Thiếu thuốc vì sợ sai Tuần trước, bác sĩ giải thích với gia đình tình trạng bệnh đang tiến triển tốt, đề nghị chuyển viện để nhường chỗ cho bệnh nhân khác.Là bác sĩ, tôi hiểu, suốt một năm qua có rất nhiều bệnh nhân phải chuyển viện để nhường chỗ, phải sang viện khác làm các xét nghiệm do thiếu hóa chất, phải ra ngoài chụp chiếu vì máy hỏng hoặc thiếu vật tư.Tôi nói với bệnh nhân 86 tuổi, hãy trình bày với bác sĩ nguyện vọng ở lại và ký cam kết đồng ý mua thuốc bên ngoài. Thật may mắn, vì thêm vài triệu tiền thuốc mỗi ngày với gia đình này không phải vấn đề lớn. Nhờ có "đơn thuốc ngoài", chỉ một tuần sau, sức khỏe bệnh nhân ổn định và được ra viện.Cái giá của sự cứu sống là không thể đo đếm. Tôi lấy ví dụ, một người ung thư giai đoạn cuối bác sĩ tiên lượng về nhà chỉ sống được ba tháng. Nếu điều trị theo phác đồ thông thường có thể sống thêm một năm, nhưng điều trị bằng loại thuốc đắt tiền, thời gian sống có thể lên đến 5 năm, hoặc lâu hơn, thậm chí khống chế được tế bào ung thư. Vậy bệnh nhân có bán căn nhà đang ở không? Tôi tin hầu hết người bệnh chấp nhận. Giữa điều trị, với những viên thuốc thông thường giá chục nghìn đồng, đến viên thuốc hàng triệu bạc, có sự khác nhau quá xa. Nếu không có biện pháp quản lý phù hợp, giá thuốc cùng vật tư thiết bị sẽ đẩy lên bất thường, người bệnh phải gánh chịu.Trong suốt nhiều năm, giá thuốc và vật tư thiết bị y tế đã bị thổi phồng một cách vô lý; nhưng không có gì lạ. Công ty dược, nhà sản xuất sinh phẩm hay thiết bị y khoa, thực chất chỉ được hưởng "1 phần 10" giá đó. Còn lại "9 phần 10" rơi vào các khâu trung gian, môi giới, hay những khoản lót tay bôi trơn. Trong những tình huống bất khả kháng như dịch bệnh và thiên tai, nhiều người lợi dụng kẽ hở để trục lợi hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng tiền ngân sách.Trong vòng hai năm qua, cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an đã bắt khoảng 70 người trong ngành y tế, bao gồm một bộ trưởng, 15 giám đốc cùng bốn phó giám đốc các bệnh viện và CDC các tỉnh thành, sáu lãnh đạo cấp bộ và cấp vụ, một đại tá và một thượng tá quân đội; con số chưa dừng lại ở đó.Tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế ở nhiều tỉnh thành hiện nay chủ yếu là do chậm đấu thầu mua sắm. Trong bối cảnh hành lang pháp lý - cụ thể là các thông tư hướng dẫn cho công tác mua sắm - chưa bao phủ hết các tình huống, các vụ bắt bớ vì vi phạm quy định về đấu thầu đã khiến những người chuyên trách mua sắm vật tư, trang thiết bị "vừa làm vừa sợ".Người làm sai rõ ràng phải chịu tội, nhưng cần hoàn thiện hành lang pháp lý để những người đương nhiệm được đảm bảo an toàn khi làm việc và cống hiến.Hoạch định chính sách y tế cần nhìn vào số đông người bệnh.Tôi quan sát và nhận thấy, chỉ một số bệnh ít nhân có thể chi thêm khoản tiền lớn khi đi viện, còn lại đa số vẫn trông chờ bảo hiểm y tế. Ngay cả những người không thuộc hộ nghèo, họ thực sự miễn cưỡng khi phải chi thêm tiền. Bởi lương bổng với họ chỉ đủ chi trả các khoản, dư dả thì có ít tiền tiêu vặt, khi ốm đau sẽ là cả một vấn đề.Đối với hầu hết bệnh nhân tôi gặp, về lý thuyết thì cuộc sống đúng là vô giá, nhưng mạng sống đang bị đối xử rẻ mạt. Bởi việc tiêu tiền cho sức khoẻ bản thân với họ là điều xa xỉ. Mỗi khi bị bệnh, điều đầu tiên những người ấy hỏi tôi không phải là làm thế nào để chữa khỏi, mà họ ngập ngừng muốn biết chi phí chữa bệnh là bao nhiêu. Những biến chứng hay tác dụng phụ của phác đồ điều trị, như đau đớn, nhức đầu, nôn mửa, phù nề, thậm chí vàng da... chưa phải là vấn đề quan tâm của họ.Nhiều người dân ở các vùng nông thôn chấp nhận chống chọi với những căn bệnh mãn tính, khi đến viện đã quá muộn.Đó là lý do tôi ủng hộ chủ trương đấu thầu tập trung, mặc dù hình thức đấu thầu này đang bộc lộ những bất cập, cần phải điều chỉnh phù hợp. Một trong những bất cập là giá xây dựng kế hoạch đấu thầu. Đây chính là nguyên nhân gây tình trạng thiếu thuốc, thiếu hoá chất và vật tư tiêu hao, thiếu trang thiết bị y tế, máy móc hỏng chỉ đắp chiếu chứ không thể sửa chữa.Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 01/2012/TTLT-BYT-BTC, các đơn vị xây dựng giá kế hoạch phải tham khảo giá trúng thầu trong vòng 12 tháng trước của các đơn vị do Bộ Y tế cập nhật. Để an toàn, các bệnh viện sẽ chọn giá thấp nhất. Nhưng có thể giá nguyên liệu đã tăng, xăng dầu tăng nên cước phí vận chuyển cũng tăng, do lạm phát nên chi phí bảo quản và phân phối cũng tăng theo; vậy nên cơ sở y tế không thể mua được thuốc hay thiết bị máy móc với giá kế hoạch.Cải cách y tế là bắt buộc, đó là kế hoạch khổng lồ, mà đấu thầu tập trung công khai minh bạch sẽ giảm phần lớn chi phí trung gian gây tốn kém, đảm bảo cung ứng đủ cả về số lượng lẫn chất lượng thuốc và vật tư thiết bị y tế, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Đó chỉ là bước khởi đầu công cuộc cải cách. Tiếp theo, sẽ là công việc nâng cao thu nhập của nhân viên y tế, đổi mới mô hình doanh nghiệp dược, mô hình doanh nghiệp thiết bị y tế, mô hình bệnh viện, mô hình sức khoẻ cho cộng đồng cư dân hay vùng địa lý...Tất cả đều là thách thức đang chờ ở phía trước, nhưng không thể chần chừ.Trần Văn Phúc Ý kiến riêng tôi:Tôi là người làm trong cơ sở y tế 33 năm, xin có vài ý kiến ngắn gọn như sau:1. Đấu thầu tập trung là tốt...nhưng chỉ đấu thầu những thứ nhiều, lớn...2. Bệnh viện còn rất nhiều thứ nhỏ, cần thiết phải mua ngay để phục vụ kịp thời...nhưng cơ chế mua sắm sửa chữa hiện nay không thể thực hiện được...và rất ngại thực hiện vì vướng....vì mua vài triệu cũng thực hiện gần 20 thủ tục...như mua 100 triệu...3. Thuốc, vật tư, hoá chất của bệnh viện không thể dự trù chính xác được...vì lượng bệnh, chủng loại bệnh...phụ thuộc vào nhiều yếu tố...nhưng khi hết thuốc, vật tư, hoá chất...trong thầu...thì vướng không thể mua thêm... Nền y tế Việt Nam đã được xây dựng mấy chục năm qua. Nhưng chỉ đến giai đoạn bây giờ mới xảy ra vấn nạn lợi dụng dịch bệnh để trục lợi của một bộ phận cán bộ y tế. Có ý kiến đổ lỗi cho các quy định của pháp luật, nhưng đó chỉ là ngụy biện, nhằm giải thích cho những sai phạm nghiêm trọng. Bây giờ lại để tình trạng thiếu thuốc điều trị, do sợ sai là không thể chấp nhận. Nếu làm đúng quy định, không vì lợi ích riêng, thì không thể sai được. Bao thế hệ cán bộ nhân viên thế hệ trước họ làm được, tại sao bây giờ lại không? người ngoài có thể nói khơi khơi cứ quy định mà làm mà chẳng cần biết vì sao làm theo quy định thì thường không đạt được mục tiêu, ví dụ như cơ sở y tế không thể mua được thuốc hay thiết bị máy móc với giá kế hoạch. Tiếc là căn bệnh vô cảm, đổ mọi vấn đề lên người khác đã lan rộng, nên chẳng ai chịu giải quyết vấn đề trong tay mình. Ở một số quốc gia như Mỹ, họ chẳng quản lý giá thuốc hay thiết bị y tế mà để thị trường điều chỉnh. Chúng ta thì làm hoàn toàn ngược lại vì thu nhập của người dân không thể chịu được nếu thả nổi giá thuốc. Điều đó không sai song một số cơ quan chuyên ngành nếu chỉ chăm chăm vào việc soi xem giá sao cho rẻ nhất, nếu cao hơn giá ở đâu đó chỉ vài đồng cũng xuất toán, giải trình ...thì sẽ khiến các bệnh viện thực sự mệt mỏi và hệ quả là người bệnh không có thuốc Sai phạm là có, lý do đã rõ nhưng hậu quả đang diễn ra thì bao giờ mới chấm dứt được? Người nhà mình vừa đi tái khám xong, trước khi vị bác sĩ ghi toa phải kiểm tra xem loại thuốc cần ra toa là có sẵn để cấp phát hay không. Kết quả là không có hàm lượng 16mg nên bác sĩ bảo thôi thì nhận loại 24mg bẻ đôi ra uống sáng chiều. Tôi cảm kích vị bác sĩ đó vô cùng, dù tôi đi vẫn đi tìm mua cho bằng được đúng hàm lượng. Nhưng tôi vẫn tự hỏi nếu nay mai dịch bệnh quay lại thì sao? Ai mà không sợ chứ. Cố ý làm sai thì phải chịu trách nhiệm, đàng này cấp trên chỉ xuống là phải làm vậy mà cuối cùng mình lãnh hậu quả thì không sợ sao được. Tôi đọc bài này mà thức trắng đêm ko ngủ được, tôi là một bs ở tuyến huyện cũng vì thiếu thuốc k toàn tâm toàn ý để điều trị bn cho đúng theo bài bản mà tôi phải nghỉ việc ở bv, tôi rất thương bn, tôi đau với nỗi đau của họ, rồi dạo này ngành y lao đao nên càng thất vọng ngành y tế của mình, chỉ tội nghiệp dân nghèo Bài viết phản ánh đúng vấn đề , tuy nhiên cũng phải hiểu: khi một thiết bị đi vào Việt Nam nó còn nhiều khâu như vận chuyển, bến bãi, tiền lãi vốn vay, tiền lắp đặt, bảo hành bảo dưỡng trong thời gian bảo hành, rồi hậu bán hàng còn nhiều thứ lắm chứ không phải bán xong là xong, ngay như chi phí đấu thầu cũng đã đội giá lên rồi đấy. Đối với thuốc cũng vậy: tiền quảng cáo, tiền trả cho trình dược viên đi giới thiệu thuốc, tiền chi trả cho việc đấu thầu, rồi nhiều chi phí lobby nữa nên cũng là giá thuốc tăng, nhưng điều đó là ngẫu nhiên thôi, chứ ai trả tiền cho những khoản đó, nó đều ở trong đó cả mà, chứ nếu nhập hàng về rồi bán lãi 15% thì cần gì đấu thầu, một viên thuốc bán ở HN khác với một viên thuốc bán ở Mù Cang Chải chứ Các cụ quá già yếu, bệnh hiểm nghèo còn thêm nỗi khổ nhìn con, cháu hiếu thảo bằng mọi cách lo cho các cụ sống thêm ngày nào hay ngày ấy. Chỉ những ai khoẻ mạnh mới thấy sức khoẻ là hạnh phúc tiền bạc không mua được. Không nhận tiền hoa hồng, mua đúng chủng loại và quy định, có gì mà phải sợ. Mọi loại thuốc và vật tư y tế nên để cơ quan chức năn g và các hãng bảo hiểm họ định giá bán ở các nhà thuốc, đưa vào bệnh viện. Vì sao lại làm vậy, vì bảo hiểm phải chi trả tiền thuốc và vật tư y tế, nên họ định giá như thế nào thì họ sẽ có lãi sau khi thu tiền bảo hiểm y tế mà họ được phép chi để trả cho bệnh nhân. Các nhà thuốc thì bán được hưởng % như thế nào, nên họ cũng phải cạnh tranh giá bán thì bệnh nhân được lợi (vì giá bán của các nhà thuốc gần như cũng phải tính tới thu nhập, họ bán giá cao thì bệnh nhân sẽ đi mua chỗ khác giá thấp hơn).Nhà Nước chỉ quản lý về chức năng cho phép lưu hành các loại thuốc được nhập hay không mà thôi. Bênh viện thì chỉ cần cơ số thuốc và vật tư y tế phục vụ điều trị bệnh nhân lưu tại bệnh viện, còn bệnh nhân thăm khám định kỳ thì cứ theo đơn bác sĩ mà đi các hiệu thuốc mà mua thì tốt hơn. Thuốc và vật tư y tế phục vụ điều trị bệnh nhân tại bệnh viện thì bảo hiểm họ sẽ chi trả thì ắt họ định giá thì chả có gì bệnh viện phải lo đấu thầu mà chỉ việc lo chuyện chuyên môn mà không ảnh hưởng tới hoạt động của bệnh viện. Cái quan trọng không phải là sợ sai mà biết sai nhưng vẫn làm để tư lợi. Cứ làm đúng theo Thông tư 15/2019/TT-BYT và Thông tư 15/2021/TT-BYT thì làm sao sợ? Giá kế hoạch không được cao hơn giá trúng thầu cao nhất của thuốc cùng nhóm tiêu chuẩn kỹ thuật trong vòng 12 tháng, nhưng các bệnh viện khi xây dựng kế hoạch đấu thầu toàn bị bảo hiểm y tế ép giá kế hoạch là giá trúng thầu thấp nhất thì qua vài lần đấu thầu, nhà phân phối nào chịu được giá thấp như thế để mà cung cấp, trong khi ảnh hưởng của Covid, chiến tranh làm mọi nguồn cung đều khó khăn. Thực sự là vấn đề quan ngại, gây bất an cho bệnh nhân. Bị bệnh đã khổ, nay còn tình trạng này nữa... Đề nghị các cơ quan xúm lại, chung tay đề xuất giải pháp cấp thời. Thiếu thuốc nhiều lắm. Tôi đi chữa tủy răng mà tới kháng sinh cũng phải mua ngoài.