Bờ xôi ruộng mật Có lẽ vì không quan tâm đến một khái niệm khoa học rất cơ bản này mà trong rất nhiều năm chúng ta đã nhẫn tâm làm một việc phản khoa học là lấn chiếm biết bao vùng đất có cấu tượng - hay dân gian thường gọi là đất "bờ xôi ruộng mật" - để xây dựng các công trình phi nông nghiệp.Cấu tượng là một thuật ngữ khoa học. Trải qua hàng nghìn năm, các loại vi sinh vật đã tích lũy trong đất một loại hữu cơ gọi là chất mùn. Thành phần của mùn đặc trưng bởi các hợp chất chính: axit humic, axit fulvic, axit ulmic và các muối của chúng. Chất mùn không chỉ là kho dự trữ thức ăn cho cây trồng, quan trọng hơn, chúng liên kết đất lại thành những viên có cấu trúc với kích thước vừa phải.Có ba loại đất khác nhau. Đất sét gồm các hạt rất nhỏ, đất cát gồm các hạt lớn hơn. Hai loại này không có độ phì nhiêu và không thể canh tác. Đất trồng trọt được chất mùn liên kết lại để tạo ra các hạt có kích thước vừa phải, cấu trúc luôn có những ống nhỏ chứa đầy nước, không khí và dinh dưỡng. Người ta gọi là đất có cấu tượng.Nhiều nhà khoa học nước ngoài nói với tôi: "Muốn làm giàu trước hết phải làm đường". Tức cần có đường dẫn đến các vùng đất không có cấu tượng hay có cấu tượng kém (như đất đá ong, đất bạc màu, đất sét, đất cát) để xây dựng các công trình không phải đồng ruộng như nhà cửa, khu công nghiệp, khu chế xuất, kho tàng... Ở nhiều nước, khi bắt buộc phải xây dựng công trình phi nông nghiệp ở địa điểm nào đó, người ta phải dùng các thiết bị cơ giới để vét hết khối đất mặt, dày khoảng 30cm, để sử dụng vào mục đích nông nghiệp.Ở nước ta, hầu hết các quốc lộ và ngay cả nhiều tỉnh lộ, hai bên đường không còn một thửa ruộng trồng lúa nào. Đứng về mặt khoa học, đó là một sai lầm vô cùng đáng tiếc và ngày càng dẫn đến những tổn thất thật nặng nề."Bờ xôi ruộng mật" - có lẽ không có từ ngữ nào lại hay đến thế, ngon lành đến thế, thơm tho đến thế. Cây lúa nước đã có hàng nghìn năm lịch sử trên mảnh đất này. Lúa gạo đã nuôi sống tất cả con Hồng cháu Lạc để đủ sức bảo vệ đất nước trải qua biết bao cuộc chiến tranh giữ nước. Người ta ví mảnh đất hình chữ S này như một chiếc đòn gánh với hai đầu là hai thúng lúa gạo thơm ngon, gắn với châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long. Trên hai châu thổ màu mỡ, cha ông ta đã ra sức chăm bón suốt chiều dài lịch sử để nuôi sống số dân đến nay đã lên đến gần 100 triệu người, lại còn có của ăn của để với thành tựu xuất khẩu gạo có lúc đứng nhất nhì thế giới. Ngay suốt dọc miền Trung với tinh thần "nghiêng đồng đổ nước ra sông" và "thay trời làm mưa" cũng đã xuất hiện không ít cánh đồng lúa, ngô, đậu, lạc nuôi sống nhân dân.Nông dân có thể không mấy ai biết đến khái niệm cấu tượng của đất nhưng ai cũng hiểu bờ xôi ruộng mật không dễ gì mà có được. Đó là hương hỏa, là mồ hôi nước mắt của nhiều thế hệ cha ông để lại.Họ cũng muốn có công ty, nhà máy, khu công nghiệp để con em có thể tăng thu nhập và để đất nước chuyển mình sang hiện đại, nhưng họ cũng vô cùng đau xót khi bê tông hóa dần cả cánh đồng màu mỡ đã từng nuôi sống bao dòng họ. Với diện tích tới 365.000 km2, chúng ta thiếu gì các vùng đất không có hay có rất ít độ phì nhiêu để đặt các nhà máy, khu công nghiệp, đâu cần bê tông hóa những cánh đồng thẳng cánh cò bay ngay trái tim của lưu vực sông Hồng và Cửu Long?Đấy là chưa nói đến chuyện người ta thu hồi bờ xôi ruộng mật của nông dân với giá rất thấp để rồi kinh doanh với giá cao, thậm chí nhiều nơi còn chiếm đất của dân xong bỏ hoang đó. Tình trạng này gây biết bao bức xúc xã hội, biết bao vụ khiếu kiện tập thể kéo dài, biết bao hộ nông dân vốn đã nghèo lại thêm bần cùng hóa.Xung đột có nguyên nhân từ đất đai xảy ra trong nội bộ nhân dân, trong gia đình, giữa cư dân địa phương với doanh nghiệp được giao đất, giữa dân với chính quyền các cấp trong cấp giấy chứng nhận nhận quyền sử dụng đất, ở các dự án cho thuê đất và công tác đền bù, giải tỏa mặt bằng xây dựng... diễn ra khắp nơi.Năm 2017, tôi về Bắc Giang và được nghe về câu chuyện bà con thôn Phúc Linh, xã Hương Lâm, huyện Hiệp Hòa. Họ bức xúc về một quyết định của Ủy ban nhân dân huyện trong quá trình thu hồi đất của các hộ gia đình chuyển giao cho một công ty Hà Nội thuê để thực hiện dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng làng nghề Mai Hương.Những nông dân bị mất "bờ xôi ruộng mật" đã yêu cầu chủ tịch huyện giải thích về phép tính ông đưa ra với dân. Một gia đình bị thu hồi 3 sào ruộng (gần 1.100 m2) sẽ được đền bù khoảng trên dưới 240 triệu đồng hoặc chấp nhận lấy lại 10% đất bị thu hồi (110 m2). Tuy nhiên, người dân phải bốc thăm vị trí được lấy đất. Nếu hộ dân muốn chọn vị trí thuận lợi hơn so với vị trí bốc thăm được thì phải đóng thêm số tiền từ 2 đến 6 triệu đồng mỗi m2. Như vậy đồng nghĩa một hộ mất 1.100 m2 đất có thể phải đóng thêm trên dưới 200 triệu chỉ để nhận 10% diện tích đất của chủ đầu tư. Phép tính này, người dân cho rằng mình đã "thiệt đơn thiệt kép" nhưng vẫn chấp nhận bởi niềm tin vào cam kết sẽ cấp sổ đỏ cho phần đất mà họ được nhận lại.Khi dân vẫn hồi hộp chờ đợi được cấp đất và sổ đỏ cho phần đất góp vốn hoặc cắt lại từ 10% đất bị thu hồi và được xây dựng nhà cửa như đã hứa, chủ tịch huyện lại lý luận, đây là dự án làng nghề liên quan đến sản xuất và kinh doanh gỗ nên đất thuộc dự án này chỉ là đất cho thuê 49 năm, không được cấp sổ đỏ.  Tất cả những người sử dụng phải thực hiện đúng mục đích của dự án đã quy hoạch. Mọi hành vi xây dựng, hoạt động kinh doanh sai phạm sẽ bị xử nghiêm và triệt để. Thế thì dân còn biết kêu ai được nữa?Tổng diện tích đất nông nghiệp đã bị thu hồi cho các mục đích khác hiện vẫn lên tới hàng trăm nghìn hecta. Ví dụ, theo thống kê của tỉnh Hải Dương, hiện toàn tỉnh có 18 khu công nghiệp với diện tích khoảng 2.397 hecta. Tuy nhiên gần 60% trong số đó là diện tích đã bàn giao xây dựng hạ tầng khu công nghiệp - tức hàng nghìn hecta "bờ xôi, ruộng mật" vốn là nguồn sống của bà con trước đây bị thu hồi - đang bị hoang hóa, gây lãng phí cực lớn trong khi nông dân phiêu bạt khắp nơi vì mất ruộng đồng.Đất đai là nguồn tài nguyên vô giá nhưng có hạn và lại là tư liệu sản xuất mang lại món lợi khổng lồ. Vì thế, những biểu hiện của "lợi ích nhóm" thể hiện trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai dễ nhận biết và khá phổ biến. Nếu không kịp thời chấn chỉnh thì hệ lụy xấu tất yếu về kinh tế - xã hội sẽ xảy ra. Tôi tự hỏi đến bao giờ ta mới nhận thức, bảo vệ được các vùng đất vàng mà phải trải qua hàng ngàn năm vi sinh vật mới tạo nên được cấu tượng cho bờ xôi ruộng mật?Nguyễn Lân Dũng Anh bạn tôi ở một nước Tây Âu xin phép tự xây một ngôi nhà trên mảnh đất của mình. Ở đó người ta có quyền sở hữu đất, nghĩa là mọi thứ thuộc tài sản của người sở hữu. Vậy mà khi đào móng, anh ấy phải bóc lớp đất trồng trọt trên mặt để đem đổ vào một nơi riêng, rồi đá sỏi bên dưới vào một nơi khác sau khi sàng để loại bỏ đất bị lẫn. Khi thắc mắc với nhà chức trách, anh ấy được giải thích rằng: phải mất cả nghìn năm thì Thiên nhiên mới tạo ra được đất, nên phải giữ gìn ngang với các tài nguyên khác. Phần lớn nước ta ở cuối nguồn hai con sông lớn, gọi là Châu thổ sông Hồng và sông Mê Công, luôn được bồi đắp bằng phù sa mang từ đầu nguồn về, giữ độ phì nhiêu cho đất. Miền Trung không có may mắn này nên đất cằn cỗi. Tuy nhiên với hàng nghìn con đập lớn nhỏ các nước đã và đang xây ở đầu nguồn, nước ta sẽ bị thiếu cả nước, cá và phù sa, làm cho đất đai cuối nguồn của chúng ta không còn màu mỡ như trước. Cộng thêm với việc sử dụng phân hoá học, tăng vụ (không cho đất nghỉ), rồi lại thêm việc chuyển đổi đất trồng trọt thành các công trình công nghiệp, nhà ở một cách ồ ạt, thì chẳng mấy chốc đất trồng trọt của chúng ta sẽ trở thành cằn cỗi không thể phục hồi nổi. Chúng ta hay nói về kế hoạch dăm bảy năm, tầm nhìn vài ba chục năm, nhưng chưa ai nói về tầm nhìn 100 năm để bảo vệ đất trồng trọt đang ngày càng bị thu hẹp, giảm độ phì nhiêu. Thầy luôn có cái nhìn rất xa trong nông nghiệp, nông thôn. Mong thầy có sức khỏe để hướng dẫn người nông dân làm giàu trên chính mãnh đất " bờ xôi ruộng mật" này. Cả nhà dành vài phút nhỏ lẻ để đọc bài viết này. Thực tế đang diễn ra trên đất nước.! nhà khoa học cứ nói , nhà quản lý cứ làm , cuối cùng hệ lụy bờ xôi ruộng mật tan hoang , xây dựng nhà ở tự phát , không theo quy hoạch , chiếm hết vùng đất " đẹp " . Những năm 80 của Thế kỷ trước, dọc theo QL 5 hai bên đường là những cánh đồng thẳng cánh cò bay, vựa lúa của Tỉnh Hải Hưng (cũ). Bây giờ điều đó chỉ còn là ký ức. Đồng lúa đã thành khu CN, những con kênh mương của hệ thống thuỷ nông Bắc Hưng Hải nổi tiếng ngày nào giờ đây chứa toàn rác nylon và nước thải đen ngòm. Cảm ơn tác giả. Đọc xong mới biết về khái niệm " cấu tượng". Đất nông nghiệp của nước ta đang được định giá rất thấp Bài viết hay quá Thầy ơi! Khi đã hết đất "bờ xôi ruộng mật" thì mới biết từ "cấu tượng" và quý như thế nào, biết trách ai đây? Khó quá theo tôi các nhà khoa học phải đưa ra chiến lược để bảo vệ những vùng đất phì nhiêu của quốc gia cho thế hệ con cháu của chúng ta. Năng xuất không cao cộng với giá thành quá thấp , nông dân quá oải rồi . Vậy lúc này không lúc nào hơn là "bờ xôi ruộng mật" đã bị tặc lưõi và biến thành những tiện nghi sinh hoạt đời thường một cách dễ nhất . Nhìn chứng kiến những xe cát vùi lấp đồng ruộng hai bên đường QL ở BN , HD mà thấy xót xa tiếc nuối vô cùng . Phải hàng ngàn năm ta mới có được cái đó nhưng chúng ta lại đem lấp nó đi . Tất cả là sự đánh đổi , nhưng sự đánh đổi này liệu có "nhẫn tâm" quá không ? Nước Pháp là một nước Công nghiệp nhưng họ dành 3/4 diện tích cho Nông Nghiệp Quả thực từ cấu tượng hơi xa lạ. Tuy nhiên xã hội đang vận động theo quy luật tự nhiên, tôi về quê vào giờ đi làm thì thấy hàng đoàn xe máy đi làm ở nhà máy may, cánh đồng thì lác đác vài người trung niên và người già. Mọi người thấy làm ruộng không hiệu quả, vừa vất vả vừa thu nhập rất kém, nếu cứ trông vào nông nghiệp như thế này thì dù không có nhà máy ở quê người ta cũng bỏ nông nghiệp mà đi làm ăn nơi khác thôi. Mỗi lần có bài của bác, cháu vừa muốn đọc, vừa không. Cháu biết với tầm hiểu biết của mình, bác sẽ tặng bạn đọc một bài viết rất lôi cuốn và nhiều thông tin có ích, nhưng đồng thời nội dung bài viết cũng sẽ là một vấn đề hết sức đau lòng ở nước ta.Giờ về quê cũng không mát và xanh rì rào được như xưa, cháu cũng tiếc lắm bác ạ! Công tác quy hoạch của ta rất yếu kém. Xây dựng công nghiệp nên tập trung tại những tỉnh có thế mạnh như Quảng Ninh, Hải Phòng. Hình thành nên các trung tâm công nghiệp lớn, thu hút nhiều lao động tới các trung tâm này. Các tỉnh khác có nhiều đất nông nghiệp nên tập trung phát triển nông nghiệp tập trung, sử dụng cơ giới hóa để tăng năng suất. Cứ manh mún mỗi tỉnh 1 tý công nghiệp, 1 tý nông nghiệp đến bao giờ mới khá được