Nhất thân, nhì quen Tôi thường tới các bệnh viện trung ương, bệnh viện tuyến đầu của Hà Nội. Tôi biết bác sĩ ở đây rất giỏi và có nhiều kinh nghiệm.Gần đây, tôi muốn khám xương khớp. Tôi gọi cho một người bạn Việt Nam xem bác sĩ nào giỏi ở các viện tuyến đầu để tôi tới đó khám. Bạn tôi không chỉ giới thiệu mà do biết tôi ngần ngại, còn nhanh tay điện thoại cho bác sĩ, hẹn lịch luôn cho tôi. Có "quen biết" và còn là một Đại sứ, tôi được khám tận tình, chu đáo, nhanh chóng. Bác sĩ kê đơn thuốc tốt và bệnh của tôi thuyên giảm.Khi nhập viện, tôi thấy y bác sĩ luôn hỏi các bệnh nhân: "Người nhà đâu?", "Thế không có người nhà đi cùng à?". Người nhà sẽ chạy đôn chạy đáo đi nộp tiền viện phí, đi lấy kết quả xét nghiệm, kiêm luôn việc chăm nom bệnh nhân nặng. Và người nhà phải làm công việc quan trọng nhất là "thiết lập quan hệ" với y bác sĩ để được lưu tâm hơn.Điều này khiến tôi rất ngạc nhiên. Ở các bệnh viện nước ngoài, người nhà bệnh nhân được mời ra ngoài đầu tiên. Thân nhân không được phép vào, trừ những giờ thăm theo quy định. Ở Việt Nam, không có người thân hay không biết "gọi điện cho người thân" là mọi việc dễ gặp khó khăn, không chỉ trong lĩnh vực y tế.Trong lĩnh vực hành chính, "nhất thân, nhì quen" cũng trở thành thông lệ. Từng làm đại sứ nhiều nơi, tôi biết, ở nước ngoài, nếu thật sự thân quen, bạn cũng được ưu tiên hơn nhưng không thể nhanh chóng và khác biệt như ở Việt Nam.Tôi suy nghĩ mãi về điều này, tại sao "nhất thân, nhì quen" lại phổ biến ở Việt Nam hơn ở nhiều nước khác. Có một số nguyên nhân, trong đó có văn hoá "duy tình" thấm rất sâu trong lòng xã hội Việt Nam.Người Việt vốn duy tình, tức là chú trọng phương diện tình nghĩa hơn các khía cạnh khác trong mọi vấn đề. Người Việt có câu "Một bồ cái lý không bằng một tý cái tình". Tôi biết, một số cơ quan Việt Nam vẫn có xu hướng chọn lựa nhân sự theo góc độ tình cảm. Những cán bộ gắn bó hàng chục năm với cơ quan thường được xem là "lão làng", thậm chí được đưa con cháu vào hưởng suất thế chỗ khi họ nghỉ hưu. Ai cũng hiểu, nghĩa cử ấy là tốt nếu người được tiếp nhận có đủ năng lực cần thiết để đáp ứng công việc. Nhưng không thiếu trường hợp, người tuyển chọn vẫn vì tình cảm mà bỏ qua khía cạnh này, khiến bộ máy có nhiều cán bộ thiếu trình độ.Cách giải quyết theo kiểu "tình đi trước lý" như vậy có thể chỉ phù hợp với một giai đoạn nhất định. Trong bối cảnh một xã hội hiện đại và ngày càng hội nhập, mọi thứ sẽ phải khác đi mới hiệu quả được. Nhà nước Việt Nam cũng đang nhấn mạnh việc xây dựng nhà nước pháp quyền, nghĩa là mọi công việc được giải quyết trên cơ sở luật pháp, chứ không phải trên quan hệ thân hữu.Vấn đề là làm thế nào để thực sự có xã hội pháp quyền khi văn hoá "thân quen" vẫn ăn sâu bám rễ như hiện nay. Tôi cho rằng quan trọng nhất là giáo dục. Tận dụng "quen biết" để giành lợi thế cho mình là phản ứng tự nhiên của con người nói chung. Vì thế ở các quốc gia phát triển, các khoá học liên tục được triển khai trong các cơ quan, công ty nhằm đào tạo cán bộ về quy tắc đạo đức, trong đó việc tạo điều kiện cho quan hệ thân hữu và thiên vị cá nhân không được chấp nhận.Tôi chưa thấy giáo dục về việc này được đẩy mạnh trong các cơ quan, công sở ở Việt Nam. Tận dụng sự "thân quen" vẫn được coi như "chuyện thường ngày ở huyện", thậm chí được chọn là đường tắt để giải quyết các vấn đề khó.Một số cá nhân có quan hệ sẽ được hưởng lợi từ cách làm này, nhưng toàn bộ hệ thống thì không thể tiến lên bằng "đường tắt". Một xã hội phải được duy trì theo nguyên tắc pháp trị, duy lý và bình đẳng giữa các công dân.Giáo dục là biện pháp đi trước. Giám sát là biện pháp đi sau. Hai chân này giúp Việt Nam xây dựng hệ thống pháp quyền bền vững và vận hành xã hội hiệu quả. Tôi tin chắc rằng khi Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập sâu hơn nữa, thói quen này sẽ dần dần thay đổi.Saadi Salama Bài viết của 1 vị khách nước ngoài và có cái nhìn rất khách quan rất chính xác về tình trạng này ở Vietnam. Bản thân tôi là người Việt tôi cũng thấy vô cùng NGỘT NGẠT với tình trạng xã hội vận hành theo lề lối NHẤT THÂN NHÌ QUEN này đó ạ. Nó sẽ tạo ra những con người KHÔN LỎI và MƯU MÔ và luôn phải nghĩ ra đủ cách để giải quyết vấn đề cá nhân mỗi khi gặp vấn đề. Tiếc thay xã hội lại cổ vũ cho những hành động khôn lỏi như vậy mới là khôn ngoan, năng động..Mong 1 sự thay đổi Công ty tôi, doanh nghiệp FDI hàng năm đào tạo nhân viên: không được nhận của đối tác tiền hoặc quà có giá trị trên 1000 đồng (VND), trong trường hợp phải giao lưu với khách thì mình phải thanh toán chi phí rồi báo cáo công ty, công ty sẽ thanh toán.Làm như vậy để nhân viên chúng tôi không bị mắc nợ ai đó rồi đưa ra các quyết định bất lợi cho cty mình. Dĩ nhiên đâu đó vẫn có người vi phạm nhưng việc được đào tạo và tuyên truyền liên tục cộng với các cam kết đảm bảo minh bạch trong các mối quan hệ với bên ngoài làm cho các vi phạm giảm rất nhiều.Những nhận định trong bài viết của vị Đại sứ rất đáng để suy nghĩ. Thật đáng quý suy nghĩ sâu sắc của một người nước ngoài, cám ơn bạn rất nhiều. Bài viết rất hay Cảm ơn Ngài đã nói hộ Một bài viết tuyệt vời, cô đọng, khách quan, với tầm nhìn sâu sắc. Những ngày đầu sang châu Âu sống, tôi đã bất ngờ và có chút phiền toái khi không thể giải quyết mọi việc bằng con đường thân quen như ở Việt nam. Mọi thủ tục, hồ sơ đều chờ theo thứ tự ai đến trước giải quyết trước, ai đến sau giải quyết sau. Quên hẹn là huỷ và làm lại từ đầu rất phức tạp. Nhưng dần thì tôi hoàn toàn ủng hộ sự bình đẳng và công bằng này.  Mình có chút lợi nhưng chen ngang người khác, mình có chút nhanh nhưng cả xã hội đi lùi. tôi sống ở Đức đã lâu nhận thấy từ nhỏ trẻ em được giáo dục phải biết chịu trách nhiệm những việc mình làm, trong công việc phải làm hết trách nhiệm và sếp phải là người biết bao quát, chịu trách nhiệm cao nhất những sai sót của nv và bị sa thải hay từ chức đầu tiên. Tất cả sếp và nv đều phải đi lên từ công việc cấp thấp và phải chứng tỏ năng lực bản thân không có chuyện thân quen, có câu " tin tưởng là tốt nhưng kiểm tra lại còn tốt hơn ". Là công dân Việt Nam tôi cũng rất tâm đắc với cách nhìn nhận của tác giả và rất muốn thay đổi tư duy này. Tôi luôn cố gắng đấu tranh. Nhưng càng đấu tranh để xã hội thay đổi thì càng lực bất tòng tâm, càng thấy mình lạc lõng. Văn hoá tạo quan hệ để thuận lợi trong công việc làm người Việt nam ngày càng ỷ lại vào người khác, vào chén bia chén rượu, và còn vào tài lén lút cửa sau. Cảm ơn tác giả Một bài viết không sai một chữ, chỉ mong sao những người có trách nhiệm đọc qua một lần để việc chọn người đi vào nề nếp có tính thời đại. Tôi là ng VN sống lâu năm ở nước ngoài , hiện trở về sống tại VN được vài năm. Nhận thấy bài viết của tác giả đúng đến từng li từng tí, chí lý sâu sắc. Xu hướng tất yếu phải thay đổi thì xã hội VN mới phát triển văn minh được. Một đề tài chúng ta ai cũng hiểu rất rõ, song ít ai dám nói thẳng ra vì ngại động chạm lẫn nhau. Người Việt thường sống duy tình mà thiếu duy lý, nên khi mở rộng quan hệ ra thì cái duy tình ấy dễ biến tướng thành nhiều vấn đề tiêu cực, và bởi vì sự biến tướng đó đã trở nên phổ biến nên nhắc đến ai cũng...ngó lơ như không có gì. Tôi công tác ở một trường tư thục. Thầy hiệu trưởng rất giỏi trong điều hành quản lý phát triển kinh doanh, chỉ tệ mỗi khoản gia đình trị. Ông đưa người nhà vào đông đến mức ngó đâu cũng thấy con, cháu, anh em của thầy. Và trình độ không tương xứng cộng với thái độ ỷ lại ta đây thân thế của xếp, dẫn đến hệ lụy tất yếu xảy ra là người làm tốt công việc nhưng thiếu quan hệ gia tộc thì cứ dẫm chân tại chỗ mãi, còn người thân quen với hiệu trưởng thì ngông nghênh, làm việc tà tà cũng đều đều tăng lương lẫn bổng lộc, lâu ngày tạo một không khí trầm uất, căng thẳng vì bất bình của tập thể còn lại. Cảm ơn bài viết của anh. Tôi đã từng tự hào về việc được người quen giúp 'chen' hàng trong bệnh viện, trong khi rất nhiều người phải xếp hàng. Rồi dùng xe công đi việc cá nhân, về quê, đi lễ... Sau này ra nước ngoài sinh sống tôi mới thấy việc đó thật tệ hại, làm mất đi sự công bằng xã hội và như anh nói, xã hội không thể tiến lên bằng con "đường tắt" đó. Rât tiếc là cái 'nhất thân nhì quen' này thành văn hóa rồi nên sẽ không bỏ được. Thân. Thật hay :Giáo dục là biện pháp đi trước. Giám sát là biện pháp đi sau- cần phải thực hiện "đúng" Trân trọng cảm ơn Ngài Đại sứ! Haizzz, bài viết hay quá...Đằng sau chữ tình đó là tôi. Nếu ko có lợi ích thì ko có gì hết. Bạn sẽ được ưu tiên trong mọi việc nếu việc ưu tiên cho bạn đem lại 1 lợi ích nhất định(tình hoặc tiền) cho người khác. Còn nếu không được gì, xin vui lòng đợi chờ như mọi người, lúc đó là công bằng.Tôi thiết nghĩ ở đây là tính kỉ luật kém, thiếu hình thức kỉ luật chặt chẽ ở nước mình.Tác giả nói rất đúng về giáo dục, nhưng ko biết làm thế nào mà làm được, trong khi giáo dục các em nhỏ có thể học từ cha mẹ tư tưởng nhất thân, nhì quen, tam ... gì đó ... ngay từ bé.