Cóc và bướm "Ông Khoa ơi, tôi là một "fan hâm mộ" của ông. Trước đây, tôi cũng từng là lính, vào Nam ra Bắc. Tôi rất ngưỡng mộ bài thơ "Hạt gạo làng ta" do ông sáng tác năm 1969, được thi sĩ Xuân Diệu ca ngợi và nhạc sĩ Trần Viết Bính phổ nhạc năm 1971. Tôi nói các mốc thời gian như vậy có đúng không? Tuy nhiên, tôi tò mò muốn biết: Có phải lúc lên 8 tuổi, ông đã có bài thơ được đăng báo? Bài thơ đầu tiên của ông là gì, được sáng tác trong hoàn cảnh nào. Bài thơ ấy có hay không?" (Trần Viết Thành, 67 tuổi, Cựu chiến binh quận Cầu Giấy, Hà Nội).Cám ơn bác vẫn còn nhớ đến cậu Khoa. Tôi thì quên cậu ấy lâu rồi. Thế mà bác vẫn nhớ, lại nhớ rõ từng chi tiết chính xác. Bài thơ đầu tiên của cậu Khoa là "Con bướm vàng". Cậu Khoa viết bài này thì tôi biết. Lúc ấy cu cậu còn bé lắm. Người xấu xí, đen trũi và gầy quắt như một con nhái bén. Buổi trưa, cậu đang ngồi nấu cơm thì có con bướm vàng chao qua cửa bếp. Con bướm đẹp quá. Giá không phải nấu cơm thì cu cậu đã đuổi theo rồi.Thoạt đầu, cậu viết: "Con bướm vàng. Con bướm vàng. Bay nhẹ nhàng. Trên bờ rào...". Chữ cuối của cả bốn câu này đều dấu huyền, đều vần bằng cả. Thế thì con bướm sà xuống rồi. Không phải bướm bay. Phải cho nó vỗ cánh bay lên thôi. Thế là cu cậu chỉnh lại: "Con bướm vàng. Con bướm vàng. Bay nhẹ nhàng. Trên bờ cỏ. Em thích quá. Em đuổi theo. Nó vỗ cánh. Vút lên cao. Em nhìn theo. Con bướm vàng". Bài thơ đơn giản, thấy gì kể đấy. Nó đúng là con bướm thật, nhưng cũng không phải chỉ có thế. Nó là cái gì đó, cũng giống như tuổi thơ của chúng ta, đến rồi đi, có cố gắng nuối theo cũng chẳng được.Vậy mà rồi mải đuổi con bướm thơ, cậu Khoa để nồi cơm trương phình. Thế là cu cậu bị mẹ mắng cho một trận: "Mày làm cái gì mà cái mặt cứ nghệt ra thế kia? Trông cứ nghênh nghênh như mặt trâu ỉa. Rõ đẹp chửa".Bài thơ chỉ thế thôi. Cũng chẳng có gì đặc biệt. Tôi sẽ chẳng kể để làm phiền bạn đọc làm gì, nếu không có một câu chuyện khác.Tôi đến thăm nhà cô bạn học cũ. Ngày xưa hai đứa suýt yêu nhau. Bà mẹ giới thiệu rất hãnh diện với cậu con trai: "Đây là bác Khoa - nhà thơ nổi tiếng - bạn học ngày xưa của mẹ đấy". Không ngờ, cậu bé, đúng bằng tuổi tôi khi làm bài thơ này, "bộp" luôn một câu: "Ai chứ bác Khoa thì con biết rồi. Bác ấy chuyên làm thơ con cóc". Bà mẹ hoảng quá, vì không chuẩn bị cho cái tình huống bất ngờ như thế này, hơn nữa, bạn của mẹ, lại là khách quý, vừa chân ướt chân ráo đến nhà mà con thì bổ luôn vào mặt bác một nhát búa của ông... Thần Sét.Cô bạn tôi rất bối rối, còn tôi thì vô cùng sung sướng. Tôi bảo "Không phải mẹ cháu là bạn bác mà chính cháu mới đúng là bạn bác đấy. Cháu hãy nói cho bác nghe xem bác đã làm thơ con cóc như thế nào?". Cậu bé hỏi: "Thế bác có biết bài thơ Con cóc không ?". "Bác biết. Con cóc trong hang. Con cóc nhảy ra. Con cóc ngồi đấy. Con cóc nhảy đi". Thơ con cóc là thơ nói điều hiển nhiên, ai cũng thấy, chẳng có gì phát hiện. "Bác có bài thơ y hệt bài Con cóc: "Con bướm vàng. Con bướm vàng. Bay nhẹ nhàng. Trên bờ cỏ. Em thích quá. Em đuổi theo. Con bướm vàng. Nó vỗ cánh. Vút lên cao. Em nhìn theo. Con bướm vàng. Con bướm vàng"... Đấy, bác thấy không? Bài thơ cũng lần lượt từ việc con bướm đến, rồi con bướm đi. Y như... con cóc vậy thôi".Tôi chợt nghĩ hình như là thế thật và có cái gì đó, cậu bé đã nói đúng. Tôi rất phục cậu. Tôi nói với cô bạn tôi, là mẹ cậu rằng: "Chúng ta đừng bắt trẻ con nói dối quá sớm. Bây giờ tâm hồn nó rất trong, nó nghĩ sao thì cứ để nó nói thế, đừng uốn nắn làm hỏng nó". Tôi tặng cậu bé tất cả số sách mà Nhà xuất bản Kim Đồng vẫn tặng tôi hàng năm. Tôi không chỉ yêu mến mà còn kính trọng cậu. Ở tuổi cậu, ngày xưa, tôi đâu đã dám có ý kiến khác người. Tôi mới chỉ làm được những câu thơ thật thà, vụng dại. Còn cậu bé đã có những phát hiện, những cách nghĩ riêng khá táo bạo. Ý nghĩ nhiều khi vượt hẳn mình? Thế mà mình lại còn định dạy nó ư? Mình là người ở cõi khác. Cõi ấy đã qua rồi.Tất nhiên, cậu bé rất thông minh ấy cũng không thể hình dung được, khi con cóc đã có đôi cánh của con bướm thì con cóc ấy cũng không còn là con cóc nữa rồi...Trần Đăng Khoa Khác biệt lớn nhất giữa người trưởng thành và con trẻ là ở đôi mắt và sự nhạy cảm nơi con tim.Thế giới trong đôi mắt trẻ luôn trong veo, đầy mới lạ, khơi nguồn cho trẻ khám phá thì với hầu hết người lớn (vốn mang nặng tính phân tích) đã cũ mòn hay vì chai sạn cảm xúc mà chẳng còn mấy sức hút.Càng là người lớn, chúng ta gia tăng nhận thức (được nhào nặn bởi giáo dục, văn hoá, thói quen); chúng ta sống đầy lý trí nhưng nơi con tim ta, bao cảm xúc nhạy cảm cứ đã khô héo tự khi nào.Các bạn có cảm nhận giống tôi? - Chẳng phải càng phát triển thì không gian xanh Thiên nhiên càng bị thu hẹp (Thiên nhiên ấy chứa đựng cây cối, muôn loài; là người Thầy đã nuôi dưỡng bao tâm hồn chúng ta)? Chúng ta ở những biệt thự, chung cư hiện đại hơn, tiện nghi hơn và chúng ta cô đơn hơn bao giờ hết?Vậy nên ai giữ được đôi mắt "trong veo" và sự nhạy cảm nơi trái tim mình cũng là người bình an và dễ nắm bắt hạnh phúc chân thực nhất. Xin cảm ơn nhà thơ Trần Đăng Khoa! Hay quá! Một góc nhìn rất chân thực, đáng để chúng ta suy ngẫm. Cảm ơn nhà thơ Trần Đăng Khoa! Con bướm vàngBay nhẹ nhàngTrên bờ cỏEm thích quáEm đuổi theoNó vỗ cánhVút lên caoEm nhìn theoCon bướm vàng.Nếu bài thơ này không đề tên tác giải, và được người Nhật đọc, có lẽ họ sẽ nghĩ rằng đây là bài thơ haiku, mà tác giả phải là một vị Thiền sư nào đó.Thử lắng nghe haiku nói về mùa xuân:Bên dòng Sumidachú chuột kia uống nướcmưa mùa xuân pha(haiku Issa)Hay như bài thơ con ếch nổi danh của Thiền sư Basho:Ao xưacon ếch nhảy vàovang tiếng nước xao(haiku- Basho)Và, Đây là Haiku Việt Nam:Không về bể đônghạt sương trên cỏbuông mình thong dong(Thiền sư Huyền Tri)Ướp hương quanh mìnhđồi hoa lan trắngdìu dịu trăng(Thiền sư Huyền Tri)Bên đồi đêm naysương về nằm mộngtrăng vung vãi đầy(Thiền sư Huyền Tri) Ông bà ta có câu "Ra đường hỏi già, về nhà hỏi trẻ" tức là khi ta ra đường muốn hỏi vấn đề gì đó thì kiếm người già (tức là người đã từng trải) mà hỏi thì sẽ được việc hơn. Còn khi đến nhà thì hỏi chuyện trong nhà thì trẻ con sẽ nói thật hơn người lớn.Để trẻ em luôn thật thà thì những người lớn (ông, bà, cha ,mẹ...) phải thật thà làm gương. Có những chuyện người lớn thấy rất là bình thường nhưng vô hình dung gieo vào đầu óc của trẻ nói dối cũng là bình thường.VD : Bà mẹ không muốn chồng mình đi nhậu thì dặn con : "Khi nào bác A tới nhà kiếm bố thì nói là bố đi vắng nhé!". Trong khi ông bố đi làm về mệt đang ngủ trong nhà... Học đủ 12 năm chương trình của bộ, thì cũng hết phát biểu thôi. ui nhà thơ Trần Đăng Khoa đây sao, cảm ơn nhà thơ đã sáng tác bài Hạt Gạo Làng Ta, bài thơ được phổ nhạc rất hay, tôi đã khá lớn tuổi rồi mà vẫn rất thích , cảm ơn bác đã để lại cho đời nhiều bài thơ hay. Đọc câu chuyện này xong lại nhớ và hối hận vì vô tình làm mất một thú vui của cô em gái, con bé lúc nhỏ rất thích vẽ, mình ủng hộ việc nó đi học vẽ, nhưng lại không cho nó vẽ theo cách nó muốn, hồi đó cứ bẻ nét vẽ, màu tranh của nó kiểu như cái cây thì phải màu xanh lá, con trâu thì màu nâu vàng, ... thế là con bé buồn lòng vì chả thể nào vẽ giống cô và chị chỉ được, giờ nó không bao giờ nói đến vẽ vời nữa. Hix. Tác giả viết một câu chuyện rất đơn giản, nhưng hiểu được không phải dễ. Mà có hiểu cũng không biết nói thế nào cho dễ hiểu. Con cóc trong hangCon cóc nhảy raCon cóc ngồi đấyCon cóc nhảy đi.Đây là một bài tơ Haiku đúng nghĩa, nó diễn tả một cách chân thực sự việc đang diễn ra, ngay tại đây và bây giờ, không có một chút thêm bớt suy tư hay lý trí của bản ngã, điều này Đức Phật diễn tả là: trong trong thấy chỉ thấy, trong nghe chỉ nghe. Đây là nội dung cốt tủy mà Đức phật muốn khai thị cho chúng sinh để giác ngộ và giải thoát, đó gọi là tri kiến Phật, đó cũng là nguyên lý tu tập của Người hành giả tu Thiền. Nhà thơ có góc nhìn cuộc sống rất hay, cái gì đã qua hãy để nó nằm yên, cái gì chân thật nó sẽ như "chân lí" không phải bàn cãi nhiều. "...khi con cóc đã có đôi cánh của con bướm thì con cóc ấy cũng không còn là con cóc nữa rồi...", cái gì chân thật thì hãy để nó như là. Tôi luôn yêu quí ông. Cám ơn bạn Khoa đã nói thật, viết thật. Trẻ bây giờ rất có ý thức và bản lĩnh. Song nhà trường lại không làm được điều đó. Biết bao giờ xóa đi bệnh thành tích? Hay lắm .... Kết anh câu cuối ... Con Cóc mà có cánh thì không phải là con Cóc nữa rồi.... Đúng con cóc khi đã có đôi cánh của com bướm thì nó không còn là con cóc nữa, ngược lại con bướm mà mất đi đôi cánh thì lại càng tệ hại hơn nhiều! TĐK đã kể chuyện này trên truyền hình vài câu, và tôi cũng đã sử dụng chi tiết này làm thí dụ. Rât nhẹ nhàng, rất đằm...kiểu a Khoa!