Hiếu tử Cá ông, cá bà là cách ngư dân gọi những loài cá thiêng. Truyền thuyết kể rằng khi ngư dân gặp tai nạn trên biển, cá ông, cá bà sẽ chở ngư dân vượt qua bão tố, hoặc dìu thuyền họ vào bờ.Điều kì lạ là khi "ông", "bà" bị đuối sức, sẽ tự bơi hoặc lại gần tàu để được dìu vào bờ, ngư dân Quảng Ngãi thường gọi là "đưa bà về quê hương", rồi làm lễ an táng, chôn cất như cha mẹ mình.Hôm ấy, anh Phong thắp 3 nén nhang vái bà, hỏi nguyện bà có muốn vào bờ, để con đón về quê. Cá bà từ từ dạt vào ghe. Lúc đó, một ngư dân lão luyện như anh hiểu rằng bà muốn anh dìu về quê.Chiều 10/4, người dân thôn Mỹ Tân ngóng ra biển đón bà về sau hơn 3 ngày lênh đênh trên biển. Hôm sau, cả làng làm một lễ an táng cho cá bà. Hàng trăm người đến để viếng, chạm vào bà, bởi họ tin rằng bà sẽ mang điềm lành cho họ.Điều đặc biệt nhất trong lễ an táng này là anh Phong sẽ để tang 3 năm. Người làng biển quan niệm rằng, cá bà dạt vào ghe ai thì đó là con bà. Trong lễ tiễn đưa bà, người chủ vạn gọi anh Phong là "hiếu tử".Nhìn cái cách người dân gọi cá bằng bà, mẹ và an táng như một con người, tấp nập đến viếng, cầu nguyện, có thể ai đó sẽ nghĩ rằng đây là một điều mê tín. Nhưng ở góc độ khác, lễ an táng và tập tục thờ cá ông, cá bà ở làng biển không hoàn toàn là một nghi thức tâm linh: nó là một tập tục văn hóa, thể hiện sự biết ơn và niềm tôn kính với thiên nhiên.Sự biết ơn và niềm tôn kinh ấy được duy trì, nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ, là chất keo để gắn kết và tạo sức mạnh cho cộng đồng cho cư dân miền biển. Ở Quảng Ngãi có hàng chục ngôi miếu thờ cá ông, cá bà như thế. Ở thôn Mỹ Tân, có cả một cồn cát cù lao nơi những ngôi mộ cá ông, cá bà nối nhau san sát. Hàng trăm bộ xương cốt được người dân mang về dinh ông, dinh bà thờ cúng sau 2, 3 năm chôn cất.Phải chứng kiến cách người dân chuẩn bị nghi lễ mới thấy truyền thống an táng và thờ cá ông, cá bà đi vào tâm thức của người dân như thế nào. Các nghi lễ được thực hiện răm rắp, từ trang phục, đạo cụ cho đến những điệu hò, như một thói quen tự nhiên mà không cần chuẩn bị.Lễ an táng cá bà ấy khiến tôi nghĩ về cách chúng ta đang ứng xử với thiên nhiên. Người ta gọi thiên nhiên là mẹ. Nhưng để phục vụ cho nhu cầu của mình, con người cải tạo thiên nhiên. Khi nhu cầu trở nên không có giới hạn, mối quan hệ ấy không còn tính hai chiều, nương tựa vào nhau. Và dường như, nỗi sợ, niềm tôn kính, biết ơn giữa con người với thiên nhiên ngày càng giảm đi. Khi con người quên mất sự nhỏ bé của mình.Thiên nhiên sẽ bảo bọc con người, nếu chúng ta tôn kính, những ngư dân nơi này tin thế. Và người ta hiểu, mẹ thiên nhiên cũng sẽ không đối đãi tốt với những đứa "con hư".Không đâu xa, ở vùng biển tỉnh Quảng Ngãi và các tỉnh miền trung, nguồn lợi hải sản giảm dần do ngư dân dùng mìn nổ hoặc tàu giã cào, khai thác từ cá lớn đến cá bé, khiến một số người phải đi xa, chịu thêm nhiều rủi ro.Ở xã Nghĩa An, TP. Quảng Ngãi, doanh nghiệp tận thu cát nhiễm mặn khiến Cửa Đại bị bồi lắp, ngư dân không thể ra vào neo đậu mà phải đậu nhờ các cảng gần đó hoặc đưa tàu về tỉnh bạn."Có thờ có thiêng, có kiêng có lành", chị Lan vợ anh Phong nói với tôi về "bà" đầy thành kính. Chị kể rằng tàu anh Phong đã ra biển 12 ngày trước khi gặp bà nhưng không đánh bắt được nhiều hải sản, nhưng đến khi gặp "bà" thì đánh bắt được cá, tàu về bờ thuận buồm xuôi gió. Những lời kể nhuốm màu tâm linh ấy, đúc kết một thông điệp rất cũ, rằng con người đối xử với thiên nhiên thế nào thì sẽ nhận về thế ấy.Ngày hôm đó, tôi đã chứng kiến những người phụ nữ cùng nhau khiêng cá bà đi chôn cất, khi phần lớn đàn ông trong làng đều ở khơi xa. Họ tin những người chồng, người con ngoài kia sẽ bình yên vì bà đã được an táng long trọng và an nghỉ ở "quê nhà" .Những bậc cao niên ở thôn Mỹ Tân đã dạy cho con cháu gọi bà, gọi ông, và chủ thuyền nhận cá bà làm mẹ. Nhưng ai sẽ dạy cho thế hệ trẻ hôm nay gọi một cánh rừng bằng cha, gọi biển cả bằng mẹ như cách những bậc cao niên ở làng biển này?       Phạm Linh Thiên nhiên hữu hạn mà hố đen dục vọng của con người thì không thể lấp đầy. Loài người đang tự chôn vùi mình khi vẫn nuôi ảo tưởng chinh phục và bóc lột thiên nhiên tàn nhẫn! Đáng buồn! Bài viết cung cấp nhiều thông tin về làng biển rất hay và có một cái kết mang nhiều suy gẫm cho chúng ta ngày nay. Giờ thì lâm tặc, cát tặc, hải tặc...nhiều vô kể. Năm xưa nhờ rừng núi che chở mà bộ đội ta đánh thắng. Bây giờ rừng bị san phẳng, núi bị bào mòn... Bài viết rất cảm động, mọi người hãy trân trọng, thiên nhiên có thể tồn tại không có con người, nhưng con người không thể tồn tại nếu không có thiên nhiên. Sống thanh đạm, giảm bớt ham muốn về sự giàu có vì nó không có giới hạn, để tâm thanh thản, không phải chịu áp lực đè nặng lên bản thân. Hãy để loài người là một phần của tự nhiên, thay vì thiên nhiên là một phần của con người. Me Thien Nhien hien dang duoi suc lam roi boi dam con Bat Hieu Tu . cảm ơn tác giả nói lên điều mà nhiều người muốn nói. Cách đây chừng 18-20 năm nhà thiếu thức ăn tôi mang cần câu ra đồng câu con Lóc con Rô hoặc những loài cá khác đễ cải thiện bữa ăn , nhưng đến nay thèm con Ốc con Cua ra đồng mò cã tiếng cũng kg thấy . Đó là hậu quả đánh bắt tận & hủy diệt của con ng tạo ra nhất là chích điện , những con cá nhỏ bị bắt vô tội vạ đã đành những con còn lại sẽ tự chết . Với cách đánh bắt nầy chẳng mấy năm nữa loài cá nước mặn sẽ cùng chung số phận của loài cá nước ngọt mà thôi & rừng nguyên sinh cũng vậy nó đã & đang bị con ng hủy diệt đến tận cùng thì đừng trách sao môi trường thiên nhiên ngày càng khắc nghiệt . Rất cám ơn Phạm Linh đã có bài báo phãn ánh rất chính xác & là hồi chuôn cãnh báo cho mọi ng . Những gì chúng ta gây ra thì sẽ tự nhận lại hậu quả thôi khí hậu càng ngày càng thay đổi lúc nóng, lúc lạnh đáng lý ra con người phải cảm thấy những thay đổi này chứ đằng này họ lại phớt lờ cứ khai thác tài nguyên, khoáng sản theo cái kiểu tận diệt thế này thì chưa đầy 20-30 năm nữa loài người chúng ta sẽ không còn năng lượng mà sử dụng nữa. Việc này không chỉ có ở Quảng Ngãi đâu... Gần như nơi nào có biển đều có những phần mộ cá Ông...Bà... Có rất nhiều đền thơ và nghi lễ thơ cúng, nghinh Ông... Bộ Văn hóa TT-DL nên nghiên cứu và đề xuất nghi lễ chôn cất, thờ cúng ... cá Ông- Bà của các cư dân vùng Biển Việt Nam là di sản phi vật thể của nhân loại. MỘT BÀI VIẾT, SUY NGHĨ VÀ NHÌN NHẬN RẤT HAY! Mẹ thiên nhiên cho ta rất nhiều và cũng lấy đi ko thương tiếc nếu ta ko trân trọng những gì mẹ thiên nhiên đã ban tặng! Vẫn còn tư duy và được giáo dục từ nhỏ Đất nước ta Rừng vàng biển bạc, tài nguyên thiên nhiên phong phú cứ thoải mái khai thác... nhân quả công bằng khi con người gặp nạn thường được cá ông cá bà giúp vậy khi các vị chết cũng được tri ân đền đáp . Nghĩa an quê tôi -đó là văn hóa Các bác cmt ở đây thế này không vứt rác ra đường vào quán nhậu ăn thịt thiên nhiên mua đồ gỗ các kiểu đk k?