Ôsin và lương tri Đó là một phụ nữ lớn tuổi, nhanh nhẹn, tháo vát, sạch sẽ. Được chừng gần năm, một buổi chiều đột nhiên bà xin nghỉ: “Tình cờ tôi biết anh chị đều không phải Đảng viên, trong khi tôi có gần 40 năm tuổi Đảng, thế mà lại đi ở cho anh chị thế này. Đó là điều tôi nghĩ không thông. Nên mặc dù anh chị rất tử tế và tôi không có gì phàn nàn, nhưng tôi không thể tiếp tục được.”Thú thực khi đó tôi đã rất bất ngờ, vì con còn nhỏ, hai vợ chồng đều bận rộn suốt ngày, và không thể hình dung được cái lý do nghỉ việc của bà lão. Những bình tĩnh lại thì tôi hiểu ra. Dù được định danh công việc là “giúp việc gia đình”, song về bản chất thì thân phận của những người như bà lão vẫn là kẻ ăn người ở trong nhà. Đó là thân phận mà thế hệ của bà, nhiều người đã phải hy sinh xương máu để thoát khỏi. Suy nghĩ đó khiến tôi không bao giờ còn có ý định tìm thuê người giúp việc.Mặc dù Tổ chức Lao động Thế giới mấy năm nay ra sức tuyên truyền rằng giúp việc là “Một nghề như bao nghề”. Nhưng trong định kiến của phần đông xã hội, dù là người thuê hay chính kẻ làm, nó vẫn mang phần ý nghĩa thấp kém về thân phận – chưa thể vượt qua. Câu chuyện của tôi, là một biểu hiện cực đoan, nhưng của một tâm lý phổ biến.Mấy hôm nay, những hình ảnh người phụ nữ giúp việc ở Hà Nam đánh đập một đứa trẻ được lan truyền trên mạng tạo nên sự phẫn nộ của cả xã hội. Rất nhiều câu hỏi về lương tri được đặt ra. Song, lương tri là gì? Tôi cho rằng đó là một thứ nhận thức được tạo nên bởi sự tương tác giữa con người với con người. Bởi thế, lương tri của mỗi người, trong mỗi hoàn cảnh, mỗi mối quan hệ, vốn dĩ không giống nhau.Vì thế, khi đặt câu hỏi về lương tri trong câu chuyện đau lòng của người giúp việc đó, tôi nghĩ, cần phải nhìn sâu vào mối quan hệ của người phụ nữ ấy đối với gia đình người chủ, với hoàn cảnh sống, và thân phận của chính chị ta.Người giúp việc nhà, cho dù chúng ta có thể định danh bằng những thứ tên gọi khác nhau. Song về bản chất là những người được trả tiền, được nuôi ăn để hầu hạ trong nhà. Để điều chỉnh mối quan hệ này một cách tốt đẹp, thông thường sẽ có các công cụ phổ biến, như: sự giám sát (có người quản gia, trông nom, giám sát), sự khích lệ (tiền công, tiền thưởng, các loại phúc lợi), tình cảm (thái độ giao tiếp, chia sẻ rủi ro). Nhưng trên thực tế thị trường lao động giúp việc nhà ở Việt Nam, các cơ chế kể trên đều không được vận hành một cách đầy đủ.Về cơ chế giám sát, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ gia đình sử dụng người giúp việc nhà có người trông nom, giám sát. Hầu hết sử dụng người giúp việc nhà như một nhân sự duy nhất trông nom nhà cửa, con cái. Công cụ giám sát phổ biến là kiểm tra nhân thân (để truy cứu khi có rủi ro), hoặc camera (giám sát gián tiếp).Về cơ chế khích lệ, theo kết quả nghiên cứu “Tổng quan tình hình giúp việc gia đình tại Việt Nam” do Trung tâm nghiên cứu giới, gia đình và phát triển cộng đồng thực hiện cách đây vài năm, chỉ có 3% người giúp việc gia đình có bảo hiểm xã hội, nhưng phần lớn là do có trước khi đi làm giúp việc gia đình. Ngay cả bảo hiểm y tế cũng chỉ có 19,5%. Nhưng đa số là tự mua, hoặc được chi trả theo diện gia đình chính sách, hộ nghèo, hộ có công. Điều đó có nghĩa là cơ chế khích lệ bằng phúc lợi giữa chủ và người giúp việc gần bằng không.Sự “giật gấu vá vai” được thể hiện rõ nhất, khi chỉ có hơn 40% gia đình sẵn sàng trả lương cao hơn đối với người giúp việc có trình độ cao hơn. Phần còn lại, sẽ chấp nhận những giúp việc chưa được đào tạo, để đổi lấy mức lương thấp.Thực trạng này đến ngay từ khâu định nghĩa: 40% người dân không đồng ý với nhận định nên coi giúp việc gia đình là một nghề chính thức vì suy nghĩ đây chỉ là những công việc vặt, mang tính thời vụ, tạm thời. Ý niệm đó khiến cho việc đầu tư cho sự gắn kết tình cảm sẽ chỉ ở mức thấp.Với những đặc điểm trên, có thể thấy một thực tế là mặc dù việc sử dụng người giúp việc rất phổ biến ở đô thị, song các cơ chế điều chỉnh mối quan hệ giữa người giúp việc với người sử dụng thì hầu như không có. Mối quan hệ đó có tốt đẹp hay không chủ yếu dựa vào sự may rủi. Nếu như lương tri của con người là nhận thức được hình thành dựa trên sự tương tác giữa con người, với con người trong một mối quan hệ đầy tính may rủi, những câu chuyện như ở Hà Nam sẽ là một kết quả không khó hình dung.Bà giúp việc của gia đình tôi năm xưa đã đúng khi quyết định dừng công việc tại thời điểm đó. Khi tự mang mặc cảm thân phận mà không thể chấp nhận được điều đó, diễn biến tâm lý của con người ta sẽ thay đổi theo chiều hướng tiêu cực. Đó là điều không ai mong muốn.Nếu mối quan hệ lao động này vẫn cứ “giật gấu vá vai” từ tài chính cho đến các gắn kết tình cảm, thì liệu chúng ta có nên thuê người giúp việc, để rồi trông vào các may rủi của lương tri?Phạm Trung Tuyến Lẽ đương nhiên là với tình hình VN thì người giúp việc cao cấp là hiếm, và người chủ cũng ko đủ khả năng chi trả mức lương cao đượcCho nên thuận mua vừa bán thôi, hợp lý thì làm, không thích nữa thì nghỉ. Còn chuyện đánh đập con nít là phạm pháp, phải bị xử lý đều là đi làm công lấy tiền thôi, quan hệ giữa hai bên là do nhân cách, nếu cái tâm đã sáng thì căn bản chả có gì để bàn, cơ mà cái tâm từ lâu đã bị coi là lý thuyết suông trước áp lực từ đồng tiền mang lại rồi.vì tiền mà ta hạ thấp các giá khác xuống, gia đình, con cái, tình cảm, danh dự, tín nhiệm để rồi đồng tiền làm ra đó lại phải đem đi mua điểm, hối lộ người nhà để lấy tình cảm hay vung tiền cho người ngoài để được tâng bốc, nịnh nọt để thỏa mãn cái tôi trọng danh dự, cái vòng luẩn quẩn chì sâu vào vũng bùn này bao giờ thì kết thúc ? Phải thuê ô-sin là vạn bất đắc dĩ; thậm chí đó là sự "đánh cược" với an toàn,sức khỏe không chỉ của cháu bé mà còn là của cả gia đình! Cần thay đổi ngay quan niệm ô-sin chỉ là nghề lao động chân tay,giản đơn. Sự dễ dãi,bất cẩn khi lựa chọn con người (dù ở bất kỳ lĩnh vực nào,huống hồ đây là chăm sóc con em mình) đều có thể đưa lại những hệ quả đáng tiếc; đôi khi là những cái giá rất đắt! Hiện nay cả nước ta có bao nhiêu người giúp việc ? bao nhiêu người tốt ? bao nhiêu người "không có lương tri"? thường thì cái xấu được bêu rếu nhanh còn cái tốt đang tồn tại quanh đó nhưng chẳng ai quan tâm. Phần đông người Việt chúng ta khi có dư dả một chút thì thuê giúp việc để tự tạo cho mình cái cảm giác như ông bà chủ (vì ở công ty bị sếp coi như lính giúp việc). Giúp việc chỉ cần thiết khi trong nhà có quá nhiều việc cần người phụ thôi, chắc ai cũng có coi những bộ phim truyền hình của Hồng Kông, Hàn Quốc cũng thấy chỉ có mấy nhà của ông bà Chủ Tịch, Giám Đốc mới có người giúp việc thôi. Vốn dĩ việc nhà không có gì nhiều nếu so với số thành viên trong gia đình đâu, trừ khi họ tự mang về nhà những đồ vật không cần thiết làm cho nhà cửa bề bộn và thế là cần người phụ dọn dẹp đống đó mỗi ngày. Nếu được hãy tìm hiểu về "cách sống tối giản" của người Nhật để hiểu thêm tại sao căn nhà của họ luôn tươm tất. Trong thời đại hiện nay nhu cầu tìm người giúp việc tăng cao vì người phụ nữ đi làm và thực sự mệt mỏi khi phải gánh gồng cùng 1 lúc công việc ở công ty, việc chăm sóc con cái và cả vô vàn việc không tên ở nhà, trong khi người chồng chỉ quan niệm.họ đi làm kiếm tiền là đủ và hầu như ít có ý thức làm việc nhà và chăm sóc con cái. Khi người phụ nữ họ cảm thấy không chấp nhận sự bất bình đẳng này thì họ phải thuê người giúp việc, gánh theo bao nhiêu rủi ro. Thiết nghĩ đối với những gia đình chỉ có 2 vc và con nhỏ, người giúp việc thực sự không cần thiết nếu người chồng có ý thức chia sẻ với vợ việc nhà cửa, con cái, gia đình cũng sẽ hạnh phúc hơn. Bài viết thấu tình đạt lý. Nhưng xin hỏi tác giả con số "40% người dân không đồng ý với nhận định..." lấy từ nguồn nào?Xin cảm ơn. Lương tri là tri thức về sự lương thiện, nếu con người sống thiếu lương, thiếu thiện thì xin đừng bình luận gì thêm. Thị trường vẫn luôn tồn tại mọi thời đại, có cầu ắt có cung, cần lắm một sân chơi(thị trường) lành mạnh mà ở đó có phải có các ông trọng tài khách quan và lương thiện, cái này tự dân không làm được, dân góp thuế để những người quản lý tiền thuế ấy sử dụng sao cho có lợi cho dân(kể cả câu truyện những người giúp việc). công việc giúp việc là rất cần thiết trong thời đại này, nhất là những đôi vợ chồng trẻ.Làm sao để tìm được người giúp việc giỏi và tốt là vấn đề của xã hội, không thể ngày 1 ngày 2 mà để tốt lên ngay được Lâu nay khi ngồi nói chuyện về người giúp việc, lũ bạn thằng nào cũng thấy ca thán rằng thay bao nhiêu "osin" mà đều không vừa ý. Tôi nói, các vị có coi người ta là những người bình thường đâu mà chẳng vậy. Khi nói đến "osin", các vị đều liên tưởng tới hình ảnh một bà cô không chồng, một bà góa khó tính, một cô gái thất học nhan sắc khiêm nhường... Còn kể như ai đó không có những tiêu chuẩn như vậy thì các vị lại thốt lên ngạc nhiên: sao lại đi làm ô sin? Khi xã hội còn nặng nề định kiến đối với nghề nghiệp, còn phân biệt nghề nghiệp, chỗ làm... sang hèn, thì hậu quả là như chúng ta đã thấy; chúng ta đâu có được nhân lực tốt trong lĩnh vực đó??? Chẳng cứ gì nghề giúp việc, một loạt các nghề lao động vất vả nhưng đóng góp thực sự cho xã hội thì giờ hay bị coi thường ví như: lái xe, thợ xây, thợ cơ khí, nông dân... Mỗi người chúng ta hãy thực tâm tôn trọng & biết ơn những người lao động mọi ngành nghề thì xã hội dần sẽ tốt đẹp hơn. Đừng chỉ có quá xem trọng những nghề "danh giá" như giáo viên, bác sĩ, luật sư. Nên nhớ sẽ chẳng ai sống được nếu không có những con người tạo ra những nhu yếu phẩm, mà phần lớn bọn họ đang bị xã hội xem thường. Mình đã từng làm giúp việc theo giờ khi còn đi học, và mình không thấy có vấn đề gì cả, mình vừa học, vừa làm, lau dọn nhà cửa, rửa bát, giặt giũ quần áo... nói chung là mình làm việc và mình được trả lương như bao công việc khác, nó giúp mình có thêm tài chính, và đó là vấn đề duy nhất mà mình quan tâm về công việc này, dù sao mình làm cũng ko được coi là giỏi. Khó mà giải thích nổi hành vi hành hạ trẻ em, bất kể là người ấy làm nghề gì. Giúp việc chưa chính thức nghề như bảo vệ. Tôi thì nghĩ rằng quan hệ lao động ở việt nam giờ không phụ thuộc vào lương tri, mà quan hệ đó chỉ phụ thuộc vào tiền. Cần một công việc kể cả thấp hèn hay không thấp hèn thì đi làm việc. Các bạn đã đi làm ở các công ty nhỏ và siêu nhỏ chưa? Ở đó lương của những cử nhân hay kỹ sư cũng không hơn hoặc chỉ bằng lương của người giúp việc gia đình thôi. Tôi còn đã từng làm cho một công ty mà giờ đang có đám cưới kéo dài 15 ngày và mời 30 ca sỹ cách đây 10, tôi khi đó là trưởng phòng hành chính nhân sự, nhưng lương của tôi lúc đó không phải nói ngoa chứ chỉ có 3.2 triệu còn thấp hơn cả lương của người giúp việc của nhà ông bà chủ ấy. Vậy tôi thử hỏi lương tri thuê giúp việc ở đâu, chúng tôi cũng chỉ là giúp việc mặc dù có tri thức nhưng cũng chẳng bằng giúp việc thì tôi nghĩ rằng cũng đừng mong rằng có lương tri. Người giúp việc đó làm như vậy là không có một chút lương tri nào, tôi không đồng ý cũng mong rằng bà ấy sẽ phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Nhưng ở trong một thế giới này khi lương tri được đánh đổi bằng tiền thì tôi tin rằng tôi không có niềm tin. Tôi đi làm ở một cty cũng là làm thuê, làm ở viện cũng là làm thuê có biên chế. ông giám đốc có khi cũng là thuê người nước ngoài. Vấn đề là trách nhiệm và tiền lương.