Đầu tư cho giới trẻ Dường như mọi người đều nghĩ rằng, nếu chỉ trong một thời gian ngắn mà Việt Nam từ một vị trí khiêm tốn đã tiến lên nắm chức vô địch thể thao trong vùng thì chắc hẳn rồi đây chúng ta cũng có thể tạo được nhiều “phép lạ” khác. Điển hình nhất là có vài người bạn Singapore lúc ấy đã hỏi tôi rằng: “Liệu trong vòng 10 năm nữa Việt Nam có thể vượt qua Thái Lan được không?”.Khi so sánh mức độ phát triển kinh tế thì thước đo thường được dùng nhất là con số “Thu nhập bình quân đầu người” (lấy tổng sản lượng quốc nội GDP, chia cho dân số một nước). Theo thống kê của The Economist thì trong vòng 7 năm từ 1995 đến 2002, Việt Nam là nước đã tiến nhanh nhất khi từ vị trí 151 lên đến 128 (tăng 23 bậc), trong khi Thái Lan lại tụt từ 69 xuống 84 (giảm 15 bậc). Như vậy là trong vòng 7 năm từ 1995 đến 2002, khoảng cách giữa Việt Nam và Thái Lan đã thu ngắn 38 bậc và nếu tiếp tục cái đà rút ngắn 5 bậc mỗi năm này thì phải chăng chỉ cần 8 năm, nghĩa là đến 2010 thì kinh tế Việt Nam sẽ bắt kịp Thái Lan? Thực ra vấn đề không hề đơn giản như vậy vì nhiều lý do mà trước hết lúc bấy giờ Việt Nam và Trung Quốc chưa “nối mạng” với kinh tế thế giới nên đã không bị ảnh hưởng nặng bởi cuộc khủng hoảng tài chính 1997-1999 như các nước khác. Thấm thoắt mười năm đã trôi qua từ SEA Games 22 và hiện tại thì kết quả cuộc chạy đua kinh tế ấy ra sao rồi? Theo thống kê của IMF năm 2013 thì VN được xếp hạng 134 và Thái Lan 92. Như thế có nghĩa là trong vòng 10 năm qua thì cả hai nước đều… đi thụt lùi: VN từ 128 xuống 134 (giảm 6 bậc) và Thái Lan từ 84 xuống 92 (giảm 8 bậc).Trong bối cảnh hội nhập hiện tại, khi nền kinh tế Việt Nam ngày càng gắn liền hơn với kinh tế toàn cầu, quả thật là chúng ta đã và sẽ không thể tránh được ảnh hưởng của những cú “sốc” kinh tế toàn cầu, như cuộc khủng hoảng 2008 vừa qua mà ảnh hưởng vẫn còn dai dẳng cho đến hôm nay.Đổ lỗi cho những biến chuyển bên ngoài cũng đúng phần nào, nhưng việc phát triển kinh tế một quốc gia còn tùy thuộc rất nhiều vào những yếu tố nội bộ mà quan trọng nhất là “yếu tố con người”. Vẫn biết rằng hai yếu tố chính thúc đẩy việc tăng trưởng kinh tế  là đồng vốn và con người,  tuy nhiên không có tài trí của con người thì đồng vốn sẽ không được sử dụng tốt mà lại có thể mất mát, tiêu tán. Vấn đề quản lý con người cũng có nghĩa là quản lý chất xám. Các nước đang phát triển nào cũng tìm cách tận dụng nhân tài, thế nhưng tại sao vẫn còn hiện tượng “chảy máu chất xám”?Trong thập niên 1960, Philippines là quốc gia mà mọi người đều tin tưởng là sẽ cất cánh nhanh nhất so với các nước trong vùng. Lý do chính là vì dân Philippines có trình độ học vấn khá cao, nói tiếng Anh thông thạo và lại được Hoa Kỳ hết lòng giúp đỡ. Vậy mà dường như lúc bấy giờ đa số dân Phi trẻ tuổi chỉ có một ước mơ lớn là bỏ xứ qua Mỹ lập nghiệp.Ngay ở Singapore vào thập niên 1980, khi đất nước đã phồn thịnh dưới sự lãnh đạo khôn ngoan của Thủ tướng Lý Quang Diệu, một người bạn cao cấp trong chính quyền lúc ấy đã có lần tâm sự với tôi rằng, đa số thành phần trí thức của họ dường như đều "chân trong chân ngoài” cả. Nếu như chẳng may đất nước họ có vướng vào chiến tranh thì chính những chất xám này sẽ bị “tuôn“ ra nước ngoài.Nghĩ cho cùng thì ta không thể đổ lỗi cho giới trẻ của cả Philippines lẫn Singapore. Trách sao được khi họ lớn lên trong một môi trường ngoại lai, tai chỉ quen nghe nhạc ngoại, mắt chỉ nhìn phim ảnh ngoại và mỗi khi muốn diễn tả những ý tưởng của mình thì họ chỉ biết thốt ra bằng tiếng Anh. Họ nào có thấu hiểu gì về xứ mình mà đòi hỏi họ phải nặng lòng với đất nước.Chính ông Lý Quang Diệu lúc bấy giờ cũng từng tỏ ý hối tiếc là ban đầu đã quá đẩy mạnh việc phát triển kinh tế và buộc lớp trẻ bỏ tiếng Hoa để chuyển sang dùng tiếng Anh. Thành công vật chất đã đến nhanh chóng nhưng cái giá phải trả là lớp trẻ đã đánh mất nhiều giá trị văn hóa cổ truyền. Người dân Singapore  dường như không mấy ai biết từ “quê cha đất mẹ” (motherland) là gì. Do đó, chính phủ Singapore đã có những thay đổi chính sách, đặc biệt là những phong trào “về nguồn” như khuyến khích người dân nói tiếng Quan Thoại…Trông người mà lại nghĩ đến ta, mỗi năm Việt Nam có hằng trăm nghìn sinh viên, học sinh rời ghế nhà trường hoặc lên đường xuất ngoại du học. Họ sẽ là những doanh nhân và chuyên gia thuộc mọi lĩnh vực, nối tiếp thế hệ đàn anh tiếp tục gánh vác trách nhiệm phát triển đất nước. Với bản chất thông minh, hiếu học sẵn có, việc thu thập kiến thức kỹ thuật thật sự không khó đối với dân Việt. Sinh viên Việt Nam liên tục đạt được những giải thưởng quốc tế và người Việt được đánh giá là rất thông minh và nhẫn nại. Điều quan trọng là chúng ta cần đầu tư nhiều hơn vào lớp trẻ để giúp họ có được vốn văn hóa sâu dày, biết yêu quý và hãnh diện về văn chương, nghệ thuật và những giá trị cao đẹp của Việt Nam. Có như vậy họ mới cảm thấy gắn bó và quay về với quê hương đất nước. Những chương trình “về nguồn” và “mùa hè xanh” đều là những cố gắng đúng hướng và chắc chắn sẽ mang lại kết quả lâu dài.Trước làn sóng văn hóa ngoại lai đầy sôi động và cám dỗ của thời hội nhập, tôi  nghĩ chúng ta cần chú tâm nhiều hơn đến giới trẻ nếu muốn tránh những bước đi sai lầm của các nước bạn. Muốn thu ngắn cách biệt, muốn tạo dựng được một nền móng kinh tế vững chắc để có thể bắt kịp xứ người, vấn đề tăng cường chất lượng giáo dục đào tạo văn hóa cho lớp trẻ quả là một thách thức của Việt Nam hôm nay.Võ Tá Hân Cháu năm nay 32 tuổi, nhà cháu nghèo, má cháu phải bưng gánh để nuôi cháu. Cháu may mắn được thủ khoa một trường đại học lớn TPHCM, và được nhận vào làm một chỗ nhà nước cũng với hi vọng được đóng góp cho nước nhà. Nhưng chú Hân ơi, trong 6 năm cháu làm trong nhà nước, lương cháu lãnh không đủ ăn, má cháu vẫn phải đi bán bánh bèo, đêm về nằm ngủ vẫn không có quạt. Thế là cháu nhận lời ra nước ngoài làm cho một chỗ làm của Hàn Quốc, Và trong 3 năm nay cháu đã mua được cho má cháu căn nhà, sắm được cái xe hơi, còn cưới được một người vợ xem má cháu như má ruột. Cháu cũng hiểu thế nào là tinh thần dân tộc, thế nào là chảy máu chất xám. Nhưng má cháu già rồi, cháu chỉ muốn má cháu được nằm máy lạnh, được xem tivi màn hình phẳng, được một lần đi Đà Lạt, nơi mà 15 năm trước má cháu nói "Tao già rồi chắc không bao giờ được đi, mày sau này nếu được đi thì mượn bà Sáu cái máy chụp hình chụp về cho tao xem". Bài viết của chú Võ Tá Hân rất hay. Là một du học sinh tại Singapore, đã sống và học tập hơn 7 năm tại đất nước này, cháu xin được bày tỏ quan điểm của mình. Tuy đã sống và học tập ở nước ngoài một thời gian khá dài, cháu và các bạn du học sinh ở các nước khác mà cháu từng có dịp gặp và nói chuyện, trong chúng cháu, không bao giờ quên được quê hương Việt Nam. Những buổi tụ tập, họp nhóm ơ nơi xa quê hương luôn dồi dào cảm xúc, tràn đầy những món ăn Việt Nam. Cháu có thể khẳng định với chú và mọi người thuộc thế hệ trước rằng tất cả du học sinh đều luôn nhớ về đất nước, luôn tha thiết được sống và làm giàu cho đất mẹ. Nhưng, chú ơi, trở về để cống hiến không phải là chuyện dễ. Cái cháu nghĩ sẽ rất cần để hạn chế việc chảy máu chất xám là cần một sự thay đổi thật sự của ban lãnh đạo. Chất xám của chúng cháu nếu mang về liệu sẽ được trân trọng hay sẽ được coi là một thứ kiến thức, văn hóa ngoại lai để rồi lại bị quăng vào thùng rác của quốc gia? Phim ảnh trong nước suốt ngày ra rả chiếu phim ngoại. Người già thì thích phim Hàn Quốc, Trung Quốc, người trẻ thì thích Phillippines, Thái Lan, Mỹ.... Con nít thì suốt ngày xem Cartoon, Mr Bean.... Chỉ cần nhìn vào đó đủ thấy chiến lược định hướng văn hóa của chúng ta là thế nào rồi..... Lúc trước nền kinh tế Thái Lan làm gì có cửa với Việt Nam, kể cả Nhật và Hàn Quốc cũng còn muốn lung lay... Giờ thử nhìn vào thực tế Việt Nam phải phát triển 50 năm nữa mới giống được Thái Lan (tức là Thái Lan chỉ dậm chân một chỗ không phát triển gì nữa thì 50 năm sau Việt Nam mới theo kịp còn nếu Thái Lan mà cũng phát triển thì thôi khỏi cần bàn )....Tôi có tư duy và cách nhìn rộng mở hơn.... Con tôi không giữ được nét văn hóa và cội nguồn, lai theo Mỹ, châu Âu tôi cũng không quan tâm, miễn sao nó sinh ra được ăn mặc đầy đủ , cơm no áo ấm. Tôi thích con tôi biết tự chủ và biết tự lập, không bị chà đạp là vui rồi. Tôi là Bác Sỹ, 33 tuổi, làm ở BV trung ương cũng đã được 8 năm. Thu nhập tạm ổn so với xã hội, nhưng là bệnh viện theo cơ chế nhà nước, nặng về hình thức, nào là lao động xuất sắc thưởng, tiên tiến, rồi đến chiến sỹ thi đua nọ kia thưởng tầm 1 triệu/1 năm. Đã thế những danh hiệu đó lãnh đạo được hầu hết, còn nhân viên thì... Vẫn biết mình sống ở đâu thì phải theo văn hóa ở đó, sống ở Việt Nam phải theo văn hóa VN. Nhưng tình trạng quan hệ họ hàng, 4c và nịnh nọt tôi không thể chịu nổi. Sức chịu đựngh của con người có hạn, tôi đã chịu đựng cảnh này gần 10 năm nay, con đường thăng tiến và sự nghiệp của tôi vẫn rộng mở, ban Giám đốc và lãnh đạo khoa vẫn tạo điều kiện để phát triển chuyên môn, nhưng vì văn hóa như thế tôi không chịu được vì thế tôi quyết định sẽ nộp đơn xin thôi việc sau khi hết kỳ nghỉ lễ Quốc Khánh này. Tôi viết lên đây k phải để mọi người bình luận hay khuyên bảo nọ kia vì tôi đã quyết định. Tôi không thích cái văn hóa trong các cơ quan nhà nước của chúng ta, tôi tự hỏi có bao nhiêu bạn giống tôi về điểm này. Chúng ta có thể làm được nhiều việc khác nhau ở nhiều nơi khác nhau, nhưng vấn đề là môi trường, văn hóa tại nơi làm việc, tôi phải có hứng thú làm việc thì năng suất và hiệu quả mới cao. Sống mãi với cái bóng quá khứ ko giúp người Việt tiến xa hơn hiện tại đâu, đừng quá đề cao tự tôn dân tộc rồi cuối cùng thành ra tư duy bảo thủ, duy ý chí, chậm tiến. Tôi thế hệ 6x, học ĐH chuyên ngành và sau khi ra trường học ĐH ngoại ngữ - thông thạo tiếng Anh, tiếng Nga. Làm trong Viện NC của Quốc gia, tham gia các dự án Hợp tác với nước ngoài. Đi học và công tác nước ngoài cũng nhiều. Cũng rất yêu đất nước và hiểu VH nguồn cuội. Nhưng vẫn phải cho con đi du học và nói với con tôi rằng nếu có điều kiện thì hãy làm việc ở nước ngoài - bởi bây giờ mà về nước thì khó làm việc lắm. Viết ra những dòng này tôi biết mình đáng trách và xấu hổ ..... nhưng tôi không thể làm khác được ! Tôi luôn rất thích những bài viết của các tác giả trong mục "Góc nhìn", đặc biệt là tác giả Võ Tá Hân. Bài viết này rất hay. Bài toán "Hòa nhập chứ đừng hòa tan" đã được nhắc bao năm nay, nhưng vị nào có thể giải đây. Các vấn đề ai cũng biết, thậm chí còn biết giải quyết thế nào, nhưng không ai làm cả Đồng ý với tác giả và cũng ngậm ngùi đồng ý với các anh chị coment trên. Đúng vậy, em đang cũng đang làm nhà nước, đã xin ra ngoài làm, Trường quốc tế cũng đã đồng ý nhận, nhưng rốt cuộc vì những lời sếp nói nên vẫn làm nhà nước. Và không biết lúc nào em mới mua được nhà, con em được học trường tốt, và đầy đủ nhưng người ta đây. Chắc phải hạ quyết tâm ra ngoài làm thôi. Thật rất buồn lòng. Trong "toàn cầu hóa" ai mạnh người đó "làm cha", nước nào xuất ít/nhập nhiều thì chết (bao gồm cả KT và VH). Nước nghèo luôn luôn lép vế, và bị chèn ép...cần khôn ngoan xuất chúng thì mới trụ được. Tôi từng đọc cuốn sách "Những cánh hoa trước gió" của bác Hân, rất trân trọng những trăn trở của bác với nền kinh tế nước nhà, khâm phục tầm và tài của bác. Trước hết hãy dẹp bỏ những việc nhỏ mà không nhỏ đầy rẫy ở nước ta đã rồi tính. Mình làm cũng gần 10 năm nhà nước, giờ vẩn làm. Nói chung cũng mua nhà, xe hơi, tay trong tay ngoài nên không lăn tăn chuyện tiền bạc và các thứ. Nhưng nếu muốn cống hiến cũng chả biết phải làm sao với bộ máy phức tạp như thế này!