Cách dạy và học Sử tại Anh Trước hết, tôi xin nói qua về hệ thống giáo dục tại Anh. Ở đây, trẻ bắt đầu vào tiểu học khoảng 5-7 tuổi (tuỳ từng bé), sau đó chuyển tiếp lên trung học ở tuổi 11-18. Từ 5 đến 14 tuổi, tất cả các em đều phải học môn lịch sử  2 giờ mỗi tuần.Tuy nhiên, ở tuổi 14, khi bước vào chương trình GCSE (General Certificate of Secondary Education) - chương trình 2 năm cuối phổ thông thì các em sẽ học 8-9 môn học bao gồm cả bắt buộc lẫn tự chọn để dễ dàng tiếp tục ở các bậc học sau. Các môn bắt buộc gồm Toán, Tiếng Anh, Khoa học, Giáo dục tín ngưỡng (Religious Education) và Giáo dục thể chất. Như vậy, lịch sử là môn tự chọn.Theo quan sát của tôi thì đa số học sinh phổ thông tại Anh chọn lịch sử và họ cần học 3 giờ mỗi tuần. Sau khi hoàn tất chương trình phổ thông, nếu em nào chọn học chương trình A-level (cho phép học sinh tích lũy kiến thức để vào các trường đại học) có môn lịch sử thì họ phải học môn này 5-6 giờ mỗi tuần.Chương trình giảng dạy tại các trường học Anh rất linh hoạt. Việc học từ 14 đến 18 tuổi mới chú trọng đến các kỳ thi còn trước tuổi đó thì không. Mặc dù có chương trình khung quốc gia nhưng nó không chi tiết, cứng nhắc như nhiều nước khác.Ví dụ, trong chương trình quốc gia nói rằng: "Trẻ nên được học về các sự kiện và con người nổi bật trong thế kỷ 20" thì cũng không quy định cụ thể là bao nhiêu người, bao nhiêu sự kiện cũng như tên người và tên sự kiện nào. Điều đó có nghĩa là nếu một giáo viên quan tâm đến nhân vật, sự kiện nào hoặc trường học đó ở địa phương có liên hệ gần gũi với nhân vật, sự kiện đó thì có thể đưa vào chương trình giảng dạy của mình. Chương trình quốc gia cũng không quy định về thời lượng, phương pháp cho từng chủ đề.Chẳng hạn, khi tôi dạy cho học sinh 11, 12 tuổi, chúng tôi đã bỏ ra vài tuần chỉ để quan sát những người sống trong một lâu đài gần thị trấn của chúng tôi, phân tích và thấu hiểu cuộc sống của họ. Ở một lớp khác, các em được học về những người lính trong thế chiến thứ nhất. Có nhiều buổi học, chúng tôi dành thời gian để phân tích nhật ký, bài thơ, các bức thư tình của họ.Điều đặc biệt là chương trình môn lịch sử không quá nhiều nội dung vì tôi muốn phát triển kỹ năng đa đạng cho các 'sử gia trẻ tuổi' của mình. Để phân tích một nguồn thông tin như một bức thư phải mất rất nhiều thời gian nếu muốn thảo luận về nó, hiểu và liên kết nó với hoàn cảnh lịch sử bức thư ra đời, vì thế có khi phải mất cả buổi học. Chúng tôi chú trọng việc khuyến khích thảo luận mang tính phân tích mức độ cao cho học sinh.Làm việc nhóm là một cách tốt để kích thích tư duy cho các em. Tôi thường dùng phương pháp 'xếp kim cương' để xây dựng các cuộc tranh luận, phân tích các sự kiện lịch sử và cách thức này rất hữu dụng.Ví dụ, khi thảo luận xem xét nguyên nhân nội chiến ở Anh hay Mỹ, các em có thể liệt kê 20 hay 30 ý, trong đó có thể là nguyên nhân dài hạn, hay ngắn hạn nhưng điển hình. Với những ý tưởng đơn giản ban đầu, sau khi thảo luận cùng bạn trong nhóm để tư duy, phân tích và sắp xếp các suy nghĩ của mình đã giúp các em tìm ra những lập luận phức tạp và đặc sắc hơn. Hoạt động này giống như hình ảnh hóa suy nghĩ cho học sinh bằng cách đặt suy nghĩ trừu tượng bên trong của các em vào một tiến trình phân tích để rồi từ đó từng bước trở nên rõ ràng, cụ thể hơn.Một số hoạt động khác khi dạy tôi dựa vào mô hình tranh luận bài bản được sử dụng gần 200 năm nay ở 'Hội đồng sinh viên đại học Cambridge' để tạo điều kiện cho học sinh tự tin phát biểu. Tôi dùng mô hình này để chứng tỏ rằng những cách thức cũ vẫn có thể dùng trong dạy học hiện đại.Để chuẩn bị cho tranh luận, chúng tôi trải qua nhiều hoạt động để tìm hiểu vấn đề, xây dựng các quan điểm, đưa ra các lập luận. Điều thú vị là trước khi bắt đầu 15 phút, học sinh mới được chỉ định ai sẽ thuộc về 'phe' nào. Một học sinh có thể phải biện luận cho một ý kiến trái với ý kiến thực sự của họ. Khi tranh luận với những người khác, các em vừa hiểu về quan điểm đó vừa khám phá nhiều hơn về chính bản thân họ. Cách thức này cũng bồi dưỡng các kỹ năng xã hội quan trọng để học sinh biết cách tranh luận quả quyết, có căn cứ nhưng sau đó vẫn là bạn bè thân thiện.Mới đây, trên một tờ báo Anh đưa tin, hai chính trị gia người Anh Ed Ball và George từ hai Đảng đối lập là Lao động và Bảo thủ đã trông con cho nhau khi một trong hai bận phỏng vấn. Như vậy, dù quan điểm chính trị có khác nhau, trong các kỳ họp, bên ngoài họ vẫn có thể giúp đỡ, cư xử ôn hoà với nhau. Chúng tôi muốn rèn cho học sinh những kỹ năng và thái độ sống cho tương lai, trong đời sống thực như các vị chính trị gia mà không chỉ là trường học.Một điều quan trọng khác khi dạy lịch sử là cho phép học sinh được suy nghĩ và thực hiện các nghiên cứu bài bản. Dù các kỳ thi bắt buộc ở tuổi 16 và 18 cho môn lịch sử thì mục tiêu nghiên cứu và sáng tạo vẫn được đề cao. Vì thế, giáo viên phải xem mình là người hỗ trợ học tập cho học sinh. Một số bài học nên để các em tự dùng máy tính, sách để tra cứu thông tin. Giáo viên vẫn có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn cách tra cứu và hỗ trợ từng cá nhân nhưng không mất thời gian công sức để trình bày toàn bài học đó. Yêu cầu học sinh tự nghiên cứu đặc biệt hữu ích khi học về lịch sử địa phương.Tôi thấy rằng sau các thảo luận, nghiên cứu, phân tích thì một bài luận là cần thiết. Tôi thường không yêu cầu viết nhiều, chỉ một bài dài khoảng 1.500 từ trong một tháng. Số lượng không quan trọng bằng chất lượng. Quá trình viết một bài luận sắc sảo, thông minh là một thử thách thú vị cho học sinh. Tôi cho rằng với sự hướng dẫn cẩn thận của giáo viên, hầu hết các em đều có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ này và đánh giá được các ý kiến, hiểu biết của họ.Theo tôi, lịch sử là môn học quan trọng để dạy kỹ năng tư duy và viết lách cho học sinh.James Underwood trời ơi, học thế này mới là học chứ, con trai tôi mỗi lần chuẩn bị kiểm tra là sáng dạy sớm đọc thuộc lòng ông ổng, học vẹt vậy thì làm sao nhớ nổi chứ, trả bài xong là quên hết sạch, chữ thầy trả thầy. Cách dạy học hiện đại, nhưng thật khó áp dụng ở Việt Nam, vì hoàn cảnh hai nước khác xa nhau. Chưa kể đến những điều kiện khac như cơ sở vật chất, trình độ giáo viên và học sinh. Có lẽ còn lâu lắm, Việt Nam mới có thể dạy học lịch sử như thế này. Bài viết hay. Cám ơn tác giả. Mình có may mắn năm cấp 3 được học môn Sử với thầy Nguyễn Viết Đăng Du. Chưa bao giờ mình nghĩ môn Lịch Sử lại hấp dẫn đến vậy. Cách thầy giảng bài, cách thầy ra đề kiểm tra đều hết sức mới mẻ và ấn tượng. Học với thầy là để hiểu, để biết suy luận và đánh giá, chứ không phải ôm sách học thuộc. Hồi đó đi học tuần nào cũng mong đến tiết của thầy. Cảm ơn thầy đã đặt hết tâm huyết vào bài giảng! Tuyệt vời! Tôi sẽ cho cháu nội tôi đọc ngay bài này. Nói thật, thời trẻ của tôi cách học sử cũng tương tự như thế này nên chúng tôi không hề sợ mà rất thích môn sử, chủ yếu là các thầy dạy chúng tôi đều hết sức uyên bác. (tôi ở độ tuổi U80 rồi). Xin cảm ơn người viết bài. Việt Nam không bao giờ có thể dạy đc như vậy, đơn giản là giáo viên dạy sử không phải là những h/s giỏi thi vào trường sư phạm. " Lịch sử là môn học quan trọng để dạy kỹ năng tư duy và viết lách cho học sinh !" câu kết nầy thật chính xác và cám ơn tác giả đả cho thêm kinh nghiệm của người làm nghề giáo dục ,! Cảm ơn Thầy James Underwood. Tôi nghĩ không chỉ riêng môn lịch sử mà còn nhiều môn khác Việt Nam nên học theo cách dạy này. Bởi cái gì áp đặt thường khó có hiệu quả, hãy để các em tự đưa ra ý kiến của mình, có thảo luận, có đối kháng mới kích thích được sự hăng say hứng thú đối với môn học . Đa số giáo viên chỉ chạy đua theo thành tích, dạy đủ giờ, đúng tiết... chứ chưa hề truyền cho học sinh cảm hứng thật sự. Chỉ có niềm đam mê và tình yêu mới giúp các em học tốt môn lịch sử. Vấn đề vẫn là hệ thống đánh giá học sinh hiện nay còn chú trọng điểm số, không chỉ riêng môn sử mà tất cả môn khác. Muốn cải cách thì là cả quá trình từ Hệ thống giáo dục và cách suy nghĩ của các bậc phụ huynh về thành tích của con mình thông qua điểm số chứ không phải cách tư duy của các em. Tôi không tin có một ph.pháp nào thích hợp cho Việt Nam! Nói đến bất cứ lĩnh vực nào ở Việt Nam! Là động đến cả hệ thống Tôi cho rằng không hẳn là do vấn đề cơ sở vật chất, trình độ giáo viên và học sinh mà do tư duy giáo dục của các nhà giáo dục Việt Nam thôi. Dĩ nhiên VN không thể làm giống hệt họ nhưng cũng có thể thay đổi sao cho phù hợp với hoàn cảnh đất nước mà vẫn giúp học sinh phát huy tính tự chủ trong học tập. Rất cần những bài viết như thế để định hướng không chỉ những người trong nghành GD Việt Nam mà rất cần cho các phụ huynh như tôi để định hướng học sinh. Tôi thấy ở ta Học quá nhiều mà biết quá ít; hai là Lý thuyết quá nhiều mà thực tế và trải nghiệm quá ít; ba là kiến thức có được là do thụ động. Rất mong các nhà GD của dân ta thay đổi cách nghĩ cách làm để con cháu và XH tụt hậu quá xa. Mong lắm thay! Đại đa số các nước tây học sinh học sử rất... tệ, và thường kéo điểm những môn khác để bù lại, vào lớp học thông thường học sinh sẽ được phát bài trên tờ giấy và cùng thầy cô phân tích, hay thầy cô sẽ kể chuyện phân tích và cho đi tham quan những di tích gần địa phương cái này ở Việt Nam rất dể...dạy, dể làm. Đây là thời đại internet và thế giới phẳng, nếu chúng ta dạy không đủ, thiếu hay khiếm khuyết học sinh cũng sẽ biết.... 200 trăm nam trước hay xa hơn họ đã dạy học như vậy rồi