Ngày của người giúp việc Vì người lao động có quyền nghỉ phép hưởng nguyên lương, nên tôi chẳng bao giờ để ý tới những lý do mà họ nhắc đến. Cho đến một ngày, tôi nhận thấy một câu chuyện khá phổ biến: Họ phải ở nhà để trông con nhỏ vì người giúp việc nghỉ phép về thăm gia đình.Điều này cũng không mấy ngạc nhiên. Bởi nhiều đồng nghiệp của tôi là nữ giới và còn khá trẻ. Đó cũng chính là hiện trạng của lực lượng lao động Việt Nam nói chung - tuổi đời trẻ và tỷ lệ nữ tham gia lực lượng lao động ở mức cao (hơn 70%) so với nhiều quốc gia châu Á khác.Khi nhiều phụ nữ đi làm, việc cân bằng giữa công việc và gia đình rất có thể trở thành một gánh nặng. Đáng buồn là, bất bình đẳng giới vẫn tồn tại khá phổ biến trong xã hội. Các cuộc khảo sát mức sống hộ gia đình ở Việt Nam cho thấy phụ nữ vẫn phải gánh vác phần nhiều việc nhà so với nam giới. Trên thế giới, phụ nữ tiếp tục là người phải làm nhiều công việc gia đình không được trả lương.Trong bối cảnh đó, người giúp việc gia đình, phần lớn là phụ nữ, đóng vai trò quan trọng không chỉ trong mỗi gia đình của chúng ta, mà còn đối với nền kinh tế và thị trường lao động.Bản thân người giúp việc gia đình đã tham gia vào thị trường lao động. Họ đồng thời giúp những người phụ nữ khác trong độ tuổi lao động có thể làm những công việc đáng ra họ không thể đảm đương nổi, nếu vẫn phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm gia đình.Với tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng của Việt Nam và sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, việc loại hình công việc này đang trở thành một đặc điểm quan trọng của thị trường lao động cũng là dễ hiểu. Từ đầu thế kỷ, số lượng người thuộc tầng lớp trung lưu, theo nghiên cứu của chúng tôi, đã tăng từ một triệu lên 13 triệu người. Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Việt Nam dự kiến  có khoảng 350.000 lao động giúp việc gia đình vào năm 2020.Nhưng trong xã hội, vẫn có một sự phân biệt đối xử với nhóm lao động quan trọng này.Mới đây, tôi có cơ hội nói chuyện với một chị quê ở Hòa Bình. Khi tôi hỏi chị ấy có việc làm không, chị lắc đầu: "Em chỉ đang giúp việc ở một gia đình trên Hà Nội thôi, được 3 năm rồi”."Vậy giúp việc gia đình được trả lương không phải là một công việc hay sao?” - tôi tự nhủ.Nhưng rồi, tôi nhớ ngay ra là trên thế giới, giúp việc gia đình thường không được công nhận là một nghề "thực sự". Ngay cả khi công việc này được công nhận, thì những kỹ năng nghề của họ cũng bị đánh giá thấp. Không ít người cho rằng khả năng làm việc nhà là thiên chức tự nhiên của phụ nữ, và những kỹ năng đó không cần phải học, và cũng không mấy giá trị. Điều này có nguồn gốc sâu xa từ nhận thức mang tính truyền thống và định kiến về vai trò của phụ nữ và việc nhà.Chính việc đánh giá thấp công việc giúp việc gia đình đã dẫn tới mức lương thấp và điều kiện làm việc không đảm bảo cho những người làm nghề này.Theo một báo cáo khác của Tổ chức lao động Quốc tế (ILO), hơn 40% người lao động giúp việc gia đình trên thế giới không được hưởng mức lương tối thiểu cho dù lương tối thiểu được áp dụng cho những nhóm lao động khác ở nước họ. Mặc dù tình hình ở Việt Nam khá hơn, vẫn tồn tại sự khác biệt lớn - chỉ 86,5% người lao động giúp việc gia đình được nhận lương tương đương mức lương tối thiểu trở lên, trong khi tỷ lệ này trên tổng số người lao động nói chung ở mức 95,2%.Mức lương thấp của nghề giúp việc có liên quan đến hình thức đền bù bằng hiện vật vốn đã tồn tại từ nhiều đời nay dưới dạng cung cấp bữa ăn và chỗ ở. Việc đảm bảo cuộc sống cho người giúp việc thông qua những yếu phẩm đó, thay vì trả một mức lương đủ để họ có thể lo cho cuộc sống của chính mình và gia đình, đã và đang tiếp tục là cách làm phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới.Mức lương thấp của nghề giúp việc cũng liên quan đến việc thiếu thời giờ làm việc cố định, một đặc điểm chung ở nhiều nước trên thế giới. Vấn đề này càng nghiêm trọng hơn đối với những người giúp việc sống cùng với chủ nhà. Họ được kỳ vọng có thể sẵn sàng làm việc 24/7 để đáp ứng muôn vàn yêu cầu khác nhau của người sử dụng lao động và gia đình.Giờ đây, khi nghĩ về người phụ nữ quê ở Hoà Bình nọ, tôi đã có thể hiểu vì sao chị ấy lại trả lời như vậy. Thường xuyên cảm thấy việc mình làm không có giá trị như việc của người khác, bị phân biệt đối xử trong xã hội, và nhận mức lương thấp, bản thân những người giúp việc như chị ấy có lý do để cho rằng đó không phải là những công việc "thực sự". Đây là một sự thật đau lòng cần được giải quyết.Việt Nam đã có một bước tiến lớn trong việc tăng cường bảo vệ về pháp lý cho người giúp việc gia đình thông qua Bộ Luật Lao động năm 2012 và Nghị định 27 năm 2014. Các văn bản này đưa ra quy định về mức lương tối thiểu, đóng bảo hiểm, làm việc vào dịp lễ Tết, thời gian nghỉ ngơi tối thiểu và nghỉ phép hàng năm cho những người lao động trong nhóm này.Việt Nam cũng đang xem xét phê chuẩn Công ước về Lao động giúp việc gia đình của ILO (Công ước 189) vào năm 2020. Công ước này được thông qua sáu năm trước đây, đánh dấu cột mốc quan trọng tăng cường bảo vệ cho 53 triệu người lao động giúp việc gia đình trên thế giới bằng cách đưa ra các tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên được áp dụng riêng với loại hình lao động này. ILO đang sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trở thành quốc gia ASEAN thứ hai (sau Philippines) phê chuẩn công ước quan trọng này.Nhưng chúng ta cũng không cần phải đợi tới lúc phê chuẩn. Sự thay đổi đó có thể bắt đầu ngay bây giờ, tại chính ngôi nhà của chúng ta.Hôm nay, nhân kỷ niệm ngày ra đời của Công ước, và cũng là ngày Quốc tế Lao động giúp việc gia đình (16/6), tôi đã nhắc nhở bản thân và các đồng nghiệp - những người đang và từng thuê người làm giúp việc nhà - rằng, mọi người giúp việc gia đình đều nên được hưởng những quyền lợi giống như những người lao động khác. Chúng ta có chung nghĩa vụ biến ngôi nhà của mình thành nơi làm việc bình đẳng.Dĩ nhiên, Chính phủ cần nỗ lực hơn nữa để bảo vệ tốt hơn những người lao động giúp việc gia đình. Nhưng đó cũng là trách nhiệm của chúng ta, của mỗi công dân và “người sử dụng lao động” giúp việc gia đình. Cảm ơn bạn đã nhắc nhở, nhờ có bạn tôi mới biết có ngày này, hôm nay tôi sẽ mua quà tặng chị giúp việc trong nhà tôi. Cảm ơn anh Chang - hee Lee, nhờ anh tôi mới biết có ngày này. Tuy nhiên tôi cũng có một kinh nghiệm nhỏ, đó là lắng nghe người giúp việc khi có thời gian, đó thường là câu chuyện về con cái họ, quê nhà, băn khoăn về lối sống thành thị, không biết mình làm vậy chủ nhà có hài lòng không... Sự quan tâm thực lòng khác với những lời sáo rỗng và rất khác với thái độ chủ - tớ có thể làm cho người mặc cảm với hoàn cảnh của mình cảm thấy không quá xa cách. Suy cho cùng thì ai cũng là con người và luật nhân quả luôn hiện diện trong xã hội, cho đi cái gì ta sẽ nhận lại cái đó. Những người giúp việc khi nghỉ đều có những nuối tiếc nhất định và gia đình cũng chia tay họ với sự tôn trọng cùng những lời chúc tốt đẹp. Sông có khúc người có lúc, nếu ta sống và vươn lên bằng hai bàn tay hãy tôn trọng tất cả những người lao động. Việc gì mà làm để sống thì cũng nên được gọi là một nghề. Muốn có thu nhập ổn định thì phải chuyên nghiệp. Muốn chuyên nghiệp thì phải được đào tạo. Việc đào tạo nghề ở VN đang thiếu bài bản, và cho "ra lò" rất nhiều sản phẩm không đạt chuẩn, từ thợ hàn, thợ điện đến thợ xây. Rất nhiều người cứ đi phụ việc, và nhìn thợ chính làm để làm theo, sau vài ba tuần là "tự đào tạo" xong, được chủ coi là thợ. Làm thợ không chỉ yêu cầu có tay nghề chuyên môn, mà con phải có trách nhiệm, làm việc chu đáo (không "ăn cắp công đoạn", không làm ẩu) và biết về an toàn lao động. Nhu cầu về người giúp việc ở VN ngày càng lớn, nhưng đúng là giúp việc chưa được gọi là một nghề, và người giúp việc không được đào tạo gì cả, mà chủ nhà nói thế nào thì làm thể ấy. Người giúp việc hiện nay phần lớn không chuyên nghiệp trong công việc và cả trong ứng xử, dễ gây hiểu lầm giữa họ với chủ nhà. Giữa chủ nhà và người giúp việc không có hợp đồng, cũng không có một bản quy định trách nhiệm và quyền hạn mỗi bên đến đâu. Như vậy rất dễ xảy ra chuyện chủ nhà thì cho rằng người giúp việc lười, tò mò, ngồi lê đôi mách và đòi ngang hàng với mình, còn người giúp việc thì cho rằng chủ nhà bóc lột mình, coi thường mình. Nói chung hiện nay không thiếu người giúp việc, nhưng thiếu người giúp việc thật sự đúng với chuyên môn, chức năng và vị trí của mình. Không chỉ nghề giúp việc, các nghề lao động chân tay khác, kể cả công nhân kỹ thuật cũng trong tình trạng tương tự. Tình trạng này làm cho VN đang là nước có tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động rất cao, nhưng tỷ lệ người có chuyên môn, tay nghề cao trong độ tuổi lao động thì lại rất thấp, và những người có tay nghề cao thì phần lớn đã lớn tuổi, sắp hoặc đã về hưu. thật sự bây giờ tìm người giúp việc tốt khó lắm. gia đình tôi hiểu và rất coi trọng họ. Thật sự biết họ giúp mình nhiều, dù mình đã trả lương. Tôi biết nhiều gia đình khác cũng nghĩ như tôi.Còn những người coi thường nghề giúp việc có lẽ là người chưa có khả năng thuê người giúp việc, hoặc người quá giàu có nên khinh người - ý kiến riêng của tôi Người giúp việc ở VN chia làm 3 loại.1 - Thừa thời gian và không có bất kỳ kỹ năng nào. kiểu này chiếm đa số và thường ở chung nhà với chủ 24/7. Chỉ có người hơi khá mới  thuê ng này. Người này làm hết mọi công việc trong nhà dưới sự giám sát và chỉ bảo từng li từng tí của chủ nhà. Đồ đạc gì có giá trị phải cất hết không phải vì sợ  lấy trộm mà sợ làm hỏng. Không có mình ở 1 bên là y như rằng lâu lâu nghe "xoảng", "rầm". Méo mặt.2 - Loại có kỹ năng. Những người này chỉ làm việc theo kỹ năng, không làm hết mọi việc. Nhà giàu mới đủ khả năng mướn và thường là mướn 1 hơi 4 - 5 người. Những người này gồma - Trông em. Trông coi, chăm sóc, cho ăn, dỗ ngủ trẻ em dưới 6 tuổi.b - Lau chùi quét dọn, giặt ủi.c - Đi chợ nấu ăn.d - Lái xe kiêm thợ sửa ống nước, điện đóm và đồ gia dụng trong nhà.e - Làm vườn kiêm thợ mộc thợ xây.f - Bảo vệ kiêm thư ký riêng3 - Kiểu này thì khỏi nói, chuyên nghiệp không chê vào đâu được, chúng ta thường gọi là "quản gia". Dĩ nhiên chỉ có nhà siêu giàu mới mướn nổi vì tiền công rất cao (50 triệu/tháng là thấp nhất). Đây là người giúp việc có bằng cấp hẳn hoi và trình độ tương đương đại học. Nếu gia đình chủ nhà đông người thì họ thường kết hợp loại 3 cho chỉ huy quản lý loại 2.Nói rằng đối xử không bình đẳng với người giúp việc là sai. Tuyệt đại đa số người giúp việc ở VN thuộc loại 1. Trải qua giúp việc nhiều nhà khác nhau, dần dần họ mới có kỹ năng làm việc riêng. Họ lãnh lương thấp là đúng, ai sẽ trả tiền công huấn luyện chỉ bảo họ cho chủ nhà ? Nhìn họ ủi đồ thấy mà nản, ủi cái quần ra 2 - 3 li không biết làm sao mặc. Để họ có kỹ năng ủi đồ thì phải dạy họ. Nói chung, việc gì cũng phải dạy. Sếp lao động à, sếp chịu khó mướn người giúp việc VN cho có thực tế nhé. Vợ tôi và nhiều người khác đi làm với mức lương 7 tr, chi phí đủ thứ, ăn ở đi lại. Hàng tháng chả còn đồng nào. Giúp việc nhà tôi (chăm sóc mẹ vợ ốm yếu, làm việc nhà-xấu hổ mà nói vợ tôi không biết,ko muốn làm những việc đó) lương 4tr, và chả cần tiêu gì, hàng năm tích được gần 50tr.Giúp việc nhà giàu lương gần 10tr là bt,và 1 nhà có vài người gv.Tôi thấy có gì đó ko ổn cảm ơn ý kiến của Chang -hee Lee , rất Ok ý kiến của anh .Chúc anh mạnh khỏe và có thêm những bài viết trên lãnh vực quan hệ làm việc giữa chủ DN ( C.TY ) là người HÀN QUỐC và người lao động VN . Bài viết rất đúng. Dĩ nhiên, để thực hiện được, không đơn giản chút nào vì nhiều lý do. Nhưng ít nhất, như tác giả nói, chúng ta cũng nên ý thức được điều đó, và coi họ chính là những người đi làm công ăn lương như bao người khác. Xét cho cùng, họ thiệt thòi đủ đường nếu chẳng may rơi vào 1 nhà chủ không ra gì: chứng minh thư thì bị giữ, không được ra ngoài, tiền thì lúc nào về mới được lấy,... Cảm ơn bài viết của a.Hôm nay về nhà, tôi nhất định đòi vợ phải thực hiện các nghĩa vụ đối với tôi - người giúp việc trong gia đình - mới được. Thanks Mr Lee , Toi rat vui khi doc duoc bai viet cua ong . Vi toi cung dong cam duoc voi nhung suy nghi nhu ong da viet trong bai nay , Neu 1 nguoi phu nu thanh dat trong xa hoi ve mat kinh doanh hoac co duoc mot vi tri quan trong trong su nghiep ma van phai cham soc gia dinh con cai viec noi tro . Thi it nhieu cung nho vao su gop suc lao dong cua cac chi giup viec nha dam dang va trung thanh . Nhung viec o nha da co nguoi giup viec quan xuyen , Ac chi em phu nu thanh dat chi viec tap trung lam viec tai noi minh co dieu kien phat huy cho su nghiep . De co duoc su thanh cong ay , chung ta can tran trong Nghe giup viec nha cung la nghe xung dang duoc quan tam . Cam on ong Lee Bài viết rất hay và có ý nghĩa! cảm ơn a đã có những phân tích chuẩn xác và đầy tính thuyết phục. "mọi người giúp việc gia đình đều nên được hưởng những quyền lợi giống như những người lao động khác" Tôi đã từng trải nghiệm 2 đất nước một châu Âu và một châu Á thấy trong luật Lao động của họ có ghi đại ý Doanh nghiệp sử dụng trên 10 lao động Nữ trong độ tuổi có con nhỏ thì phải tổ chức hoặc thu xếp nhà trông trẻ phù hợp?...Hay một nước còn đưa thành luật cho người giúp việc (domestic helper)phải có phòng riêng khép kín mới được nghỉ lại cùng gia đình chủ nhà? Nên những căn hộ khoảng 100m2 luôn có phòng của giúp việc cỡ 10m2 Các thánh có giỏi thì đi làm thử giúp việc sẽ hiểu ngay thôi mà! Cám ơn ý kiến của anh. Chúc anh có nhiều sức khỏe và có thêm những bài viết hay. Tôi rất đồng ý với ý kiến rằng chúng ta nhìn nhận như thế nào về người giúp việc có liên quan đến "nhận thức mang tính truyền thống và định kiến về vai trò của phụ nữ và việc nhà". Rất chính xác!