Hộ khẩu Hai thập kỷ trước, tôi có một anh bạn người Quảng Ninh, sang Nga lao động từ khi còn trẻ. Vài năm sau có lưng vốn trở về, anh muốn định cư ở Hà Nội, bèn cầm tiền đi mua nhà. Mua xong, thiếu hộ khẩu Hà Nội, anh đành nhờ bà cô đứng tên căn nhà. Thế là ông chủ nhà phải khai báo tạm trú suốt năm năm trong ngôi nhà do mình bỏ tiền mua, để đủ điều kiện được nhập hộ khẩu.Hồi ấy, muốn có hộ khẩu Hà Nội phải có nhà ở Hà Nội. Muốn đứng tên sở hữu nhà ở Hà Nội, thì phải có hộ khẩu tại đây. Cái mối lòng vòng trong chuyện hộ khẩu và sở hữu nhà ấy, nay đã được giải quyết. Nhưng cho đến giờ này, cầm được quyển sổ hộ khẩu vẫn là niềm hân hoan lớn, và sự tồn tại của nó vẫn là đầu dây mối nhợ của rất nhiều ràng buộc tất yếu khác.Hộ khẩu xác định việc đi học của trẻ em là đúng tuyến hay trái tuyến; liên quan luôn cả cơ chế cộng điểm ưu tiên vùng miền.Hộ khẩu xác định bảo hiểm y tế khi nhập viện là đúng tuyến hay trái tuyến.Hộ khẩu dùng cho các thủ tục liên quan đến tài sản, tín dụng, thậm chí có thể đem cầm cố lấy tiền mặt."Người nghèo lên thành phố làm thuê nhưng con cái khó học tập vì sổ hộ khẩu, đi đâu cũng kè kè sổ" - bà Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu trong phiên họp Thường vụ Quốc hội mới đây.Sổ hộ khẩu bản chất là thứ gì mà kinh khiếp thế? Rất đơn giản, đó là cách để nhà nước quản lý nhân khẩu dựa theo thống kê tại nơi cư trú. Mọi sự di chuyển khỏi địa bàn cư trú, nếu không thay đổi hộ khẩu, đều chỉ là tạm thời (nên gọi là "tạm trú").Có thể bạn không biết điều này, người đầu tiên nghĩ ra mô hình quản lý hộ khẩu là chính trị gia Thương Ưởng áp dụng cho nước Tần thời Chiến Quốc (khoảng năm 359 trước Công nguyên). Thương Ưởng thay đổi hương thôn, chia lại đất canh tác, dồn năm nhà gọi là "bảo", 10 nhà gọi là "liên". Một nhà có lỗi thì 9 nhà phải tố cáo, nếu không tố cáo thì cả 10 nhà cùng phải tội chết. Vì thế nước Tần tập trung nguồn lực xây dựng quân đội rất mạnh, xâm lấn các nước khác, nhưng ngược lại dân chúng trong nước ta thán khổ sở.Khi đăng ký hộ khẩu thường trú vào các huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc Trung ương, Luật Cư trú hiện hành đòi hỏi công dân phải có thời gian tạm trú tại thành phố đó từ một năm trở lên. Thời gian này tăng lên hai năm đối với các trường hợp đăng ký thường trú vào các quận. Riêng đăng ký vào quận nội thành Hà Nội thì thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô, nghĩa là phải tạm trú từ ba năm trở lên. Các "điều kiện riêng" kể trên được đặt ra nhằm hạn chế luồng di dân từ nông thôn đến các thành phố lớn, giảm áp lực cho hệ thống cơ sở hạ tầng và chính sách an sinh xã hội của các đô thị này.Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Công an, Thiếu tướng Nguyễn Duy Ngọc, qua nhiều năm, quy định này không thực sự phát huy hiệu quả. Bằng chứng là tình trạng gia tăng dân số cơ học, di dân từ các tỉnh, nông thôn đến các thành phố lớn vẫn rất cao. Nhiều người dân, mặc dù không có hộ khẩu tại đây nhưng vẫn sinh sống, làm việc khiến gia đình gặp nhiều khó khăn trong học tập, lao động cũng như thụ hưởng các dịch vụ công.Thậm chí, "việc quy định riêng các điều kiện đăng ký thường trú ở các thành phố trực thuộc Trung ương đã ảnh hưởng đến quyền tự do cư trú của công dân theo quy định của Hiến pháp năm 2013" - Thứ trưởng Ngọc phản ánh.Thực tế chứng minh rằng, người dân lựa chọn nơi cư trú vì nhu cầu cá nhân, trong khi hộ khẩu ràng buộc họ ở xuất phát điểm sinh quán. Và những hàng rào kể trên chỉ khiến sự bất bình đẳng xã hội thêm sâu chứ không ngăn được tăng dân số cơ học. Theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở do Tổng cục Thống kê thực hiện năm 2019, dân số thành thị là 33.122.548 người, chiếm 34,4 % tổng dân số cả nước. Yếu tố di cư góp phần làm dân số khu vực thành thị tăng thêm 1,2 triệu người, chiếm 3,5 % dân số thành thị. Con số 3,5 % ấy có thực sự tương xứng với những lo ngại quá tải hạ tầng hay dịch vụ xã hội?Trình bày về dự thảo Luật Cư trú trước Quốc hội chiều 22/5, Bộ trưởng Công an Tô Lâm cho biết luật mới sẽ bãi bỏ sổ hộ khẩu và các thủ tục hành chính có liên quan, thay thế bằng hình thức quản lý công dân thông qua mã số định danh cá nhân. Các thông tin về dân cư, hộ tịch sẽ được đồng bộ trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu về cư trú.Đây chính là điều người dân đã mong mỏi từ lâu. Nói đơn giản, sự tôn trọng con người là nhìn vào các thông tin của họ, nghề nghiệp, sức khoẻ, trình độ học vấn... chứ không phải việc họ sinh ra, hay trú quán ở đâu. Bỏ sổ hộ khẩu, không chỉ những người nhập cư, mà bất kỳ công dân nào cũng sẽ được giảm áp lực quản lý hành chính, tăng lên các lựa chọn học tập, làm việc và cống hiến cho xã hội.Sẽ có rất nhiều vấn đề phải giải quyết, nếu Quốc hội thông qua dự thảo Luật Cư trú, bởi sau hàng chục năm áp dụng, hộ khẩu đã là yếu tố bảo chứng trong quá nhiều khế ước xã hội. Dẫu vậy, không có sự thay đổi nào mang tính đột phá mà dễ dàng áp dụng ngay cả.Rất có thể sau kỳ họp Quốc hội này, niềm tự hào có "hộ khẩu thành phố" sẽ đi vào dĩ vãng, để rồi được nhắc tới như những giai thoại của một thời bao cấp năm nào. Gia Hiền Bỏ sổ hộ khẩu không có nghĩa không còn quản lý về hộ khẩu trên một địa bàn, một người từ địa phương khác đến vẫn phải đăng ký nơi cư trú. Vấn đề mang tính cải tổ ở đây là: Người dân không còn phải khư khư ôm cuốn sổ hộ khẩu đến ngay chính cơ quan quản lý hộ khẩu để chứng minh là mình có hộ khẩu. Một việc vô cùng đơn giản mà mãi vẫn chưa giải quyết. Chỉ cần quan tâm tìm hiểu kỹ một chút và đưa ra giải pháp là khắc phục được. Chưa thấy ai thống kê và đưa ra giải pháp thay thế nếu bỏ hộ khẩu rồi thì những việc có liên quan đến hộ khẩu sẽ thay thế ra sao? Hậu quả thế nào? Mặt xấu nhiều người nói còn mặt tốt? Nếu không có mặt tốt mà toàn xấu sao tồn tại mấy chục năm??? Sổ hộ khẩu đối với tôi là một áp lực cực kỳ lớn, tôi người miền trung theo mẹ vào sg từ năm 97. Mỗi lần muốn xin vc hay xin đơn gì cũng phải gọi về quê photo hộ khẩu chứng thực gửi vào để kèm theo bộ hồ sơ. Và đặt biệc là phải kem theo thứ gì đó chung với hộ khẩu tỉnh thì hồ sơ của tôi mới có thể đi trót lọt. Không chỉ hộ khẩu mà quy định làm căn cước công dân ( CCCD ) cũng khá hài hước. Bà cụ nhà tôi SN 1939 lên quận làm CCCD thì không làm được. Lý do là : Trong Sổ hộ khẩu chỉ ghi năm sinh ( 1939 ) không ghi rõ ngày tháng. Lưu ý tất cả các hộ khẩu cũ đều ghi vậy và các giấy tờ như CMT, Hộ chiếu đều có đủ ngày - tháng - năm sinh thì đều không được công nhận. Bên Công an yêu cầu phải có giấy khai sinh để sửa lại hộ khẩu thì mới làm CCCD. Nghe tới đây Cụ chán quá bỏ luôn không làm CCCD nữa. Vì Cụ sinh năm 1939 muốn có GKS cần phải lặn lội về quê mà ở quê không biết chính quyền xã có cấp lại cho Cụ được không ! Ai biết chỉ giùm còn nước nào ngoài VN có sổ hộ khẩu. Nhắc đến hộ khẩu là lại đau. Tôi có người quen đi nước ngoài định cư năm 97. Thời đó quy định sau vài tháng không ở VN thì phải cắt hộ khẩu mới được cho nhập tịch nước ngoài. Lại thêm chủ hộ là cha mất nên cán bộ tư pháp cấp lại sổ hộ khẩu, chọn một người trong gia đình làm chủ hộ trên cuốn sổ này. Thành thử mọi thông tin liên quan đến người ở nước ngoài đều không còn thể hiện trên hộ khẩu. Dịch bệnh khó khăn, người nhà muốn chuyển tiền ra nước ngoài hỗ trợ người thân mình mà không được. Lý do là người này tên trong hộ khẩu không có, chứng minh nhân dân còn giữ lại thì quá cũ hết hạn, giấy khai sinh có ghi tên cha mẹ thì cũng vô tác dụng vì ông bà chết đã lâu nên hộ khẩu đã xoá tên ông bà, còn địa chỉ trên giấy khai sinh trùng địa chỉ hộ khẩu thì chỉ chứng minh người này có ở chung nhà vào thời điểm đó, không chắc là có quan hệ ruột thịt với nhau! Kiều bào xa cứ mang ngoại tệ gửi về VN thì rất nhanh, còn khi khó khăn trong nước muốn giúp lại cũng không được. Chung quy cũng bởi không có tên trong hộ khẩu mà ra. Nghĩ tình thâm bị chia cắt mà buồn Tôi cũng ủng hộ bỏ hộ khẩu, nhưng cũng lâu lắm mới bỏ được hoàn toàn vì thủ tục từ công đến tư hiện đều dính chạt vào cái hộ khẩu. Ví dụ như đăng ký biển số xe ở TP HCM chẳng hạn, cầm căn cươc công dân đi đăng ký thì xe mang biển số nào? Hay như vay tiền NH rõ ràng có hộ khẩu ở TP HCM hay HN thì vay tín chấp dễ hơn ở tỉnh? Rồi cho con đi học trường công, ai cũng muốn cho con vào trường điểm ở nội thành, không qui định hộ khẩu rồi những trường có quá nhiều người muốn vào thì tuyển học sinh kiểu gì hay lại tổ chức thi rồi nguyện vọng 1-2-3? sơ sơ thôi là thấy nhiều thay đổi mã sẽ mất nhiều thời gian mới giải quyết được Thực ra là bình cũ rượu mới, bỏ hộ khẩu thì tôi hoàn toàn ủng hộ, nhưng có bỏ đựơc học sinh học đúng tuyến phải chứng minh chỗ ở hiện tại phù hợp, mua bán nhà đất có phải chứng minh chỗ ở hiện tại... Bỏ hộ khẩu chỉ là bỏ quyển sổ giấy và thay bằng quyển sổ điện tử nhưng nội dung thì vẫn chỉ có vậy? Mình cũng từng lên bờ xuống ruộng chỉ vì cái hộ khẩu. Ủng hộ bỏ sổ HK. Đã đi nhiều nước xem họ quản lý như thế nào rồi. Nhưng khó bỏ hộ khẩu vì đó là "giấy vua" của các loại giấy. Bây giờ nếu kéo dài sự quản lý kiểu cũ thì làm sao tiến kịp thời đại 4.0. Hoan hô bỏ sổ hộ khẩu giấy. Quản lý bằng công nghệ sẽ đơn giản hơn nhiều. Khổ lắm Bác ạ.... CB làm sổ hộ khẩu quên không ghi ngày tháng năm sinh ...Muốn ghi vô cũng cả 1 vấn đề. Bài viết quá hay quá chuẩn, cám ơn tác giả đã nói ra những lời mà người dân nhập cư như chúng tôi muốn nói Tôi muốn kể một câu chuyện có thật.Tôi là dân ở quê đương nhiên là có hộ khẩu, quanh năm làm lụng ,dành dụm mua được căn nhà thành phố có giấy tờ đàng hoàng, đúng pháp luật, 5 năm sau tôi nhập khẩu tại đây , thế nhưng vì cuộc sống manh áo gạo tiền , con cái ,làm lụng thiếu thốn tôi lại bán căn nhà đó đi , lúc này tôi vẫn còn hộ khẩu. Rồi cố gắng dành dụm nhưng không mua nổi căn nhà có giấy tờ, tôi đành mua nhà vi bằng sổ chung nơi khác . Tại đây tôi có đăng ký tạm trú nhưng tôi nghĩ, căn nhà có giấy tờ đàng hoàng mà tôi nhập khẩu bán cho người buôn bán nhà đất, liệu trên một căn nhà, số nhà thì có bao nhiêu hộ khẩu trùng tên vì mua đi bán lại nhập hộ khẩu nữa. Và như bản thân tôi, là công dân Việt Nam mà như kẻ vô gia cư. Vì muốn có hộ khẩu phải có nhà có giấy tờ đàng hoàng hay ít ra cũng có người bảo lãnh. Hộ khẩu phải chăng là khổ hậu.