Kara Ölüm: 700 yıl önceki veba salgını , sağlığımızı hâlâ etkiliyor - BBC
Yeni bir araştırma, 1300'lü yılların ortasında Batı Avrupa ve Batı Akdeniz'de nüfusun yarısının ölümüne yol açan "Kara Ölüm" veba pandemisinin, ...
Kara Ölüm: 700 yıl önceki veba salgını , sağlığımızı hâlâ etkiliyor - BBC News Türkçe

[BBC News, Türkçe](/turkce) [İçeriğe götür](#content)

Kategoriler

- [Haberler](/turkce)
- [Türkiye](/turkce/topics/ckdxn2xk95gt)
- [Rusya-Ukrayna Savaşı](/turkce/topics/cy0ryl4pvx6t)
- [Ekonomi](/turkce/topics/cg726y2k82dt)
- [Sağlık](/turkce/topics/cnq68n6wgzdt)
- [Bilim](/turkce/topics/c404v74nk56t)
- [Teknoloji](/turkce/topics/c2dwqnwkvnqt)

- [Haberler](/turkce)
- [Türkiye](/turkce/topics/ckdxn2xk95gt)
- [Rusya-Ukrayna Savaşı](/turkce/topics/cy0ryl4pvx6t)
- [Ekonomi](/turkce/topics/cg726y2k82dt)
- [Sağlık](/turkce/topics/cnq68n6wgzdt)
- [Bilim](/turkce/topics/c404v74nk56t)
- [Teknoloji](/turkce/topics/c2dwqnwkvnqt)

# 700 yıl önceki veba salgını sağlığımızı hâlâ etkiliyor

20 Ekim 2022

**James Gallagher** \| Bilim ve Sağlık Muhabiri

![İskelet](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/640/cpsprodpb/126c/live/561f37e0-5047-11ed-9ac4-ef857c2617f6.jpg.webp)

Kaynak, LONDRA MÜZESİ

Yeni bir araştırma, 1300'lü yılların ortasında Batı Avrupa ve Batı Akdeniz'de nüfusun yarısının ölümüne yol açan "Kara Ölüm" veba pandemisinin, 700 yıl sonra sağlığımızı hâlâ etkileyen genetik izler bıraktığına işaret ediyor.

Yüzlerce yıllık iskeletler üzerinde yapılan incelemelerde veba salgınında insanların hayatta kalmasını sağlayan mutasyonlar bulundu.

F﻿akat bu mutasyonların, günümüzde insanları hala etkileyen otoimmun hastalıklarla (kişinin bağışıklık sisteminin kendi vücuduna saldırması sonucu ortaya çıkan hastalıklar) ilişkilendiriliyor.

K﻿ara Ölüm, insanlık tarihinin en önemli, en ölümcül ve en çaresiz anlarından biri.

Pandemide 200 milyonun hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

B﻿u ölçekte bir olayın insan evrimi şekillendirmiş olabileceğini düşünen bilim insanları, salgın öncesi ve sonrasına ait 206 iskeleti inceledi.

A﻿raştırma kapsamında çoğu Danimarka'dan gelen kemiklerin yanı sıra İngiltere'nin başkenti Londra'da veba sırasında insanların toplu olarak gömüldüğü East Smithfield'daki kalıntılar analiz edildi.

![Kemik analizi](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/640/cpsprodpb/b1c6/live/53d288c0-5047-11ed-9ac4-ef857c2617f6.jpg.webp)

Kaynak, MCMASTER ÜNİVERSİTESİ

Sonuçları bilim dergisi Nature'da yayımlanan araştırmada ERAP2 adlı bir genin mutasyonlarına odaklanıldı.

D﻿oğru mutasyonları olanların veba salgınında hayatta kalma oranlarının yüzde 40 daha fazla olduğu belirlendi.

Chicago Üniversitesi'nden Prof. Luis Barreiro, "Bu çok muazzam bir etki. İnsan genomunda böyle bir şey bulmak çok şaşırtıcı" dedi.

Genin görevi, düşmanın daha etkin bir şekilde tanınması ve nötralize edilmesi için istilacı mikropları parçalayacak proteinleri üretmek ve bu parçaları bağışıklık sistemine yönlendirmek.

Genin iyi çalışan ve hiçbir şey yapmayan versiyonları var. Anne ve babadan birer gen alınıyor.

Şanslı olanlar, anne ve babasından iyi çalışan genleri alanlar.

Veba salgınında hayatta kalanların çocuklarına geçirmesiyle bu mutasyonların hızlı bir şekilde yaygınlaştığı belirtiliyor.

McMaster Üniversitesi'nden genetik bilimci Prof. Hendrik Poinar, "İki ya da üç nesilde yüzde 10'luk bir değişim var. Bu, insanlarda bugüne dek görülen en güçlü seçilim" dedi.

Araştırmada elde edilen bulgular, Yersinia pestis adlı veba bakterisi kullanılarak yapılan modern deneylerde teyit edildi.

Kan örneklerinde iyi çalışan mutasyonlara sahip olanların, olmayanlara kıyasla enfeksiyona daha dirençli oldukları görüldü.

Prof. Poinar, "Kara Ölüm'ü bir petri kabında (laboratubarda bakteri üretme tabağı) izlemek gibi bir şey. Bu ufuk açıcı" dedi.

![labarotuvar](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/640/cpsprodpb/8f12/live/5c22d480-5047-11ed-9ac4-ef857c2617f6.jpg.webp)

Kaynak, CHICAGO ÜNİVERSİTESİ

Bugün bile, vebaya karşı dirençli mutasyonlar Kara Ölüm dönemindekinden daha yaygın.

Ancak sorun bu mutasyonların Crohn hastalığı gibi hastalıklarla bağlantılı olması. Yani 700 yıl önce atalarımızın hayatta kalmasını sağlayan mutasyon bugün sağlığımıza zarar veriyor.

D﻿NA'mızda başka tarihi etmenler de var.

Modern insan DNA'sının yüzde Neandertallerle ilişkisi olan atalarımızdan geliyor ve bu miras Covid dahil bir dizi hastalığa tepki verme kabiliyetimizi etkiliyor.

Prof. Barriro, "Bu yara izleri, bugün hala, inanılmaz bir şekilde hastalıklara duyarlılığımızı etkiliyor" diye konuşuyor.

## Manşet haber

- ### [Harris - Trump düellosu: Suçlamalarla dolu 90 dakikayı kim kazandı?](/turkce/articles/c628pn5ljxpo)

4 saat önce

- ### [Müslüman Kardeşler, Türkiye-Mısır ilişkilerinin normalleşmesine nasıl bakıyor?](/turkce/articles/cqxj5jw108zo)

5 saat önce

- ### [Gisèle Pelicot davası: Toplu tecavüzle anılan bir Fransız kasabası ve ülkede mücadelenin sembolü olan bir kadın](/turkce/articles/clyn4617ejgo)

5 saat önce


## Seçtiklerimiz

- ![A graphic image depicting a football team, an AK-47 rifle and a spray paint.](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/400/cpsprodpb/b29a/live/1f631410-6ea9-11ef-8c1a-df523ba43a9a.png.webp)







### [Futbol, 'basın gezileri' ve dahası: Rusya neden Afrika'da etkisini artırma stratejisi uyguluyor?](/turkce/articles/c79wp4pwq5no)

10 Eylül 2024

- ![Aaron James](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/400/cpsprodpb/6383/live/405bdd10-6f25-11ef-a41e-bd33436a2ae2.png.webp)







### [Dünyada ilk tam göz nakli yapılan hasta 'olağanüstü' ilerleme kaydetti](/turkce/articles/crkmygn6818o)

10 Eylül 2024

- ![Kensington Sarayı](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/400/cpsprodpb/b227/live/d31cf5d0-6ef8-11ef-8c1a-df523ba43a9a.png.webp)







### [Kate Middleton kemoterapi sürecinin bitişini samimi bir video ile duyurdu](/turkce/articles/c80ezn7y9jzo)

10 Eylül 2024

- ![Abdülmecid Tebbun'un destekçileri ](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/400/cpsprodpb/85fd/live/1fa26240-6e41-11ef-8c32-f3c2bc7494c6.jpg.webp)







### [Cezayir seçimleri: Oyların yüzde 95'ini alan Abdülmecid Tebbun'un vaatleri neler?](/turkce/articles/c5ykm8pvyz8o)

9 Eylül 2024

- ![sınıflar ](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/400/cpsprodpb/f8dc/live/9076b580-12c9-11ef-84af-4b1a4936bd68.jpg.webp)







### ['Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli': Bu yıl ilk kez uygulamaya başlanan program neden tartışılıyor?](/turkce/articles/cjk442g5zvdo)

9 Eylül 2024


## En çok okunanlar

01. 1



    [Harris - Trump düellosu: Suçlamalarla dolu 90 dakikayı kim kazandı?](https://www.bbc.com/turkce/articles/c628pn5ljxpo)

02. 2



    [Dünyada ilk tam göz nakli yapılan hasta 'olağanüstü' ilerleme kaydetti](https://www.bbc.com/turkce/articles/crkmygn6818o)

03. 3



    [İngiliz istihbarat raporlarında Mustafa Kemal: Tehlikeli biri, karşıtları desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli](https://www.bbc.com/turkce/articles/cx2y8pzxev6o)

04. 4



    [Müslüman Kardeşler, Türkiye-Mısır ilişkilerinin normalleşmesine nasıl bakıyor?](https://www.bbc.com/turkce/articles/cqxj5jw108zo)

05. 5



    [ABD gizli diplomatik belgelerinde 12 Eylül darbesi: 'İş adamlarının çoğu havalara uçuyor, birkaç aydın dışında itiraz eden yok'](https://www.bbc.com/turkce/articles/c05j3zzmzl9o)

06. 6



    [Aşırı sıkıcı insanların 15 özelliği](https://www.bbc.com/turkce/articles/cn8l7y4xl72o)

07. 7



    [Macaristan'dan AB'ye mülteci resti: 'Otobüslere doldurur Brüksel’e taşırız'](https://www.bbc.com/turkce/articles/c4gdnw5v614o)

08. 8



    [Narin Güran'ın ölümüyle ilgili gözaltına alınan 23 şüpheliden 1'i serbest bırakıldı](https://www.bbc.com/turkce/articles/c935ezl3q3vo)

09. 9



    [Gisèle Pelicot davası: Toplu tecavüzle anılan bir Fransız kasabası ve ülkede mücadelenin sembolü olan bir kadın](https://www.bbc.com/turkce/articles/clyn4617ejgo)

10. 10



    [Harry Potter dizi formatında geri dönüyor](https://www.bbc.com/turkce/articles/cjdk70endd3o)


[BBC News, Türkçe](/turkce)

- [Neden BBC'ye güvenebilirsiniz](https://www.bbc.com/turkce/kurumsal-50221017)
- [Kullanım koşulları](https://www.bbc.com/turkce/kurumsal-36765772)
- [Gizlilik politikası](https://www.bbc.com/turkce/kurumsal-36765774)
- [Çerezler](https://www.bbc.com/usingthebbc/cookies/)
- [BBC'ye ulaş](https://www.bbc.co.uk/turkce/send/u50853841)
- Do not share or sell my info

©2024 BBC. BBC, link verilen internet sitelerinin içeriğinden sorumlu değildir. [Link verilen internet sitelerine yaklaşımımız.](https://www.bbc.co.uk/editorialguidelines/guidance/feeds-and-links)