Phản biện Nói như ông Nguyễn Trần Bạt: “Trong mỗi một xã hội bao giờ cũng có nhiều nhóm lợi ích khác nhau. Các nhóm lợi ích bao giờ cũng có nhu cầu  hành động vì một mục tiêu nào đó. Nhưng trên mỗi khía cạnh hay mỗi lĩnh vực của đời sống  bao giờ cũng có những cách lý giải khác nhau… Phản biện tạo ra một giai đoạn đệm cho quá trình hành động tự nhiên của các nhóm lợi ích, đó là giai đoạn thảo luận và thỏa thuận. Phản biện làm cho các hành vi chính trị, kinh tế và xã hội trở nên ít chủ quan hơn, tức là sự xung đột của các nhóm lợi ích đã được điều chỉnh thông qua thảo luận và thoả thuận.”Dân dã, ta cứ gọi là “dân biết, dân bàn, dân kiểm tra”. Gần đây ở ta có mấy vụ khá nóng.Đầu tiên là các sự kiện liên quan đến BOT. Trên thế giới, người ta hiểu BOT là một phần mềm có thể chạy tự động trên Internet. Còn ở Việt Nam, BOT đồng nghĩa với Cai Lậy. Nhà nước giao quyền, công ty bỏ tiền làm đường rồi thu phí của dân đi qua, thu đủ thì trả lại đường cho nhà nước. Trong vụ này, dân biết rất ít, bao giờ ký hợp đồng, ai là chủ đầu tư,  điều khoản thế nào, tất cả mù tịt, may ra chỉ biết tổng mức đầu tư, và vì thế cũng chẳng có gì mà bàn. Thế mà dân vẫn biết cách kiểm tra rất hay, cứ từ tốn trả từng đồng cho đến bao giờ đủ tiền phí, làm cho các trạm BOT tắc nghẽn. Mà tắc nghẽn thì công ty cũng chẳng thu được đồng nào. Thế là phải xem xét lại từ đầu. Chưa biết các nhà đầu tư tính thế nào.Những tưởng dân chỉ quan tâm đến mấy chuyện tiền lẻ, lặt vặt, sát sườn. Hóa ra học thuật cao siêu cũng hấp dẫn dân không kém.Đến hẹn lại lên, Hội đồng công nhận Giáo sư nhà nước công bố  1.226 nhà khoa học đạt chuẩn giáo sư và phó giáo sư năm 2017. Trong không khí hồ hởi phấn khởi của ngành khoa học nước nhà, tự nhiên có người dân cắc cớ hỏi: “Sao nhiều thế, năm 2016 chỉ có 702?” Nhiều thì sao, miễn là đủ điều kiện. Nhưng “dân” không thỏa mãn. Biết xong thì phải bàn. Thế là lại thêm mấy người  nữa ùa vào soi, hóa ra nhiều là vì đây là đợt “vét” cuối cùng của Quyết định 174. Vì lo nhỡ năm sau thay đổi, điều kiện khó khăn hơn, nên các ứng viên tranh thủ nộp hồ sơ cho “chuyến tàu cuối” mang tên quyết định 174 (chữ của giáo sư Trần Văn Nhung).Chữ “vét” được báo chí nêu ra, khiến người dân nghe “đã” vấn đề, giống như vét nồi, vét đĩa. Thế là dân ùa vào soi các hồ sơ. Thời đại này, hồ sơ lý lịch, học ở đâu, làm gì... được phân tích kỹ càng.Chủ tịch bị những người soi cáo buộc: Một là chưa phải giáo sư đã làm Chủ tịch hội đồng công nhận Giáo sư. Hai là tự ký phong giáo sư cho chính mình với tư cách Chủ tịch. Ba là mấy bài báo khoa học của Chủ tịch đăng ở một tạp chí mà họ nghi ngờ tư cách khoa học.Cáo buộc đầu tiên thì có vẻ không phải lỗi của ông Chủ tịch. Cáo buộc thứ hai, với cá nhân tôi, thực ra chẳng là “phốt”. Bản thân tôi cũng đã ký khen thưởng, kỷ luật chính mình vài lần. Đây là ông Chủ tịch ký cho ông giáo sư mà. Tuy hai ông là một, nhưng thân phận khác nhau. Riêng cáo buộc thứ ba là chỗ cho dân thể hiện quyền kiểm tra, đánh giá.Tuy cả hai sự việc đều chưa kết thúc, nhưng thực sự là những ví dụ sinh động về phản biện xã hội. Mặc dù khởi phát một cách ngoài ý muốn, cả hai đã dẫn đến những cuộc tranh luận sôi nổi về các vấn đề đạo đức, kinh tế, chính trị, tài chính, xã hội, tập hợp được đông đảo giới tri thức và người dân trong và ngoài nước. Nó thể hiện rằng “dân” ta đã trưởng thành nhanh chóng.Tôi tin là những cuộc thảo luận rộng rãi như vậy, sẽ dẫn đến những dịch chuyển quan trọng trong cách ra quyết định của những người có quyền lợi liên quan trong những vấn đề quốc gia đại sự từ nay về sau.Nguyễn Thành Nam Nói đi thì phải nói lại, giáo sư, tiến sĩ của mình nhiều nhất thế giới nhưng Việt Nam lại đứng áp chót về đóng góp cho nhân loại. Vậy phải chăng mấy ông ấy làm giáo sư để nhận lương và lên chức. hay. Cảm ơn anh Nam, cảm ơn Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng. Dân như anh và GS Dũng thì nước chắc sẽ sánh vai với các cường quốc năm châu!!!!! Con người không phải đối tượng bất khả sai lầm nên sự phản biện là cần thiết để chúng ta tiếp cận được chân lý. Huống hồ Chân lý là điều không thể bị độc quyền bởi bất cứ cá nhân/cộng đồng nào. Một xã hội luôn tự vấn,phản tỉnh và chấp nhận phản biện đa là nền tảng tiên quyết cho một cộng đồng tiến bộ,dân chủ và văn minh. Đừng tưởng người dân không biết mà dân biết tất cả, chỉ có điều họ có nói ra không, nói như thế nào và có biểu lộ thái độ gì không thôi. Các cấp lãnh đạo, quản lý hãy lấy làm mừng khi được người dân bình luận, phản biện, phê phán, vì đó là cơ hội để hiệu chỉnh, hoàn thiện hoặc thay đổi, mặc dù sẽ tốn công sức nhưng sẽ tránh được hệ quả nặng nề. Nếu không có ai nói gì (vì bàng quan theo kiểu “cứ để xem thế nào”, vì sợ phản đối sẽ “chuốc vạ vào thân”) thì tình hình bề ngoài có vẻ là hay, nhưng tình hình sẽ tiếp tục diễn biến xấu đi một cách thầm lặng, cho đến một lúc nào đó phải tự đập bỏ công trình vì không còn cách nào khác, và sẽ tốn kém, thậm chí thiệt hại vô cùng. Vì vậy, một xã hội muốn tiến lên công bằng, dân chủ và văn minh phải bắt đầu từ công khai, minh bạch càng nhiều càng tốt. Chỉ mỗi chi tiết "Một người chưa phải giáo sư được làm Chủ tịch hội đồng công nhận Giáo sư" cũng đủ biết chất lượng GS, PGS của cúng ta thế nào! Phong Giáo sư phải dựa trên thành tích thực tế đóng góp gì cho sự phát triển, còn giờ chủ yếu phong Giáo sư để được "tiếng với mọi người", và lên chức. Haha. Đọc buồn cười quá!Đúng là chỉ có ở VN Cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra dù có cố giấu kỹ đi nữa. Sự minh bạch ngay từ ban đầu thì sẽ ít đi những điều trái ngoái như vầy. Cảm ơn tác giả. Chỉ phản biện tự phát, lác đác, chưa trở thành việc bình thường của xã hội ! rất hay, rất lướt mà đủ độ nhấn, cảm ơn anh Phản biện có tâm và có tầm là thể hiện giá trị cao nhất trách nhiệm của công dân. Phản biện là sức mạnh, là động lực thúc đẩy minh bạch và dân chủ, là sòng phẳng với cuộc đời, là thúc đẩy tiếp cận với "thế giới phẳng", với cách mạng công nghiệp 4.0 và siêu cạnh tranh hiện nay. Nếu chúng ta coi trọng công tác phản biện thì mọi việc sẽ minh bạch hơn, rõ ràng hơn, có chất lượng tốt hơn và phát huy được tính dân chủ được dư luận xã hội hoan nghênh, làm cho mọi việc có kết quả tốt đâu ra đấy. Muốn có những thế hệ người việt có tư duy phản biện thì chúng ta phải xây dựng một nền giáo dục với tư duy phản biện là kim chỉ nam trong quá trình học tập. Nhưng nền giáo dục việt hiện nay lại là thầy đọc trò chép! Buồn lắm Ở một khía cạnh nào đó Phản biện kích thích sự chia sẻ của những người có tri thức, hạn chế sự liều mạng ra quyết định của các nhóm lợi ích, giúp mỗi người có vai trò cẩn thận và hiểu vấn đề sâu sắc hơn, loại bỏ bớt tư duy cá nhân, sự độc đoán cá nhân, nhận diện mặt hạn chế, cái cuối cùng là đưa ra một quyết định mang tính tổng thể hơn, hạn chế sai sót và thất bại của từng quyết định. Bài hay và mới. Mong anh Nam sẽ viết thêm về dịch chuyển thế nào đây. Bao lâu dịch chuyển đúng hướng với xã hội tiến bộ. Có đớn đau không?