Làm gì sau vụ tấn công? Tôi đã thức suốt đêm để theo dõi tình hình khắc phục sự cố. May mắn là sân bay vẫn hoạt động, chỉ là hơi chậm một chút.Mạng xã hội phản ứng khá nhanh, mạnh và ồn ào. Giới công nghệ thông tin thậm chí còn được kêu gọi đoàn kết, cầm bàn phím ra mặt trận. Tôi hơi ngạc nhiên. Vì ngoại trừ những khẩu hiệu chính trị về Biển Đông khiến sự việc có vẻ như nghiêm trọng, cách phản ứng như vậy là hơi cực đoan. Những vụ kiểu này thế giới đầy rẫy, động cơ thì đủ loại, từ bảo vệ chính nghĩa, đến tiền, tình, danh vọng hoặc thậm chí chỉ là nghịch dại. Không tí hiểu biết gì về công nghệ thông tin, bỏ ra một ít tiền là bạn đã có thể thuê hacker đánh sập hệ thống của ai đó.Nếu coi hệ thống tin của một doanh nghiệp như một ngôi nhà, vụ này giống như có thằng trộm lẻn vào nhà bạn vẽ bậy lên tường, và mang đi một cuốn album. Cho dù đó là album của 400.000 khách VIP.  Ngay cả việc chiếm quyền phát thanh, nghe có vẻ rất khủng khiếp, nhưng thực tế cũng chỉ là thay một file số hóa mà thôi.Internet phát triển mạnh mẽ, ảo nhưng có những mối liên hệ tác động sâu sắc, ảnh hưởng chi phối tới thế giới thực. Trong không gian này cũng nhan nhản trộm cắp, tội phạm.Mỹ là quốc gia thường xuyên đối diện với tin tặc. Động cơ có thể xuất phát từ mục tiêu chính trị hoặc có thể chỉ nhằm làm mất mặt chính quyền Mỹ, để các nhóm hacker "lấy số", gây tiếng tăm trong cộng đồng. Gần đây nhất là email của Đảng Dân chủ bị rò rỉ ra ngay trước thềm đại hội Đảng này nhằm làm mất mặt bà Clinton. Năm 2015, hồ sơ của hơn 20 triệu nhân viên chính phủ Mỹ đã bị hacker tấn công và ăn cắp. Việt Nam ta năm 2014 cũng có vụ VCCorp bị tin tặc hack, phá hủy hàng trăm server, gây tê liệt hàng loạt website do đơn vị này phụ trách dữ liệu và kỹ thuật. Những cuộc tấn công như thế này đã không hiếm lần xảy ra. Với toàn thế giới đang số hóa, chúng ta sẽ dần phải đối diện với chuyện này, giống như các sự cố ngoài đời thực khác.Quay trở lại chuyện vừa xảy ra. Với những gì cơ quan chức năng công khai cho đến giờ này, đó có vẻ là một vụ tấn công không “kinh hoàng”, nhưng lần này nó gây chú ý bởi phạm vi ảnh hưởng là những không gian công cộng (sân bay). Dù vậy, cũng không thể vì thế mà coi nhẹ, vì nếu những lỗ hổng an ninh mạng đó ngày càng bị xé toạc ra, hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở một danh sách khách hàng bị đánh cắp. Nhiều người sau khi bày tỏ sự phẫn nộ của mình, đều kêu gọi phải hành động ngay lập tức. Nhưng chính xác là phải làm gì?Một cái cửa hàng bé tí ngoài phố chắc cũng phải thuê ít nhất một ông bảo vệ. Nếu có trộm đột nhập ông ấy đã la cả làng biết. Rồi gọi 113. Vậy mà tuyệt đại đa số doanh nghiệp ta không có ai chịu trách nhiệm ngồi canh đống tài sản trên mạng cả.Nếu Vietnam Airlines (VNA) canh gác sát sao hơn, mấy cái màn hình sặc mùi chửi bới kia đã chẳng có cơ hội phát tán. Rút điện là giải pháp an toàn nhất ngay sau khi bị tấn công. Nếu rút điện đủ nhanh, đa số khách hàng tại sân bay chắc còn chưa nhận ra là màn hình đã bị thay đổi.Thêm nữa, những đơn vị lớn, bao giờ cũng có vài hệ thống điện dự phòng, hai ba đường Internet khác nhau. Doanh nghiệp cỡ như VNA chắc chắn phải chi tiền để giữ standby nguyên một hệ thống thông tin để phòng ngừa thảm họa. Nên khi bảo vệ rút điện xong, gọi ngay Admin, lúc đó có thể khởi động lại hệ thống back-up dưới sự theo dõi của chuyên gia.Thế giới đã hoàn toàn thay đổi. Chẳng cần biểu tình, phản đối, phát biểu đao to búa lớn, một nhóm "trẻ trâu" hành động thiếu suy nghĩ đã có thể làm cho xã hội lao đao.Bởi thế cuộc đối đầu ở thời đại số này, đang rất cần những cái đầu lạnh, cần những chuyên gia hàng đầu tại các công ty CNTT, cần nâng cao dân trí, sử dụng sức mạnh toàn dân, nhanh chóng đưa các khóa dạy an toàn thông tin, ở tất cả các cấp học. Ngoài ra, cần cải thiện bộ máy an toàn thông tin tại doanh nghiệp, với các quy trình hướng dẫn cụ thể về xử lý tình huống. Và theo tôi, cũng cần mạnh tay chi tiền để mua các công cụ hiện đại.Với VNA, để khắc phục sự cố và khôi phục lại hình ảnh của mình, hãng sẽ phải chủ động giảm thiểu thiệt hại cho những người không may có tên trong album; nhanh chóng rà soát lại những thông tin khách hàng đã tin cậy gửi cho mình; liên hệ với từng người để khuyến cáo họ trong trường hợp họ có thể bị ảnh hưởng.Gần 30 năm trước, VNA là khách hàng đầu tiên của chúng tôi, cũng là doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam tiên phong trong việc tin học hóa. Bây giờ, cũng dễ hiểu, họ lại phải gánh trọng trách báo động cho xã hội về mặt trái của thời đại cách mạng số. Những cuộc tấn công sẽ còn xảy ra, thay vì 'chém' trên mạng, tốt hơn hết là hãy chuẩn bị sẵn sàng.Nguyễn Thành Nam Thật chất lượng về những bài viết của Anh Nam.Trên thực tế những giải pháp về An ninh nói chung hay An ninh mạng đều mô phỏng sự phòng vệ của con người và những sinh vật hiện sinh.Tham gia sử dụng mạng hiện nay thì đa phần những người sử dụng ở đầu cuối thường không phải là nhân viên tin học, họ chỉ sử dụng phần mền ứng dụng, do vậy cần trang bị phương pháp ứng phó cho họ để tránh lan truyền thông tin như A Nam nói là hết sức cần thiết, bên cạnh đó có các Mạng dự phòng, Chuyên gia An ninh mạng...Như tôi được biết trong phương pháp đảm bảo An ninh nói chung thì không nên dùng một thường xuyên hay có tính lặp một phương án. Phương án và những mã hóa cụ thể có thể thay đổi không cần quy luật, cơ bản phụ thuộc và người phụ trách và Chuyên gia An ninh nhằm không để lỗ hổng và các đối tượng biết được (mặc dù rất đơn giản) vì nó phụ thuộc vào tư duy của người phụ trách và Chuyên gia Anh ninh mạng chứ không phụ thuộc vào các yếu tố mang tính tin học (đó là yếu tố con người và tổ chức).Về đánh giá hậu quả hay các động cơ, nguyên nhân theo tôi ko xem xét dưới góc nhìn của mình được, việc đó của cơ quan có chức năng nhưng cũng ko nên xem nhẹ vấn đề đã xảy ra vì đây chỉ là mạng quản lý và xử lý dữ liệu đơn giản nhưng mức độ ảnh hưởng ở nơi công cộng là ko ổn. Nếu coi nhẹ vấn đề và ko có Phương án thì các hệ thống thông tin khác mà bị xảy ra tương tự ..thì mệt lắm. Một cuộc tấn công nhỏ mà chúng ta đã như thế này thì khi có một cuộc xâm lăng chúng ta phải làm sao đây? Đúng. Phòng hoả hơn cứu hoả. Ai cũng biết như vậy nhưng cách nghĩ của nhiều người còn mang tính ngắn hạn, đến khi sự cố xảy ra thì mới tìm cách đối phó, và cả đám đông biểu thị thái độ, ồn ào, lăng xăng, nhiệt tình, cố tìm ra một thủ phạm mà ít người nghĩ rằng nếu bản thân biết cách đề phòng trước thì sự cố đã không xảy ra hoặc nếu xảy ra thì thiệt hại được giảm thiểu. Điều này cũng giống như việc đi xe máy ra đường thì đội mũ bảo hiểm, ngồi ô tô thì cài dây an toàn mà nhiều người thực hiện vì sợ cảnh sát giao thông chứ không phải vì sự an toàn của chính mình. Hãy cùng nhau loại trừ câu nói:" sai đâu sửa đó ", và nghĩ ra một câu khác thông minh, đúng đắn đối với một xã hội văn minh. Những bài nào của a Thành Nam cũng rất sâu sắc và ý nghĩa! Cảm ơn anh đã cho Đại chúng được khai thị! Đúng như vậy ! thay vì đỗ lỗi cho nhau, thay vì chém trên mạng. Hãy chủ động và sẵn sàng đối phó... Nửa đêm đọc bài viết này và rất nhiều bài viết khác thấy khá nhiều ý kiến trái chiều quanh vụ này. Với xung đột thông tin kiểu này bắt đầu hoang mang Rất thú vị QUÁ CHUẨN Em nghĩ liệu những cái này có nên đưa vào lịch sử ngành công nghệ Việt Nam cho tất cả những người học công nghệ thông tin không nhỉ ? (Ví dụ cả vụ của VCCorp nữa). Học ngành nào thì phải biết lịch sử ngành đấy, thời đại ngày nay việc tìm thông tin trong lịch sử đâu có khó mà những cái này liệu có thực sự cần thiết phải giấu diếm không?Nếu học xong lịch sử ngành mà không muốn (không dám) hay nhụt chí thì còn học để làm cái gì nhỉ ? Những người như thế học để làm gì, học lấy cái bằng để ngồi lên đầu những người có trí tuệ, có nhiệt tình làm việc thì nên cho học ngành khác thì phù hợp hơn là học ngành công nghệ thông tin. Rất cam ơn bài viết của Anh Ngày xưa hay nhắc nhau: "Mất bò mới lo làm chuồng" thì giờ phải nhắc nhau: "Mất bò mới lo sửa chuồng". Xây dựng một hệ thống đã khó nhưng để vận hành còn khó hơn. Những vụ việc như thế này thì rất cần những bài viết của những chuyên gia CNTT như anh Nam để mọi người bình tâm suy nghĩ và tìm cách ứng phó. Cảm ơn anh Nam! Bài viết rất hay và kịp thời. Cảm ơn anh!!! Anh Nam câu hỏi rất hay, rất thuyết phục phản ánh rất đúng về tình hình an ninh mạng của chúng ta. Làm gì sau vụ tấn công chắc chúng ta cũng hiểu nên làm gì? Riêng tôi nếu có ai hỏi tôi câu này thì tôi xin trả lời rằng: Việc đầu tiên chúng ta nên làm là kiểm tra, rà soát lại hệ thông mạng. Cám ơn anh Nam không chỉ ở bài viết này. Vì là người ngoại đạo xin anh Nam cho biết: Hiện nay chúng ta có hội đồng an ninh mạng(?). Cám ơn anh .