Rửa tay trong hạn mặn Tôi mới phải đến đứng bên cạnh hai đứa cháu, nhắc chúng vặn nhỏ vòi nước trong suốt quá trình rửa tay. Các con anh chị tôi ở thành phố Vĩnh Long vài tháng nay rất thuần thục trong việc "rửa tay thường xuyên" theo các khuyến cáo chống dịch. Nhưng có điều, hình như không ai nói cho bọn trẻ biết chỉ nên mở vòi nước vừa đủ để tránh lãng phí trong suốt "quy trình sáu bước" này. Không chỉ trên tivi mà trong các video do những người nổi tiếng thực hiện trên mạng, vòi nước sạch luôn xả hết cỡ.Nhìn vòi nước chảy ồ ạt, tôi nhớ đến số phận những người nông dân. Hạnh – bạn tôi – có vườn sầu riêng đang cho trái ở huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre. So với các loại cây ăn quả khác, sầu riêng là loại cây khó trồng. Chi phí đầu tư, chăm sóc từ lúc cây nhỏ đến khi có trái cũng tốn kém hơn. Tháng trước, để cứu vườn sầu riêng hơn 10 năm tuổi, gia đình cô phải thuê người khoan giếng tìm nước ngọt. Tổng chi phí cho việc khoan giếng hết 120 triệu Đồng. Hạnh phải vay mượn thêm vì "không còn cách nào khác, chỉ hy vọng tìm được nước ngọt để cầm cự, mong mùa mưa đến sớm".Những người thợ phải làm việc liên tục trong 4 ngày với 3 lần đổi địa điểm. Khoan tới độ sâu 500 mét, họ mới chạm mạch nước ngầm sử dụng được. Khi những tia nước ngọt đầu tiên phun lên, đám đông từ chủ nhà, hàng xóm đến các thợ khoan hò reo, vui mừng y như lần cả xóm ăn mừng đội tuyển bóng đá Việt Nam vô địch AFF Cup. Việc đầu tiên, ai cũng tranh thủ tắm rửa cho thỏa thích, bù lại cả tháng trước đó phải tắm bằng một thứ nước lờ lợ, mằn mặn.Nhớ chuyện của Hạnh, tôi còn mở điện thoại cho các cháu xem cảnh người dân ở các tỉnh đang hạn hán xếp hàng để mua từng thùng nước ngọt. Tôi tin việc cháu tôi vẫn hay mở tối đa vòi nước để rửa tay không phải là hình ảnh cá biệt ở Việt Nam và không riêng với những ở đứa trẻ.Điều này hoàn toàn tương phản với cách mà người Israel đã và đang làm để bảo vệ nguồn nước. Từ năm 1959, nhà nước Israel đã ban hành "Đạo luật về nước" nhằm kiểm soát tất cả mọi vấn đề liên quan đến nguồn nước và việc tiêu thụ nước của người dân. Việc này được giao cho "Ủy ban nước Israel" điều hành và quản lý trực tiếp. Đến năm 2006, họ thành lập "Cơ quan quản lý nước Israel" như sự kế tục "Ủy ban nước Israel" với phạm vi quyền lực rộng hơn nữa.Chính phủ và nền giáo dục nước này luôn khuyến cáo người dân từ nhỏ đã biết tiết kiệm, trân trọng từng hạt nước bằng nhiều cách, trong sinh hoạt, văn hóa, tư duy. Với nguồn nước ngọt quốc gia, ngoài việc ứng công nghệ để khử mặn từ nước biển và nước ngầm, họ tái xử lý triệt để nguồn nước thải sinh hoạt đã qua sử dụng của dân chúng nhằm phục vụ cho việc tưới tiêu trong nông nghiệp bằng công nghệ tưới nhỏ giọt. Văn hóa nước và công nghệ nước đã góp phần giúp Israel không những có nền nông nghiệp công nghệ cao mà còn dư thừa nguồn nước để xuất khẩu.Đồng bằng sông Cửu Long của chúng ta đang trong mùa khô hạn và xâm nhập mặn khốc liệt. Vấn nạn này được dự báo từ lâu. Theo các nhà khoa học, nó là hệ quả của biến đổi khí hậu cùng hàng loạt các con đập thủy điện trên thượng nguồn Mekong, nhiều nhất tại Trung Quốc. Cả hai nguyên nhân này, Việt Nam khó mà thay đổi trong sớm chiều. Chính vì vậy, để có thể giúp Đồng bằng và bảo vệ chính cuộc sống của mỗi người, đã đến lúc thay đổi nhận thức về  lối sống.Đồng bằng sông Cửu Long như món quà quý giá mà tạo hóa đã ban cho người Việt. Nhưng chúng ta đã không trân trọng giữ gìn mà còn tiêu xài rất hoang phí, thậm chí là xâm hại nó. Hậu quả là giờ đây Đồng bằng đang đứng trước nguy cơ tan rã, chưa kịp phát triển đã lụi tàn. Và người dân nơi đây đương nhiên phải gánh chịu trước nhất. Câu nói cửa miệng "Đi Bình Dương bán nước tương" đang trở nên phổ biến.Còn nhớ năm 2016, khi hạn mặn ở Đồng bằng đạt mức cao kỷ lục, nhiều người đã lên tiếng về giải pháp. Nhưng năm nay, kỷ lục đã bị xô ngã, các giải pháp liên quan nhìn chung vẫn nằm trên giấy và chưa đâu vào đâu. Tôi cố gắng đi tìm giải thích cho chuyện này và phát hiện ra: hóa ra, hạn mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long theo chu kỳ của hai mùa mưa, nắng và cách tư duy của đa phần chúng ta cũng theo mùa. Vài tháng nữa, mùa mưa lại tới, người ta cũng theo đó mà quên ngay chuyện hạn mặn để rồi theo chu kỳ năm sau sẽ ồn ào trở lại. Không phải Hạnh khi khoan giếng cứu vườn sầu riêng đã nói "ráng cầm cự chờ tới mùa mưa" là gì?Nhưng việc sống chung với hạn mặn càng ngày càng khó khăn hơn nhiều. Không phải người dân nào cũng đủ khả năng bỏ ra 120 triệu Đồng để khoan giếng tìm nước ngọt cứu vườn cây như bạn tôi. Ngoài ra, việc dân tự ý khoan giếng tìm nước ngầm cũng gây thêm sụt lún, biến dạng mặt đất. Thế nên, để "phát triển bền vững Đồng bằng sông cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu" như Nghị quyết 120 của Chính phủ, việc thay đổi tư duy và nhận thức về bảo vệ nguồn nước ngọt trong một tầm nhìn dài hạn theo tôi đến lúc được luật hóa.Tôi hy vọng trên bình diện quốc gia, Việt Nam sẽ có bước đi căn cơ và cụ thể để đối xử tốt hơn với nguồn nước. Trong đó, thay đổi ý thức giữ gìn và tiết kiệm nước ngọt từ mỗi người giống như cách người Israel đã làm là ưu tiên, trước khi bàn sang các giải pháp vĩ mô và tốn kém khác.Nguyễn Trọng Bình Xin cảm ơn Thầy, chúng ta thường không trân quí cái đang có, chỉ đến khi nó mất đi thì hối hận đã muộn! Khoan giếng để cứu hạn mặn chỉ là giải pháp trước mắt không phải lâu dài vì làm lún nền đất. Nên cứu hạn xâm nhập mặn ở đồng bằng sông cửu long theo 3 giai đoạn:Giai đoạn 1: Làm các cửa cống hay đập ngăn mặn ở các cửa sông để khi có mưa thỉ trữ nước ngọt dùng vào mùa khô, khi mặn xâm nhập thì đóng cửa cống lại, mở cửa khi thượng nguồn xả lũ.Giai đoạn 2 : Làm nhà máy xử lý nước biển thành nước ngọt công suất 150.000 - 200.000 m3/ ngày đêm như Israel đã làm để sử dụng vào mùa khô hoặc khi trữ nước ngọt không đủ dùng.Giai đoạn 3: Làm nhà máy xử lý nước thải thành nước ngọt.Thời gian thực hiện : khoảng 10 năm. Rất ủng hộ bài viết của anh. Gần đây, tôi cũng đã thay đổi cách sử dụng nước trong sinh hoạt, như nước rửa tay, nước rửa chén, nước tắm, nước giặt cây lau nhà vv...Và tôi cũng hay nhắc nhở con làm điều đó. Hãy mở vói nước nhỏ lại, vừa đủ xài. Cảm ơn tác giả bài viết. Cháu cũng rất quan tâm đến vấn đề nước ngọt này. Mỗi lần xả nước cháu đều cảm thấy biết ơn vì mình vẫn có nước sạch để dùng và cháu dùng tiết kiệm, cần thì mới xả, xả đủ dùng. Nhưng nhìn quanh thì thấy số người lãng phí nhiều hơn số người tiết kiệm, người lớn còn như vậy thì giáo dục trẻ em như thế nào chứ, thật buồn. Nhà nào cũng có vài chục, vài trăm, đến vài ngàn mét vuông đất bỏ hoang quanh nhà, ven sông rạch. Mùa mưa, người dân hãy trồng những loại cây sống được qua mùa hạn mà cần ít sự chăm sóc, cây nào chết thì mùa mưa sau trồng lại. Sau vài năm là có hàng triệu mét vuông cây xanh chống hạn mặn. Việc đơn giản lại thiết thân mà có mấy người chịu làm đâu. Toàn đưa giài pháp làm giàu cho người bán máy bơm, bán xăng dầu, khoan nước ngầm, thi công hồ, cống, đập,... Thật khó hiểu! Nước là tài nguyên quan trọng để duy trì sự sống, vậy mà có vẻ mọi người lạnh lùng với nước quá. Mình có thể sống không có điện, không có công nghệ... nhưng không thể sống không có nước. Thậm chí, để làm nông nghiệp, tránh khủng hoảng lương thực, chúng ta cũng cần nước mà phải không bà con Nước không phải nguồn tài nguyên vô tận. Các trường học Việt nam nên dạy học sinh ý thức tiết kiệm và trân quý nguồn nước. Ở nhà tôi thường dạy các con nên tiết kiệm nước, vì đó là tài nguyên quý giá. Chẳng riêng gì nước rất nhiều chuyện khác nữa, muốn mọi người thay đổi và ý thức chỉ có ra luật thật nghiêm xử lý thật mạnh dần dần sẽ thành những con người văn minh và ý thức hết và điều quan trọng nhất là phải có đc những nhà lãnh đạo liêm chính vì nước vì dân thì mới mong thấy đc 1 VN xanh, sạch, đẹp,văn minh. Thực ra, luật hóa "tiết kiệm" như đề cập ở cuối bài chính là một bài toán vĩ mô chứ chẳng hề vi mô tí nào. Nói đúng hơn, tiết kiệm là một "hành động nhỏ" nhưng thành quả mang lại thì rất là "vĩ đại". Không có luật phù hợp, tôi chỉ lấy ví dụ đơn giản như khoan giếng, thì thử hỏi nếu mùa lũ về liệu người dân có biết cách bảo vệ các giếng khoan đó một cách đúng đắn? Tôi nghĩ là không, vì hạn chế về kiến thức, trở ngại về chi phí, về phương pháp... Lúc đó, những giếng khoan này chẳng khác nào cánh cổng mở ra cho ô nhiễm xâm nhập ngược vào nguồn nước ngọt trong lành trong lòng đất. Lúc này, nước ngầm cũng chỉ dùng được để tưới cây. NƯỚC THIẾU LÀ TÁC ĐỘNG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU, THÊM NỮA DÒNG CHẢY MÊ KÔNG BỊ TÁC ĐỘNG BỞI CÁC CÔNG TRÌNH THỦY ĐIỆN CHỨ CHẲNG LIÊN QUAN VIỆC RỬA TAY HAY TIẾT KIỆM NƯỚC. ĐƯƠNG NHIÊN NÓI VẬY KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ VIỆC RỬA TAY TIẾT KIỆM LÀ KHÔNG CẦN QUAN TÂM MÀ CẦN THIẾT. Giàu hay nghèo, đủ hay thiếu của quốc gia, cộng đồng, địa phương hay gia đình, không phải do điều kiện tự nhiên, tài nguyên khoáng sản, mà chủ yếu do tầm nhìn và lối sống. Lãng phí là ko nên nhưng rõ ràng nước là phân bổ của tự nhiên, những vùng có nước thì con người tụ tập đông ( đồng bằng, châu thổ), những nơi sa mạc thì ai dám ở. Nói vậy để biết là việc thiếu nước ở nhiều nơi ko liên quan đến việc xả nước rửa tay, xả nước về đất thì nó lại tuần hoàn và giúp cho cây nó sống như tự nhiên thôi. Điều cần nói là những tác động lớn đến gió mùa, lượng mưa, biến đổi khí hậu, ngăn dòng xây thủy điện..1 nơi thiếu cái này, thừa cái khác là hết sức bình thường. Rất đồng tình với tác giả, tôi đã có nhận xét những hình ảnh "hướng dẫn cách rửa tay" rất không thực tế và phản cảm vì quá lãng phí nước sạch và hướng dẫn người nhà rửa tay theo cách biết "tiết kiệm nước" hơn. Bài viết của tác giả rất hữu ích. Tôi cũng có thêm ý kiến là nước ta mọi người chưa có ý thức lưu trữ nước mưa là nguồn nước tự nhiên quí giá mà nhiều quốc gia khác muốn mà không có. Với đặc điểm khí hậu nhiệt đới mưa đối với ta khá nhiều. Người dân nếu biết hứng nước mưa và xây bể lưu trữ và sử lý nước cho sinh hoạt hàng ngày như tưới cây xả bồn cầu hay giặt giũ thì mỗi gia đình chúng ta sẽ tiết kiệm được rất nhiều nước và tiền của cá nhân đó. Đồng thời cũng giúp đất nước tiết kiệm được một khối lương nước lớn cho các mục đích công cộng khác. Sự thay đổi lớn bắt đầu từ những thói quen nhỏ. Chúng ta nên truyền thông song hành thông điệp "tiết kiệm nước" cùng với việc rửa tay thường xuyên. Bản thân mỗi người lớn trong gia đình cũng nên cố gắng làm gương cho trẻ nhỏ để cả xã hội sẽ có một thói quen tốt, đó là sử dụng nước một cách tiết kiệm!