Mua bán niềm tin Anh ta vừa rời đi, bạn tôi - người có kinh nghiệm mua bán xe cũ, được tôi rủ tham gia "thương vụ" này - lầm bầm trách móc: "Ông thật thà như thế, làm sao bán được xe?".Rồi anh rủ tôi đến mấy đại lý xe cũ, chỉ ra những chiếc tương tự xe tôi, được chủ cửa hàng mua về, cho đi spa đánh bóng bẩy lên rồi bày bán lại. Khi chúng tôi hỏi, nhân viên sale chỉ cung cấp những thông tin như xe được giữ gìn tốt, một đời chủ, số dặm đi còn ít... tuyệt nhiên không nói đến việc có va chạm, thủy kích hay hư hỏng gì không.Tôi không phải người kinh doanh, tôi chỉ muốn bán một chiếc xe cũ. Tôi biết rõ đặc điểm vận hành chiếc xe và những bộ phận từng phải sửa chữa, thay thế của nó. Những thông tin này sẽ hữu ích cho người mua, nên tôi muốn chia sẻ với họ, dù tôi cũng hiểu, thật thà như thế, chiếc xe của tôi sẽ bị trả giá thấp, thậm chí không bán được.Tình trạng này xảy ra với hầu hết người bán hàng, với hầu hết mặt hàng trên thị trường. Người bán nắm rõ về hàng hóa của mình, còn người mua chỉ biết được sau khi đã sử dụng. Đặc biệt nó xảy ra nhiều hơn với những thị trường chưa minh bạch, thiếu thông tin hay những nơi mới xây dựng kinh tế thị trường. Ở đó, thông tin ít hơn, kiến thức người mua cũng ít hơn, công cụ giám sát của nhà nước chưa mạnh nên thông tin của hai bên chưa tương đồng. Đó chính là hiện tượng bất cân xứng thông tin - một trong những thất bại thị trường cơ bản.Thông tin bất cân xứng xảy ra khi một bên trong giao dịch hoặc một bên trong thỏa thuận biết nhiều hơn bên kia. Người bán đưa ra những món hàng mà người mua không biết và không dễ đánh giá chất lượng.Để giải quyết tình trạng bất cân xứng này, vai trò của nhà nước là đặt thêm các cơ quan giám sát, giúp thị trường minh bạch hơn, như lực lượng quản lý thị trường, hội bảo vệ người tiêu dùng. Nhà nước cũng đặt ra các quy định, nhãn mác, là cơ sở để các nhà cung cấp cam kết về chất lượng và có thể bị tẩy chay nếu hàng hóa không đáp ứng tiêu chuẩn.Chi phí hoạt động của những cơ quan giám sát, các hội bảo vệ càng cao sẽ càng làm suy giảm phúc lợi xã hội và gây ra tổn thất vô ích. Nhưng nếu những cơ chế này không hiệu quả, hàng tốt có nguy cơ bị loại khỏi thị trường và hàng xấu lên ngôi.Quay lại thị trường xe mà tôi đang bán. Giả định về hai loại xe trên thị trường này: loại hàng tốt (nhờ bảo quản tốt, số dặm xe không bị tua lại), tức là thông tin mà người bán đưa ra là chân thực; và loại hàng kém (do tai nạn nhiều, số dặm xe bị khai gian). Giá xe tốt là 500 triệu, giá xe kém thấp hơn, chỉ đáng 300 triệu. Nhưng người mua khó phân biệt hàng tốt và hàng kém. Vì thế, người bán luôn có động cơ để nói dối về tình trạng thật của chiếc xe và đòi giá của chiếc xe kém tương đương giá chiếc xe tốt. Người mua chọn giải pháp bảo vệ mình là trả giá thấp, với giao dịch đạt được ở mức giữa, tức 400 triệu đồng. Đây là trường hợp kinh điển về "lựa chọn bất lợi" (adverse selection) do thông tin bị che đậy.Mức giá này làm cho người mua hài lòng vì tưởng mua được xe tốt với giá rẻ. Và nó làm cho người bán xe tốt không có khả năng kinh doanh và dần bị loại ra khỏi thị trường. Đấy là lúc "hàng giả đá hàng thật".Báo Tuổi Trẻ vừa phản ánh việc những siêu thị, cửa hàng thực phẩm trưng biển bán rau tiêu chuẩn VietGap nhưng thực chất là rau được mua từ chợ, dán nhãn rồi bán với giá cao hơn. Đây cũng là một thực tế của hiện tượng bất cân xứng thông tin dẫn đến gian lận của các cơ sở kinh doanh.Trong những thị trường bất cân xứng thông tin, vị thế của người tiêu dùng rất yếu ớt. Họ nhiều lần phải chi tiền để mua niềm tin và có thể bị lừa "trắng bụng". Tù mù về chất lượng rau và hàng hóa trên thị trường nói chung, họ chấp nhận một phần tiền thuế do mình đóng góp được dùng chi trả cho các hội quản lý thị trường, bảo vệ người tiêu dùng. Họ chấp nhận trả cao hơn giá trị thực của sản phẩm để mua mặt hàng dán nhãn tiêu chuẩn.Câu chuyện về đường đi lắt léo của rau đã không còn là thực trạng mới, nó chỉ nhắc lại một tồn tại cũ: cơ quan quản lý thị trường thiếu năng lực, tắc trách hoặc vì cả hai lý do này, đã không hoàn thành chức phận của mình. Việc kiểm tra và xử phạt các cơ sở kinh doanh gian lận đáng lẽ cần thực hiện thường xuyên và công minh. Tội lừa dối khách hàng, quy định tại điều 198 Bộ luật Hình sự hiện hành là căn cứ có thể áp dụng cho những hành vi vi phạm trong trường hợp gian lận rau không rõ nguồn gốc.Mớ rau con cá không phải là khoản thất thoát lớn nên người mua không dành thời gian để tố cáo đến hội bảo vệ người tiêu dùng. Chưa kể các hội này vốn cũng thường không có hành động nào đáng kể để đứng về những người mua yếu thế.Trong bối cảnh đó - tức bối cảnh hoạt động yếu ớt của cơ quan quản lý thị trường và các hội bảo vệ người tiêu dùng - tôi muốn nhấn mạnh đến sự cần thiết hình thành cơ chế khuyến khích để người tiêu dùng, cộng đồng có thể tố cáo những cơ sở kinh doanh gian lận.Nâng cao vai trò của cộng đồng mà cụ thể là sự giám sát của báo chí, giúp đặt những đơn vị kinh doanh dưới hàng triệu con mắt của người mua, của xã hội, sẽ làm người bán e ngại mà bớt gian lận đi, từ đó nâng cao tính minh bạch và làm giảm hiện tượng bất cân xứng thông tin.Nhưng tất nhiên, mong đợi chính đáng của tôi là tình trạng bất cân xứng thông tin giữa phải được giải quyết bằng việc cơ quan quản lý thị trường thực hiện đúng và đầy đủ phận sự của mình. Những siêu thị, cửa hàng và người bán cần thiết lập hàng rào ngăn chặn hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc... Khi đó người tiêu dùng có kiến thức, kỹ năng sẽ tự tin lựa chọn những món hàng phù hợp với chất lượng và giá cả mong muốn.Vũ Ngọc Bảo Chỉ có người bán là không sợ bị lầm thôi. Còn cái hội người tiêu dùng đề ra chỉ là hình thức cho có. Ở Việt Nam ta, lâu nay có hiện tượng người khác có cái gì thì mình cũng phải có cái đó, không cần biết kết quả hoạt động của nó ra sao. Đơn cử như, Hội bảo vệ người tiêu dùng; Ủy ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em; bảo vệ bà mẹ, trẻ em chống bạo hành gia đình v.v.. Các Hội, ủy ban phát hiện các vụ việc đếm trên đầu ngón tay và cũng không theo đuổi giải quyết vụ việc đến cùng để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của bên bị thiệt hại, chủ yếu là động viên bên bị hại là hòa giải. Thiết nghĩ, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên thì có nhiều, nhưng tập trung ở mấy nguyên nhân sau: Một, năng lực, trình độ chuyên môn hạn chế; Hai là, không nắm rõ chức năng, nhiệm vụ; Ba là, thiếu tinh thần trách nhiệm, quan liêu. Theo tôi thì mọi cơ hội đều có 2 mặt, luôn có phần tốt và phần xấu. Bất cân xứng thông tin không hoàn toàn có lợi cho bên bán. Tuy cho cơ hội nhà sản xuất gian lận lừa gạt bên mua để tăng lợi nhuận, nhưng cái giá của lừa gạt bên mua là nhà sản xuất tự làm mất uy tín, tự bỏ mất cơ hội tạo dựng thương hiệu uy tín để đạt biên lợi nhuận lớn hơn lâu bền hơn tiến tới thống lĩnh thị trường đạt quy mô sản xuất và mức lợi nhuận vĩ đại.Mất cân xứng thông tin cũng không hoàn toàn bất lợi cho bên mua. Mất cân xứng thông tin tuy khiến bên mua bị lừa gạt đôi khi phải trả giá cao hơn, nhưng bên mua được lợi là thị trường hạ rất thấp rào cản về hướng có lợi cho bên mua. Trong một thị trường kém phát triển, niềm tin vào thương hiệu chưa có thì mọi thương hiệu phải cạnh tranh giá thấp. Và vì không cần lôi kéo người tiêu dùng ra khỏi các thương hiệu uy tín nên nhiều nhà sản xuất mới có cơ hội dễ dàng tham gia thị trường hơn. Trong môi trường cạnh tranh giá thấp không thương hiệu thì lợi nhuận của bên bán luôn rất thấp, tạo giá trị thặng dư cao hơn cho bên mua. Hủy hoại niềm tin của 'người tiêu dùng thông thái' :-) Không phải cái gì chúng ta cũng biêt hết được , thường thì nhờ anh em bạn bè có kinh nghiệm tư vấn vì sợ ... bị lừa . Nhưng không phải lúc nào cũng thuận lợi và vì dốt nên lại phải mang "niềm tin" ra sử dụng . Thôi cứ vào siêu thị cho nó chắc , nhưng sự thật như rau và còn nhiều thứ khác nữa làm xói mòn niền tin . Bởi nó khó bị phát hiện "hành trình" như rau , mà có khi tem giả còn xịn hơn cả tem thật . Việc xin cấp phép hay giấy chứng nhận là việc quá "đơn giản" vì hậu của nó thì CQ cấp giấy cũng lại tin tưởng vào "niềm tin" với DN . Có rất nhiều công cụ như thanh tra giám sát , vậy thì người đi chợ có cần mình phải đóng vai "NTD thông minh" không ? Và ngược lại . Lợi dụng hay lừa gạt niềm tin khác là tội ác Rau sạch hay không, nhìn mắt thường không thấy có gì thì mua. Xe ngon xe dở cũng vậy. Chấp nhận đã thành một tiêu chuẩn xã hội. Thật buồn vì không có cách nào để tạo nên tốt hơn. Tôi thấy thật lạ là nước ta có rất nhiều hiệp hội, nhưng chưa thấy một hiệp hội nào giúp cho người tiêu dùng cả, các hiệp hội chỉ toàn đánh bóng tên tuổi cho các doanh nghiệp, điều này càng làm cho người tiêu dùng hoang mang, ko biết tin vào đâu? Bài báo rất hay!!! Bản thân là người tiêu dùng mình cần phải trang bị cho mình kiến thức để mua sắm không bị lầm ^^ Chứng khoán cho đến rau siêu thị. Cần minh bạch Mua bán là thoả thuận dân sự, nếu người mua an tâm thì có thể thuê chuyên gia để kiểm tra tư vấn giúp cho. Xã hội kim tiền thì khó mà đòi hỏi minh bạch, tin tưởng được Muốn quản lý kinh tế tầm vĩ mô tốt thì các số liệu phải chính xác. Minh bạch giữa mua và bán trong kinh doanh là không bao giờ xảy ra cả. Vì người mua không thể nào theo dõi được toàn bộ quá trình hoặc không đủ khả năng để đánh giá tình trạng hàng hóa. Vì thế, một phần sẽ phải dựa vào việc thuê bên thứ 3 có năng lực giúp đỡ (ở đây là chi phí tăng lên khi được dán nhãn an toàn của cơ quan kiểm tra kiểm định) và dựa vào các cơ quan chức năng của Nhà nước. Đáng tiếc là hai chỗ dựa không còn an toàn nữa. Bài viết rất hay rất ý nghĩa, tôi đã khóc khi đọc bài viết này, tôi đã phải ngồi trầm ngâm để suy nghĩ về chiều sâu của bài viết về cuộc sống này. Cảm ơn tác giả đã dùng chất xám của mình để cho ra bài viết hay như thế này. Hy vọng tác giả sẽ cho ra nhiều bài viết hay như thế này hoặc hơn thế này. Cảm ơn tác giả rất nhiều !!! Vì chút lợi ích trước mắt, mà người thật thà dần thôi thật thà, người gian xảo ngày càng gian xảo... Và xã hội trở thành nơi mà con người dối gạt lẫn nhau.Tất nhiên sẽ luôn có những người thật thà tiếp tục thật thà, rồi họ nhận ra cái cách để khiến người khác cũng phải tôn trọng/ trân trọng sự thật thà nơi họ. Dần dần, họ hình thành những nhóm nhỏ, cộng đồng nhỏ... sống chân thật với nhau. Vì nhóm ấy, cộng đồng ấy chân thật với nhau, nên họ nâng đỡ/ nương dựa được nhau và cùng phát triển thịnh vượng!Đó, là cái được lâu dài và bền chắc của những người có Đạo đức và giữ Đạo đức.Nếu như Luật Pháp có thể bảo vệ những người thật thà, tử tế... thì Đạo đức sẽ được thừa nhận, được nâng cao, và góp phần quan trọng để thúc đẩy cả xã hội trở thành một xã hội thịnh vượng, tử tế.