Định danh của chúng ta Ngày sinh bị ghi sai trong sổ hộ khẩu đã chẳng thể sửa bởi quá nhiều thủ tục nhiêu khê. Thậm chí trong căn cước công dân, sổ hộ khẩu mới của tôi sau khi đã tách khẩu khỏi sổ chung với bố mẹ, ngày sinh nhầm ấy vẫn y nguyên.Tất cả đều phải theo hộ khẩu gốc - cuốn sổ hộ khẩu đầu tiên của bố mẹ tôi. Cũng vì thế, tôi luôn được các ngân hàng, nhãn hàng, nhà mạng chúc mừng sinh nhật vào 10/10 thay vì ngày 3/10.Việc sổ hộ khẩu giấy sẽ từng bước được thu hồi và khai tử với tôi là tin tốt. Bố mẹ tôi sẽ không còn phải giữ cái hộp thiếc gỉ hoen gỉ hoét suốt mấy chục năm như báu vật gia truyền chỉ vì trong đó có cuốn sổ hộ khẩu. Và có thể, tôi cũng sẽ được đổi lại ngày sinh nữa.Đại diện Bộ Công an cho biết, mọi công dân sẽ có mã số định danh cá nhân của mình trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. "Hộ khẩu số" này tập hợp các thông tin gồm họ tên, giới tính, quê quán, dân tộc, tôn giáo, tình trạng hôn nhân, nơi ở hiện tại, nhóm máu... Đáng chú ý, nó được yêu cầu "đúng, đủ, sạch và sống", nghĩa là nó phải luôn được cập nhật. Tức là, tôi có cơ hội cập nhật ngày sinh thật của mình vào mã số công dân.Thời đại hộ khẩu sẽ chỉ còn trong ký ức thế hệ trước, như giờ đây chúng ta nhắc về thời bao cấp. Quãng đời mà cuốn sổ hộ khẩu giấy được mọi gia đình nâng niu, gìn giữ còn hơn cả vàng bạc trong nhà sẽ qua. Những cuốn sổ hộ khẩu bìa da, bìa giấy, xanh rồi hồng, sờn tróc cuối cùng cũng có thể bỏ đi cùng nơm nớp lo lắng đã theo các cụ mấy chục năm trời.Nhưng, liệu việc bỏ sổ hộ khẩu giấy để chuyển sang mã số định danh cá nhân có chấm dứt tất cả các phiền toái của dân chúng không? Bởi nếu nhiều quy định hành chính tới đây vẫn đính kèm hộ khẩu thì hoá ra chúng ta chỉ đang số hoá những phiền nhiễu của cuốn sổ giấy?Một cuốn hộ khẩu giấy gánh trên vai 39 thủ tục hành chính chính thức, theo các quy định của nhà nước - chưa kể các quy định bất thành văn khác do một số nơi tạo ra - khiến nó trở thành thứ quyền năng khủng khiếp.39 thủ tục hành chính là 390, hay 3.900 lần người dân phải đi lại với cuốn sổ hộ khẩu giấy trên tay trong suốt cuộc đời của họ. Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà, xin việc, xin học... có cái gì quan trọng trong đời chúng ta mà có thể thiếu cuốn sổ đó? Có nỗi ác mộng nào đáng sợ như việc nếu ta lỡ đánh mất sổ hộ khẩu?Hộ khẩu giấy không còn, nhưng uy quyền của nó liệu có bị tước bỏ theo? Hiện, tôi mới thấy đại diện Bộ Công an hé mở rằng, họ "đang rà soát" các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến sổ hộ khẩu, sổ tạm trú để đề xuất sửa đổi, bổ sung theo hướng hạn chế các thủ tục hành chính có yêu cầu xuất trình hộ khẩu và giấy tờ xác nhận về cư trú.Cho tới bây giờ, Luật Cư trú, Điều 7, mới chỉ có thể "hứa": nghiêm cấm cán bộ trì hoãn việc tiếp nhận hồ sơ, giấy tờ, tài liệu, thông tin đăng ký cư trú hoặc có hành vi nhũng nhiễu khác với công dân khi số hóa sổ hộ khẩu; cấm mọi hành vi làm giả, khai man liên quan đến giấy tờ, dữ liệu về cư trú. Tức, chúng ta buộc phải chờ đợi kết quả của sự rà soát, sửa đổi, cải tiến các thủ tục hành chính "núp" sau cuốn sổ.Nếu mã số định danh cá nhân chỉ là mã hoá cuốn sổ giấy trong khi các uy lực của hộ khẩu vẫn còn thì có thể 3.000 tỷ đồng xây dựng cổng cơ sở dữ liệu quốc gia chỉ là để bớt khoản tiền giấy và công in.Liệu chính phủ có thể công bố lộ trình công khai cắt giảm con số 39 thủ tục hành chính xuống còn bao nhiêu vào năm 2022 - thời điểm chấm dứt hoàn toàn sổ hộ khẩu giấy trên lãnh thổ Việt Nam? Là người dân, chúng tôi sẽ an tâm hơn khi biết mã số định danh của mình sẽ chỉ còn bị yêu cầu khi thực hiện số ít thủ tục hành chính trong danh sách công khai của nhà nước.Không nói đâu xa, Singapore đã dùng mã số định danh công dân từ lâu và các thủ tục hành chính đi kèm với nó gần như công dân không phải làm. Nếu cần, nhân viên công quyền của họ sẽ tự thao tác trên máy tính và thông báo lại cho công dân biết.Mã số định danh cá nhân chỉ nên là một địa chỉ thay vì có rất nhiều ưu tiên đi kèm, là định danh địa lý thay vì định giá cơ hội. Bởi một khi nó vẫn đi kèm các cơ hội, những cách thức lách luật, tham nhũng vặt, lạm quyền, hạnh họe vẫn sẽ nảy sinh.Có một lộ trình rõ ràng cắt bỏ các thủ tục đi kèm hộ khẩu số chính là lộ trình cắt bỏ thói quan liêu, phiền nhiễu. Tôi hy vọng một ngày hành chính công sẽ thực sự trở thành dịch vụ năm sao, nơi người dân đến làm thủ tục được chăm sóc, giúp đỡ tận tình thay vì những khuôn mặt mệt mỏi trước đống giấy tờ."Số hoá" là cụm từ hàm chứa nhiều hy vọng. Máy tính không nói dối, không che giấu nên sẽ bớt đi những lý do đứng trên mọi quy định pháp luật. Tôi hy vọng sẽ được số hóa niềm vui chứ đừng số hóa những nhiêu khê đi kèm hộ khẩu.Hoàng Anh Tú Ở thời công nghệ bốn-khôngPhải ôm cái sổ thấy lòng chơi vơiSổ làm khổ biết bao ngườiThôn quê thành thị khắp nơi đều cầnSổ như là thánh là thầnLà bùa hộ mạng của dân nước mìnhGiấy tờ lý lịch xác minhViệc làm mua bán cấp xin đủ điềuBây giờ sổ sắp tiêu diêuGiã từ hộ khẩu là điều dân mongBao năm vì sổ long đongĐọc tin bỏ sổ thấy lòng thật vuiĐã làm là phải tới nơiĐể không còn cảnh bao người nhiêu khê. Mẹ tôi sinh năm 1946 (CMT và mọi giấy tờ đều 1946), nhưng khi làm sổ hộ khẩu (những năm 80) thì năm sinh bỗng là 1947. Bà thắc mắc với ng phát sổ thì được bảo "cứ dùng, khi nào cần thì sửa sau". Mọi việc sẽ ko có gì phức tạp khi bà đi xe bus bị móc túi và mất luôn cả CMT. Đi làm lại CMT thì công an TP khi đó dứt khoát làm năm sinh 1947 vì năm sinh trên là 1947 dù bà lôi hết các giấy tờ chứng minh năm sinh đúng của bà là 1946 nhưng không được chấp nhận (giấy khai sinh năm 1946 bị thất lạc do chiến tranh). Ko hiểu sao họ ko tra theo hồ sơ cấp CMT mà chỉ đối chiếu trên sổ hộ khẩu. Cuối cùng, bà đành chịu năm sinh trên CMT và sổ hộ khẩu là 1947. Khi về hưu, sổ bảo hiểm của bà vẫn 1946, mỗi lần đi bệnh viện, để được thanh toán bảo hiểm lại phải làm đơn gửi công an phường xác nhận người có tên trên CMT (sn 1947) và người có tên trong thẻ bảo hiểm (sn 1946) là một người. Mãi năm qua, được sự tư vấn của cô tư pháp xã ở quê: nếu bà ko đổi năm sinh thống nhất với sổ bảo hiểm thì sau này thủ tục tử tuất sẽ rất phức tạp. Vậy là hơn 70 tuổi, mẹ tôi lại phải về quê làm thủ tục cấp lại giấy khai sinh. Để được cấp lại, bà phải lục lại giấy chứng tử của bố mẹ bà đã mất cách đây hơn 20 năm, chứng minh bà là con của 2 người đó, là bà sn 1946; làm đơn xin cấp lại giấy khai sinh. Sau đó, làm đơn đề nghị sửa lại năm sinh trên CMT là 1946. Rất may, từ khi có giấy khai sinh, thủ tục làm CCCD của thành phố rất nhanh. Gần cuối đời, bà nhận được CCCD với năm sinh đúng của mình là 1946. Cảm ơn Hoàng Anh Tú, tôi 70 tuổi rồi đây, sống làm việc ở HN 50 năm rồi . mà cứ nghĩ đến thủ tục hành chính vẫn gai người. chỉ riêng việc mỗi năm một lần đi xin xác nhận chữ ký để vợ lĩnh hộ lương hưu đã thấy buồn rồi. Mong sao bớt được nỗi khổ Hành là Chính thì hạnh phúc cho mọi người.""Số hoá" là cụm từ hàm chứa nhiều hy vọng". Trân trọng cám ơn bài viết của Hoàng Anh Tú về Hộ Khẩu. Có thể nào nó được mang tên mới không ? Quả thật sổ hộ khẩu giấy là một thứ quyền năng khủng khiếp, cám ơn tác giả! Tại cơ quan quản lý hộ khẩu mỗi xã phường có 1 thứ gọi là "sổ 17 cột mục". Đây là sổ hộ khẩu "cái". Khi bạn mất sổ hộ khẩu gia đình, cán bộ quản lý sẽ theo đơn xin cấp lại của chủ hộ để cấp lại. Vậy nên tôi nghĩ chuyện coi cuốn sổ hộ khẩu như báu vật gia truyền có vẻ như hơi lạ. Chẳng lẽ ở nơi bạn sống, cơ quan công quyền có quy định không cấp lại sổ hộ khẩu? Quan trọng là nếu như cơ sở dữ liệu sai thì lấy gì để người dân kiểm tra và chứng minh lại? Hộ khẩu giấy sai nhìn thấy sờ sờ mà còn ko xin sửa được, nói gì đến thứ vô hình?Rồi đến lúc cần làm các thủ tục mà bình thường cần hộ khẩu thì sẽ như nào? Các cơ quan hành chính có tra cứu thông tin được không hay lại bắt dân đi xin xác nhận? Các nơi không phải cơ quan hành chính (ví dụ đi học đi làm) thì họ truy cập thông tin và kiểm tra nhân thân bằng cách nào hay lại cũng đi xin xác nhận? Những ai, cơ quan nào có thể truy cập dữ liệu này? Với những người chưa phải và chưa muốn chuyển sang CCCD gắn chip, thậm chí vẫn đang dùng CMND thì sao? Tôi là thế hệ tương đối trẻ (8x), cởi mở, được tiếp cận và có thể sử dụng tốt các công nghệ mới, rất ủng hộ các cải cách dùng công nghệ, nhưng riêng việc bỏ hộ khẩu tôi chưa ủng hộ vì chưa nhìn thấy phương án xử lý cho rất nhiều tình huống mà người dân sẽ gặp phải. Cảm ơn tác giả đã phản ánh chân thực giá trị của cuốn hộ khẩu trong quá khứ. Song theo cá nhân tôi, bản thân của cuốn hộ khẩu nó không đến mức ghê gớm đến vậy nếu một số cá nhân làm việc ở các cơ quan công quyền không dựa vào đó để đặt điều với người dân, và một số cơ quan công quyền không vẽ ra các thủ tục rườm rà bắt buộc phải có cuốn hộ khẩu gắn vào đó. Có thể do trình độ của họ còn yếu kém về mặt quản lý, nhận thức song cũng sẽ có rất nhiều trường hợp họ tự đặt ra để gây khó dễ cho người dân và dựa vào đó để tư lợi. Rất đúng, một bài viết nói hộ lòng tôi và có lẽ là rất nhiều người. Tháng 12 năm 2020 tôi có việc cần phải làm lại CMND ( dù biết rằng sẽ phải làm giấy theo kiểu mới). Anh CA làm thủ tục nhất định phải có sổ hộ khẩu mới chịu đổi ( vì khi đi tôi không mang theo). Về nhà lấy sổ hộ khẩu và kèm theo tờ khai (anh CA chỉ nhìn chứ không mở ra xem) thì được chấp nhận. Tôi ngộ ra một điều cái sổ hộ khẩu có " quyền lực" rất lớn. Giờ đây bỏ nó rồi không biết có loại giấy gì phát sinh không? Bỏ sổ hộ khẩu giấy sử dụng hộ khẩu số nhưng các số liệu của cá nhân phải chính xác lúc cập nhật, nếu sai thì sau này cũng lôi thôi lắm, không hề đơn giản đâu. Hơn 20 năm qua nơi tôi cư trú đã thay tên Tổ dân cư mấy lần mà bây giờ khai báo gì cũng yêu cầu nơi thường trú vẫn phải "ghi đúng theo sổ hộ khẩu"? THẬT Ý NGHĨA THỜI HIỆN ĐẠI "Tôi hy vọng một ngày hành chính công sẽ thực sự trở thành dịch vụ năm sao, nơi người dân đến làm thủ tục được chăm sóc, giúp đỡ tận tình thay vì những khuôn mặt mệt mỏi trước đống giấy tờ." Chắc chắn nó là mong mỏi mòn mỏi của nhiều người. Nhầm ngày sinh trong sổ hộ khẩu thì sửa và đóng dấu vào là được mà?