Ngôi chùa trong ký ức Đò dừng ở bến Trò. Để vào chùa Thiên Trù, tôi phải đi qua khoảng năm mươi cửa hàng ăn uống bày những con vật bốn chân thui nguyên con, mổ banh bụng, răng trắng ởn; một trăm cửa hàng bán bánh kẹo và đồ chơi nhựa Trung Quốc đồng giá 39 nghìn và khoảng từng ấy cửa hàng bán cau trầu vàng mã ngay bậc thang trước cửa chùa.Bánh kẹo hoa quả, thịt xôi đã ngồn ngộn các ban thờ khi tôi bước vào chính điện. Người nối người cầm tiền lẻ hối hả nhét vào bất cứ nơi nào có tượng Phật và đợi ghi phiếu công đức tại các bàn. Một anh thanh niên lại gần hất hàm bảo tôi "Đổi tiền lẻ đi, 10 lấy 7". Tôi lắc đầu.Hành trình đi tìm bình yên năm mới của tôi gián đoạn. Tôi trở ra ngay, bắt xe buýt về nhà. Ở chùa Hương không tồn tại thứ thanh tịnh tôi muốn tìm.Hôm sau, tôi đi Yên Tử - đệ tứ phúc địa của Giao Châu xưa, nơi Phật Hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời.Chín giờ sáng, khoảng hai mươi xe du lịch 30, 45 chỗ đã đậu đầy sân trước chùa Trình. Ở sân trong, ngay lối vào, một vị trọc đầu khoác áo cà sa đang đứng thuyết giảng. Đám người trong sân vây tròn xung quanh thành kính nghe như nuốt từng con chữ. "Trên đời tồn tại ba loại tài. Ngoại tài là tiền bạc qua túi mình một đời một kiếp. Nội tài là chồng con, đất đai, điền sản trâu bò. Còn đây là mật tài". Vị này chỉ vào túi vải màu đỏ có dây thắt miệng, khẳng định là thứ không ai có, chỉ có ngài biết niệm chú thiêng, nên cầu gì là được nấy.Đoàn người răm rắp lấy bút viết điều ước vào dải lụa treo lên cây ngọc lan trong sân chùa. Họ quay trở lại đút tiền công đức vào hòm, đút thêm tiền "mừng tuổi" cho ông vào cái hộp kính trước mặt, sau đó sẽ được ông đưa cho túi mật tài "vạn sự như ý".Những cây ngọc lan sân chùa Trình hôm ấy phấp phới hàng ngàn dải lụa đỏ rực, trong đó nhìn thấy cả những ước nguyện tiền bạc, lô đề.Thấy tôi rút điện thoại ra quay phim, ông hô hoán người đến lục soát điện thoại tôi vì tội danh "ăn cắp bí quyết mật tài". Vị này bắt tôi xóa hết những thước hình tôi vừa ghi lại. Tôi từ chối. Đám người xung quanh đã bắt đầu lao xao. Ông giơ ngón trỏ chỉ ra phía cổng chùa: "Chốn linh thiêng không dung nạp thứ nặng nghiệp như cô".Tôi cũng không muốn ở lại nữa. Tôi thấy không cần thiết phải leo thêm mấy nghìn bậc đá lên Yên Tử tìm bình yên nữa.Tôi tìm thấy bình yên ở ngôi chùa thứ 3: chùa Thanh Mai, tỉnh Hải Dương. Đây là nơi an lạc của Đệ nhị Tổ sư Thiền Phái Trúc Lâm, thiền sư Pháp Loa.Thanh Mai lọt thỏm giữa cánh rừng phong, không có cờ ngũ sắc phấp phới hai bên đường, cũng không có biển chỉ dẫn hoành tráng ngay từ đường quốc lộ. Len lỏi qua nhiều ngóc ngách của con đường làng không bóng người, cánh cổng chào của ngôi chùa 700 năm hiện ra: hai thanh sắt đã tróc sơn, điểm vài lá cờ đã không trông rõ màu, rung rinh trước gió.Con đường hai cây số dẫn lên chùa chỉ vừa đủ cho hai xe máy tránh nhau, mặt đường đã lở ra thành từng mảng. Hai bên, cây rừng phủ kín lối. Tôi về số cho chiếc xe Cub, thận trọng vượt qua cung đường khó đi, nhưng lòng nhẹ nhàng.Ngôi chùa cổ trên đỉnh núi như viên ngọc nằm lạc trong bụi rậm. Mộ phần của thiền sư Pháp Loa ở phía sau nhà tổ, phủ đầy rêu, lặng lẽ tựa vào chân núi. Không khí yên tĩnh đến mức từng chiếc lá cọ vào nhau cũng hóa ồn ào. Đàn chó lông vàng nằm duỗi dài trước sân gạch, mắt lim dim, thấy người lạ chỉ vẫy đuôi, nhưng không ngẩng dầu đậy. Các ban thờ không bày đồ cúng. Bàn tay các tượng Phật không có tờ tiền lẻ nào nhét vòng quanh. Ngôi chùa mỗi năm đón chưa đến hai nghìn khách.Ở đó, tôi nhận ra, đường lên chùa càng khó, thì chùa càng giống chùa. Thanh Mai giống với một ngôi chùa trong tưởng tượng, ngôi chùa định ước của người Việt: đó là nơi tôn nghiêm, cổ kính, tĩnh lặng và là nơi người ta có thể tìm thấy bình yên trong tâm mình. Và hình như tất cả những tính chất ấy chỉ cần một điều kiện, là ít khách viếng thăm.Mỗi hạ tầng sinh ra với một chức năng mặc định: chúng ta đi chợ để mua bán, mặc cả, vào ngân hàng để giao dịch tài chính, vào nhà hàng để ăn nhậu, đi quán karaoke để hát hò và đến chùa để lễ Phật, đơn giản như bài tập ghép từ của học sinh lớp một. Nhưng chưa ai nói tôi biết, khi đứng trước một nơi tập hợp tất cả những chức năng này, và có gắn biển chùa, thì tôi nên gọi nó là gì, và phải hành xử ra sao cho đúng. Và ở Việt Nam, càng ngày, lại càng sinh ra nhiều nữa nhưng nơi "giông giống chùa" như thế.Lỗi thuộc về những người quản lý quần thể di tích, khi dung túng cho những dị hình phiên bản cầy hương nguyên con hay xin mật tài trúng lô đề, và vô số những trò mê tín dị đoan với mục đích cuối cùng là kiếm tiền.Nhưng lỗi còn thuộc về chính các tín đồ, những người đi lễ chùa và trực tiếp nuôi nấng cho những dị hình ấy nở hoa và phát đạt. Xét cho cùng, cái chùa không còn giống chùa không phải vì bản thân nó, mà do người đặt chân đến.Không phải ngẫu nhiên, chùa là điểm đến đầu tiên của mỗi gia đình Việt trong dịp Tết Nguyên Đán. Người Việt có câu "đất vua, chùa làng", vì ngôi chùa là bộ mặt của cộng đồng, làng xã. Nếu như chùa được tạo ra, bởi chính cộng đồng những người hưởng thụ, thì phải chăng cái tôi nhìn thấy ở chùa Hương và chùa Trình mới chính là biểu hiện đúng đắn của "chùa Việt" trong thời đại mới này?Phải chăng xã hội Việt Nam ngày nay phù hợp và xứng đáng với không khí "giông giống chùa" ấy?  Và cái tĩnh tại tôi thấy ở chùa Thanh Mai bây giờ mới chính là sai thời đại và "lỗi mốt"? Ngôi chùa trong tiềm thức của người Việt, nơi người ta tìm thấy bình yên, phải chăng chỉ còn trong một tưởng tượng hoang đường? Vì chính cộng đồng người Việt hiện nay không cho cơ hội để cái ký ức đẹp đẽ ấy tồn tại.Năm 2019, một con đường mới to đẹp, dễ đi hơn sẽ được tỉnh Hải Dương khởi công, thay thế cho lối lên chùa Thanh Mai hiện tại. Chính quyền xã hy vọng điều này sẽ lột xác bộ mặt du lịch địa phương.Khi ấy, nguồn thu của Thanh Mai rất có thể sẽ sánh ngang chùa Hương và Yên Tử. Nhưng khi ấy, tôi không dám chắc, Thanh Mai có còn là chùa, hay cũng lại trở thành nơi không thể dung nạp thứ "nặng nghiệp" như tôi?Thanh Lam Bạn là đồng tác giả của bài "Công đức, chuyện một dòng tiền không kiểm toán", có thể nhận ra ngay khi đọc bài "Ngôi chùa trong kí ức" này. Thanh Lam ạ, bạn nói đúng rồi đó: "xã hội Việt Nam ngày nay phù hợp và xứng đáng với không khí "giông giống chùa" ấy". Những người như bạn và tôi đã và sẽ còn thấy mình lạc lõng, không chỉ ở những ngôi chùa.Tặng bạn một bài thơ - nếu có thể gọi là thơTôi ở Hải PhòngDạy con sống yêu thương nhân áiMắt con lo ngạiHàng xóm đánh nhau - cơm bữa mỗi ngàyTôi lên Hà NộiDạy con đi đúng đường phải lốiMắt con bối rốiKhi xung quanh vượt tuyến chen lànTôi vào Sài gònDạy con ra đường không xả rácMắt con ngơ ngácKhi bước trên ngập-rác-những-con-đườngÔi quê hươngBiết đi đâu để con không thấy mình lạc lõngĐể trái tim bé bỏngĐược hòa chung nhịp đập "con người" Có 2 loại hạnh phúc:1. Hạnh phúc là được sở hữu nhiều,hưởng thụ nhiều, nhiều bạn bè, nhiều con cái...những người này thích nơi ồn ào, vui chơi, hát karaoke họ không muốn đến chùa Thanh Mai2. Hạnh phúc là được an bình, biết đủ (tối giản), không trói buộc ,..những người này thích nơi thanh tịnh và không muốn đến những chùa mang tính thị phi như bạn kể trênHP như dạng 1 nó rất mãnh liệt, mạnh mẽ nhưng nó không vvĩnh cửu, có được rồi có mất (núi Thái Sơn cao mấy thì cũng có giới hạn). Được thì vui mất thì buồn. Buồn nhiều hơn vuiHP như dạng 2 ngược lại nó rất nhẹ nhàng, khiêm tốn nhưng nó là vĩnh cửu như “dòng suối trong nguồn chảy ra” từng chút, từng chút 1 mãi mãi không dừngTại sao dạng 1 lại buồn nhiều hơn vui ?- Cho 1 đứa trẻ 1 hộp kẹo và 1 hộp kim cương nó chọn hộp kẹo còn người lớn chọn hộp kim cương (người lớn tham hơn)- Cho đứa trẻ 1 cái o tô đồ chơi và 1 cô gái đẹp, nó chọn đồ chơi và người lớn chọn cô gái đẹp (người lớn si hơn)- Khi ta lấy đi kẹo và kim cương, lấy đi đồ chơi và cô gái. Đứa trẻ khóc 1 lúc thì dừng lại còn người lớn thì ...khóc suốt đời và có thể có án mạng xảy ra (tham hơn dẫn đến sân hơn)Ta có thể thấy niềm vui vì có hộp kim cương và cô gái đẹp là niềm vui có giới hạn nhưng khi mất thì buồn suốt đời.Nếu tôi đang ở dạng 1 muốn chuyển sang dạng 2 thì phải làm sao? Thì phải BUÔNG BỎCái gì chưa buông bỏ hẳn được vì chưa đủ duyên thì trước mắt hãy “buông” nó. Bỏ là bán đi, cho đi hẳn, còn buông là vẫn còn nó nhưng coi nó có cũng như khôngNếu ta có 1 cái ô tô ta đi nó hàng ngày làm phương tiện, ta ko thể bỏ nó mà đi xe máy được vì ta phải trở rất nhiều đồ. Nhưng ta có thể "buông" được nó. Tức là ta chỉ coi nó là phương tiện ta ko “oai”, vinh dự hay khoe khoang với ai cả. Lúc nào không cần trở đồ ta sẵn sàng đi xe máy hay thậm chí đi xe đạp mà không "ngại" gì cả ( cái này phải luyện tập thường xuyên bởi còn “oai”, còn “ngại” dù ít tức là vẫn chưa buông được hẳn).Chúc an bình RẤT THẤM THÍA.TÁC GIẢ ƠI. AI CÒN 2 PHẬT SỐNG Ở NHÀ LO TRƯỚC ĐI. ĐẾN CHÙA SAU "một vị trọc đầu khoác áo cà sa" ? Còn gì bôi bác hơn ! Chắc là có phần cực đoan, khi nhận định rằng một trong những cách "làm giàu" dễ nhất thời nay là...đi tu, anh bạn của tui nhếch mép cười mỉa mai, nhưng ánh mắt thì ngập tràn cay đắng, không chỉ bởi anh là một phật tử, mà cái chính anh là nhà nghiên cứu tôn giáo, hiểu rất sâu về ý nghĩa của hai chữ Buông Bỏ mà Đức Phật truyền bá cho con người. Cay đắng vì người theo đạo Phật đông đúc song buông bỏ dục vọng chẳng được bao nhiêu mà khư khư giữ, thậm chí ôm thêm dục vọng thì ngày càng lộ liễu. Và điều đó, khốn khổ thay, cứ vào chùa nhìn các bậc tu hành lẫn kẻ ngoan đạo chăm chăm chuyện buôn thần bán thánh thì lại thấy rõ nhất ! Bản thân hoạt động đời sống tinh thần như đi lễ chùa vốn không có lỗi, nhưng vì đâu dạng thức sinh hoạt tâm linh này (cũng như lễ hội) ngày một xô bồ, bị "biến tướng" đi, làm méo mó đi ý nghĩa sâu xa là nuôi dưỡng lòng thiện, cân bằng nhân tâm nơi con người? 1-Phần đa người đi hành hương, lễ chùa đều theo tâm lý số đông; trong khi tri thức bản thân về nơi mình hướng tâm đến (như: chùa, phủ, đền...khác nhau ra sao? Chốn mình hành hương nguồn gốc từ đâu? Điển tích hay nhân vật gắn liền nơi thờ tự đó là ai?...) hầu hết còn rất mỏng. Sự nhầm lẫn, lẫn lộn đối tượng do vậy tất đưa tới tâm thế, quan niệm người đi lễ hay hành hương cũng "chệch hướng" theo. 2- Sự "tự phát" gần như thiếu định hướng của chúng ta về sinh hoạt tín ngưỡng. Sau những đứt gãy bị quy định bởi lịch sử và điều kiện hạn chế (chiến tranh), chưa bao giờ ta được chứng kiến các danh lam, đình phủ, chùa miếu (đi cùng chúng là các lễ hội) được phục dựng, hồi sinh mạnh mẽ như vậy. Nhưng đó là về mặt kiến trúc thượng tầng; còn phần hồn cốt, ý nghĩa cao cả, sâu xa nhất thì dường như chúng ta chưa gây dựng được; đưa đến những khuyết hụt, nảy sinh các vấn đề nổi cộm, bát nháo trong sinh hoạt tín ngưỡng như ta đã thấy. 3- Xét đến cùng, sinh hoạt tín ngưỡng cũng chỉ là một bộ phận trong các hoạt động xã hội thường ngày. Ở góc độ nào đó, sinh hoạt xã hội đã nhiễu loạn, xô bồ, bị thương mại hóa...thì đời sống tinh thần (trong đó có tín ngưỡng) cũng bị ô tạp là khó tránh. Mỗi cá nhân hay rộng ra cả cộng đồng luôn cần trang bị cho mình tri thức, nền tảng căn bản để có thể "cân bằng" và có lựa chọn minh định nhất trước các vận động muôn vẻ ngoài kia. Có tri thức, có nền tảng về văn hóa mới có được bản lĩnh và sức mạnh nội tại về văn hóa; "miễn nhiễm" với các luồng "gió độc" khác. Xưa, vãng cảnh chùa để tìm sự bình yên tâm hồn. Giờ, thời thế đổi thay, chùa đã gắn với chợ, là nơi tạo ra "việc làm" cho dân bản địa, là nơi dân thập phương tới "mua" tài lộc và khoe khoang tiền của, công đức. Chùa chổ mình vừa to vừa đẹp lại có nét của thời gian nhưng liên tục bị tu sửa. Đầu tiên là cắt ngắn 2 cây bồ đề trước cổng che khuất cả ngôi chùa. Vài năm sau xây mới những điện thờ phía sau ( do cũ rồi). Vài năm nữa đập bỏ chánh điện đang tốt xây lại gần như tất cả. Giờ nhìn giống như cung điện của Trung Quốc. Bài báo nói quá đúng, đa số người VN đi chùa không hiểu đạo phật là gì Bài viết quá hay, nói lên cái thực trạng đáng buồn hiện nay của một số cơ sở tâm linh thở phượng đi ngược với truyền thống hàng nghìn năm của đạo Phật VN . Bài viết hay. Sự hoài niệm của những tâm hồn thanh tịnh, nay còn đâu. Ngày nay ko ai xây chùa ở nơi hẻo lánh cả!Đi tu cũng không phải là tìm nơi thanh tịnh mà phải là ngược lại! tôi lạc hậu khi nhớ mãi nhưng ngôi chùa xưa.đơn giản.khg xa hoa,rực rỡ.ở đó có vài nhà sư gầy guộc,áo nâu sòng,chân đất hoặc dép nhựa.ăn uống thực vật đạm bạc.có khi trong chùa tự sản xuất tương,chao để tự nuôi sống mình.khg có thùng công đức.cảnh chùa luôn vắng lặng.tâm hồn thật yên tĩnh.khg ồn ào xô bồ như chùa nay.gian thờ nào cũng có thùng công đức thật lớn trước mặt.những vị sư thật to béo đường bệ,mạnh mẽ.đầy đủ dưỡng chất.ôi.thay đổi hết rồi Lâu tôi không đi chùa, hằng ngày đối xử tốt với cha mẹ, mong các cụ khỏe mạnh và tôi dành thời gian chăm chỉ lao động để nuôi cha mẹ và con cái, như vậy đã thấy tâm và gia đình lúc nào cũng bình yên. Có nhiều người càng nhiều dục vọng thì lại càng thể hiện càng xô bồ cho nên cứ đập vào mắt người khác. Tôi tin là những người như tác giả cũng có nhiều trong xã hội lắm, đơn giản là họ im lặng và bình yên một góc trời thôi. Những trăn trở của một người có tâm trước cái sai lạc của văn hoá chùa chiền hiện tại. Tôi cũng là một trong số ấy, nhưng may mắn thay tôi đã tìm được nơi đúng với tâm nguyện của mình, nơi có những bậc chân tu đang ngày đêm miệt mài giữ gìn giới luật, không tiền bạc cất túi, ăn ngày một bữa thanh đạm và hướng dẫn các phật tử sống đời sống đạo đức nhân bản nhân quả, sống giữ gìn 5 giới : không sát sanh hại vật, không tham lam trộm cắp, lấy của người khác không cho, không tà dâm, quan hệ bất chính với người khác phái, không nói dối, nói lời hung ác, thêu dệt, đâm thọc, không uống rượu và các chất kích thích khiến mình mất tỉnh táo, dễ sa vào tội ác. Đó chính là lời dạy của Phật. Mỗi chúng ta sống được như vậy thì cuộc sống yên vui, xã hội không còn tệ nạn, bình an, thịnh vượng. Đó là tu viện Chơn Như, giản dị và yên tịnh giữa rừng cao su xanh mát, toạ lạc tại huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây ninh, thật sự là nơi đáng cho chúng ta dừng chân và suy ngẫm.