Page 21 - Fen Lisesi Biyoloji 12 | 1. Ünite - OGM Materyal
Dolayısıyla genetik kod, genler ile proteinleri oluşturan aminoasitler arasında mRNA aracılığı ile ilişki kurar. DNA'da dört çeşit nükleotitin üçerli ...
﻿
 Page 21 - Fen Lisesi Biyoloji 12 \| 1. Ünite

[![](images/previous_big.png)](page20.html)

Basic HTML Version

![](images/content.png)Table of Contents![](images/view.png)[View Full Version](../../index.html#p=21)

Page 21 - Fen Lisesi Biyoloji 12 \| 1. Ünite

P. 21

[![](../thumb/21.jpg)](../../index.html#p=21)

```
1.  Genden  Proteine                                                                   Genden  Proteine   1.
 Ünite                                                                                                    Ünite

                  2.    GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ

               2.1. Genetik Şifre
                  DNA molekülünde genetik bilgi bulunur. Genetik bilgi, özel genetik şifrelerden meydana gelir. Tüm canlılarda gö-
               rev yapan genetik şifreler, adenin, guanin, sitozin ve timin nükleotitlerinin değişik kombinasyonları ile oluşur. Bu dört
               nükleotidin DNA üzerindeki sayıları ve dizilişleri, canlılar arasında farklılıklara neden olur. Örneğin alfabedeki harf-
               lerin bir araya gelmesiyle kelimeler, kelimelerden ise cümleler oluşur. Gendeki nükleotitlerden oluşan şifreler, amino
               asitleri; amino asitlerden oluşan proteinler de canlıların özelliklerini belirler. Harflerle oluşturduğumuz kelimelerin ve
               cümlelerin bir anlamı olduğu gibi DNA üzerindeki nükleotitlerden oluşan genlerin de anlamları vardır. Dolayısıyla
               genetik kod, genler ile  proteinleri oluşturan aminoasitler arasında mRNA aracılığı ile ilişki kurar.
                  DNA’da dört çeşit nükleotitin üçerli gruplar hâlinde dizilmesine genetik şifre denir. Genetik şifrenin 3 nükleo-
               titten oluşması (4 =64) canlıdaki 20 çeşit aminoasidi şifrelemek için yeterlidir. Eğer genetik şifre tek bir nükleotitten
                             3
               oluşsaydı (4 =4) veya iki çeşit nükleotitten oluşsaydı  (4 =16) 20 çeşit aminoasidi şifrelemek için yeterli olmazdı.
                                                            2
                         1
                  DNA’dan sentezlenen mRNA üzerindeki üçlü nükleotit dizisine kodon denir. DNA’dan sentezlenen mRNA, gene-
               tik şifrenin kopyasını ribozoma götürerek protein sentezine kalıplık eder. tRNA’da mRNA’daki kodonun tamamlayı-
               cısı olan üçlü nükleotit dizisine antikodon denir. Sitoplazmadaki tRNA’lar antikodonlarına uygun amino asitleri sıra
               ile ribozoma taşır. Her kodon bir amino asidi şifreler, fakat bir amino asit çok sayıda kodon tarafından şifrelenebilir.
               Örneğin AUG şeklinde sentezlenen bir kodon, proteinin yapısındaki metiyonin amino asidine karşılık gelmektedir.
               Fenilalanin amino asidi hem UUU hem de UUS kodonları ile şifrelenir (Tablo 1.2). Bu durum canlının bazı mutas-
               yonlardan korunmasını da sağlar.
                  Protein sentezini başlatan ko don AUG kodonudur ve metiyonin amino asidini şifreler. UAA, UAG ve UGA ko-
               donlarının hiçbir amino asidi şifrelemediği belirlenmiştir. Bu kodonlar, protein sentezini durdurma (stop) görevini
               yerine getirir. Protein sentezi sırasında durdurucu kodonlara karşılık amino asit ve tRNA gelmez. Bu nedenle 64 çeşit
               kodonun 61 tanesi, 20 amino asidi kod lamaktadır. Geriye kalan üç kodon ise hiçbir amino asidi kodla maz.
                                      Tablo 1.2: Amino Asitler ve Bunlara Karşılık Gelen Kodonları

                                                       İKİNCİ BAZ SIRASI
                                   U                S                A                 G
                            UUU               USU             UAU              UGU                U
                                  Fenilalanin                         Tirozin           Sistein
                        U   UUS               USS    Serin    UAS              UGS                S
                            UUA               USA             UAA              UGA    Stop kodonu  A
                                                                    Stop kodonu
                            UUG               USG             UAG              UGG     Tiriptofan  G
                            SUU     Lösin     SSU    Prolin   SAU    Histidin  SGU      Arjinin   U
                      BİRİNCİ BAZ SIRASI  SUA  İzolösin  SSA  SAA    Glutamin  SGA      Serin     G   ÜÇÜNCÜ BAZ SIRASI
                                                                                                  S
                                                                               SGS
                                              SSS
                            SUS
                                                              SAS
                        S
                                                                                                  A
                                                              SAG
                                                                               SGG
                                              SSG
                            SUG
                                              ASU
                                                              AAU
                            AUU
                                                                                                  U
                                                                               AGU
                                                                     Asparajin
                                                              AAS
                                                                               AGS
                            AUS
                                              ASS
                                                                                                  S
                        A
                            AUA
                                                                                                  A
                                                                               AGG
                                              ASG
                            AUG    Metiyonin  ASA   Treonin   AAA     Lizin    AGA      Arjinin   G
                                                              AAG
                            GUU               GSU             GAU  Aspartik Asit  GGU             U
                            GUS               GSS             GAS              GGS                S
                        G            Valin           Alanin                             Glisin
                            GUA               GSA             GAA    Glutamik   GGA               A
                            GUG               GSG             GAG      Asit    GGG                G
                          BİLİYOR MUSUNUZ?
                               Bilimsel bir çalışma sırasında bir bakteri türünde bilinen 20 çeşit amino asitin dışında iki
                            yeni aminoasit bulunmuştur. Diğer canlıların hiçbirinde rastlanılmamış olan bu aminoasitlerin
                            modifikasyon sonucunda oluştuğu düşünülmektedir. Bu konuda araştırmalar devam etmektedir.
                                                           33
```

[![](images/previous.png)](page20.html)[16](page16.html) [17](page17.html) [18](page18.html) [19](page19.html) [20](page20.html) [21](page21.html) [22](page22.html) [23](page23.html) [24](page24.html) [25](page25.html) [26](page26.html)[![](images/next.png)](page22.html)

[![](images/next_big.png)](page22.html)