Giáo dục không triết lý Mặc định kiến thức nền tảng của các bạn ấy chưa tốt nên tôi chữa bài rất chậm và tỉ mỉ. Đến bài khó tôi dừng lại hỏi, có ai thắc mắc gì không? Một lần có sinh viên hỏi: “Vận tốc là gì hả thầy?”. Tôi thấy rất bối rối. Vì đang nói câu chuyện về con tàu siêu thanh, thì có bạn lại hỏi đi bộ là gì. Tôi hỏi cả lớp, có ai có câu hỏi tương tự không? Nhiều cánh tay giơ lên. Chúng tôi phải bắt đầu lại từ đầu, giống như khi học bảng cửu chương vậy.Vài năm gần đây, các lưu học sinh không cần nhờ tôi phụ đạo nữa, và số lưu học sinh Campuchia cũng ít đi. Tôi trò chuyện với họ thì biết giáo dục Campuchia đã có rất nhiều thay đổi.Vào năm 2013, Thứ trưởng Bộ Tài chính Campuchia, Hang Chuon Naron, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục. Không giống như dự đoán, việc đầu tiên ông làm là thực thi chính sách “không gian lận” trong giáo dục và thi cử, chứ không phải bắt đầu bằng các kế hoạch cải cách nhiều triệu USD.Ông nói, tất cả việc chi tiêu - như chi tiêu cho sách giáo khoa, chi tiêu thêm cho các nguồn lực, ngay cả lương cao hơn cho giáo viên, nếu học sinh không chịu học, thì cũng không thể đạt hiệu quả. Hệ thống giáo dục tưởng thưởng cho những vụ gian lận, phải được thay thế bằng một nền văn hóa xứng đáng có lợi cho những em chăm học.Năm 2014, gần 90 nghìn học sinh Campuchia bước vào mùa thi tốt nghiệp chống gian lận đầu tiên và đã có hơn 60% thí sinh bị đánh trượt. Kết quả chấn động dư luận. Học sinh biết rằng muốn thi đỗ, chỉ có cách duy nhất là phải học, chứ không thể tìm kiếm cơ may ở đền chùa và trông chờ vào việc quay cóp. Việc bắt đầu bằng quyết tâm diệt trừ gian lận không những buộc học sinh phải chăm học mà còn làm bộc lộ khuyết tật của hệ thống. Theo ông bộ trưởng, nếu cứ nhắm mắt làm ngơ, thì đầu vào của sinh viên Campuchia sẽ có một lỗ hổng rõ rệt. Và như thế, không thể có một thế hệ trẻ có năng lực thật sự. Năm 2015, số học sinh bị trượt đã giảm đi, nhờ học sinh đã chăm chỉ hơn chứ không chơi nhiều như trước. Việc “học sinh muốn đi học” nghe đơn giản nhưng chính là tiền đề cho việc cải cách toàn diện nền giáo dục vốn rất yếu kém của Campuchia. Chương trình học, nội dung sách giáo khoa và phương pháp giảng dạy được thay đổi từng bước chắc chắn theo hướng hiện đại. Đời sống giáo viên được cải thiện. Nhờ cải cách đúng hướng, giáo dục Campuchia đi vào ổn định và được đánh giá cao bởi dư luận quốc tế.Từ năm 2006, chúng ta đã đặt ra mục tiêu tổ chức kỳ thi tốt nghiệp lớp 12 nghiêm túc và bắt đầu có chuyển biến về thái độ học tập của học sinh. Nhưng cơ hội đã bị bỏ qua sau đó. Phong trào hai không (không tiêu cực, không bệnh thành tích), giờ được giới chúng tôi gọi vui thành “Không học” và “Không dạy”. Mọi chuyện trở lại như cũ và đến hôm nay, nạn gian lận trong giáo dục không có dấu hiệu suy giảm.Nền giáo dục nước ta đã tiến hành nhiều đợt cải cách. Song những cải cách đó thực chất chỉ là những cuộc sửa chữa hoặc thay sách giáo khoa. Không có thay đổi về nguyên lý, mà chỉ là những cải tiến vụn vặt; đề án cải cách không dựa trên các thành tựu nghiên cứu khoa học (mặc dù chúng ta có đầy đủ các viện nghiên cứu này) và thực tiễn giáo dục nên không khả thi. Tệ hại hơn, là thất bại sẽ được đổ lỗi cho cơ sở vật chất và trình độ giáo viên. Cứ mỗi lần cải cách là một lần giáo viên bị mắng là dốt, bằng một từ mỹ miều là “bất cập”.Phản xạ thông thường trước lối suy nghĩ "thiếu và yếu" này là đòi hỏi nguồn lực đầu tư. Vài chục nghìn tỷ, vài nghìn tỷ, là những đòi hỏi được đưa ra trước mỗi lần cải cách - như thể tiền bạc là tiền đề của giáo dục vậy.Trong khi, như câu chuyện ở Campuchia đã chỉ ra, tiền đề của giáo dục là những gạch đầu dòng khúc chiết về mục tiêu, về triết lý.Thực tế thất bại của các lần cải cách trước, đề án ngoại ngữ 2020, dự án trường học mới VNEN tiêu tốn hàng nghìn tỷ đồng đã minh chứng cho điều này.Dự thảo chương trình phổ thông tổng thể 2017 nêu vấn đề đổi mới toàn diện nhưng vẫn không thấy tư tưởng của đổi mới. Vì thế dự thảo hẳn nhiên chỉ nói được ý nguyện của tác giả, chứ không nêu được đổi mới vận hành theo triết lý nào. Thay vì luận giải một cách khoa học và thuyết phục, đề án được đem ra “chia sẻ trách nhiệm” bằng cách tổ chức những cuộc lấy ý kiến đóng góp của toàn xã hội.Thiếu triết lý chẳng khác gì thiếu bộ định vị của người đi đường. Thế nên lúc rẽ phải, lúc lại rẽ trái. Nếu bị vấp ngã thì không biết đứng dậy bằng cách nào. Giống như việc hôm nay thêm môn này, mai lại bớt môn kia. Chú trọng kiến thức thì quên năng lực. Chú trọng năng lực lại quên kiến thức...Chúng ta đang sống trong thế kỷ 21, trong một nền kinh tế đòi hỏi sự cạnh tranh bằng tri thức, bằng ý tưởng, bằng tư duy, bằng tốc độ, thì chương trình học nhồi sọ là không thể chấp nhận được nữa. Phải cải cách. Nhưng nếu cải cách mà sai thì hậu quả để lại kéo dài hàng thập kỷ. Đôi lúc tôi nghĩ, nếu thay đổi mà không có đường đi, thì tốt nhất đừng làm gì cả, là đã may cho giáo viên và học sinh rồi.Và tôi tin, chắc không lâu nữa, các bạn học sinh Campuchia sẽ không còn phải sang học ở Việt Nam. Vì chúng ta có nghìn tỷ, nhưng họ có triết lý. Bài viết rất hay.Cảm ơn tác giả đã "gãi đúng chỗ ngứa". Giáo dục Việt Nam cần lắm một triết lý. Bế tắc và không định hướng,mô hình cụ thể là thực trạng giáo dục Việt Nam hiện tại! Không hệ lụy nào liên đới tới con người thể hiện rõ như hệ lụy trong giáo dục: Cả một/hay nhiều thế hệ bị liên đới,không phải trong một vài năm mà đeo đẳng suốt cả đời người; kéo lùi cả lịch sử một dân tộc đi xuống! Xót xa!... Đọc bài viết của thầy tôi tâm đắc và thấy đúng hoàn toàn. Sao ta nghèo nhưng lúc nào ta cũng nghĩ đến tiền khi thay đổi hay cải cách cái gì đó mà không bao giờ dựa trên nền tảng sẵn có để bớt tốn kém hơn. Mong thầy gửi bài này đến bộ GD để họ chậm một chút cho cả xã hội được nhờ Đôi lúc tôi nghĩ, nếu thay đổi mà không có đường đi, thì tốt nhất đừng làm gì cả, là đã may cho giáo viên và học sinh rồi. Chào Thầy! không phải chỉ trong cải cách giáo dục thiếu triết lý mà nhiều lĩnh vực khác cũng vậy. Tác giả nói đúng lắm. Nhưng có 1 chuyện tôi không đồng ý và là chuyện quan trọng nhất. Tất cả các nguyên nhận mà tác giả nói như trên đều là do giáo viên tạo ra. Giáo viên cho quay cóp, giáo viên không truyền được sự đam mê học tập cho học sinh, giáo viên dạy kiến thức hàn lâm mà thiếu các giáo án thực tế sinh động, giáo viên không uyển chuyển trong việc hướng dẫn từng học sinh. Học sinh là sản phẩm của giáo viên chứ không phải của các nhà quản lý.- Giáo viên cấp 1,2,3 đang thiếu năng lực trầm trọng. Giáo viên không có phẩm chất đạo đức chuẩn mực, giáo viên không biết hi sinh vì học sinh. Giáo viên không biết cách hướng dẫn, định hướng cho học sinh.Nguyên nhân là giáo viên bắt đầu từ trường ĐH sư phạm mà những bạn sinh viên thi trường đại học SP không phải vì đam mê ngành nhà giáo mà vì nghĩ học ngành nào cũng thất nghiệp, thi SP cho thấp điểm, học SP được miễn học phí. Nên đầu ra của giáo viên yếu kém về trình độ cũng như thiếu sự đam mê trong giáo dục.=> giáo viên yếu kém về đạo đức và kiến thức thì học sinh cũng yếu kém về đạo đức và yếu kém.( + còn có giáo viên nói như này, tôi cũng đam mê nghề giáo lắm, nhưng vì tiền lượng giáo viên quá thấp nên mới xảy ra nhiều tiêu cực như thế này, đã biết ngành giáo là phải hi sinh, chịu tiền lương thấp thì sao vẫn chọn nghề này, sao không chọn nghề khác+ còn có người nói thà dư giáo viên cứ không để thiếu giáo viên=> giáo viên kém lấy nhiều về chỉ làm tổn hại nghiêm trọng lâu dài cho đất nước )=> Ở Mỹ chẳng hạn, họ tuyển giáo viên là học vị thạc sĩ, sau đó đào tạo thêm nghiệp vụ => trả tiền lượng khoảng 40.000USD, không cao nhưng đủ sống ở nước Mỹ => tìm được người vừa có kiến thức, vừa tâm huyết với nhà giáo = rất khoa học và thông minh. Một bài viết hay. Tác giả của chân lý "Trái đất quay xung quanh Mặt trời" đã bị chết bởi dư luận khi bấy giờ hầu như tất cả mọi người cho rằng "Trái Đất đứng im và mọi thứ quay xung quanh nó". Phải nhiều năm sau người ta mới nhận ra cái đúng và thay đổi theo chân lý đó.Chân lý tồn tại độc lập với tư duy của con người. Dù con người có thừa nhận hay không thì nó vẫn tồn tại. Thế nhưng để con người chấp nhận chân lý lại không phải dễ. Nó đạt được nhờ các yếu tố:- Sự nhận thức: hiểu biết đủ nhiều để công nhận chân lý là đúng- Sự thay đổi: Các quan niệm cũ là hình thành trong nhiều năm, nhiều thế hệ và ăn sâu vào suy nghĩ. Nên cần có sự thay đổi để phá bỏ định kiến cũ, chấp nhận cái mới.- Người lãnh đạo: Sự thay đổi chính là cuộc cách mạng. Cần có người khởi xướng, lãnh đạo. Vì nó chống lại các quan niệm cũ, chống lại tư duy không muốn thay đổi. Đó là một cuộc chiến thực sự. Không có người lãnh đạo thì không thể tạo ra đủ sức mạnh để thay đổi.Người ta cứ nói "Cần phải thế này, cần phải thế kia", nhưng khi làm theo điều đó thì sao?- Lớp học có nhiều học sinh yếu kém => Giáo viên bị ảnh hưởng tới bát cơm- Trường học có nhiều học sinh yếu kém => Không có học sinh, hiệu trưởng bị "Nhắc nhở"- Phòng GD có nhiều trường yếu kém => Lãnh đạo phòng "ngồi không yên"và còn nhiều điều khác nữa.Người ta có thể thoải mái mà nói khi không bị ảnh hưởng trực tiếp tới miếng ăn của mình. Nhưng người thực hiện điều đó thì họ bị. Vậy nên họ làm 1 lần rồi thôi. Kết cục của việc đó là chẳng thay đổi được gì, có khi còn tệ hơn vì tạo ra tư tưởng "làm rồi mà không được gì, đừng dại mà làm nữa"Muốn ngành giáo dục bỏ bênh thành tích, thì phải hỏi:- Phụ huynh có dám để giáo viên dạy thật, chấm điểm thật cho con của họ không? Hay là điểm thấp, học bạ không tốt là vội đi phong bì, hoặc lăng mạ giáo viên "trù dập", "thiên vị"- Học sinh có dám học thật, nhận kết quả thật không?- Ngành giáo dục có dám bảo vệ giáo viên khi họ dạy thật, chấm điểm thật không?- Xã hội có dám chấp nhận vị lãnh đạo ngành mà khiến "Tỷ lệ học sinh trượt kỳ thi quan trọng nhất đến 60%" không? Có ca ngợi ngành "Làm thật, làm đúng" hay là "Gây rối loạn, phá vỡ thành tích bao nhiêu năm gây dựng"?Bệnh thành tích, không đâu xa mà nằm trong chính mỗi con người chúng ta. Đừng nói bênh là của "Ngành". Ngành chỉ là 1 cái tên, bệnh thực sự nằm ở con người.Bài viết của tác giả rất hay, đọc rất tâm đắc. Nhưng nó như 1 người ném đá xuống ao. Chỉ 1 mình tác giả nói, thì sẽ chỉ là "Ném đá ao bèo". Cần lắm cả 1 xã hội cùng làm, để mỗi người ném 1 viên đá cũng đủ lấp đầy 1 cái ao chân lý. Hay quá anh Đạt ơi! Thiếu triết lý giáo dục nên Việt Nam vẫn dò dẫm tìm đường như thầy bói mù sờ voi. Tác giả viết hay và trúng quá ạ. Để chống gian lận trong thi cử, Cam Pu chia đã cho 60% học sinh trượt. Họ dám làm như vậy vì họ cần cải cách thực sự hơn là chạy theo thành tích thi đua. Họ coi trọng giá trị thực hơn giá trị ảo. Khi nào dân Cam không sang ta học nữa thì Ta sang bển học . "Chúng ta có nghìn tỉ, nhưng họ có triết lí", Đắng lòng! Con tôi học lớp 1. 1 hôm cháu được điểm 10 môn toán. Tôi hỏi thế bạn bên cạnh được mấy. Cháu nói bạn cũng được 10 nhưng chép bài của con. Tôi hỏi thế cô giáo có biết không. Cháu trả lời cô biết nhưng cô bảo kệ bạn ý vì bạn ý không biết gì...vây là để thành tích được tốt giáo viên đã chấp nhận và làm ngơ cho học sinh chép bài của bạn mà không cần biết đến hậu quả là sẽ tạo một thói quen, 1 lối suy nghĩ ỷ lại, không cần học cũng được điểm cao từ những em học sinh lớp 1. Vậy nền giáo dục của chúng ta sẽ đi về đâu? Nhân cách của con người Việt Nam tương lai sẽ như thế nào với 1 nền giáo dục tiêu cực như vậy?... Đã rất lâu tôi mới đọc bài viết hay như thế này về giáo dục VN. Cảm ơn tác giả!