Cơ chế xin-cho Đã là ngôn ngữ hội họa, mà còn là hội họa trừu tượng biểu hiện, lại bắt gia chủ diễn giải bằng ngôn ngữ nói, thì đúng là bi kịch. Tôi không phải nhà phê bình nghệ thuật, nên cũng thường trả lời loanh quanh. Rồi đến đoạn bí quá, tôi quyết định trả lời: “Nó vẽ đường Tố Hữu lúc 8 giờ sáng”.Nhiều vị khách hài lòng và không hỏi gì nữa. Hầu như mọi người biết đường Tố Hữu lúc 8 giờ sáng trông thế nào.Tố Hữu, hay là đường Lê Văn Lương kéo dài, là một trong 4 con đường huyết mạch nối trung tâm Hà Nội với phần phía Tây - tức là vùng Hà Tây cũ - phần đất chủ yếu được mở rộng sau năm 2008 của thành phố. Tương lai của thủ đô sẽ phát triển về hướng đó, cho dù là quy hoạch trên giấy hay thị trường bất động sản đều chứng tỏ điều này.Nhưng khung cảnh con đường trong giờ cao điểm, nhìn từ phòng làm việc của tôi, là một bức tranh trừu tượng. Loại mà các nghệ sĩ trong cơn xuất thần dùng cọ hoặc bay vẩy sơn kín toan. Con đường tắc cứng. Ngập ngụa người và xe và đèn hậu và cả lớp hơi nóng cuộn lên từ dòng phương tiện, kéo dài chừng hơn 3 cây số.Đường Tố Hữu tạo ra ấn tượng của một lỗi lầm quy hoạch. Bạn có thể mang ấn tượng đó ngay từ cả khi nhìn vào những bức ảnh chụp từ trên cao. Trên gần 3 cây số đường, có 40 dự án cao ốc, và dường như con số chưa dừng lại. Con đường oằn mình gánh một lượng phương tiện khổng lồ vào giờ cao điểm. Gọi Tố Hữu là con đường huyết mạch, thì cơ thể thành phố chắc bị bệnh xơ cứng mạch vành.Đó không phải là nơi duy nhất ở Hà Nội mà người dân cảm nhận được những vấn đề trong quy hoạch. Trước khi bàn đến việc xây dựng “đô thị vệ tinh”, bàn cụ thể đến các tuyến BRT và metro, hay là cấm xe máy và taxi, cần làm rõ những mắc mớ trong quy hoạch thì việc xây dựng tương lai mới hanh thông được.Câu hỏi đặt ra: cái gì đã tạo ra bức tranh quy hoạch hôm nay, mà nói như chủ tịch thành phố Nguyễn Đức Chung, là đã “băm nát Hà Nội”?Có khá nhiều văn bản nói về công tác quy hoạch của Hà Nội trong những năm qua, trong đó có kết luận về các “thiếu sót” ở quận Hà Đông, nơi tọa lạc con đường Tố Hữu, có cả kết luận về “sai phạm” của Hà Nội. Trong một ngày mưa Hà Nội mà những con đường huyết mạch đều thành con đường khổ ải, người dân lầy lội hàng tiếng đồng hồ để nhích vài trăm mét, tôi quyết định tìm đọc các kết luận thanh tra. Tôi tìm được một lý do thú vị.Trong thông báo kết luận thanh tra số 2923/TB-TTCP của Thanh tra chính phủ công bố cuối năm ngoái, khi bàn đến sai phạm trong quy hoạch tại Hà Nội, có đoạn viết: “... tình trạng tùy tiện đó, tạo ra cơ chế xin-cho, ảnh hưởng đến trật tự kỷ cương; ảnh hưởng đến quyền lợi của nhà nước...”.Tôi dừng lại ở đây để suy nghĩ. Cơ chế xin-cho trở thành lý do phá vỡ được quy hoạch và cả kỷ cương phép nước, thì hẳn ai cũng tưởng tượng được. Nhưng có một khúc mắc mang tính ngôn ngữ ở đây: "cơ chế xin-cho" thực chất là gì?Xin-cho là một cặp phạm trù thấm đẫm tình cảm. Một người xin, một người cho. Từ “xin” theo phần lớn các từ điển tiếng Việt, đều chỉ dừng lại ở: “Tỏ ý muốn người khác cho phép làm việc gì”. Tôi dắt tay người yêu về xin mẹ được cưới. Ông con trai xin tôi được xem phim hoạt hình 5 phút. Chỉ là tỏ ý thôi. Cảm thấy thoải mái vui vẻ thì cho.Và có lẽ vì “xin-cho” mang sắc thái ngôn ngữ đầy vị tha như thế, cho nên dù chỉ ra được rằng có “cơ chế xin-cho” hoạt động trong lĩnh vực quy hoạch, phần lớn các xử lý (nếu có) đang dừng lại ở mức “kiểm điểm”. Các vụ khởi tố hình sự trong lĩnh vực quy hoạch không nhiều, cho dù kết luận về sai phạm thì không ít. Ở đây, có thể hiểu rằng cơ chế xin-cho hoạt động theo đúng sắc thái mà từ vựng mô tả: chủ đầu tư đến xin, cấp có thẩm quyền cho. Không có động tác nào ở giữa, thuần túy là tình cảm.Việc khái niệm “cơ chế xin-cho” được sử dụng một cách chính tắc trong kết luận thanh tra và phát biểu của nhiều nhà chức trách khiến tôi cảm thấy có vấn đề. Có thực sự tồn tại cái gọi là “xin-cho” trong thời đại kinh tế thị trường này không, hay là giữa xin và cho luôn phải có một động tác có thể hình sự hóa? Có nên gọi hiện tượng này bằng một cái tên thẳng thắn hơn để truy nguyên bản chất?Còn nếu như thực sự các quy hoạch, hay rộng hơn là nhiều khung pháp lý khác, có thể bị phá vỡ bằng tình cảm, thì tôi buộc phải chấp nhận rằng những con đường, những khu đô thị, những quy hoạch, những hạ tầng xã hội mình đang sống, chính là các tác phẩm trừu tượng. Chúng được tạo ra giống hội họa, đầy cảm xúc thăng hoa. Để tận hưởng, không cần giải thích.Và một lúc nào đó, người ta không cần phân biệt các nhà quy hoạch với các họa sĩ trừu tượng nữa. Với cây bút, tờ giấy, và mạch tình cảm dâng trào, người này có thể làm việc của người kia.Đức Hoàng Cơ chế "xin - cho", nhà báo Đức Hoàng có một bài viết hay, tôi rất đồng tình với anh. Ví von hay lắm ĐH. Một khi, một nền quản lý trở nên siêu thực, trừu tượng, thì "xin và cho" dựa trên cảm tính sẽ thay thế cho phương pháp kỹ trị bằng luật pháp. Mà đã là con người thì đâu phải ai cũng suy nghĩ giống nhau, vì thế mà bức tranh xã hội được tạo ra từ những ý tưởng trừu tượng ấy mới ngày càng trở nên lộn xộn, không lối thoát. Đằng sau cái "xin cho" là cả một nền lợi ích, tiếc rằng nó chẳng phải dành cho cộng đồng. Chỉ có thể xóa được "xin cho" khi lập quy và hành quy là độc lập. Bằng không, chẳng ai ngốc đến mức tự lấy đá mà ghè chân mình. Đức Hoàng luôn biết viết bài thật cụ thể, đơn giản và dễ hiểu. Khác hẳn với cách nói của quan chức, cứ vòng vo làm người dân không biết đằng nào mà lần. Tuy nhiên tìm ra cái gì giữa động tác xin và cho thì hơi khó, vì thường không có chứng cứ. Phe ta cả mà. Hay quá Đức Hoàng ơi! "Cơ chế xin cho" khi mà chẳng ai cho không ai cái gì. Không bị "băm nát" mới là lạ.! Đóng góp hay quá HỌA SĨ TRỪU TƯỢNG. TỪ XIN CHO.BUỒN QUÁ Những tp lớn như SG,HN dễ kiếm tiền hơn nên hãy chấp nhận sống chung với ô nhiễm,kẹt xe,ngập nước đi.Làm gì có môi trường nào thuận lợi cho cả làm ăn và sinh hoạt Quá hay anh Hoàng ơi! Mọi tổ chức, mọi người sống và làm việc theo pháp luật nhưng vẫn còn tồn tại "cơ chế xin - cho" thì không còn pháp luật nữa, đáng suy ngẫm. Bài viết quá đúng với thực trạng hiện nay, cơ chế xin cho đã được công nhận như một luật bất thành văn, và tạo ra bức tranh kinh tế, xã hội trừu tượng. Doanh nghiệp tư nhân phải đi xin đầy tớ của mình. Đoạn ở giữa xin-cho là gì có trời biết, đất biết mà không nói được. bài viết rất ý nghĩa. ĐỨC HOÀNG ƠI Có người xin thì có người cho. Khi có người đi ăn xin ắc có có người động lòng trắc ẩn phải cho. Khi còn học phổ thông tôi có đi với vài người bạn (có nam nữ đủ đôi). Đang ngồi uống nước giải khát có người đi ăn xin đến xin, trong ba cặp đôi đàn ông chúng tôi đều phải móc hầu bao cho. Có ông lão bên cạnh hỏi các con cho họ vì cái gì? Tôi trả lời, thấy nghèo khổ tội nghiệp cho; bạn tôi thì trả lời, giúp người trong cơn hoạn nạn; bạn thứ ba trả lời, cho người ắt có người cho lại mình khi mình khó khăn. Cơ chế xin cho cũng gần đồng nghĩa với suy nghĩ của bạn thứ ba, chỉ khác là có mặc cả trước khi cho. Càng đọc nhiều bài,hiểu và thấy càng cảm phục lối tư duy,sự sắc sảo và đậm tính phê phán rất nhân văn,rất dũng cảm,chính trực của Chú Đức Hoàng.....Cám ơn và chúc chú luôn Khỏe,tôi và nhiều người luôn muốn được hiểu thêm từ những Góc nhìn như chú. Tks!