Ưu tiên của quốc gia Ông làm việc cho một quỹ đầu tư lớn trên thị trường Việt Nam đã ngót chục năm, luôn theo sát và am hiểu diễn biến kinh tế Việt Nam. Gặp lại, ông mời tôi cà phê. "Việt Nam là một điểm sáng trên bức tranh khu vực năm nay", ông cười, chỉ qua ban công tòa nhà. Từ nơi chúng tôi đang ngồi, Hà Nội như một công trường xây dựng, những quần thể nhà cao tầng mọc lên chi chít khu vực phía tây, không khác gì một rừng nhà của thành phố châu Á mới nổi nào đó.Khác với các doanh nghiệp Việt Nam, quỹ của ông đã hoàn tất bản chiến lược đầu tư cho năm 2020 ở thị trường này trước khi "đóng sổ" cho kỳ nghỉ Giáng sinh và năm mới, như thông lệ của giới đầu tư quốc tế. Bản danh mục đầu tư này đã khác đi nhiều. Họ thu hẹp số lượng các khoản đầu tư trên thị trường cổ phiếu và các mảng kinh doanh vốn cổ phần, để ngỏ khả năng rót vốn vào mảng kinh doanh mới như khởi nghiệp, công nghệ, bán lẻ và nông nghiệp. Nhưng khác mọi năm, ban lãnh đạo tập đoàn mẹ chưa chốt tỷ lệ đầu tư sẽ rót thêm vào thị trường này.Theo ông, cần thừa nhận rằng trên bề mặt, các chỉ số kinh tế vĩ mô của Việt Nam "trông rất khả quan". Kinh tế duy trì đà tăng trưởng khá cao, hơn 7%; xuất khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư tư nhân, nền tiêu dùng nội địa và dịch vụ đều tăng trưởng khá; lạm phát được kiểm soát ở con số đẹp, 2,79%. Nền tảng vĩ mô được củng cố khi cân đối ngân sách diễn biến tích cực hơn, tỷ giá ổn định và lãi suất giảm nhẹ... Nói một hồi, ông nhìn tôi dò hỏi."Vậy tỷ trọng giá trị đầu tư của ông cho năm tới là bao nhiêu?", tôi hỏi. Cuộc trò chuyện chuyển sang một trạng thái khác. Vị doanh nhân trả lời: "Có tăng". Nhưng quyết định sẽ rót thêm bao nhiêu vốn vào thị trường nghĩa là chấp nhận nhiều lợi nhuận, nhiều rủi ro. Họ còn đang quan sát và cân nhắc tiếp.Tôi đồng ý với ông, năm 2019 kết thúc một thập kỷ kinh tế Việt Nam qua đôi lần "tái cơ cấu", bây giờ có vẻ đã "chín" hơn. Song, để trả lời được câu hỏi quan trọng nhất: 2020 sẽ ra sao? liệu Việt Nam có thể kết thúc thập niên này một cách trọn vẹn hơn?. "Việt Nam phải giải quyết được ít nhất ba thách thức lớn từ chính nội tại để duy trì sức đề kháng của mình", tôi nói.Thứ nhất, sự bấp bênh của ngành nông nghiệp. Khu vực nông-lâm-ngư nghiệp chỉ tăng trưởng khoảng 2% trong năm qua, thấp hơn nhiều so với mức tăng 3,76% năm 2018 và 2,96% năm 2017.Lý do chính, Việt Nam vẫn bị động trước dịch bệnh, thiên tai, thị trường, quy hoạch, sản xuất theo chuỗi và khâu chế biến... Dịch tả lợn Châu Phi tuy đã được kiểm soát nhưng để lại một thị trường thịt lợn đầy áp lực cho mùa Tết này và có thể cả đầu năm tới. Biến đổi khí hậu, hạn hán, cháy rừng, xâm nhập mặn khiến sản lượng nông, lâm, thủy sản sa sút nặng nề.Trong khi đó, xuất khẩu nông sản khó khăn hơn về thị trường tiêu thụ do chưa đáp ứng kịp yêu cầu của EU, Trung Quốc. Nếu không có đột phá, nông nghiệp và cuộc sống của hàng triệu người ở khu vực nông thôn sẽ còn luẩn quẩn khi mà đô thị hóa hối hả hơn.Thứ hai là tiến độ tái cơ cấu và cải cách vĩ mô. Tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước và giải ngân vốn đầu tư công rất chậm. Tôi dẫn giải số liệu của Bộ Tài chính, trong giai đoạn 2016-2019, chỉ có 36 trên 128 doanh nghiệp cổ phần hóa, đạt 28% kế hoạch; thoái vốn nhà nước trong ba năm qua mới đạt khoảng 10% kế hoạch.Tính đến hết năm 2019, vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước thực hiện thấp nhất trong bốn năm, tiếp tục là một điểm nghẽn tăng trưởng. Cải cách thể chế chưa đáp ứng được đòi hỏi của thị trường, hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế số, kinh tế chia sẻ, các mô hình kinh doanh mới chưa được ban hành. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương chưa tốt dẫn đến nguy cơ chậm thanh toán nợ nước ngoài, khiến tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody’s đã thay đổi triển vọng từ "ổn định" thành "tiêu cực" đối với xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam hồi tháng 12 vừa qua.Vị doanh nhân gật gật đầu. Ngoài ra, "chi phí giao dịch không chính thức" là cái ông muốn nói đến như một điểm trừ khiến giới đầu tư chưa yên lòng khi làm ăn ở đây. "Chính phủ cần hành động mạnh mẽ hơn nữa để cải cách thể chế, môi trường đầu tư - kinh doanh một cách thực chất", ông nói, "đặc biệt ở khâu thực thi chính sách. Hiệu quả còn phải bàn nhiều".Thách thức thứ ba tôi chia sẻ với ông cũng là điều khiến Việt Nam bỗng dưng nổi tiếng trong năm qua chính là các vấn đề xã hội - môi trường. Hà Nội trải dài trước mắt chúng tôi gần như không thấy màu xanh, nhạt nhòa trong làn bụi mờ. Bầu trời TP HCM cũng tương tự. Chất lượng nước, không khí, môi trường sống diễn biến xấu đi cùng với nhiều vấn đề xã hội khiến người dân chưa thể an tâm: tai nạn giao thông nghiêm trọng, đạo đức cộng đồng, ma túy và tín dụng đen còn nhức nhối.Ngân hàng Thế giới vào tháng 8 vừa qua công bố một báo cáo cho biết, GDP hàng năm của các nước ở hạ lưu những con sông bị ô nhiễm nặng có thể giảm 0,82 điểm phần trăm. Ô nhiễm môi trường và ô nhiễm không khí tại Việt Nam đã gây thiệt hại đến 5 điểm phần trăm GDP mỗi năm. "Bụi mịn" chính là lý do doanh nhân bạn tôi từ năm nay được nhận thêm một khoản "tiền phụ cấp sức khỏe". Thêm thu nhập mà ông không thấy vui.Ngày cuối năm này, nhà kinh tế chúng tôi tiếp tục nhận được nhiều câu hỏi tiên liệu về tình hình năm tới, đồng thời đề ra các gợi ý chính sách từ quan sát của mình. Tôi trả lời họ, ưu tiên cần làm ngay của Chính phủ là: "An dân, hành động và trách nhiệm"."Để lòng dân an" phải được đặt vào trọng tâm của chiến lược quốc gia trong năm mới. Bởi bài học năm 2019 trên toàn cầu cho ta thấy: khó có thành tựu nào bền vững trên một hạ tầng mềm mà lòng dân chưa thể lắng yên.Cấn Văn Lực Tôi còn nhớ mãi câu khẩu hiệu vào khoảng năm 2005: "năm 2020, mục tiêu VN về cơ bản là một nước công nghiệp ". Tới bây giờ thì chẳng còn ai nhắc tới. BÀI VIẾT RẤT Ý NGHĨA.MÔI TRƯỜNG CÀNG NGÀY THẬT NGUY HIỂM Những nhận định có tính khái quát cao với những thống kê uy tín của tác giả. Năm 2020 có lẽ sẽ tiếp tục là một năm bấp bênh với ngành nông nghiệp khi ngay từ những ngày đầu năm đã có những dự đoán bất lợi về hạn hán, xâm nhập mặn... Mong rằng trong năm mới Nlđ trong các lĩnh vực sẽ cảm thấy vui khi được tăng thu nhập từ các khoản trợ cấp liên quan đến môi trường. Xem chừng các con số thống kê. Tôi chọn mẫu ở Đà Nẵng, vào giờ hành chính, tôi đi quan sát thấy lực lượng thanh niên mặc quần sooc ngồi uống cà phê tán gẫu hoặc chăm chú vào điện thoại chật quán. Không lẽ họ không phải thất nghiệp mà đang làm việc chăng? đang đóng góp GDP chăng? Tôi vẫn hoài nghi về con số, nhưng tôi cũng hy vọng mọi việc sẽ chuyển biến thực chất, thu hẹp giữa con số và thực tiễn nền kinh tế. Toi cũng thấy cảnh báo của tác giả "khó có thành tựu nào bền vững trên một hạ tầng mềm mà lòng dân chưa thể lắng yên." là rất hợp lý. Bài phân tích nhận định quá chuẩn xác. Kinh tế gắn liền với quốc phòng an ninh và ổn định xã hội. Hy vọng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ chúng ta có một năm 2020 thuận lợi, thành công. Khó phải ưu tiên cái mấu chốt Tôi thà ở một nước kém phát triển nhưng môi trường trong sạch còn hơn ở một nước phát triển nhưng bầu không khí không thở nổi, nước không uống nổi, thức ăn không tin nổi. Ai sống trên đời này ở Việt nam cũng từng nghe câu : " Nhất sĩ, nhì nông, hết gạo chạy rông, nhất nông, nhì sĩ " & cũng hiểu câu này nói gì. Thế nhưng,khổ cái là hiểu thì hiểu, mà làm theo thì lại " tùy hứng ". Người ta cứ hùa theo những cái mà thế giới bây giờ đang làm ồn lên mà không biết rằng, người ta ồn lên là vì người ta đã vững vàng những chuyện khác rồi ? ( Chuyện 4.0 là 1 ví dụ ) Chả thế mà có chuyện, có ông sắp chết đuối đến nơi, không lo cứu bản thân mình mà lại lo mặc cả cái giá phải cứu ông là " mắc quá " ! Vì thế, nếu trong nhà có đầy đủ cái gọi là 4.0 mà khi ra đường, chết vì bệnh đường hô hấp thì cũng chẳng ai thích gì ! Phát triển mà "tất cả các môi trường" ô nhiễm thì chỉ là ăn xổi và sẽ phải trả giá rất đắt! Bài viết tổng cho năm 2019 và mở cho năm 2020. Công ty đa quốc gia tôi đang làm, tôi đang chứng kiến cải tổ mạnh tay nhất từ lúc nó bắt đầu hoạt động tại Việt Nam. Dù các chỉ số kinh tế Việt Nam đều cao nhưng có một số đang xấu dần. An sinh xã hội chưa thấy ổn định, lạm phát khống chế nhưng tiêu cực đã thấy rõ khi CPI đã hiển hiện tăng. Các chi phí sinh hoạt đã tăng 10 - 20% từng thứ, cộng dồn lại thì mức tăng chi phí là gần 50% so với năm trước, trong khi lương thưởng lại được thỏa thuận cách đây một năm trước, cộng với việc tỉ lệ đóng BHXH BHYT tăng lên nữa thì khoản thỏa thuận tăng thêm đã bị gặm nhấm một cách mạnh mẽ mất gần một số lớn. Trong khi đó mức CPI đang tăng vậy mà mức giảm trừ gia cảnh vẫn đứng yên gần 5 năm nay. Nhìn sâu và rộng, giới giàu vẫn còn có đường kiếm thêm lợi nhuận dù các chi phí đang tăng, tầng lớp trung lưu thì đang phải tính toán các khoản chi phí và bớt chi tiêu lại. Tầng lớp dưới trung lưu thì bản chất chi phí cơ bản là chi phí cuối cùng bắt buộc chi từ bấy lâu thì nay đối mặt thêm viễn cảnh CPI tăng, ăn dần vào tiết kiệm của họ. Nếu đã có điều tra dân số, rất nhanh chóng chúng ta sẽ thấy được bức tranh thực tế kinh tế phát triển như báo cáo thì người dân có lợi ích và có sống tốt hơn như chỉ số kinh tế hay không. Sẽ còn rất nhiều vấn đề trông gai trước mắt. Việt nam còn đang đối mặt với sự phân chia giàu nghèo đang ngày một lớn trong xã hội. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người còn thua kém rất nhiều các bạn trong Asean. Nước mạnh nhưng dân không giàu. Xét về mặt tổng quan. Năm 2020 thì khó khăn nhất vẫn nằm ở lĩnh vực nông nghiệp.Dịch tả lợn Châu phi chưa có thuốc ngừa nên người chăn nuôi cũng không dám tái đàn vì vậy sẽ chuyển sang chăn nuôi gà vịt do đó sẽ dẫn đến dư thừa.Biến đổi khí hậu kết hợp với lưu lượng dòng chảy trên sông Mê Kông thấp làm cho xâm nhập mặn vào sâu trong đất liền, phù sa cũng ít nên cũng gây khó khăn lớn cho sản xuất nông nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long.Nếu "Để an lòng dân" được đặt vào trọng tâm của chiến lược quốc gia trong năm 2020 thì đối tượng chính là những người nông dân cần cù... Chi phí giao dịch phi chính thức cao là một rào cản lớn, cải cách thủ tục hành chính chậm chạp, bỏ cái nọ đẻ cái chai thì DN tư nhân làm sao mà phát triển nổi, trong khi vốn "thực" cho nông lâm ngư nhỏ xíu. Dự là năm 2020 không có gì sáng sủa cho kinh tế Việt nam hết. Đừng đánh đổi sự phát triển kinh tế với môi trường sống.