Những chú gà đơn độc Trong một lần nói chuyện với bà con và cán bộ cơ sở của huyện, tôi mới rõ gà Tiên Yên là giống gà địa phương do bà con dân tộc ít người lưu giữ từ nhiều đời nay và là một nguồn gen rất quý hiếm. Tôi cũng nghe một chuyện kỳ lạ có thể dẫn đến những thành công khó lường hết trong tương lai. Đó là việc thụ tinh nhân tạo cho giống gà này của chàng trai dân tộc Sán Dìu Lý Văn Diểng, một thạc sĩ lâm nghiệp say mê chăn nuôi gà.Có lẽ chúng ta không lạ gì việc thụ tinh nhân tạo cho trâu, bò, lợn... nhưng ít ai biết về thụ tinh nhân tạo cho gà. Ích lợi thì quá rõ rồi. Bình thường trong đàn gà phải có tỷ lệ ít nhất là mười gà mái - một gà trống. Song đâu phải ngày nào cả mười con mái đều may mắn được con trống "chiếu cố". Khi gà trống đạp mái, chúng hoàn thành nhiệm vụ có thể nói là... quá nhanh. Chính vì vậy tỷ lệ trứng có phôi thường chỉ đạt 70%. Đối với chăn nuôi, đây là một thiệt thòi rất lớn. Cơ quan giao cấu của gà trống không phát triển. Nó chỉ là chỗ phình hình bong bóng của ống dẫn tinh, nở to khi có kích thích sinh dục. Ngoài ra, khi tinh hoàn hoạt động còn có sự tham gia của những nếp nhăn limpho và những thể ống, nằm ở tận cùng của ống dẫn tinh. Khi giao cấu, ổ nhớp con trống áp sát lỗ huyệt con mái, tinh trùng được phóng vào lỗ huyệt có khi chưa đầy một giây.Vậy thụ tinh nhân tạo thế nào đây? Anh Diểng đã huấn luyện được một anh và một chị công nhân làm được việc tưởng chừng rất khó khăn này. Anh kia nắm con gà trống và vuốt rất thiện nghệ phần dưới lưng gà, lượng tinh trùng phun ra, chị công nhân hứng vào chén thủy tinh. Chỉ cần pha loãng tinh trùng, dùng ống hút có đầu nhựa bơm vào lỗ huyệt của gà mái.Kết quả thực mỹ mãn. Một con gà trống phục vụ dễ dàng được tới 75 con gà mái, tỷ lệ có phôi của trứng nâng lên đến 96%. Tôi trao đổi với anh Diểng về tỷ lệ thụ thai ở loài gà Đông Tảo hiện quá thấp và có khi phải tìm mua một con trống đẹp tốn tới 6-7 triệu đồng. Anh Diểng nói, bởi chân con trống to quá nên khó lòng thực hiện được chuyện đạp mái. Anh mong ước sẽ chuyển giao được công nghệ thụ tinh nhân tạo này trên giống gà Đông Tảo quý giá.Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại Hội nghị Xây dựng nền công nghiệp nông nghiệp Việt Nam: "Khi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 sẽ diễn ra rất quyết liệt trên toàn cầu thì Việt Nam chúng ta có 3 thế mạnh rất quan trọng, một là nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao, hai là công nghệ thông tin và thứ ba là du lịch; phải sớm đưa Việt Nam thành một quốc gia hàng đầu về sản phẩm nông nghiệp".Nhưng chúng ta đã và vẫn có quá nhiều câu chuyện được mùa mất giá hay chuyện giải cứu nông sản bất đắc dĩ. Trong chương trình "Sinh ra từ làng", chúng tôi thấy bao nhiêu sáng kiến của nông dân. Đó là trồng cỏ nuôi dế, rồi dùng dế nuôi tắc kè để xuất khẩu; trồng cỏ ngọt bán cho các hãng nước ngọt quốc tế; trồng chanh leo xuất đi Đài Loan; dùng máy thu rơm ở Đồng Tháp để xuất khẩu rơm sang Nhật... Song hầu hết nông dân vẫn đơn độc với sáng kiến của mình, chưa tối ưu hóa được các thành quả ấy.Đã đến lúc nông nghiệp phải sản xuất theo chuỗi trong đó, nông dân hợp tác chặt chẽ với các nhà khoa học, các doanh nghiệp tổ chức sản xuất và xuất khẩu. Đưa khoa học vào nông nghiệp là lời giải cho cả hai bài toán: tăng năng suất nông sản và tạo ra nông sản sạch.Năng suất và hiệu quả của nền nông nghiệp đến đâu thì chúng ta rõ rồi. Nông nghiệp đã dịch chuyển mạnh khỏi cơ cấu kinh tế những năm qua. Trong mức tăng trưởng hơn 7% GDP của toàn nền kinh tế năm 2018, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đóng góp 8,7%. Tỷ lệ này rất thấp so với nhiều nước tương tự Việt Nam, nơi nông nghiệp luôn đóng góp ít nhất trên 10% vào GDP. Theo số liệu của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, trong 5 năm gần đây, mỗi năm Việt Nam chi khoảng nửa tỷ USD để nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật. Hàng năm Việt Nam đã nhập về tới 100.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật, có tới 90% nhập từ Trung Quốc. Nguy hại hơn, trong đó có 4.100 loại khác nhau,  thuộc 1.643 hoạt chất hoá học, trong khi ở Trung Quốc người ta chỉ cho phép sử dụng 630 hoạt chất mà thôi. Nhiều loại hoá chất cấm vẫn được nhập lậu như Phospho hữu cơ, Clo hữu cơ, Wofatox, Monitor, Kelthan... Muốn có nền nông nghiệp công nghệ cao chúng ta phải đẩy mạnh việc tạo ra các công nghệ mới và tăng cường việc chuyển giao công nghệ. Trong thời gian 2013-2016 các nhà khoa học nước ta đã tạo ra được tới 149 giống cây trồng, vật nuôi đủ tiêu chuẩn áp dụng vào sản xuất. Đồng thời ngành nông nghiệp cũng đã công nhận 65 quy trình công nghệ và 35 tiến bộ kỹ thuật. Chương trình tự nguyện đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào hộ nông dân và chương trình truyền hình "Sinh ra từ làng" đã thường xuyên giới thiệu những điển hình nông dân biết làm giàu ngay trên mảnh đất của mình.Người đứng đầu chính phủ Việt Nam cũng đã nói, "cần bảo đảm rằng mọi nông dân Việt Nam bất kể vùng miền nào, bất kể quy mô nào, tính chất thế nào cũng được khuyến khích áp dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp". Nhưng chúng ta sẽ đi thế nào trên con đường dài ấy?Để hành trình tới đích, bắt buộc phải có sự quyết tâm, trách nhiệm và hiểu biết của các cơ quan cấp cao hơn như nhà nước, chính phủ, chứ không chỉ một vài nông dân và nhà khoa học tâm huyết mãi loay hoay với nhau. Khi ấy, giống gà quý Tiên Yên sẽ được biết tới ở nước ngoài, những sáng kiến như của anh Diểng sẽ được nhân rộng trong cả nước, chứ không chỉ trong phạm vi hạn hẹp của một huyện miền núi.Nguyễn Lân Dũng Bài viết của bác rất tâm huyết! Cảm ơn bài viết của GS Lân Dũng. Tối rất thích đọc các bài viết trên "Góc nhìn" của VnExpress. Đa số các bài viết trên mục này đều nêu ra những vấn đề nóng bỏng. Phần lớn người dân đều thấy những vấn đề này nhưng không biết trình bày 1 cách khoa học. Những vấn đề nêu ra đã rõ nhưng không biết các cấp có liên quan có đọc không? tiếp theo giải quyết như thế nào? Ai giải quyết? Giữa cái vĩ mô và vi mô có khoảng cách quá xa. Nhiều câu hỏi đã đặt ra và câu trả lời thường là: cả hệ thống chính trị... phải vào cuộc thì mới thành công được. Không chỉ riêng lãnh vực sinh học mà các vấn đề khác cũng tương tự. Rất hâm mộ Giáo sư ! 1 nhà khoa học vừa hóm hỉnh, vừa nhân hậu vừa có sức cảm hóa người nghe vô vùng. Yêu dòng họ NGUYỄN LÂN...Yêu từ gia cảnh đến tâm huyết dòng họ NGUYỄN LÂN dành cho đất nước... bài viết của bác rất hay, chúc bác có thật nhiều sức khỏe để cống hiến thêm những nghiên cứu và công trình khoa học cho đất nước. Cháu rất thích các bài viết của bác, câu từ đơn giản dễ hiểu nhưng đầy đủ thông tin và có tầm nhìn. Rất nhiều người không hiểu đã đi chê nông dân chạy theo trào lưu, trồng cây nọ, nuôi con kia...để rồi thừa ê hề và bán giá rẻ. Nhưng người nông dân họ chỉ biết làm lụng, việc định hướng ra sao, làm thế nào thì cần có sự trợ giúp chính quyền, của các nhà khoa học hay những doanh nghiệp muốn hợp tác làm ăn. Chúng ta đã đòi hỏi yêu cầu quá cao ở một người nông dân châm lấm tay bùn. Cảm ơn nhà giáo Nguyễn Lân Dũng, Phát hiện nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn. Kính mong các cấp chính quyền quan tâm đến sản xuất bền vững của người nông dân và kinh mong các bác nông dân hiểu rằng: DÙng hóa chất độc hại, chính các bác là người tiếp xúc đầu tiên và lâu dài hơn người dùng, đừng đánh đổi cái lợi trước mắt để ảnh hưởng cho con cháu, giống nòi. Thạc sĩ Lâm Nghiệp, dân tộc Sán Dìu, lại làm được cái việc mà nhiều Tiến sĩ được gọi là chăn nuôi học chưa chắc đã làm được. Cháu rất thích bài viết của bác và rất thích thú với cách anh Lý Văn Diểng đã làm. Chúc bác sức khỏe và anh Diểng thành công hơn nữa Tôi rất thích cách nói của Ô Lân Dũng dễ nghe và truyền cảm v.v... Muốn có nền nông nghiệp hiện đại, trước hết phải có tư duy hiện đại, làm ăn manh mún, mỗi hộ gia đình vài thửa ruộng rộng vài trăm m2, tự canh tác, tự tiêu thụ sản phẩm thì đến bao giờ mới có nông nghiệp hiện đại với công nghệ cao. Phải bỏ tư duy cũ, cho phép tích tụ ruộng đất để có những trang trại hàng chục, hàng trăm ha v v thì mới áp dụng công nghệ hiện đại được. Chúng ta sẽ đi thế nào?Câu hỏi hay nhất mọi thời đại, bởi tần suất sử dụng là quá nhiều mà vẫn chưa có câu trả lời. Chắc cũng phải cỡ bài toán Fermat lớn ;) Tôi rất thích các bài viết các bài nói của Giáo sư, vừa gần gũi, nhiều kiến thức, dễ hiểu lại vừa đầy tính nhân văn, hết sức hữu ích với đời sống nhân dân! Tôi quý trọng và mong Ông luôn thật nhiều sức khoẻ. Cảm ơn bài viết của bác ạ. Phải nói là bác phân tích quá đúng luôn. Việt Nam từ trước đến nay luôn được biết nhiều đến cái cái tên Nền văn minh lúa nước, rồi Việt Nam là một nước nông nghiệp. Đặc điểm địa hình, khí hậu của Việt Nam cũng rất thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên biết bao thực trạng đáng buồn, đó là: Gạo việt nam xuất khẩu tuy nhiều về số lượng nhưng chất lượng lại chưa cao, rồi cà phê chỉ xuất khẩu dạng thô với giá thành rẻ mạt, hoa quả cũng phải chật vật mãi mới đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của các nước khác,...Hồi cấp 3 học địa lý, thấy nông dân bên Mỹ dùng hẳn máy bay để tưới cây, nông dân bên đó còn thuộc tầng lớp những người giàu, trong khi nông dân Việt nam, chỉ nghe đến cái nghề đó thôi đã biết là nghèo rồi.Nông nghiệp muốn phát triển thì cần đi kèm với khoa học, với những máy móc tiên tiến. Như bác cũng đã nói, ở chương trình Sinh ra từ làng có rất nhiều những phát minh trong nông nghiệp hay, nhưng nó lại k được áp dụng rộng rãi. Thiết nghĩ mấy phát minh đó còn hay và sáng tạo hơn những start up gọi vốn tiền tỷ trên shark tank. Trong khi tập trung vào nông nghiệp cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao không kém, lại còn đỡ ô nhiễm môi trường hơn mấy ngành công nghiệp.Lối đi nào cho người nông dân VN, cho nền nông nghiệp VN đây??? biết bác Dũng từ chương trình KCT từ hồi còn bé mà nói vui là " Không có tiền" .. .