Doanh nhân đi kiện "Có thằng nợ tao hai tỷ, mày đòi được tao cho mày một nửa", chú tôi một hôm nói. Tôi hồn nhiên hỏi: "Sao chú không kiện ra toà, án phí mất có mấy chục triệu". Ông cười, như chê tôi sinh viên năm cuối đại học Luật Hà Nội mà ngây thơ quá.Sau này, ra trường, tư vấn pháp luật cho các doanh nghiệp, tôi mới biết, hệ thống tư pháp của Việt Nam không giống những gì chúng tôi được học trong trường và càng không giống những gì được viết trong luật. Để có thể đòi được hai tỷ đồng, người ta có khi còn mất nhiều hơn một nửa.Nguyên do chủ yếu là từ những phiền phức, rào cản không thể gọi tên dẫn đến sự kéo dài lê thê của các thủ tục tố tụng. Từ nộp đơn đến thụ lý đơn kiện, tống đạt đến hoà giải, sơ thẩm đến phúc thẩm; rồi khi có bản án, người thắng kiện phải tiếp tục nộp đơn xin thi hành án, xác minh tài sản, kê biên, thẩm định giá, đấu giá... Mỗi giai đoạn lại đi kèm những rủi ro như: toà yêu cầu bổ sung hồ sơ, toà tạm đình chỉ vụ án, viện kiểm sát kháng nghị, cơ quan thi hành án không xác minh được tài sản, chính quyền địa phương không hỗ trợ kê biên, thẩm định giá không chính xác, đấu giá không thành, vân vân.Có những yêu cầu của toà án khiến nhiều người sửng sốt như yêu cầu nguyên đơn phải cung cấp bản sao có công chứng giấy đăng ký kinh doanh của bị đơn. Thử hỏi, làm gì có ai cho người khác mượn giấy đăng ký kinh doanh đi công chứng để người ta kiện mình? Hay việc cơ quan thi hành án yêu cầu người thắng kiện phải tự tìm xem người thua kiện có tài khoản ở ngân hàng nào, có bao nhiêu tiền.Trong vô số nguyên nhân dẫn đến sự quan liêu và chây ì của "con voi tư pháp", tôi cho rằng có cả sự lười nhác, tắc trách, vô cảm của cán bộ thi hành pháp luật cho đến tâm lý nhũng nhiễu để vòi tiền.Chú tôi có thể không hiểu hết được mọi thủ tục và những zích zắc trên, nhưng với đầu óc nhạy bén của dân kinh doanh, ông thừa biết tốt hơn không nên sa chân vào mê trận đó. Khoản nợ hai tỷ của ông đến giờ vẫn chưa đòi được. Nhưng hệ luỵ của nó lớn hơn hai tỷ gấp nhiều lần. Chú tôi không bao giờ thi công mà không có tạm ứng đầy đủ nữa. Và rất nhiều công trình bị kéo dài thời gian thi công gây các tổn hại khác cho doanh nghiệp, trong khi đáng ra họ có thể làm ăn hiệu quả hơn rất nhiều. Không chỉ chú tôi, hàng trăm, hàng ngàn công ty xây dựng khác đã và sẽ phải kinh doanh theo cách đó. Nó trì kéo sự phát triển của nền kinh tế.Trong một khảo sát của VCCI đối với các doanh nghiệp tại TP HCM năm 2017, khi được hỏi: "Nếu có tranh chấp thì doanh nghiệp khởi kiện ra toà không?", 90% các doanh nghiệp FDI nói "không", 9% nói "có" và 1% "sẽ cân nhắc". Tỷ lệ này ở khối doanh nghiệp dân doanh trong nước là 41%, 28% và 31%. Nguyên nhân lớn nhất khiến các doanh nghiệp này không lựa chọn toà án khi có tranh chấp là do thủ tục kéo dài. 58% doanh nghiệp nêu lý do này.Mỗi năm, ngành toà án xét xử khoảng 400 ngàn vụ án. Trong đó tranh chấp kinh doanh thương mại chỉ chiếm khoảng 4% - khoảng 16 ngàn vụ. Do đó, có vẻ như chuyện hỗ trợ cải thiện môi trường kinh doanh chưa bao giờ là mục tiêu trọng tâm giữa những bề bộn của ngành toà án.Nhưng để xã hội vận hành, nền kinh tế phát triển, người dân và doanh nghiệp bắt buộc phải giao kết hợp đồng. Và chúng ta chỉ tôn trọng hợp đồng khi biết rằng nếu một trong các bên tham gia những khế ước này bất tuân cam kết thì toà án và cơ quan thi hành án sẽ đứng ra xử lý, bảo vệ người bị thiệt. Doanh nghiệp cũng sẽ chỉ bỏ tiền đầu tư làm ăn kinh doanh để tạo giá trị cho mình và xã hội, đầu tư vào sáng chế, vào sở hữu trí tuệ nếu họ tin chắc rằng: bất kỳ ai xâm phạm quyền tài sản của họ đều sẽ bị toà án can thiệp, phải đền bù.Tôi có người bạn đang quản lý một trường tư thục. Chị có tiền, có nhân lực, có kinh nghiệm và muốn đầu tư xây dựng một bộ bài giảng riêng cho học sinh của trường. Chị đến gặp tôi và đặt câu hỏi: "Thế nếu giờ có người ăn cắp bộ bài giảng của chị thì chị phải làm gì?". Tôi nói: "Chị có thể đi kiện". "Kiện có hiệu quả không, có nhanh không, có tốn kém không?", bạn tôi chất vấn. Tôi đành phải thành thật rằng, "kiện rất mất thời gian, tiền lót tay không biết bao nhiêu mà kể, mà có khi cũng chẳng thành công". Tỷ lệ thu hồi tiền của cơ quan thi hành án vô cùng thấp, chỉ là 32% số tiền có khả năng thi hành. Nói cho dễ hiểu, nếu chị thắng kiện, toà án yêu cầu đối thủ bồi thường cho chị 100 triệu đồng, đối thủ có tiền, có tài sản, thì cơ quan thi hành án cũng chỉ thu hồi được 32 triệu đồng.Chị im lặng. Đến bây giờ, dự án làm bộ bài giảng của chị vẫn gác lại. Nhiều học sinh của chúng ta đã mất cơ hội tiếp cận tri thức theo cách tiến bộ hơn chỉ vì không ai đứng ra bảo vệ người đầu tư tạo ra tri thức đó.Trong thế giới ngày nay, không quốc gia nào có thể đưa kinh tế đến trình độ cao mà không có một hệ thống tư pháp nhanh, hiệu quả và tin cậy. Điển hình trong khu vực là Singapore. Hệ thống tư pháp của nước này được đánh giá là nhanh nhất thế giới với mức độ tin cậy, khả năng có thể dự đoán (của doanh nghiệp và dân chúng với tư pháp) rất cao. Uy tín đó góp phần quan trọng kéo người làm ăn khắp nơi đổ về quốc đảo, như bước đệm để với tay sang các nước trong khu vực.Nguyễn Minh Đức Chính vì vậy các dịch vụ đòi nợ thuê, nợ mướn mới ra đời và phát triển rầm rộ. Khi mà pháp luật không thể bảo đảm được quyền lợi của người dân thì họ sẽ nhanh chóng tìm cách giải quyết khác. Vấn đề anh nêu đúng là gây nhức nhối. Kiện tụng trong kinh doanh còn như vậy, kiện tụng liên quan đến đất đai thì.. ôi thôi. Nhà tôi bị lấn chiếm đất đai,sổ đỏ thì có đầy đủ. Vậy mà kiện cả chục năm trời, từ lúc mẹ tôi còn sống, mẹ tôi lặn lội đi kiện, giờ mẹ tôi mất đã 2 năm, vẫn gần như không có chút tiến triển. Đó là gia đinh tôi là gia đình trí thức, có kiến thức, có một chút quan hệ, một chút tiền. Tôi tự hỏi những người dân lao động, ko có kiến thức, ko có nơi bấu víu, họ khổ sở thế nào?! Quá chuẩn! Những ai đã từng phải đi hầu các cơ quan tư pháp với hy vọng đòi được nợ từ các vụ án dân sự mới thấm được nỗi thất vọng và uất ức! Bởi lẽ các cơ quan tư pháp thì như chỉ làm cho xong chuyện; các con nợ thì lợi dụng để chây ì và thậm chí thách thức cả tư pháp lẫn chủ nợ! Tôi là một trong những nạn nhân trong hệ thống xét xử và xử lý qua loa của tòa án. Năm 2011 tôi bắt đầu khởi nghiệp với vốn ít ỏi của mình khoảng 1 tỷ. Sau 4 năm tôi phải đóng cửa công ty khởi nghiệp bé nhỏ với 5-7 nhân viên của mình. Đối tác không thanh toán với giá trị hđong gần 600tr. Gần 1 năm kiện ra tòa, đương nhiên là thắng kiện, tôi tốn thêm gần 100tr dịch vụ luật sư. Cuối cùng vẫn không thu được. Đành chấp nhận buông xuôi trong nước mắt. Bài viết rất hay. Chuyện nhỏ nhất như va quệt xe ngoài đường, đa số tự thỏa thuận chứ mấy ai gọi công an. Nếu gọi thì công an đến thu xe , giấy tờ của cả hai rồi lại yêu cầu tự thỏa thuận. Cuối cùng bên đúng ,bên sai đều mất thêm một khoản tiền nữa, chưa kể không có xe đi trong vài tuần! Cám ơn tác giả đã viết bài này. Đọc để hiểu thêm và càng thấy xót xa cho người dân VN. Vậy mà đến lúc bị giang hồ đòi nợ thuê, những kẻ quịt nợ lại tìm đến công an, cơ quan pháp luật rất nhanh, nhanh hơn cả những người bị quịt. Bài viết rất tuyệt. Phơi bày một lỗ hổng to đùng, kéo đất nước đi chậm lại Cám ơn VnExpress đã có một chuyên mục để những người có tâm nói lên lập trường của mình, nói thay cho rất rất nhiều người dân đang chịu đựng những bất cập hiện hữu. Xã hội công bằng văn minh thì hệ thống tư pháp phải đủ lực, đủ mạnh, đủ uy tín khi đó người dân, doanh nghiệp mới tin tưởng và phát huy hết tiềm năng cống hiến cho xã hội! Hành pháp hiệu quả không chỉ góp phần vào sự phát triển của Singapore, mà nó là động lực chính. Điều này cũng đúng với hầu hết các nước phát triển. Hành pháp không tốt dẫn đến tâm lý ngắn hạn, chộp giật, cạnh tranh không lành mạnh ở mọi cấp của nền kinh tế. Trước đây mình có học lớp thu hồi công nợ, khi nào hợp đồng trên 10 tỷ hẵng nghĩ đến đi kiện, mà kiện thì chẳng qua là cho thiên hạ biết cty kia làm ăn ra sao thôi. Chứ cho dù thắng kiện thì tiền cũng không về bài viết hay quá , sâu sắc , chính xác và cụ thể . Bài viết phản ánh rất đúng thực trạng giải quyết công nợ giữa các doanh nghiệp và sự hỗ trợ của nền tư pháp nước nhà với doanh nghiệp. Doanh nghiệp buộc phải đi đường tắt, không trông chờ nhiều vào sự hỗ trợ chính thống của các đơn vị liên quan.