Ai gây lụt? Có những người sẽ lại mất tất cả, nuốt nước mắt làm lại từ đầu sau trận lũ này. Và ngay khi cơn lũ còn chưa qua, lại một cơn bão nữa ngoài biển Đông đang chực chờ ập đến.Tôi vừa trở về từ Phìn Ngan, Bát Xát, Lào Cai, nơi cũng mới trải qua một trận lũ quét kinh hoàng cuốn đi nhiều nhà cửa và vùi lấp nhiều ruộng nương. Những mảnh ruộng lớn vùi trong cát, bà con đang loay hoay trồng khoai lang lên nơi từng là bờ xôi ruộng mật. Những căn nhà bị lũ chặt làm đôi, những cái cột tạm chống lên để giữ những gì còn lại bên bờ con vực mới được hình thành.Và cứ mỗi trận lũ lớn, người ta lại chỉ tay về phía những cánh rừng. Từ lâu, một trong những nguyên nhân quan trọng nhất của lũ lụt, đặc biệt ở miền Trung đã được chỉ ra là diện tích rừng phòng hộ; rừng đầu nguồn bị thu hẹp. Thảm thực vật bị suy kiệt làm tăng tốc độ dòng chảy mặt nước.Thế ai bảo vệ rừng? Tôi đi tìm câu trả lời ấy ở Lào Cai, giữa những con người đang loay hoay dựng lại thôn bản sau trận lũ lớn. Ở đó, có một thôn không bị lũ quét. Chủ tịch xã nói, không chắc lắm, vì chưa có bằng chứng khoa học, nhưng có thể là bởi thôn ấy còn rừng.Đó là thôn Sải Duồn. Người già làng nói với tôi rằng rừng nơi này cũng từng bị phá tan hoang. Đấy là 30 năm trước, chẳng có luật pháp nào bảo vệ chúng, ai đi qua tiện tay cũng có thể vác về một cây gỗ. Người xã khác mò vào kéo cây lớn đi. Chẳng ai làm gì. Thế rồi năm 1988, già làng quyết định rằng thôn sẽ tự giữ rừng. Không chờ nhà nước nữa. Họ tự lập đội tuần tra. Họ bắt giữ những kẻ phá rừng. Họ áp mức nộp phạt lên bất kỳ ai chặt cây trong rừng, kể cả người trong thôn.Lý do rất đơn giản, là có rừng, thì có nguồn nước, và không sợ lũ. Già làng cấm mọi người dùng cả thuốc diệt cỏ, vì đất cần có rễ của thảm thực vật mới chắc chắn. “Không có rễ cây thì đất như tro bếp, mưa xuống là sạt thôi”.Ba mươi năm, rừng Sải Duồn giờ đã lớn, cây đã to trở lại. Tôi hỏi già làng, rằng ngày ấy, khi nhà nước chưa giao rừng, tự giữ người, tự bắt nộp phạt như thế có phải là bất hợp pháp không. “Bất hợp pháp đấy. Nhưng mình không giữ rừng thì ai giữ?”.Nhưng đó chỉ là nỗ lực tự phát của một cộng đồng. Giao rừng cho cộng đồng thôn bản tự giữ, cho đến tận giờ vẫn là chủ đề nóng và loay hoay của các bộ ngành. Nhiều vấn đề còn tranh cãi. Nhưng có một thực tế quan trọng, là rừng của ban quản lý không được giữ tốt bằng rừng của bà con: họ sống cùng rừng và nâng niu chúng không chỉ bởi giá trị tự nhiên, mà còn bởi giá trị văn hoá và đặc biệt là tâm linh của người đồng bào. Rừng thì gần, kiểm lâm thì xa.Mới đây, có một chuyện bi hài xảy ra ở Đăk Lăk, khi người dân bắt được xe chở gỗ lậu, nhưng gọi kiểm lâm trong đêm thì kiểm lâm “sợ quá không tới”. Đó không phải là một vấn đề mới: bà con thường xuyên không biết làm gì với lâm tặc ngay cả khi bắt được, gọi kiểm lâm thì xa xôi, chờ đợi hàng mấy ngày. Có những nơi xe gỗ lậu đi qua, bà con nhìn thấy nhưng mặc kệ.Trong khi đó thì Luật Bảo vệ và Phát triển rừng đã tồn tại 12 năm qua đến giờ vẫn chưa xác định được rõ ràng là loại rừng gì thì giao cho thôn bản. Luật ghi “Khu rừng hiện cộng đồng dân cư thôn đang quản lý, sử dụng có hiệu quả” thì giao cho bà con, nhưng định tính thế thì chẳng ai biết là loại rừng gì thì giao, thế nào là hiệu quả?Một trong những quyết định lớn đầu tiên của chính phủ nhiệm kỳ này, là đóng cửa rừng tự nhiên. Một nỗ lực đáng ghi nhận. Sẽ không có một cánh rừng tự nhiên nào được chuyển thành thuỷ điện hay resort nữa. Nhưng còn nhiều việc để làm. Một trong những việc ấy, là làm thế nào để chính những người chủ thực sự của những cánh rừng, có quyết tâm giữ rừng.Một cái cưa máy trên thượng nguồn không chỉ đốn hạ một thân cây, mà nó chém thẳng vào cuộc đời của hàng nghìn con người trong vùng nhạy cảm với lũ. Nước mắt sẽ còn rơi nhiều sau những cơn “mưa cực đoan”.Ở một nơi không có điện, nơi đồng bào không được đi học, tôi đã gặp những con người có thể dạy cho bất kỳ ai về “rừng vàng”. Ở đó, bên bếp lửa, già làng nói tiếng Kinh không sõi lắm, uống rượu nhiều, nhưng phân tích cho tôi hiểu, rằng lũ lụt, không hoàn toàn là tại ông trời.Mình không giữ thì ai giữ? - ông hỏi tôi. Tôi cũng muốn hỏi “ai”, nhưng biết đó sẽ là một câu trả lời rất khó.Đức Hoàng Mới hôm qua thôi khi nói chuyện với vài người bạn liên quan đến đồ nội thất nói chung và đồ gỗ nói riêng, về những món đồ gỗ tiền tỉ. Tôi cho rằng, 1 cây gỗ chỉ quý khi nó còn sống, giá trị của nó là giá trị môi trường mà nó tạo nên. Khi đốn nó rồi, nó còn thua xa nhiều vật liệu nhân tạo kể cả cơ lý tính lẫn thẩm mỹ. Quan điểm của tôi liệu có lập dị không? Tôi sống gần 30 năm ở một huyện miền núi ở vùng nam tây nguyên.Thông điệp bảo vệ rừng thì có đấy nhưng vào nhà những người có máu mặt,lắm tiền của và nhất là những người làm ngành lâm nghiệp thì đồ nội thất toàn bằng gỗ quý.Họ sắm từ bàn ghế,giường tủ đến những đồ vật trang trí,tất cả đều là gỗ xịn,có nhà tôi thấy choáng vì có đến 3,4 đôi bình,cao nhất ngang cỡ hơn đầu người,thấp nhất cũng trên 30cm đặt trên kệ,nói thật nhìn vào có cảm giác nặng nề hơn là đẹp.Chính những đồ vật này đã góp một phần làm cho rừng bị thu hẹp và những cơn lũ tràn về mỗi năm! Đất nước ta "rừng vàng, biển bạc'. Câu này tôi học từ năm lớp 1. Bây giờ thì rừng biển gần như chẳng còn.Cảm ơn Đức Hoàng đã đưa ra một tín hiệu cấp cứu S.O.S cho rừng Việt Nam tới các nhà quản lý Việt Nam.Thưa các "ngài" quản lý, các "ngài" đã ngủ quá lâu rồi, hãy thức tỉnh đi thôi, nếu không dân ta chết không có chỗ chôn mà phải "hạ thủy". Tôi mong một ngày xã hội tốt đẹp hơn để Đức Hoàng rảnh. Tôi sẻ được phép mời anh uống cà phê để nói chuyện trời mây. May là làng này còn già làng do dân bầu nên mới tập hợp dân giữ rừng, chứ để trưởng thôn do UB chọn thì không giữ được rừng là cái chắc. Lâm tặc thì cũng là bọn làm thuê cho đầu nậu thôi. Muốn bảo vệ rừng thì đánh vào bọn đầu nậu và bọn bảo kê ấy, bố ai dám phá nữa. Mà bọn bảo kê thì...chắc có lẽ ai cũng biết. Ý thức bảo vệ rừng của người dân Sài Gòn rất cao, họ không bao giờ phá rừng, họ có đội tuần tra, họ bắt giữ, bắt nộp phạt bất kỳ ai chặt cây phá rừng, hằng năm họ chi tiền tỷ để trồng "rừng" vậy mà Sài Gòn vẫn lụt. Suy ra, lụt là do phá cái gì khác chứ không phải do phá rừng, và lụt là do ai đó chứ không phải do người dân. Hì... Cứ ra rã cho là thiên tai. Đúng như chưa đủ, phải chỉ rỏ là: nhân tai. Phá rừng, xây thủy điện vô tội vạ và sự thờ ơ vô trách nhiệm của những người liên quan. Ai cưa rừng? Lâm tặc! Ai cho cưa? Kiểm lâm!Cười Bài báo rất hay. Hậu quả cuối cùng vẫn là người dân phải gánh chịu. Cần có biện pháp mạnh tay hơn nữa với những kẻ phá rừng, trước khi quá muộn. Với nhũng kẻ được giao bảo vệ rường mà tham gia, bảo kê hoặc tiếp tay cho lâm tặc thì phải tử hình. Chính cái đội quân hùng hon đi chống lũ lại là những kẻ gây ra lũ đấy - thật nuc cười! Do các ngành cầm quyền quan lý quá tệ dẫn đến moi trường bị tan phá, dẫn đến lũ lụt để rồi cùng với người dân đội nắng mưa đi chống lũ. Chỉ toàn đạo duc giả. Quá nghịch lý!? Đức Hoàng nói rất đúng, từ lâu đến nay việc phá rừng theo tôi là do 2 đối tượng: 1-Lâm tặc, 2-Thủy điện, phải ko các bạn ??? Chuyện xưa như quả đất, vẫn nhớ nhiều lần đóng cửa rừng rồi, chẳng ăn thua gì, những người có trách nhiệm giữ rừng có khi lại phá ác nhất thằng " tiền" nó gây lụt Quy luật cuộc sống là có vay có trả và cái giá phải trả cho lòng tham là đắt gấp nhiều lần cái có được. Chỉ tội dân nghèo lũ qua thì tay trắng.