Đại gia và quốc gia Lần hy hữu, văn phòng nhỏ ở Brisbane của tôi nhận được điện thoại của vị đại gia sở hữu khối tài sản vài chục triệu USD từ Việt Nam. Là một công ty nhỏ trong ngành tư vấn di trú tại Australia, tôi chỉ nghe tên ông qua báo chí như một ông chủ thành đạt. Ông có kiểu làm việc tôi chưa gặp bao giờ.Yêu cầu của ông là mọi việc liên quan đến tư vấn chúng tôi phải đến công ty của ông chứ bên ông không đến chỗ chúng tôi. Năm lần bảy lượt chúng tôi khai thác thông tin chuyên môn để phục vụ thủ tục di trú và tư vấn, ông đều đùn đẩy việc ký vào giấy tờ và hợp đồng cho thư ký dù ông mới là người phải ký, và luôn mạnh miệng hứa về thù lao.Ngành tư vấn di trú là một nhánh chuyên biệt về luật tại Australia nên chúng tôi phải tuân thủ những quy định khắt khe theo bộ nguyên tắc ứng xử của ngành. Nếu chưa ký hợp đồng, chúng tôi không đủ cơ sở để làm đại diện cho khách hàng trong nhiều thủ tục khác. Vì vậy, dù đã rất thiện chí, tôi phải từ chối tiếp tục phục vụ vị khách giàu có. Vị đại gia sau đó nói, đó là "mất mát" của chúng tôi.Công việc cố vấn di trú và du học mang đến cho tôi cơ hội gặp gỡ và tiếp xúc với nhiều khách hàng hoặc có tài, hoặc có tiền, hoặc có cả hai. Đa số khách hàng của chúng tôi đến từ Việt Nam. Những người có tiềm lực tài chính muốn tấm hộ chiếu thứ hai, người có năng lực trong nghề, người học rất giỏi và chịu khó.Australia cũng như nhiều quốc gia khác, có chính sách thu hút đầu tư kinh doanh kèm theo visa tạm trú hoặc thường trú cho nhà đầu tư. Những visa loại này thường yêu cầu khoản đầu tư ít nhất từ một triệu đô la Australia trở lên, nên có thể xếp hầu hết khách hàng của chúng tôi thuộc nhóm "nhà giàu". Nhiều năm liền, thống kê cho thấy Việt Nam luôn nằm trong nhóm năm quốc gia được cấp visa diện đầu tư kinh doanh tại Australia và nhiều nước Âu, Mỹ.Có cơ hội gặp một bộ phận trong số người khá giả tìm cách sở hữu tấm hộ chiếu thứ hai ở nước ngoài, tôi rất tôn trọng những người giàu chân chính và tiếc khi họ rời khỏi Việt Nam. Nhưng tôi cũng nhận thấy ở một bộ phận khách hàng mới giàu và giàu nhanh, đôi khi họ bất nhất trong ứng xử. Đây cũng là điểm gây thắc mắc của người phương Tây.Ví dụ, một mặt họ có thể hào phóng để "ghi điểm" với xã hội bên ngoài, đồng thời cũng có thể rất keo kiệt với người sát cánh. Tôi nghe nhiều phàn nàn của họ rằng tại sao quy định tiền lương tối thiểu của Australia quá cao - tất nhiên cao hơn nhiều so với việc họ thuê lao động ở Việt Nam. Một vài ông chủ muốn tôi tìm giúp những sinh viên giỏi để vào làm thực tập sinh không lương - một dạng sử dụng lao động không tốn kém. Cứ như thế, hết lứa sinh viên này đến lứa khác đăng ký vào một công ty với hy vọng "ông chủ đồng hương" sẽ giúp đỡ và có cơ hội phát triển. Thậm chí, một số ông chủ còn mang cả nhân viên từ Việt Nam sang dưới dạng visa du lịch để họ làm việc trong khi biết rõ như thế là bất hợp pháp.Một điều nữa tôi nhận thấy, những đại gia này vốn đã quá quen với việc giải quyết mọi việc bằng tiền, không mấy để tâm cả vấn đề liên quan đến pháp luật nước sở tại. Bởi theo phép tính thông thường của họ: nếu chi phí nộp phạt hay "dàn xếp" cho việc vi phạm quy định thấp hơn chi phí cho việc làm đúng thì họ vẫn cứ tiến hành.Trong khi đó, họ sẵn sàng chi rất nhiều tiền cho việc đánh bóng tên tuổi. Ví dụ, họ tài trợ mạnh tay cho những sự kiện có công chúng hoặc làm từ thiện khá ồn ào. Có người chỉ cần bỏ ra vài tỷ đồng làm từ thiện và được ca ngợi như công dân kiểu mẫu. Có vị đại gia thuê hẳn một dàn hoa hậu, người đẹp có danh hiệu làm "trợ lý", hộ tống ông trong các buổi tiệc tùng, tiếp khách. Những biệt thự dát vàng, những biệt phủ xây bằng gỗ rừng, bộ sưu tập xe sang, hàng hiệu đeo trên người có lẽ hiệu quả ở trong nước hơn nước ngoài. Tôi đoán vị ấy không biết rằng, với người phương Tây, khoảng cách giữa đẳng cấp và lố bịch đôi khi thật mỏng manh.Tại sao các cá nhân không tôn trọng luật pháp và những người lao động, ứng xử chưa văn minh và tin rằng đồng tiền là nhất có thể trở nên rất giàu hơn số đông còn lại? Tôi không được gặp mọi đại gia Việt Nam nên không dám khái quát hóa đặc tính trên cho tất cả. Điều tôi tự quan sát và lý giải, là hình như cơ hội đã không chia đều cho tất cả như nhau.Các báo cáo của tổ chức quốc tế Oxfam, Knight Frank, Wealth-X cho thấy Việt Nam đứng thứ hai trong top những quốc gia tăng trưởng số lượng triệu phú mới giai đoạn 2010-2019. Và tầng lớp trung lưu đang tiếp tục lớn mạnh. Các chuyên gia cho rằng, lợi thế thị trường lao động và tiêu thụ lớn, những lỗ hổng trong việc đánh thuế thu nhập tại các nước đang phát triển cùng nguồn tài nguyên dồi dào đã góp phần tạo cơ hội làm giàu nhanh chóng và sự ra đời của rất nhiều triệu phú mới tại các nước đang phát triển. Bên cạnh đó, cũng có những người nhờ trúng mánh hay trúng đất, nhờ một số mối quan hệ mà trở thành triệu phú.Tôi hoàn toàn không "kỳ thị" người giàu. Đại gia rất quan trọng với quốc gia. Nhưng tôi cho rằng, để định lượng sự thịnh vượng của một quốc gia hay xếp hạng người giàu bằng tổng tài sản vật chất mà họ sở hữu là phép tính rất dễ thực hiện. Song địa vị xã hội và tiền bạc chưa đủ để tạo ra sự kính trọng đối với chủ nhân của chúng nếu thiếu đi tinh thần thượng tôn pháp luật, nền tảng đạo đức và ý thức trách nhiệm xã hội trong hành trình trở nên giàu có.Khẩu hiệu "dân giàu, nước mạnh" không sai. Nhưng nếu sự giàu có của một nhóm người lại làm nghèo đi tài nguyên, vốn xã hội của đất nước, làm kiệt quệ sinh kế của nhiều người khác, đó không thể là sự giàu có bền vững.Huỳnh Thị Ngọc Hân Cảm ơn bài viết hay!Tôi đoán vị ấy không biết rằng, với người phương Tây, khoảng cách giữa đẳng cấp và lố bịch đôi khi thật mỏng manh. Mong rằng các trọc phú cập nhật được điều này ! Bài viết của bạn quả thực đã chạm vào nỗi trăn trở của tôi bấy lâu nay. Người giàu thì ở nước nào cũng có, thời nào cũng có. Nhưng việc những người giàu tại đất nước chúng ta trở nên thật ầm ĩ trong các hoạt động làm từ thiện, phơi bày giải thưởng, tài sản hay các mối quan hệ rõ ràng khiến chúng ta cần phải đặt dấu chấm hỏi. Điều này hoàn toàn đi ngược lại với những người giàu tại các quốc gia phát triển, chưa kể phương tây, Nhật Bản mà ngay cả quốc gia mới như Singapore, nơi họ quá bận rộn với công việc kinh doanh hay nghiên cứu thực sự. Một mối hiểm họa lớn hơn, đó chính là khi những lời nói và hành động của những vị trọc phú này ảnh hưởng đến những người dân, bao gồm thế hệ trẻ. Tư duy kiếm tiền bằng mọi giá mà quên bồi đắp kiến thức thực sự, lờ đi giá trị đạo đức sẽ khiến đất nước suy yếu. Bài viết hay quá, cảm ơn tác giả đã nêu 1 góc nhìn, nhưng những thứ đã gọi là "thâm căn cố đế" thì thật khó thay đổi. Và chắc những người đó ko rảnh để lướt mạng đọc bài này thế nên cũng khó để thay đổi. Chỉ mong những người nào đọc bài này sau này thành tỷ phú thì nhớ đến bài này nhé. Bài viết hay quá, thích nhất câu kết là đại gia phải tử tế Rất hay và thực tiễn. Cám ơn tác giả! Bài viết rất hay, mình hiện đang sống ở Úc, ông xã mình là người Aussie nên mình hay kể và đại gia Vn và cách họ show off cuộc sống và cách làm việc của họ cho anh nghe. Anh hay dẫn mình gặp bạn bè triệu phú đô la để nói chuyện, hoặc là mình có vài khách hàng Úc cũng triệu phú đô la. Nhưng tất cả họ rất giản dị, bạn nhìn không biết họ là triệu Phú đâu và cách nói chuyện rất bình dân, chân tình. Sống bên này cái j cũng dựa trên luật pháp. Người công nhân được trả tiền xứng đáng với công sức của họ. Nên không có phân biệt rõ ràng chủ và tớ như ở Vn. Bài viết rất hay. Mình rất thích đoạn kết: "Nhưng nếu sự giàu có của một nhóm người lại làm nghèo đi tài nguyên, vốn xã hội của đất nước, làm kiệt quệ sinh kế của nhiều người khác, đó không thể là sự giàu có bền vững" của bài viết. Xin cảm ơn tác giả. Hay quá luôn câu: Khoảng cách giữa Đẳng cấp và lố bịch rất mỏng manh! Mà đây là một thực tế dễ thấy hiện tại ở VN Câu văn súc tích, sâu sắc, diễn dịch độc đáo, thể hiện quan điểm về hạng người một cách trầm mặc, điềm tĩnh, rất chừng mực (điều tưởng chừng dễ làm, nhưng không phải thế), hành văn vừa hàn lâm lại cũng rất bình dân, đây là một bài viết hiếm hoi và giá trị khi viết về người giàu, tin chắc Tác giả bài viết sẽ có tác phẩm văn học nào đó để đời ! Đa số chúng ta trách họ. những trọc phú mới nổi, đúng, nhưng hãy nhìn sâu hơn, sao họ lại có thể làm như thế được? Rõ ràng là đang tồn tại trong xã hội từ thấp đến cao 1 lối sống, 1 lối vận hành, 1 "quy tắc"... khiến họ (những người rất thông minh, nhạy bén) dễ dàng thực hiện vận hành trong xã hội đó. Lên án họ chưa đủ. Tôi nghĩ vậy. ĐẠI GIA MÀ BÒN RÚT TÀI NGUYÊN CỦA ĐẤT NƯỚC, TÌM NƠI KHÁC ĐỂ HẠ CÁNH THÌ KHÔNG BAO GIỜ BỀN LÂU ĐƯỢC.HẬU QUẢ TRẢ LIỀN THÔI Cảm ơn tác giả, bài viết rất hay và đúng. Thật sự ở VN có một bộ phận người giàu về tiền bạc nhưng văn hóa và cách ứng xử không làm người khác tôn trọng được, thậm chí là còn coi thường. Những người giàu này nói cho cùng cũng được đẩy lên từ một nhóm lớn trong xã hội, như kim tự tháp, đáy rộng thì đỉnh cao. Vật liệu của kim tự tháp thì đồng nhất, nên tóm lại văn hoá của họ bị cổ xuý và ảnh hưởng bởi nhóm người ủng hộ đưa họ lên cao. Văn hoá người Việt nói chung trọng bề ngoài, vật chất và danh tiếng, họ sẵn sàng đầu tư và trung thành với những người nhìn có vẻ giàu có, sang chảnh và tài năng. Họ không và không thể tìm hiểu thực tế. Người giàu có nhờ đánh bóng cứ thế giàu thêm lên. Và họ cũng học được bài học quan trọng ở văn hoá người Việt là tên tuổi quan trọng hơn thực chất. Tôi cũng từng gặp nhiều đại gia, và thường thấy là họ phóng đại tất cả những thứ xung quanh mình lên gấp hàng chục hàng trăm lần mà không hề ngượng miệng. Bởi vậy, để đất nước giàu mạnh và có những đại gia chân chính thì chính văn hoá tôn sùng phục tùng bề ngoài phải được thay đổi, điều này rõ ràng không thể một sớm một chiều, thậm chí ngày càng xấu đi. Tôi ở Mỹ nhiều năm và nhận thấy nhiều người Mỹ giàu có bắt đầu ứng xử y như người giàu Việt và Trung Quốc, nhất là dân làm ăn, kinh tế. Điểm 10 + cho bài viết, share mạnh các bạn nhé ! Có nhiều người chi hàng chục tỷ đồng để tiêu sài, mua xe sang trong khi lại ki bo với công nhân, người lao động, thậm chí người thân của họ. Với tôi điều đấy thật đáng xấu hổ.