GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ - Biyolojici
*Genetik mühendisliği; nükleotitlerin dizilişlerinin belirlenmesi, genlerin izole edilip çoğaltılması, bir canlıdan diğerine gen aktarılması ...
GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ – Biyolojici

[Skip to content](#content)

[![Biyolojici](http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2016/12/cropped-cropped-biyolojici.net_-4.png)](http://biyolojici.net/ "Biyolojici | Home page")

- Arama:

- [Anasayfa](http://biyolojici.net)
- [Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/konu-anlatim/)
  - [9\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/9-sinif/)
  - [10\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/10-sinif/)
  - [11\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/11-sinif/)
  - [12\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/12-sinif/)
  - [TYT Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/tyt-biyoloji/)
  - [AYT Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/ayt-biyoloji/)
- [Video](http://biyolojici.net/category/video/)
  - [9\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/9-sinif-video/)
  - [10\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/10-sinif-video/)
  - [11\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/11-sinif-video/)
  - [12\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/12-sinif-video/)
- [Animasyon](http://biyolojici.net/category/animasyon/)
  - [9\. Sınıf Animasyonları](http://biyolojici.net/category/9-sinif-animasyon/)
  - [10\. Sınıf Animasyonarı](http://biyolojici.net/category/10-sinif-animasyon/)
  - [11\. Sınıf Animasyonları](http://biyolojici.net/category/11-sinif-animasyon/)
  - [12\. Sınıf Animasyonları](http://biyolojici.net/category/12-sinif-animasyon/)
- [Doküman](http://biyolojici.net/category/dokuman/)
  - [Yazılılar](http://biyolojici.net/category/yazili/)
    - [9\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/9-sinif-yazili/)
    - [10\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/10-sinif-yazili/)
    - [11\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/11-sinif-yazili/)
    - [12\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/12-sinif-yazili/)
  - [Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/performans-odev/)
    - [9\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/9-sinif-performans/)
    - [10\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/10-sinif-performans/)
    - [11\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/11-sinif-performans/)
    - [12\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/12-sinif-performans/)
  - [Proje Ödevleleri](http://biyolojici.net/category/proje-odev/)
  - [Testler](http://biyolojici.net/category/test/)
    - [9\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/9-sinif-test/)
    - [10\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/10-sinif-test/)
    - [11\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/11-sinif-test/)
    - [12\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/12-sinif-test/)
- [Öğretmen](http://biyolojici.net/category/ogretmen/)
  - [Yıllık Planlar](http://biyolojici.net/category/yillik-plan/)
  - [Ders Planları](http://biyolojici.net/category/ders-plan/)
  - [Zümre Tutanakları](http://biyolojici.net/category/zumre-tutanak/)
  - [Öğretim Programı](http://biyolojici.net/category/ogretim-programi/)
- [EBA](http://biyolojici.net/category/eba/)
  - [EBA Video](http://biyolojici.net/category/eba-video/)
  - [EBA Doküman](http://biyolojici.net/category/eba-dokuman/)
  - [EBA Görsel](http://biyolojici.net/category/eba-gorsel/)
  - [MEB Okul Kitapları](http://biyolojici.net/category/eba/)
- [Bilim](http://biyolojici.net/category/bilim-insan/)
- [YKS](http://biyolojici.net/category/yks/)
  - [Çıkmış Sorular](http://biyolojici.net/category/cikmis-sorular/)
  - [Konu Dağılımları](http://biyolojici.net/category/konu-dagilim/)
  - [YKS Takvimi](http://biyolojici.net/category/yks-takvim/)
  - [Deneme Sınavları](http://biyolojici.net/category/denem-sinav/)
- [Akıllı Tahta](http://biyolojici.net/category/akilli-tahta/)
  - [Akıllı Tahta Portalları](http://biyolojici.net/category/tahta-portal/)
  - [Akıllı Tahta İpuçları](http://biyolojici.net/category/tahta-kullanim/)

- [Youtube](http://youtube.com/c/Biyolojici)
- [Instagram](https://www.instagram.com/biyolojicinet/)
- [Facebook](https://www.facebook.com/Biyolojici.net/)

Arama:

[![Biyolojici](http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2016/12/cropped-cropped-biyolojici.net_-4.png)](http://biyolojici.net/ "Biyolojici | Home page")

Cici Biyoloji sitesi

- [Anasayfa](http://biyolojici.net)
- [Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/konu-anlatim/)
  - [9\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/9-sinif/)
  - [10\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/10-sinif/)
  - [11\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/11-sinif/)
  - [12\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/12-sinif/)
  - [TYT Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/tyt-biyoloji/)
  - [AYT Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/ayt-biyoloji/)
- [Video](http://biyolojici.net/category/video/)
  - [9\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/9-sinif-video/)
  - [10\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/10-sinif-video/)
  - [11\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/11-sinif-video/)
  - [12\. Sınıf Videoları](http://biyolojici.net/category/12-sinif-video/)
- [Animasyon](http://biyolojici.net/category/animasyon/)
  - [9\. Sınıf Animasyonları](http://biyolojici.net/category/9-sinif-animasyon/)
  - [10\. Sınıf Animasyonarı](http://biyolojici.net/category/10-sinif-animasyon/)
  - [11\. Sınıf Animasyonları](http://biyolojici.net/category/11-sinif-animasyon/)
  - [12\. Sınıf Animasyonları](http://biyolojici.net/category/12-sinif-animasyon/)
- [Doküman](http://biyolojici.net/category/dokuman/)
  - [Yazılılar](http://biyolojici.net/category/yazili/)
    - [9\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/9-sinif-yazili/)
    - [10\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/10-sinif-yazili/)
    - [11\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/11-sinif-yazili/)
    - [12\. Sınıf Yazılıları](http://biyolojici.net/category/12-sinif-yazili/)
  - [Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/performans-odev/)
    - [9\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/9-sinif-performans/)
    - [10\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/10-sinif-performans/)
    - [11\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/11-sinif-performans/)
    - [12\. Sınıf Performans Ödevleri](http://biyolojici.net/category/12-sinif-performans/)
  - [Proje Ödevleleri](http://biyolojici.net/category/proje-odev/)
  - [Testler](http://biyolojici.net/category/test/)
    - [9\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/9-sinif-test/)
    - [10\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/10-sinif-test/)
    - [11\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/11-sinif-test/)
    - [12\. Sınıf Testleri](http://biyolojici.net/category/12-sinif-test/)
- [Öğretmen](http://biyolojici.net/category/ogretmen/)
  - [Yıllık Planlar](http://biyolojici.net/category/yillik-plan/)
  - [Ders Planları](http://biyolojici.net/category/ders-plan/)
  - [Zümre Tutanakları](http://biyolojici.net/category/zumre-tutanak/)
  - [Öğretim Programı](http://biyolojici.net/category/ogretim-programi/)
- [EBA](http://biyolojici.net/category/eba/)
  - [EBA Video](http://biyolojici.net/category/eba-video/)
  - [EBA Doküman](http://biyolojici.net/category/eba-dokuman/)
  - [EBA Görsel](http://biyolojici.net/category/eba-gorsel/)
  - [MEB Okul Kitapları](http://biyolojici.net/category/eba/)
- [Bilim](http://biyolojici.net/category/bilim-insan/)
- [YKS](http://biyolojici.net/category/yks/)
  - [Çıkmış Sorular](http://biyolojici.net/category/cikmis-sorular/)
  - [Konu Dağılımları](http://biyolojici.net/category/konu-dagilim/)
  - [YKS Takvimi](http://biyolojici.net/category/yks-takvim/)
  - [Deneme Sınavları](http://biyolojici.net/category/denem-sinav/)
- [Akıllı Tahta](http://biyolojici.net/category/akilli-tahta/)
  - [Akıllı Tahta Portalları](http://biyolojici.net/category/tahta-portal/)
  - [Akıllı Tahta İpuçları](http://biyolojici.net/category/tahta-kullanim/)

- [12\. Sınıf-Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/12-sinif/)/ [AYT Konu Anlatım](http://biyolojici.net/category/ayt-biyoloji/)
- [0](http://biyolojici.net/genetik-muhendisligi-ve-biyoteknoloji/#respond)

# GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ

by [Biyolojicinet](http://biyolojici.net/author/tapta66/ "Biyolojicinet tarafından yazılan yazılar")
·

Published 28 Ocak 2021
· Updated 28 Ocak 2021

**GENETİK MÜHENDİSİLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ (GÖRSELLİ KONU ANLATIM PDF’SİNE VE VİDEOSUNA SAYFA SONUNDAN ULAŞABİLİRSİNİZ)**

\*Canlıların kalıtsal özelliklerini değiştirerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik çalışmalar yapan bilim dalına **genetik mühendisliği** denir.

\* **Genetik mühendisliği**; nükleotitlerin dizilişlerinin belirlenmesi, genlerin izole edilip çoğaltılması, bir canlıdan diğerine gen aktarılması gibi çalışmalarla uğraşır.

\* **Biyoteknoloji**, organizmaların ve bileşenlerinin faydalı ürünler elde etmek için kullanıldığı uygulamaların tümüdür.

\*Bu nedenle biyoteknoloji her türlü mühendislik bilgisini biyolojiye uyarlamaya çalışır.

\*Biyoteknoloji sayesinde şeker hastalığı, kanser, AIDS gibi hastalıklara ve büyüme yetersizliği gibi problemlere çareler aranmakta; ayrıca bu sayede hasar görmüş sinir hücreleri onarılmaya, bulaşıcı hastalıklara karşı koyacak özel proteinler üretilmeye çalışılmaktadır.

\*Üretilen özel mikroorganizmalarla günümüzün en önemli sorunlarından biri olan organik atıklara bağlı çevre kirliliği, kontrol altına alınmaya başlanmıştır.

\* **Genetik mühendisliği**, kalıtsal materyal olan DNA’nın yapısında oluşturulabilecek değişiklikleri ve bunların nasıl yapılacağını açıklayan uygulamaları konu edinirken; **biyoteknoloji**, genetik mühendisliğinin sağladığı bilgilerle canlılardan ekonomik değeri yüksek ürünler elde etmeyi amaçlar. Bu şekilde tarım ve hayvancılık, endüstri, tıp ve eczacılık gibi alanlarda önemli ürünler elde edilmiştir.

\* **Biyoteknolojinin en büyük hedeflerinden biri** de insanların daha iyi şartlarda yaşayabilmesini sağlamaktır. Bu nedenle biyoteknoloji; organizmaları, onların ürünlerini biyolojik sistemlerde kullanarak insanlığa faydalı sonuçlar elde etmeye çalışır. Bu amaçla biyoteknoloji; mikrobiyoloji, biyokimya, moleküler biyoloji gibi birçok farklı bilim dalını bünyesinde toplar.

\* **Biyoteknoloji ve genetik mühendisliği kavramları zaman zaman karıştırılır.** Oysa bu iki kavram birbirinden farklıdır. \* **Genetik mühendisliği**, kalıtsal materyal olan DNA’nın yapısında oluşturulabilecek değişiklikleri ve bunların nasıl yapılacağını açıklayan uygulamaları konu edinir.

\* **Biyoteknoloji** ise genetik mühendisliğinin sağladığı bilgilerle canlılardan ekonomik değeri yüksek ürünler elde etmeyi ve bunları pazarlamayı amaçlar.

\*Örneğin bakterilerden elde edilen proteaz (proteinleri parçalayan enzim) ve lipaz (yağları parçalayan enzim) gibi enzimler geçmiş yıllarda deterjanlarda aktif madde olarak kullanılmaktaydı. Ancak bu deterjanlarla temizlenen çamaşırları giyen veya eşyaları kullanan insanların çoğunda alerjik sorunlar ortaya çıkmıştır. Sonraki yıllarda genetik mühendislerinin çalışmaları ile insanlardan bakterilere proteaz ve lipaz enzimlerini üretecek genler transfer edilmiş, antialerjik enzim üretimi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen enzimler, çeşitli temizlik ürünlerine ilave edilerek insanların kullanımına sunulmuştur. **Bu durum gösteriyor ki genetik mühendisliğinin pratikte uygulama şekli biyoteknoloji olarak ifade edilebilir**.

\* **Biyoteknoloji, genetik mühendisliğinin yöntemlerini araç olarak kullanır**. İnsülin, kalsitonin ve büyüme hormonunu çok miktarda ve ucuza üretmek biyoteknolojinin amaçlarından biridir. Bunun için genetiği değiştirilmiş organizmalardan yararlanır.

\*Genetiği değiştirilmiş organizma üretmek yani bir türden başka bir türe gen aktarımı yapmak, genetik mühendisliği çalışmalarıyla mümkün olmaktadır. Biyoteknoloji, genetik mühendisliği çalışmaları sonucu ivme kazanmış bu sayede insanlığa faydalı birçok ürün bol miktarda ve daha kolay üretilmeye başlanmıştır.

\*Genetik mühendisliği çalışmaları ile elde edilen canlıların ve onlara ait ürünlerin ekonomik anlamda değerlendirilmesi biyoteknoloji sayesinde olmaktadır.

**GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI**

\*Biyoteknoloji, **klasik ve modern biyoteknoloji** olmak üzere ikiye ayrılır.

\*Biyolojik sistemler yardımıyla ham maddelerin yeni ürünlere dönüştürüldüğü işlemlere **klasik biyoteknoloji** denir.

\*Sütten yoğurt, peynir ve kefir yapımı; sirke üretimi; hamurun mayalanması gibi olaylar ile hayvan ve bitki ıslahı gibi çalışmalar klasik ya da geleneksel biyoteknolojinin çalışma alanlarını oluşturur.

\*Bilimsel metot ve teknikler ile bitki, hayvan ve mikroorganizmaların yapılarının kültür ortamında değiştirilip geliştirilerek yeni ürünler elde edilmesine **modern biyoteknoloji** denir.

\*Hızla gelişen teknoloji canlıların genetik yapısında değişiklik yapmayı olası kılmıştır. Artan nüfus sonucu klasik biyoteknolojik ürünlerin talebi karşılayamaması, modern biyoteknolojik çalışmaların hız kazanmasına neden olmuştur.

\* **Modern biyoteknoloji** k çalışmalar sayesinde daha kaliteli ve verimli ürünler elde edilmiştir.

\*Bazı hormon ve proteinlerin sentezinden sorumlu genlerin mikroorganizmalara aktarılmasıyla ürünlerin daha ucuza ve daha kısa sürede üretilmesi sağlanmıştır. Besin değeri yüksek, geç bozulan, çok düşük veya yüksek sıcaklıklara dayanıklı bitki türlerinin elde edilmesi için çeşitli çalışmalar yapılmaktadır.

\\* Atıklar nedeniyle kirlenen suların bu atıkları besin olarak kullanan mikroorganizmaların üretimi ile temizlenmesi, modern biyoteknoljik uygulamalara örnektir.

\* **Modern biyoteknolojik uygulamalar**; **tür içi ve türler arası melezleme, yapay (suni) döllenme, poliploidi, gen aktarımı ve klonlama** çalışmalarını kapsamaktadır.

\* **Melez**; hibrit, karışık ya da katışık anlamına gelir. Genetik yapısı farklı bireylerin çaprazlanması sonucu melez bireyler elde edilir.

\*Yakın akraba canlılar arasındaki melezlemeler, çekinik genlerin bir araya gelmesiyle canlıya zarar verecek hastalıkların oluşmasına sebep olabilir.

\*Ancak farklı karakterler yönüyle homozigot olan bireyler arasında yapılan melezlemeler sonucunda daha verimli bireyler elde edilebilir.

\*Örneğin soğuğa dayanıksız iri taneli buğday ile soğuğa dayanıklı küçük taneli buğdayın çaprazlanması sonucu, iri taneli ve soğuğa dayanıklı buğdaylar üretilmiştir.

\* **Melezleme** aynı türden bireyler arasında olduğu gibi **farklı türler arasında da** gerçekleşebilir. Dişi at ve erkek eşeğin çiftleşmesi sonucu oluşan katır melezdir ve ortam koşullarına daha dayanıklıdır.

\* **Yapay (suni) döllenme** genellikle hayvan ıslahında kullanılır.

\*Damızlık özelliklerine sahip, verimli erkek bireylerden alınan spermler dondurularak saklanır. Gerektiğinde yapay döllenme ile üstün özelliklere sahip yumurtaların döllenmesinde bu spermler kullanılır.

\*Bu yöntem inek, koyun, keçi gibi memeli canlılarda; et ve süt verimi yüksek bireylerin oluşturulmasında tercih edilmektedir.

\*Bazı canlıların somatik (vücut) hücrelerinde iki kromozom takımından daha fazla sayıda kromozom takımına sahip olması durumuna **poliploidi** denir. Poliploidi daha çok bitkilerde görülür.

\*Poliploid canlılar, genellikle normalden daha büyük olmaları ile göze çarpar.

\*Poliploidi, yaygın olarak kültür bitkilerinde uygulanan biyoteknolojik bir yöntemdir.

\*Bu sayede daha gösterişli çiçeklere sahip, iri meyveli ve bol ürün veren bitkiler elde edilebilmiştir.

\*Çekirdeksiz karpuz, çilek, muz, şeker kamışı, poliploid bitkilere örnek verilebilir.

\*Poliploid bitkilerin ticari değerleri yüksek olduğu için bu yöntemle bitki üretimi oldukça önemlidir.

\*Günümüzde bilim insanları istenilen özelliklerdeki genleri; bitki, hayvan ve mikroorganizmalara özel yöntemlerle aktarabilmektedirler.

\*Gen aktarımı ile yapısal özelliği değişmiş DNA’ya **rekombinant DNA** denir.

\*Bir canlı türüne başka bir canlı türünden gen aktarılması veya var olan genetik yapıya müdahale edilmesi ile yeni genetik özelliklerin kazandırılmasını sağlayan biyoteknolojik yöntemlere **gen teknolojisi** denir.

\*Çoğunlukla farklı bir türden gen aktarımıyla belirli özellikleri değiştirilmiş canlılara **genetiği değiştirilmiş organizma (GDO) veya transgenik organizma** adı verilir.

\*Pirinçte A vitaminin öncül maddesi olan beta karoten üretiminden sorumlu gen yoktur. Günümüzde gen teknolojisi ile normal olarak yetiştirilen beyaz pirince nergis bitkisinin beta karoten üretiminden sorumlu geni aktarılarak altın pirinç denilen transgenik bitki üretilmiştir. Altın pirincin tüketilmeye başlanması A vitamini eksikliğine bağlı hastalıkların önlenmesine katkı sağlayacaktır.

\* **Gen klonlaması**, bir genin kopyasını oluşturmak için kullanılan yöntem ve tekniklerin tamamıdır. Bir hücreden çoğaltılan ve genetik yapısı tamamen aynı olan hücrelere **klon** adı verilir.

\*Gen klonlaması için Escherichia coli (Eşherşiya koli) gibi kolay yetiştirilebilen, hızlı çoğalabilen ve genetik yapısı basit olan model organizmalar kullanılır.

\\* E. coli bağırsakta yaşayan bir bakteri çeşididir. Yaşam döngüsünün çok kısa olması yönüyle tercih edilir.

\*Deney ve araştırmalarda kullanılmaya uygun özellikleri taşıyan canlılara **model organizma** denir.

\*Model organizmalar sayesinde bir canlıdan diğerine kolaylıkla **gen aktarımı** yapılmaktadır.

\*Model organizmalar, insanlarda oluşan hastalıkların sebepleri ve bunların tedavileri için yapılacak deneylerin insanlar üzerinde gerçekleştirilemediği ve etik olmadığı durumlarda yaygın olarak kullanılır.

\* **Biyoteknoloji, genetik, moleküler biyoloji** gibi biyolojinin pek çok dalında farklı özelliklere sahip model organizmalar kullanılmaktadır.

\* **Peki, model organizmalar hangi özelliklere sahiptir? Neden bilimsel çalışmalarda belirli organizmalar tercih edilir?**

\*Model organizma seçiminde göz önünde bulundurulan faktörler aşağıdaki şekilde sıralanabilir.

1. **Deneysel Uygulamalar İçin Elverişli Olma:**

\*Genomunda kolay değişiklik yapılan canlılar, özellikle moleküler biyoloji ve genetik alanlarındaki araştırmalar için çok uygundur.

\*Drosophila melanogaster (Drosofila melanogaster) bir çeşit meyve sineği türüdür. Günümüzde en sık kullanılan model organizmalardan biridir.

2. **Kısa Yaşam Döngüsüne Sahip Olma:**

\*Deneylerin daha kısa sürede sonuca ulaşması ve daha fazla yeni nesil üzerinde gözlem yapılabilmesi için model organizmalar genellikle kısa yaşam döngüsüne sahip canlılar arasından seçilir.

3. **Laboratuvar Ortamında Yetiştirilebilme:**

\*Model organizmalar, sıklıkla laboratuvar ortamında kolayca bakımı yapılabilecek canlılar arasından seçilir. Bu seçimde canlının boyutu, beslenme biçimi, yaşadığı sıcaklık gibi faktörler göz önünde bulundurulur.

\*Örneğin fare \[Mus musculus (Mus muskulus)\] araştırmalarda en sık kullanılan model organizmadır. Yetiştirilmesi ve bakımı kolaydır. Üreme hızı yüksek olduğu için özellikle ilaçların olası yan etkilerini nesiller boyu gözlemlemeye uygundur. Memeliler sınıfına ait bir canlı olduğu için ilaçların insanlar üzerindeki etkisi açısından da ipucu vermektedir.

4. **Genom Büyüklüğü:**

\*Bazı model organizmalar küçük genoma sahip olmalarından dolayı tercih edilir.

\*Örneğin hardal bitkisi \[Arabidopsis thaliana (Arabidopsis talina)\], bitkisel araştırmalarda en çok kullanılan model organizmadır. Çok küçük bir genoma sahip olması ve genom haritası çıkarılmış ilk bitki olması nedeniyle tercih edilir.

5. **Genom Haritasının Çıkarılmış Olması:**

\*Genom diziliminin tamamı bilinen canlılar, özellikle genetik alanındaki araştırmalar için çok uygun birer model organizmadır.

\*Bir çeşit nematot olan yuvarlak solucan \[Caenorhabditis elegans (Senorabdidis elegans)\], genom dizilimi haritalanmış ilk çok hücreli canlı olması bakımından önemlidir.

6. **Ekonomik Koşullar:**

\*Model organizma olarak seçilen canlının ucuz ve kolay bulunabilir olması, bakımının masraflı olmaması bilim insanları için tercih edilen bir durumdur.

\*Örneğin ekmek mayası \[Saccharomyces cerevisiae (Sakkaromises serevise)\], kolay yetiştirilebilir olduğu için genetik ve mikrobiyoloji alanında sıklıkla kullanılmaktadır.

**Gen Klonlama**

\*İnsülin ve büyüme hormonu, geçmiş yıllarda kadavralardan ve çeşitli memeli canlılardan çok az miktarda ve güçlükle elde edilmekteydi.

\*Günümüzde ise bu hormonların sentezinden sorumlu genler, insan DNA’larından izole edilerek çeşitli bakterilere aktarılmaktadır.

\*İnsülin ve büyüme hormonu daha kolay ve ucuza üretilebilmektedir.

\*Klonlamada vektör olarak genellikle bakterinin sitoplazmasında bulunan ve **plazmit** adı verilen DNA parçaları kullanılır.

\*Bu uygulamada öncelikli olarak geni klonlanmak istenen canlıya ait DNA ve vektör olarak kullanılacak bakteri DNA’sı (plazmit) özel yöntemlerle saf olarak izole edilir.

\*İzole edilen DNA’daki istenilen gen ve bakteri plazmiti **aynı restriksiyon enzimi** ile kesilir.

\* **Kesilen gen ve plazmit**, uygun koşullarda **DNA ligaz** enzimi ile birleştirilir.

\*Bu işlem sonucunda elde edilen DNA, **rekombinant DNA** olarak isimlendirilir.

\*Yeni özelliğe sahip plazmit tekrar bakteri hücresine aktarılır.

\* **Rekombinant bakteriler**, uygun kültür ortamında çoğaltılır ve böylece istenen **gen de klonlanmış olur**.

\*Rekombinant DNA teknolojisi, günümüzde çeşitli hastalıkların tedavisi için hormon, antibiyotik ve antikor üretme amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır.

\*Özellikle rekombinant DNA teknolojisi kullanılarak bitkilerde ürün verimi ve kalitesi artırılabilmektedir.

\*Bu yöntemle bitkilerin soğuğa, kuraklığa, virüslere ve yabani ot mücadelesinde kullanılan ilaçlara (herbisit) karşı dirençli olması sağlanabilmektedir.

\*Ayrıca özellikle kültür bitkilerinde tek bir doku hücresinden olgun bitkiler oluşturulabilmektedir.

\*Tarımda biyoteknolojik çalışmalar, bitkilerin besin değerini ve kalitesini artırmak için de kullanılmaktadır.

\*Pirinç, buğday, soya fasulyesi ve yonca gibi bitkilere uygun genler aktarılarak besin değerlerinin yüksek olması sağlanmıştır.

Rekombinant DNA teknolojisi ile insanlardan izole edilen büyüme hormonu geninin fare embriyolarına aktarımı sonucu normale göre daha iri fareler elde edilmiştir. Bu bilimsel çalışma, insan embriyolarına da bu tip genlerin aktarılabilmesinde önemli ip uçları oluşturduğu için önemlidir.

Bir sığır ırkında fazla kas üretimine neden olan gen, izole edilerek farklı ırktaki sığırlara hatta koyunlara aktarılmış ve daha fazla et üreten transgenik canlılar elde edilmiştir. Aynı yöntemle süt verimi yüksek koyun, keçi, inek ve yumurta verimi yüksek kümes hayvanları üretilmiştir.

**Canlı Klonlama**

\* **Klonlama** bir canlının **genetik ikizi** nin oluşturulması olarak tanımlanabilir.

\*Hayvan klonlamasında klonlanacak canlının bir vücut hücresinin çekirdeği çıkartılır.

\*Bu çekirdek, aynı tür dişi bireyin çekirdeği çıkarılmış yumurta hücresine özel tekniklerle aktarılır.

\*Bu hücre, zigot görevi görür ve aynı tür farklı dişi bireyin uterusuna (döl yatağına) yerleştirilir.

\*Gebelik tamamlandıktan sonra doğan yavru, hücre çekirdeği alınan hayvanın kopyası olur.

\*Bu yöntemle kurbağa, semender gibi birçok canlı kopyalanmıştır.

\*1996’da İskoç Bilim insanı Dr. Ian Wilmut (İyan Vilmut) ve ekibi, ilk kez memeli bir hayvanı kopyalamışlardır.

\*Bunun için dişi bir koyunun meme hücresinden çıkarılan çekirdek, başka bir koyunun çekirdeği çıkarılmış yumurta hücresine aktarılmıştır.

\*Zigot özelliğine sahip bu hücrenin mitoz bölünmesi ile elde edilen embriyo; başka bir koyunun döl yatağına aktarılmış, gebelik süresinin sonunda Dolly (Doli) adı verilen kuzu dünyaya gelmiştir.

\*Dolly, hücre çekirdeği alınan koyun ile genetik ikiz olmuştur.

\*Bu olay bilim dünyasında çok ses getirmiştir. Bu yöntemle verimli hayvan ırklarının özellikleri korunarak çoğaltılabilecektir. Özellikle nesli tükenme tehlikesi altında olan hayvanlar kolaylıkla üretilebilecektir.

**Kök Hücre**

\*Son yıllarda bilim dünyasında kök hücrelerle yapılan çalışmalar ilgi ile izlenmektedir.

\*Kök hücreler; yenilenme gücü yüksek olan, vücut içinde ve uygun koşullar sağlanırsa **laboratuvar ortamında sürekli bölünebilen ve birçok hücre tipine dönüşebilen farklılaşmamış hücrelerdir**.

\*Kök hücreler; **embriyo, göbek kordonu ve yetişkin bireylerden** elde edilebilir.

\*Embriyonik kök hücrelerin kendilerini yenileme ve diğer doku hücrelerine dönüşme yetenekleri çok yüksektir. \* **Embriyonun blastula evresinde elde edilen embriyonik kök hücreler**, uygun kültür ortamında geliştirilerek farklı hücre tipleri oluşturabilir.

\*Bu tip hücrelerin ilerleyen zamanlarda doku ve organ üretiminde kullanılabileceği öngörülmektedir.

\*Bu yöntemle bir bireyden elde edilen kök hücrelerle başka bireylerdeki yıpranmış doku ve organların onarımı veya bazı hastalıkların tedavisi de sağlanabilmektedir.

\*Embriyonik kök hücreler; kanser, omurilik zedelenmeleri, Alzheimer (Alzaymır) ve Parkinson gibi hastalıkların tedavileri için umut olarak görülmektedir.

\* **Göbek kordonundan alınan kök hücreler, en kolay elde edilen kök hücre çeşididir**. Elde edilen bu kök hücreler; özel yöntemlerle dondurularak saklanmakta, gerektiğinde hasar gören doku ve organların tedavisinde kullanılmaktadır. \* **Yetişkin birey kök hücrelerinin diğer doku hücrelerine dönüşüm gücü azdır**. Kemik iliği, deri, ve yağ dokuda bol miktarda yetişkin birey kök hücreleri bulunmaktadır.

\*Günümüzde üzerinde en çok çalışılan konulardan biri, kök hücre teknolojileriyle **yapay doku ve organ üretimidir**. Doku ve organ naklinin hayat kurtardığı herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Ancak uygun doku ve organ temin edilmesi ciddi bir sorundur. Organ nakillerinde en önemli kaynak, organ bağışlayan sağlıklı bireyler ile beyin ölümü gerçekleşen insanlardır. Ülkemizde ve dünyada tüm çabalara rağmen doku ve organ bağışı, istenilen düzeye ulaşamamıştır.

\*Yeterli organ bağışı yapılsa bile doku ve organ nakillerinde başarısızlığa neden olan bazı tıbbi sorunlar ile karşılaşılmaktadır. Bu tıbbi sorunların büyük çoğunluğu **doku reddi** nden kaynaklanır. Doku reddini önlemek için doku nakli yapılan bireyler bağışıklık sistemini baskılayan ilaçları kullanmak zorundadır. Bu tür ilaçlar da çeşitli enfeksiyonlara ve kansere yakalanma riskini büyük ölçüde artırmaktadır.

\*Bilim insanları bu ve buna benzer durumlardan dolayı **yapay doku ve organ üretme** çalışmalarına hız vermişlerdir. Fizyolojik görevini tam olarak yerine getiremeyen hayati organların yerine mekanik malzemelerden tasarlanan, doku mühendisliği ile üretilen organlara yapay organ denilmektedir. **Bu çalışmalar sonucunda 1997 yılında ilk kez yapay olarak insan derisi üretilmiştir.** Bu teknoloji sayesinde yara ve yanıklar, kalıcı izler bırakmadan tedavi edilebilmektedir. \*Günümüzde kalp, pankreas, böbrek, karaciğer, deri ve kulak gibi organların yapay modellerinin üretimi için çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Yapay organ üretiminde yapay organ nakli yapılacak bireylerden elde edilen kök hücreler kullanılarak doku reddi gibi sorunların ortadan kaldırılması hedeflenmektedir. Ancak kök hücrelerin laboratuvar koşullarında çoğaltılmasında yaşanan zorluklar ve yapay organların fizyolojik yönden doğal organların işlevlerini tam olarak yerine getirememesi yapay organ üretimindeki temel sorunlardır.

**Gen Terapisi**

\*Canlılarda bulunan işlev ve yapıca bozuk genlerin tespit edilmesi, değiştirilmesi ve onarılmasını sağlayan uygulamalara **gen terapisi** denir.

\* **Gen terapisi**, erken embriyonik dönemde kusurlu genlerin tespit edilerek değiştirilmesine ve çeşitli hastalıklara neden olabileceği tahmin edilen genlerin onarılmasına olanak sağlamaktadır.

\*Böylece kalıtsal hastalıkların ve istenmeyen genetik özelliklerin bir sonraki nesle aktarılması önlenmiş olacaktır.

\*Günümüzde gen terapisi ile ilgili çalışmalar hızla devam etmektedir.

\*İnsan genomu ile elde edilen bilgiler sayesinde kanser, kalp ve damar hastalıkları, hemofili ve şeker hastalığı gibi birçok rahatsızlığın tedavi edilebileceği öngörülmektedir.

**Genetik danışmanlık;**

\*kalıtsal hastalığı olan veya bu tür hastalıkları taşıma riski bulunan bireylere uygulanması gereken testler, hastalıkların olası sonuçları ve varsa tedavileri ile ilgili bilgi verilmesidir.

\*Genetik danışmanlık, genetik uzmanları veya bu konuda eğitim almış doktor ve biyologlar tarafından verilmektedir. \*Genetik danışmanlar, tespit edilen kalıtsal hastalıklar ve problemlere karşı alınabilecek önlemler ve yapılacak testler hakkında bilgi vererek çözüm önerileri sunar.

**İnsan Genom Projesi**

\*Genetik mühendisliği çalışmaları ile bir canlının genomundaki tüm genlerin yerlerini belirlemek ve haritalarını çıkarmak için yapılan çalışmalara Genom Projesi denir.

\*Genom Projesi ile ilk yıllarda E.coli bakterilerinin, mayaların, meyve sineklerinin, çeşitli tek hücreli canlıların ve farelerin gen haritaları çıkarılmıştır. Bu canlılardan özellikle meyve sineğinin ve farenin genetik işleyişinin insanlarla büyük oranda benzerlik göstermesi, bu model organizmalar üzerindeki çalışmaları daha önemli hâle getirmiştir.

\*Bu tip canlıların genomları üzerindeki çalışmalar, daha karmaşık yapılı insan genomunun haritalanması açısından umut verici olmuştur.

\*1990 yılında birçok ülkenin bilimsel ve finansal desteği ile insan genomunun tümünün haritalanması ve kromozomların nükleotit dizilerinin belirlenebilmesi için İnsan Genom Projesi adı verilen çalışma başlatılmıştır. Bu proje 2003 yılında tamamlanmıştır.

**DNA Parmak İzi**

\*İnsanların DNA baz dizilimlerinin farklı olmasından dolayı **tek yumurta ikizleri hariç** hiçbir bireyin genetik yapısı diğeriyle aynı değildir.

\*İnsan genomunda **anlamlı ve anlamsız baz dizileri** bulunmaktadır.

\* **Anlamsız diziler**; herhangi bir proteini kodlamayan, büyük çoğunluğu tekrar eden DNA dizilerinden oluşmaktadır.

\*Bir canlıya ait hücredeki DNA baz diziliminde tekrar eden anlamsız baz dizilerinin jel üzerinde oluşturdukları bantlı yapılara **DNA parmak izi** denir.

\*DNA parmak izi elde etmek için DNA, **uygun restriksiyon enzimi** ile kesilir.

\*Tekrar eden anlamsız baz dizileri **PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu)** yöntemiyle çoğaltılır.

\*Temel olarak PCR mekanizmasının amacı, yüksek sıcaklıkta yapısı bozulmayan bir DNA polimeraz kullanılarak DNA replikasyonunu ve çoğaltılmasını sağlamaktır.

\*Elde edilen DNA’lar özel bir jele yüklenir.

\* **Elektroforez** adı verilen bir yöntemle farklı uzunluktaki DNA parçaları birbirinden ayrılır.

\*DNA parçaları jel üzerinde büyüklüklerine göre belirli uzaklıklarda **bantlar** oluşturur.

Bu bantlı yapılar, bireylere özgüdür ve DNA parmak izi olarak adlandırılır.

**Biyogüvenlik**

\*Biyogüvenlik transgenik ürünlerin olası risklerinin değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması, modern biyoteknolojinin insan sağlığı ve çevreye zarar vermeden uygulanmasını sağlamak için alınması gereken politik ve işlevsel önlemlerin tümü olarak tanımlanmıştır.

**Biyoetik**

\*Biyoetik, biyoloji ve tıp alanındaki gelişmelerin meydana getirdiği tartışmalı ve etik konuları inceleyen özel bir disiplindir.

\*Klonlama, kök hücre tedavileri, yapay döllenme insanlar üzerinde yapılan deneyler ve genetiği değiştirilmiş organizma üretimi gibi konular; biyoetiğin inceleme alanındadır.

\*Biyoetik kavramı bilimdeki hızlı değişimlerin ahlaki değerlere uygun olması gerektiği düşüncesinden doğmuştur.

[Genetik Muhendisligi ve Biyoteknoloji](http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/01/Genetik-Muhendisligi-ve-Biyoteknoloji.pdf) [İndir](http://biyolojici.net/wp-content/uploads/2021/01/Genetik-Muhendisligi-ve-Biyoteknoloji.pdf)

Tags: [biyoteknoloji](http://biyolojici.net/tag/biyoteknoloji/) [genetik mühendisliği](http://biyolojici.net/tag/genetik-muhendisligi/) [genetik mühendisliği biyoteknoloji](http://biyolojici.net/tag/genetik-muhendisligi-biyoteknoloji/)

### Bir yanıt yazın [Yanıtı iptal et](/genetik-muhendisligi-ve-biyoteknoloji/\#respond)

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.Gerekli alanlar \* ile işaretlenmişlerdir

Yorum \*

Ad \*

E-posta \*

İnternet sitesi

Daha sonraki yorumlarımda kullanılması için adım, e-posta adresim ve site adresim bu tarayıcıya kaydedilsin.

Δ

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. [Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin](https://akismet.com/privacy/).

- **Next story** [ATP (ADENOZİN TRİ FOSFAT)](http://biyolojici.net/atp-adenozin-tri-fosfat/)
- **Previous story** [PROTEİN SENTEZİ](http://biyolojici.net/protein-sentezi/)

### YKS'YE KALAN ZAMAN

-93Gün-13Saat00Dakika-53Saniye

### Etiket Bulutu

[10.sınıf biyoloji](http://biyolojici.net/tag/10-sinif-biyoloji/) [11.sınıf biyoloji](http://biyolojici.net/tag/11-sinif-biyoloji/) [11.sınıf biyoloji yazılısı](http://biyolojici.net/tag/11-sinif-biyoloji-yazilisi/) [2020-2021 meb biyoloji ders kitapları](http://biyolojici.net/tag/2020-2021-meb-biyoloji-ders-kitaplari/) [anadolu lisesi ders kitapları](http://biyolojici.net/tag/anadolu-lisesi-ders-kitaplari/) [atp pdf](http://biyolojici.net/tag/atp-pdf/) [ayt](http://biyolojici.net/tag/ayt/) [ayt biyoloji](http://biyolojici.net/tag/ayt-biyoloji/) [biyoloji](http://biyolojici.net/tag/biyoloji/) [biyoloji 2.dönem 1.yazılısı](http://biyolojici.net/tag/biyoloji-2-donem-1-yazilisi/) [biyolojici](http://biyolojici.net/tag/biyolojici/) [biyolojicinet](http://biyolojici.net/tag/biyolojicinet/) [biyoloji denemeleri](http://biyolojici.net/tag/biyoloji-denemeleri/) [biyoloji ders anlatımı](http://biyolojici.net/tag/biyoloji-ders-anlatimi/) [biyoloji ders kitapları pdf](http://biyolojici.net/tag/biyoloji-ders-kitaplari-pdf/) [biyoloji konu anlatım pdf](http://biyolojici.net/tag/biyoloji-konu-anlatim-pdf/) [biyoloji yazılısı](http://biyolojici.net/tag/biyoloji-yazilisi/) [canlıların ortak özellikleri](http://biyolojici.net/tag/canlilarin-ortak-ozellikleri/) [canlıların temel bileşenleri konu anlatımı](http://biyolojici.net/tag/canlilarin-temel-bilesenleri-konu-anlatimi/) [canlıların temel bileşenleri pdf](http://biyolojici.net/tag/canlilarin-temel-bilesenleri-pdf/) [cici biyoloji](http://biyolojici.net/tag/cici-biyoloji/) [cici biyolojici](http://biyolojici.net/tag/cici-biyolojici/) [cicibiyolojici](http://biyolojici.net/tag/cicibiyolojici/) [cici biyolojici ders notları](http://biyolojici.net/tag/cici-biyolojici-ders-notlari/) [cici biyoloji denemeleri](http://biyolojici.net/tag/cici-biyoloji-denemeleri/) [cici biyoloji notları](http://biyolojici.net/tag/cici-biyoloji-notlari/) [ekoloji](http://biyolojici.net/tag/ekoloji/) [enzimler konu anlatımı](http://biyolojici.net/tag/enzimler-konu-anlatimi/) [enzimler pdf](http://biyolojici.net/tag/enzimler-pdf/) [meb ders kitapları](http://biyolojici.net/tag/meb-ders-kitaplari/) [msü deneme sınavı](http://biyolojici.net/tag/msu-deneme-sinavi/) [nükleik asitler](http://biyolojici.net/tag/nukleik-asitler/) [nükleik asitler pdf](http://biyolojici.net/tag/nukleik-asitler-pdf/) [sinir sistemi](http://biyolojici.net/tag/sinir-sistemi/) [sistemler](http://biyolojici.net/tag/sistemler/) [tyt](http://biyolojici.net/tag/tyt/) [tyt biyoloji](http://biyolojici.net/tag/tyt-biyoloji/) [TYT biyoloji pdf](http://biyolojici.net/tag/tyt-biyoloji-pdf/) [tyt vitaminler](http://biyolojici.net/tag/tyt-vitaminler/) [vitaminler](http://biyolojici.net/tag/vitaminler/) [vitaminler pdf](http://biyolojici.net/tag/vitaminler-pdf/) [yks](http://biyolojici.net/tag/yks/) [yksbiyoloji](http://biyolojici.net/tag/yksbiyoloji/) [yks biyoloji](http://biyolojici.net/tag/yks-biyoloji/) [yks biyoloji konu anlatımı](http://biyolojici.net/tag/yks-biyoloji-konu-anlatimi/)

Eylül 2024PSÇPCCP123456789101112131415161718192021222324252627282930[« Şub](http://biyolojici.net/2024/02/)

### Biyolojici

Reklamsız,ücretsiz ve cici biyoloji sitesi

### Site araması

Arama:

Biyolojici © 2024. All Rights Reserved.

Powered by [Powered by WordPress](https://wordpress.org/ "Powered by WordPress") \- Designed with the [Hueman theme](https://presscustomizr.com/hueman/ "Hueman theme")

- [Abone ol](https://www.youtube.com/c/Biyolojici "Abone ol")
- [Takip et](https://www.instagram.com/biyolojicinet/ "Takip et")
- [Beğen](https://www.facebook.com/Biyolojici.net/ "Beğen")