Những kẻ dễ vỡ Em bắt nạt bạn từ khi nào? - Em không biết.Em thường chọn ai để bắt nạt? - Em không biết.Em cảm thấy thế nào khi nhìn bạn bị đau đớn dưới tay em? - Em không biết.Theo em, hậu quả của việc đánh bạn là gì? - Em không biết.Chúng tôi có thể làm gì để giúp em? - Em không biết.Tất cả các câu hỏi mở đều vô tác dụng. Mọi nỗ lực tạo dựng mối quan hệ giữa chuyên viên tham vấn và "thân chủ" đều bị vô hiệu hoá. Thái độ chống đối cùng sự im lặng đầy thách thức kéo dài suốt sáu buổi trị liệu tiếp theo.Đó là một học sinh cấp hai người Singapore gốc Malaysia được xếp vào trường hợp cá biệt. Tôi đọc hồ sơ về Sharan: "Mười bốn tuổi, xát ớt cay vào môi bạn, lập băng nhóm trong trường, đánh bạn nhiều lần, từng bị kỷ luật và làm lao động công ích nhiều lần; cần gửi đến trị liệu tâm lý".Khi tôi đến lớp đón Sharan về phòng tham vấn, cậu học sinh cao lừng lững hơn hẳn so với một người lớn, nước da sậm, dáng đi bất cần khệnh khạng, đôi mắt mở to lộ rõ nhiều lòng trắng trừng trừng nhìn tôi, không chào hỏi. Sharan là một "thân chủ không tự nguyện" điển hình. Em không sẵn lòng hợp tác để tìm ra giải pháp cho vấn đề của mình, không hối lỗi và không nhận thức được bất kỳ hậu quả nào từ hành động của mình.Buổi trị liệu thứ bảy với Sharan, thay vì đặt các câu hỏi, tôi cũng im lặng, chỉ bày ra cho cậu một bộ đồ chơi động vật. "Em hãy chọn một con vật để miêu tả từng thành viên trong gia đình em, và đặt một cái tên cho bức tranh đó".Sharan im lặng nhưng ánh mắt khá tò mò lướt qua đống mô hình. Một lát sau, cậu đặt một con sư tử vào vị trí của bố, một con ngựa vào vị trí của mẹ, và một chú vịt con màu vàng bé nhỏ vào vị trí của mình. "Cô nghe các bạn nói rằng em là một người rất mạnh mẽ và giỏi thể thao. Em hẳn phải thừa hưởng sự khoẻ mạnh và cao lớn từ cha mẹ?". Tôi chưa dứt lời, cậu học sinh to lớn bật khóc. Bức tranh của em có tên là "Bế tắc". Em miêu tả người bố giống một con sư tử dữ tợn, luôn gào thét, lớn tiếng trong nhà. Người mẹ đã phi nước mã tháo chạy khỏi bố nhưng không đủ điều kiện kinh tế để mang em theo. Một mình Sharan ở lại với bố trong cuộc hôn nhân mắc kẹt.Bố thường xuyên nhốt em vào toa lét, bỏ quên em trong đó và không cho ăn, cũng như từng làm vậy với mẹ. Vì thế, cậu bé nói, khi bắt nạt bạn, "em cảm thấy mình có quyền lực, mình chiến thắng. Ở trường, mọi người đều không dám trái ý em, còn ở nhà, em không biết nói với ai, em không cứu được mẹ em, không thay đổi được bố em".Ngay sau buổi tham vấn thứ bảy với em, tôi lập tức phải báo cáo ngay với thầy hướng dẫn, tham gia một buổi họp khẩn cấp với ban giám hiệu nhà trường để điều hành ca khó, liên hệ với Cơ quan bảo vệ trẻ em thuộc Bộ Phát triển xã hội và gia đình và nhân viên công tác xã hội tại một trung tâm gia đình gần nơi em ở. Từng cơ quan sẽ phụ trách từng vấn đề khác nhau, từ hỗ trợ tâm lý học đường, hỗ trợ tâm lý gia đình, làm công tác giáo dục với phụ huynh, đến hỗ trợ các vấn đề kinh tế nếu cần. Tôi cũng phải trao đổi lại với tư vấn viên của những học sinh bị Sharan bắt nạt.Tôi không khỏi hình dung nếu mình được giao là tham vấn viên tâm lý cho 5 học sinh đánh hội đồng nữ sinh ở Hưng Yên, hay nhóm nữ sinh Nghệ An tát, bắt bạn mình quỳ gối, tôi sẽ xoay sở thế nào; ai, cơ quan nào ở Việt Nam có thể hỗ trợ tôi một khối lượng công việc lớn, một khoảng thời gian dài có thể tính bằng tháng, với những mối liên hệ và những cuộc điện thoại mà tôi sẽ phải gọi để "mở" ca?Tôi vô cùng trăn trở là, sau khi báo chí nêu sự việc nữ sinh ở Hưng Yên bị làm nhục công khai, người ta ngay lập tức đưa ra lời xin lỗi, nữ sinh cũng được hỗ trợ bằng thuốc và được thông báo có kết quả ổn định sau bốn ngày điều trị. Làm thế nào để đánh giá được rằng nữ sinh đã sẵn sàng đến trường? Bao nhiêu phần trăm các triệu chứng chấn thương tinh thần sẽ quay lại? Em đang chống chọi với sự sợ hãi, cô đơn, khủng hoảng ra sao? Và ngay cả với 5 em đã hành hung bạn, các em đã có kỹ năng gì để lấy lại lòng tin của bạn học, để kiểm soát được cảm xúc, hành vi, không còn gây bạo hành lên người khác?Rất thường xuyên, những vụ việc bạo lực học đường dưới nhiều hình thức vẫn xảy ra nhiều năm, dưới nhiều mái trường. Rồi vài viên thuốc, lời xin lỗi lại chìa ra giống như đá ném xuống ao bèo. Nhưng cái gốc vẫn còn đó. Hay kể cả một phong trào "Nói không với bạo lực học đường" ở Việt Nam vẫn chưa thực sự bắt đầu.Để cái gốc được giải quyết, một mô hình tham vấn học đường phải được xây dựng và chỉ đạo từ cấp Bộ, kèm theo đó là sự thiết lập các phòng tư vấn tâm lý đặt ngay trong từng trường học; các đường dây nóng chống bạo lực học đường phải công khai tới từng học sinh. Bên cạnh đó, cần cả sự kết nối của các cơ quan liên đới như hiệp hội bảo vệ và chăm sóc trẻ em, trường học, bệnh viện, các cơ quan hành pháp và chính quyền địa phương, tất nhiên có cả từng gia đình.Sức khoẻ tinh thần của trẻ và công tác bao quanh nó là những công việc rất tế nhị, phải đi vào từng cá nhân con người, phù hợp với từng giai đoạn phát triển, nhu cầu và khả năng dễ bị tổn thương của từng học sinh. Bởi những kẻ bắt nạt, thực ra là người yếu đuối.Lê Đỗ Nga Linh Ở VN thì khi có chuyện thì mới có chỉ đạo chấn chỉnh thế này thế nọ !Rặt 1 kiểu đối phó không có bài bản lớp lang gì hết ! hay quá! Rất cảm ơn chị vì bài viết. Khía cạnh tâm lý học đường rất phức tạp và đòi hỏi sự nỗ lực phối hợp của nhiều tổ chức chứ không thể chỉ là từ phía nhà trường, cơ quan công an và dư luận được. Rất đồng tình với chị về nguyên gốc, vì sao các em bắt nạt lại ưa thích cảm giác bắt nạt? Có thể các em có nguyên mẫu hoặc chính mình bị đóng vai trò “vô hình” trong một không gian khác ngoài không gian trường học. nếu học sinh có lỗi thì giáo viên chỉ biết làm một động tác hết sức đơn giản và cũ rích: yêu cầu viết bản tường trình hoặc mời phụ huynh lên. còn cái gọi là giải quyết vấn đề từ đánh vào tâm lý học sinh(tìm hiểu tại sao học sinh lại làm như vậy, cần làm gì để giúp học sinh thay đổi tư duy và hành động thì thật chưa có) cho dù có thì cũng sẽ bị chỉ trích là dậy sai phương pháp vì dạy không giống ai hay sáng tạo không đúng nghiệp vụ sư phạm. cái này tôi lãnh giáo rồi hihi Bây giờ nghĩ lại đúng là thời cấp 2 cấp 3 đi học rất dễ dính vào bạo lực. Rất nên cần có một cơ quan tổ chức gì đó hỗ trợ tâm lí cho các em trong giai đoạn này. Tôi cũng ước mơ Việt Nam mình có một hệ thống tham vấn taamlys và trị liệu tâm lý cho các em học sinh không chỉ vấn đề bạo lực học đường mà còn nhiều vấn đề khác. Nhưng đúng như chị nói hệ thông này ở Việt Nam chưa có, chỉ vài tổ chức, công ty tư nhân phục vụ theo nhu cầu của những gia đình có tiền. Thế nên sinh viên ngàng taamlys học và công tác xã hội ra trường phần đa là thất nghiệp hoặc đi làm trái ngành là vậy ! Còn Nghị quyết, chương trình, khẩu hiệu, báo cáo và các ban ngành nữa . Hic Ở VN khi nào xảy ra sự cố lớn người ta mới bắt đầu sắn tay vào giải quyết, sau một thời gian lại im ắng, ví dụ như bạo hành ở nhà trường, hỏa hoạn chết người ở chung cư, trẻ đuối nước, lái xe dương tính với ma túy vv. Các nhà tâm lý học muốn tư vấn cũng rất khó. Em đã khóc khi nghe câu chuyện về Sharan của chị. Đúng là cái gì cũng cần tìm hiểu nguyên do và loại bỏ tận gốc trước khi quá muộn. Mong tương lai Việt Nam mình phát triển được hệ thống hỗ trợ bảo về quyền và lợi ích của công dân, nhất là trẻ em 1 cách hiệu quả.Cảm ơn chị về bài viết. Để làm được như Singapore cần tiền, rất nhiều tiền! Nói như chị thì trách nhiệm của các hiệp hội, nhà trường lớn quá rồi. Tôi tự hỏi, vì sao con các con thú săn mồi như sư tử lại chọn tấn công các con mồi cô độc, yếu đuối, lạc đàn? Việc các em bị bắt nạt nguyên nhân chính là do các em cô độc, không có bạn, không có nhóm bạn sống chết có nhau. Các em không nhận được đầy đủ sự quan tâm của gia đình để dám tâm sự với cha mẹ về vấn đề mình đang gặp phải, cha mẹ các em không tinh tế để nhận ra con mình đang bị bắt nạt. Đó là đặc điểm mà những kẻ bắt nạt sẽ lựa chọn để bắt nạt. Vậy lý do vì sao các bạn bị bắt nạt lại cô độc, khó kết bạn như vậy? Đó là do cách giáo dục của phụ huynh, họ không dạy con mình cách kết bạn, hòa đồng ở lứa tuổi mẫu giáo và cấp 1. Còn những kẻ đi bắt nạt thì đúng như chị nói, bởi vị chúng bị ức chế ở nhà do cách giáo dục bạo lực, thiếu tình thương của cha mẹ và cần phải được giải tỏa ở bên ngoài bằng cách bắt nạt người khác. Vậy rút lại, cái gốc rễ bắt nguồn từ cả cha mẹ của kẻ đi bắt nạt và bị bắt nạt chị ah. Bạo lực học đường có nhiều nguyên nhân lắm,ngày xưa cũng bị bắt nạt nhiều,bị dồn vào đg cùng cũng bật lại vài lần,nếu bọn nó ko ép quá thì cũng ráng nhịn và tránh mặt chúng hết mức,rồi bọn nó cũng hiểu giới hạn bắt nạt là thế nào,mình cũng yên ổn mà ra trường.đấy là cách giải quyết của mình! Ở Việt Nam ngoài chuyện chú trọng đến sức khỏe cơ thể thì việc chú trọng về sức khỏe tinh thần vẫn chưa được chú trọng nhiều, bên cạnh đó cũng chưa có cơ sở đào tạo chính quy cũng như các bạn trẻ không mặn mà trong việc trở thành chuyên gia tư vấn tâm lý/bác sĩ tâm lý. Theo phỏng đoán cá nhân tôi đây là ngành của tương lai, ở các nước phát triển, việc có bác sĩ tâm lý ở trường hơp, các đội thể thao chuyên nghiệp là cần thiết để "phòng bệnh hơn chữa bênh". Hy vọng tương lai không xa VN sẽ phát triển ngành này hơn, đáp ứng được nhu cầu cấp thiết hiện tại Chung quy là vì đứa trẻ bị cha bạo hành và mẹ bỏ rơi. Tôi nghĩ chỉ cần mời phụ huynh sau lần làm việc thứ 2 thứ 3 là ít nhiều có thể biết được cốt lõi vấn đề, đằng này lại chỉ tập trung chất vấn đứa nhỏ tới lần thứ 7 nó ức quá nói ra mới biết. Unbelievable. BÀI VIẾT RẤT Ý NGHĨA CHO CÁC CHÁU. CẢM ƠN TÁC GIẢ RẤT NHIỀU