Khẩu trang trong thùng rác Mỗi ngày, một gia đình Hà Nội thải ra ít nhất một chiếc khẩu trang dùng một lần. Như gia đình tôi, 6 người, thải ra 2 tới 3 chiếc. Vị chi riêng nhà tôi thải ra mỗi tháng khoảng 90 chiếc khẩu trang dùng nhanh.Tình cờ chủ nhật tuần trước, tôi đi đổ rác, gặp chị công nhân Công ty vệ sinh môi trường đôi thị Hà Nội và trò chuyện.Tôi phải cầm chổi hay lấy que khều khẩu trang từ xa, không dám đụng tay vào, biết đâu có Covid", chị lao công dọn rác khu nhà tôi ở phường Vĩnh Phúc, quận Ba Đình kể."Dịch bệnh, các ngành khác vắng chứ rác thì ngược lại", chị bảo. Từ hồi có dịch, rác rất nhiều. Nhất là khẩu trang, rác thải nhựa dùng một lần và dụng cụ y tế. "Họ vứt bừa bãi, rất sợ lây bệnh", chị bảo.Tôi hỏi tại sao công ty chị không trang bị đồ bảo hộ và hướng dẫn an toàn cho nhân viên thu gom rác, không yêu cầu người dân để riêng khẩu trang và dụng cụ y tế bỏ đi. Chị trả lời ngay: "Việc đó đòi hỏi phải có thùng đựng rác riêng, phân loại rác, rồi chúng tôi cũng phải có xe chở rác riêng, chi phí và tiền công phải tăng lên nữa chứ". Rác thải nhiều hơn, nhưng lương chị vẫn thế.Tôi tính nhanh, dân số Hà Nội khoảng 9 triệu người. Loại trừ nhóm không bắt buộc đeo khẩu trang như trẻ em dưới hai tuổi, mỗi ngày Hà Nội thải ra khoảng 3 tới 4 triệu khẩu trang. Mỗi tháng, rác thải thành phố có thêm khoảng 100 triệu khẩu trang dùng một lần.Đó là chưa kể rác thải từ lượng người ra, vào, tạm trú, công tác tại Thủ đô, cũng như chưa tính đến các loại rác thải y tế và rác thải khác phát sinh từ dịch Covid-19.Bên cạnh việc chống dịch, thế giới đang vật lộn với vấn nạn khác được tạo ra từ cái tên Covid-19: nạn rác thải y tế.Bộ Môi trường Trung Quốc thống kê, thời điểm đại dịch đạt đỉnh ở Vũ Hán, lượng rác thải y tế trung bình một ngày lên đến 240 tấn, gấp 6 lần mức bình thường. Còn theo Ngân hàng Phát triển châu Á, thủ đô Manila của Philippines cũng tạo ra lượng rác thải y tế hàng ngày lên đến 280 tấn, cao hơn nhiều lần mức thông thường.Tổ chức Y tế Thế giới hồi tháng 3/2020 ước tính, để phòng chống lây nhiễm Covid-19, mỗi ngày, cả thế giới cần 89 triệu khẩu trang y tế, 76 triệu găng tay, 30 triệu bộ đồ bảo hộ dành riêng cho các nhân viên y tế.Việc nhiều quốc gia bắt buộc đeo khẩu trang nơi công cộng khiến lượng khẩu trang được người dân sử dụng và thải ra hàng ngày ước tính đạt 129 tỷ chiếc mỗi tháng, theo báo cáo trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ môi trường ACS tháng 10/2020. Đó là chưa kể đến một loạt dụng cụ điều trị y tế, tiêm vaccine, thiết bị bảo hộ phát sinh khác như mũ có tấm kính chắn, kính mắt bảo hộ, đồ bảo hộ khác...Tình hình tại Việt Nam cũng tương tự. Trước dịch Covid-19, mỗi ngày cả nước có khoảng 120.000 mét khối nước thải y tế, 350 đến 400 tấn chất thải y tế - trong đó có 42 tấn chất thải y tế độc hại cần được xử lý. Trong thời dịch, số lượng này ước tính tăng lên gấp hai, ba lần.Rác thải nhựa trở thành một vấn đề môi trường cấp thiết. Những vật dụng được dùng một lần để phòng chống dịch và giãn cách xã hội tăng đột biến như: khẩu trang dùng một lần, hộp đựng đồ ăn, nước uống mua để mang đi, bao bì nylon đóng gói hàng hóa mua sắm trực tuyến.Mua bán trực tuyến và đồ ăn mang đi tăng 78% tại Mỹ, 65% tại Singapore, 50% tại Trung Quốc và 57% tại Việt Nam, theo báo cáo của Parashar và Hait, tháng 9/2020. Mặt khác, năng lực xử lý rác thải y tế và rác thải nhựa lại giảm do phải ưu tiên nguồn lực để phòng chống dịch. Tạp chí Khoa học và công nghệ môi trường ACS tháng 10/2020 ước tính lượng rác thải nhựa của năm 2020 tăng 30% so với năm trước trên toàn cầu.Một số nghiên cứu gần đây chỉ ra có ít nhất bốn tác hại chính của rác thải y tế. Một là nguy cơ phát tán dịch bệnh bởi các loại siêu vi, vi khuẩn, nấm vẫn tiếp tục sinh sôi nảy nở trong lớp sợi của khẩu trang hoặc rác thải y tế khác. Thứ hai, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Khẩu trang y tế làm bằng chất liệu vải không dệt khá bền nên khó phân huỷ trong môi trường tự nhiên, được một số nước xếp vào loại rác thải y tế độc hại phải được xử lý đặc biệt. Nếu rác thải y tế không được xử lý đúng quy trình, chúng tồn tại ở môi trường, gây ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn đất, nước. Ba là gây mất mỹ quan, giảm chất lượng cuộc sống. Thứ tư, việc rác thải y tế tăng đột biến gây khó khăn cho khả năng xử lý chất thải đảm bảo an toàn dịch tễ và vệ sinh môi trường.Khi khối lượng rác thải y tế vượt quá năng lực xử lý của đơn vị chuyên trách, nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh, hủy hoại môi trường, khả năng lợi dụng kẽ hở pháp luật để thu lợi bất chính bất chấp sức khỏe, sinh mạng của cộng đồng sẽ nảy sinh.Tại Việt Nam, việc xử lý rác thải từ các cơ sở y tế đã có quy trình nghiêm ngặt, nhưng việc phân loại, gom và xử lý rác thải khẩu trang, đồ bảo hộ phòng dịch của người dân và các lực lượng khác như nhân viên môi trường, cán bộ quản lý khu cách ly... lại chưa có quy trình, hướng dẫn riêng và cụ thể.Mặc dù chính phủ đã có quy định về quản lý chất thải và vệ sinh trong phòng, chống dịch Covid-19, yêu cầu thu gom và xử lý rác thải y tế, gồm khẩu trang, cũng như văn bản yêu cầu các tỉnh, thành phố kiểm tra và xử phạt hành vi vứt khẩu trang sai nơi quy định. Nhưng chúng ta chưa có một quy trình riêng biệt để thu gom rác thải khẩu trang cùng chế tài xử lý người vi phạm. Khẩu trang vẫn đang được trộn lẫn trong các thùng rác mỗi ngày. Nguy hại hơn, một số đối tượng đã thu gom khẩu trang dùng rồi, tái chế qua loa rồi bán lại.WHO hướng dẫn, khẩu trang, găng tay phải được xử lý nghiêm ngặt như mọi loại rác thải y tế và tuyệt đối không tái chế khẩu trang bởi rủi ro dịch tễ rất cao. Trung Quốc khuyến nghị người dân khử trùng khẩu trang đã sử dụng bằng cồn trên 70 độ hoặc xà phòng trước khi vứt bỏ hoặc tái sử dụng. Từ nay gia đình tôi sẽ bỏ khẩu trang riêng một túi rác, hy vọng sẽ có thêm nhiều người làm như vậy.Những chiếc khẩu trang bị vứt bên đường hoàn toàn có thể là một nguồn lây nhiễm Covid-19 trong cộng đồng cho chính mỗi chúng ta. Ta đã có chiến lược chống dịch, tại sao chưa có chiến lược chống rác?Cấn Văn Lực Tại sao chúng ta không đeo khẩu trang vải ? Đó là một sự lãng phí quá lớn , vì chỉ cần 2 , 3 cái thay đổi bạn cũng có thể dùng nó được trong 1 tháng . Nếu mẫu mã đẹp thì chắc chắn nó còn là mốt cũng nên . Mỗi một ly trà sữa, mỗi một hộp cơm... đều dùng 1 lần rồi vứt đi. Thực sự rất phí và là gánh nặng cho môi trường. Nhà anh có để riêng thì khi đưa ra xe rác, rồi bãi rác, họ vẫn "quy về một bãi" mà? Vấn đề của chúng ta (đơn cử là Hà Nội) là chưa có quy trinh phân loại rác. Và trong khi mọi người vẫn còn đang loay hoay thiết lập ra "quy trình" cũng như cách xử lý rác thì chúng ta nên cố gắng hạn chế rác thải và tái sử dụng nhiều nhất có thể. Với khẩu trang thì tốt nhất là khẩu trang vải (trừ những người trong ngành y tế cần có đồ chuyên dụng). Làm ướt khẩu trang, cho vào túi nilon và để vào lò vi sóng 2 phút là tiệt trùng, có thể thải bỏ an toàn. Dân quê tôi toàn phải tự xử lý rác sinh hoạt, đốt thải hàng ngày gây ô nhiễm nhưng tìm dịch vụ đổ rác thì họ từ chối do khoảng cách nhà ở xa nhau cho dù giá tăng gấp đôi họ vẫn không nhận. Vậy chúng tôi phải làm sao đây? Nhà nhà sống chung với ô nhiễm theo đủ cách mà rác thải ra mỗi ngày. Dùng 2-3 khẩu trang vải, đi về giặt bằng xà phòng hoặc ngâm nước nóng nước, nước muối thì cũng có tác dụng không khác gì khẩu trang dùng 1 lần cả. Nên khuyến khích mang khẩu trang vải ,tái sử dụng được nhiều lần .Chỉ vì chúng ta lười không muốn giặt phơi mà gây lãng phí khá lớn còn làm ô nhiễm môi trường . Thay vì bỏ khẩu trang vào riêng 1 túi rác, làm phát sinh thêm 1 cái bao nilon mỗi ngày thì người dân nên ưu tiên dùng khẩu trang vải, hoặc cái loại vải may từ chất liệu vải y tế có kháng khuẩn, hiện nay bán rất nhiều và rất rẻ. 1 cái có thể dùng lại từ 50-100 lần, quá kinh tế và góp phần bảo vệ môi trường. Mọi người hãy tìm xem hình ảnh người ta chụp thế giới động vật hoang dã ngoài kia đang phải gánh chịu những gì từ rác thải con người, sẽ thấy rất đau lòng. Khẩu trang y tế chỉ dành cho nhân viên y tế. Mình xài khẩu trang vải thôi, đi đường mà xài khẩu trang y tế vừa mỏng vừa ko ngăn được bụi, khó chịu lắm. Dùng khẩu trang vải là hay nhất. Mỗi khi ra ngoài về đem giặt ngay, phơi khô rồi là sẽ hết mọi vi khuẩn gây các mầm bệnh mà lại không thải rác nhiều. (mỗi người dùng tầm 3 tới cái khẩu trang vải thì lúc nào cũng sạch và thơm tho). BÀ CON ƠI MÌNH Ý THỨC CHO NGƯỜI GOM RÁC NHẸ LÒNG OK NHẤT thiết nghĩ nên có những chế tài thật nặng xử phạt hành vi vứt rác ra ngoài đường vừa vô văn hoá vừa làm tội các anh chị em công nhân môi trường. Tận dụng các "camera chạy bằng cơm", thưởng nóng cho người dân bắt được kẻ xả rác ra môi trường, quay video làm bằng chứng nữa thì mới giảm được nạn vứt rác bừa bãi nơi công cộng Khẩu trang dùng một lần làm từ vải không dệt đang được sử dụng phổ biến ở nhiều nước vì độ tiện lợi cũng như khả năng ngăn giọt bắn cao hơn so với các loại khẩu trang khác. Vì vậy, không nên chuyển sang dùng khẩu trang vải bình thường. Để bảo vệ môi trường và vệ sinh an toàn cho công nhân gom rác, cách đang dùng ở các nước tiên tiến là người dân phân loại rác trước khi vứt và vứt trong các túi nylon được buộc kín chứ không phải đổ trực tiếp vào thùng rác chung. Xe gom rác kèm máy nghiền rác luôn, rất tiện lợi, gọn gàng và giảm ô nhiễm. Công nhân gom rác được trang bị khẩu trang, găng tay đầy đủ, chỉ túm các túi rác vứt vào xe rác chứ không phải đến từng nơi quét hay khều. Đi thu rác cũng vào thời gian nhất định trong ngày, làm nhanh gọn, không phiền hà người dân. Tôi đã dùng khẩu trang vải được 6 tháng nay. Có 3 cái xoay tua và giặt, sấy liên tục. Tuy hơi mất công nhưng sẽ giảm lượng rác thải ra môi trường. Hiện tại đã có khẩu trang vải công nghệ Ion Đồng giúp diệt 99.9% vi khuẩn, virus ( kể cả virus gây covid) ngay khi tiếp xúc, có thể giặt và tái sử dụng nhiều lần. Vừa an toàn hơn lại không gây hại môi trường. Nhất là đối với trẻ em, đối tượng thường xuyên sơ tay vào khẩu trang cả trăm lần mỗi ngày, nếu đeo khẩu trang y tế dùng 1 lần (không có chức năng diệt khuẩn) sẽ khiến virus lây lan nhanh chóng. Anh có thể chuyển qua sử dụng sản phẩm công nghệ mới này.