'Già hóa' thành công Bộ ba câu hỏi giống như lời chào lẫn nhau kiêm một khảo sát nhanh về quốc gia bạn. Chúng có ý nghĩa tạo hành lang để mọi người chia sẻ về thực trạng nền dân số của nước mình và sự chuẩn bị cho tương lai.Tại diễn đàn quốc tế, đại diện những quốc gia châu Á thường trả lời tương tự nhau. Rằng họ muốn sống tới 80 tuổi, chết ở nhà và chết nhanh chết khỏe; trừ dân Nhật thì muốn chết ở bệnh viện, nhà dưỡng lão. Người phương Tây thì không quan trọng quá, miễn sống phải trải nghiệm đáng giá, đừng nằm dai dẳng trên giường rồi mới tắt thở.Người Việt Nam đang có tuổi thọ trung bình 73,4. Và vừa qua, tại cuộc khảo sát đầu tiên tôi thực hiện về nhu cầu của người Việt Nam khi già đi, gần 90% người trả lời họ muốn sống tới ít nhất 80 tuổi và chết tại nhà, với sự chăm sóc của con cháu.Sống, chết cũng là nét văn hóa. Khi hỏi để biết người dân muốn sống thế nào, sống ra sao, thì chính sách của nhà nước phải “vẽ” theo văn hóa đó cho phù hợp với mong muốn của người dân. Tức là chính sách đi sau, trả lời các câu hỏi: Làm sao để người dân vươn đến ngưỡng tuổi thọ cao hơn và được chết ở nhà - nơi mà theo văn hóa của họ gia đình là an sinh số một; làm sao đáp ứng nhu cầu được chăm sóc của người trung và cao tuổi, với sự hỗ trợ ở liều lượng nào…Bởi vì nếu dân muốn chết ở nhà mà mình cứ đi xây nhà dưỡng lão thì không đúng nhu cầu của họ. Bởi họ muốn được chăm sóc y tế với sự đóng góp tài chính của chính cá nhân họ một phần chứ không phải muốn nhà nước hỗ trợ 100% bởi bản thân họ cũng thấy “nhà nước không trả nổi và bản thân chúng tôi cũng cảm thấy không có trách nhiệm” mà mình cứ ban hành bảo hiểm y tế cho “toàn diện” nhưng chất lượng dịch vụ thấp… thì Việt Nam khó mà đạt được sự già hóa thành công, tức già mà sống vui, sống khỏe.Dân số Việt Nam đã bước vào giai đoạn “đang già” và theo dự báo sẽ già hóa rất nhanh, thậm chí nằm trong nhóm những nước già nhanh nhất thế giới.Tôi giải thích như sau: Trong so sánh quốc tế về tuổi từng nhóm dân số, người cao tuổi được tính từ 65 tuổi trở lên. Khi tỷ lệ người cao tuổi đạt 7% tổng dân số, người ta gọi quốc gia đó có “dân số bắt đầu già” (aging). Đây đang là ngưỡng của Việt Nam. Còn khi tỷ lệ này đạt 14% tổng dân số, quốc gia đó đã có “dân số già” (aged).Câu hỏi thứ nhất cho Việt Nam, phải chuẩn bị chính sách cho người già bây giờ, và người già tương lai (bao gồm cả những người đang đọc bài báo này).Bởi chính sách của nước ta vẫn dựa trên thói quen của người ra chính sách chứ chưa dựa trên nhu cầu của người thụ hưởng. Các bạn quốc tế đôi khi khá kinh ngạc vì hỏi cái gì Việt Nam cũng có: Nhà dưỡng lão, các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người già, bệnh viện lão khoa, bảo hiểm y tế… nhưng thực ra không đến nơi đến chốn, không đáp ứng mong muốn của người thụ hưởng, thậm chí có cho đủ lệ bộ.Dân số đang già hóa nhanh nhưng chính sách dành cho người già rất sơ khai. Các chương trình giáo dục sức khỏe cho người trung niên để 20 năm nữa họ bước vào giai đoạn già gần như không có. Nhu cầu chăm sóc của người trung tuổi và cao tuổi ngày càng cao nhưng hệ thống lão khoa phát triển chậm. Gánh nặng tuổi già, bệnh tật vẫn đè lên tiền túi người dân.Trong kết quả khảo sát của tôi, 80-90% người trung niên trả lời họ muốn được chăm sóc tại nhà bởi con cháu. Vậy câu hỏi đặt ra là nhà nước sẽ huấn luyện mọi người dân các kỹ năng chăm sóc người già thế nào. Huyết áp cao, tim đập nhanh, hao mòn trí nhớ... thì phải xử lý, ứng phó ra sao. Những kiến thức cơ bản đó xuất phát từ nhu cầu cần được giáo dục của người dân.Sự chuẩn bị để người dân được “già hóa thành công” đang thiếu.Câu hỏi quan trọng thứ hai đặt ra là bức tranh dân số - kinh tế của chúng ta trong vài thập kỷ tới sẽ ra sao và có thể tránh được xu thế “chưa giàu đã già” không? Câu trả lời hoàn toàn phụ thuộc vào việc chúng ta tận dụng cơ hội từ dân số như thế nào.Trong vài thập kỷ tới, Việt Nam vẫn đón nhận một lượng lớn người trong độ tuổi lao động (từ 65% tới hơn 70% tổng dân số). Đây là nguồn lực khổng lồ để Việt Nam có thể tạo ra “bàn đạp to” cho tăng trưởng kinh tế, cải thiện nhanh thu nhập bình quân đầu người và bứt phá khỏi bẫy “chưa giàu đã già”.Dân số tạo cơ hội, nhưng cơ hội ấy không tự đến mà phải được hiện thực hoá bằng các chiến lược và chính sách cụ thể cho từng giai đoạn trong tầm nhìn dài hạn. Ví dụ như Việt Nam cần có chiến lược để thoát khỏi vùng trũng trong chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu.Song hành với sự kỳ vọng từ chiến lược của chính phủ, mỗi người dân cũng phải tự vận động mạnh hơn để lo cho tuổi già từ khi còn trẻ.“Già hóa thành công” là điều rất quan trọng với người dân và cả quốc gia. “Già hoá thành công” thể hiện trên ba khía cạnh: sức khoẻ tốt, thu nhập tốt và cuộc sống xã hội tốt. Những điều đó chỉ đến khi người dân có nền tảng thành công ngay từ khi còn trẻ.Tức là, trẻ hay già, đều nên có vật chất và thể chất, sống vui vẻ, khỏe mạnh và có cơ hội tham gia các hoạt động xã hội. Bây giờ là lúc người Việt Nam, dù ở độ tuổi nào, cần nghiêm túc nghĩ về 3 câu hỏi:  “Muốn sống bao lâu? Muốn chết ở đâu? Chết như thế nào?”.Giang Thanh Long Nên đặt câu hỏi : Sống vì lẽ gì? Phải sống ra sao? Làm sao để sống được như thế? Sau đó mới trả lời được ba câu hỏi kế tiếp: “Muốn sống bao lâu? Muốn chết ở đâu? Chết như thế nào?”. Khi mới đi làm kiếm sống trách nhiệm đã đè nặng rồi :Cha già ,mẹ héo ,vợ ốm con đau ,anh chị em khổ sở và cái chính là tiền không đủ sống .Đến khi lo cho tạm ổn thì đã về hưu với đồng lương hưu ít ỏi xong đó mới là lúc được sống .Lúc này chỉ mong sống khoẻ ,chết nhanh chứ nếu ốm thì không có tiền lại phiền đến con cháu và mọi người (hạ tầng xh chưa đáp ứng ) . Đúng là thiên hạ có gì thì ở ta cũng có, nhưng rất ít thứ phát huy tác dụng thực sự, rất nhiều thứ có "chỉ để cho có", thậm chí một số thứ còn không ra hồn. Những điều này nếu là người nước ngoài, nhà giàu hoặc người có chức có quyền thì không thấy hết hoặc không để ý, nhưng nếu là người dân bình thường thì thấy hết. Một bài viết có tầm nhìn xa. Chủ trương, chính sách đưa ra phải dựa trên khảo sát thực tiễn, các con số thống kê thực tế đáng tin cậy, không dựa vào cảm giác. Tôi muốn ở viện dưỡng lão lúc về già, vì có được bạn bè và chăm sóc y tế. Mark Zuckerberg đã nói tôi hy vọng ai cũng có mục tiêu để theo đuổi, Steve Job nói Hay cứ khao khát hãy cứ dại khờ... vấn đề là hãy có một mục tiêu để sống. Một bài viết hay và đúng với thực tế Việt Nam. Tui đã già 60 tuổi. Nghỉ về ngày mai.... Những ngày còn lại ..... Buồn . Mong có chết thì chết nhanh..... Khỏi phiền con cháu....trong chờ chính sách xã hội tốt cho người già .... Xin hẹn kiếp sau .... Nếu có. 3 câu hỏi mà tác giả đặt ra nếu hỏi người dân hay tôi thì rất khó trả lời bởi lẽ sống hay chết còn tùy thuộc vào bản thân có biết cách chăm sóc cho mình không? Ngoài ra còn có yếu tố tâm linh nữa sống chết đều có số thân mến. già hóa thành công nếu như ngày xưa thì còn đất để mà làm thêm chứ giờ thì có lẽ khó khi mà tích lũy chưa đủ cho tuổi già . Một thực tế là hiện tại có một số lượng lớn người già vẫn tham gia vào lao động điển hình là bán vé số tại các thành phố lớn một bài viết rất tâm đắc Lúc đang sống thì ít người nghĩ đến muốn chết lúc nào và ở đâu, như thế nào. Nhưng dân Á Đông mình thì luôn có trong tư tưởng là phải tích lũy để khi già có cái mà lo cho mình, nên có lẽ câu hỏi về việc già sẽ sống bằng gì luôn được người ta trăn trở suốt cả đời, đâm ra suốt ngày quẩn quanh lo tích lũy, không dám sống và trải nghiệm vì sợ rủi ro. Vẫn hiểu là ý bài viết là phải có chính sách để người già sống vui sống khỏe ngay từ bây giờ, như ở Nhật họ có nhiều chương trình học tập, vui chơi, làm việc, hội nhóm ...cho người già, nhưng chưa thấy nêu bật lên được. Để trả lời ba câu hỏi: Mốn sống bao lâu? muốn chết ở đâu? và chết như thế nào? Thì không gì tốt hơn là bạn đến với Thiền Phật giáo (chính thống). Thiền giúp bạn đối diện trực tiếp với 3 câu hỏi này, cũng như những vấn đề thuộc khác thuộc về tinh thần, thay vì tìm cách lẩn chốn và né tránh nó. Khi bạn đối diên trực tiếp để hiểu nó và chấp nhận nó bạn sẽ dần không còn hoảng sợ và lo lắng, cuộc sống sẽ trở nên an vui, thanh thản hơn rất nhiều. Thiền giúp bạn thay đổi hẳn quan niệm của mình về cuộc sống, để trở nên sống có có ý nghĩa hơn. Và đến một lúc nào đó, bạn chợt nhận ra 3 câu hỏi này cũng không có nhiều ý nghĩa: Chết lúc nào cũng được, chết ở đâu cũng được và chết như thế nào cũng được. Quan trọng là chúng ta đã sống như thế nào.Mấy năm gần đây phong trào tập thiền đang âm thầm phát triển, tuy nhiên rất tự phát, Thiền thật sự có ý nghĩa về mặt xã hội và văn hóa. Hy vong rằng, những nhà nghiên cứu và hoạch định chính sánh sớm nhìn ra và hỗ trợ cho phong trào Thiền phát triển. Đừng thấy 80% người trung niên nói rằng khi già muốn được con cháu chăm sóc rồi chết ở nhà rồi kết luận chính sách phát triển nhà dưỡng lão là không phản ánh nhu cầu người dân. Người ta trả lời vậy vì chưa thấy có nhà dưỡng lão nào chăm sóc người già tốt. Viện dưỡng lão hiện nay chủ yếu do tư nhân đầu tư. Đây là nhu cầu có thật trong xã hội. Nhưng giá dịch vụ khá cao, mới chỉ có người khá giả lo được cho cha mẹ.