Mì gói và nhà ngói Những ngôi nhà này hoặc có kết cấu khung bê tông hai tầng, có cầu thang đi lên cho heo, bò, dê; hoặc là các nhà phao chống lũ ngay sát căn nhà của dân vẫn ở, tại vùng lũ Hà Tĩnh, Quảng Nam, Quảng Bình, miền Tây nam bộ… Chương trình không có tư cách pháp nhân, chỉ là một dự án phát triển cộng đồng, nhưng đã huy động được hơn 23 tỷ đồng và đã dùng gần 18 tỷ. Nhóm hỗ trợ tối đa 50% kinh phí, người dân góp phần còn lại cho mỗi căn nhà trị giá 50 - 70 triệu đồng.Xây nhà thiện nguyện không mới, nhưng cách họ tiếp cận và hợp tác để làm thì khác. Bốn bên cùng ký cam kết xây một ngôi nhà: Người dân, Nhà chống lũ, chính quyền, bên cung cấp vật liệu. Nhà chống lũ tìm kiến trúc sư thiết kế đúng căn nhà mà gia đình mong muốn. Kiến trúc sư vẽ theo ý thích chủ nhà, miễn đảm bảo an toàn và tiết kiệm, nhiều công năng, nên 523 căn nhà là từng đó mẫu thiết kế. Có căn trông xấu, có căn lạ lùng... nhưng người dân lại vô cùng hạnh phúc, tự hào vì căn nhà của mình, do chính mình thiết kế, góp tiền, tự xây và không gắn biển 'nhà từ thiện'.Một chương trình cộng đồng trở thành dự án cho các vùng thiên tai, bão lũ thành công nhất từ trước tới nay. Nhưng không đủ. Bởi mỗi đợt bão lũ có thêm cả nghìn căn nhà trôi mất hoàn toàn, chưa kể những căn nhà có thể sữa chữa để ở lại. Nếu dự án giữ tốc độ mở rộng hiện tại, mỗi năm xây thêm 200 đến 300 căn thì hơn 500 năm nữa họ mới có thể xây bù lại số nhà đã bị lũ đem đi.Cái đói có thể qua đi, bệnh tật có thể chữa khỏi, nhưng lũ hầu như năm nào cũng quay lại. Các thảm kịch năm nào cũng lặp lại, ngày càng bi thương.Chúng ta có đang thiếu tiền để xây nhà chống lũ cho người dân?Nhà nước có quỹ lên tới 7.600 tỷ đồng để xây nhà cho người nghèo các vùng thiên tai. Nhưng sau mấy năm mới chi hết khoảng 1.000 tỷ.Bộ Xây Dựng cũng đã xin chính phủ hỗ trợ 40 nghìn hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng tránh lũ, lụt cho 14 tỉnh miền Trung với tổng kinh phí hơn 1.000 tỷ đồng. Trong đó có nhiều căn nhà giúp được dân chống lũ, nhưng vẫn còn những căn nhà xây rồi để không. Có nơi, chúng được xây thành một khu nhà tập trung cách khá xa nhà dân đang ở, xa nơi sinh kế của họ. Hay có nơi, chúng được xây bên nhà dân, dưới hình dạng một cái chòi nhỏ. Khi nước đến, người và vật có thể kéo nhau lên đó nhưng chỉ ngồi nhìn nhau và nhìn nước. Người dân bảo, họ không muốn xây chòi chống lũ như cách nhiều chương trình phát triển đang làm. Bởi vì nhà của họ là nơi gắn bó, nên họ không muốn một cái chòi chỉ để lúc có lũ thì chạy đến trong khi ngôi nhà tan nát.Người dân vùng lũ muốn gì? Cái ăn, cái ở là những nhu cầu bức thiết nhất sau những cơn lũ quét qua. Hàng chục người dân ở Hòa Bình, Yên Bái, Sơn La... vừa thiệt mạng trong đợt lũ. Có những gia đình bị cả nửa quả núi, đổ sập vùi lấp trong đêm khi đang ngủ. Người sống tiễn đưa người chết giữa những khoảng đất nhầy nhụa bùn lầy, không còn lấy một mái hiên che chắn. Bàn thờ nằm chỏng chơ trên nền đất lạnh.Khi giao thông không còn bị chia cắt, họ sẽ nhận được mỳ gói, lương khô của các đoàn từ thiện; nếu may mắn có thể sẽ được hỗ trợ dựng lại căn nhà trên chính cái nền đất mà căn nhà cũ vừa đổ sập xuống. Nhưng tới mùa bão lũ năm sau thì sao?Khác với lũ đồng bằng, những cơn lũ quét thượng nguồn sẽ thường bất chợt đổ ầm ầm ào ào từ trên cao xuống, kéo theo núi sập, lở đất. Những căn nhà ở ngay dưới chân núi, dù kiên cố đến đâu có thể cũng sẽ sập. Họ không có sự chuẩn bị, thậm chí có chuẩn bị cũng không lại được với sự cuồng nộ của thiên nhiên.Xây nhà và phát mỳ gói hẳn nhiên đều tốt, nhưng nó phải được cho đi theo cách sâu sắc và bền vững hơn. Sự cho đi mà Nhà chống lũ đã nghiên cứu rất kỹ, chính là thuyết phục người nhận chung tay với người cho, là "xỏ chân vào giày người khác" để đặt họ vào vị trí người làm chủ công cuộc kiến thiết lại cuộc sống của mình sau thiên tai.Từ thiện là một bên chỉ cho, thậm chí nghĩ “cho thế là tốt rồi”. Bên kia tìm cách không bỏ lỡ việc nhận. Không ai cần hợp tác, cũng không cần thay đổi cái gì bởi sau đó ai nấy quay lại đời mình. Nhiều người có tiền, thảy xong rồi đi. Đồng tiền ấy không nâng người bị nạn lên mà thậm chí ngược lại, vô tình làm họ thấp kém đi.Khi mà rừng đã bị tàn phá nặng nề, người dân vùng núi sẽ phải đối mặt thường xuyên hơn với những đợt lũ quét. Mỳ gói dù nhiều đến bao nhiêu cũng sẽ là không đủ; những ngôi nhà xây lên rồi cũng sẽ để sập. Người dân nơi đây không cần nhiều những đoàn từ thiện chỉ đến "phân phát rồi đi". Họ cần được sát cánh, chung tay, cần những giải pháp có thể không phải ngay trước mắt nhưng bền vững, lâu dài; như là những dự án trồng thêm rừng, như là những nghiên cứu chỉ ra rằng nên xây nhà ở đâu thì an toàn hơn, tránh được sụt lún; như là xây dựng nên một bản đồ nguy cơ sạt trượt, lở đất; như là những chương trình giáo dục kỹ năng tồn tại trong lũ lụt, sạt lở...Sự giúp đỡ giá trị nhất là đặt vào tay đối tượng đúng thứ họ cần, chứ không phải thứ ta muốn, ta nghĩ họ cần.Hồng Phúc "Sự giúp đỡ giá trị nhất là phải đặt vào tay đối phương đúng thứ họ cần, chứ không phải thứ ta muốn, ta nghĩ họ cần." và không vì cái thành tích của ta dày thêm! Tôi đồng ý với bài viết này , về lâu dài là phải như vậy . Thiên nhiên ngày càng khốc liệt , con người phải chuẩn bị để sinh tồn . Của cho không bằng cách cho. Nhận rồi để đấy, còn lo cả đời! Cảm ơn VnExpress, góc nhìn mỗi ngày mỗi rộng và giúp độc giả có tầm nhìn xa hơn, rõ hơn . Với bài viết của các nhà báo quen thuộc trong góc nhìn, khiến tôi nghĩ mỗi nhà báo còn là một nhà văn. Bài viết hay, mong mọi người hảo tâm và chính quyền tìm ra những phương pháp lâu dài và bền vững hơn. Cách cho của nhiều người từ thiện là coi người được cho luôn thấp kém hơn mình, thậm chí nghĩ người nghèo xứng đáng với những gì không tốt. Nhiều người còn đi cho để chụp hình khoe trên báo. Đó là điều không tốt trong đạo Phật và cũng như làm hỏng sự tự tôn của con người. Thậm chí nhiều người từ thiện vì bản thân mình, cầu mong cái này cái nọ, chứ không phải vì yêu thương và thấu hiểu người được giúp. Cảm ơn tác giả đã nói đến một cách hành xử văn hóa văn minh mà không phải ai cũng có được ở đất nước mình. Chỉ khi con người coi đối tượng khác ngang hàng với mình, cho rằng ai cũng xứng đáng được nhận điều tốt đẹp và ranh giới giữ mình-họ, ta-nó không còn, thì chúng ta mới khiến xã hội tốt đẹp hơn. Cảm ơn VNE và tác giả đã nói một câu chuyện rất sâu sắc trong mỗi mùa lũ đến. Nguyen Nam Không phá rừng thì lũ không hoành hành. Cũng do con người tự mình hại mình thôi. Thiên nhiên rất công bằng. Ta phá hủy nó thì nó cũng hủy diệt mình. ngăn chặn phá rừng và tich cực trồng là công việc đầu tiên các cấp chính quyền cần phải có trách nhiệm ngay Cám ơn VNExpress <3 Bài viết rất hay, sâu sát với người dân vùng lũ. Mong dự án huy động rộng trong dân để có nhiều hơn những nhà chống lũ cho người dân vùng lũ. Người dân vùng lũ cần chỗ ở, nước sạch hơn là mỳ gói. Cần có phương tiện giải cứu họ khỏi vùng lụt hơn là đi phát mỳ và quần áo. Cảm ơn người sáng lập NHÀ CHỐNG LŨ và Team rất nhiều.. Các bạn cho chúng tôi thấy sự đời ngoài kia cho dù như nào vẫn còn đó những điều tốt đẹp đang le lói từng ngày.. Cảm ơn rất nhiều từ tận đáy lòng <3 Rất sáu sắc và thực tế. Mong Nhóm Nhà chống lũ tiếp tục được hỗ trợ để phát triển theo cách đã định và có hiệu quả cùng các chương trình khác mà có lẽ hiệu quả nhất, gian nan nhất là chương trình tái sinh rừng vì luôn bị bàn tay lâm tặc đầu sỏ và có khi chính những người dân nghèo vùng núi tiếp tay cho lâm tặc phá hoại bức trường thành chống lũ ấy! Vấn đề ko phải chỉ là kinh phí, mà còn là kế hoạch, phương án có được suy nghĩ thấu đáo hay ko, có giải quyết được nguồn gốc vấn đề ko. Có thể ko phải là xây nhà vùng lũ mà dùng tiền để sửa chữa đê điều, trồng rừng hay di dời nơi ở, hay là một giải pháp nào đấy thực tế hơn. Tại sao ở những thành phố lớn, dự án bất động sản mọc lên như nấm, bao nhiêu căn hộ chung cư được mua bán để đầu cơ còn một số tỉnh dân lại ko có một chỗ ở bền vững lâu dài. BÀI VIẾT.HỒNG PHÚC . QUÁ TUYỆT VỜI