Chấm đỏ ở vùng xanh Hoàng Tá, quê Nghệ An, đang trọ trong một con ngõ sâu thuộc quận Thanh Xuân, Hà Nội. Trong những ngày Tá nằm co ở nhà trọ tồi tàn chờ được giúp, tôi tình cờ tìm ra cậu.Tôi vào trang yêu cầu trợ giúp khẩn cấp, nhấn vào các chấm đỏ để xem người cần giúp đỡ quanh tôi. "Hoàng Tá, quê Nghệ An, dịch bệnh thất nghiệp, không thể về quê, cần hỗ trợ chút lương thực để sống", dòng chữ khiến tôi chú ý.Nhìn tên và ảnh đại diện rất quen, tôi chat với người này và nhận ra Tá - nhân vật mình đã phỏng vấn trong chuyến đi công tác ở huyện Yên Thành, Nghệ An cách đây mấy năm.Lúc đó, hầu hết thanh niên trong làng như Tá đều bỏ quê đi làm ăn xa vì không đủ sống. Tá đã chuẩn bị khăn gói vào miền Nam làm công nhân, hồ hởi nói với tôi: "Vào đó làm công nhân, mỗi tháng cũng được trên năm triệu chứ ở quê làm ruộng cơ cực quá. Có đi khỏi làng, em mới đổi đời".Gần năm năm từ ngày đó, khát vọng "đổi đời" đã không diễn ra.Qua điện thoại, Tá kể cho tôi nghe về hành trình làm thuê của mình. Vào TP HCM làm công nhân trong nhà máy chế biến gỗ được sáu tháng, cậu bị tai nạn lao động gãy chân phải nghỉ. Điều trị nửa năm, chân vẫn đau và đi "chấm phẩy", Tá gượng dậy đi làm thợ xây. Công việc cực nhọc, thu nhập thấp, Tá cố được một thời gian rồi ra Hà Nội làm trong xưởng cưa của người cùng làng.Mấy tháng sau, trong một cơn buồn ngủ, Tá bị lưỡi cưa cắt gần lìa cánh tay. Cũng may bác sĩ kịp thời nối được, nhưng những sợi gân đã đứt rời khiến cánh tay Tá không còn làm được việc nặng.Ông chủ trợ cấp cho Tá hai tháng tiền nhà, cậu bắt đầu tự kiếm sống khi một chân đã què, một tay gần liệt. Đúng lúc ấy, Hà Nội thực hiện "ai ở đâu ở đấy", nhưng Tá không thể ở yên trong nhà trọ vì đói. Xin mãi thức ăn hàng xóm cũng ngại, cậu lên mạng kêu cứu.Tôi mang ít thực phẩm đến, Tá khóc khi nhận ra tôi: "Em rất xấu hổ khi đang tuổi này mà đi xin đồ ăn. Nhưng nếu không thì em chết đói mất, em cũng không thể về quê lúc này".Đầu ngõ khu trọ của Tá treo biển "vùng xanh". Nhưng trong vùng an toàn đó có nhiều chấm đỏ. Xung quanh Tá là anh xe ôm, chị bán trà đá, trẻ đánh giày, ông già bán vé số - tất cả đều mất việc vì giãn cách xã hội và trở thành những chấm đỏ đang chờ trợ giúp để tồn tại.Tá khó mà nằm yên trong phòng trọ khi cái bụng sôi réo, như nhiều người cùng cảnh, dù biết rằng hành trình này rất khó khăn, họ có thể nhiễm Covid-19 và lây lan cho người khác. Làm sao khi gạo tiền đã cạn, sinh kế đã mất, không bảo hiểm y tế, không bảo hiểm xã hội, không bảo hiểm thất nghiệp. Tá thậm chí không tồn tại trong hệ thống quản lý hộ khẩu vì cậu thuê trọ đúng vùng sắp giải tỏa nên không được đăng ký tạm trú, tạm vắng, vì thế không được tiêm vaccine phòng Covid-19 và không được cấp giấy đi đường.Hà Nội đang triển khai Nghị quyết 68 của Chính phủ với gói an sinh xã hội 26.000 tỷ đồng, trong đó có hỗ trợ cho lao động tự do bị mất việc. Mặc dù thành phố đã tháo gỡ quy định lao động tự do không phải về quê xin xác nhận hỗ trợ, nhưng Tá vẫn không thể nhận 1,5 triệu đồng của chính quyền vì không có đăng ký tạm trú.Ngoài gói trên, Hà Nội dành 345 tỷ đồng hỗ trợ những người thuộc 10 nhóm đặc thù: hộ nghèo, cận nghèo, người thuộc diện bảo trợ xã hội, người có công với cách mạng, lao động làm việc tại cơ sở giáo dục dân lập... Tá cũng không ở trong nhóm đó, vẫn vì lý do thiếu tạm trú, "bọn em ở ngoài vùng phủ sóng anh ạ"."Tiền phải đến đúng người", ông Nguyễn Hồng Dân, một quan chức Sở Lao động Thương binh xã hội giải thích về thủ tục phát gói cứu trợ của Hà Nội. Tại Quốc hội, Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội cũng cho biết gói cứu trợ 26.000 tỷ "đã được giảm 2/3 thủ tục". Quãng đường 1/3 thủ tục còn lại với những lao động mất việc giữa Thủ đô như Tá, lại hoàn toàn bất khả.Hoạt động từ thiện ở Hà Nội không rầm rộ như phía Nam, song không có nghĩa số người bị đứt bữa vì giãn cách ở đây là ít dù không có thống kê đầy đủ. "Không có tạm trú coi như không cư trú hợp pháp, không thể nào cho vào danh sách nhận cứu trợ", một cán bộ phường nói với tôi.Theo quy định, chủ nhà trọ, chủ thầu thuê thợ hồ phải đăng ký tạm trú cho người thuê nhà, lao động tự do, nhưng họ thường ngại mà bỏ qua thủ tục này. Những người thuê trọ không có đăng ký tạm trú là hiện tượng rất phổ biến, nếu không nói chiếm đa số trong lao động tự do, theo khảo sát của chúng tôi khi tìm hiểu về nhóm người khó khăn do đại dịch. Những người này đang bị gạt ra khỏi lưới an sinh của Hà Nội.Chưa cần sáng tạo chính sách, Hà Nội hoàn toàn có thể áp dụng cách làm của TP HCM. "Không phân biệt thường trú, tạm trú, không cần xác nhận, người ta đi bán dạo khắp nơi, chỉ cần xác minh rằng họ đúng là bán dạo là được hỗ trợ", bà Nguyễn Thị Hồng Loan, phường 15, Quận Gò Vấp cho biết. Người khó khăn chỉ cần liên hệ tổ trưởng dân phố, cung cấp chứng minh thư kèm đăng ký tạm trú (nếu có), tổ trưởng lập danh sách, chuyển cho cảnh sát khu vực xác nhận rồi chuyển phường xét duyệt. Và nếu đến những xóm trọ như nơi Tá ở, các cán bộ thực thi chính sách sẽ thấy không quá khó để "tiền đến đúng người".Trở nên vô hình với lưới an sinh và những gói cứu trợ được rót xuống qua nhiều tầng bậc thủ tục, những người như Tá đang thiếu bệ đỡ và bị tổn thương sâu sắc bởi cảm giác bị chối từ.Vùng xanh nơi Hoàng Tá trọ có nguy cơ biến thành vùng đỏ khi một chị đồng nát ra ngoài cố nhặt ít phế liệu để bán, khi trở về có dấu hiệu nhiễm Covid-19. Cả xóm trọ nháo nhác, có thể phải đi cách ly.Tá bảo với tôi, đi cách ly có khi lại tốt vì không phải lo cái ăn, không phải trả tiền nhà trọ, và ít ra thấy mình được quan tâm.Phùng Nguyên Mỗi người khá một chút chỉ cần giúp một người khó khăn trong khả năng là được. Mình đã giúp một cậu bé quê nghệ an lên làm shipper tự do ở HN. Cậu bé lên mạng kêu " em đói quá anh chị ơi". Mình đã bị sốc khi chỉ cách nhà mình một dãy nhà thôi có người phải một ngày chỉ dám húp một bát cháo loãng vì chỉ xin được 1kg gạo của chị phòng bên. Cũng lần đầu mình biết đồ ăn thức uống của người nghèo rất rẻ. Mình mua chỉ 500 k được hàng mấy chục cân, nào gạo mì, cà chua khoai tây mắm muối dầu... Mình lì xì sớm cho em 50k để hết dịch có cái đổ xăng đi làm tiếp. Mình hỏi em có thèm ăn gì không mình mua cho, em bẽn lẽn nói em chỉ cần ăn no thôi chứ em sợ đói lắm rồi. Chỉ một món tiền nhỏ nhưng một người thường như mình cũng cứu được cuộc đời của một cậu bé trong cơn hoạn nạn. Nếu không có gì ăn thì em ấy biết đâu đói quá làm liều. Dịch bệnh này đẩy những con người bình thường vào cảnh cùng cực khó khăn. Mọi người xin hãy dang tay giúp đỡ dù chỉ một người cũng được. Đọc bài viết sao thấy cay trong mắt!Nhìn bà con mà đau thắt cõi lòngXa quê hương gặp Covid long đongBao số phận đắm chìm trong đau khổNgười lao động đối đầu cùng bão tốNhững mảnh đời đây đó phải cháo rauXót xa thay cuộc sống của đồng bàoViệc không có cơm bữa no bữa đóiVài dòng thơ thay cho lời muốn nóiMong bạc tiền sớm tới với người dânHãy công bằng giúp đỡ thật ân cầnGiữa đại dịch lá lành đùm lá rách. Mình không bị đói nhưng thấy đồng cảm với nhân vật trong bài "Tá bảo với tôi, đi cách ly có khi lại tốt vì không phải lo cái ăn, không phải trả tiền nhà trọ, và ít ra thấy mình được quan tâm." . Nói thật thủ tục hành chính vẫn rườm rà và quan liêu quá! Ở Thủ đô đang có nhiều người lao động phải chịu cảnh đói đúng nghĩa, "ngoài vùng phủ sóng" của an sinh xã hội, vì họ không đủ "thủ tục" nhận trợ cấp. Nếu xem chuyện cứu người là quan trọng nhất, xin hãy bỏ qua những thủ tục phiền hà, sự đói khổ của họ hiển hiện rõ cần gì phải chứng minh. Cảm ơn tác giả, bài viết rất thời sự và nhân văn. Đọc mà rưng rưng nước mắt. Khổ thân anh, vùng quê nghèo lên thành phố lập nghiệp mà gặp nhiều chắc trở quá :-( Anh chỉ là đại diện cho rất nhiều con người khốn khó ngoài kia. Chỉ mong anh cố gắng giữ sức khoẻ, tinh thần tốt vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống. Tác giả có thể làm cầu nối cho mình gửi chút hỗ trợ tới anh Tá không? Cảm ơn tác giả rất nhiều. Một người trong hàng triệu người, một đứa em đã ăn mì hai tuần, hết mì, ăn cơm chan nước, ăn cháo không mắm muối, nhưng nhất định không xin, quá mắc cỡ, thà chết chứ không xin. Nghĩ đến là rớt xuống nước mắt. Sự cùng quẫn của những người lao động như anh Tá hiển hiện rõ, sao còn phải chứng minh bằng thủ tục rườm rà lúc này, cứu người như cứu hỏa, hãy quan tâm đến họ ngay và luôn. Cảm ơn tác giả về bài viết rất thời sự và nhân văn. Xót xa với câu cuối "Tá bảo với tôi, đi cách ly có khi lại tốt vì không phải lo cái ăn, không phải trả tiền nhà trọ, và ít ra thấy mình được quan tâm". Mong là có quan chức có tâm đọc được bài này. ở Đà Nẵng không xem xét rườm rà, ai có mặt tại địa phương tổ trưởng xác nhận đúng là có phần hỗ trợ gạo và rau. Cảm ơn nhà báo đã nói giúp nỗi lòng của không biết bao nhiêu con người đang gặp khó khăn ở Hà Nội. Ngay hôm qua thôi, chỗ đội thợ xây gần 7 người mà tôi đang thuê trọ giúp họ nhận được tin là phải có tạm trú hoặc thường trú tại Hà Nội mới được hỗ trợ. Trong khi thợ bắt đầu đến công trình chỗ tôi làm thì giãn cách. Tôi đã lặn lội liên hệ công an phường rồi tổ trưởng dân phố để làm tạm trú cho họ nhưng lại không được vì lý do đang tập trung chống dịch. Với đội thợ xây họ làm cho tôi theo hình thức khoán nên tôi đã cố gắng hết sức để giúp họ từ chịu tiền trọ, tiền điện, tiền nước rồi hỗ trợ một phần đồ ăn thức uống...nhưng họ vẫn đòi về nhà tận Lai Châu vì lo lắng cho gia đình. Tôi cũng đã phân tích để họ hiểu là việc di chuyển của họ bây giờ sẽ khiến việc chống dịch trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Hiện họ rất mong chờ gói hỗ trợ bởi nó sẽ là liều thuốc tinh thần rất lớn để họ không vô tình biến thành "chấm đỏ"... Vùng xanh đâu đó còn thoi thópChấm đỏ nghe chừng rất cheo leoPhải chi vận số đừng như thếThì kiếp làm trai chẳng lộn lèo.p/s Rất thương cho anh Tá, mong các cấp chính quyền xem xét xử lý nhanh những trường hợp quá khó như thế này, mong bà con chòm xóm rộng lòng dang tay giúp đỡ lẫn nhau.Mong đại dịch chóng qua đi để người dân cả nước mau ổn định cuộc sống lại bình thường! Bài viết quá tuyệt vời, đã cho thấy việc thực thi chính sách trong những điều kiện và hoàn cảnh thuộc loại SOS của toàn cộng đồng như hiện nay. Câu nói của bà Nguyễn Thị Hồng Loan, phường 15, Quận Gò Vấp, được trích dẫn trên, quả là một sự an ủi lớn nhất đối với một bộ phận không nhỏ của người dân Việt Nam hiện nay, mà đó mới chính là tác nhân bị ảnh hưởng bởi covid lớn nhất, vì đó là tầng lớp thu nhập thấp. "bị tổn thương sâu sắc bởi cảm giác bị chối từ", đọc mà thấy cay cay sóng mắt Tình hình cũng rất căng ở SG. Có chỗ cách li nhưng mà không mua đc lương thực, thực phẩm. Đặt hàng qua mạng, thì cực kỳ khó. Nếu ko mua đc thì chỉ còn biết ăn cơm với muối thôi. Bây giờ có tiền còn khó huống hồ là ko có tiền?