Người có giáo dục Tôi nói với cả lớp rằng đây là chủ đề thú vị. Chúng ta hãy tranh luận theo câu hỏi: "Người có bằng đại học liệu có thể bị coi là vô giáo dục không?".Nếu nhìn lại quá khứ, ta thấy rằng yếu tố chính trong việc thiết lập ra xã hội ngày nay đã dựa trên nền tảng của hệ thống giáo dục. Trước thế kỷ 17, giáo dục bị giới hạn cho những người ưu tú - tu sĩ và người trong hoàng tộc. Số đông còn lại phần lớn là "vô giáo dục" theo đúng nghĩa đen.Từ cuối thế kỷ 17, có một phong trào trong các trí thức đòi hỏi giáo dục tốt hơn cho mọi người. Các sử gia gọi là "Kỷ nguyên Khai sáng" vì cách nhìn mới dùng khoa học và triết học để thách thức cách nghĩ truyền thống rằng "chỉ tu sĩ và người trong hoàng tộc được giáo dục". Hai triết gia lớn John Locke và Jean Jacques Rousseau đã viết các bài báo đòi hỏi rằng giáo dục phải được dạy cho mọi người về cách đọc và viết, để họ có thể nghĩ cho bản thân, phản biện lại "thiên kiến tôn giáo" được những người ưu tú đặt ra.Phong trào này lan rộng nhanh chóng khắp châu Âu khi nhiều người bắt đầu nhận ra quyền lợi của họ đối với giáo dục và hoài nghi cách nghĩ truyền thống. Trước đó, mọi trường học đều bị kiểm soát và vận hành bởi các tu sĩ, nhưng nhiều trí thức đã mở trường riêng của họ để lan toả niềm tin rằng hệ thống giáo dục mới - tập trung vào khoa học và triết học - có thể giúp hiện đại hoá chuẩn sống cho mọi người. Rồi nhiều người hơn có thể đọc, nhiều sách hơn được in ra. Và nhiều tiểu thuyết văn chương, thơ ca được tạo ra. Chúng làm nảy sinh thời đại mới có tên "Thời đại Lãng mạn."Sau thảo luận ngắn giữa các sinh viên, một người nói: "Tất nhiên những người có bằng đại học nhưng cư xử như ai đó không có giáo dục có thể bị gọi là ‘vô giáo dục’". Tôi hỏi: "Đó là tất cả sao?". Sinh viên khác đáp: "Đôi khi mọi người lẫn lộn có giáo dục với giáo dục ở nhà trường cho nên họ liên hệ những người có bằng cấp cao là người có giáo dục". Sinh viên khác nói thêm: "Có người có bằng cấp cao nhưng vẫn không biết cái gì. Họ đỗ các kỳ thi, có được bằng nhưng không có kỹ năng, như thầy đã dạy chúng em về khác biệt giữa tri thức và kỹ năng".Tôi giải thích: "Mặc dầu các em đã biết về tri thức và kỹ năng. Tuy nhiên, ‘người có giáo dục’ là nhiều hơn việc có tri thức và kỹ năng. Theo định nghĩa, giáo dục là quá trình khơi gợi tiềm năng của một người, làm nảy sinh trong anh hay cô ta hiểu biết về tiềm năng của mình (tức là biết bản thân họ) và căn cứ trên điều đó mà hành động một cách có trách nhiệm. Điều đó nghĩa là họ chịu trách nhiệm cho bất kỳ cái gì họ làm, với gia đình, xã hội và đất nước của họ. Người có giáo dục là người "biết" và "hành động" tương ứng với sự biết đó".Vấn đề là qua thời gian, hệ thống giáo dục đã được "chuẩn hoá" dựa trên tri thức hàn lâm nào đó, nhưng ít hướng về tiềm năng làm người tốt. Học sinh nếu học tri thức nhưng không "hành động", họ không thể là người có giáo dục được. Trong hệ thống giáo dục nào đó, bằng cấp dựa trên việc đỗ những kỳ thi. Nhưng nhiều kỳ thi chỉ là "việc ợ ra" điều họ ghi nhớ cho nên những người có trí nhớ tốt có thể thu được bằng cấp. Ta đã thấy những người tốt nghiệp đại học với đủ loại lý thuyết nhưng không thể làm được bất kỳ cái gì. Và vì mọi người được đánh giá phần lớn theo bằng cấp, một số học sinh chỉ tập trung vào việc giành giật chúng bằng bất kỳ phương tiện nào, kể cả gian lận. Chừng nào họ chưa hiểu người có giáo dục là gì, sẽ khó thay đổi thái độ của họ nhắm tới bằng cấp.Ngày nay, nhiều sinh viên vào trường mà không có định hướng và mục đích. Một số người chỉ muốn qua được các bài kiểm tra và có được tấm bằng. Một số người thậm chí còn tin rằng bố mẹ sẽ chăm nom cho họ sau khi lấy được bằng đại học.Hai mươi lăm năm trước, khi bắt đầu đi dạy, tôi đã tin rằng phần lớn sinh viên đều biết chủ đích giáo dục của họ và có mục đích nghề nghiệp. Tôi đã sai. Vì nhiều người đã không có điều đó nên tôi phải dành thời gian để thảo luận với họ về chủ đích của giáo dục đại học. Tôi bắt đầu bằng việc yêu cầu sinh viên viết một bài luận ngắn giải thích tại sao họ vào đại học, họ muốn làm gì. Sau khi xem các bài luận này, tôi bắt đầu thảo luận với họ về kế hoạch nghề nghiệp.Tôi giải thích rằng, giáo dục không phải là về việc đi tới lớp, đọc sách, ghi nhớ sự kiện, đỗ kỳ thi và có việc làm, mà còn là học về thế giới xung quanh. Các em phải biết cái gì đang xảy ra trong ngành, trong xã hội của các em rồi xác định vai trò của mình ở đó. Hãy tự hỏi bản thân mình sẽ làm gì sau khi tốt nghiệp cũng như trách nhiệm của mình với chính bản thân, gia đình, xã hội.Là sinh viên, các em tới trường để học cái gì đó hữu dụng cho cuộc đời các em, không phải chỉ là thi đỗ và thu được mảnh giấy có tên là "bằng cấp". Việc "có giáo dục" sẽ chuẩn bị cho các em dẫn dắt cuộc sống hữu ích, trở thành công dân tốt cho đất nước các em, và là người tốt hơn. Để làm điều đó, em cần lập kế hoạch nghề nghiệp sớm nhất có thể, đặt mục đích giáo dục mà em có thể đạt tới. Một số sinh viên có thể nghĩ "sao phải vội?". Nhưng không có mục đích giáo dục, làm sao em biết đích đến của đời mình? Nếu em du hành mà không có đích đến, bất kì cái gì cũng có thể là đích. Và em sẽ phạm nhiều sai lầm, sẽ nhảy từ lĩnh vực này sang lĩnh vực khác, hay học một lớp ở đây và một lớp ở kia mà không có chiều hướng nào. Đó là lý do tại sao chúng ta có nhiều người tốt nghiệp đại học nhưng thất nghiệp.Trong quá khứ, thầy cô giáo là "người có quyền" và "vâng lời" là qui tắc. Ngày nay, thầy cô giáo không còn là người có quyền mà chỉ là ai đó hỗ trợ cho học sinh. Ý niệm rằng thầy cô là "người trao tri thức" bằng việc đọc bài giảng là lỗi thời. Thầy giáo ngày nay phải được chuẩn bị để chấp nhận đa vai trò trong lớp học, gồm: thầy giáo, người tạo điều kiện, người hướng dẫn, người tư vấn, người cố vấn và thầy kèm.Là thầy cô, ta có thể trải qua những ngày mà học sinh không như ta kỳ vọng. Vậy, nếu chúng ta không thích cái gì đó thì thay đổi nó đi, mang ý tưởng mới và đam mê vào lớp học để giúp học sinh học tốt hơn. Khi có nhiều ngày học sinh chú ý bài học, nêu ra nhiều câu hỏi hơn trước đây tức là việc học có nghĩa đang xảy ra. Việc học không bao giờ nên dừng lại. Cho dù chúng ta đã làm tốt, vẫn có nhiều điều cần làm.Việc dạy luôn là thách thức vì giáo viên phải giải quyết nhiều vấn đề, từ chương trình đào tạo nặng nề mà cấp quản lý chỉ đạo họ phải làm cho tới thời gian được yêu cầu hoàn tất chấm bài. Nhiều giáo viên còn cảm thấy không được xã hội, phụ huynh và học sinh ca ngợi. Một số thầy cô chán nản và băn khoăn liệu họ có quyết định đúng khi chọn nghề không.Tuy nhiên, tôi tin khi đã chọn nghề dạy học, tất cả chúng ta đều được dẫn đường bởi mong muốn phát triển thế hệ kế tiếp tốt hơn cho đất nước. Chúng ta biết rằng tương lai và việc bảo vệ đất nước của mình tuỳ thuộc vào việc thế hệ tiếp theo được giáo dục như thế nào. Phần lớn chúng ta thực ra đã không coi giáo dục học sinh như một "việc làm" mà như một "sứ mệnh". Và nếu ai đó nói gì tiêu cực về nghề giáo, tôi thường trả lời: "Nếu bạn có thể đọc và viết, tốt hơn bạn nên cám ơn các thầy cô giáo. Không có họ, bạn chỉ là người dốt nát".John Vũ Trong thực tế, không phải khi nào trình độ giáo dục cũng tỉ lệ thuận với trình độ văn hoá. Có nhiều khi một cử nhân, kỹ sư, thậm chí người có chức danh cao hơn mà chửi thề, xả rác tuỳ tiện hay chen ngang nơi cộng cộng thì vẫn bị xem là "thiếu văn hoá/ vô văn hoá" như thường!Trí thức vẫn được xem là tầng lớp tinh hoa của mỗi nền văn hoá hay một quốc gia cụ thể, do đó bản thân danh "Người trí thức" theo đúng nghĩa luôn cao quý và đáng trân trọng. Một người chỉ chăm chăm cho có bằng cấp để khoe mẽ hay phục vụ cho thăng tiến, tư lợi thì không thể xem anh là một Người trí thức. Trải qua quá trình dài lĩnh hội kiến thức mà về sau những nghiên cứu của anh chống lại loài người, phản nhân văn (nghĩa là anh thiếu đi cái Tâm sáng) cũng không thể anh xem là một Người trí thức. Anh có tri thức mà những kiến thức đó không lan toả, đem lại định hướng tốt cho cộng đồng thì anh mới chỉ dừng lại ở "có giáo dục" hay "Trí ngủ" chứ chưa thể xem đã là có văn hoá hay là Người trí thức. Một người hội tụ nhân cách (Tâm sáng), lan toả cách sống và định hướng tri thức đúng đắn cho cộng đồng có thể xem là một Trí thức chân chính .Một xã hội tiến bộ không chỉ cần những người có giáo dục, mà hơn hết phải làm sao có được những người có văn hoá, giảm thiểu đi "Trí ngủ" và tôn vinh những nhà Trí thức. Xin cảm ơn giáo sư John Vũ! Hay cho câu "người có bằng đại học liệu có thể bị coi là vô giáo dục không ?". Chủ đề tiếp theo : " một hệ thống các trường đại học, cao đẳng liệu có thể coi là một hệ thống giáo dục không ?" "Nếu bạn có thể đọc và viết, tốt hơn bạn nên cám ơn các thầy cô giáo. Không có họ, bạn chỉ là người dốt nát".Rất hay. Thưa thầy, giáo dục (sự học) ở nhà trường không phải là tri thức, chỉ là kiến thức ! Người có tri thức là kẻ đã được mở ra sự đúng sai (ý thức) trong cuộc sống, và hành động theo như thúc bách của lương tâm ! Cho nên kẻ tuy không có bằng cấp gì cũng có thể có tri thức ! Sự này Khổng Phu Tử đã bàn đến khi nói chuyện với một bà mẹ. Bà ấy hỏi rằng con tôi theo thầy để học sự gì khi nó đã đỗ đạt rồi nhưng không chịu làm quan. Và ông ta trả lời rằng theo ông thì không phải học mà để làm quan nhưng để biết phải trái. Đó là bắt đầu đường Tu Thân, để có thể Tề Gia, có thể Trị Quốc và giúp Bình Thiên Hạ. Tôi không có bằng đại học và cũng không có điều kiện để được học đại học. Nhưng theo tôi được biết thì đã từng có nhà bác học nào đó nói " học, học nữa, học mãi.." và tôi luôn luôn lắng nghe và học hỏi những điều hay lẽ phải ở mọi người xung quanh. Tôi học được những cái hay từ những em nhỏ, người nông dân, kinh doanh buôn bán và cả những người bạn là thầy cô giáo, bác sĩ, tiến sĩ...và tôi thấy ai cũng có cái hay đáng để mình suy nghĩ và học hỏi. Vậy tôi có được gọi là người có học không, khi mà tôi không được học trong nhà trường..??? Cảm ơn tác giả về một bài viết đa khía cạnh cho cả giáo viên, sinh viên và bất kì ai đang còn mông lung về định hướng bản thân trong xã hội. Việc dạy học bản thân tôi luôn cảm thấy mình như là một nghệ sĩ trên sân khấu bục giảng trước khán giả học sinh. Sự đòi hỏi khắt khe từ cả người dạy (muốn tạo ra bài học hay truyền cảm hứng cho hs với mong mỏi hs nắm được khối lượng kiến thức truyền tải) lẫn người học (muốn nhận được nhiều kiến thức bằng phương pháp trực quan thú vị ít nhàm chán) là động lực thúc đẩy lẫn nhau phát triển. Khi sự đòi hỏi này không được đáp ứng từ cả hai phía thì sẽ dẫn đến xung đột lẫn nhau và làm cho hình tượng về nhau đổ vỡ. Điều này luôn thách thức giáo viên nhất. Bài viết này cứ như dành cho ngày 20/11 vậy. Có giáo dục hay vô giáo dục là hành vi chứ không phải học vấn. Giáo dục không có nghĩa là đến lớp, là có thầy có dạy dỗ, giáo dục có thể là tự giáo dục, có thể là trong gia đình, bạn bè, xã hội. Một người chưa bao giờ đi học vẫn có thể là người có giáo dục, nhưng 1 học vấn cao vẫn có thể là vô giáo dục, tùy vào hành vi cụ thể. Người có giáo dục khi có được hai phạm trù giáo dục đó là giáo dục chuyên môn và giáo dục làm người (nhân cách, đạo đức, lối sống) ngày nay con người quá chú trọng đến lợi ích cá nhân người ta phớt lờ đi đạo đức kiếm tiền, đạo đức ứng xử mà chỉ học được nhiều giáo dục chuyên môn làm chệch hướng trong giáo dục hình thành một xã hội mở miệng ra là sặc mùi vật chất mà người ta có thể bất chấp có đươc nó sau một giai đoạn xã hội loài người trải qua dốt nát và nghèo khổ. Trong suy nghĩ và câu cửa miệng là người ta học để vượt lên số phận mà không để ý tới song song đó phải có học để làm người thì mới là người có giáo dục chính vì thế nên trong xã hội có những kẻ đang đứng ở bục cao trí tuệ nhưng vẫn phải vào tù vì lợi ích vì ứng xử xung đột xã hội, còn thành phần vô học thì tỉ lệ đó còn cao hơn rất nhiều nói tóm lại người có giáo dục là người phải được giáo dục toàn diện cả giáo dục làm người và giáo dục chuyên môn mà không được xem nhẹ cái cái nào có được như vậy thì xã hội mới tốt đẹp. Rất nhiều người trong xã hội hiện nay chỉ nhớ đến giáo dục vào ngày 20/11 với những lý do khác nhau mà quên rằng giáo dục là cả một đời và mọi lúc, mọi nơi, mọi hành động... BÀI VIẾT RẤT THỰC TẾ. CHÚC MỪNG TÁC GIẢ LUÔN VUI KHỎE Con may mắn đọc được bài viết này của Thầy và đã ghi lại hai dòng: "Nếu chúng ta không thích cái gì đó thì thay đổi nó đi..." và "Cho dù chúng ta đã làm tốt, vẫn có nhiều điều cần làm". Con cảm ơn vì hai câu này đến thật đúng lúc! Chúc Thầy mạnh khỏe ạ! Theo tôi những người có được tấm bằng đại học, cao học, hay tiến sĩ thậm chí các em nhỏ được dạy dỗ từ khi mới lọt lòng đến khi vào lớp mẫu giáo rồi đến hay không đến được trung học đều là những người có giáo dục.Sự khác biệt chỉ khác ở chỗ một người có cả tri lẫn thức, một kẻ chỉ có tri mà không có thức. Cảm ơn vì bài viết của Thầy, một người thật sự có tâm và có tầm. Cám ơn tác giả đã chia sẻ những điều mà tôi thấm thía và giúp tôi hiểu và dậy các con mình tốt hơn. Luôn mong chờ những bài viết của tác giả.