Không thể bình thường Chúng tôi, những bác sĩ tham gia tổng đài tư vấn bệnh nhân F0 của Sở Y tế TP HCM đã tưởng sẽ được giảm bớt áp lực công việc từ khi cả nước bước sang "bình thường mới". Nhưng hai tuần nay, các cuộc gọi đến cứ tăng lên. Vẫn những câu hỏi tôi đã trả lời suốt mấy tháng: "Bác sĩ ơi, em test Covid bị hai vạch rồi", "Sao em chích hai mũi rồi mà vẫn dương tính hở bác sĩ?", "Cả nhà em lại dương tính hết rồi, em lo quá!".Đa phần các ca F0 mới đều đã được tiêm hai mũi vaccine, triệu chứng có phần nhẹ hơn. Bệnh nhân của tôi thường mô tả chỉ sốt nhẹ, ho, sổ mũi như cảm cúm thông thường. Nhưng vẫn có một số có bệnh nền, lớn tuổi và diễn tiến nặng. Vài hôm trước, tôi tiếp nhận một ca F0 gọi đến và phải liên hệ để chuyển viện ngay vì diễn tiến xấu quá nhanh. Bệnh nhân ung thư phổi, nhưng vẫn sinh hoạt được bình thường. Bà bị sốt, thử test nhanh ra kết quả dương tính với Covid. Nồng độ oxy trong máu vừa 95% buổi sáng, đến trưa đã tụt xuống còn 80%. Nhập viện, bà phải thở máy ngay và tiên lượng tử vong.Nước ta đang bước vào giai đoạn bình thường mới, nhưng không phải là bình thường.Phải hiểu giai đoạn này là thế nào? Nghĩa là Việt Nam vẫn chưa khống chế được toàn bộ dịch, vẫn còn khả năng cao xuất hiện làn sóng dịch mới. Nghĩa là chúng ta có thể đi làm ăn, sinh hoạt, sản xuất để cuộc sống không ách tắc, nhưng nếu không tự phòng vệ tốt, cơn bão Covid sẽ quay lại.Làm sao để duy trì nhịp sống mà không làm tình hình dịch tăng lên?Làm công tác kiểm soát nhiễm khuẩn lâu năm trong bệnh viện, tôi luôn thấy rằng việc thuyết phục mọi người, từ nhân viên y tế đến bệnh nhân, thân nhân người bệnh tuân thủ các biện pháp phòng chống lây nhiễm không hề dễ.Có những thói quen đã tồn tại rất lâu khiến con người khó thay đổi. Trong môi trường y tế, chúng tôi "sắp đặt" làm sao để kiến thức về phòng chống lây nhiễm được truyền thông khắp nơi, mọi người đều được tập huấn, hiểu rõ các đường lây truyền của vi sinh vật, cách làm gì để phòng chống. Nhưng đến lúc làm việc, sinh hoạt, thực hành thì không ít người quên hoặc không tuân thủ.Tôi từng làm một khảo sát. Khi hỏi nhân viên rằng biện pháp nào quan trọng nhất để phòng ngừa lây nhiễm, hơn 97% trả lời là phải vệ sinh tay, hơn 98% trả lời sẽ rửa tay khi ở trong môi trường chăm sóc bệnh nhân. Nhưng đến khi quan sát thực tế, chỉ hơn 50% rửa tay sau khi sờ vào các môi trường này.Như vậy, giữa kiến thức và thực hành luôn có một khoảng cách. Vì sao vậy? Các nghiên cứu liên quan dịch tễ học cho biết lý do để con người không để ý tuân thủ các biện pháp phòng chống nhiễm khuẩn không phải do thiếu kiến thức mà do các các rào cản xuất phát từ tâm lý, từ nhận thức cá nhân, các thói quen và cả tác động của yếu tố văn hóa.Mặt tích cực của Covid-19 tôi thấy rất rõ là ý thức phòng chống lây nhiễm của mọi người tăng lên. Theo khảo sát và tổng hợp từ các báo cáo của chúng tôi, trước đây, tỷ lệ tuân thủ vệ sinh tay của nhân viên y tế trong chăm sóc bệnh nhân dao động từ 50% - 70%. Trong dịch, tỷ lệ này tăng lên 90% ở hầu hết các bệnh viện tại Việt Nam, kể cả một số nước. Với dân chúng cũng vậy, giờ đây chúng ta đều có sẵn nước rửa tay tại các khu vực tiếp đón, nơi công cộng, bệnh viện, thang máy, công sở. Hầu hết mọi người đều tự giác mang khẩu trang.Nhưng những thay đổi tích cực này dường như bắt đầu xao nhãng. Người ta dường như quên quá nhanh những mất mát do Covid-19 gây ra. Hôm qua, ngay gần nhà tôi, vài đám đông lại tụ tập ăn uống, đàn hát, không khẩu trang, không khoảng cách.Mầm bệnh Covid-19 vẫn còn đó, trên con người, trên vật dụng, trên các bề mặt, trong môi trường kém thông khí, thậm chí cả trong không khí. Lây nhiễm dễ xảy ra khi chúng ta tiếp xúc gần với người có virus, đặc biệt trong môi trường kín. Tâm lý chủ quan, cho rằng chúng ta thoải mái mà sống chung với dịch, cho rằng có mắc bệnh cũng sẽ không sao vì nhiễm rồi, tiêm rồi có thể tạo ra cơ hội vàng cho virus tấn công cộng đồng. Thiệt thòi nhất sẽ là người yếu thế về sức khỏe.Dự báo số F0 phát sinh trong những ngày tới sẽ tiếp tục tăng cao do nguồn lây vẫn âm thầm tồn tại trong cộng đồng. Tôi cho rằng giờ đây là lúc xốc lại chiến lược phòng dịch lâu dài của các đơn vị nhỏ nhất, là các khu phố, phường, xã, ấp và đến từng cá thể là người dân.Chống dịch đã đến lúc được cá nhân hóa đến từng người, theo cách tiếp cận từ dưới lên, tức từ từng mắt xích trong cộng đồng là các cá thể. Làm sao để cài đặt thói quen mới vào tiềm ý thức hàng ngày của từng người? Có lẽ hô hào suông là không đủ.Các đơn vị nhỏ nhất như ấp, khu phố, phường, xã, doanh nghiệp, cửa hàng, nếu chưa làm, có thể vẽ các đường kẻ phân chia chỗ ngồi, nơi xếp hàng, làm việc, thiết lập quy định cứng để tổ chức lại hoàn toàn không gian của mình. Các tổ dân phố có thể lập đội tự quản, phường xã có thể lập các đội tuần tra 5K, đi tuần mỗi ngày để nhắc nhở người dân cách nhau ít nhất một mét, tránh tụ tập...Nghe thì đơn giản, ai mà chẳng biết, nhưng sẽ có rất nhiều người không làm. Vì thế, nếu cần, đội tuần tra có thể xử phạt hành vi gây nguy cơ lây lan dịch. Chẳng ai muốn thêm chế tài, nhưng khó đúng lúc còn hơn dễ bừa, thiết lập những biện pháp quyết liệt hơn là cách để cả cộng đồng có thể cùng nhau đi đường dài. Khi thói quen cộng đồng đã được ổn định, chúng ta có thể rút các đội tuần tra 5K về."Bình thường mới" nghĩa là vẫn không bình thường, nghĩa là cuộc chiến chống dịch đang tiếp diễn không ít cam go, là mỗi chúng ta có thể trở thành F0 bất kỳ lúc nào.Lê Thị Anh Thư Cháu cảm ơn cô đã có một bài viết rất hay, lý giải cho cháu nguyên nhân vì sao giữa lý thuyết và thực hành, giữa ý thức và hành động lại có khoảng cách, đồng thời đưa ra cách cài đặt thói quen mới vào tiềm thức cho cá nhân và cộng đồng. Bản thân cháu sẽ chấn chỉnh lại ý thức và hành vi của mình trong phòng chống Covid, đồng thời sẽ nhắc nhở những người xung quanh cháu thường xuyên thực hành để hình thành thói quen mới một cách bền vững ạ. Chúng ta nhiều người hiểu sai về 5k khi cho rằng trích vaccine rồi thì không sợ bị bệnh nặng, rồi không tiếp xúc người lạ, nhưng lại thoải mái trong tiếp xúc người quen ,mà COVID nó có ngừa ai đâu. Rồi nhiều người chỉ thuộc vẹt, nói 5k nhưng khi hỏi thế nào là 5k thì không trả lời được. Trong cách chống dịch thì máy móc, đeo khẩu trang mang hình thức, chiếu lệ, đối phó. Buồn thay!!!dịch vẫn kéo dài Chào Bác Sĩ đã có lời khuyến cáo cảnh tỉnh về dịch Covid , từ khi thành phố nới lỏng giãn cách rồi từ đó người dân cũng nới lỏng bản thân hầu như quên sự hiện diện Covid ...! " những ngày gần đây ca nhiễm trong cộng động theo biểu đồ có chiều hướng tăng , thành phố đang mở 8 điểm bệnh viện tiếp nhận ca nhiễm Covid theo các quận, có thể hiểu Covid vẫn tiềm ẩn trong cộng đồng nếu sự lơ là người dân thiếu tuân thủ là "cầu nối" cho sự bùng phát trở lại.5K là vũ khí phần nào ngăn chặn lây nhiễm nhưng để thực hiện thì có mấy ai nhớ để tuân thủ đúng quy trình , khẩu trang là sự hiện diện không thể thiếu khi ra ngoài , nhưng nhiều người tập thể dục hay chạy xe trên đường không đeo, nới lỏng là biện pháp phục hồi kinh tế sau nhiều tháng ngưng hoạt động, không vì thế chúng ta quên đi dịch Covid vẫn còn phức tạp , tuân thủ quy trình 5K là biện pháp vừa bảo vệ bản thân gia đình. Tuy thành phố đã trở lại trạng thái bình thường nhưng với công việc tiếp nhận thông tin Covid Bác Sĩ cảm nhận "CHƯA THỂ BÌNH THƯỜNG TRONG THỜI ĐIỂM NÀY .." Rất tán thành với ý kiến chuyên môn của tác giả.Việc cần thiết nhất, căn cơ nhất và triệt để nhất là xây dựng được ý thức tự giác, trách nhiệm của mổi người dân từ trong gia đình ra tới cộng đồng xã hội và đó cũng là trách nhiệm vì ( và cho) từng cá nhân mỗi người.Trải qua thời gian khó khăn dịch bệnh, chắc hẳn mọi người đều có mong mỏi được trở lại cuộc sống bình thường cho gia đình mình và toàn xả hội.Đó là mong mỏi hoàn toàn chính đáng. Muốn điều đó thành hiện thực, mỗi người phải tuân thủ quy định, khuyến nghị của các chuyên gia cũng như các cơ quan thẩm quyền. Chưa tự giác đươc, thì việc phài áp đặt hay cưỡng bức là những biện pháp bắt buộc phải thực thi. Vì quyền sống an toàn cho mỗi người và cả xã hội, chúng ta : con dân Đất Việt chúng ta chung tay, góp sức đẩy lùi dịch bênh. Cảm ơn tác giả vì những khuyến cáo rất thiết thực và hữu ích. Hay quá! quá rất thiết thực! để hành động kịp thời lâu dài. Người dân gọi điện hỏi những câu như vậy vì hiểu biết của họ quá hạn chế, đặc biệt là lo lắng thái quá . Điển hình là "Bác sĩ ơi, em test Covid bị hai vạch rồi", "Sao em chích hai mũi rồi mà vẫn dương tính hở bác sĩ?". Họ không hiểu chích 2 mũi rồi vẫn có khả năng bị, và chích vaccine thì có lợi gì, giúp ích cho họ ra sao khi bị mắc. Đã là bình thường mới, sống chung với dịch mà nhiều địa phương vẫn còn cách ly tập trung F0 ko triệu chứng, F1 thì đến bao giờ mới giảm tải nguồn lực cho hệ thống và những con người tuyến đầu chống dịch. Chúng ta nên tập trung chữa bệnh cho F0 bị bệnh nặng còn lại thì tập trung nhân lực để tiêm vaccine, 5K Khi bạn ở trong tư thế phòng thủ quá đáng, co người lại thì bạn sẽ ko làm gì và mọi sinh hoạt sẽ ngưng trệ, nền kinh tế sẽ ảnh hưởng. 5K và vacxin ko phải là thần dược hoàn toàn. Cách tốt nhất hãy coi Covid là bạn và sống chung với nó. Sức chịu đựng về tâm lý của con người có hạn thôi, bị hạn chế 2 năm không phải là con số nhỏ, trẻ em đã 2/12 năm không đến trường, bằng 2/3 số năm học trung học phổ thông. Có phải ai cũng sống lâu trăm tuổi với tích lỹ dư dả đâu. Giờ không thấy hô hào xử phạt các biện pháp phòng chống dịch nhiều như trước. Đi làm thì không thấy ai đeo khẩu trang. Ra đường thấy ăn uống nhậu rất nhiều. Khi dịch bùng phát mạnh thì chỉ những người miễn dịch yếu là phải trả giá cho những hành động của người khác. Đừng quá hoảng loạn, nếu bạn đã tiêm đủ hai mũi vaccine dù nhiễm virus thì bệnh cũng không nặng nhưng cũng không thể chủ quan vì phía sau chúng ta có rất nhiều người già và những người có bệnh nền. Hãy tuân thủ 5k. Ý thức thế là tốt hơn ở Mỹ rồi. Nhiều người trong xóm tui không đeo khẩu trang và khi nói chuyện hay bước tới gần, dù tui có đeo khẩu trang, cũng không khỏi tránh cảm giác e ngại sao đó. Địa phương nên có biện pháp nhắc nhở sao đó chứ tình trạng lơ là (mà tui gọi đùa ở nhà là "ẩu") giờ ngày càng nhiều. Lâu lắm rồi chợ chưa hoạt động lại bình thường, bình thường mới sẽ không bao giờ được như bình thường cũ. Nên Noel và Tết chắc chắn sẽ khác. Bài viết của Bác sỹ Anh Thư, suy ngẫm rất hay và rất cụ thể trong việc góp phần chống dịch Covid-19 trong tình hình mới , rất mong mọi người nên đọc bài báo này và phổ biến rộng rãi cho nhiều người biết thực hiện; ngoài việc tuyên truyền, tính tự giác , cũng rất cần biện pháp cương quyết của cấp chính quyền, tổ Covid cộng đồng cơ sở giám sát, nhắc nhở thường xuyên người dân thực hiện ... Kêu gọi mãi ý thức thì cũng chỉ đến 1 mức độ nào đó thôi và tâm lý đa số người do bức bí không thoải mái lâu dần cũng sẽ buông lỏng cẩu thả, tình trạng tập trung đông không cần thiết, thậm chí ăn nhậu vui chơi.. diễn ra nhan nhản gần đây thiết nghĩ cần phải có biện pháp kiểm tra giám sát, chế tài chặt chẽ thích đáng từ các cấp chính quyền, người dân mạnh dạn tố cáo thì mới mong giảm thiểu số ca nhiễm, trở nặng đang tăng nhanh lại những ngày qua Nhiều lắm cô ơi, tình hình ăn nhậu vẫn đông như thường và có vẻ ngày càng đông đúc hơn nữa