Nghề dạy học Tôi quen "người mẹ Việt Nam", cô Trinh, hồi mới đến Việt Nam. Cô Trinh mời tôi dạy tiếng Anh ở một số trường tại TP HCM, năm 2009. Lớp quá nhiều học sinh, có lớp gần 60 em. Không tài liệu giảng dạy, sách giáo khoa lỗi thời, phòng học thì nóng và học sinh gặp khó khăn khi trao đổi.Tôi không làm việc ở đó lâu được. Tôi nghĩ rằng giáo viên ở đây thật sự rất bản lĩnh, hy sinh cả cuộc đời chịu khổ để dạy cho các em từng con chữ, một công việc cao quý vô cùng. Cô Trinh đến giờ vẫn còn gắn bó với giảng đường của mình, tuy khó nhưng cô không bỏ cuộc. Có lần cô nói với tôi: "Cô không coi chúng là học sinh, mà là những đứa con của cô". Tôi ngưỡng mộ sự hy sinh của những người như cô lắm.Với tôi, giáo viên Việt Nam là những anh hùng. Rõ ràng mình nên hậu đãi họ như những người tận tâm và chuyên nghiệp. Đầu tư vào giáo viên cũng chính là đầu tư vào tương lai của Việt Nam, đem sự thoải mái để đổi lấy nỗ lực của họ. Có một khoản lương tốt, họ sẽ không cần phải làm thêm giờ, hay nhận tiền hối lộ để nâng điểm cho bất kỳ học sinh nào, đầu óc chỉ tập trung vào sự sáng tạo khi giảng dạy tại trường. Trung bình, bộ óc của chúng ta chỉ có được tối đa ba tiếng sáng tạo mỗi ngày.Sau thời gian dạy cùng cô Trinh, tôi mở một câu lạc bộ dạy học viên những kỹ năng cần thiết để học tốt, một thí nghiệm nhỏ của tôi. Tôi dạy các bạn trẻ những kỹ năng liên quan đến thảo luận và tranh luận trong một nhóm, dựa vào phương pháp "The Harkness". "The Harkness" là phương pháp giảng dạy và học tập bằng cách cho học sinh ngồi thành hình bầu dục lớn, thảo luận các ý tưởng trong không khí cởi mở nhất. Giáo viên chỉ quan sát, thi thoảng khuyến khích, động viên học sinh đưa ra ý tưởng riêng của họ, tự thuyết phục và trao đổi với nhau. Cả nhóm sẽ phải đảm bảo rằng tất cả thành viên đều tham gia vào cuộc trò chuyện như nhau.Đây là cách để mỗi thành viên đều có thể suy nghĩ cùng nhau, "trôi" với nhau. Harkness được sử dụng nhiều ở trường học tại Mỹ. Nhà trường can đảm trao trách nhiệm cho học sinh, để thế hệ trẻ biết cách tự chịu trách nhiệm về con đường học vấn của chúng. Nhờ đó các em độc lập hơn, biết nói chuyện một cách bình đẳng. Học sinh có thể tự quản được lớp học của họ.Trong nhóm học sinh của tôi, có một cậu bé không thể nói chuyện với bất kỳ ai. Thật không may là những người khác đã không khuyến khích em ấy thảo luận cùng cả nhóm. Tôi có thể tưởng tượng em sẽ như thế nào trong mô hình lớp học vuông truyền thống của Việt Nam, ngồi một góc thật sâu cuối lớp, tránh ánh mắt của các thầy cô, nhiều năm liền. Tất nhiên sau một thời gian dài trốn tránh các bài học, em không có khả năng tự suy nghĩ hoặc đóng góp ý kiến cho một cuộc thảo luận nhóm.Ở nhiều lớp học tại Việt Nam, yêu cầu bàn tròn gồm 60 học sinh, sinh viên là phi thực tế. Do vậy, việc tập trung giao trách nhiệm cho chính học sinh, hướng dẫn họ cách quản lý theo nhóm nhỏ hợp lý hơn. Giáo viên đứng sang một bên tin tưởng và dõi theo sự tiến bộ của họ. Mô hình lớp học vuông ở Việt Nam, với số lượng học sinh hiện tại, đang đứng trước nguy cơ trở nên lỗi thời. Nó hoàn toàn không hỗ trợ sự đóng góp bình đẳng các ý tưởng và sự phát triển khả năng của các cá nhân. Những người ngồi phía trước, gần gũi với giáo viên hơn, sẽ nhận được nhiều thông tin hơn, còn những người ngồi phía sau tiếp tục trì trệ.Đó là một lý do làm cho xã hội Việt Nam dường như thiếu mất văn hóa tranh luận và thảo luận hiệu quả, đúng mực. Tôi thấy nhiều người nhanh chóng huỷ bỏ, chê bai một ý tưởng trước khi kịp suy nghĩ sâu sắc về nó. Họ chưa nghe hết câu đã vội vàng nói: "Không", thậm chí đưa ra đánh giá vội vàng. Những ý tưởng hay và nghiêm túc như làm sao để tạo ra một con tàu không gian bay vào vũ trụ, cách kìm chế dịch bệnh thế kỷ, hay làm thế nào để giải quyết những vấn đề tồn tại triền miên trong xã hội. Câu trả lời chỉ có được khi chúng ta cùng ‘trôi’ với nhau, cùng trao đổi, tranh luận bằng thiện chí và tận tình.Rất khó để giáo viên Việt Nam cảm thấy tự do sáng tạo dạy học trong môi trường học đường hiện nay vì có quá nhiều quy định từ cấp trên. Nhưng nếu không phải họ thì ai? Chỉ giáo viên là người hiểu rõ học sinh của mình nhất. Và họ nên được là người chủ động trong việc thiết kế lớp học, cách dạy và học cho chính những "đứa con" của mình. Bởi khi bị kiểm soát quá sát sao, đặc biệt là các đánh giá tiêu chuẩn xếp hạng giáo viên, các buổi dự giờ, nó làm các giáo viên áp lực và chỉ tập trung vào các con số vô vị, cốt sao đầu tiên là giữ được việc làm.Các trường học có thể phát triển giáo trình của riêng mình, tập trung vào các kỹ năng giải quyết vấn đề sáng tạo nhất, cách làm việc nhóm, làm quen với tư duy phê phán và kỹ năng giao tiếp. Hãy cho những người trẻ một lý do để học tập thay vì đe doạ điểm kém.Một người bạn năm ngoái bay từ Mỹ về Việt Nam thăm tôi. Ông bảo bây giờ công ty Mỹ đã có robot bay trên không giao hàng, Google có xe tự động lái. Một tương lai không xa, robot sẽ thay thế hết các công việc lao động tay chân, con người chỉ còn lại các công việc sáng tạo. Chính vì vậy, sáng tạo ở các trường học quyết định tương lai của tất cả chúng ta.Jess Peterson(Nguyên tác tiếng Việt) Tôi hiện là giáo viên cấp 2. Tôi cũng như tất cả các đồng nghiệp đều có một ý tưởng rằng được cởi bỏ những qui định lỗi thời, để chúng tôi có thời gian thỏa sức sáng tạo nghiên cứu dạy học tốt hơn. Nhưng khổ nỗi áp lực hồ sơ sổ sách ,dự giờ, chỉ tiêu, mưu sinh đã lấy hết thời gian rồi còn đâu Theo đuổi nghề giáo ở Việt Nam phải thực sự là những người dầy bản lĩnh.Làm thầy cô giáo, nghĩa là anh sẽ "gánh trên vai" đánh giá, dư luận từ xã hội; của muôn vàn soi xét từ triệu triệu phụ huynh; của đồng nghiệp, lãnh đạo...Có vượt qua được áp lực cảnh "làm dâu trăm họ" đó, anh mới mong kiên định con đường mà mình đã lựa chọn, theo đuổi. Đứng vững rồi mới đề cập tới việc chuyên môn ra sao, dạy phương pháp nào cho tốt, làm sao cho đủ sống?...Làm thầy cô giáo, trước khi đề cập tới chuyên môn anh sẽ phải đối mặt với dấu hỏi lớn: Làm sao để vừa sống tốt (từ lương & cả việc làm thêm khác ngoài lương), vừa đáp ứng được chuyên môn mà xã hội, nhà trường, phụ huynh & cả học sinh đòi hỏi.Sự sáng tạo đòi hỏi một "không gian tinh thần" được đảm bảo. Thử hỏi, nếu phải đối diện với thực tế "Cơm áo không đùa với khách thơ" thì ở cương vị các thầy, cô giáo, mấy ai đảm đương được đòi hỏi đó? Đó là chưa kể đến các yêu cầu về giáo cụ, phương tiện học tập luôn phải được cập nhật mới chứ không phải "lạc hậu" như anh Jesse đề cập!Nếu nhìn ở góc độ "Thân giáo", trước một nghề không đủ sống bằng lương sao ta có thể tuyển được người giỏi cho nghề sư phạm? Liệu ta có giữ được những thầy, cô kiên trì theo đuổi nghề Giáo dù họ có cháy khát khao hay đam mê đến mấy đi nữa?Steve Jobs có một câu nói kinh điển: "Hãy cứ khát khao, hãy cứ dại khờ". Liên tưởng câu nói trên với nghề sư phạm, để nghĩ tiếp có lẽ là cả một câu chuyện dài! Bài viết rất hay, cám ơn tác giả Vợ và mẹ tôi là giáo viên, tôi hiểu những khó khăn của họ. Quy định của bộ giáo dục quá nhiêu khê, thời gian làm sổ sách khiến giáo viên không còn nhiều thời gian lo cho học sinh; lương lại thấp trong khi bộ giáo dục liên tục đòi giáo viên phải nâng cao bằng cấp nhưng giáo viên phải tự trả tiền. Rồi lại chỉ tiêu, sáng kiến kinh nghiệm, bồi dưỡng thường xuyên, thi đua,... đó là những quy định đúng nhưng bị làm cho thành thủ tục hành chính, có khi lại dẫn đến tiêu cực. Rất mong có lãnh đạo bộ GD đọc bài báo này để thay đổi vì tương lai con em chúng ta. Bạn người nước ngoài mà hiểu khá rõ về GD Việt Nam. Mục đích chính của chúng tôi là dạy cho học trò (kể cả tiểu xảo làm bài trắc nghiệm) để vượt qua các kỳ thi. Hay và bổ íchBản thân tôi cũng đánh giá phương pháp dạy trao đổi thảo luậnChúng ta ko thể xem tất cả học sinh như nhau mà mỗi người có 1 năng lực nhất định, chỉ có không gian mở mới tạo được sự sáng tạo của các emKo biết khi nào mình mới thay đổi phương pháp giáo dụcThân Cách đây 10 năm, bạn tôi là giáo viên tiếng Anh mới ra trường với lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ đã hăng hái muốn thay đổi cách học tiếng Anh cho học sinh để trở về đúng thứ tự là nghe nói đọc viết. Nhưng chỉ 2 năm sau gặp lại và nó bảo trên lớp tao vẫn phải dạy theo cách truyền thống (tức là học sinh học xong 12 năm tiếng Anh mà đa phần vẫn không biết nói tiếng Anh, không phát âm chuẩn được), còn để phần sáng tạo đó ra lớp học thêm nó mở ra. Lý do không phải nó dấu bài để dạy ở lớp học thêm mà vì những quy chế đánh giá học sinh qua điểm số, qua chỉ tiêu kia làm nó bắt buộc làm để giữ lấy lương. Lâu nay mình vẫn hỏi tại sao 12 năm học tiếng Anh mà ko nói được tiếng Anh trong khi trẻ con chỉ cần mất 3 năm để học 1 thứ tiếng bất kì :) Các giáo viên VN còn hay có câu các em hỏi nhiều quá, cô khan cả cổ rồi nè hay không biết thì dựa cột mà nghe thế là học sinh im lặng là vàng luôn. Cảm ơn thầy Jess Bài viết rất sâu sắc. Nhưng tôi thấm (và đau nhất) là câu: Đầu tư vào giáo viên cũng chính là đầu tư vào tương lai của Việt Nam, đem sự thoải mái để đổi lấy nỗ lực của họ. Có một khoản lương tốt, họ sẽ không cần phải làm thêm giờ, hay nhận tiền hối lộ để nâng điểm cho bất kỳ học sinh nào, đầu óc chỉ tập trung vào sự sáng tạo khi giảng dạy tại trường...Ngày xưa tôi từng học ngành sư phạm, và câu: "lương sư hưng quốc" luôn đau đáu tận tâm can tôi mãi đến khi đã về hưu! Nhiều suy nghĩ được dập tắt từ trong suy nghĩ. Hy vọng thế hệ ba mẹ bây giờ, và sau này hãy để cho con em nó tự do suy nghĩ, và biết cách lắng nghe nhiều hơn ! Giáo dục Việt Nam cần thay đổi rất nhiều, trong tương lai hi vọng sẽ có những người thầy người cô tâm huyết và yêu nghề. Cảm ơn tác giả về phương pháp dạy và cách giúp các em tự tin trong giao tiếp. Bài viết của anh rất hay, cảm ơn anh Mới đây có bài viết, trong một buổi họp mà không có tranh luận, tranh cãi thì thật nhàm chán. Bên giáo dục cũng có thử nghiệm vài mô hình tổ, nhóm rồi nhưng tất cả vẫn là thử nghiệm. Tạo hứng thú cho học sinh gắn liền với những vd thực ngoài cuộc sống hay dạy lịch sử kiểu gắn liền với phim ảnh thì rõ ràng là hấp dẫn và dễ nhớ.. Anh là người rất hiểu VN theo a nên bắt đầu từ đâu?! Nền gd nặng về hành chính, cơ chế, hình thức! Một bài viết hay và rất đáng suy ngẫm về nghề dạy học ở Việt Nam!