Bi kịch của 'Mùa hè xanh' Đó là những lời chia sẻ cuối cùng của Hải, một trong ba em sinh viên vừa tử nạn khi tham gia chiến dịch “Mùa hè xanh” ở Bình Liêu, Quảng Ninh. Đọc những dòng này, có lẽ những ai từng tham gia “Mùa hè xanh” đều ít nhiều nhớ về thời thanh niên sôi nổi, ước mơ được đi và giúp đỡ những nơi còn nhiều khó khăn của đất nước.Hoạt động tình nguyện hè quả thực mang lại nhiều kinh nghiệm thực tế quý báu, và là dịp để sinh viên tập lao động chân tay sau những năm tháng chỉ biết đến giấy bút. “Mùa hè xanh”, đặc biệt là các chương trình như “Tiếp sức mùa thi”, đã tạo ra những giá trị không thể phủ nhận. Nó thổi một bầu không khí tự nguyện tươi trẻ vào xã hội ngày càng bon chen, giúp đỡ cho nhiều người, và mang giá trị cao đẹp “sống là cho không chỉ nhận riêng mình” tới thanh niên.Gần 10 năm trước đây, tôi cũng như các em, cũng mang nhiệt huyết ấy đi tình nguyện tại một vùng đất nghèo của tỉnh Hà Giang. Thực tế trái ngược với tưởng tượng bay bổng của những cái đầu trẻ, thừa nhiệt tình nhưng thiếu sức khoẻ và kỹ năng cần thiết. Đội tình nguyện của tôi lúc đó nhận nhiệm vụ cào bằng một mô đất lớn để làm sân bóng chuyền. Gần hai tuần làm việc của chúng tôi hầu như không mang lại kết quả gì. Sinh viên chân yếu tay mềm, đi bê mấy viên đá là thở hổn hển, nói gì đến việc làm chuyên nghiệp như thợ xây. Do tiến độ trì trệ quá, cuối cùng Đoàn xã phải nhờ các cán bộ công an huyện đến giúp. Chỉ trong một buổi là hoàn thành.Không ít chiến dịch “Mùa hè xanh” đã kết thúc với sự "thành công" như vậy. Việc bố trí công việc không phù hợp với khả năng của các em khiến hoạt động tình nguyện trở nên nặng tính hình thức, phong trào, ít giá trị thực tiễn.Việc đưa các em đến những nơi nguy hiểm, làm những công việc khó nhọc, đòi hỏi kỹ năng, mà không được đào tạo hay chuẩn bị cần thiết, là sự thiếu trách nhiệm với các em và với chính hoạt động tình nguyện. Không có việc gì là không hàm chứa rủi ro, nhưng sự cẩn trọng sẽ tránh được những tai nạn thương tâm như sự việc trên.Mặt khác, phần lớn kinh phí hiện nay của “Mùa hè xanh” được lấy từ ngân sách nhà nước cho hoạt động của Đoàn Thanh niên. Sự "phân bổ" ngân sách này kéo theo những ràng buộc nhất định, tạo ra cách tổ chức từ trên xuống và áp đặt chỉ tiêu. Hoạt động tình nguyện, gắn liền với các quyền lợi như xếp hạng sinh viên, cũng khiến “Mùa hè xanh” mất đi nhiều ý nghĩa tự nguyện ban đầu. Vì vậy, theo tôi, các hoạt động tình nguyện lấy sinh viên làm lực lượng nòng cốt cần phải được thực hiện một cách chuyên nghiệp với những quy tắc tổ chức chặt chẽ, kỷ luật hơn. Cái chết của ba em sinh viên Ngoại thương là một tai nạn. Khi ra đi, có lẽ các em mang trong mình tinh thần của chàng Pavel trong “Thép đã tôi thế đấy”, muốn cống hiến những ngày tháng tươi đẹp nhất của tuổi trẻ cho cuộc đời. Thế nhưng các em đánh mất đi thứ quý giá nhất là sự sống, để lại những khoảng trống không thể bù đắp cho người thân và bạn bè.Với những người ở lại, ngoài việc xem xét trách nhiệm của các bên liên quan, điều cần làm là phải đánh giá lại cách thức tổ chức các hoạt động tình nguyện để không tái diễn những bi kịch tương tự. Nguyễn Khắc Giang Tôi phần nào đồng cảm với tác giả Nguyễn Khắc Giang, bài viết của tác giả khiến tôi nhớ đến khoảng thời gian cũng đã lâu, khi là cậu sinh viên năm thứ nhất, ở trang lứa của các em sinh viên Ngoại thương bây giờ. Lúc đó, khi tham gia chương trình Mùa hè xanh, tôi đã hỏi một anh trong ban tổ chức: Liệu mình có thực sự giúp người dân không anh?Câu trả lời của anh ấy khiến tôi thật bất ngờ: Có chứ em, nhưng không phải nhờ mấy cây lúa ta gặt, hay vài chục mét đường ta đắp, vì sức vóc của sinh viên thì làm được bao nhiêu, mà không có mình thì người dân họ vẫn tự làm mỗi ngày. Nhưng ta đi để học hỏi, để thấu hiểu sự nhọc nhằn của đồng bào, để mai này, với tri thức trong trường học, anh em mình biết đâu sẽ làm được những điều lớn lao hơn, thiết thực hơn.Nhờ câu nói đó, tôi đã học được một bài học lớn về tinh thần tình nguyện. Xin đừng vội đánh giá chương trình Mùa hè xanh qua những kết quả khiêm tốn ngày hôm nay. Nhờ có những mùa hè tình nguyện, chúng tôi đã biết sống có ích, tự giác, trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.Những anh chị nào đã qua thời tình nguyện, chắc sẽ đồng ý với tôi rằng 1 tuần đi tình nguyện hè, với sinh viên còn hữu ích hơn nhiều những giờ học chính trị, sinh hoạt công dân hay học kỹ năng sống vì chúng tôi được trải nghiệm, được học những bài học thực tế, được cống hiến phần nào sức trẻ của mình cho xã hội, dù nó khá nhỏ bé.Tôi sẽ không bao giờ quên được, những địa phương nơi sinh viên tình nguyện đến đã trở nên vui vẻ, rộn ràng, đầy sức sống biết bao. Những buổi lên nương, những đêm văn nghệ thắm tình người. Sinh viên tuy chẳng giúp được nhân dân nhiều(nếu không muốn nói là được mọi người giúp đỡ, chỉ bảo còn nhiều hơn), nhưng giá trị tinh thần họ mang lại là một điều có thật.Vẫn biết tai nạn là điều không ai mong muốn, và tôi cũng mong các trường đại học sẽ quan tâm hơn đến các chương trình tình nguyện cho sinh viên, nhưng tôi nghĩ sẽ thật buồn nếu vì vậy mà Mùa hè xanh không còn nữa, hoặc xã hội có một thành kiến với chương trình này. Xin nguyện cầu cho các em an nghỉ và ki vọng rằng Mùa hè xanh sẽ mãi là những kỷ niệm đẹp nhất của thời sinh viên, thời thanh niên sôi nổi. Bài rất hay. Trúng ý tôi cũng đã trăn trở nhiều nhưng chưa viết ra, hay chưa gửi đi đăng được. Dùng phong trào để nuôi dưỡng một bộ phận lãnh đạo Đoàn thanh niên tiến thân bằng con đường "cán bộ Đoàn" là một điều xấu hổ nhất của lực lượng này. Đáng thương thay cho những nạn nhân của phong trào này, trong đó có ba em nhỏ kể trên. Sao bạn viết đúng thế! Bạn biết không,tôi đã có mặt tại " Trái tim của Châu Âu" ( Tiệp Khắc ),khi hệ thống XHCN sụp đổ ngoài sức tưởng tượng của người trong cuộc.Một trong những nguyên nhân làm sụp đổ nó ( Được các nhà sử học, chính trị gia...) nêu ra là: " Chủ nghĩa hình thức của hệ thống". Không riệng gì " Mùa hè xanh" đâu các bạn ạ! " Gia đình văn hóa, thôn xóm, khu phố văn hóa... đang là những ví dụ điển hình... Tình nguyện là đi để giúp người dân. Mà đã giúp thì phải giúp cho thật hiệu quả. Người dân không cần các em đào mương san đường. Vì sao? Vì sinh viên đi tình nguyện thường là con em gia đình đầy đủ, có điều kiên chưa bao giờ biết đến lao động thực sự. Một người nông dân làm bằng 10 sinh viên. Ngay như đi gặt, một em bé còn gặt nhanh hơn cả một đội SVTN. Vì vậy hãy giúp người dân bằng những điều thiết thực với những năng lực mà sinh viên mạnh nhất đó là hiểu biết và sự nhiệt tình. Hãy giúp người dân với những điều mà họ cần ở sinh viên nhất đó là tổ chức các lớp dạy kèm, tổ chức các buổi chia sẻ về học tập, chăm sóc bản thân, tư vấn về học tập và nghề nghiệp, tổ chức các buổi giao lưu văn hóa văn nghệ... Đó là những công việc mà phù hợp với sức của sinh viên lại mang nhiều ý nghĩa nhất với người dân. Còn riêng việc đi lại thì luôn cần có người bản địa đi cùng dù bất kì đâu. Thứ nhất họ thông thuộc địa hình, thứ hai là có người đi cùng sẽ tránh được những vấn đề như bị bắt nạn, bị tấn công bởi ai đó... Tôi là một người mẹ có 2 con đã và đang học đại học. Cá nhân tôi không cho rằng tất cả các hoạt động tình nguyện đều ý nghĩa và hiệu quả. Tôi không nghĩ cái cách tổ chức cho các cháu làm hàng rào sống, tham gia làm đường hay móc cống,... mà tôi từng biết là có ý nghĩa thiết thực. Vợ chồng tôi không cho phép các con của mình tham gia làm tình nguyện. Có thể quan điểm của tôi không phù hợp với số đông nhưng tôi cần bảo vệ con mình. Nói đâu xa, tình nguyện ở ngay thủ đô: giờ tan tầm SV nắm tay nhau làm dải phân cách sống giữa đường.Ngô nghê hết chỗ nói trong cả việc tổ chức lẫn thực hiện Tôi cũng từng là một thanh niên cũng từng làm công tác xã hội. MỘt hình ảnh phản cảm là các bạn thanh niên tình nguyện làm hàng rào sống điều tiết giao thông là phản cảm và tôi khuyến khích cháu tôi đi tình nguyện nhưng cấm tiệt tham gia làm hàng rào sống. Xảy ra tai nạn giao thông ai là người gánh hậu quả???? Đời sinh viên của tôi gắn liền với hoạt động tình nguyện. Với một nước có bệnh thành tích như nước ta, việc tình nguyện có gắn liền với chỉ tiêu, thành tích là điều khó tránh khỏi. Đôi khi nó làm mất đi tính chất tình nguyện, và làm cho những hành động thiện nguyện có phần gượng gạo. Dù thế nào thì với tôi và những đồng đội của tôi, đó là quãng thời gian đẹp nhất. Bất kỳ lĩnh vực, hoạt động nào trong cuộc sống cũng vậy, có khó khăn, bất cập, thậm chí với xã hội nó là khó chấp nhận. Tôi mong rằng mọi thứ sẽ tốt hơn. Hoạt động thiện nguyện sẽ nhân rộng và vô tư hơn.Những người làm công việc thiện nguyện ở khắp nơi chẳng hi vọng có thể thay đổi thế giới hay xã hội, họ chỉ mong muốn giúp đỡ người khác thôi. Giống như câu chuyện về chàng trai đi dọc bờ biển và ném những con sao biển bị mắc cạn xuống nước. Khi có người nói, có những hàng triệu con bị mắc cạn và anh ta đang làm một hành động vô ích. Chàng trai đã nói, nó có ý nghĩa với những con được tôi giúp. Rất đúng, toàn là nặng về hình thức và phong trào. Xin bổ sung thêm là sinh hoat đêm của các TNV cũng rất bầy hầy, buông thả. .... Còn một đồng chí đại diện cho Thành Đoàn Hà Nội phát biểu trên VTV1 với ngôn từ rất chất chặt chẽ, chuẩn tắc của người làm tuyên huấn - nhưng người xem TV vẫn thấy có cái gì đó thiếu thiếu... "Mùa hè xanh" là chương trình bổ ích cho SV .Tuy nhiên, chúng ta không nên áp dụng theo cách đại trà, mang tính hình thức, thành tích là chính,tham gia càng nhiều càng tốt. Sự ra đi của 3 em trường Ngoại Thương là lời cảnh tỉnh cho các trường. Tg NKG đã nêu những hạn chế của nhà trường trong công tác tổ chức và tham gia chương trình này. Phần lớn các em SV đang ngồi trên ghế nhà trường là những con người chân yếu, tay mềm, chỉ có lòng nhiệt huyết hoặc đôi khi chỉ là tham gia cùng nhau cho vui. Trách nhiệm của nhà trường là phải tập huấn kỹ năng cho các em, không phải chỉ bằng hô hào, tuyên truyền mà bằng thực hành cụ thể. Phải có chương trình làm việc chủ yếu là kèm cặp các em nhỏ học yếu hoặc đk kinh tế khó khăn nên ít học. Còn việc lao động chân tay là 1 phần thôi, như vậy mới đúng khả năng và hiệu quả. Trường NT sai lầm lớn khi để các em tham gia cứu lũ, những người trong nghề còn bị thiệt mạng khi tham gia cứu lũ nữa là những SV chân yếu tay mềm, chưa bao giờ lội nước lũ chứ nói gì đến cứu hộ. Để chương trình có ý nghĩa, đảm bảo an toàn cho SV, hiệu quả trong công tác này, các trường nên áp dụng đúng khả năng của các em, kèm học là chính, lao động là phụ thì sẽ chẳng bao giờ xảy ra tình trạng đáng tiếc như vừa qua. Ngày xưa mình đi MHX vì phải đủ số ngày CTXH để ra trường chứ chả phải vì lòng nhiệt huyết hay gì cả, hoạt động xã hội là nhân văn tốt đẹp ai cũng nên làm nhưng áp đặt thực hiện nó 1 cách mấy móc như các trường đại học vẫn hay làm cách gây phản tác dụng. Tuổi của các em rất trẻ lại hăng hái và thích khám phá ngược lại kỹ năng sống thì chưa có nhiều nhất là đến những vùng xa lạ ,năm nào hình như cũng sảy ra tai nạn ,chất người ..thế nhưng các đơn vị tổ chức vẫn không rút kinh nghiệm sâu sắc ,hình như họ chỉ muốn làm để khuếc trương ,báo cáo cho có tiếng tăm còn số phận các em phải chịu thật là đáng thương các em đang dộ tuổi ăn học tương lai còn ở phía trước giờ các em đã phải chết vô lý như vậy để người đời gọi các em là những người xấu số ?Viêc này phải qui trách nhiệm cho đơn vị tổ chức không thể rút kinh nghiệm năm này sang năm khác như vậy được ,mong rằng cá cơ quan chức năng vào cuộc thực thi đúng pháp luật ,nếu không tình trạng này sẽ chưa chấm dứt thiệt hại lại cứ thuộc về các em và gia đình mãi sao? Mình quá rõ cái kiểu tình nguyện này rồi. Thủa trước mình cùng từng là tình nguyện viên đi gặt lúa cho nông dân. Nói thực: gặt thì ít, phá thì nhiều. Nhưng về vẫn được khen là có thành tích đấy. Ôi cái bệnh thành tích và phong trào mang tính hình thức như vậy không biết đễn bao giờ mới chấm dứt đây. Bài viết chân thực. Các cơ quan có liên quan nên đánh giá chính xác giữa lí tưởng và thực tế của hoạt động tình nguyện. Tránh những rủi ro, mất mát, đau thương do hoạt động đó mang lại.