Lò chống tham nhũng Tôi vẫn tự hỏi, cái gốc tham nhũng trong xã hội ta là từ đâu? Dột từ nóc, từ lãnh đạo cấp cao biến chất hay từ môi trường với một thể chế dễ tạo ra tham nhũng? Hay một phần xuất phát từ ngay trong giáo dục gia đình? Nếu chỉ tập trung vào những vụ án điểm để "đốt lò" đã đủ để chống tham nhũng hay chưa?Chưa chào đời, bố mẹ đứa trẻ đã phải "chạy" để nó được ra đời tại một nhà hộ sinh tử tế. Đứa bé lên ba, muốn vào trường mầm non tốt cũng có giá theo nhiều "kênh" quan hệ khác nhau. Vào trường rồi, bố mẹ phải luôn có quà cho mọi dịp "đáng nhớ". Cứ thế, hành trang "phong bì" của bố mẹ theo con suốt các năm học tiểu học tới trung học. Và rồi nếu em nào vào được đại học, lỡ có học kém hoặc muốn điểm tốt hơn thì việc "chạy thầy" cũng đã thành lệ. Ra trường rồi, nếu xin vào cơ quan nhà nước cũng đều có giá tùy thuộc công việc có "thơm" không. Quá trình đầu tư tiếp theo này hết sức dài hạn mà không theo chuẩn mực nào. Chạy thi công chức, đua quan hệ, tham gia vào dường dây của anh này, chị kia, cố sao làm "đệ" cho ai đó... Nhưng đã "đầu tư" thì phải có "hoàn vốn". Làm sao có thể hoàn vốn với lương ba cọc, ba đồng trong khung biên chế nhà nước? Khi đã leo lên đến một vị trí nào đó, việc vừa phải lo "đầu tư" tiếp, vừa lo "hoàn vốn" để tiếp tục cuộc đua là một quá trình không ngừng nghỉ. Vòng tròn lặp lại. Cứ thế, trong một môi trường đầy rẫy các nhà "đầu tư" như vậy thì câu chuyện tham nhũng có hệ thống là tất yếu.Tại một hội nghị cuối năm 2018 với một số lãnh đạo chính phủ cấp cao, tôi được một vị tâm sự rằng đối mặt lớn nhất hiện nay của chính phủ không phải thiếu ngân sách mà chính là sự yếu kém của hàng ngũ quan chức, công chức thực thi. Một đội ngũ công chức khổng lồ về số lượng song chất lượng đa phần còn yếu kém đã làm trì trệ công tác vận hành đất nước. Không dễ để giảm số lượng công chức khi họ đã được "đầu tư" cả một quá trình dài hạn như trên. Cũng không dễ nâng cao chất lượng bộ máy đó bởi kiến thức và kinh nghiệm của nhiều người có được nhờ "chạy thầy" trên giảng đường hay "chạy quan hệ" trong quá trình công tác.Năm 1990, tôi đặt chân đến  Ba Lan trong nhiệm kỳ công tác 5 năm của mình. Nạn tham nhũng khi đó hoành hành nghiêm trọng. Cảnh đút lót cho giới chức diễn ra ở mọi chỗ, mọi nơi. Việc hoạnh họe vòi vĩnh tràn lan ở các cơ quan quản lý hành chính nhà nước. Doanh nghiệp, cán bộ hải quan, thuế mặc cả công khai để ăn chia tiền thuế nhập khẩu. Thậm chí có những lô hàng, hải quan khoán gọn với chủ hàng nên nhà nước không thu được đồng thuế nào. Ra đường thì cảnh sát giao thông "làm luật" trực tiếp với người vi phạm để đút tiền vào túi. Một lần, tôi và anh bạn đang lái xe thì cảnh sát chặn lại. Anh cảnh sát yêu cầu chi riêng cho anh ta 50 zloty. Anh bạn tôi chỉ có tờ 200 zloty, định đi đổi thì tay cảnh sát vui vẻ bảo cứ đưa đây và trả lại tiền thối.Nhưng chỉ 5 năm sau, tôi quay lại Ba Lan, gặp người năm xưa bị cảnh sát giao thông phạt. Anh kể, chính quyền và cảnh sát Ba Lan đã có những biện pháp mạnh tay đối với tệ nạn hối lộ. Họ tinh giản bộ máy ở mức tối thiểu, sau đó tăng lương để đảm bảo mức sống cho cảnh sát viên. Cùng với đó là chế tài hà khắc. Nếu phát hiện nhận hối lộ thì cảnh sát và người đưa hối lộ nhận ngay án 3 năm tù. Bản thân viên cảnh sát sau đó bị đuổi khỏi ngành và sau này không được nhận lương hưu. Cái giá phải trả cho việc nhận hối lộ vặt là quá đắt so với số tiền 50 - 100 zloty, khoảng 300.000 đến 600.000 đồng, nên hầu như chẳng cảnh sát nào hay người vi phạm liều mạng. So sánh với Việt Nam, cách đây vài năm, còn có thiếu tướng công an tuyên bố rằng "nhận dăm ba chục, vài trăm không nên coi là tham nhũng".Một trong những thành công của Chính phủ Ba Lan trong công tác chống tham nhũng là sự hiệu quả của Cơ quan trung ương chống tham nhũng CBA. Quyền hạn của CBA vô cùng lớn, thậm chí họ có cả những quyền mà một số nước EU cấm, như quyền gài bẫy tham nhũng. Chính sách này có thể gây tranh cãi dưới góc độ dân chủ, nhưng rất hiệu quả cho công tác chống tham nhũng. Một loạt vụ gài bẫy của CBA thành công, đưa số lượng không nhỏ quan chức vào chốn lao tù, nhận mức án cao.Nhà cầm quyền cũng đưa giáo dục chống tham nhũng trở thành môn học trong trường. Học sinh đều được giáo dục rằng đưa và nhận hối lộ là tội phạm nghiêm trọng, xấu xa. Theo bảng xếp hạng Chỉ số Nhận thức tham nhũng của Tổ chức Minh bạch quốc tế năm 2017, Ba Lan xếp hạng 36, Việt Nam xếp hạng 107 trong 180 nước. Tôi không nghĩ rằng nước ta không biết cách ngăn chặn tham nhũng, vấn đề là chúng ta có vượt qua được những "lợi ích nhóm, lợi ích ngành" để mạnh dạn đưa các biện pháp mạnh, áp dụng sâu rộng trong đời sống kinh tế xã hội. Năm 2018 để lại dấu ấn đậm nét với chiến dịch diệt tham nhũng của Đảng và Chính phủ đã tiêu diệt các "con sâu" tiêu cực trong bộ máy chính quyền. Chiến dịch có thể diệt được sâu chúa lẫn sâu thường, sâu bé. Nhưng cũng làm nhiều sâu chui lại vào vỏ, nép mình chờ thời, có cơ hội lại vươn ra hút máu. Vì vậy, muốn tiêu diệt tất cả, cần một môi trường để sâu không thể tồn tại. Môi trường đó chính là cơ chế, chính sách rõ ràng, minh bạch và dân chủ.Một mặt nữa để cải thiện vấn đề là từ trong chính mỗi gia đình. Chúng ta đừng đổ lỗi tất cả tệ nạn hiện nay  cho chính phủ. Nếu như mọi gia đình đồng lòng đừng gieo vào tâm hồn những đứa trẻ "văn hóa phong bì" hay tâm lý "có tiền là có tất" thì chúng sẽ lớn lên, tạo dựng cuộc đời bằng chính năng lực của mình.Đinh Hồng Kỳ Bài viết hay, ý nghĩa. Với luật pháp nước ta hiện nay còn quá nhẹ tay với tham nhũng, hối lộ. Chúng ta đang chống tham nhũng từ ngọn chứ không phải từ gốc. Ngọn cây có chặt sạch thì cái gốc là tư duy tham nhũng vặt của hàng chục triệu người dân nó vẫn đâm chồi nẩy lộc như thường mà thậm chí còn mới mẻ tinh vi hơn (nhiều người dân không có điều kiện để tham nhũng nhưng chỉ cần có điều kiện, họ sẵn sàng làm vì không thiệt hại gì đến bản thân). Đúng như tác giả bài viết muốn nói, đã đánh thì đánh từ gốc, từ tư duy của người dân. Hãy mạnh dạn như Ba Lan, để xã hội không còn chỗ cho những kẻ bất tài chuyên môn nhưng lắm tài lươn trạch. Điều nguy hiểm nhất của xã hội bây giờ là những điều xấu xa như tham nhũng cũng đã được xem như bình thường. Nó khiến cho chính chúng ta không còn niềm tin vào lẽ phải, nghi ngờ lẫn nhau, giành giật nhau chỉ vì lợi ích cá nhân và hệ quả là từ thực phẩm bẩn, buôn bán đồ giả, làm ăn gian dối cũng từ sự mất niềm tin đó. Muốn tắm rửa sạch sẽ thì phải gội cả đầuChứ cứ tắm từ vai xuống thì cũng chỉ sơ sơ thôi Tham nhũng đang rất phổ biến như chuyện bình thường hàng ngày, không chỉ là rút ruột công trình hàng trăm tỷ đồng, đút lót và hối lộ hàng tỷ mà còn là tham nhũng vặt vài ba triệu, đút lót vài ba trăm nghìn. Căn nguyên là ở tính gian dối đã trở thành thói quen, không chỉ ở tham nhũng mà còn ở nhiều thái độ ứng xử khác hàng ngày: vượt đèn đỏ, vứt rác, chen lấn khi xếp hàng, phóng uế bừa bãi, dùng chất cấm trong sản xuất thực phẩm và đồ uống, làm hàng giả. Chừng nào người ta tự thấy không nên hoặc có muốn cũng không thể gian dối được thì mới cứu vãn được trật tự xã hội, trong đó nạn tham nhũng cả to lẫn nhỏ đều dần biến mất. Cảm ơn tác giả vì bài viết hay đã chỉ rõ gốc rễ vấn nạn tham nhũng bắt nguồn từ đâu và cho độc giả biết cách giải quyết tham nhũng ở Ba Lan là như thế nào ! Bài viết quá xuất sắc,cám ơn tác giả đã nói lên những gì nhân dân mong muốn. "tăng lương để đảm bảo mức sống... Cùng với đó là chế tài hà khắc". Bài báo đưa ra những nhức nhối không lạ gì nhưng cách mà Ba Lan làm, cũng gần giống như bên Mỹ, dẹp được nạn tham nhũng, cả người NHẬN và người ĐƯA đều bị truy tố như nhau. Nhưng tại sao Việt Nam vẫn không làm nổi, không làm được? Theo tôi nghĩ, và cũng đã từng có báo chí đưa, là tại "cơ chế", còn cơ chế là sao thì chắc ai cũng biết nhưng không ai làm gì đươc. Nhiều khi cũng tự đặt câu hỏi, tại sao có những người từ chối chỗ làm tư nhân lương ~10tr/tháng để chạy hàng trăm triệu để vào một chỗ làm công chức nhà nước với lương vỏn vẹn 3tr/tháng. Xong rồi lại tặc lưỡi, biết rồi, khổ lắm nói mãi. Đúng là trên thì nóng, dưới vẫn nguội lạnh. Ở tỉnh bây giờ thi tuyển vào Công chức hoặc thi lên chức việc mặc cả chắc chắn đỗ với mức giá vài trăm triệu là chuyện bình thường. Sinh viên mới ra trường với mức lương 3-4 triệu thì 10 năm sau mới hoàn vốn vì vậy tham nhũng đẻ tham nhũng làm sao mà chống được? Bài viết rất trung thực và chính xác , rất dáng đọc và phổ biến rộng ...cám ơn Đ H Kỳ đã đưa ra được những lý do từ đâu mà có tham nhủng , cũng như đã đưa ra phương pháp để vấn nạn nầy không có cơ hội nẩy mầm .Đất nước rất cần những người như bạn .Tôi rất tâm đắc với bài viết , cám ơn bạn .... Bài viết phản ánh đúng thực trạng xã hội Việt Nam hiện nay. Gia đình tôi có 2 con nhỏ và vợ làm công chức, riêng tôi làm cho cty nước ngoài nên tránh được những tiêu cực này. Tôi nghĩ nhiều giống tôi ràng quan niệm ít cũng tham nhũng, nhiều cũng tham nhũng, bản thân tôi cũng có tiếp tay cho tham nhũng. Tôi làm hộ chiếu cần xác thực KT3, tôi tới lui cả chục lần không được nhưng khi xì ra 1tr5 thì cán bộ tự làm cho tôi xong hồ sơ để tôi chỉ lên Phòng Xuất Nhập Cảnh nộp. Vậy mới thấy chi phí ẨN của tham nhũng vặt lên xã hội rất lớn. Thay vì dùng công sức thời gian làm ra của cải, thì thời gian và công sức của nhân dân và cán bộ loại này lại đối phó nhau. Bài viết rất hay, rất ý nghĩa. Đúng là trình độ của một phần lớn cán bộ công chức hiện nay nhất là ở các cấp tỉnh cấp huyện cấp xã rất yếu. Họ được ngân sách đầu tư cho học tại chức cốt để có cái bằng đại học để giữ cái ghế hiện tại hoặc ngoi lên cái ghế cao hơn. Mong rằng đội ngũ công chức hùng hậu sẽ đọc được bài viết này và tự soi lại bản thân mình. Các vị muốn làm gì thì làm nhưng hãy làm với một cái tâm trong sáng... thì dân sẽ được nhờ Sự dối trá đang hiện hữu khắp nơi, hàng ngày và len lỏi vào mọi lứa tuổi, tầng lớp. Ai cũng sẵn sàng nói dối hoặc nói điêu, thủ lợi cá nhân và không tin tưởng lẫn nhau. Sự dối trá còn được “chính thức hoá” thông qua những báo cáo thi đua cố thổi phồng hoặc nặn ra thành thích, bằng bình bầu gia đình văn hoá (mà thực chất còn rất thiếu văn hoá), bằng phúc tra điểm thi (mà thực chất là nâng điểm để vớt), v.v... Nạn dối trá đã trầm trọng tới mức nếu có một hành động thật thà nào đó thì lập tức biến thành gương sáng, mặc dù hành động đó được coi là bình thường ở xã hội văn minh. Hãy tấn công và tiêu diệt sự dối trá bằng mọi cách, hãy tạo điều kiện để mọi người nói thật điều mình nghĩ, hãy loại bỏ tính sỹ diện hão dưới mọi hình thức thì sẽ không còn sự lộn xộn bát nháo, nghi kỵ nhau trong xã hội, và xa hơn nữa là nạn tham những, hối lộ cũng sẽ không còn đất sống.