Con nhà người ta Điểm thi đã có, chân dung các thủ khoa, những cô - cậu bé đỗ đạt cao đã được truyền thông và mạng xã hội đưa tin.Trong bữa cơm tối qua, con tôi kể, group nhóm bạn của cháu trên Zalo đang diễn ra cuộc "tố khổ" dài "hàng chục cái vuốt tay" về một loại "món ăn" xuất hiện trong bữa cơm nhiều gia đình gần đây - món "con nhà người ta". Cháu kể lại một cách sinh động muôn vàn trạng thái so sánh của cha mẹ, từ ngụ ý nhẹ nhàng đến chì chiết, tựu trung lại đều xuất phát từ mong muốn con mình được như con người ta.Con tôi kết luận, thứ khiến cháu và nhóm bạn sợ nhất là so sánh về điểm số.Hóa ra, ám ảnh điểm số chưa từng biến mất kể từ thế hệ của tôi. Thời chúng tôi, "ác mộng" thường đến sau những buổi họp phụ huynh - nơi giáo viên chủ nhiệm công khai thành tích và điểm số của con ngoan trò giỏi trong lớp, đồng thời bêu tên những học trò cá biệt.Từ năm 2014, với Thông tư 30, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu trường học không công khai điểm số học sinh dưới bất kỳ hình thức nào trong các buổi họp phụ huynh. Mọi trao đổi và góp ý được tiến hành qua các cuộc gặp gỡ 1-1 giữa giáo viên và cha mẹ. Đây cũng là cách mà các trường học trên thế giới áp dụng từ lâu nhằm đảm bảo bí mật thông tin cá nhân, tôn trọng quyền riêng tư.Trong những xã hội trọng thành tích như Việt Nam, cách làm này đồng thời góp phần giảm áp lực thành tích, hạn chế tâm lý so sánh, gây tổn thương đến những đứa trẻ chưa bằng bạn bằng bè.Nhưng sự phát triển của mạng xã hội, với khả năng lan truyền thông tin không giới hạn, gần như đã phá hỏng nỗ lực này của Bộ Giáo dục. Những đứa trẻ giờ đây không chỉ bị so sánh với vài bạn cùng lớp mà có thể bị so với bất cứ "tấm gương" nào cùng lứa, ở bất cứ đâu trên khắp đất nước.Mạng xã hội gần như chỉ trưng ra những trailer đẹp đẽ. Phụ huynh chọn phần lung linh nhất của con để khoe. Nhiều bậc cha mẹ không nhận ra (hoặc lờ đi điều đó) để bắt con mình trở thành nhân vật trong trailer của người khác.Khó có thể chỉ trích những phụ huynh khoe con. Họ có quyền chính đáng được tự hào. Cũng khó chê cười những cha mẹ kỳ vọng con cái mình được như con nhà người khác. Tôi tin đấy đều là những biểu hiện hồn nhiên của tình yêu thương con cái.Nhưng những chuyện xảy ra gần đây khiến tôi tự nhủ, yêu thương cũng cần đến lý tính và trách nhiệm, trách nhiệm với con mình và con người khác. Thông tin điểm số mỗi người trưng ra, dù muốn hay không, sẽ tạo phản ứng liên hệ, so sánh, gây tâm lý lo sợ, tổn thương đến những đứa trẻ liên quan.Một nam sinh chia sẻ với tôi chuyện cũ, rằng thời điểm thi trượt vào 10 là lúc cậu sụp đổ nhất. 9 năm là học sinh giỏi, cậu không chấp nhận nổi sự thật này. Thứ khiến cậu cảm thấy khủng khiếp nhất là "ánh mắt muộn phiền của bố và sự tức giận của mẹ". Kết quả, cậu phải đi điều trị tâm lý 16 tháng.Nghiên cứu mang tên "The culture of social comparison" (Văn hóa so sánh xã hội) đăng trên tạp chí PNAS năm 2018 cho biết, người được nuôi dạy trong nền văn hóa tập thể sẽ dễ hình thành sự so sánh xã hội (social comparison) hơn những người lớn lên trong nền văn hóa đề cao chủ nghĩa cá nhân. So sánh, đòi hỏi con mình bằng con người khác là tâm lý không chỉ của riêng người Việt.Giới nghiên cứu tâm lý học dùng khái niệm peer pressure - áp lực đồng trang lứa - để chỉ hiện tượng một cá nhân chịu ảnh hưởng bởi những cá nhân khác trong cùng một nhóm xã hội; khiến họ phải thay đổi bản thân để phù hợp chuẩn mực của nhóm. Mặt tích cực của peer pressure là tạo nên động lực để một cá nhân phát triển bản thân. Nhưng các thống kê ban đầu ghi nhận nhiều hơn tác động tiêu cực của hội chứng này. Ví dụ, thống kê của Merriam-Webster - một nhà xuất bản lớn của Mỹ - cho thấy, 85% học sinh trung học nước này phải chịu đựng áp lực đồng trang lứa; 70% trẻ từng hút thuốc ở tuổi teen cho biết, chúng lần đầu hút thuốc là nhằm giải tỏa peer pressure.Ở Việt Nam, mới đây, chiều 9/7, một phụ huynh chia sẻ thông tin trên trang cá nhân, nhờ cộng đồng giúp tìm con gái. Theo đó, cô bé sinh năm 2007 sốc vì kết quả thi không tốt nên đã bỏ ăn, viết thư chào tạm biệt gia đình và đi khỏi nhà. Rất may là một ngày sau, phụ huynh thông báo đã tìm thấy cháu.Áp lực bị so sánh thực tế không chỉ kết thúc bằng chuyện bỏ nhà ra đi hay một khóa điều trị tâm lý. Việt Nam chưa có số liệu thống kê đầy đủ, nhưng những cái chết, trực tiếp hoặc gián tiếp, liên quan đến điểm số đã xảy ra gần đây.Peer pressure có thể tác động tới với bất cứ lứa tuổi nào. Khoe con, so sánh con cái là một biểu hiện của áp lực này lên các bậc phụ huynh. Họ tham gia vào cuộc đua ngầm với nhau, nhưng không tự mình chạy, mà đẩy con ra làm vận động viên bất đắc dĩ.Nhưng mỗi đứa trẻ là một bản thể riêng về khả năng, phẩm chất, ước muốn và nhu cầu... Chúng xứng đáng được trưởng thành theo cách riêng, không phải đóng vai người khác trong một bộ phim do bố mẹ mình đạo diễn.Hoàng Anh Tú Bậc cha mẹ tự thấy mình chưa bằng người ta, nên họ dồn kỳ vọng của mình vào đứa con, để nó hoàn thành ước mơ còn dang dở của mình. Đứa con phần vì không được thấu hiểu, phần vì không được sống cuộc đời của mình sẽ bị tổn thương, và sự tổn thương đó có thể sẽ dẫn đến lặp lại vòng tròn độc hại cho thế hệ sau. Muốn cắt đứt vòng lặp ấy, cha mẹ hãy nhìn lại bản thân mình, hiểu khả năng của mình so với kỳ vọng, trước khi nhìn về đứa con. Mình biết là sáo rỗng, là khó khăn đấy, nhưng đạt được niềm vui, niềm hạnh phúc trong cuộc sống có bao giờ là dễ dàng đâu. Nhớ mãi hồi mình đi thi, lúc học ôn thì ba mẹ cũng tạo điều kiện, rồi chăm lo vô tình cũng tạo thành áp lực cho mình. Tuy nhiên đúng hôm đi thi, sau khi ra khỏi phòng, ba ko hỏi làm bài thế nào mà hỏi mình đói không, đưa mình đi ăn, lúc đang ăn mới hỏi làm bài tốt không, mình bảo không tốt lắm, không được như kỳ vọng của con. Ba chỉ nhẹ nhàng bảo là "không sao, thua keo này ta bày keo khác, còn cơ hội". Câu nói đó thôi làm mình thực sự ấm lòng và có lẽ thay đổi suy nghĩ của 1 đứa trả tầm 15 tuổi khi đó. Không bao giờ quên! Albert Einstein đã nói: Nếu bạn đánh giá một con cá bằng khả năng leo cây thì cả đời (con cá đó) sẽ nghĩ rằng mình ngu ngốc.Việc so sánh con người và đánh giá họ thua kém bằng sự so sánh đó là rất nguy hiểm. Điều này hoàn toàn khập khiểng nếu như ta lấy điểm yếu của người này so với điểm mạnh của người kia. Nó giống như một cuộc thi đấu không công bằng và vô lí.Kết quả thì người thắng sẽ luôn thắng, được tung hô, ăn mừng và vui vẻ trên chiến tích lẫy lừng của họ. Còn người thua thì ngậm ngùi, thất vọng, mất đi sự tự tin vốn có vì một cuộc thi mà người khác vô tình tạo ra cho họ. Những đứa trẻ của chúng ta ngày nay chịu nhiều áp lực về học hành. Gần nhà tôi có gia đình ép con học đủ thứ từ khi mới 3 tuổi. Khi thấy con biết đọc sớm, nói được câu tiếng Anh...là gia đình này cảm thấy hãnh diện lắm. Ở vùng này, có đứa trẻ nào làm được điều đó đâu! Nhưng cùng với năm tháng, nay cậu bé này đã trở thành đứa trẻ rất kỳ quặc, có hành vi giống như lập dị, tự kỷ, khó chơi được với bạn bè, sức học rất xoàng...Tôi cũng thấy thương cho cậu bé này. Đó chính là kết quả từ áp lực gia đình, muốn con cái làm được những điều mà cha mẹ, ông bà trước đây không thể làm được. Trẻ em là tương lai của đất nước mà một quốc gia muốn phát triển bền vững thì mỗi người phải làm tốt công việc của mình. xuất sắc thì làm việc lớn kém thì làm việc nhỏ hơn mà mỗi việc đều có cái giá của nó vì vậy chúng ta chỉ cần dạy dỗ , chăm sóc chúng trong sự yêu thương và đặt mình vào vị trí của chúng thì sẽ chẳng còn sự so sánh nào cả. Tôi có duy nhất một đứa con, nó tự giác học tập thuộc dạng tiếp thu nhanh. Bản thân vợ chồng tôi là gv cấp 3, nhưng chưa bao giờ bắt con phải học hơn bạn bè. Chỉ cần con hơn chính con là được rồi. Ví dụ năm trước con lớp 6, năm nay lớp 7 là tốt rồi. Tôi chỉ cần con khỏe, ngoan và cho vui chơi thoải mái. Tôi lặng lẽ quan sát thấy con vui vẻ tự nhiên trong trẻo và học bài mà không âu sầu là tôi hạnh phúc rồi. Mỗi khi đón con ở trường, bao giờ tôi cũng hỏi 1 câu: hôm nay học vui không con ? Hoặc, hôm nay có gì mới không con ? Nghe con ngồi sau ríu rít kể chuyện là vợ chồng tôi thấy hạnh phúc cả ngày rồi. CŨNG KHÔNG NÊN SO SÁNH THÁI QUÁ NHƯNG NẾU CUỘC SỐNG KHÔNG SO SÁNH CHẲNG BAO GIỜ TIẾN BỘ ĐƯỢC, NẾU VN KO NHÌN RA CÁC NƯỚC THÌ CHẲNG BAO GIỜ BIẾT MÌNH ĐANG ĐỨNG Ở ĐÂU Học hành, thi cử áp lực, khi biết điểm số lắm khi còn sợ hơn.Năm 2006, tôi thi lớp 10, không đậu trường chuyên môn Văn, con bạn hàng xóm đỗ chuyên Địa, tôi bị bố mẹ nói cho phải đến cả tháng, ra đường ông ngoại con kia cứ nói kiểu rất tự hào, xem những đứa không đậu chuyên là thứ vất đi.Sự việc chỉ chấm dứt khi tôi đậu KTQD Thời đi học, mình chính là "con nhà người ta", nên dĩ nhiên không có việc "Bậc cha mẹ tự thấy mình chưa bằng người ta, nên họ dồn kỳ vọng của mình vào đứa con, để nó hoàn thành ước mơ còn dang dở của mình" như bạn nào đó nói. Mình không ép, không so sánh, không áp lực con mình với đứa khác. Nhưng mình sợ nó lơ là, phân tâm, không đạt được kết quả như đúng sức của nó có thể đạt, nói cách khác mình sợ nó chưa-cố-gắng-hết-sức."Con nhà người ta" cũng chỉ là câu chuyện về áp lực học hành thi cử mà thôi, không "con nhà người ta" thì cũng áp lực khác. Nhưng thử đặt hoàn cảnh các bậc cha mẹ thấy con mình ham chơi, lơ là, phân tâm,.... để rồi không đạt được thành tích học tập như đúng sức của nó thì sao?Đành rằng học vấn không phải là con đường duy nhất, nhưng tại Việt Nam, học vấn là con đường ngắn nhất và dễ dàng nhất. Mình rất không đồng ý với quan điểm để con tự trưởng thành theo cách riêng, để con tự quyết định khi nó còn quá nhỏ (tầm mười mấy tuổi). Cha mẹ phải định hướng, đồng hành, quan tâm. Chỉ là đôi lúc các bậc cha mẹ lại nhầm với áp lực mà thôi... Tôi có hai đứa con, và tôi luôn nói với con hãy cố gắng bằng mọi khả năng của mình còn kết quả được thế nào thì nhận thế đó, kết quả tốt thì đương nhiên là rất tốt, nhưng nếu kết quả chưa tốt (hoặc xấu) cũng chưa đến mức cháy nhà chết người được vì qua đó ta có thể biết mình thiếu sót ở đâu và quan trọng là đừng lặp lại sai lầm đó thêm nhiều lần nữa. Bài học nào cũng có giá trị và việc thất bại khi còn trẻ cũng không phải là một việc gì đó quá tệ với phần tươi đẹp của cuộc sống. Con người ta sống không chỉ bằng sự thành đạt mà còn bằng sự cảm nhận thấy giá trị cuộc sống qua mỗi ngày đang sống, mỗi việc đang làm, mỗi dự định của tương lai và mỗi lần vượt qua được thất bại. Chắc thế hệ 7x 8x là rõ nhất áp lực chuyện học hành, nhưng thời đó cũng không có nhiều chuyện để bị phân tâm như thời công nghệ bây giờ. Dẫu sao cũng nên để cho trẻ tự quyết cuộc đời của chúng, chúng cần sống của cuộc đời của bọn nhỏ chứ không phải của người lớn. Xã hội mình còn nặng tính thành tích quá, đâu đâu cũng thấy các "tấm gương" thi đậu điểm cao, thi đậu 3-4 trường chuyên. Thật ra mục tiêu lớn nhất và thực sự cho các em sau này là phát huy tối đa được thế mạnh của mình, cống hiến cho đất nước và được sống hạnh phúc. Có nhiều con đường để đi đến điều này và trường chuyên lớp chọn cũng chỉ là một phương pháp, một con đường để đi đến cái đích ấy. Tung hô thi cử quá đáng là đã vô tình biến "phương pháp" thành "mục tiêu" và đã gây sức ép không đáng có lên các học sinh. "mong muốn con mình được như con người ta." ôi may mắn là tía mẹ mình hồi xưa là nông dân, cuộc đời bình dị và mẹ chỉ cầm tay dẫn đi đến trường có đúng một buổi nhập học lớp 1, tan trường tự về. Còn thời gian còn lại đều ra đồng bươn chải kiếm sống. Mình cũng có đôi khi nghe tía mẹ nói ráng học cho bằng con nhà người ta, nhưng chỉ có vậy. Tuy nghèo, không thành công với đời, nhưng có tuổi thơ không ám ảnh. Thằng con mình sẽ cũng thế. Hãy để con tự giác học tập .đừng nên coi trọng thành tích trước mắt .luôn đông viên con sống biết phải trái .luôn tôn trọng mọi người xung quanh . cho dù con học không giỏi .nhưng sau này vẫn là người tử tế ...đó mới là cái ta cần phải có ... Muốn con có điểm cao thì cha mẹ hãy ... làm gương trướcSo sánh điểm của 2 lớp, 2 trường, 2 thầy chấm khác nhau thì giống như so hột gà với hột vịt.Bài thi có bao nhiêu giảm khảo chấm ?Gặp GK gắt thì điểm sẽ ít.Nếu có 3 GK chấm thì lấy điểm trung bình của họ.Đây là trải nghiệm bên Tây :Một bài triết đưa cho 10 thầy chấm2 ông cho 6 điểmPhần đông cho 11-13 điểm>>> thí sinh giỏi hay dở ?