Những người vượt biên Ở đó, bạn sẽ tìm thấy nhiều hình ảnh mà các nhà quảng bá du lịch Thái Lan không muốn khoe ra. Sặc sụa hơi người, hơi nước hoa và hơi bia. Bước chân vào đó, với tất cả sự suồng sã của nó, nhiều khách du lịch đoan chính sẽ phải đỏ mặt.Nhưng câu chuyện của chúng ta cách cái tụ điểm hấp dẫn ấy vài mươi mét: đầu soi 4, phía bên kia đường, bạn sẽ bắt gặp một người bán nước hoa quả. Tôi không biết bạn, trong trải nghiệm của mình, sẽ gặp chính xác người bán nước hoa quả nào, họ thay đổi vị trí liên tục. Nhưng tôi có thể thông báo cho bạn chính xác một điều: Cô ta hoặc anh ta, đến từ một xã ở Thanh Hóa.Lần sau đến Bangkok, bạn có thể thử dừng lại, mua một chai nước lựu giá 50 bath và hỏi tên cái xã đó. Tại Sukhumvit, con phố du lịch nhộn nhịp nhất nước Thái và cả vùng Đông Nam Á, những nguời Việt di cư thống trị các quầy hoa quả chế biến trên hè phố. Nếu bán nước hoa quả, người ấy đến từ một xã ở Thanh Hóa. Nếu bán hoa quả gọt sẵn, người đó, khả năng rất cao, đến từ một huyện ở Nghệ An. Những lao động Việt Nam này nhập cảnh bằng visa du lịch, và mỗi tháng một lần, di chuyển bằng xe đò đến biên giới, xuất cảnh và nhập cảnh lại. Họ đã phát hiện ra một cơ hội làm ăn khá tinh tế: hoa quả được mua từ chợ đầu mối Khlong Toei cách đó khoảng hai cây số, nhưng sau khi chế biến thành nước ép, đẩy xe đến tụ điểm du lịch, thu lãi gấp đôi. Tất nhiên đó là một mô hình khởi nghiệp không hợp pháp. Visa du lịch không cho phép họ bán rong. Nhưng bằng sự khéo léo theo cách nào đó (mà theo lời kể, là với cảnh sát khu vực), họ duy trì hoạt động buôn bán trên những hè phố tại Sukhumvit, và vài địa điểm khác tại Bangkok nhiều năm nay.Tôi hay gọi nhóm này là "những người vượt biên thế kỷ 21" trong các buổi thảo luận đề tài. Thật ra họ không "vượt biên" theo nghĩa hình sự của từ này, mà bằng nhiều thủ thuật lách qua các đường biên giới để mưu sinh, bằng visa du lịch, visa đi học, hay là hợp đồng hôn nhân với người nước ngoài... Bạn có thể bắt gặp họ ở Hong Kong, Ba Lan, Thái Lan, Đài Loan hay Hàn Quốc. Năm ngoái, tôi đề nghị phóng viên về đúng vùng đất nơi họ đã ra đi, ở cái tỉnh nghèo miền Trung Việt Nam ấy, với mong muốn tìm được một câu chuyện hấp dẫn. Tất nhiên đó phải là một câu chuyện hay phục vụ độc giả của VnExpress, tôi đinh ninh.Nhưng phản ánh của phóng viên sau đó khiến tôi hụt hẫng: hơn một trăm con người đã đi Thái Lan bán nước hoa quả kia, chỉ là một phần nhỏ của lực lượng lao động địa phương đã di cư. Lãnh đạo xã không có mấy cảm xúc về việc này.Nếu tách riêng ra để nhìn, ở giữa Bangkok, một nhóm người Việt thống lĩnh cả một ngành bán rong, rõ ràng là một hiện tượng kỳ thú. Nhưng nhìn từ góc độ địa phương, khi mà phần lớn lao động trong làng đã tha phương cầu thực, việc có hơn một trăm người đến chỗ này, một trăm người đến chỗ khác, không phải là chuyện gì đặc biệt. Sau này tôi mới nhận ra rằng đúng là chuyện ở phố Sukhumvit không quá đặc biệt. Khi mà luồng di cư từ nông thôn Việt Nam tỏa ra muôn hướng, với cả chục triệu người, thì việc có một nhóm "tỏa" đến Thái Lan, đến Đài Loan hay Hàn Quốc làm lao động trái phép chỉ là một nhánh tất yếu. Chúng ta dễ có cảm xúc đặc biệt với các vấn đề của lao động Việt ở nước ngoài. Nhưng hãy nghĩ sâu hơn: thật ra, luồng lao động di cư thiếu kiểm soát tạo ra các vấn đề ở nhiều nơi. Từ một xã nông thôn nhỏ, họ sẽ đến Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội, Sài Gòn, hay Bangkok. Thậm chí sẽ có khoảng một chục người vượt biên sang Ba Lan bằng đường bộ sau khi vào Nga bằng visa du lịch. Mỗi nơi, các vấn đề xã hội sẽ được tạo ra theo các cách khác nhau. Không phải là ở Hà Nội hay Sài Gòn thì việc di cư tự do tạo ra ít vấn đề, giả dụ như lấn chiếm vỉa hè, chuyện quản lý cư trú, trẻ con không được đi học, không được tiêm chủng... bạn có thể gặp ở một xóm trọ nghèo nàn nào đó tại quận 2. Cuối cùng, thì chuyện ở Thái nghe rất hấp dẫn, thật ra không đặc sắc gì hơn chuyện của một nhóm hàng rong nào đó tại Sài Gòn. Nó cùng là các nhánh, các mặt tiêu cực có thể phát sinh của một dòng người di cư khổng lồ. Cách giải quyết tận gốc vấn đề của dòng lao động di cư tự do, vì thế, không phải nằm ở nơi họ đến, mà là ở nơi họ đã đi; không phải là siết chặt visa du lịch ở Thái Lan, Đài Loan; cũng không phải là ra quân dọn vỉa hè ở Sài Gòn, Hà Nội; cũng không phải là quản lý cư trú chặt chẽ ở Bình Dương, Đồng Nai. Nó nằm ở kinh tế chính cái nơi họ đã ra đi.Ở các tỉnh bây giờ, có một phong trào gọi là "thu hút nhân tài". Nhưng tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta bắt đầu nghiêm túc nghĩ đến các chính sách "giữ chân người bình thường". Tăng trưởng mạnh từ các ngành công nghiệp, dịch vụ không đồng nghĩa với giải quyết được bài toán việc làm cho lực lượng lao động nông thôn cũ. Thời đại này các ngành giá trị cao không ưu tiên số lượng lao động. Sản xuất chíp máy tính thì không tốn nhân lực lắm. Trong khi, hàng chục triệu người trước đó vẫn đang sống với các ngành giá trị thấp, tiểu thủ công nghiệp hay nông nghiệp.Hãy tưởng tượng rằng mười kỹ sư công nghệ sẽ tạo ra sản lượng bằng một nghìn người nông dân. Địa phương hiện có tám trăm nông dân. Nhưng nhà máy cơ khí mới xây  chỉ cần năm trăm lao động phổ thông. Như vậy, ba trăm nông dân có thể thất nghiệp mà kinh tế địa phương vẫn tăng trưởng 25%. Một bài toán hấp dẫn. Ba trăm người này đi đâu thì đi, nhiệm vụ chính trị đã hoàn thành rồi. Nếu chỉ đặt ra mục tiêu tăng trưởng thì ta có thể để cho hàng vạn lao động nông thôn đi tha hương, mà vẫn tăng trưởng hai con số. Quy tắc Pareto: 80% sản lượng là do 20% lao động tạo ra; 80% lao động còn lại chỉ đóng góp 20% sản lượng. Ưu tiên tăng trưởng, ta chỉ cần tập trung cho 20% lao động "tinh túy" này là có. Còn lại, đi đâu thì đi."Giữ chân người bình thường" vì thế cần là một bộ chính sách riêng: người dân cần sự ổn định trong những ngành giá trị không cao, như nông nghiệp, để sống được với cánh đồng, nuôi được con học đại học, mua được xe máy để chở rau, và không phải vượt biên hoặc giành giật quang gánh với dân phòng ở Hà Nội. Có những ngành kinh tế, mà chính quyền cần đầu tư, không phải là để tăng trưởng, mà là để giữ sự ổn định trong dân cư (hay là nghĩa đen của từ này: an ninh).Tôi phải thú thực rằng không biết mình có lẩn thẩn không, khi đề xuất với các địa phương rằng ngoài chính sách "thu hút nhân tài", "thu hút đầu tư" giờ lại còn phải có chính sách "giữ chân người bình thường". Hay là chúng ta cứ mặc kệ lực lượng lao động trình độ thấp này trong dòng phát triển của những con chip máy tính và những resort 5 sao? Đằng nào thì kinh tế cũng vẫn đang tăng trưởng.Mặc kệ họ, và mặc kệ việc họ có lưu lạc đến vỉa hè quận 1 hay vỉa hè Sukhumvit, họ có cư trú không khai báo tại quận 2 hay là trốn lại Đài Loan? Đức Hoàng QUÁ Ý NGHĨA THỰC TẾ. ĐỨC HOÀNG ƠI. Sâu sắc, nhân văn quá Đức Hoàng ơi! Chúng ta hãy xem xét vì đâu nên nỗi!?? Tốc độ phát triển kinh tế được ví như tốc độ bay của đàn chim. Tốc độ bay của đàn chim ko phụ thuộc vào con đầu đàn mà phụ thuộc vào con cuối cùng trong đàn. Tại sao có chuyện như vậy? Bởi vì khi con đầu tiên cậy khỏe mà cắm cổ bay thì đàn chim sẽ bị lạc nhau dẫn đến tan đàn xẻ nghé. Vì thế Chúng phải đợi con cuối cùng.Cũng như Vậy bay 1 mình cũng được việc gì phải theo đàn? Khi bay theo đàn chúng bay xa hơn rất nhiều, theo khoa học khí động lực của cái vỗ cánh này có thể giúp con kia đỡ mất sức. Bay để tránh rét và khi bay sẽ tỏa ra nhiệt lượng nhất định ra chung quanh khiến chúng đỡ lạnh và thoát chết. Loài người chúng ta liệu có vậy ko mà người ta lại ví tốc độ phát triển kinh tế được ví như tốc độ bay của loài chim? Góc nhìn và phân tích rất sắc bén Bài viết anh hay quá. Đi về những tỉnh anh nói mà buồn. 3 năm, 5 năm, 7 năm qua vẫn vậy. Thậm chí chắc 10 năm cũng ko khác gì nhiều. Những người vượt biên từ nước này sang nước giống với những người đi từ tỉnh này sang tỉnh khác trong cùng một nước ở chỗ tuyệt đại đa số họ là những người đi tìm việc làm, chỉ có điểm khác nhau là đi ra khỏi nước thì cần thị thực, mà thị thực thì có thời hạn lưu trú, một thủ tục hành chính mà những người di chuyển trong một nước thì không cần. Để ngăn chặn vượt biên trái phép hoặc ở nước ngoài quá thời hạn thị thực, hoặc người từ nông thôn đổ ra thành thị quá đông đều cần một cách giải quyết: làm thế nào để họ có đủ công ăn việc làm, nuôi sống bản thân và gia đình ngay trên quê hương mình. Nếu không thì mọi biện pháp hành chính chỉ có tác dụng tạm thời và không đạt được kết quả bền vững. Cảm ơn Đức Hoàng. “Không có ai bị bỏ lại phía sau”: Có lẽ cần phải cụ thể hoá chủ trương (nếu được gọi là như vậy) đầy tính nhân văn này thành chính sách và các biện pháp cụ thể, đồng bộ và với sự góp sức của toàn xã hội, nếu không thì 20% lực lượng lao động ưu tú, có năng suất cao cũng khó lòng kéo 80% còn lại cùng vượt lên phía trước . Bài viết sâu sắc đi thẳng vào thực trạng ở những vùng nông thôn Việt Nam . Bạn luôn có cái góc nhìn khác, thấu đáo quá. Ôi, mình cũng thuộc những con người tha hương đó, buồn quá đi. Cám ơn Đức Hoàng đã nói lên điều đó giúp mình 1 anh công nhân ở khu công nghiệp lương tháng 6tr thì bằng nông dân làm 10 công ruộng, nhưng ở quê tôi có người còn chưa được 2 công ruộng thì ở quê làm sao sống được. Từ cơ sở hạ tầng đường xá phục vụ cho nông nghiệp còn chưa có thì làm sao giá trị nông nghiệp tăng lên để giử chân người bình thường đây Giữ chân người bình thường.Hay.Chúng ta là nước nông nghiệp, nhưng không muốn đi lên từ nông nghiệp.Bảo sao mà ai chịu ở nông thôn Bài viết rất hay. Đồng tình quan điểm của tác giả. chính quyền các địa phương ngoài thu hút nhân lực chất lượng cao còn phải có chính sách "giữ chân người bình thường". Vì nếu có cuộc sống ấm no, hạnh phúc ở địa phương thì chắc đa số người dân chẳng có ai lại muốn sống lưu lạc, vô gia cư, làm việc vất vả nơi đất khách quê người cả...Tôi nghĩ họ bất chấp nguy hiểm vượt biên là vì ở địa phương họ không có công ăn việc làm, cuộc sống không đầy đủ không hạnh phúc, cũng có thể vì mong muốn tìm cuộc sống tốt đẹp hơn, hay ở địa phương đã chèn ép họ, không tạo điều kiện để người dân có cuộc sống ấm no...Ở QUÊ TÔI CŨNG NGHE THẤY CHÍNH QUYỀN TUYÊN TRUYỀN KHUYÊN NGƯỜI DÂN KHÔNG NÊN VƯỢT BIÊN SANG NƯỚC NGOÀI( NHẤT LÀ SANG TRUNG QUỐC) NHƯNG HỌ CHẲNG CÓ CHÍNH SÁCH GÌ HỖ TRỢ CẢ. VÌ VẬY THANH NIÊN( CẢ NGƯỜI GIÀ, HỌC SINH..) NẾU KHÔNG CÓ VIỆC LÀM LÀ Y NHƯ HỌ TÌM CÁCH VÀO THÀNH PHỐ LÀM VIỆC, NẾU KHÔNG THÌ BẤT CHẤP NGUY HIỂM VƯỢT BIÊN SANG TRUNG QUỐC KIẾM VIỆC LÀM... Cám ơn tiếng nói của Đức Hoàng. Đọc bài này của Đức Hoàng tôi rất tâm đắc. Lại nhớ đến một bộ phim khoa học của Trung Quốc cách đây hơn 20 năm. Phim về một nhà khoa học làm dự án bảo tồn loài vooc quần đùi trắng ( giống ở ta ) ở một tỉnh của Trung quốc. Sau một quá trình nghiên cứu kỹ càng cuộc sống và môi trường sống của lũ vooc, ông đề xuất phương án bảo tồn chúng. Trong phương án ấy không có một điểm nào liên quan đến vooc, chỉ có các dư án phát triển kinh tế cho dân sở tại, mở ra các ngành nghề phụ, tiêu thụ sản phẩm cho họ. Từ hồi đấy tôi đã rất khâm phục cách giải quyết của họ. Nhìn lại ta, dân di cư tụ do vào phá rừng tan hoang làm rẫy, để lũ voi không còn đất sống phải tấn công phá nương rấy. Giải pháp của ta là trục xuất lũ voi đi chỗ khác, nhường rừng cho dân phá. Tốn kém mà voi thì chẳng bảo tồn được, rừng thì mỗi năm bị phá càng nhiều, sắp hết rồi.