Người hùng thầm lặng Cách thành phố Hà Giang khoảng 165 km, nhưng phải mất 6 tiếng ô tô của chúng tôi mới tới thị trấn và phải mất gần 2 tiếng cho đoạn đường 40 km từ Mèo Vạc lên trung tâm xã Khâu Vai. Sau khi làm việc với ủy ban nhân dân xã, chúng tôi đi bộ khoảng 3 giờ đồng hồ để đến được một bản, nơi có hai bể chứa được dự án tài trợ. Ở đây, vào mùa khô, phụ nữ và trẻ em gái phải đi bộ nửa ngày để lấy được 20 lít nước về nấu ăn. Cạnh nhà văn hóa là ngôi trường cấp một đơn sơ, nơi có một cô giáo 50 tuổi đang dạy học. Cô Tươi kể, bể nước có hai tác động tích cực là học sinh sẽ có nước rửa tay, chân trước khi bước vào lớp học trong 5 tháng có nước. Còn 7 tháng còn lại trong năm, mặt bể là sân chơi cho trẻ em vì nó bằng phẳng.Nhà cô ở thành phố Hà Giang, chồng làm bộ đội, hai con đã lớn và lập gia đình. Suốt 15 năm qua, cô đi xe máy về thăm nhà vào chiều thứ 6 và đầu giờ chiều chủ nhật lên lại trường với học sinh. Mỗi chiều đi mất khoảng 7 tiếng đồng hồ. "Sao chị không nghỉ việc hoặc xin chuyển công tác về thành phố cho gần nhà, đỡ phải đi lại vất vả?", tôi hỏi. "Chỉ tại mình thương lũ trẻ ở đây, thấy chúng nó tội nghiệp và thiệt thòi quá", cô Tươi nghẹn ngào trả lời. Khi tôi còn bối rối chưa biết nói gì thì vẻ mặt và ánh mắt cô bất chợt đầy hứng khởi: "Trong suốt 15 năm qua, chưa có một học sinh nào của mình học hết cấp ba nhưng mà năm vừa rồi có một cậu người Mông vừa đỗ đại học. Mình mừng lắm và thấy rất hạnh phúc".Nhưng sau khi cậu học trò Mông đỗ đại học, thì không có tiền ăn học. Cô Tươi đã bắt xe khách về Hà Nội, đi tìm việc và xin được cho cậu vào làm ở một quán bia hơi. Ngoài ra, cô cảm thấy mình không có "thành tích" gì đặc biệt trong 15 năm cắm bản.Trước các vấn đề của hệ thống an sinh, người ta dễ dàng bật ra giải pháp "đầu tư". Trước những vấn đề của giáo dục, nhiều độc giả phía dưới các bài viết đưa ra lời kêu gọi "đầu tư cho giáo dục" bằng ngân sách. Nhưng câu chuyện của cái bể nước giữa cao nguyên đá nói lên rằng trong bối cảnh nước ta, nhiều khi một khoản tiền không thể là giải pháp cho mọi vấn đề. Giáo dục sẽ không thể thành công, nếu không có sức người và tình người.Giáo dục phổ thông của trẻ em dân tộc ít người đã có những bước tiến vượt bậc, đóng góp quan trọng vào tiến trình hoàn thành "Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ" và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam. Khoảng cách về tỷ lệ đi học của học sinh dân tộc thiểu số so với học sinh người Kinh ở cấp tiểu học đã không còn và còn rất nhỏ ở cấp trung học cở sở. Tỷ lệ nhập học đúng tuổi của trẻ em các dân tộc như Tày, Thái, Mường, Khmer, Xơ Đăng đều trên 90% vào năm 2015. Đặc biệt, tỷ lệ này của trẻ em dân tộc Mông đã tăng vượt bậc từ 74% năm 2009 lên 92% năm 2015. Theo nghiên cứu của chúng tôi, tỷ lệ nhập học ở cấp trung học cơ sở của các dân tộc này cũng tăng rất nhanh trong giai đoạn 2009 đến 2015. Tỷ lệ nhập học của học sinh dân tộc ít người ở cấp ba tuy có thấp hơn nhiều so với  học sinh dân tộc Kinh nhưng cũng có những bước tiến bộ nhảy vọt và ngày càng thu hẹp khoảng cách như Mông - từ 5,8% lên 33%; Xơ Đăng – từ 7,6% lên 42%. Câu chuyện của cô giáo Tươi và những gì chứng kiến ở Khâu Vai là một trong những lý do có thành công trên. Vài năm trước đó, cũng vào một lần đi công tác ở Hà Giang, tôi đã chứng kiến cảnh hơn 20 cô giáo cắm bản nhân dịp về tập huấn nghiệp vụ đang ăn, uống và hò hét trong trạng thái say khướt. Phải đến tận khi gặp cô Tươi, tôi mới hiểu, họ được quyền say như thế - như một ngày xa xỉ, bởi rất hiếm khi có dịp gặp được những đồng nghiệp cùng cảnh ngộ, những người biết rõ một ngày làm người dạy học của họ là thế nào.Những thành tựu trên các báo cáo cuối năm không thể có được nếu thiếu đi sự hy sinh vô cùng to lớn của rất nhiều người hùng thầm lặng như cô Tươi ở Khâu Vai - những người lặng lẽ gieo mầm tri thức cho trẻ em dân tộc ít người trên những mảnh đất khô cằn dẫu biết trong hàng trăm hạt giống, có thể chỉ có một cậu người Mông đỗ đại học.Đó cũng là những người tạo cảm hứng cho học sinh về một niềm vui mang tên sự hiểu biết. Họ nên được ghi nhận, trân trọng nhiều hơn bởi tất cả chúng ta.Phùng Đức Tùng Cám ơn tác giả đã cho người đọc hiểu thêm hoàn cảnh của học sinh các dân tộc ít người và sự hy sinh thầm lặng của các thầy các cô giáo trong các bản làng. Hàng ngày, được nghe các tổng kết, thành tích giáo dục thấy phấn khởi vì số trường đại học của chúng ta rất nhiều, số tiến sĩ của chúng ta cao nhất Đông Nam A, số giáo sư, phó giáo sư được phong tăng đều hàng năm nhưng ít khi được nghe đến những đóng góp của các thầy cô giáo ở vùng cao như trên. Một bài viết ý nghĩa để thêm một lần hiểu và thương những thầy, những cô với tấm lòng vì thế hệ tương lai. Cảm ơn các thầy, các cô. Cảm ơn tác giả. Chúng ta nhồi chương trình học phổ thông với toàn những kiến thức và kỹ năng vô ích với người dân tộc thiểu số và vui mừng khi có 1 đứa trẻ đỗ đại học trong khi thành phần đó đã quá dư thừa ở thành thị?Tại sao không hủy bỏ chương trình học phổ thông, tổ chức các chương trình học kỹ năng và kiến thức cần thiết cho từng ngôi làng như kỹ năng vệ sinh cơ thể, bảo quản thực phẩm, các kiến thức đơn giản phục vụ ngành nghề phù hợp như nông nghiệp, ngư nghiệp, nghề mộc...Tôi tính sơ qua là lương giáo viên cắm bản 1 năm là đủ trang bị 1 thư viện cho 1 làng. Ngành giáo dục quản lý tầm 1 triệu công chức, viên chức; vì vậy có vài ba con sâu cũng là chuyện xác suất của tự nhiên. Nhưng lâu nay, trên mạng xã hội, cứ vì vài ba con sâu mà chúng ta đã sổ toẹt công việc của rất nhiều người.Cám ơn tác giả bài viết đã có góc nhìn công bằng, ghi nhận được công việc chân chính của những GV chân chính. Đọc bài báo, tôi muốn bật dậy, làm một việc gì đó có ích cho cuộc đời. Mình cũng là con người, thấy rằng, sống tử tế bao nhiêu nữa cũng chưa vừa. Hành động tiếp tục đi thôi! Mình có 1 cô bạn đang dạy trên Hà Giang, để được lên đấy dạy không hề "đơn giản" . NGƯỜI THẦM LẶNG.RẤT Ý NGHĨA mong một ngày giáo dục VN ko còn nói câu ko có tiền nên ko thể đi học nữa, trẻ em nghèo rất là thiệt thòi Bài viết hay quá, đọc thấy thấm thía khó khăn của người giáo viên những vùng xâu vùng xa. Định hướng cải cách giáo dục không nên quên những khó khăn ở các vùng miền này. Những thầy cô như vậy là những anh hùng giữa đời thường! Cô Tươi xứng đáng là Giáo viên nhân dân. Em cũng lên Khâu Vai 1 lần. Đến đêm lên tới nơi.Cảnh tượng duy nhất còn tồn tại trong tâm trí em là cảnh 1 cô giáo trường dân tộc nội trú đang dẫn các em đi quanh chợ tình vừa đi vừa hát. Hỏi ra mới biết, trường của các em đang được trưng dụng cho khách thuê ngủ qua đêm. Đắng và xót cho cô và trò. Tôi rất kính trọng thầy cô giáo, dù tốt nghiệp sư phạm nhưng tôi không theo nghề giáo, phần lớn là vì tôi có quá nhiều điều ham muốn không phù hợp với tư cách một người thầy. Với tôi, nghề giáo là một nghề thiêng liêng. Tôi sống ở Hà nội hằng ngày đi làm cũng với số KM ngắn hơn như thế nhưng quy ra thời gian cũng như thế. Giờ thành phố và miền núi cuộc sống cân bắng rồi tác giả à Tuổi thơ chúng ta ai cũng đã đi qua. Chỉ là có khác nhau ở điều kiện, môi trường nơi ta sống.Tuy nhiên, xã hội đã dần thay đổi, giáo dục từ Thầy trò chuyển dần sang người dạy và người học có kèm người thứ ba đó là phụ huynh - người chịu chi phí cho quan hệ Thầy trò như trên tồn tại và phát triển.Những chính sách về Giáo dục cho dù có thể nào thì như tác giả nói rất đúng. Đó là phải có Con người tâm huyết và đạo đức.Những điển hình cho việc Trò đánh Thầy, bạo hành trong học đường, cả việc lạm dụng tình dục học sinh ... thì rõ ràng trong đó đã có sự chưa tròn trong tư cách của người Thầy. Có thể người Thầy bị trò đánh rất mẫu mực nhưng những cấp học thấp hơn trước đó đã có những người Thầy chưa hoàn thiện mà tạo dần cho trẻ tích tụ thói côn đồ để đến khi nào đó nó lại vô đạo đức mà đánh Thầy.Rồi những trẻ ấy có thể được ưu ái, gửi gắm để rồi lại ra làm Thầy thì lại "trút" xuống học sinh khác.Giáo dục không chỉ là trao kiến thức mà trao cả nhân cách, tâm hồn của người Thầy cho các em.Để có được những người hùng thầm lặng thì có lẽ việc đào tạo giáo viên cần quan tâm đến nguyện vọng hơn là tạo nên môi trường thương mại giáo dục mà người Thầy tương lai đã toan tính từ khi chưa vào Đại học thì khi làm Thầy sao có được những sự thầm lặng cho đời nở hoa như trên.