllerinin süpersarımlı yapısı (şekli basit tutmak için DNA ikilisinin sarmal özelliği gösterilmemiştir)

Hcredeki çoğu DNA topolojik olarak kısıtlanmıştır. DNA ya kapalı halka şeklindedir (prokaryotlardaki [plazmitler](/wiki/Plazmit "Plazmit") gibi) ya da çok uzun moleküllerdir ki, bunlar, düşük difüzyon katsayısı yüzünden bunlar fiilen topolojik olarak kapalı bölgeler meydana getirir. DNA'nın lineer kısımları da çoğu zaman membranlara bağlı proteinler tarafından bağlıdır ve bunun sonucu topolojik anlamda kapalı halkalar oluşur.

[Francis Crick](/wiki/Francis_Crick "Francis Crick") DNA süpersarımlarında bağlantı sayısının önemini ilk öneren kişilerden olmuştur. 1976'da yayımlanan bir makalede, Crick problemi dile getirmiştir[\[22\]](#cite_note-Crick1976-22)

DNA topolijisinin analizinde üç değer kullanılır:

_L_ = Bağlantı sayısı (İng. _linking number_) Bir DNA ipliğinin öbürü etrafında kaç kere döndüğünün sayıs. Kapalı bir halka için bu bir tam sayıdır, kapalı bir topolojik bölge için de bu sabittır._T_ = burulma (İng. _twist_) İki iplikli DNA sarmalındaki toplam dönüş sayısı. Normalde bu sayı DNA çözeltide serbest bulunduğu zamanki dönüş sayısına eşittir, yani, baz sayısı/10,4_W_ = burkulma_L_ = _T_ \+ _W_ ve Δ _L_ = Δ _T_ \+ Δ _W_

Kapalı bir topolojik bir bölgede T'deki bir değişme, W'deki bir değişme ile dengelenmek zorundadır ve bu ilişkinin tersi de doğrudur. Bunun sonucu DNA'nın üst düzey yapısı oluşur. Burkulma sayısı 0 olan halkasal bir DNA molekülü halkasaldır. Eğer molekülün burulması süpersarım yapılarak azaltılır veya artırılırsa, burkulma da uygun şekilde değişir, öyle ki molekülde simitsi veya çubuksu süpersarmal bir sarım meydana gelir.

Eğer çift iplikli sarmal DNA'nın uçları birleştirilip bir halka oluşursa iplikler topolojik anlamda düğümlenmiş olurlar. bu demektir ki, iplikler kesilmeden birbirlerinden ayrılamazlar; ısıtmak DNA'yı ergitse dahi, iplikler gene de birbirleri etrafında sarılı durumda kalırlar. Topolojik olarak bağlı ipliklerin düğümünün çözülmesi için topoziomeraz denen enzimler gereklidir. Bu enzimler halkasal DNA'nın düğümlü halini çözmek için ipliklerin biri veya ikisini birden keseler, öyle ki başka bir tek veya iki iplikli DNA parçası onun içinden geçebilsin. Bu düğüm çözümü halkasal DNA'nın (veya topolojik olarak benzer şekilde kısıtlanmış doğrusal DNA'nın) ikilenmesi ve çeşitli [rekombinasyon](/wiki/Rekombinasyon "Rekombinasyon") tiplerinde gereklidir.

### Bağlantı sayısı paradoksu

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=15 "Değiştirilen bölüm: Bağlantı sayısı paradoksu") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=15 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Bağlantı sayısı paradoksu")\]

Yıllar boyunca ökaryotik genomlardaki süpersarılımın kaynağı gizemli kalmıştır. Bu topolojik bilmece bazılarınca "bağlantı sayısı paradoksu" olarak adlandırılmıştı.[\[23\]](#cite_note-Prunell1998-23) Ancak, nükleozomun yapısı çözülünce ve onun etrafında sol-elli aşırı burulmuş bir DNA olduğu görülünce bu "paradoks" çözülmüştür.[\[24\]](#cite_note-Luger1997-24)[\[25\]](#cite_note-Davey2002-25)

## Ayrıca bakınız

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=16 "Değiştirilen bölüm: Ayrıca bakınız") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=16 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Ayrıca bakınız")\]

- [DNA nanoteknolojisi](/wiki/DNA_nanoteknolojisi "DNA nanoteknolojisi")

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=17 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=17 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

01. **[^](#cite_ref-1)** Franklin, R.E. and Gosling, R.G. received 6 March 1953. _Acta Cryst_. (1953). **6**, 673: The Structure of Sodium Thymonucleate Fibres I. The Influence of Water Content.; also _Acta Cryst_. **6**, 678: The Structure of Sodium Thymonucleate Fibres II. The Cylindrically Symmetrical Patterson Function.
02. **[^](#cite_ref-NatFranGos_2-0)** Franklin, Rosalind (1953). ["Molecular Configuration in Sodium Thymonucleate. Franklin R. and Gosling R.G"](http://www.nature.com/nature/dna50/franklingosling.pdf)(PDF). _Nature_. Cilt 171. ss. 740-741. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/171740a0](https://doi.org/10.1038/171740a0). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [13054694](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13054694). 3 Ocak 2011 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20110103160712/http://www.nature.com/nature/dna50/franklingosling.pdf)(PDF). Erişim tarihi: 3 Ağustos 2009.
03. **[^](#cite_ref-NatWilk_3-0)** Wilkins M.H.F., A.R. Stokes A.R. & Wilson, H.R. (1953). ["Molecular Structure of Deoxypentose Nucleic Acids"](http://www.nature.com/nature/dna50/wilkins.pdf)(PDF). _Nature_. Cilt 171. ss. 738-740. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/171738a0](https://doi.org/10.1038/171738a0). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [13054693](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13054693). 13 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20110513234223/http://www.nature.com/nature/dna50/wilkins.pdf)(PDF). Erişim tarihi: 3 Ağustos 2009.KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
04. **[^](#cite_ref-4)** Leslie AG, Arnott S, Chandrasekaran R, Ratliff RL (1980). "Polymorphism of DNA double helices". _J. Mol. Biol_. **143** (1). ss. 49-72. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/0022-2836(80)90124-2](https://doi.org/10.1016/0022-2836%2880%2990124-2). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [7441761](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7441761).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
05. **[^](#cite_ref-5)** Baianu, I.C. (1980). "Structural Order and Partial Disorder in Biological systems". _Bull. Math. Biol_. **42** (4). ss. 464-468. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/0022-2836(80)90124-2](https://doi.org/10.1016/0022-2836%2880%2990124-2).
06. **[^](#cite_ref-6)** Hosemann R., Bagchi R.N., _Direct analysis of diffraction by matter_, North-Holland Publs., Amsterdam – New York, 1962
07. **[^](#cite_ref-7)** Baianu I.C., X-ray scattering by partially disordered membrane systems, _Acta Cryst. A_, **34** (1978), 751–753.
08. **[^](#cite_ref-8)** [Bessel functions and diffraction by helical structures](http://planetphysics.org/encyclopedia/BesselFunctionsAndTheirApplicationsToDiffractionByHelicalStructures.html)\[ _[ölü/kırık bağlantı](/wiki/Vikipedi:D%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar#Ölü_dış_bağlantılar_için_ne_yapılabilir? "Vikipedi:Dış bağlantılar")_\]
09. **[^](#cite_ref-9)**["X-Ray Diffraction Patterns of Double-Helical Deoxyribonucleic Acid (DNA) Crystals"](https://web.archive.org/web/20090724020817/http://planetphysics.org/encyclopedia/BesselFunctionsApplicationsToDiffractionByHelicalStructures.html). 24 Temmuz 2009 tarihinde [kaynağından](http://planetphysics.org/encyclopedia/BesselFunctionsApplicationsToDiffractionByHelicalStructures.html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2009.
10. **[^](#cite_ref-Dickerson1989_10-0)** Dickerson RE (1989). "Definitions and nomenclature of nucleic acid structure components". _Nucleic Acids Res_. **17** (5). ss. 1797-1803. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1093/nar/17.5.1797](https://doi.org/10.1093/nar/17.5.1797). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [2928107](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2928107).
11. **[^](#cite_ref-Lu1999_11-0)** Lu XJ, Olson WK (1999). "Resolving the discrepancies among nucleic acid conformational analyses". _J Mol Biol_. **285** (4). ss. 1563-1575. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1006/jmbi.1998.2390](https://doi.org/10.1006/jmbi.1998.2390). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9917397](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9917397).
12. **[^](#cite_ref-Olson2001_12-0)** Olson WK, Bansal M, Burley SK, Dickerson RE, Gerstein M, Harvey SC, Heinemann U, Lu XJ, Neidle S, Shakked Z, Sklenar H, Suzuki M, Tung CS, Westhof E, Wolberger C, Berman HM (2001). "A standard reference frame for the description of nucleic acid base-pair geometry". _J Mol Biol_. **313** (1). ss. 229-237. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1006/jmbi.2001.4987](https://doi.org/10.1006/jmbi.2001.4987). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11601858](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11601858).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
13. **[^](#cite_ref-Richmond2003_13-0)** Richmond; ve diğerleri. (2003). "The structure of DNA in the nucleosome core". _Nature_. Cilt 423. ss. 145-150. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/nature01595](https://doi.org/10.1038/nature01595). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12736678](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12736678).KB1 bakım: Diğerlerinin yanlış kullanımı ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Di%C4%9Ferlerinin_yanl%C4%B1%C5%9F_kullan%C4%B1m%C4%B1 "Kategori:KB1 bakım: Diğerlerinin yanlış kullanımı"))
14. **^** [_**a**_](#cite_ref-Hayashi2005_14-0) [_**b**_](#cite_ref-Hayashi2005_14-1) Hayashi G, Hagihara M, Nakatani K (2005). "Application of L-DNA as a molecular tag". _Nucleic Acids Symp Ser (Oxf)_. Cilt 49. ss. 261-262. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [17150733](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17150733).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
15. **[^](#cite_ref-Vargason2000_15-0)** Vargason JM, Eichman BF, Ho PS (2000). "The extended and eccentric E-DNA structure induced by cytosine methylation or bromination". _Nature Structural Biology_. Cilt 7. ss. 758-761. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/78985](https://doi.org/10.1038/78985).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
16. **^** [_**a**_](#cite_ref-Allemand1998_16-0) [_**b**_](#cite_ref-Allemand1998_16-1) Allemand; ve diğerleri. (1998). "Stretched and overwound DNA forms a Pauling-like structure with exposed bases". _PNAS_. Cilt 24. ss. 14152-14157. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.95.24.14152](https://doi.org/10.1073/pnas.95.24.14152). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9826669](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9826669).KB1 bakım: Diğerlerinin yanlış kullanımı ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Di%C4%9Ferlerinin_yanl%C4%B1%C5%9F_kullan%C4%B1m%C4%B1 "Kategori:KB1 bakım: Diğerlerinin yanlış kullanımı"))
17. **[^](#cite_ref-17)**["List of 55 fiber structures"](https://web.archive.org/web/20070526105110/http://rutchem.rutgers.edu/~xiangjun/3DNA/misc/fiber_model.txt). 26 Mayıs 2007 tarihinde [kaynağından](http://rutchem.rutgers.edu/~xiangjun/3DNA/misc/fiber_model.txt) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2009.
18. **[^](#cite_ref-Bansal2003_18-0)** Bansal M (2003). "DNA structure: Revisiting the Watson-Crick double helix". _Current Science_. **85** (11). ss. 1556-1563.
19. **[^](#cite_ref-Ghosh2003_19-0)** Ghosh A, Bansal M (2003). "A glossary of DNA structures from A to Z". _Acta Cryst_. Cilt D59. ss. 620-626. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1107/S0907444903003251](https://doi.org/10.1107/S0907444903003251).
20. **[^](#cite_ref-Breslauer1986_20-0)** Breslauer KJ, Frank R, Blöcker H, Marky LA (1986). "Predicting DNA duplex stability from the base sequence". _PNAS_. **83** (11). ss. 3746-3750. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [3459152](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3459152).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
21. **[^](#cite_ref-21)** Richard Owczarzy (28 Ağustos 2008). ["DNA melting temperature - How to calculate it?"](https://web.archive.org/web/20150430021237/http://www.owczarzy.net/tm.htm). _High-throughput DNA biophysics_. owczarzy.net. 30 Nisan 2015 tarihinde [kaynağından](http://www.owczarzy.net/tm.htm) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2008.
22. **[^](#cite_ref-Crick1976_22-0)** Crick FH (1976). "Linking numbers and nucleosomes". _Proc Natl Acad Sci USA_. **73** (8). ss. 2639-43. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.73.8.2639](https://doi.org/10.1073/pnas.73.8.2639). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [1066673](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1066673).
23. **[^](#cite_ref-Prunell1998_23-0)** Prunell A (1998). ["A topological approach to nucleosome structure and dynamics: the linking number paradox and other issues"](https://archive.org/details/sim_biophysical-journal_1998-05_74_5/page/2531). _Biophys J_. **74** (5). ss. 2531-2544. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9591679](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9591679).
24. **[^](#cite_ref-Luger1997_24-0)** Luger K, Mader AW, Richmond RK, Sargent DF, Richmond TJ (1997). "Crystal structure of the nucleosome core particle at 2.8 A resolution". _Nature_. **389** (6648). ss. 251-260. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1038/38444](https://doi.org/10.1038/38444). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9305837](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9305837).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
25. **[^](#cite_ref-Davey2002_25-0)** Davey CA, Sargent DF, Luger K, Maeder AW, Richmond TJ (2002). "Solvent mediated interactions in the structure of the nucleosome core particle at 1.9 Å resolution". _Journal of Molecular Biology_. **319** (5). ss. 1097-1113. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S0022-2836(02)00386-8](https://doi.org/10.1016/S0022-2836%2802%2900386-8). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12079350](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12079350).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))

## Dış bağlantılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&veaction=edit&section=18 "Değiştirilen bölüm: Dış bağlantılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&section=18 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dış bağlantılar")\]

- [MDDNA: Structural Bioinformatics of DNA](https://web.archive.org/web/20070226124940/http://humphry.chem.wesleyan.edu:8080/MDDNA/) (DNA'nın yapısal biyoenfromatiği)
- [DNAlive: DNA'nın fiziksel özelliklerinin hesaplanması için bir Web arayözü](https://web.archive.org/web/20120620121704/http://mmb.pcb.ub.es/DNAlive/). Sonuçların [UCSC Genom tarayıcısı](/w/index.php?title=UCSC_Genom_taray%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1&action=edit&redlink=1 "UCSC Genom tarayıcısı (sayfa mevcut değil)") ile ilişkilendirilmesine olanak sağlamaktadır.
- [DiProDB: Dinükleotit özellikleri veritabanı](http://diprodb.fli-leibniz.de) 18 Temmuz 2019 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190718111437/http://diprodb.fli-leibniz.de/).. Bu veritabanı dinükleotitlerin termodinamik, yapısal ve diğer özelliklerinin toplanması ve analiz edilmesi amacıyla yaratılmıştır.

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=DNA%27nın\_yapısı&oldid=33052379](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=DNA%27nın_yapısı&oldid=33052379)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [DNA](/wiki/Kategori:DNA "Kategori:DNA")
- [Biyofizik](/wiki/Kategori:Biyofizik "Kategori:Biyofizik")

Gizli kategoriler:

- [KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")
- [Ölü dış bağlantıları olan maddeler](/wiki/Kategori:%C3%96l%C3%BC_d%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1_olan_maddeler "Kategori:Ölü dış bağlantıları olan maddeler")
- [KB1 bakım: Diğerlerinin yanlış kullanımı](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Di%C4%9Ferlerinin_yanl%C4%B1%C5%9F_kullan%C4%B1m%C4%B1 "Kategori:KB1 bakım: Diğerlerinin yanlış kullanımı")
- [Kırmızı bağlantıya sahip ana madde şablonu içeren maddeler](/wiki/Kategori:K%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1_ba%C4%9Flant%C4%B1ya_sahip_ana_madde_%C5%9Fablonu_i%C3%A7eren_maddeler "Kategori:Kırmızı bağlantıya sahip ana madde şablonu içeren maddeler")
- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")

- Sayfa en son 22.47, 7 Haziran 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=DNA%27n%C4%B1n_yap%C4%B1s%C4%B1&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)