Đường sắt cao tốc Nước Mỹ vẫn vậy, khu vực kinh doanh và các thiết chế cộng đồng luôn năng động, trong khi khu vực công đã thể hiện sự già nua với những vấn đề cố hữu của nó. Mỹ có hệ thống hạ tầng giao thông rất phát triển. Tuy nhiên, đường sắt cao tốc không thể cạnh tranh với các phương thức khác do đi xa thì có máy bay, gần thì ô tô với hệ thống đường bộ rất thuận tiện. Đường sắt chủ yếu để chở hàng và rất hiệu quả. Song ở đây, vấn đề cần phải xây dựng đường sắt cao tốc không được quan tâm nhiều vì mọi thứ đang ổn. Hiện chỉ có một tuyến tàu được xem là cao tốc ở bờ đông, nối liền Boston và thủ đô Washington nhưng hoạt động không hiệu quả nên các nhà đầu tư cũng không mặn mà với loại hình này. Không có đường sắt cao tốc cũng chẳng ảnh hưởng gì đến kinh tế Mỹ và đi lại của người dân. Đường sắt cao tốc là ấn tượng quan trọng nhất trong lần đầu đến Nhật của tôi vào tháng 4 vừa qua. Hệ thống tàu Shinkansen được vận hành chính xác đến từng phút. Nhật có hệ thống giao thông phát triển với đầy đủ các loại hình. Châu Âu có hệ thống đường bộ, đường hàng không phát triển và mạng lưới đường sắt cao tốc của họ tốt hơn Mỹ, nhưng không bằng Nhật. Cảm giác ngồi trên tàu Shinkansen ở Nhật không khác gì đi tàu cao tốc một năm trước đó từ châu Vân Sơn, phía bên kia biên giới Hà Giang đến Côn Minh, Trung Quốc. Trung Quốc có hệ thống đường sắt cao tốc hiện đại và dài nhất thế giới trong khi hệ thống đường bộ và hàng không của họ cũng rất phát triển. Trên hành trình dài từ châu Vân Sơn đến Bắc Kinh, sử dụng cả ba loại phương tiện, tôi cảm nhận rất rõ một điều: Trung Quốc đã hạ quyết tâm điều gì thì làm bằng được. Hơn hai thập niên, họ đã xây được hơn 100 nghìn km đường bộ cao tốc và gần 30 nghìn km đường sắt cao tốc hiện đại. Bên cạnh đó, Hàn Quốc và Đài Loan cũng có hệ thống hạ tầng giao thông rất phát triển và cách thức họ phát triển nó cũng rất đáng tham khảo. Cấu trúc hạ tầng giao thông của những nơi kể trên hợp lý và được sử dụng hiệu quả. Đường sắt cao tốc thường chỉ được khởi động sau khi hệ thống đường bộ hoàn chỉnh cùng với hệ thống đường sắt thông thường khổ 1.435 cm.Là người Việt, ai mà không ước dải đất hình chữ S có được hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại và một Việt Nam phát triển. Đâu ai đánh thuế ước mơ, nên ước gì chẳng được. Tuy nhiên, ở góc độ chính sách hay vai trò của nhà nước - phải đảm bảo nguồn lực được phân bổ và sử dụng một cách hiệu quả - thì lại khác. Một nhà nước có trách nhiệm và tầm nhìn đâu thể viển vông và dàn trải nguồn lực mà cần xác định ưu tiên, lúc nào nên làm cái gì. Và, phải làm bằng được. Đột phá về hạ tầng cùng với cải cách thể chế và nguồn nhân lực đã được xác định tại Đại hội Đảng lần thứ XI. Gần chục năm qua, có thể nói đây là đột phá có kết quả tốt nhất, tuy nhiên, kết quả ấy vẫn rất khiêm tốn và còn rất thấp so với kỳ vọng. Cao tốc Bắc - Nam đang gặp thách thức ở giai đoạn đấu thầu trong khi phần nối với các địa phương còn trống rất nhiều. Về tới các địa phương, chúng ta sẽ thấy ngay điểm nghẽn chiến lược về hạ tầng giao thông này. Chính vì vậy, nhu cầu bức thiết nhất hiện nay của Việt Nam theo tôi là hệ thống đường bộ cao tốc kết nối đến các địa phương. Nếu không, các địa phương nói riêng, Việt Nam nói chung sẽ rất khó đi lên. Ví dụ, nếu Hà Giang không có tuyến đường bộ cao tốc nối với Hà Nội thì mãi chỉ là nơi "cùng trời cuối đất", khó phát triển; Tây Ninh, địa phương ở ngay cạnh thành TP HCM cũng gặp phải vấn đề tương tự. Và ở đồng bằng sông Cửu Long, vấn đề còn bức thiết hơn.Đường sắt cao tốc có thể là điều nhiều người mong mỏi, nhưng đó là ước mơ cho 2045. Còn bây giờ, việc chúng ta cần ngay là đường bộ cao tốc. Nếu quyết tâm cao, hành động nhanh thì may ra mới có thể có hoàn thành cơ bản trong khoảng 10-15 năm tới. Còn nếu Việt Nam cứ tiếp tục khởi động trên giấy hết dự án này đến dự án khác thì mọi thứ sẽ mãi kéo dài vì nguồn lực bị phân tán và thời gian chết của các dự án hiện tại càng dài thêm.Niềm tin của công chúng đang bị mai một. Nếu nhà nước hứa mà không làm, hay nêu ra dự án mà thực hiện "rùa bò" chỉ làm cho tình trạng tệ hơn, đặc biệt khi năng lực của Bộ Giao thông - Vận tải đang bị nghi ngờ với nhiều điều tiếng gần đây.Do vậy, tôi cho rằng bây giờ chưa phải lúc khởi động lại dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam khi Quốc hội đã bác dự án này vào năm 2010. Thay vào đó, từ nay đến năm 2030, Việt Nam nên tập trung nguồn lực cho hệ thống đường bộ cao tốc, đường sắt thông thường và đường hàng không. Đối với đường sắt cao tốc, có thể chờ đến sau 2030. Với sự thuận tiện của máy bay và xe khách ngày càng cải thiện, tàu cao tốc rất khó cạnh tranh. Còn nếu nhà nước vẫn rất muốn làm tàu cao tốc, nên bắt đầu từ vài tuyến ngắn có tính khả thi thay vì đưa ra cả dự án khổng lồ, gây sốc với nhiều quan ngại, đặc biệt là những băn khoăn chưa được giải đáp về nguồn vốn, ngân sách quốc gia cũng như nhà thầu. Điều gì sẽ xảy ra nếu Trung Quốc bỏ thầu thấp hơn đáng kể so với Nhật hay các nhà thầu khác? Khi đó Trung Quốc sẽ được chọn hay không? Tình thế tiến thoái lưỡng nan với các tuyến đường bộ và một số dự án hiện tại chưa đủ sao? Việt Nam nên học hỏi các bài học thành công của các nơi đi trước, nhất là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và gần đây là Trung Quốc. Hạ quyết tâm và làm bằng được rồi mới chuyển sang cái khác, đừng vội "bới" ra đủ thứ nhưng làm chẳng được bao nhiêu. Hai thập niên mà chúng ta chỉ xây được chưa đến 1.000 km đường bộ cao tốc; Hà Nội và TP HCM - hai đầu tàu kinh tế đều chật vật mãi mà chưa xong 20 km tàu điện ngầm đầu tiên. Việt Nam "không chịu phát triển" là do tư duy và cách làm này. Huỳnh Thế Du Bài viết rất hay. Bài viết rất hay, có sự tham khảo và ví dụ thực tế mang tính chiến lược góp một ý kiến lớn cho hoạch định phát triển ngành giao thông. Dự án nào trong tầm kiểm soát tốt của chủ đầu tư thì dự án đó mới thành công. cám ơn tác giả. Bài viết rất hay, Bác Du nói rất phải, đúng là người học cao hiểu rộng, đi nhiều và biết nhiều. Một bài viết hay không thể tả, rất thiết thực và chỉ thẳng vấn đề. Nếu các bộ ngành thấu hiểu điều này một cách rõ ràng thì rõ ràng đường sắt cao tốc chưa nên làm vội. Quan trọng nhất là đường bộ cao tốc nối dài Bắc Nam được hoàn thiện đồng bộ, trước khi làm đường sắt cao tốc, đúng như tác giả vừa chỉ ra. Một bài viết quá hay! Phải thêm một điều lý giải nữa là đường sắt cao tốc sẽ phục vụ cho đối tượng hành khách nào? Sự thuận tiện khi đến ga có thật sự hợp lý để hành khách di chuyển không và có được bao nhiêu người nghèo được ngồi trên con tàu đó! Khi đường sắt cao tốc xây dựng xong thì phương tiện là máy bay và đường bộ đã cải thiện, ổn định chỉ còn làm lời. Ngược lại, với đường sắt cao tốc thì biết bao giờ mới thu hồi được vốn? Hay lúc đó, người dân Việt Nam, nhất là người nghèo lại phải oằn người ra để trả nợ cho chính sản phẩm mà mình sẽ không bao giờ được thụ hưởng cho dù chỉ là mơ! TÔI ĐỒNG Ý VỚI TÁC GIẢ! Đương nhiên khi đưa một bài viết lên báo sẽ nhận được ý kiến khen và chê! Nhưng với tôi, bài viết của TS Du hội đủ dữ kiện, thực tiễn, logic nên rất đáng học hỏi và rất hữu ích cho những người đưa ra quyết định cho vấn đề! Cảm ơn TS Du! rất thuyết phục Rất đồng tình với ý kiến của tác giả về dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam, tôi cho rằng ta hãy tập trung đầu tư thật tốt cho đường bộ để kết nối các vùng kinh tế với nhau, sau đó hãy tính đến xây đường sắt cao tốc. Xây đường sắt cao tốc cần tính đến nhu cầu đi lại, mức độ cạnh của đường sắt cao tốc với các loại hình giao thông khác trong vài chục năm tới, khả năng huy động vốn và thu hồi vốn trong khi nợ công của ta đang ở mức cao, cần tham khảo kinh nghiệm của các nước đi trước trong lĩnh vực này và thuê tư vấn nước ngoài. Tôi đồng quan điểm với tác giả .nên tập trung vào một mục đích rõ ràng và khả thi ủng hộ ý kiến của anh. cần tập trung nguồn lực để phát triển cho thứ đang làm hơn. Ngoài việc mong muốn và quyết tâm , thì sự hiểu biết rõ ràng vấn đề , nhìn rõ được lợi hại mới dám ra quyết định . Thường vấn đề bàn tới bàn lui , tức là chúng ta chưa nắm rõ vấn đề .Nắm rõ vấn đề ra quyết định rất nhanh Rất hay, cảm ơn tác giả. Ai chả muốn nhà cao, cửa rộng, xe đẹp đường xá khang trang cho bằng chị bằng em nhưng phải sờ vào cái ví của mình chứ. Nói như tác giả quả là chí lý. Tôi rất đồng ý với tác giả. Cái cần làm của chúng ta thì cần làm ngay. Đừng có nghĩ cứ có tiền là làm được tất . Hệ thống giao thông của chúng ta vẫn đang còn chưa hoàn chỉnh , chưa đủ đáp ứng năng lực vận tải . Khi làm một cái gì đó thì phải biết rằng công trình đó phục vụ để làm gì , có cần thiết chưa . Xây dựng một hệ thống đường sắt cao tốc là một công trình thế kỉ , chắc phải tầm chục năm mới xong . Thế nhưng hãy xem năng lực quản lý thi công của chúng ta trong các công trình giao thông xem . Như tác giả đã nói hãy làm dứt điểm các công trình hiện nay rồi từng bước mới làm được thứ cao hơn. Ngay cả đường sắt hiện nay cả trăm năm có sẵn mà chúng ta còn không khai thác được hết công năng của nó , trong khi đáng nhẽ với địa hình nước ta , đường sắt là loại hình vận tải hàng hoá xương sống chứ không phải là những chiếc container chạy đầy quốc lộ ngoài kia. Khi mà chưa cả nâng cấp nổi hệ thống đường sắt có từ thế kỉ trước lên đường sắt đôi , khổ 1m4 theo quy chuẩn đường sắt để lấp đi chỗ trống trong vận chuyển hàng hoá mà đã nghĩ đến làm đường sắt cao tốc . việc trước mắt cần thoát khỏi vũng lầy các dự án đang triển khai, hoàn chỉnh hệ thống đường bộ cao tốc bắc nam, nâng cấp hệ thống đường sắt hiện tại rồi hãy tính đến chuyện đường sắt cao tốc