Cái mất của metro Mỗi khi vỡ mắt kính, thay đổi tỷ lệ cận thị, tôi ghé bà trong giờ ăn trưa. Một đôi mắt kiếng không tính gọng, bà Khanh lấy giá 350.000 đến 550.000 đồng tùy loại. “Không cần lo về giá đâu cưng, cô lấy cưng khi nào cũng rẻ nhứt vì là khách lâu năm. Cô bán đây 15 năm rồi”. Bà khi nào cũng rót cho tôi ly nước mát lạnh, hay khăng khăng “Ăn miếng dưa này cho mát”. Giá mắt kính của bà Khanh đúng là rẻ hơn cả cửa hàng mắt kính lớn gần nhà tôi, bên quận Tư.Cách đây 4 tháng, có anh bạn Steve từ Mỹ sang Việt Nam làm việc. Anh bị vỡ mắt kính, đến văn phòng phân trần, sao vào chợ Bến Thành mà giá kính không có nhãn mác mắc gần bằng giá ở Mỹ. Đồng nghiệp cười bò: “Có biết máy chém chợ Bến Thành là thế nào không hả?”. Tôi nhắn Steve: “Đi ra địa chỉ này, gặp cô Khanh, nói bạn của tao nhé, không cần mặc cả”. Hôm sau Steve còn kêu thảm thiết hơn: “Bà ấy ‘chém’ đôi mắt kiếng không có gọng 1,5 đến 2 triệu đồng, mày có nhầm bà nào khác không?”Tôi nhắn vợ, đi làm về ghé qua bà Khanh, hỏi sao bán mắc cho khách vậy. Vợ tôi sau đó kể rằng cô Khanh giữ lại nói chuyện lâu lắm. Cô nói từ ngày chặn đường ế quá, cả ngày có một khách.Cô ấy bảo: “Em ơi, chị không bán giá cao thì chắc phải bỏ mối làm ăn”. Rào chắn thi công dự án metro số 1, đang chặn ngang trước quầy kính mắt của mẹ con bà Khanh.Ông Lê Nguyễn Minh Quang, trưởng Ban quản lý dự án đường sắt đô thị TP HCM mới đây lý giải về nguy cơ phải tạm dừng Dự án metro số 1 TP HCM (đoạn Bến Thành - Suối Tiên). Theo ông Quang, dự án hết sức quan trọng này nếu không được cứu thì hệ lụy vô cùng lớn. Các nhà thầu Nhật Bản thông báo giãn tiến độ, thậm chí xem xét việc tố tụng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mục tiêu hoàn thành vào 2020; ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản...Ông “hết sức tha thiết đề nghị Chính phủ trình Quốc hội xem xét càng sớm càng tốt” bởi dự án chậm ngày nào là gây ra thiệt hại nhiều mặt và ảnh hưởng rất lớn, “hậu quả sẽ không lường hết được”.Đúng là không thể lường hết được, khi mà cái tôi chứng kiến đang mất đi không chỉ là đồng tiền, mà còn cả vốn xã hội: sự tử tế của bà chủ mắt kiếng gần 20 năm cũng đã sứt mẻ.Theo dõi câu chuyện từ góc độ một người nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính, tôi thấy rất nhiều điểm khó hiểu và có ít nhất bốn câu hỏi mà chính phủ cần giải thích một cách công khai, rõ ràng, không chỉ với Quốc hội mà với đông đảo người dân.Thứ nhất, vì sao tổng mức đầu tư bị đội từ 17.000 tỷ đồng lên 47.000 tỷ đồng? Nếu nói 47.000 tỷ là hợp lý thì nghĩa là ước tính ban đầu có vấn đề. Đơn vị lập dự án đầu tư ban đầu, Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế giao thông vận tải phía Nam (Tedi-South), có phải chịu trách nhiệm cho những ước tính thấp đến phi lý ban đầu của họ không?Thứ hai, vì sao quả bóng trách nhiệm cho một đại dự án, ảnh hưởng đến hàng triệu dân bị “đá qua đá lại” suốt một thập kỷ như vậy? Từ năm 2008, đơn vị tư vấn trúng thầu NJPT đã đề xuất tổng mức đầu tư mới là 47.000 tỷ đồng. Ba năm sau, mức vốn này được phê duyệt. Thế nhưng tại sao đến nay quyết định đầu tư này vẫn chưa được trình để Quốc hội thông qua? Những cơ quan nào của chính phủ đã góp phần khiến quá trình này kéo dài suốt 6 năm như vậy?Thứ ba, sau này ai sẽ làm ăn với Việt Nam khi dự án lớn, mang tính thể diện quốc gia còn được xử lý như vậy? Môi trường đầu tư đã bị quệt một vết sơn dính.Cuối cùng và quan trọng nhất: Nếu dự án tiếp tục bế tắc vô thời hạn, những người dân bị ảnh hưởng trực tiếp và nhiều nhất (chưa nói tới người bị ảnh hưởng gián tiếp) sẽ được bồi thường hay hỗ trợ gì hay không?Trước đây, các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh cá thể tại khu vực đường Nguyễn Huệ, đường Lê Lợi, Quận 1 bị ảnh hưởng nặng nề khi con đường chắn rào thi công metro từng được hứa hẹn xin cấp trên hỗ trợ giảm thuế.Sau vài năm, lời hứa tan vào mây khói, chỉ còn một câu “day dứt về tình trạng khó khăn của các hộ và mong các hộ kinh doanh thông cảm”. Nhiều cửa hàng đã đóng cửa. Bà Khanh nói bà cũng không tha thiết giữ khách bởi có lẽ bà cũng bỏ cuộc, “xui thì ráng mà chịu”. Cái mất ở đây, còn là vốn xã hội, nơi tinh thần kinh doanh, sự tử tế với khách hàng cũng không thể chịu nổi sức ép của đại công trường. Giá trị ấy khó mà đo được bằng tiền.Quá trình hiện đại hóa hệ thống hạ tầng ở Việt Nam, khi triển khai bất cập, có thể làm xấu đi hình ảnh của môi trường đầu tư lẫn hình ảnh “kiến tạo” mà chính phủ đang cố xây dựng.Khía cạnh nào của khái niệm “chính phủ kiến tạo” được vận dụng ở đây khi mà người kinh doanh bị xui rủi vì kỹ năng quản lý chính sách công kém?Hồ Quốc Tuấn Lòng tin hay vốn xã hội (nói chung) sẽ là xa vời chừng nào MINH BẠCH còn là "Người xa lạ" trong chính Ngôi nhà xã hội của chúng ta! Tôi cũng muốn hỏi giống như câu 1 của tác giả, tại sao công trình nào cũng đội vốn mà không ai chịu trách nhiệm? Ước tính ban đầu thấp như vậy nhằm ý đồ gì? Hay nó đã thành thông lệ? Cách đây 2 tuần, trên đường đi làm qua cầu Đồng Nai hướng về Vũng Tàu. Tôi gặp 1 cậu em khoảng 20 tuổi đang đi bộ thất thiểu qua cầu như có vẻ lỡ đường nên cho quá giang 1 đoạn. Cậu ấy cho tôi biết là đang làm ở công trình metro, đến lúc lĩnh lương thì người quản lý nhóm công nhân đã ôm tiền của mấy chục công nhân bỏ trốn. Vì vậy tất cả các công nhân trong đội em ấy phải về quê hay bỏ sang làm chỗ khác mà bị mất 1 tháng lương làm việc cực nhọc. Riêng em ấy không còn 1 xu dính túi để mua cái vé xe về Bình Thuận mất 120K. Và tôi đã cho em ấy 100K để mua vé về quê cho đoạn đường còn lại. từ đầu tôi đã nghĩ.nghèo quá mà làm metro làm gì.ích lợi mười mấy cây số trên không thì xe khách đường bộ làm được mà,lại có sẵn nữa.chỉ phát triển ra thôi.làm metro chỉ được cái sang chảnh mà cái giá phải trả vô cùng lớn.bây giờ thấy rõ cũng muộn rồi.khg tiền thì đổ một đống chè bè ra đó,ai giải quyết đây?nhà tranh vách lá mà đòi sắm xe hơi.thiệt vô lý Tôi lần đầu đọc tin về việc "tuyến metro số 1 đói vốn", không nhớ rõ lắm, có lẽ vào khoảng đầu năm 2017. Sau đó thỉnh thoảng lại có tin nhắc lại, đến nay cũng chưa đầy năm, mà mỗi lần đọc là cứ thấy ruột như bị sôi lên, không hiểu được trong khi bà con ngày ngày cứ phải chịu đựng cái cảnh kẹt xe ngày càng kinh khủng hơn, thì các bác ở trên có thể cứ "đung đưa, thủng thẳng" như thế.Đến nay lại đọc được thông tin từ tác giả là cái việc "đung đưa" ấy đã kéo dài gần chục năm rồi thì đúng là... hỡi ôi, không biết nói gì hơn nữa... Hợp đồng với Nhật Bản sao thì cứ làm y như vậy, đừng đùa, còn chuyện ước tính 17000tỷ là chuyện nội bộ của chúng ta. mấy chục ngàn tỷ mà mấy chú cứ như đùa nhỉ bài viết hay! Trước hết - Đầu tiên - Cuối cùng : Bộ GTVT phải chịu trách nhiệm !!!??? Còn xây nhiều nhà chung cư như quận 2 thì còn phải xây nhiều tàu ngầm cũng không đủ đường đi@ Vì họ thích vẽ chứ em nói thật, chúng ta chưa đến nỗi phải xây dựng tuyến Metro này, nhu cầu chưa có gì là bức thiết, đây là kq của quá trình khảo sát dự án vội vàng, hấp tấp. Nghẹn lời, mọi sự cố tiêu cực cứ tiếp diễn, cãi nhau um cả lên y như trong nhà không có ai là người lớn. Vì thành phố thân yêu của chúng ta , mỗi người dân hãy chung tay đóng góp ủng hộ dự án mỗi người gánh thêm một khoản nợ 200$ . Ko hiểu làm dự toán kiểu gì,lỡ thì phải xử lý cho tốt thôi, làm nhanh cho dân nhờ. Sau tất cả là những dấu hỏi to đùng. Sự cấp bách của tuyến đường để giải tòa ùn tắc , tạo động lực và thuận tiện cho người dân. và sau nữa là đất nước khó khăn thuế phí có thể sắp tăng nhưng vẫn ôm một khoản lớn chưa có hiệu quả và đình trệ trã lãi , phạt do làm trễ tiến độ . Ngay cả sự chênh nhau tới 30.000 tỷ giữa thời buổi này trong lập dự án cũng là số đáng lưu tâm