Mất đất và được đất Chẳng hạn, đất đai đang sử dụng chủ yếu cho mục đích phát triển kinh tế nông nghiệp có hiệu quả thấp phải chuyển sang sử dụng cho mục đích công nghiệp và dịch vụ hiệu quả cao hơn nhiều lần.Như vậy, có nhóm người mất đất và nhóm người được đất. Đây chính là nguồn cơn khiến cho chuyển dịch đất đai nếu không hợp lý sẽ tạo tác động xã hội tiêu cực. Thực tế là hơn 20 năm qua, khiếu nại về đất đai vẫn chiếm tới 70% tổng lượng khiếu nại dân sự. Nhiều lúc, Trung ương phải tham gia giải quyết những khiếu nại phức tạp của dân.Sự cố gắng của Trung ương chỉ là những giải pháp trước mắt, giải pháp lâu dài là điều chỉnh lại những gì còn bất hợp lý trong chuyển dịch đất đai. Đối với người dân, câu hỏi rất đơn giản "bị mất đất thì tôi được gì?". Cách chuyển dịch đất đai như thế nào để trả lời thỏa đáng được câu hỏi của dân là bản chất của vấn đề.Mặt khác, chuyển dịch đất đai luôn tạo ra nhóm người được đất nên việc này dễ dẫn đến tham nhũng đất đai khi quy định của pháp luật không đảm bảo chặt chẽ. Nhóm lợi ích có thể được hình thành từ các nhà đầu tư dự án và các cán bộ có thẩm quyền quản lý đất đai. Lợi ích từ chuyển dịch đất đai có thể tạo thành các xung đột xã hội rất đáng quan tâm.Kể từ khi đặt ra vấn đề chuyển dịch đất đai, pháp luật đất đai Việt Nam chỉ chú trọng tới hai phương thức: một là chuyển dịch bắt buộc dựa vào cơ chế nhà nước thu hồi đất, với 100% người bị thu hồi đất phải chấp hành; và hai là chuyển dịch tự nguyện dựa vào cơ chế nhà đầu tư dự án phải thương thảo với 100% những người đang sử dụng đất. Có thể nhìn thấy ngay chuyển dịch đất đai bắt buộc và tự nguyện là hai trạng thái "cực đoan" của vấn đề.Đấy là câu chuyện hiện nay, lịch sử của vấn đề này cũng có nhiều điều thú vị. Luật Đất đai 1993 quy định "Nhà nước thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng". Quy định như vậy nhưng nhà nước thu hồi đất đối với mọi dự án đầu tư đã được phê duyệt vì dự án đầu tư chỉ được thuê đất của nhà nước.Khi soạn thảo Luật Đất đai 2003, tôi từng đề nghị luật pháp phải nói rõ ràng, thật thà với dân, không thể dùng "uyển ngữ" làm cho không ai biết làm thế nào cho phải. Khi đó, nhu cầu đất đai cho công nghiệp hóa được ưu tiên hàng đầu. Vì vậy, Luật Đất đai 2003 sử dụng tiêu chí "Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế", trong đó chỉ các dự án khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao được nhà nước thu hồi đất.Luật Đất đai 2013 lại đưa ra một tiêu chí nhà nước thu hồi đất thiếu mạch lạc "Nhà nước thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế, xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng". Nghị quyết 18-NQ/TW của Ban Chấp hành TW ngày 16/6/2022 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao đã yêu cầu làm rõ "điều kiện, tiêu chí cụ thể việc Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng"; tức làm rõ thế nào là "trường hợp thật cần thiết"Dù luật được sửa đổi nhiều lần, chuyển dịch đất đai bắt buộc luôn gây ra tình trạng khiếu nại của dân ở mức độ cao; còn chuyển dịch đất đai tự nguyện lại làm cho nhà đầu tư không thể thương thảo thành công với 100% những người có đất. Nhiều nhà đầu tư đã nhận chuyển nhượng được một số lượng đất đai nhất định nhưng rồi phải bỏ cuộc vì tình trạng đất đai "da báo", "xôi đỗ" (nhà dân xen kẽ với các khu vực thi công) làm cho không thể thực hiện được dự án.Ở đa số nước khác, người ta rất ngại áp dụng các trạng thái cực đoan của chuyển dịch đất đai. Nhà nước thu hồi đất chỉ áp dụng với các dự án đầu tư hạ tầng vì lợi ích công cộng. Các cơ quan nhà nước muốn làm trụ sở, cơ sở dịch vụ công lập cũng phải xin ngân sách ra thị trường kiếm đất, có vậy việc sử dụng đất thuộc công sản mới tiết kiệm. Nhà đầu tư tư nhân chỉ vì lợi ích riêng, không liên quan gì đến lợi ích quốc gia thì cũng phải ra thị trường thỏa thuận, vì đấy là việc riêng.Đối với các dự án đầu tư lớn để phát triển kinh tế - xã hội có tầm ảnh hưởng quốc gia thì người ta lựa chọn một giải pháp chuyển dịch đất đai "trung dung", không mang tính cực đoan. Người ta gọi phương án "trung dung" như vậy là chuyển dịch đất đai theo sự đồng thuận của đa số cộng đồng.Trên thế giới, với các việc liên quan đến nhà nước, xã hội thì chỉ có hai khái niệm: một là trên 1/2 đồng ý, gọi là đa số; hai là trên 2/3 đồng ý, gọi là đại đa số. Không bao giờ có được sự đồng thuận của 100% ý kiến cộng đồng, nhiều khi không phải vì lợi ích mà chỉ vì hiềm khích mà ghét nhau.Đối với chuyển dịch đất đai, người ta cho là buộc phải đồng thuận theo đại đa số cộng đồng (2/3). Xu hướng chung là làm tròn 2/3 thành 70% nhằm thể hiện sự tôn trọng ý kiến của dân. Mặc dù vậy, luật pháp nhiều nước cũng có những quy định tỷ lệ đồng thuận cao hơn cho các trường hợp cụ thể, ví dụ như khu vực có giá đất cao thì đòi hỏi tỷ lệ đồng thuận cao hơn (80% chẳng hạn). Ngoài ý kiến của con người, tỷ lệ diện tích đất của người đó đang sử dụng cũng là trọng số của ý kiến.Sự thực, tỷ lệ đồng thuận cũng chỉ là một con số, chưa phản ánh được bản chất của vấn đề lợi ích trong chuyển dịch đất đai. Phương án chuyển dịch đất đai; phương án góp đất, điều chỉnh lại đất đai; phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải làm rõ cái thiệt và cái được của mỗi người sử dụng đất, tức là làm rõ sự chia sẻ lợi ích. Phương án thường do các nhà tư vấn có trình độ khảo sát cụ thể và lập luận để đưa ra trình bày, thuyết minh, đối thoại lấy ý kiến cộng đồng.Khi lợi ích giữa bên được và mất đất được minh bạch và có cơ chế bồi thường hợp lý thì chuyển dịch đất đai với sự đồng thuận của đại đa số ý kiến cộng đồng là giải pháp "trung dung" phù hợp nhất.Đặng Hùng Võ Một câu hỏi hay ( mất đất người dân được gì ?) với nhà tôi chưa mất hẳn mà đó là mất dạng quy hoạch treo từ năm 1998 mất nhiều quyền của chủ sở hửu. Được nhiều nỗi khổ, được nhiều nỗi bất hạnh triền miên hơn 20 năm qua. "Nhà đầu tư tư nhân chỉ vì lợi ích riêng, không liên quan gì đến lợi ích quốc gia thì cũng phải ra thị trường thỏa thuận, vì đấy là việc riêng", rất đồng ý với luận điểm này, không thể để các doanh nghiệp núp lưng nhà nước, thu hồi-đền bù giá đất nông nghiệp để bán ra giá đất thổ cư. Người dân bị thu hồi hàng ngàn m2 đất, để rồi sau đó không thể mua nổi một trăm m2 ngay trên khu đất ấy. GS ĐẶNG HÙNG VÕ ĐƯA RA BÀI VIẾT SẮC SẢO, RÕ RÀNG VỀ VIỆC CHUYỂN DỊCH ĐẤT ĐAI HỢP VỚI QUY LUẬT CHUNG TRONG XÃ HỘI. CHÚNG TA ĐÃ CÓ ĐẦY ĐỦ, RỎ RÀNG LUẬT ĐẤT ĐAI, CŨNG PHÙ HỢP VỚI QUY LUẬT CHUNG. NHƯNG VIỆC VẬN DỤNG CHƯA ĐÚNG, VẪN CÓ TÍNH BAO CẤP NÊN GÂY RA MÂU THUẪN, XUNG ĐỘT TRONG XÃ HỘI. MONG MUỐN CỦA NHÂN DÂN LÀ LÀM ĐÚNG LUẬT, CHẶC CHẺ, CÔNG BẰNG ĐỂ KHÔNG BỊ LỢI DỤNG MƯU LỢ NHÓM, LÁCH KẺ HỞ CỦA PHÁP LUẬT. KÍNH MONG VIỆC SỬA ĐỔI LUẬT ĐẤT ĐAI SẮP TỚI SẼ LÀM CHO VIỆC CHUYỂN ĐỔI ĐẤT ĐAI SẼ HIỀN HÒA, VUI LÒNG MỌI NGƯỜI. Hay. Xin cảm ơn nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT Bài viết của ông quá hay chỗ tôi đất nông nghiệp được bồi thường 120 triệu -150 triệu/ 1 sào 500m2. Sau đó phân lô bán 1,2 tỷ - 2 tỷ cho 1 mảnh 200m2 tùy vị trí. Câu hỏi rất hay, giống như gia đình tôi có 3000m vuông đất nông nghiệp đang trồng lúa, bị thu hồi và đền bù khoảng 1 tỉ đồng, để làm khu công nghiệp. Được tái định cư một nền đất bằng 50% giá thị trường, và tự xây dựng chi phí xây dựng hết khoảng 800tr, còn 200tr gửi ngân hàng, xong hiện tại phải đi bán vé số vì không biết làm gì vì đã hơn 50 tuổi, trước kia còn có đất để chăn nuôi. Quy hoạch, nhưng cần phải quan tâm lợi ích người nông dân bị thu hồi đất, để đảm bảo an sinh xã hội. Tôi không sợ chuyển dịch đất đai nếu điều đó có lợi cho đất nước. Tôi chỉ buồn vì đất nhà tôi dính quy hoạch treo 20 năm, không có nhà đầu tư nào đến thương lượng, hàng năm trên quyết định của ubnd về quy hoạch sử dụng đất luôn lặp lại quy hoạch đó Theo tôi câu hay nhất trong bài viết của GS Đặng Hùng Võ là: "Cách chuyển dịch đất đai như thế nào để trả lời thỏa đáng được câu hỏi của dân ("bị mất đất thì tôi được gì?") là bản chất của vấn đề". Bởi lẽ, đây là câu hỏi khó trả lời nhất đối với nhà nước và cả nhà đâu tư liên quan đến đất đai. Tuy nhiên, cái khó này đã được GS nêu ra cách để tháo gỡ bằng giải pháp "trung dung". Mong rằng các nhà hoạt định chính sách lắng nghe và thực hiện. Xin kính chúc GS Đặng Hùng Võ luôn khỏe mạnh để đồng hành cùng sự kiến tạo và phát triển đất nước. có thể ra quy định mỗi người chỉ được phép ưu đãi thuế 0% với 1 miếng đất. Còn sở hữu nhiều thì thuế 500% đến 1 triệu% Lúc nào bài viết của Bác ĐHV cũng sâu sắc , và các nút thắt trong các vấn đề được lý giải để nhà nước có giải pháp xử lý xử trí......ko biết là các cao kiến ấy có được quan tâm ???? 3ha đất trồng cây lâu năm (sầu riêng,bưởi),thu hoạch trên 2 tỉ/năm. Dính quy hoạch khu công nghiệp,không biết đền bù như thế nào. đọc rất hay nhưng thực tế hiện tại khó mà giải quyết. vấn đề đất đai chỉ là sự mâu thuẩn lợi ich của người mất và được đất. cái cuối cùng là phải trả lời Tôi mất đất thì tôi được gì? Ông bao giờ cũng sáng suốt và có cái nhìn sâu rộng trên bình diện quốc tế. Mong rằng sẽ quan tâm và trong dụng nhiều chuyên gia như ông Gs Đặng viết về đất đai bài nào cũng đúng, phù hợp lòng dân, phù hợp thông lệ quốc tế.