‘Sông Hồng thở than’ Không biết gọi là gì, ven đê đông đúc như một phường dân cư vô tổ chức. Nhà liền nhà, tôi căng mắt cũng không nhìn ra nổi một con ngõ như bài ca đáng yêu "ngõ nhỏ, phố nhỏ, nhà tôi ở đó" (Nhạc sĩ Lê Vinh). Tôi nhìn kỹ lại, chỉ thấy nhà này ken sát nhà khác, có nhà tầng trên còn nhô hẳn ra ngoài, không sao nhận ra một lối nào mà chiếc xe hơi có thể đi vào.Tôi tự hỏi, những người dân ấy trước kia họ ở đâu, có khi từ một vùng đất rộng rãi tràn đầy không khí và ánh sáng, vậy mà cố có được một ngôi nhà ở Hà Nội. Tôi biết nhiều người, nhà cửa rộng rãi thoáng mát ở tỉnh, cũng cố tìm cách mua nhà Hà Nội. Trước mắt là cho con cái về học, rồi họ tính sẽ dọn về Thủ đô với con sau khi về hưu.Do điều kiện công tác, tôi đã có dịp đi qua hơn 30 thủ đô các nước. Ít nơi đâu có những hàng cây che bóng đẹp như nhiều đường phố Hà Nội và cũng ít nơi đâu có nhiều hồ giữa lòng thành phố dễ thương như Thủ đô ta. Nhưng câu chuyện ngõ nhỏ, phố nhỏ chật hẹp, nhà cửa lộn xộn, không theo phong cách kiến trúc gì, và quan trọng là khiến đời sống người dân rất khó khăn như thực trạng ven sông Hồng thì quả thật tôi chưa có dịp nhìn thấy.Những người sống sát sông Hồng bây giờ hoàn toàn yên tâm, không còn lo chạy lũ như trước, vì đã có thủy điện Hòa Bình, thủy điện Sơn La. Nhưng ngõ nhỏ, phố nhỏ thì dù nhìn kỹ vào bức ảnh cũng không sao trông thấy. Tôi đọc trên một báo, có đồng chí lãnh đạo than thở: "Từ trên máy bay nhìn xuống ven sông Hồng sát Thủ đô, có cảm giác hình như ai đó từ trên trời vung xuống một nắm sỏi đá lộn xộn". Sau này tôi lại nghe một nhà chức trách hỏi: "Ai đó đã băm nát Thủ đô rồi?".Tôi chợt nghĩ giả dụ như mình ở đấy thì làm sao bạn bè có thể tìm được nhà mà đến chơi, ông đưa báo làm sao có thể giao báo hàng sáng? Lại nghĩ đến các vụ cháy nổ không thể nào không bao giờ xảy đến, khi đó xe cứu hỏa làm sao len vào nổi? Đám cháy lan ra thì nhân dân ở đấy có cách gì chống đỡ không? Rồi làm sao khi cần cấp cứu bệnh nhân, xe cứu thương có cách gì vào được? Chắc phải cho lên cáng rồi chạy bộ thôi.Tôi nhớ lại hình ảnh gặp ở Huyện Kỳ Sơn, Nghệ An. Anh Moong Văn Nghệ - chủ tịch Huyện đang dẫn tôi đi thăm quan, bỗng thấy một đám đông chạy nháo nhào như chạy cướp. Hóa ra đồng bào Khơ Mú ở đây hễ thấy ai cần cấp cứu vì sốt rét ác tính thì cùng đổ xô ra để đưa đi cấp cứu. Hai thanh niên cáng bệnh nhân chạy rất nhanh. Mệt thì đặt xuống và có hai thanh niên khác vội vã tiếp sức. Đấy là cấp cứu ở Kỳ Sơn, còn ở "ngõ nhỏ, phố nhỏ" Hà Nội, cảnh tượng này xảy ra được không? Lại còn hàng nghìn trẻ em sống ở đây, nếu có trường đón trẻ bằng xe buýt thì biết đón em chỗ nào? Hơn nữa, các em đi học về chẳng nhẽ chỉ quanh quẩn trong các bức tường hẹp, không còn mảnh đất nào để tụ tập vui chơi, dù chỉ là một sân bóng nhỏ bé?Không riêng gì ven sông Hồng, cả Hà Nội đang ngày càng biến dạng và ngày càng thách thức với tình trạng kẹt xe vì thiếu bàn tay quy hoạch giỏi. Hình như các ông chủ bất động sản thấy bất kỳ chỗ đất vàng nào là vội vã dựng các khu nhà cao tầng ngay. Bây giờ ai đi qua khu vực khách sạn Daewoo và tòa cao ốc Lotte sẽ đều nghĩ, khi mọi người đều đã đến ở trong mấy dãy các toà nhà cao tầng mới xây ngay sát đó thì sao nhỉ? Những căn hộ ở khu vực này đều có giá rất cao và chắc rằng không ít cư dân ở đây đều có ô tô riêng, buổi sáng sẽ ra sao với hàng chục nghìn ô tô, xe máy cùng đổ ra đường? Các nhà quản lý Thủ đô nghĩ đến chuyện này chưa?Liệu khi cấp phép xây dựng khu vực này, có ai nhớ đến khu đô thị từng được coi là đô thị kiểu mẫu Linh Đàm? Dân cư ở đó bây giờ gọi taxi rất khó, vì các lái xe đều sợ bị tắc đường bất kể giờ giấc nào. Nhiều lái xe taxi thường kêu ca với khách không hiểu sao người ta có thể ken dầy chi chít cao ốc đến thế.Ngày trước ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đều có văn phòng Kiến trúc sư trưởng. Dân chúng yên tâm vì chắc chắn đã có người, có đơn vị lo toan việc quy hoạch. Họ là các kiến trúc sư được chọn lọc nên hiểu biết chắc chắn là sâu rộng hơn người thường. Không hiểu vì sao các chức danh này biến mất.Thiếu kiến trúc sư tài giỏi ư? Vô lý! Không ai chịu nhận trách nhiệm ư? Cũng vô lý! Chẳng có lẽ toàn bộ quy hoạch đều thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân thành phố, khi mà các cán bộ công quyền này luôn tràn ngập công việc phải lo, ngập lụt, mưa bão, rồi lo sao hàng ngày có thể chôn lấp hàng nghìn tấn chất thải mà quá nửa không thể phân hủy, đủ thứ chuyện.Không có kiến trúc sư trưởng cho thành phố, chúng ta không phát huy được tài năng và trách nhiệm của hàng trăm kiến trúc sư tài giỏi trên khắp Việt Nam. Tôi có người bạn thân rất giỏi, từng tham gia xây dựng Lăng Bác. Khi bàn chuyện quy hoạch đô thị, bạn cười và bảo "có ai hỏi đến bọn mình đâu mà tham gia ý kiến". Tôi vẫn nghĩ, nếu các kiến trúc sư giỏi được tập hợp trong Văn phòng Kiến trúc sư trưởng thành phố thì chắc rằng nhân dân sẽ bớt ca thán về vấn nạn xây dựng thiếu tầm nhìn quy hoạch như hiện nay.Thật tình, muộn còn hơn không. Nếu cứ để Hà Nội xây dựng như hiện nay thì không biết thành phố của chúng ta trong ít năm nữa sẽ ra sao?Nguyễn Lân Dũng Thật ra đây là 1 câu hỏi rất tế nhị, không dễ gì trả lờiNhững vấn đề hiển nhiên mà bất kỳ 1 người dân với vốn hiểu biết hạn hẹp đã đều thấy sự bất cập, thì sao có chuyện các nhà quản lý không thấy. Nhưng rồi vẫn có chuyện thay đổi quy hoạch cho phù hợp với nhu cầu của nhà đầu tưCó cái gì đó ở đây, không phải do tầm nhìn, không phải do năng lực, là do cái gì thì thì từ anh chạy xe ôm, do bà bán trà đá đều biết, nhưng hỏi bằng chứng đâu thì chịu Không phải người ta không biết thế nào là tốt, mà là nếu làm tốt thì người ta mất "nguồn thu". Cám ơn bác Dũng đã viết quá hay! Là Người Việt Nam, mà nhất là Người Hà Nội thì không ai không nhận thấy điều này vì nó đang xảy ra từng ngày từng giờ trong nuối tiếc. Tất cả cũng do chữ "Nghèo" mà ra! Nghèo tiền để xây dựng một lần mà không chắp vá. Nghèo về tư duy vì cứ lẩn quẩn không biết phải làm thế nào cho đơn giản mà hiệu quả. Nghèo về sự gắn kết vì sợ người giỏi hơn mình mà không chịu hỏi ý kiến đóng góp dù lúc nào cũng nói là đưa ra trưng cầu. Nghèo về sự nhường nhịn bởi sợ mất đi mét đất mặt phố vì kiếp mưu sinh. Nhưng cái đáng sợ nhất là nghèo vi sự hẹp hòi của những người được quyền quyết định thì lại bàn quá nhiều để rồi không lối thoát vì đâu đó vẫn còn sự tư lợi cho chính mình như trong "Bờ xôi ruộng mật vậy" Lý do đơn giản: đúng qui trình và không có ai chịu trách nhiệm cả. Anh Dũng lại nói đến chuyện ko hề mới.....nhưng lại ko bao giờ là cũ và vô cùng nhức nhối cho các Đô thị ,nhất là các TP lớn cùng các nơi đang đô thị hóa....Hãy xem lại các cơn lũ,ngập và Quy hoạch XD tại Đà Lạt,Buôn mê,Phú quốc ...tuần qua để hiểu thêm về hệ lụy của sự ko có quy hoạch bài bản và quản lý kém( mà ko phải trình độ kém) đã ...BĂM nát cả nước ra sao! Cám ơn Anh đã xới lại bài cũ nhưng vẫn rất thời sự và ....đau nhói !!!!! Bài viết của bác hay quá, nhưng tiếc là chả bao giờ thay đổi được đâu bác ạ ;/ Bài viết hay, thực trạng giờ người ta chỉ mong lấp ao, hồ, xẻ công viên... và hở đất vàng ở đâu là cho mọc toà nhà cao tầng hết, chỉ vì lợi ích riêng đã phá cảnh quan Hà Nội lâu rồi không riêng gì sông Hồng. Cái bản đồ quy hoạch 1 khu đô thị tầm cở Đông Nam Á còn làm mất thì lấy gì mà làm đẹp cho thành phố ở đâu có cách sống lộn xộn,nhếch nhác như VN?nhìn từ trên máy bay ta dễ dàng phân biệt rõ đâu là nước khác,đâu là VN. Đất vàng mà bác ạ.Đa kim ngân thì lệ phải vỡ thôi. Vả lại,quyền hạn của kiến trúc sư trưởng được đến đâu thì mới làm được. Rất ngưỡng mộ bác. Chúc bác luôn khoẻ. 2 anh em bác Nguyễn Lân Dũng là tuổi thơ 8x của mình, từ chương trình hỏi đáp, đến nông nghiệp và đến khi đọc bài này. Quy luật của 1 quốc gia phát triển sẽ phải qua được giai đoạn này. Nhà lãnh đạo có tầm khác với có tâm ơ chỗ họ có thể hy sinh danh tiếng, tiền bạc để làm được 1 điều mà giá trị của nó ở hàng chục, hàng trăm năm sau. Đó là lý do tại sao rất nhiều người thấy vấn đề nhưng không ai giải quyết vấn đề. Theo giáo sư thì giải pháp nào để xử lý được tình trạng trên?Còn theo tôi, học thành phố mới Bình Dương ấy. Tìm nơi đất rộng, quy hoạch và làm sẵn cơ sở hạ tầng, dời thủ đô về đó. 7 năm sống ở Hà Nội, 4 năm đi học, 3 năm đi làm, dù vẫn có rất nhiều tình cảm với mảnh đất thủ đô này nhưng mình cũng không thể chịu được cảnh chen chúc, lộn xộn, ngột ngạt như thế nữa. Giáo sư phân tích hay quá ạ, con theo dõi giáo sư từ hồi còn bé tí xem tivi, giờ giáo sư vẫn còn sắc bén như ngày nào ạ, chúc giáo sư luôn mạnh khỏe Thưa bác, ngoài việc thiếu kiến trúc sự trưởng thì việc thủ độ bị băm nát có một phần lỗi của những người quản lý xây dựng, cấp phép xd cho những dự án bất hợp lý