Bao phân bò 'cứu đói' Từ chiều qua đến trưa nay, Ksor Huỳnh lượm được bấy nhiêu phân bò, nếu đầy bao Ksor Huỳnh sẽ bán cho đại lý với giá 40 nghìn đồng. Ngoài tiền bán phân bò, Huỳnh chỉ còn biết ăn gạo cứu đói. Trong chòi, chồng của Ksor Huỳnh đang ru cậu con nhỏ ngủ. Cạnh bên là cô con gái lẫm chẫm chơi tha thẩn bên hai can nước sinh hoạt vừa lấy về từ cái hồ dã chiến. Nước do bộ đội của huyện chở về làng. Bộ đội dùng xe cạp đất cạp cái hố sâu. Hố được lót vải bạt, xe của bộ đội chở nước từ đập thủy lợi dưới chân đèo Chư Sê về đổ vào. Nước vừa để tưới tiêu vừa để sinh hoạt, màu nhờ nhờ. Một xe chở được 3 bồn, 6 nghìn lít, loáng cái hết ngay. Cây tiêu của vùng H'Bông khát nước chết dần mòn.Cơn mưa cuối cùng mà làng K'Tê cũng như toàn xã H'Bông đón nhận là vào ngày 16/10/2015, mưa rây rây không đủ ướt áo. Ông chủ tịch xã H'Bông nói với tôi, "Không thể tin được cả năm 2015 địa phương chúng tôi chỉ có 4 cơn mưa". Trong một vườn tiêu, căn lều trông vườn bỏ hoang mấy tháng nay, mấy trăm gốc tiêu chết khô giòn. Rải rác trong vườn tiêu là những cái giếng khoan bỏ dở vì không tìm thấy nguồn nước. Đến nương của trưởng thôn Siu Loan cũng không còn gì cả, trưởng thôn lên nương chỉ để gom những cành cây cháy dở mang về. Mấy tháng trước, trưởng thôn thu hoạch củ mì bán với giá hơn 2 nghìn một kg, lỗ nặng. Vài người trong làng hùn tiền lại, tìm vào tận sâu trong khu vực gần suối. Họ đào ao, khoan giếng với độ sâu cả trăm mét mới có nước. Nước hút lên đổ vào ao, từ ao theo đường ống nhựa dài 2 km về tưới cho vườn tiêu. Mà cũng không đủ nước tưới cho toàn bộ, chỉ tưới tiêu con, tiêu già đành bỏ mặc. Một nghìn gốc tiêu nhà bà Hoa, bây giờ còn hơn 500 gốc. Chồng bà cùng bạn bè đã tốn cả trăm triệu tìm nước.Đó là những khung cảnh bạn sẽ gặp ở xã H’Bông, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai. Hạn hán nặng, con người và đồng ruộng đang chết mòn đi trong cơn khát. Từ trung tâm huyện Chư Sê về đến xã H'Bông, thi thoảng có màu xanh của những khu may mắn chưa tụt nước. Còn lại, là những cánh đồng lúa cháy, những quả đồi xác xơ, những dòng suối trơ đáy.Người dân TP HCM vừa tổ chức một hoạt động quyên góp được một triệu mét khối nước cho đồng bào hạn, mặn. Đó là một cử chỉ đầy nghĩa tình. Ở khắp nơi trên vùng Tây Nguyên này, không chỉ đến năm nay, mà đã từ vài năm, là khung cảnh của những cánh đồng cháy khô vì thiếu nước. Nhưng trước thông tin về một triệu mét khối nước mà người dân TP HCM vừa quyên góp cho đồng bào, tôi trộm nghĩ nếu dự án đường ống nước sinh hoạt kéo từ Thị trấn Chư Sê về H'Bông được triển khai sớm hơn thì biết đâu, mọi thứ ở H'Bông sẽ trở nên mướt mát và lấp lánh, thay vì những nụ cười gắng gượng của Ksor Huỳnh. Những mét khối nước quyên góp cho Tây Nguyên, bây giờ cần kíp. Nhưng chúng sẽ hết rất nhanh, như những hồ chứa dã chiến mà bộ đội đang đào cho đồng bào. Ksor Huỳnh sẽ vẫn phải trông vào những bao phân bò ngày hạn, vào gạo cứu đói để sống. Và vấn đề của vùng hạn Tây Nguyên, thì vẫn còn đó. Trước mắt là cơ sở hạ tầng thuỷ lợi. Sau là bài toán về giữ rừng, giữ nước. Một triệu mét khối nước ấy khẳng định rằng cộng đồng vẫn rất quan tâm đến những vấn đề đồng bào đang đối mặt. Và cộng đồng sẽ còn cần huy động sức mạnh của mình, cho những điều cốt lõi hơn nữa.Tây Nguyên đang chờ đợi, nhưng không chỉ là chờ đợi nước, mà chờ đợi cách làm sao để có nước. Trong căn lán thấp tè, Ksor Huỳnh trệu trạo nhai những hạt cơm cứu đói, bên bao phân bò chờ người trả giá.Ngô Nguyệt Hữu Hàng nghìn ha rừng bị chặt đẻ làm thủy điện, làm rẫy ca phê . Và bây giờ là hậu quả. 5-7 năm trước nhiều nhà khoa học đã phản đối dữ dội những dự án duyệt làm ơr Tây nguyên, nào thuỷ điện, nào boxit, .... Họ phân tích cặn kẽ nguy cơ hạn hán, chết chóc ... Những lời của họ rơi vào im lặng, cũng có lúc quan chức đăng đàn chấn an, đã tính kỹ lắm rồi, quy trình đúng lắm... Giờ nhiều quan chức vẫn còn đương chức, họ ăn nói với dân Tây Nguyên thế nào đây, hay vẫn chỉ là do El Nino và biến đổi khí hậu... Bịp bợm dối trá, tội cho người dân ở đó, ko bán xới đi đâu được thì chỉ đành chết dần chết mòn thôi. "Đời cha ăn mặn - Đời con khát nướcNgười hại người không chết - trời hại mới chết" Cần một sách lược môi trường bền vững cho Tây Nguyên nói ri6ng và những vùng miền khác trên cả nước nói chung! Rừng còn cây gỗ nào thì hè nhau chặt trụi cây đó, từ dân tới cán bộ làm nhà phải bàn ghế gỗ, tủ gỗ, cửa gỗ, gỗ càng quý hiếm thì càng chuộng để thể hiện đẳng cấp. Rồi tới phong trào xây nhà gỗ, nhà vườn gỗ mới phô trương được hết cái vinh hoa phú quý. Gỗ ta chặt hết rồi thì ta sang Lào, sang Campuchia chặt, đến khi hết rừng, hết nước thì lại than trời Máy bay chuyến Sài Gòn _Gia Lai nếu bay ban ngày trời trong, khi ngang qua khu vực tây nguyên nhìn xuông bạn sẽ thấy 1 vùng đồi trọc rộng kinh khủng. Khôn thấy chút bóng dáng gì của rừng xanh, của đại ngàn. Tôi sống ở cả 2 tp đi lại nghiều nên chẳng có gì ngạc nhiên khi tây nguyên bị đại hạn kiểu này. không sơm thì muôn thôi. nói thêm là mấy ngài ngồi phòng lạnh vẻ qui hoạch rừng bên bộ nông lâm nghiệp không biết được bao nhiêu rừng bị xà xẻo mổi giờ trôi qua đâu. Kiểm lâm VN luôn qua lưng về hướng ...rừng Cần một quy hoạch chiến lược về nguồn nước và bảo vệ nuôi dưỡng nguồn nước cho hôm nay và lâu dài. QUÁ THƯƠNG CẢM ÔI TÂY NGUYÊN Thiếu nước thế này mà làm thêm bô xít nhôm thì chắc Tây nguyên sẽ thành sa mạc thôi. Đúng tại người hại người, giá như người ta có ý thức bảo vệ rừng ngay từ đầu thì sẽ không có ảnh hưởng biến đổi khí hậu gây mất nước hạn hạn như nay. Người gây người chịu, giờ phải gánh chịu hậu quả thôi. TIỀN THỦY ĐIỆN ĐI ĐÂU? Ý kiến độc giả người nào sẽ đọc? Có Quan nào đọc ko? Còn rừng còn nước, chặt rừng thì ... Ăn của rừng dưng dưng nước mắt ! Đây là cái giá phải trả mà ai cũng biết Mất bò mà chưa chịu làm chuồng