Những cái tát Nhiều bài bình luận chĩa mũi dùi vào vấn nạn bạo lực. Tuy nhiên, tôi cho rằng đó không phải là gốc của vấn đề. Bạo lực, từ khía cạnh tâm lý, nhìn chung, đều xuất phát từ sợ hãi.Con người có sáu cảm xúc cơ bản: sợ hãi, giận dữ, kinh tởm, buồn, ngạc nhiên, và hạnh phúc. Sợ hãi là cảm xúc quan trọng nhất, nhạy cảm nhất, mạnh mẽ nhất. Nó như chiếc đầu tàu kéo theo những hệ quả của tức giận, ghê tởm, hay buồn đau.Nghiên cứu về tội phạm học cho thấy những kẻ sát nhân hầu như đều ra tay vì một sự sợ hãi vô thức sâu xa mà chính họ cũng không hề biết. Đó có thể là nỗi sợ bị chối từ, bị khinh rẻ, bị coi là vô dụng, bị chà đạp. Đó có thể là lời đáp trả cho một tuổi thơ bất công, bị bố mẹ đánh đập, bị bạn bè ức hiếp. Sự buồn đau, kinh tởm và giận giữ là hệ quả của nỗi sợ hãi đó. Khi hội tụ thêm các yếu tố xã hội khác, bạo lực là cách để họ trừng phạt một cuộc sống không có lẽ phải.Tương tự, bạo lực từ cha mẹ xuất phát từ nỗi sợ con coi thường mình và nỗi bất lực vì mình bảo mà nó không nghe. Bạo lực từ cảnh sát và chính quyền xuất phát từ nỗi sợ bị tiếm ngôi quyền lực. Bạo lực từ dân chúng xuất phát từ nỗi sợ mất lợi tức, nhân quyền và sinh nhai.Trong lời trần tình, cô giáo sợ lớp mình bị xếp hạng cuối. Nhà trường sợ mất thi đua. Chính quyền địa phương sợ bêu tiếng xấu. Và những đứa trẻ phải tát bạn, chúng làm điều đó cũng vì sợ hãi: sợ bị lạc loài, sợ bị coi là cá biệt, nỗi khát khao được trở thành một con cừu ngoan ngoãn. Và trên nhất, là sợ cô giáo.Trong tâm lý học có một thí nghiệm rất nổi tiếng của Milgram. Sau Thế chiến thứ hai, một câu hỏi đặt ra là liệu có phải người Đức bạo lực hơn so với phần còn lại của thế giới? Trong thí nghiệm của Milgram, một nhóm người được phép bấm nút sốc điện để trừng phạt học sinh của mình nếu trả lời sai. Các nút bấm cao nhất ở mức 30 có thể gây chết người. Phía bên kia bức tường, học sinh là những diễn viên được thuê để gào khóc van xin kẻ tra tấn mình dừng tay. Tuy nhiên, mỗi khi những người tham gia dừng tay, một người trong vai trò giáo viên đứng bên cạnh sẽ nhắc rằng: "Không, tôi yêu cầu anh tiếp tục". Kết quả của Milgram làm cả thế giới bàng hoàng. 65% người tham gia, khi được giáo viên yêu cầu, đều tra tấn một kẻ không quen biết, chỉ vì trả lời sai, cho đến khi họ đớn đau gần chết. Hóa ra không ai trong nhân loại bạo lực hơn kẻ khác. Họ đơn giản là sợ hãi, và có khả năng ra tay sát nhân khi được người có uy quyền ra lệnh. Người có quyền lực đó là người lớn tuổi hơn, cha mẹ, chuyên gia, giáo viên, thầy tu, nhà cầm quyền, lãnh đạo nhóm và đảng phái, quân đội, và cảnh sát.Vậy nếu bản chất con người là có xu hướng nghe theo uy quyền, hoá ra các em học sinh tàn nhẫn với bạn kia chỉ là việc bình thường thôi sao?Như mọi vấn đề khác của xã hội, điều quan trọng không phải là có hay không, mà là mức độ. Về cơ bản, chúng ta đều là những sinh vật có thể bị u mê trước uy quyền, nhưng mức độ ấy ở những xã hội phát triển sẽ ít hơn. Trong thí nghiệm của Milgram và các thí nghiệm tương tự, luôn luôn có những giáo viên từ chối đưa ra yêu cầu tiếp tục tra tấn, luôn luôn có những người tham gia từ chối tiếp tục nhấn nút tra tấn. Đặc biệt, khi họ phải cầm tay nạn nhân đặt vào đĩa điện tra tấn thì tỷ lệ vâng lời giáo viên một cách mù quáng chỉ còn 10%. Tức là, đáng lẽ ra, khi tự tay tát bạn, sẽ chỉ nên có 10% đám học sinh nỡ ra tay. Trong thực tế của vụ ở Quảng Bình, một trăm phần trăm đánh bạn.Liệu chúng ta có thể nhìn vào đó và tìm ra mức độ của sự sợ hãi, quyền lực của sự sợ hãi trong cuộc sống hàng ngày của mỗi người trưởng thành?Liệu chúng ta có thể nhìn vào đó và nhận ra nỗi khiếp đảm của chính mình trước những đòi hỏi của cha mẹ, trước lời chê bai từ giáo viên dành cho con cái, trước quyền uy của sếp ở công ty, trước lời phán của thầy bói lẫn thầy tu, trước sự ngang nhiên của những tỷ phú bắt tay với công quyền để vi phạm pháp luật, trước sự lạm quyền và bạo lực của lực lượng hành pháp, trước sự xấu xa của một số kẻ trong bộ máy công quyền?Liệu chúng ta có thể nhìn vào đó và nhận ra nỗi khiếp đảm của chính mình khi chọn im lặng trước oan khuất của người khác, khi ném đá theo mưa để khỏi bị lạc đàn, khi thấy mình bị kẻ có uy quyền đối xử bất công nhưng chặc lưỡi cho là ai cũng nạn nhân, khi thấy người xung quanh gù lưng thì mình cũng tự khom lưng để biến bản thân thành dị tật; khi không phân biệt nổi giữa uy quyền và cường quyền?Bạo lực không phải là vấn đề đau đớn nhất ở đây. Đó phải là sự sợ hãi. Cách giải quyết không phải là thủ tiêu sự sợ hãi, mà là xác định lại đối tượng của nó. Sợ hãi uy quyền một cách u mê có thể khiến ta thoái hoá và tàn nhẫn với bản thân và đồng loại. Nhưng sự sợ hãi vì đi ngược lại lẽ phải sẽ khiến ta cất lên tiếng nói phản kháng, góp phần làm cuộc sống của chính mình và xã hội tốt đẹp hơn.Sự sợ hãi sẽ luôn là động cơ của mọi xã hội con người. Nó là xăng dầu. Mỗi người chúng ta thử tự hỏi mình xem, nó đang cung cấp năng lượng cho chúng ta đi về đâu, ánh sáng hay bóng tối?Nguyễn Phương Mai Sự sợ hãi là căn nguyên theo cách lý giải mà tác giả Phương Mai đề cập. Nhưng còn những cách tiếp cận khác để nhìn nhận và đánh giá vấn đề này:1- Mấu chốt đầu tiên trong vụ việc này cần đặt vấn đề vì sao có hiện tượng chửi thề ở các em học sinh? Các em có thể bắt chước từ bạn bè, thậm chí từ ngay người nhà mình? Ở tuổi 11-12, các em chưa thể nhận thức được đầy đủ mức độ nghiêm trọng những lời "xấu xí" mà mình phát ngôn. Sự bắt chước vô thức đó là lời nhắc nhở cho chính những người lớn về hành vi của mình tác động đến con trẻ ra sao.2- Ngoài nỗi sợ, ngoài tâm lý số đông, còn lý do gì khác lý giải cả lớp đều nghe theo lời cô giáo ở tình huống này? Có chăng tình huống một bộ phận các em thấy nó "vô lý" (sao phải đánh bạn,bạn đâu có xúc phạm mình?), "khước từ" yêu cầu của cô giáo? Tư duy độc lập, phản biện cá nhân trong tình huống này, đã vắng bóng hoàn toàn. Chừng nào còn quan niệm trẻ nào chăm chăm nghe ba mẹ, thầy cô mới là ngoan; lối học truyền thụ một chiều còn duy trì...thì không thể có tư duy cá nhân và tính phản biện.3- Giới hạn nào trong các tình huống sư phạm để các thầy cô không đi quá ngưỡng xúc phạm thân thể con trẻ? Nên chăng, trước những hành vi cần uốn nắn ở con trẻ, các thầy cô nên gặp riêng các con. Sự Tôn trọng, Lắng nghe; dùng lý lẽ, tình cảm phân tích cho các con có thể không phải "liều thuốc trị bách bệnh", nhưng chắc chắn sẽ làm nên sự thấu hiểu, chất chứa "sức nặng" hơn bất cứ đòn roi và trừng phạt nào.Một tình huống sư phạm đặt ra rất nhiều điểm và góc nhìn. Rất cảm ơn tác giả Nguyễn Phương Mai! bài viết hay quá, thực sự cảm ơn tác giả rất nhiều, sau khi đọc ngộ ra rất nhiều điều hay, cần lắm những bài viết như thế này trước sự " a dua" của rất nhiều con người trong xã hội hiện nay ! Sao Phương Mai lại viết hay đến vậy. Đọc mà thấm từng câu chữ. Đọc bài viết của Phương Mai mình lại thấy thương con hơn. Phải rồi có đôi lúc mình đã khiến bé sợ hãi với nỗi cáu giận của mình khi con không ngoan và nỗi sợ hãi ấy chẳng tốt tí nào cho bản thân bé. Qua câu chuyện thấy thương các con nhiều hơn. Người lớn đang làm gì với thế hệ các con trẻ vậy, các con còn nhỏ lắm mọi người ơi, xin đừng lấy thành tích của người lớn đè lên vai con trẻ. Cám ơn Phương Mai về bài viết. Chúng ta đã tạo ra cả một hệ thống khổng lồ với triết lý là phải biết sợ và vâng lời. Trong hệ thống giáo dục: trò phải sợ và vâng lời thầy, thầy phải sợ và vâng lời hiệu trưởng, hiệu trưởng phải sợ và vâng lời phòng giáo dục, phòng giáo dục phải sợ và vâng lời sở giáo dục, sở giáo dục phải sợ và vâng lời cấp trên.... Vì không ngần ngại nên không sợ hãi - đó là 1 câu trong Bát nhã Tâm Kinh của Phật giáo. Muốn không sợ hãi trước hết phải không ngần ngại -không lo lắng mà muốn không lo lắng thì đừng có Tham, đừng có sở hữu muốn đừng Tham thì... đừng có khoảng 12 thứ nữa (12 nhân duyên). Nói dễ hiểu hơn sự sợ hãi là 1 chiếc xe đạp lớn nó di chuyển được là nhờ 1 cái xích có 12 mắt xích nhỏ. Muốn cả cái xe lớn dừng ta chỉ cần làm hỏng 1 mắt xích nhỏ. Tương tự muốn sự sợ hãi dừng ta chỉ cần phá bỏ lòng Tham hoặc sự sở hữu hoặc 1 trong 12 thứ khác. 7 tỉ người Trái Đất ai cũng sợ ít nhiều(không sợ thì thành Thánh rồi). Nên chúng ta chỉ có thể giảm bớt sợ đi thôi chứ không thể hết sợ được. Mà muốn giảm sợ thì phải giảm Tham giảm sự sở hữu. Sự sở hữu của 7 tỉ người tất cả bao gồm có 5 thứ: Danh, Lợi, Tình, Ăn, Ngủ Mục "Góc Nhìn" của VNexpress thực sự là những bài báo đáng đọc ít ỏi trong 700 đầu báo cả báo giấy và báo mạng... Khủng bố, cho dù về tinh thần hay thể chất thì đều đẻ ra hoặc là kẻ nổi loạn hoặc là kẻ nô lệ, và đó đương nhiên không phải mục tiêu của giáo dục. SỰ SỢ HÃITrong mười phần phẩm chất, tinh thần của con ngườiCó chín phần là sợ hãiSự sợ hãi là cho ta trở nên dũng cảmCó người lính nào ra trận mà không sợ chết đâuSợ hãi là cho ta trở nên lo âuNên tích cóp những thứ mà ta không bao giờ dùng đếnDành cho vài đời sau.Sợ hãi là hình để tạo nên bao nhiêu bóng khácSức mạnh, thiên thần, ác quỷ, hèn nhátVà nhiều thứ nữa mà ta không kể hếtCho nhau.Sợ hãi là cho ta trở nên khôn hơnSự ngoan hay lõi chỉ khác nhau chữ cái định nghĩaSợ hãi là cho ta lặng lẽ âm thầmHoặc bùng lênHoặc tự nói với mình bằng ngôn ngữ lặng câm.Cha mẹ sợ hãi vì tương lai các conLũ trẻ sợ hãi vì chúng chỉ được người lớn cho thấy một đường đi rất hẹpMà người lớn cho đó là tốt đẹp.Ta sợ hãi vì không nhận ra sức mạnh chính mìnhVà cũng không nhận ra sợ hãi của người khácVì vậy ta sợ những người xung quanhKhông muốn cho họ ngoi lênTa tìm cách cản trởKết cục tất cả nhận được sự cân bằng mong manh.Ta sợ hãi vì quá khứ bằng từ: nuối tiếcTa sợ hãi tương lai bằng sự phấn đấu không ngừngSự sợ hãi nằm trong quy luật tự nhiênKhông ai có lỗi vì sợ hãiKhông phải rèn luyện mà có được.Sự sợ hãi đẻ ra những quy định hiểm hócKhiến người ta nhầm lẫn với chi tiếtNên hoàn thiện không ngừng.7-10-2018 ở VN thì "SỢ" là "văn hóa truyền kiếp'. Ngày xưa đi học thì kiểu cô phạt cho cả lớp đánh 1 bạn không hề lạ. Chỉ có điều cô phạt kiểu răn đe, nên cả lớp vẫn miễn cưỡng thực hiện, nhưng theo kiểu chạm vào má lấy lệ, trừ những bạn có "tư thù" thì mượn gió bẻ măng"Nhưng vụ này cô giáo đưa quy định hết sức oái oăm, hiểm ác, là nếu tát bạn 10 cái chưa đủ đau thì sẽ bị nhận ngược lại 10 cái tát đau. Thành ra dù không muốn nhưng cũng đành "thà ta đánh người còn hơn để người đánh ta".Với tư duy, nhận thức của các cháu lớp 6, nói thật ở hoàn cảnh này hầu hết không có cháu nào dám có "tư tưởng phản kháng" Thế giới bắt đầu từ sự sợ hãi. Tác giả có cái nhìn rất độc đáo, đưa cả khoa học vào làm dẫn chứng... Tôi thật sự sợ hãi khi nghĩ rằng mình đang sống trong một thế giới như vậy. Chúng ta đang sống trong một xã hội đầy rẫy những nỗi sợ hãi ! Sự sợ hãi với hình phạt, với tra tấn đã tạo ra những thế hệ người chỉ biết cúi đầu, chịu nhục, răm rắp nghe theo, nói theo, làm theo, lặp lại như những con vẹt mà không hề có (hoặc có nhưng không dám bày tỏ) tư duy phản biện, suy xét đúng sai, nhìn nhận sự việc bằng phân tích nhận định của bản thân, tư duy theo những chiều hướng khác, chỉ biết cúi đầu lĩnh hội những gì được trút xuống cho mình.. Trên cả hay nữa : làm SÁNG ra, làm TỈNH ra hàng triệu, triệu khối óc đang u mê vì SỢ hãi Tôi đọc bài báo về cô giáo ra lệnh mỗi em tát thật mạnh má bạn 10 cái, thật là kinh khủng. Nếu bạn ai đó bị một cái tát nảy đom đóm mắt thì các bạn sẽ thấy mức độ xúc phạm và xỉ nhục đối với danh dự nhân phẩm con người lớn đến thế nào. 230 cái tát và một cú cuối cùng 231 của chính cô giáo thể hiện sự lạnh lùng của cô giáo với nỗi đau của học trò. Nếu cậu học trò này có lòng tự trọng thì vết thương tinh thần sẽ mãi mãi theo em đến tận lúc già. Mỗi lần họp lớp, họp trường thì nỗi đau có lẽ lại hiện về và có lẽ cậu ta sẽ chẳng thèm đi họp nữa vì ám ảnh hai má tím đen, cái miệng không há nổi. Bạo lực học đường từ các học trò với nhau; từ các giáo viên với học trò và ngược lại cần được chấn chỉnh nghiêm khắc.