Giáo viên bán hàng Tôi mới hỏi thăm Lan, người bạn hiện là giáo viên dạy THPT có thâm niên bán hàng qua mạng hơn ba năm. "Đó là chặng đường cay đắng, tủi hổ", cô kể. Vì hoàn cảnh gia đình nên Lan bảo "không còn lựa chọn nào khác" để có thêm thu nhập nuôi hai đứa con đang tuổi ăn học và chăm lo cho mẹ già đang bệnh.Chồng cùng dạy chung trường với cô nên thu nhập hai vợ chồng đã gần như cố định nhiều năm nay. Lúc mới bán hàng online, vì không có sẵn tiền vốn nên Lan chỉ dám đăng quảng cáo, nếu có ai đặt món nào cô mới dám đặt lại từ đại lý rồi đem giao kiếm chút tiền chênh lệch. Tiền lời tuy không bao nhiêu, cô còn khá xấu hổ với đồng nghiệp, phụ huynh học sinh hay những lúc bị khách hàng mắng vì giao chậm, hàng không đạt chất lượng như giới thiệu. "Nhiều lúc như vậy, muốn bỏ tất cả nhưng giờ cũng quen rồi", cô nói với tôi.Trong số giáo viên bán hàng tôi biết, có người mới bắt đầu nhưng cũng có người đã dạn dày và thuần thục, thậm chí còn làm đại lý, đầu mối phân phối cho một nhãn hàng, công ty nào đó. Phải nói thật, nhiều lúc tôi thấy không thoải mái lắm khi trang cá nhân của mình liên tiếp hiện lên thông tin quảng cáo bán hàng, giới thiệu sản phẩm từ ai đó. Nhưng tôi không và chưa bao giờ có ý nghĩ sẽ chặn hay hủy kết bạn với bất kỳ ai vì muốn đặt mình vào vị trí của họ để quan sát toàn cảnh.Năm 2013, một nghiên cứu của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam sau khi tiến hành "khảo sát thực trạng lao động sư phạm của giáo viên phổ thông" đã cho kết quả: hơn một nửa giáo viên từ tiểu học đến trung học phổ thông nói rằng "sẽ không làm giáo viên nếu được chọn lại". Cụ thể, 41 % trong số 216 giáo viên tiểu học, 59 % trong số 144 giáo viên trung học cơ sở và hơn 52 % trong số 166 giáo viên trung học phổ thông trả lời "không" cho câu hỏi "nếu được chọn lại ông/ bà có chọn nghề giáo không?". Đặc biệt, có tới 75% giáo viên tiểu học tại TP HCM "không muốn chọn nghề giáo" nếu được làm lại. Trong cái nhìn của riêng tôi, đây là vấn đề rất nghiêm trọng nhưng có vẻ cho đến nay vẫn rất ít người quan tâm từ góc độ chính sách.Chúng ta đã nghe nhiều bàn thảo về lương và thu nhập ngoài lương của các thầy cô giáo trên diễn đàn Quốc hội, các mổ xẻ trên mạng, thậm chí nhiều ý kiến không ngại ngần gắn nó với "phẩm giá nghề giáo", vấn nạn lạm thu trong trường học hay dạy thêm tràn lan. Tôi cho rằng bán hàng là công việc không có gì xấu, thậm chí tử tế hơn nhiều so với việc lạm thu của học sinh hay dạy thêm bất chấp. Nhưng vị thế và hình ảnh của các thầy cô giáo hôm nay ngày một giảm sút trong mắt xã hội đôi khi cả vì lý do cơm áo gạo tiền dù chính đáng.Hẳn còn ai nhớ lời hứa hẹn: "đến năm 2010 giáo viên phổ thông sẽ sống được bằng lương". Nhưng giờ đã là năm 2020, chính phủ đang tiến hành "đổi mới căn bản và toàn diện" nền giáo dục. Tuy vậy, theo quan sát của tôi, có vẻ công cuộc đổi mới này chưa "căn bản và toàn diện" lắm, vì nó vẫn tập trung vào đổi mới chương trình và sách giáo khoa, tiếp tục còn nhiều tranh cãi. Tôi thấy lo cho lần "đổi mới căn bản và toàn diện" này. Nếu như hình ảnh và vị thế của thầy, cô giáo hôm nay không được cải thiện thì chúng ta lại giẫm lên vết xe đổ của những lần cải cách trước đó.Một mùa hè nữa đang đến, rất nhiều giáo viên của chúng ta lại sẽ loay hoay với làm thêm, dạy thêm, bán hàng, chưa kể nhiều giáo viên đã bị giảm lương vì dịch Covid. Tôi  thực sự không muốn các bạn, đồng nghiệp, người quen của tôi đang làm nghề giáo bị tổn thương. Nhưng tôi biết có không ít phụ huynh đang nhìn các giáo viên bán hàng qua mạng hiện nay bằng thái độ thiếu thiện cảm, thậm chí xem thường. Khi nghe Lan nói "lúc mới làm thấy rất xấu hổ nhưng giờ thì quen", tôi thật sự chua xót. Với nghề giáo hay bất kỳ nghề nào, nếu không toàn tâm toàn ý, rất dễ phản bội lại mục tiêu, lý tưởng của mình và cộng đồng, trừ khi ai đó nghĩ rằng việc dạy học cốt chỉ đảm bảo đúng chương trình và nhất là đáp ứng nhu cầu thi cử thuần túy.Phẩm giá của một cá nhân nói cho cùng không nằm ngoài phẩm giá chung của một cộng đồng, dân tộc. Nghề giáo trong xã hội hôm nay vẫn còn những "sứt mẻ" về hình ảnh, như bạn tôi vẫn phải bán hàng qua mạng trong khi chờ đợi lời hứa "sống được bằng lương" thành hiện thực. Đây là một thực tế cần được nghiêm túc nhìn nhận. Để cứu vãn vấn đề, không còn cách nào khác là thay đổi tư duy và nhận thức của các nhà quản trị đất nước và sau đó của toàn xã hội về giáo dục nói chung. Sự thay đổi đầu tiên tôi cho rằng từ phía những người trực tiếp lãnh đạo, điều hành và quản lý nền giáo dục, với sự trung thực trong từng suy nghĩ, lời nói và hành động. Đã có khảo sát nào của ngành Giáo dục hỏi các giáo viên xem họ cần gì, muốn gì, mong đợi chính sách nào để chúng ta có thể trả họ về đúng với vị trí và chức phận của nghề giáo? Đã có đề án tài chính nào từng trả công thật xứng đáng với những gì mà thầy cô giáo đóng góp cho xã hội? Tôi e rằng khó mà tìm ra bằng chứng trong thực tế.Nhiều người vẫn nói câu cửa miệng "nghề giáo cao quý nhất trong những nghề cao quý" nhưng trên thực tế lại có vẻ trái ngược nếu không muốn nói là giả tạo? Các thầy cô giáo của chúng ta, trừ số ít sống sung túc, thử hỏi nếu "trồng mình" còn khó thì làm sao có thể "trồng người" suôn sẻ?Nguyễn Trọng Bình Vợ tôi là giáo viên dạy Tiếng Anh, tốt nghiệp năm 2005 của Trường Đại học Sư phạm Tp. HCM, năng động, nhiệt huyết ... sau 15 năm đi dạy , lương vợ tôi được 7,2 tr/tháng (Trong đó đã có 02 lần tăng lương trước thời hạn do có thành tích), nói thật Vợ tôi đi dạy đang lỗ, vì Nhà trường không trang bị cho bất kỳ cài gì như: Quần áo, dạy dép, máy tính, ... và ....; Lương thấp hơn cả công nhân tạp vụ ở Công ty, mà công nhân còn có tiền may quần áo, dày dép, khám sức khỏe hàng năm ...; Chưa bao giờ có tôi thấy giáo viên lại tủi thân đến vậy, Vợ tôi đã công tác 15 năm nhưng chưa bao giờ được Nhà trường cho đi khám sức khỏe định kỳ ... Cảm ơn tác giả đã có bài viết sâu sắc. Hai vợ chồng tôi đều là giáo viên, tôi là giảng viên một trường cao đẳng sư phạm, vợ tôi dạy tiểu học; chúng tôi cũng bán hàng online. Tôi không hề xấu hổ vì tôi tin mình lao động chân chính, tôi chỉ bán hàng sạch và chỉ bán hàng mà chính nhà mình cũng dùng. Tôi luôn coi khách hàng như chính người thân của mình. Gia đình tôi dùng gì thì tôi bán hàng đó cho khách. Tôi không xấu hổ vì bán hàng online nhưng rất xấu hổ vì có những đồng nghiệp, học trò, bạn bè... thiếu đồng cảm, có cái nhìn thiển cận, nhìn chúng tôi với anh mắt thiếu thiện cảm. Đôi khi họ có cái nhìn rất bao dung, dễ dãi với những hành vi trái pháp luật, trái đạo đức nhưng họ lại nhìn những người lao động chân chính với ánh mắt coi thường, thiếu thiện cảm. Vì thế, tôi không để ý đến ánh mắt, giọng nói... của họ mà luôn nhìn vào ánh mắt của các con tôi để làm những gì mình thấy là không trái pháp luật và đạo đức. Trước khi phản hồi, tôi muốn cung cấp thông tin là nhà tôi cũng có khá nhiều người làm nghề giáo viên từ cấp 2 cho đến bậc đại học, 2 chị gái tôi cũng đang dạy cấp 2.1- Ngành nghề là do sự lựa chọn của mỗi con người, và trước khi vào ngành nghề đó, thì người đó đều có quyền tự do lựa chọn, hoặc đã vào rồi nếu không cảm thấy phù hợp hoàn toàn có thể bỏ.2- Nếu nói về thu nhập cao hay thấp thì phải là tính theo giờ, nếu tính theo giờ thì thu nhập của giáo viên là hoàn toàn không thấp, với bậc lương cao.3- So sánh với các ngành nghề khác trong ngạch công chức, viên chức, giáo viên lại càng cao hơn, và không phải công chức viên chức nào cũng có tham nhũng.4- Đủ sống, thế nào gọi là đủ sống? Còn muốn sống thoải mái thì ngành nghề nào cũng phải cố gắng giỏi chuyên môn hoặc bươn chải thôi. Giáo viên cũng là 1 nghề trong các nghề, và nghề nào cũng phải hoàn thành đạo đức nghề nghiệp tôt của mình.5- Ảnh hưởng covid: các nghề đều bị ảnh hưởng, thế vì tôi không là giáo viên nên việc tôi mất việc vì covid tôi đi shipper hay làm thuê thì bình thường còn giáo viên thi khổ thân và không chấp nhận được à.6- Ở các quốc gia mà tôi đã từng sống và làm việc: Mỹ, Pháp , việc công chức như giáo viên hay cảnh sát làm việc ngoài giờ như thu ngân , bán hàng là chuyên hết sức bình thường. Tôi trong ngành và biết nhiều người chỉ mong được là GV tiểu học vì chung quanh họ, rất nhiều người khá lên nhờ mỗi trưa mang học sinh về nhà một buổi vừa dạy thêm vừa trông trẻ, mỗi tháng thu nhập thêm ít là 20 triệu. Tôi cũng đang bán và thu nhập tạm ổn. Thay vì la cà hàng quán ăn nhậu, cafe, đàn đúm,..dành những thời gian rảnh kiếm thêm thu nhập, cải thiện đời sống. Làm ăn chính đáng, việc gì phải xấu hổ??? Bài viết rất sâu sắc. Cám ơn tác giả. Con tôi đang học mẫu giáo, trong trường tôi nghe có thầy cô nào bán hàng là tôi mua ủng hộ ngay. Cảm thấy các thầy cô vất vả thật tội nghiệp. Lần đầu tiên tôi commen bài viết. Tôi là giáo viên dạy môn phụ cấp tiểu học ở tp.hcm. Sau 12 năm cống hiến. Tôi thực sự hối hận và ghét cái từ "cống hiến". Rất nhiều người hỏi sao không đổi nghề. Khác với những ngành nghề khác, đã chọn giáo viên bây giờ nghỉ thì làm dc gì...không riêng tôi mà rất nhiều đồng nghiệp của tôi cho rằng "phải chi chúng ta mạnh dạn bỏ nghề ngay khi vừa ra trường, lúc chúng ta còn đủ sức để theo 1 nghề khác" Tác giả vậy là chưa biết cái thời 8x 9x giáo viên các nơi ngoài đi dạy còn phải làm nông, bán rau, bán kem, đi học may... Đủ thứ nghề khác để mưu sinh cả. Trước vậy, nay cũng thế, công cuộc mưu sinh chính đáng không phải xấu hổ gì cả. Không phải chỉ mình GV bán hàng, giờ công chức, viên chức cũng bán hàng online đầy. Nhiều người do không có vốn nên chỉ liên hệ với đại lý, QC đặt hàng đến cuối tuần mới giao.GV mà bán hàng chắc dạy mấy môn ít HS (giáo dục công dân, sử, địa). Còn các môn toán, lý, hóa, văn, tiếng Anh thì ngoài lương chỉ cần 1 tuần dạy vài ca phụ đạo thì thu nhập cũng hơn 10tr/ tháng rồi (nên nhớ mức trung bình của VN năm 2019 mới khoảng 6tr/ tháng). thứ 1, theo tôi ngày nay giáo viên bán hàng online hay làm thêm là chuyện bình thường. miễn là kiếm đc đồng tiền chính đáng, thậm chí phụ huynh hay bạn bè thấy có thầy cô giá bán hàng họ cũng rất nhiệt tình mua ủng hộ. có phải như thời xưa đâu mà sợ mất phẩm giá này nọ.thứ 2, theo mình nếu đem lương giáo viên chia cho số giờ họ đứng lớp thì vẫn cao hơn nhiều so với những ngành nghề khác ngoài xã hội. Nghỉ hè họ có thể dạy thêm hoặc làm thêm công việc khác để tăng thêm thu nhập, còn dịch covid rất nhiều người bị tạm dừng hợp đồng lao động, mất việc ko có 1 đồng lương chứ ko riêng gì giáo viên.thứ 3. cái này hơi ý kiến cá nhân nhưng theo mình nghỉ ko riêng gì giáo viên mà các ngành nghề khác khi cho họ chọn lại họ cũng sẽ ko chọn nghành mà họ đang làm. Nghề giáo - Nghề Y, khác gì nhauThiên hạ đồn nhau, nhà đó giàuThế nhưng sự thật lại một khácPhải đi cày suốt, thế mới đau... Đó là giáo viên ở những thành phố lớn mới có cơ hội bán hàng online hay chạy Grab chứ giáo viên vùng quê (mà số này lại nhiều) thì rất khó tăng thu nhập qua việc làm thêm.Thực tại đúng là mâu thuẫn giữa nghề giáo và lương. Khi lương chưa đủ sống thì làm sao toàn tâm cho nghề và nó sẽ kéo theo chất lượng giảng dạy sẽ thấp. Học sinh thấy thầy cô mình chật vật trong cuộc sống mưu sinh sẽ không chọn nghề giáo và từ đó lại kéo theo chất lượng đầu vào của ngành sư phạm sẽ thấp. Đến năm 2010 GV cơ bản sống bằng lương thì đến năm 2020 GV sống được nhờ ngoài lương. Bất cứ ngành nghề nào đều có thu nhập cao và thấp, có người năng lực tốt và năng lực trung bình, kém, không chỉ giáo viên mà hàng trăm nghề khác, nhiều triệu người khác cũng không sống được bằng lương, bằng 1 công việc, phải cày 2,3 việc, nhiều hơn 1 nơi cũng là bình thường. Nói sống được bằng lương thì cũng vô cùng vì ko ai đói cả, còn nói đủ cũng ko biết bao nhiêu là đủ. Nhà giáo hay bất cứ ngành nghề nào mà ko dồn tâm dồn sức cho nghề thì chất lượng nghề khó đòi cao. Thực tế lương giáo viên thấp thì khó thu hút người tài, nhưng đã có nhiều tiêu cực trong việc tuyển dụng nhân sự trong ngành, nếu lương giáo viên cao nữa tôi cũng chưa tin tưởng chất lượng đội ngũ giáo viên sẽ tốt hơn. Thực tế giáo viên giỏi lương không hề thấp, em gái mình mới ra trường được hơn 1 năm, bằng xuất xắc ngành sư phạm, dạy cho trường quốc tế, thu nhập từ nghề mỗi tháng bây giờ là gần 20tr