İkinci veba salgını - Vikipedi
İkinci Veba salgını, 1348'de Avrupa'ya ulaşan ve sonraki dört yıl içinde Avrasya nüfusunun yarısını öldüren Kara Veba ile başlayan büyük bir veba salgınları ...
İkinci veba salgını - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=%C4%B0kinci+veba+salg%C4%B1n%C4%B1 "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=%C4%B0kinci+veba+salg%C4%B1n%C4%B1 "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=%C4%B0kinci+veba+salg%C4%B1n%C4%B1 "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=%C4%B0kinci+veba+salg%C4%B1n%C4%B1 "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Genel bakış](#Genel_bakış)
- [2Kara Ölüm](#Kara_Ölüm)
- [3Tekrarlamaları](#Tekrarlamaları)Tekrarlamaları alt bölümünü aç/kapa  - [3.1Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları](#Bizans_ve_Osmanlı_İmparatorlukları)
  - [3.2Kutsal Roma İmparatorluğu](#Kutsal_Roma_İmparatorluğu)
  - [3.3İtalyan yarımadası](#İtalyan_yarımadası)
  - [3.4Kuzey Avrupa](#Kuzey_Avrupa)
  - [3.5Doğu Avrupa](#Doğu_Avrupa)
  - [3.6Fransa](#Fransa)
  - [3.7Britanya adaları](#Britanya_adaları)
  - [3.8Felemenk](#Felemenk)
  - [3.9İber Yarımadası](#İber_Yarımadası)
  - [3.10Malta](#Malta)
  - [3.11Tenerife](#Tenerife)
- [4Ana salgınlar](#Ana_salgınlar)
- [5Kaynakça](#Kaynakça)
- [6Dış bağlantılar](#Dış_bağlantılar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# İkinci veba salgını

8 dil

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9 "جائحة الطاعون الثانية - Arapça")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Second_plague_pandemic "Second plague pandemic - İngilizce")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Segunda_plaga_pand%C3%A9mica "Segunda plaga pandémica - İspanyolca")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Deuxi%C3%A8me_pand%C3%A9mie_de_peste "Deuxième pandémie de peste - Fransızca")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%A0%9C2%EC%B0%A8_%ED%8E%98%EC%8A%A4%ED%8A%B8_%EB%B2%94%EC%9C%A0%ED%96%89 "제2차 페스트 범유행 - Korece")
- [मैथिली](https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80 "द्वितीय प्लेग महामारी - Maithili")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BA%D1%83%D0%B3%D0%B5 "Друга пандемија куге - Sırpça")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%AC%AC%E4%BA%8C%E6%AC%A1%E9%BC%A0%E7%96%AB%E5%A4%A7%E6%B5%81%E8%A1%8C "第二次鼠疫大流行 - Çince")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q18341002#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1)
- [Değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1)
- [Değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&oldid=30859033 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&id=30859033&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25C4%25B0kinci_veba_salg%25C4%25B1n%25C4%25B1)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25C4%25B0kinci_veba_salg%25C4%25B1n%25C4%25B1)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q18341002 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=%C4%B0kinci+veba+salg%C4%B1n%C4%B1)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Plague,_second_pandemic)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

İkinci veba salgını[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Bubonic_plague_map.PNG/220px-Bubonic_plague_map.PNG)](/wiki/Dosya:Bubonic_plague_map.PNG)

Kara Ölüm'ün Avrupa'ada yayılması (günümüz sınırları ile gösterimiştir), 1347-1351

Hastalık[veba](/wiki/Veba "Veba")Patojen cinsi_[Yersinia pestis](/wiki/Yersinia_pestis "Yersinia pestis")_Yer[Avrasya](/wiki/Avrasya "Avrasya")İstatistikler

**İkinci Veba salgını**, 1348'de Avrupa'ya ulaşan ve sonraki dört yıl içinde Avrasya nüfusunun yarısını öldüren [Kara Veba](/wiki/Kara_Veba "Kara Veba") ile başlayan büyük bir [veba](/wiki/Veba "Veba") salgınları dizisidir. Veba çoğu yerde yok olmasına rağmen, [endemik](/wiki/Endemik_(t%C4%B1p) "Endemik (tıp)") hale geldi ve düzenli olarak tekrarladı. 17. yüzyılın sonlarında bir dizi büyük salgın meydana geldi ve hastalık 18. yüzyılın sonlarına veya 19. yüzyılın başlarına kadar bazı yerlerde tekrarladı.[\[1\]](#cite_note-1)[\[2\]](#cite_note-2) Bundan sonra, bakterinin yeni bir türü, 19. yüzyılın ortalarında [Asya](/wiki/Asya "Asya")'da başlayan [üçüncü veba salgınına](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Üçüncü veba salgını") yol açtı.[\[3\]](#cite_note-3)[\[4\]](#cite_note-4)

Vebaya, vahşi doğada çeşitli türlerin parazitik pirelerinde ve insan toplumunda sıçanlarda bulunan _[Yersinia pestis](/wiki/Yersinia_pestis "Yersinia pestis")_ bakterisi neden olur. Bir salgında, yakındaki tüm konakçılarını öldürebilir ve böylece yok olabilir, ancak öldürmediği diğer konaklarda aktif kalabilir ve böylece yıllar veya on yıllar sonra yeni bir salgına neden olabilir. Bakterinin, gemilerde veya araçlarda taşınan fareler, tahılda gizlenmiş pireler ve - daha öldürücü formlarında - doğrudan insanlar arasında [kan](/wiki/Kan "Kan") ve [balgam](/wiki/Balgam "Balgam") yoluyla bulaşan dahil olmak üzere çeşitli bulaşma ve enfeksiyon yolları vardır.

## Genel bakış

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Genel bakış") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Genel bakış")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/20_The_Great_Plague.JPG/220px-20_The_Great_Plague.JPG)](/wiki/Dosya:20_The_Great_Plague.JPG) 1665'te [Büyük Londra Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Londra_Vebas%C4%B1 "Büyük Londra Vebası")

Dünya tarihinde üç büyük veba salgını yaşanmıştır. 6. ve 7. yüzyıllarda [Justinianus Veba Salgını](/wiki/Justinianus_Veba_Salg%C4%B1n%C4%B1 "Justinianus Veba Salgını"), kayda geçmiş bilinen ilk salgındır ve vebanın kesin olarak kaydedilmiş ilk yayılma modelini işaret eder. Tarihsel açıklamalara göre, [Konstantinopolis](/wiki/Konstantinopolis "Konstantinopolis") nüfusunun % 40'ı vebadan ölmüştür. Modern tahminler, 700'lerde ortadan kaybolmadan önce Avrupa nüfusunun yarısının bu [ilk veba salgınının](/wiki/%C4%B0lk_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "İlk veba salgını") bir sonucu olarak öldüğünü göstermektedir.[\[5\]](#cite_note-5) 750'den sonra veba, 14. yüzyılın [Kara Ölüm](/wiki/Kara_%C3%96l%C3%BCm "Kara Ölüm")'e kadar Avrupa'da tekrar ortaya çıkmamıştır.[\[6\]](#cite_note-FOOTNOTEHays200523-6)

1347'de [Kırım](/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m "Kırım")'da ortaya çıkan ikinci salgının kökenleri tartışmalıdır, ya [Orta Asya](/wiki/Orta_Asya "Orta Asya") ya da Kırım'da ortaya çıkmıştır.[\[7\]](#cite_note-7)[\[8\]](#cite_note-FOOTNOTEBenedictow200450-51-8)[\[9\]](#cite_note-jstor.org-9)[\[10\]](#cite_note-FOOTNOTEBramantiStensethWalløeLei20161-26-10)[\[11\]](#cite_note-11)[\[12\]](#cite_note-12)[\[13\]](#cite_note-13) 1400 yılına kadar dünya nüfusunu tahmini 450 milyondan 350-375 milyona düşürmüş olabilir.[\[14\]](#cite_note-14)

Veba, 19. yüzyılın başlarına kadar değişen [virülans](/wiki/Vir%C3%BClans "Virülans") ve ölüm oranlarıyla aralıklarla geri döndü. Örneğin İngiltere'de veba 1360-1963'te geri döndü, Londralıların %20'sini ve 1369'da %10-15'ini öldürdü.[\[15\]](#cite_note-EB-15) 16\. yüzyılın sonunda, veba [Kanarya Adaları](/wiki/Kanarya_Adalar%C4%B1 "Kanarya Adaları")'ndaki [San Cristóbal de La Laguna](/wiki/San_Crist%C3%B3bal_de_La_Laguna "San Cristóbal de La Laguna")'yı (1582-83) vurdu.[\[16\]](#cite_note-16) 17\. yüzyılda, salgınlar bir dizi "büyük veba" idi: [Büyük Sevilla Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sevilla_Vebas%C4%B1 "Büyük Sevilla Vebası") (1647-1652), [Büyük Londra Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Londra_Vebas%C4%B1 "Büyük Londra Vebası") (1665-1666)[\[17\]](#cite_note-17) ve [Büyük Viyana Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Viyana_Vebas%C4%B1 "Büyük Viyana Vebası") (1679). 1720-1722'deki [Büyük Marsilya Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Marsilya_Vebas%C4%B1 "Büyük Marsilya Vebası")'ndan,[\[18\]](#cite_note-18) [Büyük 1738 Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_1738_Vebas%C4%B1 "Büyük 1738 Vebası") (Doğu Avrupa'yı vuran) ve [1770-1772 Rusya veba salgınından](/wiki/1770-1772_Rusya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1770-1772 Rusya veba salgını") sonra, öldürücü biçimiyle, Avrupa'dan yavaş yavaş kaybolmuş gibi görünmekte olup Mısır ve Ortadoğu'da devam etmiştir. 19. yüzyılın başlarında, veba tehdidi azalmıştır, ancak yerini hızla yeni bir hastalık olan [kolera](/wiki/Kolera "Kolera") almıştır, 19. ve 20. yüzyıllarda Asya ve Avrupa'yı kasıp kavuran birkaç kolera pandemisinden ilki [Asya kolera pandemisidir](/wiki/%C4%B0lk_kolera_pandemisi "İlk kolera pandemisi").[\[19\]](#cite_note-19)

[Üçüncü veba salgını](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Üçüncü veba salgını") 1890'larda Çin'i vurdu ve Hindistan'ı harap etti. Büyük ölçüde Doğu'da bulunurken, batı Amerika Birleşik Devletleri'nde endemik hale geldi. _Sporadik_ (Vakaların dağınık, tesadüfi ve genellikle nadir olarak görülmesi.[\[20\]](#cite_note-20)) veba salgınları oluşmaya devam etmektedir.[\[21\]](#cite_note-FOOTNOTEWade2010-21)

## Kara Ölüm

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Kara Ölüm") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kara Ölüm")\]

Ana madde: [Kara Ölüm](/wiki/Kara_%C3%96l%C3%BCm "Kara Ölüm")

Arap tarihçileri İbn Al-Wardi ve [Makrîzî](/wiki/Makr%C3%AEz%C3%AE "Makrîzî"), Kara Ölüm'ün Moğolistan'da ortaya çıktığına inanıyorlardı ve Çin kayıtları, 1330'ların başında Moğolistan'da büyük bir salgın olduğunu göstermektedir.[\[22\]](#cite_note-22)

Son yıllarda, Kara Veba'nın büyük olasılıkla [Hazar Denizi](/wiki/Hazar_Denizi "Hazar Denizi")'nin kuzeybatı kıyılarında ortaya çıktığını ve Hindistan ve Çin'e bile ulaşmamış olabileceğini gösteren daha fazla araştırma ortaya çıktı,[\[8\]](#cite_note-FOOTNOTEBenedictow200450-51-8) [Delhi Sultanlığı](/wiki/Delhi_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Delhi Sultanlığı") ve [Yuan Hanedanlığı](/wiki/Yuan_Hanedan%C4%B1 "Yuan Hanedanı") üzerine yapılan araştırmalar, on dördüncü yüzyıl Hindistan'ında herhangi bir ciddi salgına dair hiçbir kanıt göstermediği gibi, on dördüncü yüzyıl Çin'inde de vebaya dair hiçbir özel kanıt göstermemiştir.[\[9\]](#cite_note-jstor.org-9)

1331'de Çin'de ve 1351-1354'te [Hebei](/wiki/Hebei "Hebei"), [Şansi](/wiki/%C5%9Eansi "Şansi") ve diğer vilayetlerde yerel nüfusun %50 ila %90'ını öldürdüğü düşünülen ve on milyonlarca kişiye ulaşan büyük salgınlar vardır. Bununla birlikte, ikinci dizi salgın için göstergeler olmasına rağmen, günümüzde bunların vebadan kaynaklandığına dair bir kanıt yoktur.[\[23\]](#cite_note-FOOTNOTEMcNeill1998-23)

Vebanın Avrupa'ya ilk kez 1347'de [Kırım](/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m "Kırım")'daki liman kenti [Kefe](/wiki/Kefe "Kefe")'den [Cenevizli](/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti "Ceneviz Cumhuriyeti") tüccarlar aracılığıyla girdiği düşünülmektedir. 1345-1346'da şehrin uzun süren kuşatması sırasında, hastalıktan muzdarip olan çoğunlukla [Tatar](/wiki/Tatarlar "Tatarlar") birliklerine sahip [Canibeg](/wiki/Canibeg "Canibeg")'in Moğol [Altın Orda](/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti "Altın Orda Devleti") ordusu, Kefe'nın şehir duvarlarının üzerinden [mancınık ile hastalıklı cesetleri](/wiki/Biyolojik_sava%C5%9F "Biyolojik savaş") fırlatmıştır,[\[24\]](#cite_note-FOOTNOTEWheelis2002-24) hasta olmuş farelerin, salgını sakinlere yaymak için kuşatma hatları boyunca seyahat etmesi daha olasıdır.[\[25\]](#cite_note-FOOTNOTEBarrasGreub2014-25)[\[26\]](#cite_note-26) Hastalık yayılmaya başlayınca, Cenevizli tüccarlar [Karadeniz](/wiki/Karadeniz "Karadeniz")'i geçerek Avrupa'da hastalığın 1347 yazında ilk kez görüldüğü [Konstantinopolis](/wiki/Konstantinopolis "Konstantinopolis")'e kaçtılar.[\[27\]](#cite_note-:5-27) Salgın Konstantinopolis'te, [Thukididis](/wiki/Thukididis "Thukididis")'in MÖ 5. yüzyıl [Atina Vebası](/wiki/Atina_Vebas%C4%B1 "Atina Vebası")'na ilişkin anlatımını model alan hastalığın bir tanımını yazdı, ancak Kara Ölüm'ün deniz şehirleri arasında gemiyle yayılmasıyla ilgili hiçbir şey yazmayan [Bizans imparatoru](/wiki/Bizans_imparatoru "Bizans imparatoru") [VI. İoannis](/wiki/VI._%C4%B0oannis "VI. İoannis")'un 13 yaşındaki oğlunun ölümüne sebep olmuştur.[\[27\]](#cite_note-:5-27) Ayrıca [Nikiforos Grigoras](/wiki/Nikiforos_Grigoras "Nikiforos Grigoras"), Demetrios Kydones'a artan ölüm oranını, tıbbın yararsızlığı ve vatandaşların paniğini yazmıştır.[\[27\]](#cite_note-:5-27)

Kara Veba'nın 14. yüzyılda patlak vermesi, Avrupa'nın nüfusu üzerinde büyük bir etkiye sahiptir, sosyal yapıyı geri dönülmez bir şekilde değiştirmiştir ve [Yahudiler](/wiki/Antisemitizm "Antisemitizm"), yabancılar, dilenciler ve [cüzzamlılar](/wiki/C%C3%BCzzam "Cüzzam") gibi azınlıklara yönelik yaygın zulme yol açmıştır. [Giovanni Boccaccio](/wiki/Giovanni_Boccaccio "Giovanni Boccaccio")'nun _[Decameron](/wiki/Decameron "Decameron")_'da (1353) gösterdiği gibi, günlük hayatta kalma belirsizliğinin genel bir hastalık durumu yarattığı ve insanları "an için yaşama" yönünde etkilediği görülmüştür.[\[28\]](#cite_note-28) [Petrarca](/wiki/Petrarca "Petrarca"), hastalığın etkilerinin benzersiz ve inanılmaz aşırılığına dikkat çekerek, "böyle berbat bir acı çekmeyecek olan mutlu gelecek nesiller... tanıklığımıza bir masal gibi bakacak" diye yazmıştır.[\[29\]](#cite_note-29)[\[30\]](#cite_note-:0-30)

## Tekrarlamaları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Tekrarlamaları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tekrarlamaları")\]

İkinci salgın Avrasya ve Akdeniz Havzası'na yayıldı. Veba, 14. ila 17. yüzyıllar boyunca Avrupa ve Akdeniz Havzası'na tekrar tekrar musallat oldu.[\[31\]](#cite_note-FOOTNOTEParker200925-31) Veba, [İslam dünyasını](/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1 "İslam dünyası") çoğunu kasıp kavurdu.[\[32\]](#cite_note-32) Veba, 1500 ile 1850 yılları arasında neredeyse her yıl İslam dünyasında en az bir yerde mevcuttu.[\[33\]](#cite_note-FOOTNOTEByrne2008519-33) Biraben'e göre, 1346 ile 1671 yılları arasında her yıl Avrupa'da bir yerlerde veba vardı.[\[34\]](#cite_note-FOOTNOTEHays199858-34) Schiferl'e göre, 1400 ile 1600 yılları arasında Avrupa'nın şu ya da bu bölgesinde 1445 dışında her yıl bir veba salgını kaydedilmiştir.[\[30\]](#cite_note-:0-30)[\[35\]](#cite_note-35)

### Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları")\]

Bizans İmparatorluğu'nda Konstantinopolis'teki 1347 Kara Veba salgını bir yıl sürdü, ancak veba 1400'den önce on kez tekrarladı.[\[27\]](#cite_note-:5-27) [Akdeniz](/wiki/Akdeniz "Akdeniz") ve [Karadeniz](/wiki/Karadeniz "Karadeniz") arasındaki ve Avrupa ile Asya arasındaki stratejik konumu ve imparatorluk başkenti konumu nedeniyle şehre defalarca veba geldi.[\[27\]](#cite_note-:5-27)

Konstantinopolis (İstanbul), 1453'te [Fatih Sultan Mehmed](/wiki/Fatih_Sultan_Mehmed "Fatih Sultan Mehmed") tarafından alınmasından sonra [Osmanlı İmparatorluğu](/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Osmanlı İmparatorluğu")'nun merkezindeki emperyal statüsünü korudu.[\[27\]](#cite_note-:5-27) Şehir nüfusunun yaklaşık %1-2'si her yıl vebadan ölüyordu.[\[27\]](#cite_note-:5-27) Osmanlı tarihçileri [Gelibolulu Mustafa Âlî](/wiki/Gelibolulu_Mustafa_%C3%82l%C3%AE "Gelibolulu Mustafa Âlî") ve [Hoca Sâdeddin Efendi](/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi "Hoca Sâdeddin Efendi") tarafından 1491-1503 yılları arasında özellikle şiddetli salgınlar kaydedilmiştir ve 1491-93 yılları arasında en çok etkilenen yıllar olmuştur.[\[27\]](#cite_note-:5-27) Veba 1511-1514 yılları arasında geri döndü ve 1520'den sonra 1529'a kadar şehirde [endemik](/wiki/Endemik_(t%C4%B1p) "Endemik (tıp)") oldu.[\[27\]](#cite_note-:5-27) Veba, 1533 ile 1549 arasında, 1552 ile 1567 arasında ve geri kalan 16. yüzyılın çoğu için İstanbul'da tekrar yaygındı.[\[27\]](#cite_note-:5-27) 17\. yüzyılda veba salgınları 1603, 1611-1613, 1647-1649, 1653-1656, 1659-1688, 1671-1680, 1685-1695 ve 1697-1701'de kaydedilmiştir. 18. yüzyılda, başkentte veba salgının baş gösterdiği altmış dört yıl vardı ve 19. yüzyılın ilk yarısında otuz veba yılı daha meydana geldi.[\[27\]](#cite_note-:5-27) 1700 ve 1850 yılları arasında İstanbul'da sonraki doksan dört veba salgınından 1705, 1726, 1751, 1778, 1812 ve 1836 salgınlarının nüfusun %5'inden fazlasını öldürdüğü tahmin edilirken, salgınların seksen üçünün %1 veya daha azını öldürmüştür.[\[27\]](#cite_note-:5-27)

Veba defalarca Kuzey Afrika şehirlerini vurdu. [Cezayir](/wiki/Cezayir_(%C5%9Fehir) "Cezayir (şehir)"), 1620-21'de ve yine 1654-57, 1665, 1691 ve 1740-42'de 30.000-50.000 kişi hayatını kaybetti.[\[36\]](#cite_note-FOOTNOTEDavis200318-36) Veba, 19. yüzyılın ikinci çeyreğine kadar Osmanlı toplumunda önemli bir olay olarak kaldı. 1701 ile 1750 arasında, İstanbul'da daha büyük ve daha küçük 37 salgın ve 1751 ile 1800 arasında 31 salgın kaydedildi.[\[37\]](#cite_note-37) [Büyük 1738 Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_1738_Vebas%C4%B1 "Büyük 1738 Vebası"), [Balkanlar](/wiki/Balkanlar "Balkanlar")'daki Osmanlı topraklarını etkiledi. [Bağdat](/wiki/Ba%C4%9Fdat "Bağdat"), nüfusunun üçte ikisini öldüren salgınlarla vebadan ciddi şekilde zarar gördü.[\[38\]](#cite_note-FOOTNOTEIssawi198899-38)

İkinci pandemi sırasında Balkanları vuran son salgınlardan biri, 1813-1814'teki [Caragea vebasıydı](/wiki/Caragea_vebas%C4%B1 "Caragea vebası").[\[15\]](#cite_note-EB-15)

### Kutsal Roma İmparatorluğu

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Kutsal Roma İmparatorluğu") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kutsal Roma İmparatorluğu")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Wien_Graben_Pests%C3%A4ule_Ostseite.jpg/190px-Wien_Graben_Pests%C3%A4ule_Ostseite.jpg)](/wiki/Dosya:Wien_Graben_Pests%C3%A4ule_Ostseite.jpg) [Viyana Veba Sütunu](/wiki/Viyana_Veba_S%C3%BCtunu "Viyana Veba Sütunu"), 1679'daki [Büyük Veba salgınından](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Viyana_Vebas%C4%B1 "Büyük Viyana Vebası") sonra dikilmiştir.

[Büyük Viyana Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Viyana_Vebas%C4%B1 "Büyük Viyana Vebası"), 1679'da [Kutsal Roma İmparatorluğu](/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Kutsal Roma İmparatorluğu")'nu vurmuştur.[\[15\]](#cite_note-EB-15)

### İtalyan yarımadası

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: İtalyan yarımadası") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: İtalyan yarımadası")\]

1357'de veba [Venedik](/wiki/Venedik "Venedik")'e geri dönmüştür ve 1361-1363'te İtalya'nın geri kalanı pandemi ile ilk kez karşılaştı.[\[30\]](#cite_note-:0-30) [Toskana](/wiki/Toskana "Toskana")'daki [Pisa](/wiki/Pisa "Pisa"), [Pistoia](/wiki/Pistoia "Pistoia") ve [Floransa](/wiki/Floransa "Floransa") özellikle kötü etkilendi; orada [Latince](/wiki/Latince "Latince"): pesta secunda nüfusun beşte birini öldürdü.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Hayatta kalanlar, 1347-1351 Kara Ölümünün benzersiz bir olay olmadığının ve hayatın artık "eskisinden çok daha korkutucu ve güvencesiz" olduğunun farkındaydılar.[\[30\]](#cite_note-:0-30) İtalyan yarımadası, 1348 ile 1600 yılları arasındaki yılların %68'inde bir veba salgınıyla sarsıldı.[\[30\]](#cite_note-:0-30) 1361-1528 yılları arasında [Venedik](/wiki/Venedik "Venedik")'te 22 veba salgını yaşandı.[\[39\]](#cite_note-39) Eylül 1363'te [Giovanni Boccaccio](/wiki/Giovanni_Boccaccio "Giovanni Boccaccio")'ya yazan [Petrarca](/wiki/Petrarca "Petrarca"), Kara Veba'nın 1348'de İtalya'ya gelişinin eşi görülmemiş bir felaket olarak yas tutulmuş olmasına rağmen, "Şimdi bunun yasımızın sadece başlangıcı olduğunu anlıyoruz, çünkü o zamandan beri bu kötü güç, yüzyıllar boyunca insanlık tarihinde eşi benzeri olmayan ve duyulmamış güç, hiç durmadı, yetenekli bir savaşçı gibi sağdan ve soldan her yere saldırdı."[\[30\]](#cite_note-:0-30)[\[40\]](#cite_note-40)

[Papa IX. Bonifacius](/wiki/Papa_IX._Bonifacius "Papa IX. Bonifacius") tarafından ilan edilen 1400 Jübile Yılı'nda, Roma'ya seyahat edip dönen birçok hacı olması sebebiyle şiddeti artan, en kötü veba vakalarından biri gerçekleşti; şehrin kendisinde her gün 600-800 insan ölüyordu.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Floransa'da cenaze levazımatçılarının kayıtlarına göre en az 10.406 kişi öldü; Toplam ölü sayısı 15. yüzyıl tarihçisi Giovanni Morelli tarafından bu rakamın iki katı olarak tahmin edilmektedir.[\[30\]](#cite_note-:0-30) O yıl Pistoia ve iç bölgelerinin nüfusunun yarısı ölmüştür.[\[30\]](#cite_note-:0-30)

Padua'da 1405'te başka bir salgın meydana geldi ve 18.000 can aldı.[\[30\]](#cite_note-:0-30) 1449-1452 veba salgının sırasında, 1451 yılında 30.000 Milanlı öldü.[\[30\]](#cite_note-:0-30)

1478-1482 yılları arasında ölümcül bir veba İtalya'yı vurdu.[\[30\]](#cite_note-:0-30) [Venedik Cumhuriyeti](/wiki/Venedik_Cumhuriyeti "Venedik Cumhuriyeti") toprakları, salgının sekiz yıllık seyrinde 300.000 ölü gördü.[\[30\]](#cite_note-:0-30) [Luca Landucci](/w/index.php?title=Luca_Landucci&action=edit&redlink=1 "Luca Landucci (sayfa mevcut değil)"), 1478'de Floransa vatandaşları "acıklı bir durumdaydılar. Korku içinde yaşadılar ve kimsenin çalışmaya yüreği yoktu. Zavallı yaratıklar ipek ya da yün alamadılar... bu yüzden tüm sınıflar acı çekti." yazmıştır.[\[30\]](#cite_note-:0-30) (Floransa, vebanın yanı sıra hem [Papalık Devleti](/wiki/Papal%C4%B1k_Devleti "Papalık Devleti") ile savaşa yol açan [aforozdan](/wiki/Aforoz "Aforoz") hem de Pazzi komplosunu izleyen siyasi çekişmelerden kıvranıyordu.[\[30\]](#cite_note-:0-30)) 1479'da Roma'da veba salgını patlak verdi: [Vatikan Kütüphanesi](/wiki/Vatikan_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Vatikan Kütüphanesi") başkanı [Bartolomeo Platina](/w/index.php?title=Bartolomeo_Platina&action=edit&redlink=1 "Bartolomeo Platina (sayfa mevcut değil)") öldü ve [Papa IV. Sixtus](/wiki/Papa_IV._Sixtus "Papa IV. Sixtus") şehirden kaçtı ve bir yıldan fazla bir süre ortadan kayboldu.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Urbino Dükü Federico da Montefeltro da öldü.[\[30\]](#cite_note-:0-30)

[Kutsal Roma İmparatoru](/wiki/Kutsal_Roma_imparatorlar%C4%B1_listesi "Kutsal Roma imparatorları listesi") [V. Karl](/wiki/V._Karl "V. Karl") tarafından [Roma'nın Yağmalanması (1527)](/w/index.php?title=Roma%27n%C4%B1n_Ya%C4%9Fmalanmas%C4%B1_(1527)&action=edit&redlink=1 "Roma'nın Yağmalanması (1527) (sayfa mevcut değil)") sonrasında Floransa ve Roma'da veba patlak verdi. Veba Roma'da ortaya çıktı ve şehir sakinlerinin dörtte biri 30.000 Floransalıyı öldürdü.[\[30\]](#cite_note-:0-30) [Lorenzo di Filippo Strozzi](/w/index.php?title=Lorenzo_di_Filippo_Strozzi&action=edit&redlink=1 "Lorenzo di Filippo Strozzi (sayfa mevcut değil)") tarafından yazılmış "1527 Yılında Floransa'daki Vebanın Tanımı" bu vebayı ayrıntılı olarak kaydeder ve [Niccolò Machiavelli](/wiki/Niccol%C3%B2_Machiavelli "Niccolò Machiavelli") tarafından Strozzi'nin açıklamalarıyla kopyalanmıştır.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Strozzi şöyle yazmıştır:

> Zavallı Floransa'mız şimdi, kafirler tarafından istila edilmiş ve sonra terk edilmiş bir kasabadan başka bir şeye benzemiyor. Sakinlerin bir kısmı, ... uzak kır evlerine çekildi, bir kısmı öldü ve bir kısmı da ölüyor. Bu yüzden şimdiki an azaptır, gelecek tehdittir, bu yüzden ölümle mücadele eder ve yalnızca korku ve titreyerek yaşarız. Eskiden zengin ve asil vatandaşlarla dolup taşan temiz, güzel sokaklar şimdi kokuşmuş ve kirli; dilenci kalabalığı endişeli inlemelerle içlerinden geçiyor ve ancak zorluk ve korkuyla geçilebilir. Dükkanlar, hanlar kapalı, fabrikalarda işler durmuş, mahkemeler boş, yasalar çiğneniyor. Şimdi bir hırsızlık, şimdi de bir cinayet işitiliyor. Vatandaşların sık sık toplandığı pazar yerleri olan meydanlar, şimdi mezarlara ve kötü kalabalığın tatil beldesine dönüştürüldü. ... Bir erkek kardeş, bir kız kardeş, bir koca, bir eş tesadüfen bir araya gelirse, birbirlerinden dikkatlice kaçınırlar. Başka hangi kelimelere ihtiyaç var mı? Babalar ve anneler kendi çocuklarından kaçınır ve onları terk eder. ... Ekmeğin dağıtıldığı, ancak ezilme vebasında çıbanların da yayıldığı birkaç erzak deposu hala açık. Konuşmak yerine... şimdi sadece acınası, içler acısı haberler işitiliyor - öyle biri öldü, öyle biri hasta, öyle biri kaçtı, öyle biri evinde gözaltında, öyle biri hastanede, öyle biri. birinin hemşiresi var, diğerinin yardımı yok, sadece hayal gücüyle [Asklepios](/wiki/Asklepios "Asklepios")'u hasta etmeye yetecek haberler gibi.
>
> — Lorenzo di Filippo Strozzi, _1527 Yılında Floransa'daki Vebanın Tanımı_

[Floransa Kuşatması (1529-1530)](/w/index.php?title=Floransa_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_(1529-1530)&action=edit&redlink=1 "Floransa Kuşatması (1529-1530) (sayfa mevcut değil)")'na başka veba salgını da eşlik etmiştir; orada dini yapılar hastane olmuş ve enfekte olanları şehir surları olmadan barındırmak için 600 geçici yapı inşa edilmiştir.[\[30\]](#cite_note-:0-30)

1530'dan sonra, siyasi çekişmeler sakinleşti ve İtalya'daki savaşlar daha seyrek hale geldi; daha sonra, oradaki veba salgınları eskisinden daha az görüldü ve yalnızca tek tek şehirleri veya bölgeleri etkiledi.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Salgınlar daha azdı, ancak özellikle şiddetliydi.[\[30\]](#cite_note-:0-30) 1533-1575 arasında kırk üç yıl on sekiz veba salgını vardır.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Özellikle zarar veren [1575-1578 İtalyan veba salgını](/w/index.php?title=1575-1578_%C4%B0talyan_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1575-1578 İtalyan veba salgını (sayfa mevcut değil)"), yarımadanın her iki ucundan kuzeye ve güneye doğru yol aldı; ölüm oranı özellikle yüksekti.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Resmi hesaba göre, Milan'da 1576'da vebadan 17.329 kişi hayatını kaybetti, [Brescia](/wiki/Brescia "Brescia")'da ise toplam nüfusu 46.000'i geçmeyen bir kasabada 17.396 kişinin öldüğünü kaydedilmiştir.[\[30\]](#cite_note-:0-30) Bu arada Venedik nüfusunun dörtte biri ile üçte biri arası vebadan öldü, 1576-1577 salgınında ise şehirde 50.000 kişi öldü.[\[30\]](#cite_note-:0-30)[\[41\]](#cite_note-41)

17\. yüzyılın ilk yarısında, bir veba salgının İtalya'da yaklaşık 1,7 milyon insanın veya nüfusun yaklaşık % 14'ünü ölümüne neden oldu.[\[42\]](#cite_note-42)

[1629-1631 İtalya veba salgını](/wiki/1629-1631_%C4%B0talya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1629-1631 İtalya veba salgını") muhtemelen yüzyılın en felaketiydi: Milano şehri "Milan'ın Büyük Vebası"nda 100.000 kişilik nüfusunun yarısını kaybederken, Venedik şiddetli 1553-1556 salgınından sonra aradan geçen on yıllarda nüfus oldukça küçülmüş olsa da en o salgın kadar kadar etkilenmişti.[\[30\]](#cite_note-:0-30)

[1656-1657 İtalya veba salgını](/w/index.php?title=1656-1657_%C4%B0talya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1656-1657 İtalya veba salgını (sayfa mevcut değil)"), İtalya'daki son büyük veba felaketiydi ve [Napoli veba salgını](/w/index.php?title=Napoli_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Napoli veba salgını (sayfa mevcut değil)") en şiddetlisiydi.[\[30\]](#cite_note-:0-30) 1656'da veba, Napoli'nin 300.000 nüfusunun yaklaşık yarısını öldürdü.[\[43\]](#cite_note-43) İtalya'daki son salgın [Messina](/wiki/Messina "Messina")'da 1742-1744'te görüldü.[\[30\]](#cite_note-:0-30) İtalya'da kaydedilen son veba vakası, [Bari](/wiki/Bari "Bari") yakınlarındaki bir kasaba olan Noja'da 1815-1816'da görülmüştür.[\[30\]](#cite_note-:0-30)

### Kuzey Avrupa

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: Kuzey Avrupa") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kuzey Avrupa")\]

Norveç nüfusunun %60'ından fazlası 1348'den 1350'ye kadar ölmüştür.[\[44\]](#cite_note-forskning-44) Son veba salgını 1654'te [Oslo](/wiki/Oslo "Oslo")'yu harap etti.[\[45\]](#cite_note-cripkl-45)

Rusya'yı hastalık 1350'den 1490'a kadar her beş veya altı yılda bir vurmuştur.[\[46\]](#cite_note-FOOTNOTEByrne200462-46) 1654'te Rus vebası yaklaşık 700.000 kişiyi öldürmüştür.[\[47\]](#cite_note-The_Present_State_of_Russia-47)[\[48\]](#cite_note-elib.shpl.ru-48)

1709-1713'te [İsveç](/wiki/%C4%B0sve%C3%A7_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "İsveç İmparatorluğu") ile [Rusya Çarlığı](/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Rusya Çarlığı") ve müttefikleri arasındaki [Büyük Kuzey Savaşı](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1 "Büyük Kuzey Savaşı")'nı (1700-1721) takip eden bir [veba salgını](/w/index.php?title=B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Büyük Kuzey Savaşı veba salgını (sayfa mevcut değil)")[\[49\]](#cite_note-49) İsveç'te yaklaşık 100.000,[\[50\]](#cite_note-FOOTNOTEAlexander198021-50) ve [Prusya](/wiki/Prusya "Prusya")'da 300.000'i öldürmüştür.[\[51\]](#cite_note-FOOTNOTEBray200472-51) Veba, [Helsinki](/wiki/Helsinki "Helsinki") sakinlerinin üçte ikisini,[\[52\]](#cite_note-52) [Stockholm](/wiki/Stockholm "Stockholm") nüfusunun üçte birini[\[53\]](#cite_note-53) öldürmüştür. Bu İskandinavya'daki son vebaydı, ancak [1770-1772 Rusya veba salgını](/wiki/1770-1772_Rusya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1770-1772 Rusya veba salgını"), [Moskova](/wiki/Moskova "Moskova")'da 100.000 kadar insanı öldürmüştür.[\[54\]](#cite_note-54)

### Doğu Avrupa

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: Doğu Avrupa") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Doğu Avrupa")\]

[Büyük 1738 Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_1738_Vebas%C4%B1 "Büyük 1738 Vebası"), 1738-1740 yılları arasında süren ve [Romanya](/wiki/Romanya "Romanya"), [Macaristan](/wiki/Macaristan "Macaristan"), [Ukrayna](/wiki/Ukrayna "Ukrayna"), [Sırbistan](/wiki/S%C4%B1rbistan "Sırbistan"), [Hırvatistan](/wiki/H%C4%B1rvatistan "Hırvatistan") ve [Avusturya](/wiki/Avusturya "Avusturya")'nın modern ülkelerindeki bölgeleri etkileyen bir veba salgınıdır.[\[15\]](#cite_note-EB-15)

### Fransa

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Fransa") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Fransa")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Marseille-peste-Serre.jpg/220px-Marseille-peste-Serre.jpg)](/wiki/Dosya:Marseille-peste-Serre.jpg) 1720'de [Büyük Marsilya Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Marsilya_Vebas%C4%B1 "Büyük Marsilya Vebası"), şehirde ve çevre illerde 100.000 kişinin ölümüne sebep olmuştur.

1466'da Paris'te belki 40.000 kişi vebadan ölmüştür.[\[55\]](#cite_note-FOOTNOTEBritannica1911-55) 16\. ve 17. yüzyıllarda veba, Paris'i ortalama olarak neredeyse üç yılda bir vurdu.[\[56\]](#cite_note-FOOTNOTEHarding200225-56) Tarihçi Geoffrey Parker'a göre, " [Fransa](/wiki/Fransa "Fransa") 1628-1631 salgınında neredeyse bir milyon insanı vebadan kaybetti."[\[57\]](#cite_note-FOOTNOTEParker20017-57) Batı Avrupa'nın [son büyük salgını](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Marsilya_Vebas%C4%B1 "Büyük Marsilya Vebası") 1720'de [Marsilya](/wiki/Marsilya "Marsilya")'da meydana gelmiştir.[\[44\]](#cite_note-forskning-44)

### Britanya adaları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Britanya adaları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Britanya adaları")\]

[1563 Londra veba salgını](/wiki/1563_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1563 Londra veba salgını"), 1593, 1603, 1625, 1636 ve 1665 veba salgınları Londra'yı harap etmiştir[\[58\]](#cite_note-FOOTNOTEHarding200224-58) ve o yıllarda nüfusunu %10 ila 30 oranında azaltmıştır.[\[59\]](#cite_note-59) 1665-1666 [Büyük Londra Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Londra_Vebas%C4%B1 "Büyük Londra Vebası"), pandeminin son büyük salgınıdır ve duvarlarla çevrili [Londra Şehri](/wiki/Londra_%C5%9Eehri "Londra Şehri")'ndeki son veba ölümü, on dört yıl sonra 1679'da kaydedilmiştir.

### Felemenk

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: Felemenk") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Felemenk")\]

[Amsterdam](/wiki/Amsterdam "Amsterdam") nüfusunun %10'undan fazlası 1623-1625'te ve yine 1635-1636, 1655 ve 1664'te ölmüştür.[\[60\]](#cite_note-60)

### İber Yarımadası

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: İber Yarımadası") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: İber Yarımadası")\]

1,25 milyondan fazla ölüm, 17. yüzyıl İspanya'sındaki ağır veba vakalarından kaynaklanmıştır.[\[61\]](#cite_note-61) [1649 vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sevilla_Vebas%C4%B1 "Büyük Sevilla Vebası") muhtemelen [Sevilla](/wiki/Sevilla "Sevilla")'nın nüfusunu yarı yarıya azaltmıştır.[\[51\]](#cite_note-FOOTNOTEBray200472-51)

### Malta

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=13 "Değiştirilen bölüm: Malta") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=13 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Malta")\]

Daha fazla bilgi: [Malta veba salgınları](/wiki/Malta_veba_salg%C4%B1nlar%C4%B1 "Malta veba salgınları")

Malta, 14. yüzyılın ortaları ile 19. yüzyılın başları arasındaki ikinci salgını sırasında bir dizi veba salgını yaşamıştır. En şiddetli salgın, yaklaşık 11.300 kişiyi öldüren [1675-1676 salgınıydı](/wiki/1675-1676_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1675-1676 Malta veba salgını"), bunu sırasıyla yaklaşık 4.500 ve 3.000 kişiyi öldüren [1813-1814 salgını](/wiki/1813-1814_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1813-1814 Malta veba salgını") ve [1592-1593 salgını](/wiki/1592-1593_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1592-1593 Malta veba salgını") izler.

### Tenerife

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=14 "Değiştirilen bölüm: Tenerife") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=14 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tenerife")\]

1582 Tenerife veba salgını (ayrıca 1582 [San Cristóbal de La Laguna](/wiki/San_Crist%C3%B3bal_de_La_Laguna "San Cristóbal de La Laguna") veba salgını), 1582-1583 yılları arasında İspanya'nın [Tenerife](/wiki/Tenerife "Tenerife") adasında meydana gelen bir hıyarcıklı veba salgınıdır. O zamanlar 20.000'den az nüfusu olan bir adada (adanın nüfusunun yaklaşık %25-45'i arasında) 5.000 ila 9.000 arasında ölüme neden olduğuna inanılmaktadır.[\[62\]](#cite_note-museosdetenerife.org-62)

## Ana salgınlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=15 "Değiştirilen bölüm: Ana salgınlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=15 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Ana salgınlar")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Micco_Spadaro_-_Largo_Mercatello_durante_la_peste_a_Napoli_%281656%29.jpg/220px-Micco_Spadaro_-_Largo_Mercatello_durante_la_peste_a_Napoli_%281656%29.jpg)](/wiki/Dosya:Micco_Spadaro_-_Largo_Mercatello_durante_la_peste_a_Napoli_(1656).jpg) 1656'da Napoli Vebası sırasında [Napoli](/wiki/Napoli "Napoli")'nin dönem gravürü[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Chevalier_Roze_%C3%A0_la_Tourette_-_1720.PNG/220px-Chevalier_Roze_%C3%A0_la_Tourette_-_1720.PNG)](/wiki/Dosya:Chevalier_Roze_%C3%A0_la_Tourette_-_1720.PNG) 1720'de [Büyük Marsilya Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Marsilya_Vebas%C4%B1 "Büyük Marsilya Vebası") sırasında [Marsilya](/wiki/Marsilya "Marsilya")'nın dönem gravürü[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Paul_F%C3%BCrst%2C_Der_Doctor_Schnabel_von_Rom_%28coloured_version%29.png/200px-Paul_F%C3%BCrst%2C_Der_Doctor_Schnabel_von_Rom_%28coloured_version%29.png)](/wiki/Dosya:Paul_F%C3%BCrst,_Der_Doctor_Schnabel_von_Rom_(coloured_version).png) 17\. yüzyılda bir [veba doktoru](/wiki/Veba_doktoru "Veba doktoru") ve tipik [kıyafeti](/wiki/Veba_doktorlar%C4%B1_taraf%C4%B1ndan_giyilen_k%C4%B1yafetler "Veba doktorları tarafından giyilen kıyafetler").YearsPlaceDeath estimatesArticle/citation
1347-51Avrupa, Asya, Orta Doğu75,000,000-200,000,000[Kara Ölüm](/wiki/Kara_%C3%96l%C3%BCm "Kara Ölüm")[\[63\]](#cite_note-63)1360-63[İngiltere](/wiki/%C4%B0ngiltere "İngiltere")700-800,0001464-66[Paris](/wiki/Paris "Paris")40,0001471İngiltere300-400,000[\[64\]](#cite_note-FOOTNOTEGottfried1983131-64)1479-80İngiltere400-500,000[\[64\]](#cite_note-FOOTNOTEGottfried1983131-64)1563-64
England
20,136+
[1563 Londra veba salgını](/wiki/1563_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1563 Londra veba salgını")1576-77[Venedik](/wiki/Venedik "Venedik")50,000[\[65\]](#cite_note-FOOTNOTEBray200471-65)1582-83[Tenerife](/wiki/Tenerife "Tenerife")5,000-9,000[\[62\]](#cite_note-museosdetenerife.org-62)1592-1593
England
19,900+
[1592-1593 Londra veba salgını](/w/index.php?title=1592-1593_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1592-1593 Londra veba salgını (sayfa mevcut değil)")1596-99[Kastilya](/wiki/Kastilya "Kastilya")500,000[\[51\]](#cite_note-FOOTNOTEBray200472-51)1603-11Londra43,000[\[66\]](#cite_note-FOOTNOTEGraunt1759-66)1620-21[Cezayir](/wiki/Cezayir_(%C5%9Fehir) "Cezayir (şehir)")30-50,000[\[36\]](#cite_note-FOOTNOTEDavis200318-36)1628-31[Fransa](/wiki/Fransa "Fransa")1,000,000[\[57\]](#cite_note-FOOTNOTEParker20017-57)1629-31[İtalya](/wiki/%C4%B0talya "İtalya")1,000,000[1629-1631 İtalya veba salgını](/wiki/1629-1631_%C4%B0talya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1629-1631 İtalya veba salgını")[\[67\]](#cite_note-Hays-67)1633-44
[Çin](/wiki/%C3%87in "Çin") ( [Ming Hanedanı](/wiki/Ming_Hanedan%C4%B1 "Ming Hanedanı"))
200,000+
[Ming Hanedanı veba salgını](/w/index.php?title=Ming_Hanedan%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Ming Hanedanı veba salgını (sayfa mevcut değil)")[\[68\]](#cite_note-68)[\[69\]](#cite_note-69)1647-52Güney [İspanya](/wiki/%C4%B0spanya "İspanya")500,000[Büyük Sevilla Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sevilla_Vebas%C4%B1 "Büyük Sevilla Vebası")1654-55[Rusya](/wiki/Rusya "Rusya")700,000[\[47\]](#cite_note-The_Present_State_of_Russia-47)[\[48\]](#cite_note-elib.shpl.ru-48)1656-58[Napoli Krallığı](/wiki/Napoli_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Napoli Krallığı")1,250,000[Napoli veba salgını](/w/index.php?title=Napoli_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Napoli veba salgını (sayfa mevcut değil)")[\[70\]](#cite_note-Emerging-70)1665-66Londra70-100,000[Büyük Londra Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Londra_Vebas%C4%B1 "Büyük Londra Vebası")1675-76[Malta](/wiki/Malta "Malta")11,300[1675-1676 Malta veba salgını](/wiki/1675-1676_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1675-1676 Malta veba salgını")1679-80[Avusturya](/wiki/Avusturya "Avusturya")76,000[Büyük Viyana Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Viyana_Vebas%C4%B1 "Büyük Viyana Vebası")1681[Prag](/wiki/Prag "Prag")83,0001689-90[Bağdat](/wiki/Ba%C4%9Fdat "Bağdat")150,000[\[38\]](#cite_note-FOOTNOTEIssawi198899-38)1704-10[Polonya](/wiki/Polonya "Polonya")75,000[Büyük Kuzey Savaşı veba salgını](/w/index.php?title=B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Büyük Kuzey Savaşı veba salgını (sayfa mevcut değil)")1709-13Baltık300-400,000[Büyük Kuzey Savaşı veba salgını](/w/index.php?title=B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Büyük Kuzey Savaşı veba salgını (sayfa mevcut değil)")1720s[Marsilya](/wiki/Marsilya "Marsilya")100,000[Büyük Marsilya Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Marsilya_Vebas%C4%B1 "Büyük Marsilya Vebası")1738-40[Macaristan](/wiki/Macaristan "Macaristan") & [Hırvatistan](/wiki/H%C4%B1rvatistan "Hırvatistan")50,000[Büyük 1738 Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_1738_Vebas%C4%B1 "Büyük 1738 Vebası")1770s[Moskova](/wiki/Moskova "Moskova")75,000[1770-1772 Rusya veba salgını](/wiki/1770-1772_Rusya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1770-1772 Rusya veba salgını")1772-1773[Pers İmparatorluğu](/wiki/Pers_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Pers İmparatorluğu")2,000,000[Pers veba salgını](/wiki/Pers_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Pers veba salgını")[\[71\]](#cite_note-Iran-71)1791[Mısır](/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r "Mısır")300,000[\[72\]](#cite_note-FOOTNOTEMikhail201443-72)1812-19[Osmanlı İmparatorluğu](/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Osmanlı İmparatorluğu")300,000[\[73\]](#cite_note-73)[1812-1819 Osmanlı veba salgını](/wiki/1812-1819_Osmanl%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1812-1819 Osmanlı veba salgını")1813-14[Malta](/wiki/Malta "Malta")4,500[1813-1814 Malta veba salgını](/wiki/1813-1814_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1813-1814 Malta veba salgını")1813-14[Romanya](/wiki/Romanya "Romanya")60,000[\[74\]](#cite_note-74)[Caragea vebası](/wiki/Caragea_vebas%C4%B1 "Caragea vebası")1829-35[Bağdat](/wiki/Ba%C4%9Fdat "Bağdat")12,000[\[75\]](#cite_note-75)

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=16 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=16 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

Özel

01. **[^](#cite_ref-1)** Spyrou, Maria A.; Keller, Marcel; Tukhbatova, Rezeda I.; Scheib, Christiana L.; Nelson, Elizabeth A.; Andrades Valtueña, Aida; Neumann, Gunnar U.; Walker, Don; Alterauge, Amelie; Carty, Niamh; Cessford, Craig (2 Ekim 2019). ["Phylogeography of the second plague pandemic revealed through analysis of historical Yersinia pestis genomes"](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6775055). _Nature Communications_ (İngilizce). **10** (1): 4470. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [2019NatCo..10.4470S](http://adsabs.harvard.edu/abs/2019NatCo..10.4470S). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"):[10.1038/s41467-019-12154-0](https://doi.org/10.1038/s41467-019-12154-0)![Özgürce erişilebilir](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [2041-1723](//www.worldcat.org/issn/2041-1723). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [6775055](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6775055) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [31578321](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31578321).
02. **[^](#cite_ref-2)** Guellil, Meriam; Kersten, Oliver; Namouchi, Amine; Luciani, Stefania; Marota, Isolina; Arcini, Caroline A.; Iregren, Elisabeth; Lindemann, Robert A.; Warfvinge, Gunnar; Bakanidze, Lela; Bitadze, Lia (10 Kasım 2020). ["A genomic and historical synthesis of plague in 18th century Eurasia"](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7668095). _Proceedings of the National Academy of Sciences_ (İngilizce). **117** (45): 28328-28335. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"):[10.1073/pnas.2009677117](https://doi.org/10.1073/pnas.2009677117)![Özgürce erişilebilir](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [0027-8424](//www.worldcat.org/issn/0027-8424). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [7668095](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7668095) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [33106412](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/33106412).
03. **[^](#cite_ref-3)**["The History of Plague – Part 1. The Three Great Pandemics"](https://web.archive.org/web/20140410084353/https://jmvh.org/article/the-history-of-plague-part-1-the-three-great-pandemics/). _jmvh.org_ (İngilizce). 10 Nisan 2014 tarihinde [kaynağından](https://jmvh.org/article/the-history-of-plague-part-1-the-three-great-pandemics/) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2021.
04. **[^](#cite_ref-4)** Bramanti, Barbara; Dean, Katharine R.; Walløe, Lars; Chr. Stenseth, Nils (24 Nisan 2019). ["The Third Plague Pandemic in Europe"](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6501942). _Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences_ (İngilizce). **286** (1901). [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1098/rspb.2018.2429](https://doi.org/10.1098/rspb.2018.2429). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [0962-8452](//www.worldcat.org/issn/0962-8452). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [6501942](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6501942) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [30991930](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30991930).
05. **[^](#cite_ref-5)**["Plague, Plague Information, Black Death Facts, News, Photos"](http://science.nationalgeographic.com/science/health-and-human-body/human-diseases/plague-article.html), _National Geographic_, 26 Haziran 2013 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://www.webcitation.org/6HfrvlPBO?url=http://science.nationalgeographic.com/science/health-and-human-body/human-diseases/plague-article.html), erişim tarihi: 3 Kasım 2008
06. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEHays200523_6-0)** [Hays 2005](#CITEREFHays2005), s. 23.
07. **[^](#cite_ref-7)** Hollingsworth, Julia. ["Black Death in China: A history of plagues, from ancient times to now"](https://edition.cnn.com/2019/11/23/asia/plague-china-history-intl-hnk-scli/index.html). _CNN_ (İngilizce). 6 Mart 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200306011659/https://edition.cnn.com/2019/11/23/asia/plague-china-history-intl-hnk-scli/index.html). Erişim tarihi: 24 Mart 2020.
08. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEBenedictow200450-51_8-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEBenedictow200450-51_8-1) [Benedictow 2004](#CITEREFBenedictow2004), s. 50-51. Kaynak hatası:Geçersiz `<ref>` etiketi: "FOOTNOTEBenedictow200450-51" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: [Kaynak gösterme](/wiki/Vikipedi:Kaynak_g%C3%B6sterme "Vikipedi:Kaynak gösterme"))
09. **^** [_**a**_](#cite_ref-jstor.org_9-0) [_**b**_](#cite_ref-jstor.org_9-1) Sussman, George D. (2011). ["Was the Black Death in India and China?"](https://www.jstor.org/stable/44452010). _Bulletin of the History of Medicine_ (İngilizce). **85** (3): 319-355. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1353/bhm.2011.0054](https://doi.org/10.1353/bhm.2011.0054). [JSTOR](/wiki/JSTOR "JSTOR") [44452010](//www.jstor.org/stable/44452010). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [22080795](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22080795). 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20210602141007/https://www.jstor.org/stable/44452010). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
10. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEBramantiStensethWalløeLei20161-26_10-0)** [Bramanti et al. 2016](#CITEREFBramantiStensethWalløeLei2016), ss. 1-26.
11. **[^](#cite_ref-11)** Wade, Nicholas (31 Ekim 2010). ["Europe's Plagues Came From China, Study Finds"](https://www.nytimes.com/2010/11/01/health/01plague.html). _The New York Times_ (İngilizce). [ISSN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_S%C3%BCreli_Yay%C4%B1n_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası") [0362-4331](//www.worldcat.org/issn/0362-4331). 4 Kasım 2010 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20101104083917/http://www.nytimes.com/2010/11/01/health/01plague.html). Erişim tarihi: 1 Mart 2020.
12. **[^](#cite_ref-12)**["Black Death \| Causes, Facts, and Consequences"](https://www.britannica.com/event/Black-Death). _Encyclopædia Britannica_ (İngilizce). 9 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190709135155/https://www.britannica.com/event/Black-Death). Erişim tarihi: 1 Mart 2020.
13. **[^](#cite_ref-13)** Wade, Nicholas. ["Black Death's Origins Traced to China"](https://web.archive.org/web/20200301232719/https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00E7D8133FF932A35752C1A9669D8B63). _query.nytimes.com_ (İngilizce). 1 Mart 2020 tarihinde [kaynağından](https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00E7D8133FF932A35752C1A9669D8B63) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2020.
14. **[^](#cite_ref-14)** [_Historical Estimates of World Population_](https://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php) (İngilizce), Census.gov, 9 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20120709092946/https://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php), erişim tarihi: 27 Aralık 2012
15. **^** [_**a**_](#cite_ref-EB_15-0) [_**b**_](#cite_ref-EB_15-1) [_**c**_](#cite_ref-EB_15-2) [_**d**_](#cite_ref-EB_15-3)![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/12px-Wikisource-logo.svg.png)Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). " [Plague](https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Plague "wikisource:1911 Encyclopædia Britannica/Plague")". _[Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica%27n%C4%B1n_on_birinci_bask%C4%B1s%C4%B1 "Encyclopædia Britannica'nın on birinci baskısı")_. **21** (11\. bas.). Cambridge University Press.
16. **[^](#cite_ref-16)**["Las epidemias de la Historia: la peste en La Laguna (1582-1583)"](http://cliocanarias.com/12-las-epidemias-en-la-historia-la-peste-en-la-laguna-1582-1583/). 25 Şubat 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200225130125/http://cliocanarias.com/12-las-epidemias-en-la-historia-la-peste-en-la-laguna-1582-1583/). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
17. **[^](#cite_ref-17)** [_A list of National epidemics of plague in England 1348-1665_](http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm), Urbanrim.org.uk, 8 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20090508010316/http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm), erişim tarihi: 3 Kasım 2008
18. **[^](#cite_ref-18)** [_Plague History Provence, – by Provence Beyond_](http://www.beyond.fr/history/plague.html), Beyond.fr, 9 Şubat 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200209175743/https://www.beyond.fr/history/plague.html), erişim tarihi: 3 Kasım 2008
19. **[^](#cite_ref-19)**" [Cholera's seven pandemics](http://www.cbc.ca/health/story/2008/05/09/f-cholera-outbreaks.html) 9 Şubat 2011 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20110209031825/http://www.cbc.ca/health/story/2008/05/09/f-cholera-outbreaks.html).". CBC News. 2 December 2008.
20. **[^](#cite_ref-20)**["Sporadik vaka"](https://web.archive.org/web/20201202081832/https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66515/sporadik-vaka.html). _COVID-19 Bilgilendirme Platformu_. [Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı](/wiki/T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Sa%C4%9Fl%C4%B1k_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı"). 2 Temmuz 2021. 2 Aralık 2020 tarihinde [kaynağından](https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66515/sporadik-vaka.html) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
21. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEWade2010_21-0)** [Wade 2010](#CITEREFWade2010).
22. **[^](#cite_ref-22)** Sean Martin (2001). [_Black Death:Chapter One_](https://archive.org/details/blackdeath0000mart) (İngilizce). Harpenden, GBR:Pocket Essentials. ss. [14](https://archive.org/details/blackdeath0000mart/page/14).
23. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEMcNeill1998_23-0)** [McNeill 1998](#CITEREFMcNeill1998).
24. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEWheelis2002_24-0)** [Wheelis 2002](#CITEREFWheelis2002).
25. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEBarrasGreub2014_25-0)** [Barras & Greub 2014](#CITEREFBarrasGreub2014)"In the Middle Ages, a famous although controversial example is offered by the siege of Caffa (now Feodossia in Ukraine/Crimea), a Genovese outpost on the Black Sea coast, by the Mongols. In 1346, the attacking army experienced an epidemic of bubonic plague. The Italian chronicler Gabriele de' Mussi, in his _Istoria de Morbo sive Mortalitate quae fuit Anno Domini 1348_, describes quite plausibly how the plague was transmitted by the Mongols by throwing diseased cadavers with catapults into the besieged city, and how ships transporting Genovese soldiers, fleas and rats fleeing from there brought it to the Mediterranean ports. Given the highly complex epidemiology of plague, this interpretation of the Black Death (which might have killed >25 million people in the following years throughout Europe) as stemming from a specific and localized origin of the Black Death remains controversial. Similarly, it remains doubtful whether the effect of throwing infected cadavers could have been the sole cause of the outburst of an epidemic in the besieged city."
26. **[^](#cite_ref-26)** Byrne, Joseph Patrick (2012). "Caffa (Kaffa, Fyodosia), Ukraine". [_Encyclopedia of the Black Death_](https://books.google.com/books?id=5KtDfvlSrDAC) (İngilizce). Santa Barbara, California: ABC-CLIO. s. 65. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-59884-253-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-59884-253-1 "Özel:KitapKaynakları/978-1-59884-253-1"). 4 Haziran 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200604122924/https://books.google.com/books?id=5KtDfvlSrDAC). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
27. **^** [_**a**_](#cite_ref-:5_27-0) [_**b**_](#cite_ref-:5_27-1) [_**c**_](#cite_ref-:5_27-2) [_**d**_](#cite_ref-:5_27-3) [_**e**_](#cite_ref-:5_27-4) [_**f**_](#cite_ref-:5_27-5) [_**g**_](#cite_ref-:5_27-6) [_**h**_](#cite_ref-:5_27-7) [_**i**_](#cite_ref-:5_27-8) [_**j**_](#cite_ref-:5_27-9) [_**k**_](#cite_ref-:5_27-10) [_**l**_](#cite_ref-:5_27-11) Byrne, Joseph Patrick. (2012). "Constantinople/Istanbul". _Encyclopedia of the Black Death_. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. s. 87. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-59884-254-8](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-59884-254-8 "Özel:KitapKaynakları/978-1-59884-254-8"). [OCLC](/wiki/OCLC "OCLC") [769344478](//www.worldcat.org/oclc/769344478).
28. **[^](#cite_ref-28)** [_Boccaccio: The Decameron, "Introduction"_](http://www.fordham.edu/halsall/source/decameronintro.html), Fordham.edu, 1 Ekim 2011 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20111001021904/http://www.fordham.edu/halsall/source/decameronintro.html), erişim tarihi: 10 Aralık 2011
29. **[^](#cite_ref-29)** Petrarch, _Epistolae familiares_ IV.12.208
30. **^** [_**a**_](#cite_ref-:0_30-0) [_**b**_](#cite_ref-:0_30-1) [_**c**_](#cite_ref-:0_30-2) [_**d**_](#cite_ref-:0_30-3) [_**e**_](#cite_ref-:0_30-4) [_**f**_](#cite_ref-:0_30-5) [_**g**_](#cite_ref-:0_30-6) [_**h**_](#cite_ref-:0_30-7) [_**i**_](#cite_ref-:0_30-8) [_**j**_](#cite_ref-:0_30-9) [_**k**_](#cite_ref-:0_30-10) [_**l**_](#cite_ref-:0_30-11) [_**m**_](#cite_ref-:0_30-12) [_**n**_](#cite_ref-:0_30-13) [_**o**_](#cite_ref-:0_30-14) [_**p**_](#cite_ref-:0_30-15) [_**q**_](#cite_ref-:0_30-16) [_**r**_](#cite_ref-:0_30-17) [_**s**_](#cite_ref-:0_30-18) [_**t**_](#cite_ref-:0_30-19) [_**u**_](#cite_ref-:0_30-20) [_**v**_](#cite_ref-:0_30-21) [_**w**_](#cite_ref-:0_30-22) [_**x**_](#cite_ref-:0_30-23) [_**y**_](#cite_ref-:0_30-24) [_**z**_](#cite_ref-:0_30-25) [_**aa**_](#cite_ref-:0_30-26) [_**ab**_](#cite_ref-:0_30-27) [_**ac**_](#cite_ref-:0_30-28) [_**ad**_](#cite_ref-:0_30-29) [_**ae**_](#cite_ref-:0_30-30) White, Arthur (2014). "The Four Horsemen". [_Plague and Pleasure: The Renaissance World of Pius II_](https://books.google.com/books?id=SfIdBgAAQBAJ) (İngilizce). Washington D.C.: Catholic University of America Press. ss. 21-48. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-8132-2681-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-8132-2681-1 "Özel:KitapKaynakları/978-0-8132-2681-1"). 10 Eylül 2021 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20210910055636/https://books.google.com/books?id=SfIdBgAAQBAJ). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
31. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEParker200925_31-0)** [Parker 2009](#CITEREFParker2009), s. 25.
32. **[^](#cite_ref-32)** [_The Islamic World to 1600: The Mongol Invasions (The Black Death)_](https://web.archive.org/web/20090131180742/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/blackDeath.html), Ucalgary.ca, 31 Ocak 2009 tarihinde [kaynağından](https://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/blackDeath.html) arşivlendi, erişim tarihi: 10 Aralık 2011
33. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEByrne2008519_33-0)** [Byrne 2008](#CITEREFByrne2008), s. 519.
34. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEHays199858_34-0)** [Hays 1998](#CITEREFHays1998), s. 58.
35. **[^](#cite_ref-35)** Schiferl, Ellen (1983). "Iconography of plague saints in fifteenth-century Italian painting". _Fifteenth Century Studies_ (İngilizce). Cilt 6. ss. 205-225.
36. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEDavis200318_36-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEDavis200318_36-1) [Davis 2003](#CITEREFDavis2003), s. 18.
37. **[^](#cite_ref-37)** Université de Strasbourg. Institut de turcologie, Université de Strasbourg. Institut d'études turques, Association pour le développement des études turques. (1998), _Turcica_ (Fransızca), Éditions Klincksieck, s. 198KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
38. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEIssawi198899_38-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEIssawi198899_38-1) [Issawi 1988](#CITEREFIssawi1988), s. 99.
39. **[^](#cite_ref-39)** Brian Pullan (2006), [_Crisis And Change in the Venetian Economy in the Sixteenth And Seventeenth Centuries_](https://books.google.com/books?id=2DlGaWQBDQEC&pg=PA151) (İngilizce), Taylor & Francis Group, s. 151, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-415-37700-3](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-415-37700-3 "Özel:KitapKaynakları/978-0-415-37700-3"), 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190331211259/https://books.google.com/books?id=2DlGaWQBDQEC&pg=PA151), erişim tarihi: 10 Eylül 2021
40. **[^](#cite_ref-40)** Petrarch, _Seniles_ III.1.79-80
41. **[^](#cite_ref-41)** Mary Lindemann (1999), [_Medicine and Society in Early Modern Europe_](https://books.google.com/books?id=fQxAkrbksTEC&pg=PA41) (İngilizce), Cambridge University Press, s. 41, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-521-42354-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-521-42354-0 "Özel:KitapKaynakları/978-0-521-42354-0"), 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190331174358/https://books.google.com/books?id=fQxAkrbksTEC&pg=PA41), erişim tarihi: 10 Eylül 2021
42. **[^](#cite_ref-42)** Karl Julius Beloch, _Bevölkerungsgeschichte Italiens_, volume 3, pp. 359-360.
43. **[^](#cite_ref-43)** [_Naples in the 1600s_](https://web.archive.org/web/20081010145720/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/goldenage.htm) (İngilizce), Faculty.ed.umuc.edu, 10 Ekim 2008 tarihinde [kaynağından](http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/goldenage.htm) arşivlendi, erişim tarihi: 3 Kasım 2008
44. **^** [_**a**_](#cite_ref-forskning_44-0) [_**b**_](#cite_ref-forskning_44-1) Harald Aastorp (1 Ağustos 2004), [_Svartedauden enda verre enn antatt_](http://www.forskning.no/Artikler/2004/juli/1090833676.68), Forskning.no, 31 Mart 2008 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20080331003935/http://www.forskning.no/Artikler/2004/juli/1090833676.68), erişim tarihi: 3 Ocak 2009
45. **[^](#cite_ref-cripkl_45-0)** Øivind Larsen, [_DNMS.NO : Michael: 2005 : 03/2005 : Book review: Black Death and hard facts_](http://www.dnms.no/index.php?kat_id=16&art_id=87), Dnms.no, 25 Ekim 2008 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20081025195730/http://www.dnms.no/index.php?kat_id=16&art_id=87), erişim tarihi: 3 Kasım 2008
46. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEByrne200462_46-0)** [Byrne 2004](#CITEREFByrne2004), s. 62.
47. **^** [_**a**_](#cite_ref-The_Present_State_of_Russia_47-0) [_**b**_](#cite_ref-The_Present_State_of_Russia_47-1) Collins S. (1671) _[The Present State of Russia](http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=history_pubs) 8 Mayıs 2018 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20180508093306/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=history_pubs)._. Edited by Marshall T. Poe, 2008
48. **^** [_**a**_](#cite_ref-elib.shpl.ru_48-0) [_**b**_](#cite_ref-elib.shpl.ru_48-1) Медовиков П. Е. (1854) _[Историческое значение царствования Алексея Михайловича](http://elib.shpl.ru/nodes/20688#page/82/mode/inspect/zoom/6) 17 Temmuz 2019 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190717183218/http://elib.shpl.ru/nodes/20688#page/82/mode/inspect/zoom/6)._
49. **[^](#cite_ref-49)** [_Kathy McDonough, Empire of Poland_](https://web.archive.org/web/20081011134718/http://depts.washington.edu/baltic/papers/poland.htm), Depts.washington.edu, 11 Ekim 2008 tarihinde [kaynağından](http://depts.washington.edu/baltic/papers/poland.htm) arşivlendi, erişim tarihi: 3 Kasım 2008
50. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEAlexander198021_50-0)** [Alexander 1980](#CITEREFAlexander1980), s. 21.
51. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEBray200472_51-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEBray200472_51-1) [_**c**_](#cite_ref-FOOTNOTEBray200472_51-2) [Bray 2004](#CITEREFBray2004), s. 72.
52. **[^](#cite_ref-52)** [_Ruttopuisto – Plague Park_](https://web.archive.org/web/20080411112934/http://www.tabblo.com/studio/stories/view/409531/), Tabblo.com, 11 Nisan 2008 tarihinde [kaynağından](http://www.tabblo.com/studio/stories/view/409531/) arşivlendi, erişim tarihi: 3 Kasım 2008
53. **[^](#cite_ref-53)** Tony Griffiths (2009), [_Stockholm: A Cultural History_](https://books.google.com/books?id=sB7rtxDpeB4C&pg=PA9), Oxford University Press, s. 9, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-19-538638-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-19-538638-7 "Özel:KitapKaynakları/978-0-19-538638-7"), 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190401155207/https://books.google.com/books?id=sB7rtxDpeB4C&pg=PA9), erişim tarihi: 10 Eylül 2021
54. **[^](#cite_ref-54)** Melikishvili, Alexander (2006). ["Genesis of the anti-plague system: the Tsarist period"](http://cns.miis.edu/antiplague/pdfs/melikishvili.pdf)(PDF). _Critical Reviews in Microbiology_ (İngilizce). **36** (1): 19-31. [CiteSeerX](/wiki/CiteSeerX "CiteSeerX") [10.1.1.204.1976](//citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.204.1976) $2. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1080/10408410500496763](https://doi.org/10.1080/10408410500496763). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16610335](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16610335). 23 Kasım 2009 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20091123034404/http://cns.miis.edu/antiplague/pdfs/melikishvili.pdf)(PDF). Erişim tarihi: 22 Mart 2020.
55. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEBritannica1911_55-0)** [Britannica 1911](#CITEREFBritannica1911).
56. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEHarding200225_56-0)** [Harding 2002](#CITEREFHarding2002), s. 25.
57. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEParker20017_57-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEParker20017_57-1) [Parker 2001](#CITEREFParker2001), s. 7.
58. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEHarding200224_58-0)** [Harding 2002](#CITEREFHarding2002), s. 24.
59. **[^](#cite_ref-59)**" [Plague in London: spatial and temporal aspects of mortality](http://www.history.ac.uk/cmh/epitwig.html) 30 Ocak 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20120130025239/http://www.history.ac.uk/cmh/epitwig.html).", J. A. I. Champion, _Epidemic Disease in London_, _Centre for Metropolitan History Working Papers Series_, No. 1 (1993).
60. **[^](#cite_ref-60)** [Geography, climate, population, economy, society](http://history.wisc.edu/sommerville/351/351-012.htm) 3 Şubat 2010 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20100203042756/http://history.wisc.edu/sommerville/351/351-012.htm).. J.P.Sommerville.
61. **[^](#cite_ref-61)** [The Seventeenth-Century Decline](http://libro.uca.edu/payne1/payne15.htm) 27 Mart 2017 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20170327015606/http://libro.uca.edu/payne1/payne15.htm)., S.G. Payne, _A History of Spain and Portugal_
62. **^** [_**a**_](#cite_ref-museosdetenerife.org_62-0) [_**b**_](#cite_ref-museosdetenerife.org_62-1)["Plague. The fourth horseman – Historic epidemics and their impact in Tenerife"](https://web.archive.org/web/20200225131436/https://www.museosdetenerife.org/assets/downloads/publication-f11acf7d04.pdf)(PDF) (İspanyolca). s. 28. 25 Şubat 2020 tarihinde [kaynağından](https://www.museosdetenerife.org/assets/downloads/publication-f11acf7d04.pdf)(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2020.
63. **[^](#cite_ref-63)**["The Bright Side of the Black Death"](https://web.archive.org/web/20180602010608/https://www.americanscientist.org/article/the-bright-side-of-the-black-death). _American Scientist_ (İngilizce). 6 Şubat 2017. 2 Haziran 2018 tarihinde [kaynağından](https://www.americanscientist.org/article/the-bright-side-of-the-black-death) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2021.
64. **^** [_**a**_](#cite_ref-FOOTNOTEGottfried1983131_64-0) [_**b**_](#cite_ref-FOOTNOTEGottfried1983131_64-1) [Gottfried 1983](#CITEREFGottfried1983), s. 131.
65. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEBray200471_65-0)** [Bray 2004](#CITEREFBray2004), s. 71.
66. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEGraunt1759_66-0)** [Graunt 1759](#CITEREFGraunt1759).
67. **[^](#cite_ref-Hays_67-0)** Hays, J. N. (2005). [_Epidemics and pandemics their impacts on human history_](https://archive.org/details/epidemicspandemi0000hays). Santa Barbara, California: ABC-CLIO. s. [103](https://archive.org/details/epidemicspandemi0000hays/page/103). [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1851096589](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1851096589 "Özel:KitapKaynakları/978-1851096589").
68. **[^](#cite_ref-68)** Brook, Timothy (September 1999). [_The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China_](https://books.google.com/books?id=YuMcHWWbXqMC&pg=PA163) (İngilizce). University of California Press. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-520-22154-3](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-520-22154-3 "Özel:KitapKaynakları/978-0-520-22154-3").
69. **[^](#cite_ref-69)** Ch'iu, Chung-lin. ["The Epidemics in Ming Beijing and the Responses from the Empire's Public Health System"](http://www.ihp.sinica.edu.tw/~bihp/75/75.2/chiu.htm). 2 Ocak 2021 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20210102130336/http://www.ihp.sinica.edu.tw/~bihp/75/75.2/chiu.htm). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
70. **[^](#cite_ref-Emerging_70-0)** Scasciamacchia, Silvia; Serrecchia, Luigina; Giangrossi, Luigi; Garofolo, Giuliano; Balestrucci, Antonio; Sammartino, Gilberto; Fasanella, Antonio (2012). ["Plague Epidemic in the Kingdom of Napoli, 1656-1658"](https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/18/1/11-0597_article). _Emerging Infectious Diseases_ (İngilizce). **18** (1): 186-188. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.3201/eid1801.110597](https://doi.org/10.3201/eid1801.110597). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [3310102](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3310102) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [22260781](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22260781). 25 Mart 2021 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20210325215742/https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/18/1/11-0597_article). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.
71. **[^](#cite_ref-Iran_71-0)** Hashemi Shahraki, A.; Carniel, E.; Mostafavi, E. (2016). ["Plague in Iran: its history and current status"](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5037359). _Epidemiology and Health_. **38**: e2016033. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.4178/epih.e2016033](https://doi.org/10.4178/epih.e2016033). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [5037359](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5037359) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [27457063](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27457063).
72. **[^](#cite_ref-FOOTNOTEMikhail201443_72-0)** [Mikhail 2014](#CITEREFMikhail2014), s. 43.
73. **[^](#cite_ref-73)** Chase-Levenson, Alex (2020). [_The Yellow Flag: Quarantine and the British Mediterranean World, 1780-1860_](https://books.google.com/books?id=zHzUDwAAQBAJ&q=1812++ottoman+plague&pg=PA31) (İngilizce). Cambridge University Press. s. 31. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-108-48554-8](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-108-48554-8 "Özel:KitapKaynakları/978-1-108-48554-8"). 1 Nisan 2021 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20210401112329/https://books.google.com/books?id=zHzUDwAAQBAJ&q=1812++ottoman+plague&pg=PA31). Erişim tarihi: 15 Mart 2020.
74. **[^](#cite_ref-74)** Ştefan Ionescu, _Bucureștii în vremea fanarioţilor_ (Bucharest in the time of the [Phanariotes](/wiki/Phanariote "Phanariote")), Editura Dacia, Cluj, 1974, pp. 287-293.
75. **[^](#cite_ref-75)**["Arşivlenmiş kopya"](https://www.e-epih.org/upload/pdf/epih-e2016033-AOP.pdf)(PDF). 31 Aralık 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20201231222411/https://www.e-epih.org/upload/pdf/epih-e2016033-AOP.pdf)(PDF). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.

Genel

- Alexander, John T. (1980), [_Bubonic Plague in Early Modern Russia: Public Health and Urban Disaster_](https://books.google.com/books?id=IcljzNyv4EgC&pg=PA21), Oxford University Press, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-19-515818-2](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-19-515818-2 "Özel:KitapKaynakları/978-0-19-515818-2"), 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190331204113/https://books.google.com/books?id=IcljzNyv4EgC&pg=PA21), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Appleby, Andrew B. (1980), "The Disappearance of Plague: A Continuing Puzzle", _The Economic History Review_, **33** (2), ss. 161-173, [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1111/j.1468-0289.1980.tb01821.x](https://doi.org/10.1111/j.1468-0289.1980.tb01821.x), [JSTOR](/wiki/JSTOR "JSTOR") [2595837](//www.jstor.org/stable/2595837), [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11614424](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11614424)
- [Benedictow, Ole Jørgen](/w/index.php?title=Ole_J%C3%B8rgen_Benedictow&action=edit&redlink=1 "Ole Jørgen Benedictow (sayfa mevcut değil)") (2004), _Black Death 1346-1353: The Complete History_, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-84383-214-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-84383-214-0 "Özel:KitapKaynakları/978-1-84383-214-0")
- Bray, R. S. (29 Nisan 2004), [_Armies of Pestilence: The Impact of Disease on History_](https://books.google.com/books?id=djPWGnvBm08C&pg=PA72), James Clarke & Co., [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-227-17240-7](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-227-17240-7 "Özel:KitapKaynakları/978-0-227-17240-7"), 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190331203944/https://books.google.com/books?id=djPWGnvBm08C&pg=PA72), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Byrne, Joseph Patrick (2004), _The Black Death_, Westport, Connecticut: Greenwood Press
- Byrne, Joseph Patrick, (Ed.) (2008), [_Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues: A-M_](https://books.google.com/books?id=5Pvi-ksuKFIC&pg=PA519), ABC-CLIO, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-313-34102-1](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-313-34102-1 "Özel:KitapKaynakları/978-0-313-34102-1")\[ _[ölü/kırık bağlantı](/wiki/Vikipedi:D%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar#Ölü_dış_bağlantılar_için_ne_yapılabilir? "Vikipedi:Dış bağlantılar")_\]
- Davis, Robert C. (5 Aralık 2003), [_Christian Slaves, Muslim Masters: White Slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast and Italy, 1500-1800_](https://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&pg=PA18), Palgrave Macmillan, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-333-71966-4](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-333-71966-4 "Özel:KitapKaynakları/978-0-333-71966-4"), 11 Kasım 2013 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20131111144046/http://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&pg=PA18), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Gottfried, Robert S. (1983), _The Black Death: Natural and Human Disaster in Medieval Europe_, Londra: Hale, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-7090-1299-3](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-7090-1299-3 "Özel:KitapKaynakları/978-0-7090-1299-3")
- Graunt, John (1759), [_Collection of Yearly Bills of Mortality, from 1657 to 1758 Inclusive_](https://archive.org/details/collectionyearl00hebegoog), A. Miller
- Harding, Vanessa (20 Haziran 2002), [_The Dead and the Living in Paris and London, 1500-1670_](https://books.google.com/books?id=JCPXfSUlUV8C&pg=PA25), Cambridge University Press, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-521-81126-2](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-521-81126-2 "Özel:KitapKaynakları/978-0-521-81126-2"), 1 Ocak 2016 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160101095821/https://books.google.com/books?id=JCPXfSUlUV8C&pg=PA25), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Hays, J. N. (1998), [_The Burdens of Disease: Epidemics and Human Response in Western History_](https://books.google.com/books?id=iMHmn9c38QgC&pg=PA58), Rutgers University Press, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-8135-2528-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-8135-2528-0 "Özel:KitapKaynakları/978-0-8135-2528-0"), 21 Aralık 2016 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20161221075736/https://books.google.com/books?id=iMHmn9c38QgC&pg=PA58), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Hays, J. N. (31 Aralık 2005), [_Epidemics And Pandemics: Their Impacts on Human History_](https://books.google.com/books?id=GyE8Qt-kS1kC&pg=PA46), ABC-CLIO, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-85109-658-9](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-85109-658-9 "Özel:KitapKaynakları/978-1-85109-658-9"), 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190331223717/https://books.google.com/books?id=GyE8Qt-kS1kC&pg=PA46), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- McNeill, William Hardy (1998), _Plagues and peoples_, Anchor, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-385-12122-4](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-385-12122-4 "Özel:KitapKaynakları/978-0-385-12122-4")
- Mikhail, Alan (2014), [_The Animal in Ottoman Egypt_](https://books.google.com/books?id=hfMEAQAAQBAJ), OUP, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [9780199315277](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/9780199315277 "Özel:KitapKaynakları/9780199315277"), 9 Eylül 2021 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20210909112307/https://books.google.com/books?id=hfMEAQAAQBAJ), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Issawi, Charles Philip (1988), [_Fertile Crescent, 1800-1914: A Documentary Economic History_](https://books.google.com/books?id=F2TGkO7G43oC&pg=PA99), Oxford University Press, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-19-504951-0](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-19-504951-0 "Özel:KitapKaynakları/978-0-19-504951-0"), 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190401061106/https://books.google.com/books?id=F2TGkO7G43oC&pg=PA99), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Parker, Geoffrey (21 Aralık 2001), [_Europe in Crisis: 1598-1648_](https://books.google.com/books?id=qy8y8rHgucoC&pg=PA7), Wiley, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-0-631-22028-2](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-0-631-22028-2 "Özel:KitapKaynakları/978-0-631-22028-2"), 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190331210746/https://books.google.com/books?id=qy8y8rHgucoC&pg=PA7), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- Porter, Stephen (19 Nisan 2009), [_The Great Plague_](https://books.google.com/books?id=x2EBkPNnUXEC&pg=PA25), Amberley Publishing, [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [978-1-84868-087-6](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/978-1-84868-087-6 "Özel:KitapKaynakları/978-1-84868-087-6"), 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20190401124035/https://books.google.com/books?id=x2EBkPNnUXEC&pg=PA25), erişim tarihi: 9 Eylül 2021
- ![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/12px-Wikisource-logo.svg.png)Shadwell, Arthur; Hennessy, Harriet L.; Payne, Joseph Frank (1911). " [Plague](https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Plague "wikisource:1911 Encyclopædia Britannica/Plague")". Chisholm, Hugh (Ed.). _[Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica%27n%C4%B1n_on_birinci_bask%C4%B1s%C4%B1 "Encyclopædia Britannica'nın on birinci baskısı")_. **21** (11\. bas.). Cambridge University Press. ss. 693-705.
- Wade, Nicholas (31 Ekim 2010), ["Europe's Plagues Came From China, Study Finds"](https://www.nytimes.com/2010/11/01/health/01plague.html), _The New York Times_, 19 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20200519053105/https://www.nytimes.com/2010/11/01/health/01plague.html), erişim tarihi: 1 Kasım 2010
- Wheelis, Mark (2002). ["Biological Warfare at the 1346 Siege of Caffa"](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2732530). _Emerging Infectious Diseases_. **8** (9): 971-75. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"):[10.3201/eid0809.010536](https://doi.org/10.3201/eid0809.010536)![Özgürce erişilebilir](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [2732530](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2732530) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12194776](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12194776).

## Dış bağlantılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&veaction=edit&section=17 "Değiştirilen bölüm: Dış bağlantılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&section=17 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dış bağlantılar")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)](/wiki/Dosya:Commons-logo.svg)[Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons "Wikimedia Commons")'ta **[Plague, second pandemic](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Plague,_second_pandemic "commons:Category:Plague, second pandemic")** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Salg%C4%B1n "Şablon:Salgın")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Salg%C4%B1n "Şablon tartışma:Salgın")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Salg%C4%B1n&action=edit)

**Önemli hastalıklar, [salgınlar](/wiki/Salg%C4%B1n "Salgın") ve [pandemiler](/wiki/Pandemi "Pandemi")**

[Salgınlar listesi](/wiki/Salg%C4%B1nlar_listesi "Salgınlar listesi")

Yerel

Milattan Önce

- [Hitit Veba Salgını](/wiki/Hitit_Veba_Salg%C4%B1n%C4%B1 "Hitit Veba Salgını") (y. MÖ 1320–1300)
- [Atina Vebası](/wiki/Atina_Vebas%C4%B1 "Atina Vebası") (MÖ 429-426)
- [MÖ 412 Roma salgını](/wiki/M%C3%96_412_Roma_salg%C4%B1n%C4%B1 "MÖ 412 Roma salgını") (MÖ 412)
- [Antoninus vebası](/wiki/Antoninus_vebas%C4%B1 "Antoninus vebası") (MÖ 165-180)

1\. ve 15. yüzyıl

- [Jian'an veba salgını](/wiki/Jian%27an_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Jian'an veba salgını") (217)
- [Siprianus vebası](/wiki/Siprianus_vebas%C4%B1 "Siprianus vebası") (250-266)
- [Justinianus Veba Salgını](/wiki/Justinianus_Veba_Salg%C4%B1n%C4%B1 "Justinianus Veba Salgını") (541-549)
- [590 Roma veba salgını](/wiki/590_Roma_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "590 Roma veba salgını") (590)
- [Sheroe veba salgını](/wiki/Sheroe_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Sheroe veba salgını") (627-628)
- [Amvâs Veba Salgını](/wiki/Amv%C3%A2s_Veba_Salg%C4%B1n%C4%B1 "Amvâs Veba Salgını") (638-639)
- [664 veba salgını](/wiki/664_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "664 veba salgını") (664-689)
- [698-701 veba salgını](/w/index.php?title=698-701_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "698-701 veba salgını (sayfa mevcut değil)") (698-701)
- [Japonya çiçek hastalığı salgını](/wiki/Japonya_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "Japonya çiçek hastalığı salgını") (735-737)
- [746-747 veba salgını](/w/index.php?title=746-747_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "746-747 veba salgını (sayfa mevcut değil)") (746-747)
- [Kara ölüm](/wiki/Kara_%C3%B6l%C3%BCm "Kara ölüm") (1346–1353)
- [Terleme hastalığı salgını](/wiki/Terleme_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "Terleme hastalığı salgını") (1485-1551)
- [1489 İspanya tifüs salgını](/w/index.php?title=1489_%C4%B0spanya_tif%C3%BCs_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1489 İspanya tifüs salgını (sayfa mevcut değil)") (1489)

16\. yüzyıl

- [1510 grip salgını](/wiki/1510_grip_salg%C4%B1n%C4%B1 "1510 grip salgını") (1510)
- [1520 Meksika çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1520_Meksika_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1520 Meksika çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1520)
- [1545 kanamalı ateşi salgını](/w/index.php?title=1545_kanamal%C4%B1_ate%C5%9Fi_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1545 kanamalı ateşi salgını (sayfa mevcut değil)") (1545-1548)
- [1557 grip salgını](/wiki/1557_grip_salg%C4%B1n%C4%B1 "1557 grip salgını") (1557)
- [1561 Şili çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1561_%C5%9Eili_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1561 Şili çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1561-1562)
- [1563 Londra veba salgını](/wiki/1563_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1563 Londra veba salgını") (1563-1564)
- [1576 kanamalı ateş salgını](/wiki/1576_kanamal%C4%B1_ate%C5%9F_salg%C4%B1n%C4%B1 "1576 kanamalı ateş salgını") (1576-1580)
- [Tenerife veba salgını](/w/index.php?title=Tenerife_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Tenerife veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1582-1583)
- [1592-1593 Malta veba salgını](/wiki/1592-1593_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1592-1593 Malta veba salgını") (1592-1593)
- [1592-1593 Londra veba salgını](/w/index.php?title=1592-1593_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1592-1593 Londra veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1592-1593)
- [Seneca kızamık salgını](/w/index.php?title=Seneca_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Seneca kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (1592-1596)
- [1596-1602 İspanya veba salgını](/w/index.php?title=1596-1602_%C4%B0spanya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1596-1602 İspanya veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1596-1602)

17\. yüzyıl

- [Güney Amerika sıtma salgını](/w/index.php?title=G%C3%BCney_Amerika_s%C4%B1tma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Güney Amerika sıtma salgını (sayfa mevcut değil)") (1600-1650)
- [Londra veba salgını](/w/index.php?title=1603_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1603 Londra veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1603)
- [New England enfeksiyonları](/w/index.php?title=1616_New_England_enfeksiyonlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1616 New England enfeksiyonları (sayfa mevcut değil)") (1616-1620)
- [İtalya veba salgını](/wiki/1629-1631_%C4%B0talya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1629-1631 İtalya veba salgını") (1629-1631)
- [Augsburg veba salgını](/w/index.php?title=Augsburg_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Augsburg veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1632-1635)
- [Massachusetts çiçek hastalığı salgını](/wiki/Massachusetts_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "Massachusetts çiçek hastalığı salgını") (1633-1634)
- [Wyandot enfeksiyonları](/w/index.php?title=1634-1640_Wyandot_enfeksiyonlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1634-1640 Wyandot enfeksiyonları (sayfa mevcut değil)") (1634-1640)
- [Londra veba salgını](/w/index.php?title=1637_Londra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1637 Londra veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1636-1637)
- [Geç Ming Hanedanı veba salgını](/wiki/Ge%C3%A7_Ming_Hanedan%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Geç Ming Hanedanı veba salgını") (1633-1644)
- [Büyük Sevilla Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sevilla_Vebas%C4%B1 "Büyük Sevilla Vebası") (1647-1652)
- [Orta Amerika sarıhumma salgını](/w/index.php?title=Orta_Amerika_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Orta Amerika sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1648)
- [Napoli veba salgını](/w/index.php?title=Napoli_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Napoli veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1656-1658)
- [Amsterdam veba salgını](/w/index.php?title=Amsterdam_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Amsterdam veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1663-1664)
- [Büyük Londra Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Londra_Vebas%C4%B1 "Büyük Londra Vebası") (1665-1666)
- [Fransa veba salgını](/w/index.php?title=Fransa_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Fransa veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1668)
- [Malta veba salgını](/wiki/1675-1676_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1675-1676 Malta veba salgını") (1675-1676)
- [İspanya veba salgını](/w/index.php?title=1676-1685_%C4%B0spanya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1676-1685 İspanya veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1676-1685)
- [Boston çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1677-1678_Boston_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1677-1678 Boston çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1677-1678)
- [Büyük Viyana Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Viyana_Vebas%C4%B1 "Büyük Viyana Vebası") (1679)
- [Prag veba salgını](/wiki/Prag_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Prag veba salgını") (1681)
- [Güney Afrika grip salgını](/w/index.php?title=G%C3%BCney_Afrika_grip_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Güney Afrika grip salgını (sayfa mevcut değil)") (1687)
- [Boston sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1693_Boston_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1693 Boston sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1693)
- [Charleston ve Philadelphia sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1699_Charleston_ve_Philadelphia_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1699 Charleston ve Philadelphia sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1699)

18\. yüzyıl

- [New York sarıhumma salgını](/w/index.php?title=New_York_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "New York sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1702)
- [Lawrence Valley çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=Lawrence_Valley_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Lawrence Valley çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1702-1703)
- [İzlanda çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=%C4%B0zlanda_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "İzlanda çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1708-1709)
- [Büyük Kuzey Savaşı veba salgını](/w/index.php?title=B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Büyük Kuzey Savaşı veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1710-1712)
- [Kuzey Amerika kızamık salgını](/w/index.php?title=1713-1715_Kuzey_Amerika_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1713-1715 Kuzey Amerika kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (1713-1715)
- [Büyük Marsilya Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Marsilya_Vebas%C4%B1 "Büyük Marsilya Vebası") (1720–1722)
- [Boston çiçek hastalığı salgını](/wiki/1721_Boston_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "1721 Boston çiçek hastalığı salgını") (1721-1722)
- [Cádiz sarıhumma salgını](/w/index.php?title=C%C3%A1diz_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Cádiz sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1730)
- [On Üç Koloni grip salgını](/w/index.php?title=On_%C3%9C%C3%A7_Koloni_grip_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "On Üç Koloni grip salgını (sayfa mevcut değil)") (1732-1733)
- [Yeni Fransa çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=Yeni_Fransa_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Yeni Fransa çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1733)
- [Difteri salgını](/w/index.php?title=1735-1741_Difteri_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1735-1741 Difteri salgını (sayfa mevcut değil)") (1735-1741)
- [Büyük 1738 Vebası](/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_1738_Vebas%C4%B1 "Büyük 1738 Vebası") (1738)
- [Cartagena sarıhumma salgını](/w/index.php?title=Cartagena_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Cartagena sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1741)
- [Sicilya veba salgını](/w/index.php?title=Sicilya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Sicilya veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1743)
- [Kuzey Amerika kızamık salgını](/w/index.php?title=1759_Kuzey_Amerika_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1759 Kuzey Amerika kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (1759)
- [Charleston çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1760_Charleston_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1760 Charleston çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1760)
- [Havana sarıhumma salgını](/w/index.php?title=Havana_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Havana sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1762)
- [Pittsburgh çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=Pittsburgh_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Pittsburgh çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1763)
- [Rusya veba salgını](/wiki/1770-1772_Rusya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1770-1772 Rusya veba salgını") (1770-1772)
- [Kuzey Amerika kızamık salgını](/w/index.php?title=1772_Kuzey_Amerika_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1772 Kuzey Amerika kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (1772)
- [Pers veba salgını](/wiki/Pers_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Pers veba salgını") (1772–1773)
- [İngiltere grip salgını](/w/index.php?title=1775-1776_%C4%B0ngiltere_grip_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1775-1776 İngiltere grip salgını (sayfa mevcut değil)") (1775-1776)
- [Kuzey Amerika çiçek hastalığı salgını](/wiki/1775-1782_Kuzey_Amerika_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "1775-1782 Kuzey Amerika çiçek hastalığı salgını") (1775-1782)
- [İspanya dang humması salgını](/w/index.php?title=1778_%C4%B0spanya_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1778 İspanya dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (1778)
- [Pueblo Kızılderilileri çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1788_Pueblo_K%C4%B1z%C4%B1lderilileri_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1788 Pueblo Kızılderilileri çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1788)
- [Yeni Güney Galler çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=Yeni_G%C3%BCney_Galler_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Yeni Güney Galler çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1789-1790)
- [Philadelphia sarıhumma salgını](/wiki/1793_Philadelphia_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1 "1793 Philadelphia sarıhumma salgını") 1793

19\. yüzyıl

- [İspanya sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1800-1803_%C4%B0spanya_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1800-1803 İspanya sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1800-1803)
- [Osmanlı (Mısır) veba salgını](/w/index.php?title=1801_Osmanl%C4%B1_(M%C4%B1s%C4%B1r)_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1801 Osmanlı (Mısır) veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1801)
- [Saint-Dominigue sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1802-1803_Saint-Dominigue_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1802-1803 Saint-Dominigue sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1802-1803)
- [Rusya Tifüs salgını](/w/index.php?title=1812_Rusya_Tif%C3%BCs_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1812 Rusya Tifüs salgını (sayfa mevcut değil)") (1812)
- [Osmanlı veba salgını](/wiki/1812-1819_Osmanl%C4%B1_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1812-1819 Osmanlı veba salgını") (1812-1819)
- [Malta veba salgını](/wiki/1813-1814_Malta_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1813-1814 Malta veba salgını") (1813-1814)
- [Karaca vebası](/wiki/Karaca_vebas%C4%B1 "Karaca vebası") (1813)
- [İrlanda tifüs salgını](/w/index.php?title=1817-1819_%C4%B0rlanda_tif%C3%BCs_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1817-1819 İrlanda tifüs salgını (sayfa mevcut değil)") (1817-1819)
- [Savannah sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1820_Savannah_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1820 Savannah sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1820-1823)
- [Yeni Güney Galler çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1828-1829_Yeni_G%C3%BCney_Galler_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1828-1829 Yeni Güney Galler çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1828-1829)
- [Groningen sıtma salgını](/w/index.php?title=1829_Groningen_s%C4%B1tma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1829 Groningen sıtma salgını (sayfa mevcut değil)") (1829)
- [Kuzeybatı Pasifik sıtma salgını](/w/index.php?title=1829-1833_Kuzeybat%C4%B1_Pasifik_s%C4%B1tma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1829-1833 Kuzeybatı Pasifik sıtma salgını (sayfa mevcut değil)") (1829-1833)
- [İran veba salgını](/w/index.php?title=1829-1835_%C4%B0ran_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1829-1835 İran veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1829-1835)
- [Mısır veba salgını](/w/index.php?title=1834-1836_M%C4%B1s%C4%B1r_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1834-1836 Mısır veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1834-1836)
- [Büyük Ovalar çiçek hastalığı salgını](/wiki/1837_B%C3%BCy%C3%BCk_Ovalar_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "1837 Büyük Ovalar çiçek hastalığı salgını") (1837-1838)
- [Güney Eyaletleri sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1841_G%C3%BCney_Eyaletleri_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1841 Güney Eyaletleri sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1841)
- [Kuzey Amerika tifüs salgını](/wiki/1847_Kuzey_Amerika_tif%C3%BCs_salg%C4%B1n%C4%B1 "1847 Kuzey Amerika tifüs salgını") (1847-1848)
- [Güney Eyaletleri sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1847_G%C3%BCney_Eyaletleri_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1847 Güney Eyaletleri sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1847)
- [Hawaii enfeksiyon salgını](/w/index.php?title=Hawaii_enfeksiyon_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Hawaii enfeksiyon salgını (sayfa mevcut değil)") (1848-1849)
- [New Orleans sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1853_New_Orleans_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1853 New Orleans sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1853)
- [Osmanlı (Yemen) veba salgını](/w/index.php?title=1853_Osmanl%C4%B1_(Yemen)_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1853 Osmanlı (Yemen) veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1853)
- [Kopenhag kolera salgını](/wiki/1853_Kopenhag_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "1853 Kopenhag kolera salgını") (1853)
- [Broad Street kolera salgını](/wiki/1854_Broad_Street_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "1854 Broad Street kolera salgını") (1854)
- [Norfolk sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1855_Norfolk_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1855 Norfolk sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1855)
- [Montevideo sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1855-1857_Montevideo_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1855-1857 Montevideo sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1855-1857)
- [Lizbon sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1857_Lizbon_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1857 Lizbon sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1857)
- [Victoria çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1857_Victoria_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1857 Victoria çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1857)
- [Grip salgını](/w/index.php?title=1857-1859_grip_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1857-1859 grip salgını (sayfa mevcut değil)") (1857-1859)
- [Kuzeybatı Pasifik çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1862_Kuzeybat%C4%B1_Pasifik_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1862 Kuzeybatı Pasifik çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1862)
- [ABD tifo salgını](/w/index.php?title=1861-1865_Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri_tifo_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1861-1865 Amerika Birleşik Devletleri tifo salgını (sayfa mevcut değil)") (1861-1865)
- [Sidney kızamık salgını](/w/index.php?title=1867_Sidney_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1867 Sidney kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (1867)
- [Barselona sarıhumma salgın](/wiki/1870_Barselona_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1 "1870 Barselona sarıhumma salgını") (1870)
- [Avrupa çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1870-1875_Avrupa_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1870-1875 Avrupa çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1870-1875)
- [Buenos Aires sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1871_Buenos_Aires_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1871 Buenos Aires sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1871)
- [Fiji kızamık salgını](/w/index.php?title=1875_Fiji_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1875 Fiji kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (1875)
- [Avustralya kızıl hastalığı salgını](/w/index.php?title=1875-1876_Avustralya_k%C4%B1z%C4%B1l_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1875-1876 Avustralya kızıl hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1875-1876)
- [Osmanlı İmparatorluğu veba salgını](/w/index.php?title=1876_%E2%80%8B%E2%80%8BOsmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1876 ​​Osmanlı İmparatorluğu veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1876)
- [New Orleans sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1878_New_Orleans_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1878 New Orleans sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1878)
- [Mississippi Vadisi sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1878_Mississippi_Vadisi_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1878 Mississippi Vadisi sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1878)
- [Montreal çiçek hastalığı salgını](/w/index.php?title=1885_Montreal_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1885 Montreal çiçek hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (1885)
- [Hong Kong veba salgını](/wiki/1894-1924_Hong_Kong_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1894-1924 Hong Kong veba salgını") (1894-1924)
- [Bombay veba salgını](/w/index.php?title=1896-1905_Bombay_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1896-1905 Bombay veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1896-1905)
- [Afrika tripanosomiyazisi salgını](/w/index.php?title=1896-1906_Afrika_tripanosomiyazisi_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1896-1906 Afrika tripanosomiyazisi salgını (sayfa mevcut değil)") (1896-1906)
- [Porto veba salgını](/wiki/1899_Porto_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1899 Porto veba salgını") (1899)

20\. yüzyıl

- [San Francisco vebası](/wiki/1900-1904_San_Francisco_vebas%C4%B1 "1900-1904 San Francisco vebası") (1900-1904)
- [Sidney veba salgını](/w/index.php?title=1900_Sidney_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1900 Sidney veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1900)
- [Uganda Afrika tripanosomiyazisi salgını](/w/index.php?title=1900-1920_Uganda_Afrika_tripanosomiyazisi_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1900-1920 Uganda Afrika tripanosomiyazisi salgını (sayfa mevcut değil)") (1900-1920)
- [Papua Yeni Gine kuru salgını](/wiki/Kuru_(hastal%C4%B1k) "Kuru (hastalık)") (1901–2009)
- [Fremantle veba salgını](/w/index.php?title=1903_Fremantle_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1903 Fremantle veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1903)
- [Seylan sıtma salgını](/w/index.php?title=1906_Seylan_s%C4%B1tma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1906 Seylan sıtma salgını (sayfa mevcut değil)") (1906–1936)
- [Mançurya veba salgını](/wiki/1910-1911_Man%C3%A7urya_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1910-1911 Mançurya veba salgını") (1910-1911)
- [ABD çocuk felci salgını](/wiki/1916_Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri_%C3%A7ocuk_felci_salg%C4%B1n%C4%B1 "1916 Amerika Birleşik Devletleri çocuk felci salgını") (1916)
- [Rusya tifüs salgını](/w/index.php?title=1918-1922_Rusya_tif%C3%BCs_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1918-1922 Rusya tifüs salgını (sayfa mevcut değil)") (1918-1922)
- [Los Angeles veba salgını](/wiki/1924_Los_Angeles_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "1924 Los Angeles veba salgını") (1924)
- [Minnesota çiçek hastalığı salgını](/wiki/1924-1925_Minnesota_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "1924-1925 Minnesota çiçek hastalığı salgını") (1924-1925)
- [Montreal tifo salgını](/w/index.php?title=1927_Montreal_tifo_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1927 Montreal tifo salgını (sayfa mevcut değil)") (1927)
- [Psittakoz salgını](/wiki/1929-1930_psittakoz_pandemisi "1929-1930 psittakoz pandemisi") (1929-1930)
- [Croydon tifo salgını](/w/index.php?title=1937_Croydon_tifo_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1937 Croydon tifo salgını (sayfa mevcut değil)") (1937)
- [Avustralya çocuk felci salgını](/w/index.php?title=1937_Avustralya_%C3%A7ocuk_felci_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1937 Avustralya çocuk felci salgını (sayfa mevcut değil)") (1937)
- [Sudan sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1940_Sudan_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1940 Sudan sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1940)
- [Mısır sıtma salgını](/w/index.php?title=1942-1944_M%C4%B1s%C4%B1r_s%C4%B1tma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1942-1944 Mısır sıtma salgını (sayfa mevcut değil)") (1942-1944)
- [Mısır tekrarlayan ateş salgını](/w/index.php?title=1946_M%C4%B1s%C4%B1r_tekrarlayan_ate%C5%9F_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1946 Mısır tekrarlayan ateş salgını (sayfa mevcut değil)") (1946)
- [Mısır kolera salgını](/w/index.php?title=1947_M%C4%B1s%C4%B1r_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1947 Mısır kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (1947)
- [ABD çocuk felci salgını](/w/index.php?title=1948-1952_Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri_%C3%A7ocuk_felci_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1948-1952 Amerika Birleşik Devletleri çocuk felci salgını (sayfa mevcut değil)") (1948-1952)
- [Etiyopya sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1960-1962_Etiyopya_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1960-1962 Etiyopya sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1960-1962)
- [İstanbul kolera salgını](/wiki/1970_%C4%B0stanbul_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "1970 İstanbul kolera salgını") (1970)
- [Staphorst çocuk felci salgını](/wiki/1971_Staphorst_%C3%A7ocuk_felci_salg%C4%B1n%C4%B1 "1971 Staphorst çocuk felci salgını") (1971)
- [Yugoslavya çiçek hastalığı salgını](/wiki/1972_Yugoslavya_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "1972 Yugoslavya çiçek hastalığı salgını") (1972)
- [Londra gribi salgını](/wiki/1972-1973_Londra_gribi_salg%C4%B1n%C4%B1 "1972-1973 Londra gribi salgını") (1972–1973)
- [İtalya kolera salgını](/w/index.php?title=1973_%C4%B0talya_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1973 İtalya kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (1973)
- [Hindistan çiçek hastalığı salgını](/wiki/1974_Hindistan_%C3%A7i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "1974 Hindistan çiçek hastalığı salgını") (1974)
- [Sverdlovsk şarbon sızıntısı](/w/index.php?title=Sverdlovsk_%C5%9Farbon_s%C4%B1z%C4%B1nt%C4%B1s%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Sverdlovsk şarbon sızıntısı (sayfa mevcut değil)") (1979)
- [Batı Sahra veba salgını](/w/index.php?title=1984_Bat%C4%B1_Sahra_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1984 Batı Sahra veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1984)
- [Oju sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1986_Oju_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1986 Oju sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1986)
- [Mali sarıhumma salgını](/w/index.php?title=1987_Mali_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1987 Mali sarıhumma salgını (sayfa mevcut değil)") (1987)
- [Şanghay Hepatit A salgını](/w/index.php?title=1988_%C5%9Eanghay_Hepatit_A_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1988 Şanghay Hepatit A salgını (sayfa mevcut değil)") (1988)
- [Bangladeş kolera salgını](/w/index.php?title=1991_Banglade%C5%9F_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1991 Bangladeş kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (1991)
- [Latin Amerika kolera salgını](/w/index.php?title=1991-1993_Latin_Amerika_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1991-1993 Latin Amerika kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (1991-1993)
- [Hindistan veba salgını](/w/index.php?title=1994_Hindistan_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1994 Hindistan veba salgını (sayfa mevcut değil)") (1994)
- [Birleşik Krallık BSE salgını](/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k_BSE_salg%C4%B1n%C4%B1 "Birleşik Krallık BSE salgını") (1996-2001)
- [Batı Afrika menenjit salgını](/w/index.php?title=1996_Bat%C4%B1_Afrika_menenjit_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1996 Batı Afrika menenjit salgını (sayfa mevcut değil)") (1996)
- [Malezya Nipah virüsü salgını](/w/index.php?title=1998-1999_Malezya_Nipah_vir%C3%BCs%C3%BC_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1998-1999 Malezya Nipah virüsü salgını (sayfa mevcut değil)") (1998-1999)
- [Kongo Demokratik Cumhuriyeti marburg virüsü salgını](/w/index.php?title=1998-2000_Kongo_Demokratik_Cumhuriyeti_marburg_vir%C3%BCs%C3%BC_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1998-2000 Kongo Demokratik Cumhuriyeti marburg virüsü salgını (sayfa mevcut değil)") (1998-2000)

21\. yüzyıl

- [Orta Amerika dang humması salgını](/w/index.php?title=2000_Orta_Amerika_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2000 Orta Amerika dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2000)
- [Nijerya kolera salgını](/w/index.php?title=2001_Nijerya_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2001 Nijerya kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2001)
- [Güney Afrika kolera salgını](/w/index.php?title=2001_G%C3%BCney_Afrika_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2001 Güney Afrika kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2001)
- [SARS salgını](/wiki/SARS_salg%C4%B1n%C4%B1 "SARS salgını") (2002-2004)
- [Kuş gribi](/wiki/Ku%C5%9F_gribi "Kuş gribi") (2003-2005)
- [Endonezya dang humması salgını](/w/index.php?title=2004_Endonezya_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2004 Endonezya dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2004)
- [Sudan ebola salgını](/w/index.php?title=2004_Sudan_ebola_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2004 Sudan ebola salgını (sayfa mevcut değil)") (2004)
- [Angola marburg virüsü salgını](/w/index.php?title=2004-2005_Angola_marburg_vir%C3%BCs%C3%BC_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2004-2005 Angola marburg virüsü salgını (sayfa mevcut değil)") (2004-2005)
- [Singapur dang humması salgını](/w/index.php?title=2005_Singapur_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2005 Singapur dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2005)
- [Luanda kolera salgını](/w/index.php?title=2006_Luanda_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2006 Luanda kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2006)
- [Ituri veba salgını](/w/index.php?title=2006_Ituri_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2006 Ituri veba salgını (sayfa mevcut değil)") (2006)
- [Hindistan sıtma salgını](/w/index.php?title=2006_Hindistan_s%C4%B1tma_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2006 Hindistan sıtma salgını (sayfa mevcut değil)") (2006)
- [Hindistan dang humması salgını](/wiki/2006_Hindistan_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "2006 Hindistan dang humması salgını") (2006)
- [Pakistan dang humması salgını](/wiki/2006_Pakistan_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "2006 Pakistan dang humması salgını") (2006)
- [Filipinler dang humması salgını](/w/index.php?title=2006_Filipinler_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2006 Filipinler dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2006)
- [Doğu Afrika Rift Vadisi ateşi salgını](/w/index.php?title=2006-2007_Do%C4%9Fu_Afrika_Rift_Vadisi_ate%C5%9Fi_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2006-2007 Doğu Afrika Rift Vadisi ateşi salgını (sayfa mevcut değil)") (2006-2007)
- [Mweka ebola salgını](/w/index.php?title=2007_Mweka_ebola_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2007 Mweka ebola salgını (sayfa mevcut değil)") (2007)
- [Etiyopya kolera salgını](/w/index.php?title=2007_Etiyopya_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2007 Etiyopya kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2007)
- [Irak kolera salgını](/wiki/2007_Irak_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "2007 Irak kolera salgını") (2007)
- [Dang humması salgını](/w/index.php?title=2007_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2007 dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2007)
- [Uganda ebola salgını](/w/index.php?title=2007_Uganda_ebola_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2007 Uganda ebola salgını (sayfa mevcut değil)") (2007)
- [Hollanda Q humması salgını](/w/index.php?title=2007-2018_Hollanda_Q_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2007-2018 Hollanda Q humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2007-2018)
- [Brezilya dang humması salgını](/w/index.php?title=2008_Brezilya_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008 Brezilya dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2008)
- [Kamboçya dang humması salgını](/w/index.php?title=2008_Kambo%C3%A7ya_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008 Kamboçya dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2008)
- [Çad kolera salgını](/w/index.php?title=2008_%C3%87ad_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008 Çad kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2008)
- [Çin el, ayak ve ağız hastalığı salgını](/w/index.php?title=2008-2017_%C3%87in_el,_ayak_ve_a%C4%9F%C4%B1z_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008-2017 Çin el, ayak ve ağız hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (2008-2017)
- [Hindistan kolera salgını](/w/index.php?title=2008_Hindistan_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008 Hindistan kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2008)
- [Madagaskar veba salgını](/w/index.php?title=2008_Madagaskar_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008 Madagaskar veba salgını (sayfa mevcut değil)") (2008)
- [Filipinler dang humması salgını](/w/index.php?title=2008_Filipinler_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008 Filipinler dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2008)
- [Zimbabwe kolera salgını](/w/index.php?title=2008-2009_Zimbabwe_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2008-2009 Zimbabwe kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2008-2009)
- [Bolivya dang humması salgını](/wiki/2009_Bolivya_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "2009 Bolivya dang humması salgını") (2009)
- [Gujarat Hepatit B salgını](/wiki/2009_Gujarat_Hepatit_B_salg%C4%B1n%C4%B1 "2009 Gujarat Hepatit B salgını") (2009)
- [Queensland dang humması salgını](/w/index.php?title=2009_Queensland_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2009 Queensland dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2009)
- [Batı Afrika menenjit salgını](/w/index.php?title=2009-2010_Bat%C4%B1_Afrika_menenjit_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2009-2010 Batı Afrika menenjit salgını (sayfa mevcut değil)") (2009-2010)
- [Haiti kolera salgını](/w/index.php?title=2010-2019_Haiti_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2010-2019 Haiti kolera salgını (sayfa mevcut değil)") (2010-2019)
- [Kongo Demokratik Cumhuriyeti kızamık salgını](/w/index.php?title=2010-2014_Kongo_Demokratik_Cumhuriyeti_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2010-2014 Kongo Demokratik Cumhuriyeti kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (2010-2014)
- [Vietnam el, ayak ve ağız hastalığı salgını](/w/index.php?title=2011_Vietnam_el,_ayak_ve_a%C4%9F%C4%B1z_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2011 Vietnam el, ayak ve ağız hastalığı salgını (sayfa mevcut değil)") (2011)
- [Pakistan dang humması salgını](/wiki/2011_Pakistan_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1 "2011 Pakistan dang humması salgını") (2011)
- [Sudan sarıhumma salgını](/wiki/2012_Sudan_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1 "2012 Sudan sarıhumma salgını") (2012)
- [Singapur dang humması salgını](/w/index.php?title=2013_Singapur_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2013 Singapur dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2013)
- [Vietnam kızamık salgını](/w/index.php?title=2013-2014_Vietnam_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2013-2014 Vietnam kızamık salgını (sayfa mevcut değil)") (2013-2014)
- [Chikungunya salgını](/w/index.php?title=2013-2014_chikungunya_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2013-2014 chikungunya salgını (sayfa mevcut değil)") (2013-2014)
- [Madagaskar veba salgını](/w/index.php?title=2014-2017_Madagaskar_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2014-2017 Madagaskar veba salgını (sayfa mevcut değil)") (2014-2017)
- [Flint su krizi](/wiki/Flint_su_krizi "Flint su krizi") (2014-2015)
- [Orissa sarılık salgını](/wiki/2014_Orissa_sar%C4%B1l%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2014 Orissa sarılık salgını") (2014)
- [Hindistan domuz gribi salgını](/wiki/2015_Hindistan_domuz_gribi_salg%C4%B1n%C4%B1 "2015 Hindistan domuz gribi salgını") (2015)
- [Zika virüsü salgını](/wiki/2015-2016_Zika_vir%C3%BCs%C3%BC_salg%C4%B1n%C4%B1 "2015-2016 Zika virüsü salgını") (2015-2016)
- [Angola ve KDC sarıhumma salgını](/wiki/2016_Angola_ve_KDC_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1 "2016 Angola ve KDC sarıhumma salgını") (2016)
- [Yemen kolera salgını](/wiki/Yemen%27de_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1_(2016-g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz) "Yemen'de kolera salgını (2016-günümüz)") (2016-günümüz)
- [Peşaver dang humması salgını](/w/index.php?title=2017_Pe%C5%9Faver_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2017 Peşaver dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2017)
- [Uttar Pradeş Japon ensefaliti salgını](/wiki/2017_Uttar_Prade%C5%9F_Japon_ensefaliti_salg%C4%B1n%C4%B1 "2017 Uttar Pradeş Japon ensefaliti salgını") (2017)
- [Sri Lanka dang humması salgını](/w/index.php?title=2017_Sri_Lanka_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2017 Sri Lanka dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2017)
- [ABD mevsimsel grip salgını](/wiki/2017-2018_Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri_mevsimsel_grip_salg%C4%B1n%C4%B1 "2017-2018 Amerika Birleşik Devletleri mevsimsel grip salgını") (2017-2018)
- [Kerala Nipah virüsü salgını](/wiki/2018_Kerala_Nipah_vir%C3%BCs%C3%BC_salg%C4%B1n%C4%B1 "2018 Kerala Nipah virüsü salgını") (2018)
- [2018 Madagaskar kızamık salgını](/wiki/2018_Madagaskar_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2018 Madagaskar kızamık salgını") (2018)
- [Kivu ebola salgını](/wiki/2018-2020_Kivu_ebola_salg%C4%B1n%C4%B1 "2018-2020 Kivu ebola salgını") (2018-2020)
- [İtalya NDM-CRE salgını](/w/index.php?title=%C4%B0talya_NDM-CRE_salg%C4%B1n%C4%B1_(2018-g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz)&action=edit&redlink=1 "İtalya NDM-CRE salgını (2018-günümüz) (sayfa mevcut değil)") (2018-günümüz)
- [New York kızamık salgını](/wiki/2019_New_York_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019 New York kızamık salgını") (2019)
- [Tonga kızamık salgını](/wiki/2019_Tonga_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019 Tonga kızamık salgını") (2019)
- [Kongo Demokratik Cumhuriyeti kızamık salgını](/wiki/2019-2020_Kongo_Demokratik_Cumhuriyeti_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019-2020 Kongo Demokratik Cumhuriyeti kızamık salgını") (2019-2020)
- [Yeni Zelanda kızamık salgını](/wiki/2019-2020_Yeni_Zelanda_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019-2020 Yeni Zelanda kızamık salgını") (2019-2020)
- [Filipinler kızamık salgını](/wiki/2019_Filipinler_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019 Filipinler kızamık salgını") (2019)
- [Kuala Koh kızamık salgını](/wiki/2019_Kuala_Koh_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019 Kuala Koh kızamık salgını") (2019)
- [Samoa kızamık salgını](/wiki/2019_Samoa_k%C4%B1zam%C4%B1k_salg%C4%B1n%C4%B1 "2019 Samoa kızamık salgını") (2019)
- [Dang humması salgını](/w/index.php?title=2019-2020_dang_hummas%C4%B1_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2019-2020 dang humması salgını (sayfa mevcut değil)") (2019-2020)
- [Nijerya lassa ateşi salgını](/w/index.php?title=Nijerya_lassa_ate%C5%9Fi_salg%C4%B1n%C4%B1_(2019-g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz)&action=edit&redlink=1 "Nijerya lassa ateşi salgını (2019-günümüz) (sayfa mevcut değil)") (2019-günümüz)
- [Kongo Demokratik Cumhuriyeti ebola salgını](/w/index.php?title=2020_Kongo_Demokratik_Cumhuriyeti_ebola_salg%C4%B1n%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2020 Kongo Demokratik Cumhuriyeti ebola salgını (sayfa mevcut değil)") (2020)
- [Nijerya sarıhumma salgını](/w/index.php?title=Nijerya_sar%C4%B1humma_salg%C4%B1n%C4%B1_(2020-g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz)&action=edit&redlink=1 "Nijerya sarıhumma salgını (2020-günümüz) (sayfa mevcut değil)") (2020-günümüz)
- [Hindistan kara mantar salgını](/wiki/Hindistan_kara_mantar_salg%C4%B1n%C4%B1_(2020-g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz) "Hindistan kara mantar salgını (2020-günümüz)") (2020-günümüz)

Küresel

- [İlk veba salgını](/wiki/%C4%B0lk_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "İlk veba salgını") (541–767)[\[a\]](#cite_note-76)
- İkinci veba salgını (1347-1835)[\[b\]](#cite_note-77)
- [1510 grip salgını](/wiki/1510_grip_salg%C4%B1n%C4%B1 "1510 grip salgını") (1510)
- [1557 grip salgını](/wiki/1557_grip_salg%C4%B1n%C4%B1 "1557 grip salgını") (1557-1559)
- [İlk kolera salgını](/wiki/%C4%B0lk_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "İlk kolera salgını") (1817-1824)
- [İkinci kolera salgını](/wiki/%C4%B0kinci_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "İkinci kolera salgını") (1829-1851)
- [Üçüncü kolera salgını](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "Üçüncü kolera salgını") (1846-1860)
- [Üçüncü veba salgını](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Üçüncü veba salgını") (1855-1945)[\[c\]](#cite_note-78)
- [Dördüncü kolera salgını](/wiki/D%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "Dördüncü kolera salgını") (1863–1875)
- [Beşinci kolera salgını](/wiki/Be%C5%9Finci_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "Beşinci kolera salgını") (1881–1896)
- [1889-1890 Rus gribi](/wiki/1889-1890_Rus_gribi "1889-1890 Rus gribi") (1889-1890)
- [Altıncı kolera salgını](/wiki/Alt%C4%B1nc%C4%B1_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "Altıncı kolera salgını") (1899–1923)
- [Ensefalit lethargica salgını](/wiki/Ensefalit_lethargica_salg%C4%B1n%C4%B1 "Ensefalit lethargica salgını") (1915-1926)
- [İspanyol gribi](/wiki/%C4%B0spanyol_gribi "İspanyol gribi") (1918–1920)
- [1929-1930 psittakoz pandemisi](/wiki/1929-1930_psittakoz_pandemisi "1929-1930 psittakoz pandemisi") (1929-1930)
- [Asya gribi](/wiki/Asya_gribi "Asya gribi") (1957-1958)
- [Yedinci kolera salgını](/wiki/Yedinci_kolera_salg%C4%B1n%C4%B1 "Yedinci kolera salgını") (1961–1975)
- [Hong Kong gribi](/wiki/Hong_Kong_gribi "Hong Kong gribi") (1968–1970)
- [1977-1979 Rus gribi](/wiki/1977-1979_Rus_gribi "1977-1979 Rus gribi") (1977–1979)
- [HIV/AIDS pandemisi](/wiki/HIV/AIDS_pandemisi "HIV/AIDS pandemisi") (1981-günümüz)
- [2009 domuz gribi salgını](/wiki/2009_domuz_gribi_salg%C4%B1n%C4%B1 "2009 domuz gribi salgını") (2009-2010)
- [MERS salgını](/wiki/MERS_salg%C4%B1n%C4%B1 "MERS salgını") (2012-günümüz)
- [Batı Afrika ebola salgını](/wiki/Bat%C4%B1_Afrika_ebola_salg%C4%B1n%C4%B1 "Batı Afrika ebola salgını") (2013-2016)
- [COVID-19 pandemisi](/wiki/COVID-19_pandemisi "COVID-19 pandemisi") (2019-günümüz)
- [Çocuk hepatit salgını](/wiki/2022_%C3%A7ocuk_hepatit_salg%C4%B1n%C4%B1 "2022 çocuk hepatit salgını") (2022-günümüz)
- [Maymun çiçeği salgını (klad II)](/wiki/2022-2023_maymun_%C3%A7i%C3%A7e%C4%9Fi_salg%C4%B1n%C4%B1 "2022-2023 maymun çiçeği salgını") (2022-2023)
- [Maymun çiçeği salgını (klad Ib)](/wiki/2023-2024_maymun_%C3%A7i%C3%A7e%C4%9Fi_salg%C4%B1n%C4%B1 "2023-2024 maymun çiçeği salgını") (2023-günümüz)

1. **[^](#cite_ref-76)** İlk veba salgını, 541-767 tarihleri arasındaki yerel veba salgınlarından oluşmaktadır.
2. **[^](#cite_ref-77)** İkinci veba salgını, 1347-1835 tarihleri arasındaki yerel veba salgınlarından oluşmaktadır.
3. **[^](#cite_ref-78)** Üçüncü veba salgını, 1855-1945 tarihleri arasındaki yerel veba salgınlarından oluşmaktadır.

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=İkinci\_veba\_salgını&oldid=30859033](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=İkinci_veba_salgını&oldid=30859033)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [İkinci veba salgını](/wiki/Kategori:%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1 "Kategori:İkinci veba salgını")
- [Avrupa'daki sağlık afetleri](/wiki/Kategori:Avrupa%27daki_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:Avrupa'daki sağlık afetleri")
- [Afrika'daki sağlık afetleri](/wiki/Kategori:Afrika%27daki_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:Afrika'daki sağlık afetleri")
- [Asya'daki sağlık afetleri](/wiki/Kategori:Asya%27daki_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:Asya'daki sağlık afetleri")
- [16\. yüzyıl sağlık afetleri](/wiki/Kategori:16._y%C3%BCzy%C4%B1l_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:16. yüzyıl sağlık afetleri")
- [17\. yüzyıl sağlık afetleri](/wiki/Kategori:17._y%C3%BCzy%C4%B1l_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:17. yüzyıl sağlık afetleri")
- [18\. yüzyıl sağlık afetleri](/wiki/Kategori:18._y%C3%BCzy%C4%B1l_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:18. yüzyıl sağlık afetleri")
- [19\. yüzyıl sağlık afetleri](/wiki/Kategori:19._y%C3%BCzy%C4%B1l_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:19. yüzyıl sağlık afetleri")
- [Orta Çağ'daki sağlık afetleri](/wiki/Kategori:Orta_%C3%87a%C4%9F%27daki_sa%C4%9Fl%C4%B1k_afetleri "Kategori:Orta Çağ'daki sağlık afetleri")
- [Veba salgınları](/wiki/Kategori:Veba_salg%C4%B1nlar%C4%B1 "Kategori:Veba salgınları")

Gizli kategoriler:

- [Kaynak gösterme hatası bulunan maddeler](/wiki/Kategori:Kaynak_g%C3%B6sterme_hatas%C4%B1_bulunan_maddeler "Kategori:Kaynak gösterme hatası bulunan maddeler")
- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")
- [KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")
- [Ölü dış bağlantıları olan maddeler](/wiki/Kategori:%C3%96l%C3%BC_d%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1_olan_maddeler "Kategori:Ölü dış bağlantıları olan maddeler")
- [Vikiveriyi kullanan Commons bağlantıları](/wiki/Kategori:Vikiveriyi_kullanan_Commons_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Vikiveriyi kullanan Commons bağlantıları")

- Sayfa en son 22.03, 23 Aralık 2023 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0kinci_veba_salg%C4%B1n%C4%B1&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)