Sống khác đi Tôi đã trò chuyện với nhiều người như một phần công việc của mình, đến giờ nghĩ lại tôi khá xấu hổ vì đã hỏi nhiều câu rất vớ vẩn. Một cuộc phỏng vấn tôi nhớ mãi với vị CEO ngân hàng. Chúng tôi nói về nguy cơ sụt giảm tài sản trong một đợt khủng hoảng kinh tế tương tự Covid-19 bây giờ."Ôi dào, ai cứ rêu rao cống hiến chứ bọn anh sợ nhất tài sản bị giảm và đóng thuế", ông thẳng thừng. Danh sách các nỗi sợ rất dài: sợ các khoản đầu tư không sinh lời, sợ nhà nước đánh thuế tiền gửi, tăng thuế thu nhập, sợ sứt mẻ danh tiếng, sức khỏe sa sút, sợ tiền tươi không về nữa, sợ không được mọi người chú ý và thừa nhận.Ông dường như chỉ thoải mái nếu đi đến tận cùng của vấn đề: "Thời buổi này, ít nhất em phải có nhà, có con xe trông đàng hoàng, lâu lâu phải lên báo, em đi đâu nói người ta mới tin. Còn đến tầm nào đó, em làm cá lớn ở nước sâu, đó là chuyện sau này".Ông chia nhân viên thành hai nhóm cơ bản, đối xử theo hai cách: nhóm "thực dụng", vốn xác định cống hiến theo thu nhập được trả sẽ đàm phán ngay từ đầu rõ ràng, anh làm ra từng này, tôi trả anh từng này. Câu họ vẫn nói là "lương nhiêu làm nhiêu, ngu gì làm nhiều, để thời gian làm việc khác". Muốn giao thêm việc, công ty phải tăng lương, quyền lợi đi kèm. Tiền hết tình tan, nói chung quan hệ khá sòng phẳng.Nhóm thứ hai, bên cạnh thu nhập còn có lý tưởng. Họ ham mê công việc, tự hào vì cảm giác được cống hiến, làm điều gì có kết quả tích cực và vui. Với những người này, ngoài mức lương, công ty tạo cơ hội cùng họ chia sẻ các giá trị khác như niềm vui tạo ra sự thay đổi trong công việc, các kế hoạch tương lai, cùng tham gia các hoạt động thể thao, giúp đỡ cộng đồng, tạo nhóm cùng học điều mới. Cũng có nhóm lai giữa hai nhóm này, nhưng nhìn chung phải tùy người mà đối đãi.Tôi bảo em thấy thế cứ giả dối thế nào. "Ôi giời, báo chí các cô lắm chuyện lắm. Bản chất cuộc đời này không là lợi ích thì là gì", ông trông thực sự nghiêm túc. Khối người chả bao giờ dám thừa nhận tôi ham tiền, tôi cần vật chất, tôi chỉ làm nếu có lợi.Không phải vị CEO "phũ phàng" không có lý. Chúng ta, từ khi có ý thức, nếu tham gia vào mọi mối quan hệ, chọn công việc, đưa ra một quyết định đều vô thức dựa trên một nguyên lý của sự thiệt - hơn. "Thuyết trao đổi xã hội" cho rằng con người tham gia vào các quan hệ nói chung dựa trên suy tính về lợi ích giữa chi phí tinh thần và vật chất họ sẽ phải bỏ ra.Ta có xu hướng chọn những "thương vụ" mà ở đó chi phí là tối thiểu trong khi lợi ích là tối đa, từ hẹn hò đến mua đất, lần lượt diễn ra trong suốt cuộc đời mình. Nhưng mặt khác, trong sự đắn đo, chân ta vướng vào hội chứng sợ bị bỏ lỡ. Nếu một tháng nay ta không vào mạng, nhỡ có gì hay mà ta không biết thì sao. Nếu không có nổi cái nhà tầm tầm, cái ô tô, cái bằng thạc sỹ, nếu không lấy vợ, chồng, đẻ con, xây nhà như mọi người, đời ta không chừng hỏng bét.Tôi từng tham gia báo cáo khảo sát của một tổ chức nước ngoài, câu trả lời của hơn 10 nghìn người ở 12 quốc gia và vùng lãnh thổ thổ lộ những thay đổi làm họ lo lắng nhất trong cuộc đời lần lượt là: không lấy được vợ, chồng; không đủ tiền như mong muốn; không có hay mất việc; bị thương tật; mắc bệnh; ly hôn; mất người thân; không mua được tài sản lớn để gia nhập nhóm trung lưu hoặc thượng lưu trong xã hội.Họ đều mong muốn có đủ tài sản và được biết đến, được xã hội thừa nhận, có người coi cuộc đời thành công phải nổi tiếng. Các kỳ vọng không thành đều khiến họ bất ổn, thiếu an toàn về tương lai, chịu nhiều áp lực hơn về tài chính, lo lắng hơn, kém tự tin, thậm chí hoang mang về bản thân và ít tự do hơn.Có một công thức phổ quát được ngầm quy định nếu bạn không muốn rơi vào trạng thái "bị bỏ lại": học, lấy bằng cấp, đi làm, kiếm tiền, lấy chồng, vợ, mua nhà, mua xe, đạt đến vị trí x,y, rồi lại nuôi con vào đại học, nghỉ hưu và chăm chỉ tập thể dục, lâu lâu du lịch và ngắm hoàng hôn. Trình tự ấy là thước đo cho số đông, đôi khi được dùng để phán xét cả người khác."Thế anh hỏi em nhớ, thực dụng có gì là sai? Em thành công, em nói gì cũng đúng. Vì thế mà đầy người sẵn sàng trả giá đấy thôi", vị CEO ngân hàng đã hỏi tôi một câu khó.Nhưng tôi cũng gặp nhiều người không thể áp dụng quy tắc "trao đổi lợi ích" ấy để lý giải hành động của họ. Họ hành động mà tôi không thể tìm được điều kiện hành động là gì – thậm chí khiến cho mọi nỗ lực luận giải động cơ đều trở nên lố bịch. Người vẫn góp vài trăm nghìn trong đồng lương công chức cho các nhân vật không lên báo của tôi; những người đang nuôi hàng chục đứa trẻ mồ côi; những bà soeur chiều tối đi lùng bọn trẻ con thất học kéo về lớp tình thương, nhiều bộ đội hy sinh tình riêng, lặng lẽ ăn núi ngủ rừng canh giữ vùng biên tổ quốc; cả những đại gia xỏ dép tông, đi xe Dream cũ ở Sài Gòn, Tết nào cũng bỏ ra hàng tỷ đồng đi phát quà cho người nghèo, vẫn "cấm" tôi được đưa ông lên báo.Ta vẫn thấy những người chỉ hành động có điều kiện, chọn dễ dàng thay vì vất vả, không mấy khi quan tâm "gian khổ sẽ dành phần ai", song cũng thấy những người đã chọn gian khổ, sống khác đi. Trong rất nhiều người tốt thực sự tôi được gặp, họ không hề đắn đo giữa thiệt hơn, tin rằng việc mình đang làm chắc chắn cần phải làm và hành động không điều kiện. Họ tin rằng vì điều mình đang làm rất cần cho ai đó, nên ta ở đây để làm việc này.Tôi cũng thấy tinh thần ấy trong hành động của thiếu tướng Nguyễn Văn Man, đại tá Nguyễn Hữu Hùng, Chủ tịch huyện Phong Điền Nguyễn Văn Bình và các cộng sự của họ khi quyết định đi tới thuỷ điện Rào Trăng 3.Tôi tin có bao nhiêu người trên trái đất này thì có bấy nhiêu khái niệm về cuộc sống, về sự hài lòng. Hạnh phúc với tôi là được dồn năng lượng cho những việc mình tin là cần và đúng, sẵn sàng và không hối tiếc. Nếu chiếu theo góc nhìn đó, tôi tin những người đã đi vào giấc ngủ dài mãi mãi ở Trạm kiểm lâm 67, giờ này họ đang mỉm cười.Hồng Phúc Luôn luôn có 2 kiểu người thực dụng và ít thực dụng hơn.CEO là những người thực dụng điển hình,nếu ko thực dụng ko thể làm CEO.Với họ lợi nhuận phải được đặt lên hàng đầu,họ cũng là những người cống hiến nhiều nhất về mặt vật chấtNhững người ít thực dụng hơn họ quan tâm đến người khác nhiều hơn,chúng ta cần họ để thấy cuộc sống đáng sống hơn.Tôi từng đọc 1 câu rất hay:Thương nhân nên yêu nước,vừa được danh vừa được lợi Có lẽ đây là bài viết đã chạm được đến trái tim của em. Suy cho cùng, những thứ chúng ta nghĩ là đủ cũng chỉ là tiêu chuẩn của xã hôi. Có nhà, có xe, có công việc, có danh lợi.... thế nhưng có những con người họ ko có những điều đó, nhưng cuộc sống của họ toàn tiếng cười. Em đã từng đi từ thiện ở 1 làng nghèo giáp biên giới, cs của họ chỉ có hp, ko có sân si, ko có tranh đua ganh ghét. Họ hài lòng vì điều đó. Bài viết hay quá! Nhất là đoạn: Có một công thức phổ quát được ngầm quy định nếu bạn không muốn rơi vào trạng thái "bị bỏ lại": học, lấy bằng cấp, đi làm, kiếm tiền, lấy chồng, vợ, mua nhà, mua xe, đạt đến vị trí x,y, rồi lại nuôi con vào đại học, nghỉ hưu và chăm chỉ tập thể dục, lâu lâu du lịch và ngắm hoàng hôn. Trình tự ấy là thước đo cho số đông, đôi khi được dùng để phán xét cả người khác. Sao mà chuẩn quá vậy!Tôi vừa mới nghỉ hưu, đi đâu gặp ai họ cũng hỏi : Đã nghỉ hưu chưa?Tôi đáp: nghỉ rồi! Mọi người có biết câu tiếp theo họ hỏi là gì không? 10 người thì hết 9 người rưỡi hỏi : Lương hưu được bao nhiêu?Thật là chán quá! Tôi rất buồn, chẳng lẽ sự quan tâm đến nhau bây giờ chỉ là lương hưu được bao nhiêu sao? "Tôi tin có bao nhiêu người trên trái đất này thì có bấy nhiêu khái niệm về cuộc sống, về sự hài lòng." Đúng thế! Bạn giàu hay nghèo thảnh thơi hay còn khốn khó chỉ là những cơ hội để trải nghiệm cho quá trình giác ngộ, thức tỉnh. Tài năng, giàu có là cơ hội giúp bạn trải nghiệm lòng từ bi bác ái; khốn khó nghèo nàn thôi thúc bạn thực hiện những ước mơ hoài bão để vượt lên chính mình, vượt lên nghịch cảnh. Trưởng thành, giác ngộ tâm linh mới là đích đến của mỗi cuộc đời chứ không phải vật chất quyền lực hay hư danh.Khi còn bám víu vào những hạnh phúc bên ngoài, vật chất hay hư danh là bạn còn chưa trưởng thành, thức tỉnh. Nhưng có thể vẫn là những trải nghiệm cần thiết giúp bạn một ngày nào đó nhận ra chỉ có thể quay vào bên trong, tìm kiếm những giá trị vĩnh cửu mà bạn vốn sở hữu, có ngay trong bạn. Cách hành văn và truyền đạt nội dung của chị sắc sảo, gãy gọn nhưng có thể khiến độc giả suy ngẫm, xúc động.Cuộc sống chính là vậy, mỗi người sự lựa chọn và tin tưởng, đi theo lựa chọn của mình.Tôi cũng tin rằng vì điều mình đang làm rất cần cho ai đó, nên ta ở đây để làm việc này. Đó chính là lý do ta tồn tại, cũng là giá trị sự tồn tại của chúng ta.Cảm ơn và chờ đợi những bài viết khác của chị. Nhóm thực dụng tạo vật chất. Nhóm không thực dụng tạo tinh thần. Đời sống thì cần cả 2, thiên về nhóm nào cũng dẫn tới khổ. Thực ra cuộc sống nó ko chỉ gói gọn trong 2 lựa chọn chị Hồng Phúc đưa ra đâu. Nhưng Chị chỉ xem nhẹ sự mưu cầu hạnh phúc của số đông đời thường và tôn vinh sự hi sinh của những người lính. Hoàn toàn hiểu và thông cảm khi chị muốn tôn vinh những người lính, đồng bào vừa hi sinh để cứu người dân vùng lũ. Cũng như đôi khi ta chụp ảnh thì lấy nét vào một đối tượng trong bức ảnh để làm nổi bật đối tượng đó nên nhưng ko có nghĩa là phần còn lại của bức ảnh là xấu xí. Hiểu thế cho nó nhẹ nhàng thôi nhỉ. Mỗi người đến thế giới này có 1 vai trò riêng, tuy nhiên để tâm thức nhận ra vai trò đó thì khá ít, một số chỉ cảm nhận thành công của mình thông qua cách nhìn của xã hội đã được in sâu vào đầu từ khi sinh ra đến khi lớn lên họ lao vào tìm kiếm vật chất địa vị. Một số người sau khi đạt được những thứ ấy thông qua thủ đoạn, giảo hoạt bỗng cảm thấy trống rỗng đó là lúc tiềm thức sâu kín hoạt động họ không thể cảm thấy hạnh phúc khi đối diện với chính mình, cái tôi gào thét tiếp tục đòi chứng minh với xã hội thông qua những hào nhoáng bên ngoài. Một số người may mắn dường như khả năng tỉnh thức đã có sẵn họ luôn làm việc theo những gì vũ trụ đã trao cho họ bằng cả con tim khối óc không hề theo các định kiến xã hội, họ luôn cảm thấy hạnh phúc từ bên trong mặc dù họ hy sinh nhiều về vật chất hay tính mạng nhưng họ biết họ đang làm đúng những gì vũ trụ đã giao phó cho họ, tôi tin những người này lúc nhắm mắt luôn mỉm cười. (P/S: một số người có lẽ đang nghĩ tôi có vấn đề thần kinh ) Tự tin về giá trị của bản thân nhưng vẫn để mình cơ hàn? Chúng ta có thể có những khác biệt về quan điểm, mục đích, giá trị sống nhưng vật chất là thứ cơ bản nhất, hữu hình nhất mà ta có thể đạt được, qua đó khẳng định giá trị của bản thân. Tự tin rằng mình giỏi? Khẳng định nó bằng cách chu cấp cho chính mình một cuộc sống tốt đi! Thế giới thật, giá trị ảo chăng? Mỗi người được sinh ra đều có một sứ mệnh! Không làm điều xấu là được. Là 1 người trẻ, em cũng đã tự vấn bản thân, thậm chí là khổ sở trong 1 vài năm để chọn được cách sống đúng nhất với bản ngã của mình. Và em nghĩ em đang dần dần làm được :DĐọc bài viết của chị ngay từ những câu đầu tiên em đã nghĩ giá mà nhiều người đọc được nó hơn, nhất là những người xung quanh mình hiện tại, để thấy cuộc sống đẹp hơn, để mỗi người tự tin hơn vào giá trị bản thân mình đem lại cho xã hội chứ ko phải chạy theo những cảm nhận của ng khác về bản thân. Cái này gọi là sống có lý tưởng, bài học từ thuở còn trên ghế nhà trường. Cám ơn nhà báo đã nhắc nhở, tôi tin xung quanh mình còn rất nhiều người như vậy dù xã hội có biến đổi thế nào đi nữa vì lòng nhân ái của con người là giá trị cốt lõi. Nói về sống vì cái danh, tôi nghĩ ai cũng có dù ít dù nhiều. Nhưng hình như người việt chúng ta đa số là háo danh, muốn là hơn người khác, ganh đua từng tí: Ví dụ về văn bằng giả cũng được, địa vị bằng mọi giá, nhà thì muốn làm trồi hơn, cao hơn nhà bên cạnh, Đám tiệc thì cũng muốn mời khách đông hơn, tiếp đãi quan chức thì cũng long trọng hình thức hơn,... Bản thân em cũng luôn đấu tranh giữa lợi ích cá nhân hay lợi ích chung mỗi khi đưa ra quyết định. Em ghét sự sân si đó. Và chỉ thật sự thấy vui khi quyết định đó là vì mọi người chứ không phải chỉ vì mình. Bởi lẽ, mình sống làm mình vui chứ không phải sống cho người khác nhìn. Bạn báo của bạn làm tôi lại chảy nước mắt. Thương bộ đội Việt Nam lắm.