Tìm con nơi đất lạ Cùng đi với ông trên chuyến xe khách còn có anh vợ Lê Văn Phùng. Con trai cả hai ông cùng làm máy xúc ở Rào Trăng 3. Suốt chuyến đi 10 tiếng đồng hồ, người ở nhà gọi điện liên hồi, hai ông càng thêm rối bời, chỉ biết nén những tiếng thở dài.Tạ Văn Nghĩa là một trong số 17 công nhân mất tích lúc 0 giờ hôm 12/10, sau nhiều ngày gia đình mất liên lạc. Hiện trường của công trình thuỷ điện đã bị đất đá vùi lấp. Ngoài một người được tìm thấy, việc tìm kiếm những người mất tích còn lại vô vọng suốt bốn ngày qua. Người đàn ông tuổi ngoài ngũ tuần, nói không tròn tiếng vì bị dị tật ở môi, đã mất phương hướng khi đến vùng đất lạ tìm con.Trưa 14/10, nghe tin thi thể được cho là Nghĩa về đến Bệnh viện Đa khoa Bình Điền, thị xã Hương Trà, Thừa Thiên - Huế. Hai người đàn ông tức tốc thuê xe ôm chở tới. Nếu đúng là Nghĩa thì đó là may mắn với gia đình, vì anh là người đầu tiên được về với người thân.Mòn mỏi chờ ở sân bệnh viện từ trưa, đến tối họ được gọi vào nhà xác để nhận diện thi thể. Vài phút sau, hai người đàn ông trở ra, nói với mọi người: "Thằng Nghĩa cao khoảng 1,8 mét, nó có hai chiếc răng khểnh. Người nằm trong kia cao hơn 1,7 mét và chỉ có một răng khểnh". Vì khuôn mặt thi thể công nhân không còn nguyên vẹn. Ông Chính phải làm thêm một thủ tục nữa là lấy mẫu xét nghiệm AND để biết đích xác đó có phải con mình không. Việc khâm liệm và chuyển thi thể về nhà như kế hoạch ban đầu phải hoãn lại.Hai người đàn ông bằng tuổi cha tôi đứng ngồi không yên. Chưa gặp được con, họ còn hy vọng rằng biết đâu có phép màu, và con mình còn sống. Hy vọng đó le lói, chập chờn, như ánh nến của hàng vạn hộ dân vùng lũ cả tuần qua trong những đêm mất điện.Nhà ông Chính thuộc vùng lúa của xã Nga Phú, huyện Nga Sơn, Thanh Hoá. Ở xã Nga Thái kế bên, gia đình ông Phùng ở làng trồng cói, làm chiếu nổi tiếng một thời. Nhà tôi ở quê cách chỗ hai ông chừng 5 km. Thanh niên quê tôi, nếu không học đại học và thoát ly mưu sinh lập nghiệp ở thành phố, sẽ toả đi khắp nơi làm công nhân, Tết mới về. Tôi đã có cảm giác lạnh sống lưng trong hoàn cảnh đồng hương gặp nhau như thế.Câu chuyện về 17 công nhân mất tích càng đau lòng thêm khi chiều 12/10, đoàn cứu hộ 20 người của lực lượng quân đội và chính quyền địa phương lội bùn đất, băng suối vào tìm kiếm các nạn nhân Rào Trăng 3 gặp nạn. Nửa đêm, đất đá bất ngờ đổ ập xuống khu nhà kiểm lâm mà đoàn dừng chân. 13 người mất tích, trong đó có một thiếu tướng quân đội. Xe tăng thiết giáp, trực thăng, chó nghiệp vụ cùng hàng nghìn người được huy động tìm kiếm. Nhưng hiện trường hai vụ việc bây giờ phủ kín bởi đất đá. 30 gia đình đã nhiều đêm không ngủ. Những con số ba đầy ám ảnh.Nhà máy thủy điện Rào Trăng 3 nằm trên dãy núi thuộc xã Phong Xuân, huyện Phong Điền đang được thi công dang dở, công suất lắp máy 11MW, tổng vốn đầu tư 290,8 tỷ đồng. Diện tích đất dự kiến sử dụng là hơn 11 hecta, trong đó diện tích khu vực lòng hồ là 8,8 hecta, còn lại là khu vực nhà máy, tuyến áp lực, tuyến năng lượng và công trình phụ trợ. Dãy núi ấy, ngoài Rào Trăng 3 còn có ba nhà máy thuỷ điện khác, được UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế phê duyệt quy hoạch năm 2008. Vị trí xây dựng các thuỷ điện nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, thuộc vùng lõi và khu vực phục hồi sinh thái. Khoảng 200 hecta rừng đã bị chuyển đổi mục đích để thi công các dự án thủy điện.Chưa biết sản lượng điện từ các nhà máy này hoà vào lưới điện quốc gia hàng năm là bao nhiêu, nhưng những mảng rừng bị chặt phá, những quả đồi bị xẻ ngang dọc, và cả những con người đang nằm dưới lớp đất đá kia là rất cụ thể. Cuộc sống của 30 gia đình bỗng dưng rẽ sang hướng khác, bất định hơn.Tôi không lạm bàn về câu chuyện xây thuỷ điện ở đây, dù việc làm thuỷ điện đã để lại những hệ luỵ. Ta chưa thấy lợi ích trong tạo việc làm, phát triển kinh tế - xã hội địa phương từ các công trình thuỷ điện rõ ràng, còn bây giờ, mất mát đã không thể đong đếm. Chưa kể lo lắng còn đó với hàng chục thủy điện khác dày đặc trên những thảm rừng dọc dài đất nước.Mất rừng, người dân hạ du năm qua năm gồng mình chọi lũ. Điều tôi băn khoăn là trước mỗi cơn bão từ Biển Đông sắp đổ bộ vào đất liền, các địa phương yêu cầu dừng thi công các công trình, lên kế hoạch di dời người khỏi những vùng sạt lở đến nơi an toàn, song dường như bỏ quên các công trình thuỷ điện. Từ Rào Trăng 3 ra huyện Phong Điền, trời không mưa có thể đi bằng xe máy hết chừng một tiếng đồng hồ. Đợt lũ vừa qua đã được chính quyền cảnh báo đến người dân là nguy cơ lũ lịch sử. Nếu các yêu cầu phòng chống thiên tai đã được áp dụng cho các thuỷ điện đang xây dựng, nhóm công nhân kia đã được đưa ra khỏi rừng trước khi nước đổ về.Giả thử, nhóm công nhân đó phải ở lại trông coi tài sản công trình, ở nơi có thể mất sóng điện thoại mỗi khi mất điện, điện thoại vệ tinh - giá vài triệu đồng mỗi chiếc - phải được chủ đầu tư trang bị cho họ để giữ liên lạc với Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão và công ty khi cần thiết. Nhưng thực tế, sau tai nạn gần một ngày, cơ quan chức năng mới nhận được thông tin sự việc từ một người dân điện báo.Nhiệm vụ của lực lượng cứu hộ khi đó là phải làm sao tiếp cận hiện trường nhanh nhất để cứu người. Họ đã không quản mưa lũ để đi ngay trong đêm. Nhưng chúng ta dường như chưa đưa ra được phương án tối ưu. Trời mưa, trực thăng có thể cất cánh ngay vào khu vực có người mất tích để quan sát, tiếp tế đồ ăn hay ném xuống một chiếc điện thoại vệ tinh cho người phía dưới. Ở Rào Trăng 3, khi 17 công nhân mất tích, biện pháp mà Việt Nam hoàn toàn đủ năng lực đáp ứng như trên đã không được áp dụng. Ba ngày sau, cuối cùng trực thăng cũng phải vào rừng, thả nhu yếu phẩm xuống cho những người còn kẹt lại, thông báo ngay tình hình về cho cơ quan chỉ huy lên phương án cứu hộ. Quy trình này nếu được làm ngay từ đầu, có lẽ đã không có thêm con số 13 người mất tích.Bây giờ, những người như ông Tạ, ông Phùng chẳng mấy quan tâm đến những biện pháp cứu hộ nữa. Điều họ cần là nhìn thấy mặt con, dù có thể không còn nguyên vẹn, để đưa con về nhà. Những cái chết ấy sẽ vô nghĩa khi các biện pháp phát triển kinh tế - xã hội thiếu bền vững hay những quy trình cứu nạn còn cồng kềnh và chưa đặt tính mạng con người lên trên hết.Nguyễn Đông Đồng ý với bài viết nhưng tác giả chưa bay thì chưa hiểu đc rằng trực thăng muốn cứu hộ thì bay thấp, bay thấp trong điều kiện mưa bão trong khu vực các sườn núi là cực cực kỳ nguy hiểm vì khi gió thổi qua các sườn núi tạo thành luồng gió rất mạnh, trực thăng sẽ bị rơi nếu trúng luồn gió này! qúa chính xác. Tại sao cứu hộ ko lên phương án cụ thể, vì thời tiết vẫn đang bão lũ, mà lại điều động thêm hơn 20 con người đi vào vùng nguy hiểm như vậy. Nếu như có kế hoạch, có máy móc hỗ trợ. có lẽ 13 cán bộ, chiến sĩ đã không bỏ mạng. Hậu quả của việc tàn phá rừng là gây sạt lở, không còn cây giữ đất. Không được làm nhà dưới chân những đồi núi mới chặt hạ cây cối. Cảm ơn tác giả đã cho thấy được thực trạng Rào Trăng 3 và những góc khuất của mất mát khủng khiếp về người tại đây. Bản thân người lao động cũng nên nhận thấy nguy cơ mà bàn nhau rút ra sớm khi có mưa bão. Xin chia buồn cùng các gia đình! Đọc tiêu đề bài viết đã thấy rất nghẹn lòng và buồn, không thể không đọc nội dung...Đọc từng chữ của tác giả và hình dung về cảnh 2 ông bố nơi đất khách quê người đi tìm con mà lại càng buồn và ám ảnh. Tôi đã biết về câu chuyện của bác Chính và bác Phùng từ hôm trước mà đọc bài báo của tác giả vẫn không khỏi xót xa. Cảm ơn tác giả về một bài viết vô cùng tình người và chạm đến trái tim người đọc. Đúng là chúng ta cần một chính sách phát triển bền vững và bỏ bớt đi các qui trình còn cồng kềnh. Chúc tác giả luôn vững ngòi bút để tiếp tục viết tiếp các câu chuyện rất "đời" thế này....Xin chia buồn sâu xắc đến các gia đình mất người thân, trong những hoàn cảnh như thế này, có lẽ không còn cách an ủi nào khác ngoài 2 từ "số phận" vậy... Qua việc cứu hộ ở Rào Trăng 3 chúng ta lại có thêm rất nhiều bài học để "rút kinh nghiệm" về những việc không mới. Cầu cho các chiến sĩ, công nhân và đồng bào đã thiệt mạng được siêu thoát. Mong các gia đình có người thân bị thương vong sớm vượt qua đau buồn và khó khăn. Chúng ta nguyện chung tay hỗ trợ đồng bào bị thiên tai dồn dập. Đừng vội trách thiên nhiên khi chính bàn tay con người đã huỷ diệt thiên nhiên trước. địa hình rừng núi mưa bão to thì không thể dùng trực thăng tiếp cứu ngay được. Mấy hôm sau thời tiết đỡ hơn thì trực thăng mới được huy động vào đó. Ngoài ra đất nước càng phát triển thì cần nguồn điện năng lớn và ổn định phục vụ sản xuất và đời sống. Nên thủy điện vẫn phải triển khai nhiều vì các nguồn khác thì nguy hiểm và ô nghiễm hơn ( Hạt nhân, than, dầu...) hoặc không ổn định ( Mặt trời, gió).Tôi không chắc có điện thoại vệ tinh để liên lạc ko, vì thực tế lúc sự cố thì nhà điều hành và các lán đều bị phá hủy, trường hợp đó chả thể kiếm đc thiết bị liên lạc chuyên dụng đâu, may ra có điện thoại cá nhân thôi. Tôi hoàn toàn đồng ý với tác giả khi nhận định về công tác cứu hộ. Nếu sử dụng trực thăng ngay từ đầu sẽ ko xảy ra sự cố đau lòng cho 13 người trong đoàn cứu hộ. Mặt khác, đề nghị dừng hoàn toàn việc xây dựng thêm nhà máy thủy điện - nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp gây ra hiện tượng lũ lụt và sạt lở đất trong mùa mưa bão. VN có rất nhiều nguồn năng lượng tái tạo (gió, mặt trời, thủy triều...), cần có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển các nguồn năng lượng này, đây là con đường đúng đắn nhất để phát triển bền vững. một góc nhìn toàn diện để những người có trách nhiệm phải suy xét một cách cẩn thận sau đợt lũ này. Quá đau xót cho những con người đã nằm xuống.. Để có phương án cứu hộ tối ưu thì phải khảo sát, nắm bắt được tổng thể từ đó mới có được phương án tối ưu nhất để cứu hộ, cứu nạn. Trong khi trời mưa to, gió giật lại địa hình núi cao hiểm trở; trực thăng bay cứu hộ, cứu nạn lại phải bay thấp, chưa kể muốn bay phải có tính toán hành trình cụ thể chứ ko thể cứ thích là bay được. Vì vậy, việc sử dụng trực thăng lúc này là điều không thể (do mất an toàn bay). Máy móc dù hiện đại đến cũng thì trong một số việc nó cũng không thể hoàn toàn thay thế con người được, việc khảo sát, tính toán để lên phương án cho máy móc thực hiện công việc là điều bình thường và cần thiết để đảm bảo an toàn người và phương tiện. ÔI THẬT BUỒN CHO NHỮNG THÂN NHÂN BỊ NẠN.TÍNH MANG CON NGƯỜI LÀ HÀNG ĐẦU Tôi ủng hộ góc nhìn, quan điểm của tác giả. Mất mát lớn quá! Mưa lũ đâu xảy ra trong giây lát, không dự báo trước như động đất đâu. Cả mấy ngày chuẩn bị đối phó với mưa lũ mà vẫn để còn người ở trong Rào Trăng 3..... bài viết rất hay, đúng ý mình