Cái cần thì không có Mặc dù thông tin tuyển dụng được đăng trên nhiều kênh, yêu cầu về chuyên môn không quá khắt khe, mức lương khởi điểm cao hơn mặt bằng chung và bộ phận nhân sự đã đưa ra nhiều ''chiêu'' để hấp dẫn ứng viên; sau vài tháng, chúng tôi nhận được không đủ số hồ sơ đáp ứng được nhu cầu.Vì vậy, khi biết thông tin mới công bố của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, trong đó nêu rõ có tới 225.500 cử nhân và thạc sĩ đang bị thất nghiệp, chưa kể tới hơn 117.000 người tốt nghiệp cao đẳng chuyên nghiệp các ngành, tôi thoáng giật mình. Phải chăng có sai sót nào đó trong công ty của chúng tôi làm cho các ứng viên không mặn mà? Tuy nhiên, thoáng giật mình đó mau chóng trôi qua khi tôi nhớ lại kinh nghiệm phỏng vấn ứng viên của mình.Làm việc ở vai trò quản lý nhiều năm, tôi có nhiều dịp phỏng vấn các ứng viên. Có nhiều người không biết phải làm cái Hồ sơ xin việc (CV) như thế nào. Có người bằng cấp rất đẹp, điểm các môn học cao chót vót, nhưng khi phỏng vấn thì không thể nói một câu cho đĩnh đạc. Có vài người có chút khả năng cũng như kỹ năng sống thì lại quá tự tin, đề xuất cho mình những thứ mà nhẽ ra họ phải nỗ lực làm việc nhiều năm mới có được.Tôi trao đổi chuyện này với các bạn bè của tôi, là chủ các doanh nghiệp, thì đều nhận được câu trả lời như nhau rằng, việc cần người rất nhiều, nhưng người phù hợp công việc lại quá thiếu. Các doanh nghiệp hiện nay chịu nhiều áp lực kinh doanh nên họ chỉ muốn tuyển người có thể làm việc được ngay mà không cần phải tốn thời gian đào tạo lại. Trong khi đó, nhiều cử nhân, thạc sĩ mới ra trường ở ta còn rất ngây ngô. Thậm chí có người tốt nghiệp loại giỏi nhưng không rành kỹ năng tin học văn phòng, không biết cả cách sử dụng công cụ tra cứu Google để tìm tài liệu cần thiết cho công ty. Có lần tôi nhờ cô nhân viên mới soạn thảo một văn bản mà cô phải sửa đi sửa lại nhiều lần, cuối cùng tôi nản quá đành cho nghỉ việc.Ngoại ngữ là một vấn đề khác. Tôi biết rằng đem so trình độ ngoại ngữ của sinh viên nước ta với sinh viên nước ngoài là không thể. Nhưng việc học giao tiếp đơn giản cũng không khó đến mức phần lớn ứng viên không đáp ứng được. Trong thời đại này, việc không biết ngoại ngữ chắc chắn là một khiếm khuyết rất lớn trong hồ sơ xin việc của các bạn trẻ. Tôi nghĩ các bạn cũng ý thức được việc này nhưng không hiểu sao họ không dành thời gian cho nó.Chê trách cử nhân, thạc sĩ nhưng chúng ta cũng không thể không nói đến vai trò của các cơ sở đào tạo, các bậc phụ huynh và những nhà hoạch định nguồn nhân lực. Việc thu nhận sinh viên ồ ạt, đánh vào tâm lý sính đại học của dân ta làm cho chất lượng tuyển sinh đầu vào rất kém. Các bậc phụ huynh thay vì định hướng nghề nghiệp phù hợp với mong muốn và khả năng của con em mình lại cố hết sức để cho con được học đại học, thỏa khao khát bằng cấp dù tương lai con em mịt mù phía trước.Những người đáng ra chỉ đủ khả năng đi học nghề nay cũng thành cử nhân rồi không biết làm gì lại học tiếp lên thạc sĩ, làm cho số cử nhân, thạc sĩ có trình độ thấp ngày càng nhiều. Nhiều ngành nghề có nhu cầu cao thì chỉ tiêu tuyển sinh lại rất ít. Trong khi đó những ngành nghề như Quản trị kinh doanh, Tài chính ngân hàng... lại quá nhiều. Từ đó dẫn tới tình trạng, lao động tay nghề cao quá thiếu, còn các ông bà cử phải giấu bằng đi để xin làm lao động phổ thông thì ngày càng nhiều.Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp nhận xét: Nhóm người có trình độ cao đẳng và đại học trở lên vẫn có tỉ lệ thất nghiệp cao nhất và có xu hướng tăng. Điều này nghe qua có vẻ như là một nghịch lý. Nhưng cá nhân tôi thấy chuyện không có gì lạ.Trở lại với câu chuyện công ty tôi, dù chưa tuyển đủ, chúng tôi chắc chắn không thể thay đổi tiêu chí. Tuyển một người lao động không làm được việc không chỉ tốn kém mà còn gây rất nhiều phiền phức.225.500 cử nhân và thạc sĩ, nếu muốn hết thất nghiệp, trước hết phải hiểu rằng, ngoài cái bạn có (bằng cấp), phải mang đến cho nhà tuyển dụng cái họ cần.Lê Tư Tôi xin mượn một bài post của Giáo Sư Xoay trên facebook như sau:"Ngày nọ, thiên hạ đồn thổi nơi kia có một cao nhân biết môn giết rồng. Trai gái khắp nơi nô nức kéo đến xin làm học trò để mơ có ngày giết được rồng như thầy. Đến ngày tốt nghiệp môn giết rồng, học trò mới dám hỏi thầy: “Thưa thầy, đội ơn thầy đã dạy chúng con môn giết rồng, nay chúng con đã thành tài, xin thầy cho con biết rồng ở đâu để bọn con giết ạ?”. Cao nhân trầm ngâm vẻ hồi tưởng rồi trả lời: “Ta đã chờ đợi nhiều năm qua, nhưng đến nay cũng chưa bao giờ thấy rồng cả”. Đám học trò hốt hoảng hỏi: “Không có rồng vậy thì thầy dạy bọn con môn giết rồng để làm gì ạ???”. Cao nhân bình thản vuốt râu đáp: “Có rồng hay không thì quan trọng gì, chí ít thì từ nay bọn con cũng có thể mở lớp dạy giết rồng như ta, thế là cũng đủ sống rồi”.Vậy là từ đó, đám học trò trở thành các “chuyên gia đào tạo”, họ tỏa về khắp nơi mở lớp dạy giết rồng. Già trẻ gái trai theo học ngày một đông, học trong phòng không đủ, họ còn kéo nhau ra cả các ngã tư đông người hoặc đường hoa Nguyễn Huệ để học… Rồi một ngày không xa, khi họ tốt nghiệp, họ sẽ lại trở thành các “chuyên gia đào tạo” môn giết rồng thế hệ mới… Các lớp học giết rồng sẽ lại mở rộng khắp nơi…"*Ngoài lề: Tôi cảm thấy rằng, các giáo dục ĐH Việt Nam cần phải áp dụng ngay những mô hình giáo dục từ các trường Đại học TOP hàng đầu thế giới thì sinh viên - thạc sĩ Việt Nam mới đủ năng lực cạnh tranh với các quốc gia khác trong bối cảnh AEC. Anh thông cảm, Tiến sỹ còn không làm được việc, ngoại ngữ còn không biết câu chào làm sao trách cử nhân và thạc sỹ. Chỉ cần có cái bằng là người ta mặt ngẩng được rồi. Bởi vì lao động của Việt Nam bây giờ muốn việc nhàn mà lương cao, chứ vất vả mà lương cao cũng không làm nhé. Làm vất vả, cật lực lấy thời gian đâu mà nhậu? Còn làm việc nhàn mà lương thấp thì sao mà đủ trang trải cuộc sống. Thôi thất nghiệp cho chắc ăn Tuyển về, đào tạo đến khi làm được việc ngon nghẻ lại nhảy sang chỗ khác, quá nản. Là một sinh viên mới ra trường và may mắn không thất nghiệp, tôi cũng đã suy nghĩ về vấn đề này và đi đến một kết luận: Các bạn sinh viên thiếu kiến thực thực tế, kiến thức sống nhiều quá.Không tiếp xúc với doanh nghiệp, không tiếp xúc với các nhà tuyển dụng từ trước, các bạn không hiểu cái gì họ cần, cái gì mình thiếu, cái gì cần bổ sung. Và cứ thế 4 năm học trôi qua và đi chệch đường.Tôi chỉ có thể kể lại kinh nghiệm của bản thân mình: Tôi may mắn ngay từ năm 2 đã được tiếp xúc với các anh chị khoá trên, một tổ chức NGO... tôi cũng tự tìm hiểu nếu muốn là một lập trình viên, mình cần những gì, và tôi bổ sung theo các hướng đó bên cạnh việc học và nghiên cứu.Còn về giải pháp chung, tôi nghĩ không còn cách gì khác ngoài các bạn phải hiểu về cuộc sống bên ngoài, thực trạng thị trường, và tiếp xúc với các doanh nghiệp: càng sớm càng tốt chứ không để đến năm 3-4, hoặc thậm chí là không bao giờ. Để các bạn hiểu sự thực ntn, nó không hồng như bạn nghĩ. Bài viết của anh rất hay. Cử nhân thất nghiệp rất nhiều nhưng cũng không thiếu nhiều vị trí không tuyển được ứng viên. Những việc này cũng không thể đổ lỗi cho cử nhân được vì họ không được định hướng đúng đắn từ những nhà chiến lược, nhà hoạch định chính sách, họ không có được thông tin cũng như môi trường giúp đỡ, hỗ trợ. Các bạn trẻ bây giờ tính cách hời hợt lắm, không ý tứ, thiếu ứng xử xã hội. Tôi lấy ví dụ trong công ty có tiệc cuối năm, cả công ty cùng lên 3 chiếc xe hơi để đến nhà hàng, xe sếp cũng đi cùng lúc với nhân viên nhưng chạy sau 1 chút, thế nhưng các bạn trẻ khi đến thì các vị trí đẹp ở đầu bạn thì ngồi kín cả, các sếp đến sau loay hoay tìm chỗ thế mà các bạn ấy cũng không đứng lên nhường, thế là các anh chị trưởng phòng phải nhường. Thật potay với các em ấy. Cái có thì lại không trân trọng Con tôi bây giờ cùng một lúc phải học ba nơi cho một môn học. Học thêm ở nhà cô giáo để có một bảng điểm dẹp. Học ở trường học để có một cái giấy chứng nhận mà người ta gọi là bằng. Cái bằng đẹp vì học thêm nhà cô giáo. Và học thêm ở bên ngoài, những giáo viên chẳng dậy ở trường công lập nào để lấy kiến thưc! tư duy bảo thủ là thói quen cố hữu của đa số.hãy biết lao động là gì?làm gì = mục đích sống mọi giá trị đang trên đà phá sản Tôi thấy đây là lỗi này lớn nhất thuộc về ngành giáo dục vì dạy 'Làm người' (từ lớp 12 trở xuống / dưới 18 tuổi) còn chưa xong thì làm sao mà dạy để 'Làm việc' (trên lớp 12 / trên 18 tuổi) được.Rõ ràng nhất là Giáo viên dạy Tin học ở Cần Thơ nhưng kiến thức Tin học rất kém. Thậm chí là giáo viên Tin học ở Trường chuyên mà không gõ văn bản Tiếng Việt được vì không biết được Font chữ nào sử dụng cho Bảng mã nào. Ngân hàng nơi tôi làm việc cũng thuộc top đầu, nhân viên tuyển vào tối thiểu bằng khá, nghìn người dự tuyển chỉ lấy hơn trăm. Vậy mà đến 99% không thể soạn được cái văn bản cho đúng thể thức, nội dung cộc lốc, không mở bài, thân bài, kết luận, lập luận hời hợt, không chút logic, tối nghĩa, thậm chí vô nghĩa. Chưa kể chính tả còn sai tùm lum. Sửa văn bản cho các cô cậu cử, thậm chí cả thạc sỹ mà không khác gì dạy con nít tập viết. Đấy, chất lượng đào tạo thế đấy. Bài viết hay quá. Mình nhớ có câu nói: "May mắn chỉ đến khi mọi thứ đã chuẩn bị sẵn sàng". Các bạn đi xin việc cũng vậy, may mắn chỉ là một phần, bạn cứ chuẩn bị tốt mọi thứ đi rồi công việc tốt ắt sẽ tự tìm tới bạn. Chúc các bạn thành công. Tình huống của tác giả cũng giống y như tình hình hiện tại của mình gặp phải. Thậm chí khi phỏng vấn đến mức lương thì họ đòi lương cao tương xứng với bằng cấp của họ, mình trả lời "vậy anh đã cống hiến hay mang lại lợi ích gì cho công ty tôi chưa mà đòi lương cao, tôi chưa biết trình độ năng lực của anh thế nào thì làm sao trả lương cho anh cao được"