Thèm bóng phù sa Anh Rồi là anh họ tôi ở Đồng Tháp, có nghề phun thuốc trừ sâu trên lúa. Đó cũng là công việc giúp anh nuôi cả gia đình trong sáu tháng mùa khô. Khi nước lũ về, thường là vào tháng bảy âm lịch, không còn nhiều lúa để phun thuốc, anh chuyển qua giăng lưới, đặt lọp trên đồng, bán tôm cá thu về.Vợ anh, chị Mai, hái bông Điên điển ra chợ bán. Một ký bông Điên điển giá 40-50 nghìn đồng, mỗi bông súng bán được 200 đồng. Có lũ, cả hai vợ chồng thu khoảng 400-500 nghìn đồng mỗi ngày.Nhưng năm nay nước vẫn chưa về, cũng không có người nhờ phun thuốc lúa. Gia đình anh mất đi nguồn sống chính. Trên mâm cơm chỉ có đĩa rau muống luộc, vài con cá khô chị phơi và cất đi từ mùa nước năm trước.Nhìn chiếc xuồng nằm khô trên đất trước nhà, anh nói với tôi, ráng tìm mối đi bốc vác hoặc chạy xe ôm. Chị bảo, đêm nào cũng mơ tiếng nước về. Rồi lại quay sang lo, "cây Điên điển chỉ trổ bông khi nước ngập, vài năm tới không biết tụi nhỏ có còn được thấy màu vàng của nó ở xứ này nữa không".Chẳng riêng anh Rồi chị Mai, làm việc trong ngành nông nghiệp nhiều năm, tôi thấy phần lớn người miền Tây có sinh kế dựa vào nhịp thay đổi của thiên nhiên. Bao năm qua, cứ đến độ tháng 6 âm lịch, khi lũ sắp về cũng là lúc bà con sẽ bắt đầu vụ nuôi cá lóc mới. Khác với hình thức nuôi trong ao đất, đa phần người ta nuôi cá lóc trong bè hoặc lồng lưới đặt trên các tuyến kênh rạch. Đó là để tận dụng nước lũ chất lượng tốt - trong dòng lũ có nguồn cá tạp là thức ăn tự nhiên dồi dào cho cá lóc. Chi phí nuôi vì vậy khá thấp, lợi nhuận cao.Vậy mà đã gần hết tháng bảy âm lịch, mực nước lũ đang thấp hơn cùng kỳ đến gần 2 mét. Câu nói của bà con "tháng bảy nước nhảy khỏi bờ" đã không còn đúng nữa. Có cả những dự đoán năm nay nước lũ sẽ không về. Bà con nháo nhác hỏi nhau, nên mạo hiểm bắt đầu vụ nuôi mới hay không.Mùa nước nổi từ bao đời đã trở thành văn hóa của vùng đất này. Cái tên "nước nổi" hàm ý nước dâng rất chậm và theo chu kỳ, người dân thay vì phải "chống lũ" thì chỉ cần sống chung (một cách vui vẻ) với lũ. Bởi lũ là nguồn sống. Chỉ cần một chiếc xuồng, vài tay lưới là một người có thể nuôi cả gia đình. Vào mùa nước, tuy không thể trồng trọt, chăn nuôi, song bù lại người miền Tây có thu nhập từ những món quà trời cho như thủy sản tự nhiên, thu hái các loại rau đồng đem bán. Người mua cũng vui lây.Nước nổi còn có vai trò quan trọng với nông nghiệp. Sau hai vụ lúa chủ lực là Đông xuân và Hè thu, đất đai cần được bồi đắp chất dinh dưỡng từ phù sa, nước lũ cũng giúp rửa trôi các chất độc hữu cơ trong quá trình canh tác, giúp cho vụ lúa năm sau bội thu. Ở Đồng Tháp, lũ còn giúp nông dân phát triển nghề nuôi tôm càng xanh, nuôi cá lóc bè. Năm nào lũ tràn bờ, năm đó tôm, cá trúng lớn.Mùa lũ đang dần biến mất cùng với tình trạng biến đổi khí hậu và việc lạm dụng xây dựng đập thủy điện tại thượng nguồn. Tôi thấy cỏ dại lên nhiều, lũ chuột đang sinh sôi ào ạt trên những ruộng đồng khô nước. Lo ngại hơn, một số người canh tác vụ lúa thứ ba, vắt kiệt chất dinh dưỡng trong đất, vì vậy năng suất cũng không cao. Trẻ con thiếu tiền mua sách vở, người lớn phải chạy từng bữa ăn.Dù nguyên nhân khách quan hay chủ quan, ta phải thừa nhận rằng miền Tây đã không còn được thiên nhiên yêu chiều như trước. Thay vì trông chờ những mùa nước đầy may rủi, nhà nước và nông dân phải chủ động thích ứng với tình hình mới.Tôi cho rằng ứng dụng các thành tựu khoa học mới để can thiệp vào quy trình canh tác truyền thống là cách khôn ngoan nhất để giảm bớt tác động tiêu cực đến nông nghiệp miền Tây. Ví dụ như tại Israel, nơi nền nông nghiệp đang phát triển hiện đại và bền vững trên sa mạc, công nghệ cao đã tạo ra điều kiện phù hợp cho cây trồng, vật nuôi bất chấp thời thiết khắc nghiệt.Tương tự, với miền Tây, thay vì chờ phù sa bồi đắp, chính quyền có thể chỉ cho người dân cách làm gì để đất ruộng được luân canh, sử dụng quy trình hữu cơ, công nghệ vi sinh, cơ giới hóa thay cho sức lao động, khuyến khích và phổ biến công nghệ mới. Có như thế, người dân vùng lũ mới có thể yên tâm sản xuất trong một tương lai không còn nước phù sa.Không quá khó để thay đổi thực trạng này. Ở huyện Tam Nông, mô hình cây đậu nành rau thay cho vụ lúa bắt đầu chứng minh là một giải pháp thiết thực. Sản phẩm đậu nành không những bán được giá cao mà các loại vi khuẩn có lợi trong rễ cây còn giúp đất đai màu mỡ, giúp vụ lúa tiếp theo đạt năng suất cao. Hay mô hình nuôi tôm trong bể lót bạt, ứng dụng các công nghệ mới như sục khí đáy, xử lý nước tuần hoàn, mái che, giúp người nuôi hoàn toàn có thể kiểm soát môi trường trong bể nuôi một cách chủ động.Lũ không về. Để thích ứng với một tương lai có thể khắc nghiệt, nông dân cần nhiều hành động từ phía nhà nước. Ví dụ ngay lập tức chính quyền địa phương có thể tạo ra việc làm mới bằng cách thu hút các doanh nghiệp - không cần quy mô lớn - đầu tư, song song với đẩy mạnh dạy thêm nghề mới cho nông dân. Anh Rồi biết đâu sẽ trở thành kỹ thuật viên trên nông trang thay vì phải chạy xe ôm cho từng bữa ăn đã mất đi bát canh cá linh, bông điên điển.Lâm Trọng Nghĩa Lối sống trông chờ vào thiên nhiên chỉ phù hợp thời khai khẩn ,không còn thích hợp nữa rồi .Chủ động tìm phương kế sinh nhai ,canh tác khác ..sống chung với biến đổi khí hậu môi trường .Mong sao bà con miền Tây sông nước thích nghi với hoàn cảnh mới . Hãy quên chuyện phù sa đi càng nhanh càng tốt. Cứ coi như không có. Chỉ có vậy mới đủ nghị lực đứng lên tìm phương án sản xuất kinh doanh mới. Israel họ có phù sa không? Không. Vậy tại sao họ vẫn ổn? Có khi đó lại là điều may khiến chúng ta thay đổi hẳn cách sống chỉ dựa vào thiên nhiên, để chúng ta bắt kịp Israel. Báo chí đưa tin nhiều, bà con thì đằng đẵng lo toan. Chỉ nhà chức trách là không thấy động tĩnh gì? Việt Nam mình như đứa con nhà giàu, bao đời nay sẵn có của cải từ rừng vàng biển bạc đất phì nhiêu. Nên không thể so sánh với con nhà nghèo giàu nghị lực như Israel, Nay những thứ tự nhiên được ban tặng không còn giống như nhà giàu bị phá sản, có người gầy dựng lại được có người không. Do Trung Quốc xây hàng chục cái đập ngăn hết nước rồi. Bà con chủ động nghiên cứu khoa học kỹ thuật đối phó thực tế đi. Biến đổi khí hậu , do môi trường thiên nhiên bị xâm hại tàn phá.....Bão lụt,biển động ngày càng dữ dội.....Thuỷ điện chặn dòng mọi con sông lớn nhỏ nếu có thể.....Thì cái sự mất lũ cho hạ nguồn và đất đai cằn cỗi dần để đưa Miền Tây tiến gần hơn tới hình ảnh của Miền Trung là điều đã được nhìn thấy mà không hề dễ tác động để tháo gỡ.Đô thị hoá lấp ao hồ,lấn sông biển cũng là động tác góp đẩy nhanh cái quy trình cằn cỗi hoá vùng đất từng là Vựa lúa và tôm cá cùng sản vật thiên nhiên từ mùa lũ hàng năm đó....Biết làm sao đây,phải tìm cách sống chung với khô cạn như bao năm qua đã sống chung với lũ thôi ....Mong Cq và các bộ ngành tìm ra nhiều giải pháp căn cơ giúp bà con và giữ lấy Miền Tây trù phú.... Lão Tử hỏi các học trò rằng: tại sao nước biển nhiều nước sông ít mà nước biển không chảy vào sông mà ngược lại nước sông lại cứ chảy ra biển hoài? Trong nhất thời tất cả học trò không ai trả lời được!Câu hỏi tương tự: tại sao thành phố chật chội, ô nhiễm, tệ nạn, đấu đá, kèn cựa, ồn ào...mà sao ai cũng muốn về thành phố vậy?Phải chăng chúng ta cần thay đổi cái tư duy nông nghiệp, thay đổi cái định kiến để được hạnh phúc, để được cân bằng giữa thành thị và nông thôn. 1 nền nông nghiệp thông minh, 1 đô thị thông minh hoàn toàn có thể giải quyết được tất cả. Chỉ cần mạnh dạn thay đổi định kiến, liều chết để thay đổi định kiến!Bài viết phản ánh đúng thực trạng về biến đổi khí hậu, tác giả là người có tâm huyết với nghề nông. Nếu ta nhìn xa hơn 1 chút nữa sự biến đổi khí hậu còn kinh khủng hơn nữa không phải ảnh hưởng vài ngàn người mà hàng chục triệu người. Theo các nhà khoa học, Việt Nam là 1 trong 10 nước chịu ảnh hưởng bởi biển đổi khí hậu lớn nhất trên thế giới, 100 năm nữa ĐBSCL sẽ mất vĩnh viễn 40% diện tích do biển lấn chiếm , lý do băng ở các cực tan nước biển dâng lên. Ngay hiện tại 1 số nơi đã có hiện tượng trời không mưa mà cũng ngập (triều cường). Hệ thống cống rãnh thoát nước dù có đầu tư hàng tỉ USD, dù có hiện đại đến mấy thì cũng bó tay bởi vì dù có hiện đại mấy thì nước cũng phải thoát ra biển mà nước biển dâng cao hơn đất liền thì nước sẽ thoát đi đâu?Định kiến cần thay đổi là cái chi vậy? Đó là cái tư duy nông nghiệp. Thay đổi thì mới có đô thị thông minh đượcMột đất nước mà nông nghiệp chiếm 70% (hơn 70%dân số làm NN). Còn lại công nghiệp và trên nữa là CNTT chiếm chưa tới 30%. Công nghệ chưa đủ, dẫn đến thiếu THÔNG TIN để AI xử lý nên chưa thể tiến tới thời đại 4.0Ví như 4 thời đại là xây 4 tầng của 1 tòa nhà. Tầng 1 là nông nghiệp, tầng 2 là công nghiệp, tầng 3 là CNTT thì tầng 4 là 4.0. Ta mới xây xong tầng 1, chưa có tầng 2,3 mà muốn bắt thợ xây tầng 4 luôn sao được. Tầng 1 xây xong quá lâu rồi phải xây tầng 2 và 3. Nhưng ta đang cố cho tầng 1 hoành tráng hơn, to đẹp hơn nữa (nông nghiệp phát triển hơn nữa) . Tư duy chủ đạo vẫn là làm sao sang năm xuất khẩu gạo nhiều hơn?.... Trong khi nước họ còn không muốn sx máy ảnh. Xem link máy ảnh và 1 tấn thóc:https://vnexpress.net/goc-nhin/lam-nong-3973826.html?commentid=31663043Cụ thể hãy dựa vào nguyên lý 80-20: đa số thợ xây tầng 1 tạm ngừng lại để HỘI TỤ xây tầng 2. Chỉ giữ lại 20% còn 80% hội tụ hết sức xây tầng 2. Tầng 2 làm ngày làm đêm chỉ cần xây thô chứ không cần đẹp-chỉ cần phát triển tầng này đến 20%. Xong tầng 2 lại hội tụ tập trung xây tầng 3, tầng này cũng giống tầng 2 không cần đẹp HỘI TỤ xây thô thật nhanh. Lúc này là lúc xây tầng 4. Xong tầng 4 thì không cần phải hô hào gì cả tha hồ mà thiết kế, làm đẹp cho... 4.0. Lúc này giao thông không cần phải thắc mắc là 200km hay 350 km/h nửa mà là 700km hơn cả họ, họ làm 30 năm mới xong thì mình phải hơn họ chỉ cần 5 năm thôi là phải xong, tốc độ của họ là 500km/h thì mình phải là 700km/h - vì mình làm sau mà..., lúc này không lo được mùa mất giá mà lo chọn sản phẩm nông nghiệp nào ngon nhất, đắt nhất thế giới để nhập về cho thợ xây - chuẩn bị xây tầng 5 với cầu thang máy thông minh...Xem thêm về hội tụhttps://vnexpress.net/goc-nhin/ly-do-ho-chay-diem-3913889.html?commentid=30064791 Với yếu tố địa lý, lợi ích thủy điện và nông nghiệp, các nước hạ nguồn sông bắt buộc phải có sự chuyển mình. Với DBSCL có lẽ là tìm cách trữ nước ngọt lại mới là bài toán tối ưu nhất , đây là nguồn tài nguyên lớn phải tận dụng cho phát triển bền vững lâu dài , làm hồ giữ nước trong nội đia, xây dựng lại hệ thống rừng ngập mặn ven biển để chống mặn xói mòn. Bài viết hay. Có nhiều điều học hỏi. Cám ơn tác giả Bao nhiêu năm làm ăn vất vả, sống nhờ lũ mà chỉ một năm lũ chưa về gia đình anh đã không còn nguồn sống. Như thế cũng cần phải xem lại, cần tìm cách tạo ra nguồn thu nhập ổn định và có tích lũy để sống bền vững thay vì lệ thuộc vào tự nhiên mà vẫn mãi trong cảnh đói nghèo. Bài viết hay Hôm nay mưa bão ở miền Trung, mưa nhiều ở Lào, Thái lan vài ngày nữa lũ sẽ về miền Tây. Tin tui đi. LŨ KHÔNG VỀ .LÝ DO QUÁ HIỂU. DÂN KHỔ ĐỦ THỨ HẾT Đồng ý với anh, nhưng cái khoản nuôi tôm lót bạc, sục khí (nuôi theo kiểu công nghiệp) không phải ai cũng làm được, chưa kể khi khai thác 1-2 vụ là đất đó coi như bỏ, cá phi còn không sống nổi. Việc xây dựng hàng loạt nhà máy thủy điện của các quốc gia phía thượng nguồn sông Mêkong phục vụ kinh tế đã bóp nghẹt dòng sông này. Lũ không về, giảm lượng phù sa v.v.. sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người ở khu vực ĐBSCL. Miền Tây dù ko có lũ thì vẫn rất thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, nhất là nông nghiệp công nghệ cao. Chỉ khó là sức hút từ SG, ĐN, BD quá lớn, thành ra ai có kiến thức, có sức khoẻ đều kéo nhau đi cả khi tình hình quê hương chỉ hơi khó khăn một tý.