Nhà hàng trên Mã Pì Lèng Ba năm trước, lần đầu tiên tôi chạy xe máy qua Mã Pì Lèng. Khoái cảm khó diễn tả, sợ hãi xen lẫn thích thú. Một bên đèo là những vách đá vôi dựng đứng. Bên kia là sông Nho Quế nước xanh như dải lụa dưới vực sâu.Nhưng khi đang đổ đèo, một toán trẻ con bất ngờ từ bên vệ đường ùa ra. Những đứa trẻ nhem nhuốc, đứa lớn địu em, đứa nhỏ còn cởi truồng. Chúng cố gắng chạy thật nhanh để giật mọi thứ có thể trên xe chúng tôi. Tôi dừng lại thì chúng chạy đi. Tôi nổ máy chúng lại đuổi tiếp.Hà Giang có núi non hùng vĩ nhất cả nước, nơi mà mỗi khi cảm thấy ngột ngạt với cuộc sống thị thành, chúng tôi lại tìm đến. Nhưng hàng năm, Chính phủ vẫn phải xuất cấp hàng trăm tấn gạo cứu đói người dân. Ấn tượng của tôi về Hà Giang là những đứa trẻ ấy. Vẻ đẹp của thiên nhiên không có nhiều ý nghĩa cho sự phát triển.Lần trở lại Hà Giang này, tôi mang nhiệm vụ tìm hiểu tại sao trên đèo lại mọc lên một nhà hàng. Tôi háo hức muốn xem nơi này đã thay đổi ra sao.Dọc con đường Hạnh Phúc, vẫn là những mái nhà lụp xụp, nằm cheo leo trên vách núi. Thi thoảng, tôi lại gặp những đứa trẻ quần áo rách rưới hoặc cởi truồng chạy trên đường.Sự thay đổi lớn nhất có lẽ là nhà hàng 6 tầng được dựng lên ngay trên hẻm vực Tu Sản, nơi đẹp nhất của đỉnh đèo Mã Pì Lèng. Công trình được xây từ đầu năm 2018 khi huyện Mèo Vạc kêu gọi nhà đầu tư xây dựng điểm dừng chân phục vụ du khách. Chính quyền cũng "khuyến nghị" chủ đầu tư dùng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường.Một năm sau, nhà hàng hoàn thiện, mở cửa đón khách thì ai đó mới phát hiện ra rằng đây là công trình "ba không".Chủ nhà hàng rơi nước mắt kể, trước kia đây là mảnh đất hoang, chỉ có sỏi đá, không trồng được cây cối gì. Từ khi đặt viên đá đầu tiên làm móng nhà, đến khi công trình hoàn thành là những ngày bà cực nhọc và mất ăn, mất ngủ.Tâm nguyện của bà là muốn thu hút thêm nhiều khách du lịch đến đây, cho "người dân địa phương đỡ khổ". Vì vậy, dù thừa nhận nhà hàng xây trái phép, bà mong nó "không đáng bị tháo dỡ hoặc tẩy chay".Hầu như ai qua đèo đến đây cũng dừng lại vào nghỉ ngơi, thưởng thức một vài món ăn, đồ uống và ngắm cảnh, chụp cho nhau những bức ảnh bên sông. Không khí trong quán lúc nào cũng náo nhiệt tiếng cười nói, dù có người lấy làm tiếc khi biết công trình xây vi phạm pháp luật.Ngồi trên ban công tầng cao nhất của toà nhà, ngắm bóng chiều buông xuống dòng Nho Quế và những mỏm đá tai mèo ở sườn núi bên kia là cảm giác khoan khoái khó cưỡng lại. Dưới dòng sông xanh giữa hai khe núi là những chiếc thuyền lững lờ. Trên vài con đường mòn dẫn lên những ngôi nhà trên vách núi, thấp thoáng bóng người dân gánh củi trở về.Thiên nhiên nơi đây chắc hẳn sẽ còn hấp dẫn nhiều nhà đầu tư và doanh nghiệp khác. Không phải là người phụ nữ kia thì sẽ có người khác dựng lên ngôi nhà khác, ở đâu đó trên Mã Pì Lèng.Cái nhà hàng sinh ra không chỉ bởi ý chí của bà chủ quán đã gần 60 tuổi. Nó là sự thúc bách của nguồn lực thị trường và nhu cầu của rất nhiều khách du lịch.Nếu đọc các báo cáo kinh tế xã hội, theo dõi biên bản các cuộc họp hội đồng nhân dân của Mèo Vạc và Hà Giang, thì người ta sẽ dễ tưởng tượng rằng vùng đất này chỉ có nguồn lực để "tăng đàn gia súc" hoặc "trồng tam giác mạch", việc cải thiện kinh tế địa phương sẽ chỉ trông vào chút vốn rót cho nông nghiệp. Nhưng nhà hàng trên đỉnh Mã Pì Lèng, trước khi trở thành một công trình sai phép, là một số tiền đầu tư không nhỏ. Hóa ra, ở Mèo Vạc này có nguồn vốn cho sự phát triển du lịch, chứ không chỉ có những đứa trẻ đuổi theo xe của khách.Nhưng tại sao nguồn vốn ấy cuối cùng lại trở thành bi kịch? Bi kịch của chính quyền địa phương khi chưa tìm ra được giải pháp xử lý cái nhà hàng và chịu búa rìu dư luận; bi kịch của những người yêu thiên nhiên khi cảm thấy di sản bị biến dạng; và bi kịch của cả bà chủ quán có thể mất trắng.Câu chuyện nhà hàng Panorama không chỉ là chuyện của một chủ đầu tư. Một số vốn quý giá trên mảnh đất nghèo túng này đã bị ném vào sai thời điểm và địa điểm, trở thành phi nghĩa và có thể phải vứt bỏ. Việc đó gợi ý rằng chính quyền cơ sở không chỉ thờ ơ với một công trình: họ thờ ơ với cả một chiến lược làm kinh tế.Khi được hỏi về sai phạm của nhà hàng trên đèo Mã Pì Lèng, giám đốc Sở Xây dựng than thở rằng, một phần nguyên nhân bởi đến nay tỉnh vẫn chưa có quy hoạch chi tiết. Tỉnh cũng chưa biết khi nào sẽ xây dựng được quy hoạch chi tiết, bởi hiện vẫn không có tiền làm. Ông cũng lo lắng, nếu không có quy hoạch chi tiết thì rất có thể thời gian tới, sẽ lại có thêm nhiều công trình khác mọc lên dọc đèo Mã Pì Lèng.Khi đó, chính quyền lại ở vào thế lưỡng nan như hiện nay là không biết nên phá dỡ hay "phạt cho tồn tại". Công trình xây trái phép, không được kiểm tra độ an toàn, nếu giữ lại thì sẽ trái quy định pháp luật và tạo ra tiền lệ xấu. Nếu tháo dỡ, thì sẽ uổng phí biết bao tiền của, công sức của chủ đầu tư đã đổ vào đây.Nhưng quy hoạch phát triển không chỉ là tấm bản đồ chi tiết nào đó mà Hà Giang chưa có tiền làm. "Quy hoạch" trước hết là một động từ diễn ra trong trí não của những nhà hữu trách, hay là việc có thể thực hiện thông qua... cuộc họp.Nếu lãnh đạo huyện Mèo Vạc và tỉnh Hà Giang sớm nghĩ về yêu cầu xây dựng của các cơ sở dịch vụ thì nhà hàng Panorama có thể sẽ được xây ở vị trí khác, dễ được cảm thông hơn. Kiến trúc công trình cũng có thể là những vật liệu thân thiện với môi trường và thiết kế hài hoà với thiên nhiên, chứ không phải là toà nhà bê tông mọc lên. Người ta tự hỏi rằng chính quyền Mèo Vạc trao đổi với nhau cái gì trong các cuộc họp về phát triển kinh tế, nếu không phải là việc định hướng đúng đắn, đưa ra giải pháp hữu hiệu cho những nguồn vốn như của bà chủ nhà hàng kia?Theo tinh thần thượng tôn pháp luật, nhà hàng có thể bị phá dỡ. Nhưng tôi sợ rằng đây sẽ không chỉ là kịch bản của riêng Panorama. Không có chiến lược, không có quy hoạch, vốn xã hội sẽ bị ném xuống vực Tu Sản cách này hay cách khác. Và đây cũng không phải là kịch bản của riêng Mèo Vạc. Sự thờ ơ là một căn bệnh lây qua đường nghị quyết.Vũ Viết Tuân Sự thờ ơ là một căn bệnh lây qua đường nghị quyết. Câu nói rất hay! Tôi không cần biết, cả tòa nhà to như vậy, đừng nói chuyện tự nhiên xây được. Đừng tái diễn trò ván đã đóng thuyền. Đã sai là xử từ quan to đến quan nhỏ. Công trình bê tông này là sự thách thức trắng trợn với hệ thống Pháp Luật của đất nước và cả hệ thống chính quyền tại địa phương .Cho tồn tại là dung túng cho sự vi phạm Pháp Luật. Thương bà chủ thật, nhưng nếu cho tồn tại thì còn nguy hiểm hơn nhiều cho xã hội, mà một bộ phận không nhỏ của nó vốn đã coi thường luật pháp. Ở Melbourne có rất nhiều chợ. Tuy vậy tôi vẫn thỉnh thoảng đến một cái chợ tên gọi là chợ Farmer (chợ của người nông dân hay người làm vườn). Ở đó tôi có thể mua mật ong, hoa quả củ trực tiếp từ người trồng mang từ vườn ra bán. Tôi cũng có thể ngồi đó nhâm nhi tách cà phê với cái bánh nhà làm (handmade) của các bà thích bếp núc. Ngoài ra tôi cũng có thể ăn bữa trưa với những ổ bánh mì kẹp thịt nướng xúc xích nướng khói nghi ngút tại đây trước khi ra về lúc tan chợ. Trước khi chuyện cái nhà hàng trên đỉnh Mã Pì Lèng được đưa lên tôi chưa từng đến đây cũng chưa bao giờ được nghe nói đến nó. Nhưng tôi nghĩ địa phương cũng có thể dựng những cái nhà lá để du khách nghỉ chân và nhân đó cũng để bà con địa phương bán nông sản, đặc sản quê hương kiếm thêm thu nhập và tạo việc làm. Những nơi như vậy chính quyền chỉ cần đặt thêm vài cái nhà vệ sinh di động có người dọn và có thu phí là ổn. Thật đáng tiếc cho một nơi danh lam thắng cảnh như vậy mà không được chú tâm nghĩ cách sử dụng cho có ích mà không làm ảnh hưởng đến cảnh quan. Sự thờ ơ là một căn bệnh lây qua đường nghị quyết. Những cuộc họp đã trở nên vô bổ từ rất lâu rồi mà VẪN CỨ HỌP. Rất nhiều công trình xây dựng kiểu " tiền trảm hậu tấu " thế này trên khắp đất nước. Anh phải có tiền thì mới xây dựng được, để xây dựng cơ ngơi như thế thì anh phải giỏi và hiểu biết. Nhưng biết sai mà vẫn cứ làm, thấy sai mà chính quyền vẫn cứ để thì xã hội này sẽ loạn cả lên mất Nếu ai cũng tư duy tự phát như vậy. Thì còn gì là vẻ đẹp của thiên nhiên của đèo nữa "Không phải là người phụ nữ kia thì sẽ có người khác dựng lên ngôi nhà khác, ở đâu đó trên Mã Pì Lèng". Cái này phải viết thế này, nếu để cái nhà hàng đó tồn tại thì chắc chắn sẽ có hàng trăm cái nhà hàng khác tiếp tục mọc lên. Và rồi, mọi người muốn ngắm cảnh thì chỉ có một cách là vào một nhà hàng nào đó và dĩ nhiên không có chuyện bạn được vào đó chụp ảnh miễn phí rồi. Trong Đà Nẵng các resort san sát nhau ngoài bờ biển, giờ hết biển rồi họ lại kéo nhau lên núi để chiếm. Vậy hỏi: Có nên phá hay không? Nếu phượt thủ ngụy biện cho việc có cơ hội ngắm cảnh, trạm dừng chân thì xin thưa rằng cách đó 25 phút chạy xe từ Đồng Văn hay dưới chân đèo có khách sạn, nơi ăn, chốn ở tử tế, chi phí hợp lý, được quy hoạch đàng hoàng, vệ sinh và không ảnh hưởng đến Di sản văn hóa như Panorama đang vi phạm một cách bạo lực.Các anh chị muốn Ăn, Ngủ thì nên có nơi có chỗ có qui hoạch. Chúng ta khác động vật hoang dã ở chổ biết tư duy và biết bảo vệ món quà tuyệt vời của thiên nhiên ban tặng không chỉ ở Mã Pí Lèng và MPL cần phải được bảo vệ và giữ nguyên hiện trạng như vốn dĩ sự tồn tại bao đời của nó. Đừng tác động bằng cách xây dựng nhà hàng, khách sạn kiểu Panorama để thỏa mãn một vài kẻ ngụy biện, tham lam, lười nhác và thiếu kiến thức Tại sao ko xin giấy phép trước khi xây dựng? Thì giờ đâu phải băn khoăn lo âu như này.pháp luật dùng chung cho tất cả mọi người... Không riêng gì cái nhà hàng này đâu bác. Trên khắp đất nước còn rất nhiều công trình như thế.. và kết quả là đập bỏ để đó rồi tính tiếp. Rồi rút cuộc người khổ nhất vẫn là chủ đầu tư , tiền mất, tật mang, ngồi hóng sửa đổi chính sách...!!! Câu chuyện của tác giả đánh giá rất khách quan về vấn đề nhức nhối vẫn tồn tại lâu nay. Âu nghèo vẫn sẽ hoàn nghèo trong cái vòng luẩn quẩn vậy! Bà chủ đáng thương nhưng là một cá nhân. Di sản là của cả nước và cả hành tinh này! Dám "đánh cược" thì dám chịu thôi! Vì khi chưa chắc chắn đã làm! Là người trong ngành xây dựng, tôi hiểu mức độ quan trọng của việc thẩm định thiết kế kỹ thuật thi công (độ an toàn) đối với công trình xây dựng đặc thù bên sườn núi, hẻm vực. Liệu du khách dám đặt cược tính mạng của mình vào cái công trình không phép này ko???