Quyền vào đời Bạn sẽ không thể xin việc làm chính thức - cho dù là đi làm công nhân khu công nghiệp. Bạn tất nhiên không thể thi đại học, không thể lấy bằng lái xe, không thể thuê nổi một căn nhà trọ đàng hoàng vì thủ tục đăng ký tạm trú. Bạn không thể nào có một cuộc đời. Bạn sẽ lưu vong ngay trên đất nước mình.Quyền nhân thân tưởng là quyền cơ bản nhất của chúng ta, nhưng những người như thế vẫn tồn tại. Và thậm chí là tôi có thể chỉ cho bạn biết những đứa trẻ chắc chắn sẽ không có chứng minh thư khi chúng lớn lên. Chúng vẫn đang ngồi cười thơ dại trong một con hẻm nào đó ở Sài Gòn mà không tưởng tượng được mình sắp đối mặt với thứ gì.Đó là những người trưởng thành từ các mái ấm. Thủ tục cấp chứng minh nhân dân cần hộ khẩu. Để một người trưởng thành từ mái ấm có chứng minh thư, cái mái ấm đó sẽ cần vượt qua ba thử thách hành chính: có tư cách pháp nhân, có sổ đỏ cho căn nhà đang nuôi dạy các cháu, và có hộ khẩu tập thể cho mái ấm.Hoặc đơn giản hơn, là chính đứa trẻ mồ côi lang thang cơ nhỡ đó phải có sẵn hộ khẩu ở đâu đó trước khi được đưa vào mái ấm.Chuyện như đùa mà thật.Ở thành phố lớn nhất đất nước, vẫn có những mái ấm đã tồn tại gần 20 năm nay mà chưa thể nào có được những thứ cơ bản ấy. Cho dù họ vẫn tiếp nhận và nuôi dưỡng hàng trăm đứa trẻ, làm giấy khai sinh, cho chúng đi học phổ thông, học nghề. Cho dù những bà má phụ trách mái ấm ấy cũng đã đổ mồ hôi nước mắt ra để quyên góp từng đồng nuôi những đứa trẻ xa lạ như con mình. Cho dù rất nhiều tình người đã đổ ra, thì hệ thống hành chính vẫn lắc đầu với quyền cơ bản của những đứa trẻ ấy.Bà má ấy khóc trước mặt tôi khi nói về những ngày cực nhọc nuôi dạy những đứa trẻ mà chị coi như con mình. Không biết bao nhiêu lần trong mười mấy năm phụ trách cái mái ấm ấy, chị phải khóc. Thế mà ở phòng bên, vẫn có một thanh niên đã đến tuổi 30, bây giờ tờ giấy thể hiện nhân thân duy nhất, vẫn là một cái chứng nhận rằng cậu đã đi ra từ một mái ấm. Cậu không tìm được việc làm, phải quay lại phụ việc cho mái ấm dù đã sắp già. Và mười mấy hai mươi năm, đã có bao nhiêu người bước ra đời với một mảnh giấy nhàu làm “chứng minh thư”.Chị xoay xở đủ cách. Chị đi tìm những họ hàng xa tít tắp của lũ trẻ, tận Tây Ninh, Sóc Trăng, rồi đến đó năn nỉ người ta cho nó nhập hộ khẩu. Năn nỉ khổ sở lắm, bởi ai dám cho một đứa họ hàng xa ở đâu đến vào hộ khẩu nhà mình, sau này còn chuyện tài sản. Nhưng phải làm, nếu không có hộ khẩu thì không có chứng minh, chuyện này là quy định.Phiên họp thường kỳ chính phủ vừa qua, nội dung xây dựng thể chế được nhấn mạnh là trọng tâm. Từ lâu hệ thống pháp luật Việt Nam đã nổi tiếng với việc “vừa thừa vừa thiếu”, tức là quy định quá chi tiết, mà càng cố chi tiết thì càng bỏ sót. Thay vì quy định các phần khung để xã hội tự ứng biến theo nhu cầu. Chuyện “phải có hộ khẩu” với những đứa trẻ mồ côi có thể là một thứ như vậy.Hệ thống pháp luật của chúng ta chi tiết đến mức cái trình ra để làm chứng minh thư buộc phải là “hộ khẩu” chứ không thể là một hình thức chứng nhận hợp pháp nào khác, dù chính quyền địa phương thừa nhận, như là ở mái ấm.Chị phụ trách mái ấm nói với tôi rằng sau chục năm chiến đấu với núi thủ tục hành chính thì “vài năm nữa sẽ có hộ khẩu tập thể”. Mừng cho chị. Nhưng cũng đã muộn với nhiều đứa trẻ đang tuổi lớn ở cái mái ấm này.Đức Hoàng Đi làm thủ tục hành chính chả khác gì thắt cổTôi làm lại cái sổ đỏ do công chức đánh sai. Họ đi sửa còn hành hoẹ bảo mình sai, đến khi kiểm tra lại trong máy tính thì do họ nhập sai. Thế mà còn đổ lỗi cho mình ( đương nhiên mình phải nộp phí cho cái lỗi không phải của mình gây ra)Sau đó, họ xin chữ ký sếp và đóng dấu thì lại ghi sai ngày xác nhận. Mình nói to lên cho cả phòng biết. Rõ ràng trình độ công chức quá dốt mà lại hạnh hoẹ ra vẻ ta đây. Cái thủ tục HC rườm rà cộng với công chức dốt thì đất nước còn chậm phát triển. Dân còn khổ dài dài. Lại là Đức Hoàng, một nhà báo có tâm với xã hội ( bây giờ anh là hàng hiếm đấy). Cả gia đình tôi cũng đã từng đau khổ vì cái hộ khẩu chết tiệt, tôi cũng sém chút nữa không thi đại học được. Bí thư TP Đinh La Thăng đã từng giải quyết mộ trường hợp đơn lẻ cho mộ bạn trẻ để có CMND thi Đại học tháng 7 này, sao Ông không g/q cho hàng loạt con người bất hạnh kia luôn? vậy mới thấy nước mỹ văn minh như thế nào.chỉ cần được sinh ra trên máy bay mỹ thì đã là công dân mỹ Chắc chỉ có ở VN mới đẻ ra cái trò hộ khẩu, chẳng có lợi ích gì mà chỉ làm khổ dân. Sống ở Sài Gòn muốn mua cái xe không được, phải mua xe ở quê rồi mang lên. Muốn ly dị phải về quê nơi đăng ký hộ khẩu để làm thủ tục. CMND hết hạn phải về quê xin lại. Tôi đã sống ở 3 nước (Mỹ, Pháp và Singapore), nghĩa là trải qua đủ châu Á châu Âu châu Mỹ, chẳng thấy ở đâu bày ra cái trò hành dân như vậy mà không có bất kỳ lợi ích gì. Người "tri thức" chắc khắc khoải lắm. Tôi nhớ người xưa có một câu chuyện với câu kết rằng: luật lệ hà khắc còn đáng sợ hơn cả hổ dữ. Bài viết hay, chưa nói gì đến trường hợp trẻ mồ côi mà các trường hợp khác cũng thế, thủ tục hành chính...kêu gọi cải cách mà vẫn ko làm được. Cái tổ chức có tên là "bảo vệ quyền trẻ em" sinh ra để làm gì? Mấy cháu được mẹ mang từ nước ngoài về cũng không có giấy tờ.....Thật không thể tin được. Chẳng biết kêu ai? Thủ tục là chết con người là sống mà. Tình người ở đâu chứ, sao con người cứ mãi làm khó nhau. Đọc mà đau lòng quá Cảm ơn bài viết hết sức có ý nghĩa Luật pháp nước ta không hà khắc mà ngược lại rất bao dung. Chỉ có các thủ tục hành chính là rườm rà phức tạp. Chính vì vậy đất nước ta ngày nay đã sản sinh ra cả một thế hệ những con người siêu việt. Họ vừa có can đảm để coi thường pháp luật, vừa có sự khôn khéo để bon chen luồn lách vượt lên trên người khác. Cổ nhân nói quả không sai: "Thời thế tạo anh hùng". Cảm ơn bài viết của anh. Tôi cũng vừa phải đưa đứa cháu ở trong Sài Gòn về tận quê Thái Bình để làm CMT vì hộ khẩu của cháu ở TB. Thật là phiền phức. Quản lý bằng hộ khẩu đã quá lạc hậu mà chúng ta vẫn giữ. Thật không thể hiểu nổi. Chúng ta xem nặng quyền của công dân hay quyền quản lý họ? Cảm ơn tiếng nói của anh. Bao nhiêu chuyện vì cái thủ tục rườm rà, bất hợp lý có những qui định chi tiết đến mức vô lý Đây là vấn đề mà người dân nào cũng bức xúc, kêu trời khong thấu mà chẳng biết làm sao bởi "luật pháp" đã định như thế!!!