Küçükbaş hayvancılık işletmesi kuracaklar nereden başlamalı?
Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği Anadolu coğrafyasında tarih boyunca önemli bir yere sahip oldu. Günümüz koşullarında küçükbaş hayvancılık ...
Türk Tarım Orman Dergisi

# [![](/img/logosiyah.png)](/Anasayfa) TARIM VE ORMAN DERGİSİ

[![](/img/gthbLogo.png)](https://tarimorman.gov.tr)

TürktarımTürktarım

- [**ANASAYFA**](/Anasayfa)
- [**SON SAYI**](/BuAy)
- [**KATEGORİLER**](/Kategoriler)  - [AYIN KONUSU](/Kategori/1/ayin-konusu)
  - [RÖPORTAJ](/Kategori/2/roportaj)
  - [ANADOLUNUN TADI TUZU](/Kategori/5/anadolunun-tadi-tuzu)
  - [ÖZEL HABER](/Kategori/4/ozel-haber)
  - [DİĞER](/Kategori/7/diger)
  - [HABER](/Kategori/9/haber)
  - [HAYVANCILIK](/Kategori/10/hayvancilik)
  - [ÖNDER ÇİFTÇİ](/Kategori/12/onder-ciftci)
  - [BİTKİSEL ÜRETİM](/Kategori/13/bitkisel-uretim)
  - [EL SANATLARI](/Kategori/14/el-sanatlari)
  - [TARIM TEKNOLOJİLERİ](/Kategori/15/tarim-teknolojileri)
  - [YAPRAK](/Kategori/16/yaprak)
  - [TARIM HUKUKU](/Kategori/17/tarim-hukuku)
  - [EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ](/Kategori/18/editorun-sectikleri)
  - [AYIN KONUĞU](/Kategori/19/ayin-konugu)
  - [TARİHTEN NOTLAR](/Kategori/20/tarihten-notlar)
  - [DÜNYADA KOOPERATİFÇİLİK](/Kategori/21/dunyada-kooperatifcilik)
  - [BİLGİ BANKASI](/Kategori/22/bilgi-bankasi)
  - [TARIM KITAPLIĞI](/Kategori/23/tarim-kitapligi)
  - [KAPAK KONUSU](/Kategori/24/kapak-konusu)
  - [GÜNDEM](/Kategori/25/gundem)
  - [250.SAYI ÖZEL](/Kategori/26/250-sayi-ozel)
  - [ENDEMİK TÜRLER](/Kategori/27/endemik-turler)
  - [NESLİ TEHLİKE ALTINDAKİ TÜRLER](/Kategori/29/nesli-tehlike-altindaki-turler)
  - [TARIM EKONOMISI](/Kategori/30/tarim-ekonomisi)
  - [BİR TÜRKÜ BİR HİKAYE](/Kategori/31/bir-turku-bir-hikaye)
  - [BU BİR İNSAN HİKAYESİDİR](/Kategori/33/bu-bir-insan-hikayesidir)
  - [COĞRAFİ İŞARETLERDEN HABER VAR](/Kategori/34/cografi-isaretlerden-haber-var)
  - [PAZARLAMA İLETİŞİMİ](/Kategori/35/pazarlama-iletisimi)
  - [BESLENME](/Kategori/36/beslenme)
  - [GEZİ](/Kategori/37/gezi)
  - [MARKA DEĞERİ](/Kategori/38/marka-degeri)
- [**YAZARLAR**](/Yazarlar)
- [**TÜM SAYILAR**](/Dergiler)
- [**HAKKIMIZDA**](/Hakkimizda)

[![](/img/logosiyah.png)](/Anasayfa)

- [**ANASAYFA**](/Anasayfa)
- [**SON SAYI**](/BuAy)
- [**KATEGORİLER**](/Kategoriler)  - [AYIN KONUSU](/Kategori/1/ayin-konusu)
  - [RÖPORTAJ](/Kategori/2/roportaj)
  - [ANADOLUNUN TADI TUZU](/Kategori/5/anadolunun-tadi-tuzu)
  - [ÖZEL HABER](/Kategori/4/ozel-haber)
  - [DİĞER](/Kategori/7/diger)
  - [HABER](/Kategori/9/haber)
  - [HAYVANCILIK](/Kategori/10/hayvancilik)
  - [ÖNDER ÇİFTÇİ](/Kategori/12/onder-ciftci)
  - [BİTKİSEL ÜRETİM](/Kategori/13/bitkisel-uretim)
  - [EL SANATLARI](/Kategori/14/el-sanatlari)
  - [TARIM TEKNOLOJİLERİ](/Kategori/15/tarim-teknolojileri)
  - [YAPRAK](/Kategori/16/yaprak)
  - [TARIM HUKUKU](/Kategori/17/tarim-hukuku)
  - [EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ](/Kategori/18/editorun-sectikleri)
  - [AYIN KONUĞU](/Kategori/19/ayin-konugu)
  - [TARİHTEN NOTLAR](/Kategori/20/tarihten-notlar)
  - [DÜNYADA KOOPERATİFÇİLİK](/Kategori/21/dunyada-kooperatifcilik)
  - [BİLGİ BANKASI](/Kategori/22/bilgi-bankasi)
  - [TARIM KITAPLIĞI](/Kategori/23/tarim-kitapligi)
  - [KAPAK KONUSU](/Kategori/24/kapak-konusu)
  - [GÜNDEM](/Kategori/25/gundem)
  - [250.SAYI ÖZEL](/Kategori/26/250-sayi-ozel)
  - [ENDEMİK TÜRLER](/Kategori/27/endemik-turler)
  - [NESLİ TEHLİKE ALTINDAKİ TÜRLER](/Kategori/29/nesli-tehlike-altindaki-turler)
  - [TARIM EKONOMISI](/Kategori/30/tarim-ekonomisi)
  - [BİR TÜRKÜ BİR HİKAYE](/Kategori/31/bir-turku-bir-hikaye)
  - [BU BİR İNSAN HİKAYESİDİR](/Kategori/33/bu-bir-insan-hikayesidir)
  - [COĞRAFİ İŞARETLERDEN HABER VAR](/Kategori/34/cografi-isaretlerden-haber-var)
  - [PAZARLAMA İLETİŞİMİ](/Kategori/35/pazarlama-iletisimi)
  - [BESLENME](/Kategori/36/beslenme)
  - [GEZİ](/Kategori/37/gezi)
  - [MARKA DEĞERİ](/Kategori/38/marka-degeri)
- [**YAZARLAR**](/Yazarlar)
- [**TÜM SAYILAR**](/Dergiler)
- [**HAKKIMIZDA**](/Hakkimizda)

###### TEMMUZ-AĞUSTOS 2022 / RÖPORTAJ

* * *

# Küçükbaş hayvancılık işletmesi kuracaklar nereden başlamalı?

Sema ÖZAY





15.08.2022

![](/img/HaberResimleri/811/700/kucukbas-hayvancilik-isletmesi-kuracaklar-nereden-baslamali.jpg)

* * *

**Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği Anadolu coğrafyasında tarih boyunca önemli bir yere sahip oldu. Günümüz koşullarında küçükbaş hayvancılık yapmak isteyenler nereden başlamalı, koyunculuk için mera şart mı, Türkiye şartlarında kapalı koyunculuk sürdürülebilir mi, iklimin koyun ırkı üzerine etkisi var mı, gibi sorularımızı Bakanlığımız Bandırma Koyunculuk Araştırma Enstitüsü Müdürü Erdinç Veske cevapladı.**

**Türkiye coğrafyasının küçükbaş hayvan yetiştiriciliği özellikle koyun için uygun olduğu söyleniyor. Bu konuda istenilen noktaya gelmek için neler yapılabilir?**

Ülkemizin coğrafi yapısı ile geniş meralarını göz önüne aldığımızda, düşük maliyetli kaliteli hayvancılık yapılabilmesi için gereken potansiyele sahip olduğunu söyleyebiliriz. Bu meraların büyük çoğunluğu düşük verime sahip olduğundan küçükbaş hayvancılık yapılması daha uygun bir tercih olacak. Yerli koyun ırklarımızın büyük bir çoğunluğu (yaklaşık %90’ı) meraya dayalı yetiştiriciliğe uygun. Bu nedenle, mera alanlarımızın vasıflarının iyileştirilmesi ve olanların  korunması hatta mümkünse arttırılması küçükbaş yetiştiriciliği yapılabilmesi için en önemli koşul.

**Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapacak olanlar illa bunu mera ile yapmak zorunda mı? Kapalı koyunculuk sürdürülebilir mi? Kapalı koyunculuk yapıp kar ettiğini söyleyenler var bu konuda neler söylersiniz?**

Yerli ırklarımızın genetik kapasiteleri ve yapıları dolayısı ile tamamen kapalı olarak yetiştiriciliğe uygun değil. Tamamen kapalı sistemde yem harcamalarının karşılığı olarak elde edilecek et ve süt miktarı karlılığı istenen seviyede sağlamaz. Ülkemizin tek entansif ırkı olan ve koyun varlığımızın yaklaşık yüzde 10’u nu teşkil eden Merinos ve melezlerinde içeride besi faaliyeti yürütülebilse de damızlık koyunların en azından fiziki sağlıkları için merada yayılmaları gerekir. Kısacası, yetiştirici eğer kârlı, sağlıklı ve sürdürülebilir küçükbaş hayvan yetiştiriciliği hedefliyorsa meralardan azami seviyede faydalanması şarttır.

Merinos ırkında veya az sayıda da olsa ithal olarak gelen et verimi yüksek ırklarda, içeride kuzu besisi yapılması karlılık için uygun olur, 45 günlük yaşta besiye alınan kuzu yoğun besi uygulanarak kapalı ortamda 105-120 günlük iken kesime gönderilir. Koyunculuk işletmeleri sadece kuzu temin edip besi yapan az sayıdaki işletme  dışında büyük oranda karma işletmelerdir. Bu nedenle büyük oranda mera ihtiyacı bulunur. Yerli ırklarımızda kaba yem kaynağı olarak mera ihtiyacı bulunmasına rağmen, mera alanlarının yeterli ve istenilen kalitede olmadığı bölgelerde zaten değişik oranlarda içeride yemleme yapmak gerekir.  Saydığımız tüm faktörler ışığında yetiştirilen ırk ve yetiştiricilik yapılan bölgenin, mera  özellikleri beslenme şeklini belirler. Başka bir deyişle, yetiştiricilik şeklini ekstansif(tamamen meraya dayalı) ile entansif (tamamen içeride besleme) arasında değişik noktalarda seyretmesi çevredeki meraların özelliğine bağlıdır.

### **Haber Görseli**

![](/img/HaberResimleri/811/DetayFotograflari/a5908ff9-7262-46ba-a618-c0be588d7db6.jpg)Erdinç Veske Bandırma Koyunculuk Araştırma Enstitüsü Müdürü

**Koyun yetiştirmek isteyenlerin karar verme kriterleri neler olmalı,  girişimci ilk olarak ne yapmalı,  hangi imkanlara sahip olması gerekir?**

Bölgeye uygun ırk seçimi, hastalıklara ve olumsuz çevresel koşullara karşı dayanıklılık açısından çok önemli. Yetiştiriciliği yapılacak koyun ırkına karar verildikten sonra kaliteli ve üstün damızlık vasfına sahip hayvanların temini de son derece önemli. Ayrıca meraya dayalı üretim yapılacaksa bölgede mera varlığı ile meraya yakın hayvan barınağına da ihtiyaç var. Girişimcinin üzerinde durması gereken diğer bir husus ise koyunlardan elde edeceği et/süt ve yapağı gibi hayvansal ürünleri pazarlayabilmesi.

**KOMBİNE IRKLARIN ET VE SÜT VERİMİ DENGELİ**

**Bir girişimci işletme kurarken süt ve et ırkı tercihi yapmalı mı? İşletme tipine göre, olmazsa olmazları var mı?**

Üretim yapılacak alanda hakim ırkların verim özellikleri bu konuda belirleyici oluyor. Örneğin Kıvırcık ırkı et yönünden en önemli ırklarımızdan olmasının yanı sıra süt verimi ile de peynir üretiminde önemli rol oynayan kombine bir ırk. Aynı üretim alanında yetiştirilen Karacabey Merinosu ırkı ise et-yapağı özellikli kombine bir ırkımız olup et verimi Kıvırcığa oranla daha yüksektir fakat Kıvırcık ırkı karlı üretim için 9 ay meraya ihtiyaç duyarken soğuğa dayanımı Merinosa göre daha iyidir. Merinos ırkı ise içeride hazır yem tüketimi fazla olmasına rağmen kârlılığını daha fazla et sağlayarak korumaktadır. Yerli ırklarımızın tamamına yakını yetiştirme modellerine göre kombine ırklar olup bunların et ve süt verimi dengelidir.  Kıvırcık, Gökçeada, Akkaraman, İvesi ve Tahirova  ırkları kombine ırklarımıza başlıca örneklerdir, süt ağırlıklı olarak üretimi yapılan başlıca ırkımız Sakız iken et üretimi olarak başlıca ırkımız Merinos ve melezleridir.

**Küçükbaş işletmesi kuracaklar için bölge ve iklim belirleyici etkiye sahip mi? Bölgelere göre tür vb. önerileriniz var mı?**

Koyunların doğaya bağımlılıkları yüksek düzeyde olduğundan, herhangi bir koyun ırkının Türkiye’nin her bölgesinde yetiştirilemeyeceği aşikardır. Koyun ırkları arasında, duyarlılık, otlatma alışkanlıkları, sürü koyunculuğuna uygunluk gibi özellikler açısından ciddi derecede farklılıklar bulunuyor.  Bu yüzden ırk tercihi yapılırken, öncelikle koyun ırkının o bölgenin çevresel ve iklimsel koşullarına uyum yeteneğinin ne seviyede olduğuna bakılmalı daha sonra verim özellikleri değerlendirmeye alınmalıdır. Hâlihazırda yerli ırklarımızın yetiştiricilik açısından bulundukları bölgelerin iklim özelliklerine en uygun ırklar olarak kabul gördüklerini söyleyebiliriz. Ülkemiz koyun varlığının yüzde 44’ü Akkaraman, yüzde 20’si Morkaraman, yüzde 12’si Dağlıç, yüzde 8-10’u merinos ve melezleri, yüzde 6’sı Kıvırcık, yüzde 3,5’i Karayaka, yüzde 1,8’i İvesi olmak üzere yaklaşık yüzde 95-96 toplam 7 ırktan oluşmakta. Bir iklim ve bölge koşullarına uyumlu haldeki ırkın farklı bir bölgede yetiştiriciliğinin yapılması alışık olduğu gündüz gece ısıları ve ısı farkları, nem oranı, bitki florası, rakım özelliklerinden farklılık göstermesi öncelikle verimliliği sonrasında da yaşam gücünü etkiler. Örnek vermek gerekirse güneş ışığından daha çok yararlanmayı sağlayan koyu renk Yapağılı Mor karaman ırkı Akdeniz Bölgesi sıcaklarında verimli olmayacaktır. Aynı şekilde Karadeniz bölgesi'nde yüksek rakımlarda yetiştiriciliği yapılan bir koyun ırkının Ege bölgesi'nde deniz seviyesinde yetiştiriciliği verimli olmayacaktır.

### **Haber Görseli**

![](/img/HaberResimleri/811/DetayFotograflari/64855dcb-7d24-48b2-8940-61e52ae076fa.jpg)

**MALİYETİN YÜZDE YETMİŞİ YEM**

**Verimli ve kâr eden bir işletme olabilmesi için mali bir yol haritası çıkarmak mümkün mü? Sermayenin ne kadarı kendine ait olmalı,  yem vs. giderlerini nasıl hesaplayabilir? Ne kadar sürede kazanç sağlamaya başlar?**

Hayvansal üretimde maliyetlerin yaklaşık  yüzde 70’i yem giderleri oluşturuyor. Üretimde kâr ve verimliliğin sağlanabilmesi, girdi maliyetlerinin düşük tutulmasına bağlı olduğundan, işletmede olabildiğince yem giderlerinin düşürülmesi lazım. Bunun da gerçekleşmesi, hayvanların kaliteli kaba yem ihtiyacını karşılayacak işletmeye ait meralar ile yem bitkileri ekilebilecek tarım arazilerinin bulunması ile mümkün. Koyunculuk işletmesinde yeteri kadar mera var ise uygun ırklarda yem giderleri dahil tüm giderler düşük seyretmekte iken, yoğunlukla içeride bakılan Merinos ve melezlerinde bu durum giderlerin yüzde 70’ini bulan yem giderleri ile bizi karşı karşıya bırakmakta. Bu yüzden, koyun işletmesinde kullanılacak kaba ve kesif yem ihtiyacını mümkün olduğunca öz kaynaklardan (buğday, sapsaman vb.) karşılamak çok önemlidir. Bir diğer husus ise önleyici sağlık tedbirleri ile temel biyogüvenlik unsurlarına uymak suretiyle kuzu ölümlerini azaltmak. Böylece üretici damızlık koyun ve koç ile kasaplık satışlarından gelir elde etmek. Koyunculukta optimum işletme büyüklüğü 250 baş hayvanlık sürülerdir. Hayvan kayıpları minimize edilerek, sürü yönetimine dikkat edilerek ilk yıldan itibaren kâr etmeye başlamak mümkündür.

### **Haber Görseli**

![](/img/HaberResimleri/811/DetayFotograflari/8e83cbd7-d713-4686-818d-ee913b626ca9.jpg)

**Koyun ve keçi yetiştirmek isteyenler, anaç koyun ve keçileri nereden alabilir?**

Koyun yetiştiriciliğinde başarılı olmak isteyen bir girişimci öncelikli olarak, bölgeye ve işletme tipine uygun koyun ırkına karar verip bu ırkın da yüksek verimli sağlıklı bireylerini seçerek başlangıç sürüsünü oluşturması gerekir. Eğer yakınında yetiştirmek istediği ırkta yürütülen “Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Projesi” varsa, öncelikli olarak buradan teminini gerçekleştirebilir. Bu mümkün değilse, anaç koyun ve keçilerin küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde iyi bilinen güvenilir işletmelerden hayvanın verim/performans kayıtları ile dış yapı özellikleri birlikte değerlendirilerek seçilmesi gerekir.

**Etrafımızda genellikle şehirde yaşamış insanların, keçi, koyun veya tavuk  çiftliği kurma heveslerini görüyoruz. Hayvancılıkta başarı için tecrübe önemli bir faktör mü? Bu düşüncede olanlara tavsiyeniz var mı?**

Her işte olduğu gibi hayvancılıkta da başarılı olmak için verilen emek kadar bilgi ve tecrübeye sahip olmak gerekir. Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Projeleri ile asli işi hayvancılık olan üreticilerimiz bile sürü yönetimi, damızlık seçimi, yavru bakımı ve hastalıklara karşı alınacak önleyici tedbirler konusunda bilgi ve tecrübeleri uzman teknik personeller vasıtası ile geliştirildiğinde, üreticilere çok önemli ekonomik kazanımlar sağladığı görülmüştür. Hayvancılıkta başarı için doğru ırk, doğru yer, doğru bakım ve doğru bilgiye ulaşmak gerekmekte olup bunun için gerek Kurumumuz gerekse Bakanlık İl ve İlçe Teşkilatlarımız görevlerinin başındadır.

Küçükbaş hayvancılık işletme üretim

[Paylaş]( https://www.facebook.com/dialog/feed?app_id=429460050823991&display=popup&link=http://turktarim.gov.tr/Haber/811/kucukbas-hayvancilik-isletmesi-kuracaklar-nereden-baslamali&picture=http://turktarim.gov.tr/img/HaberResimleri/811/420/kucukbas-hayvancilik-isletmesi-kuracaklar-nereden-baslamali.jpg)

[Paylaş](https://twitter.com/intent/tweet?text=Türktarım - Küçükbaş hayvancılık işletmesi kuracaklar nereden başlamalı?&url=http://www.turktarim.gov.tr/Haber/811/kucukbas-hayvancilik-isletmesi-kuracaklar-nereden-baslamali)

![](http://www.turktarim.gov.tr/img/dergikapak/283.jpg)

## Son Sayı

[tıklayınız](/EDergi/283/mobile/)

MAYIS-HAZİRAN 2024

KAPAK KONUSU

* * *

[Türkiye’nin tarımsal üretim üsleri OSB’ler](/Kategori/24/kapak-konusu)

En Çok Okunanlar

[Holstein mı? Simental mi?](/Haber/322/holstein-mi-simental-mi-) [Çiftçilik yapmak isteyenlere arazi devletten](/Haber/353/ciftcilik-yapmak-isteyenlere-arazi-devletten) [Arazi toplulaştırmada itiraz sürelerini kaçırmayın](/Haber/34/arazi-toplulastirmada-itiraz-surelerini-kacirmayin) [Olağanüstü kazandırıcı zaman aşımı yolu ile taşınmaz mülkiyetinin kazanılması](/Haber/153/olaganustu-kazandirici-zaman-asimi-yolu-ile-tasinmaz-mulkiyetinin-kazanilmasi) [Artan nüfus ihtiyaçları ve toprak sorunlarına alternatif çözüm: topraksız tarım](/Haber/398/artan-nufus-ihtiyaclari-ve-toprak-sorunlarina-alternatif-cozum-topraksiz-tarim) [Ceviz yetiştirmek isteyene arazi ve fidan desteği devletten](/Haber/554/ceviz-yetistirmek-isteyene-arazi-ve-fidan-destegi-devletten-)

Son Eklenenler

[Tarım Kitaplığı](/Haber/1117/tarim-kitapligi) [Bayramla birlikte anılan coğrafi işaretli ürünlerden bazıları](/Haber/1116/bayramla-birlikte-anilan-cografi-isaretli-urunlerden-bazilari) [Siirt’in coğrafi işaret tescilli içli köftesi: Siirt kiteli](/Haber/1115/siirtin-cografi-isaret-tescilli-icli-koftesi-siirt-kiteli) [Bakkal tipi dükkânlarla kooperatifçilik](/Haber/1114/bakkal-tipi-dukkanlarla-kooperatifcilik) [Trakya sakini tosbağa için koruma hamlesi](/Haber/1113/trakya-sakini-tosbaga-icin-koruma-hamlesi) [Adrenalin ve dinginliğin buluşma noktası “Köprülü Kanyon Millî Parkı”](/Haber/1112/adrenalin-ve-dinginligin-bulusma-noktasi-koprulu-kanyon-milli-parki)

[![Tarım Orman Bülteni](/img/tarimbulteni3.png)](http://www.tarimbulteni.gov.tr)

[![Tarım TV](/img/tarimtv-logo.png)](https://www.tarimtv.gov.tr)

[![Tarım TV](/img/logobeyaz.png)](/tr/)

##### KATEGORİLER

- [KAPAK KONUSU](/Kategori/24/kapak-konusu)
- [ÖNDER ÇİFTÇİ](/Kategori/12/onder-ciftci)
- [ÖZEL HABER](/Kategori/4/ozel-haber)
- [RÖPORTAJ](/Kategori/2/roportaj)

##### YAYINLAR

- [TÜRK TARIM ORMAN](http://www.turktarim.gov.tr/)
- [TARIM ORMAN BÜLTENİ](http://www.tarimbulteni.gov.tr/)
- [TARIM TV](http://www.tarimtv.gov.tr/)

##### KURUMSAL

- [KVKK AYDINLATMA METNİ](/kvkk-aydinlatma-metni)
- [KÜNYE](/Kunye)
- [BİZE ULAŞIN](/Iletisim)

#### HABER BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN

Avantaj ve duyurulardan ilk siz haberdar olun!

KAYIT OL

**Copyrights © 2017 Türktarım**