Lòng yêu nước và tách cà phê Khá lâu, tôi nhớ từng đọc về một chương trình của người Trung Quốc nhằm thúc đẩy sản xuất quốc nội nước họ, đại ý là chương trình đưa ra nhận định "Người Trung Quốc dùng hàng Trung Quốc là yêu nước". Mấy năm nay tôi cũng thấy người Việt hào hứng với cuộc vận động "Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt" được Chính phủ ủng hộ phát động.Vốn lợi thế về nguyên liệu, nhân công và đất đai nên những quốc gia đang phát triển vẫn được gọi bằng một tên khác - xí nghiệp của thế giới. Việt Nam và Trung Quốc đều ở vị thế đó nhiều năm, hiện tại và ít nhất vẫn tiếp tục trong tương lai gần. Khi sản phẩm trong nước còn long đong tìm chỗ đứng; nhà máy mọc lên khắp nơi cũng như số lượng đáng kể nông dân giờ trở thành công nhân xí nghiệp, quả là khôn ngoan khi thúc đẩy tiêu thụ ngay từ thị trường trong nước. Nếu xét trên mục đích xã hội, hai chương trình tôi nói trên là giống nhau. Nhưng nếu nhìn tới góc độ kinh doanh với kẻ bán người mua thì không hẳn.Có lẽ khi mua sản phẩm, mỗi người đều có riêng lý do cho sự lựa chọn của mình. Lòng yêu nước vốn chỉ là một trong số lý do đó. Với những sản phẩm dễ cầm, nắm, đong đếm, giá và chất lượng sản phẩm dễ dàng so sánh, người ta thường có xu hướng chọn cái mà họ thấy rẻ, đẹp hay chất lượng thay vì hướng tới một tấm lòng hay niềm tin vô hình nào đó. Còn khi sản phẩm khó đong đếm và không chênh lệch giá cả - giá trị đủ để cảm nhận thì thứ vô hình như lòng yêu nước, tinh thần dân tộc mới được nghĩ đến. Vì thế không phải bỗng nhiên mà lý thuyết marketing dựa trên lòng yêu nước, tự hào dân tộc (Patriotic Marketing) chỉ áp dụng được với một số trường hợp nhất định.Nhắc điều trên để thấy, cuộc vận động của Việt Nam với chữ "ưu tiên" là vô cùng hợp lý. Người tiêu dùng chỉ ưu tiên dùng hàng nội trong trường hợp họ có cân nhắc về giá cả và giá trị. Mọi sự so sánh đều là khập khiễng, nhất là giữa tình yêu nước vốn là thứ trừu tượng - không đo đếm được và một thứ cụ thể đếm được là giá trị đồng tiền như trong chương trình của người Trung Quốc.Kinh tế học cho rằng, người tiêu dùng bỏ tiền ra không phải để mua sản phẩm, mà là mua giá trị của sản phẩm. Sản phẩm là một miếng thịt, người nội trợ bỏ tiền để mua giá trị sử dụng cho bữa ăn; cô gái mua một cái váy là mua tác dụng che đậy cơ thể, mua sự tự tin khi diện chiếc váy; còn với sản phẩm cà phê, người uống bỏ vài chục nghìn đồng để mua không chỉ vị thơm ngon của thứ nước uống này, mà còn mua thêm cả sự trải nghiệm, cảm giác thư thái, cảm giác được phục vụ, thậm chí mua cả chỗ ngồi trong 1-2 giờ đồng hồ.Khi hành động tiêu dùng hàng nội được xã hội ủng hộ, nhà nước kêu gọi và gắn với lòng yêu nước, thì nó đã trở thành một trải nghiệm được xem là giá trị cộng thêm vào cho sản phẩm. Người tiêu dùng thông minh sẽ lưu tâm đến cả giá cả, giá trị thay vì khăng khăng chọn mua một sản phẩm hàng nội mọi giá vì yêu nước. Cá nhân tôi luôn có một sự ước chừng, nếu giá trị hàng nội (giá trị + thỏa mãn lòng yêu nước) bằng hoặc hơn giá trị hàng ngoại thì tôi mới chọn hàng nội.Đây vốn là bài học vỡ lòng của người làm kinh doanh. Bởi các khái niệm giá cả và giá trị (giá trị sử dụng và giá trị trao đổi; giá trị hữu hình và giá trị vô hình) đều được dạy cơ bản từ năm đầu cho mọi sinh viên đại học ở Việt Nam.Tôi cho rằng khi người Việt hào hứng với một nhãn hàng ngoại, chắc hẳn đã có sự bắt gặp giữa nhu cầu của họ và giá trị sản phẩm ấy. Ngay cả việc thỏa mãn tính tò mò, thỏa mãn cảm giác sang trọng của một thương hiệu cao cấp… cũng là những giá trị hợp quy luật và không hề đáng lên án. Tự nghĩ, chắc hẳn khi người Việt uống một tách cà phê đến từ Mỹ, có thể họ đã tìm thấy sự hợp khẩu vị, sự thoải mái với không gian hoặc cảm giác được hiện đại hơn, vị thế cao hơn… Có thể lắm!Giới marketing Việt Nam hiện nay không còn quá lạ lẫm với sự thấu hiểu khách hàng. Nhiệm vụ này là của bộ phận nghiên cứu thị trường hoặc quan hệ khách hàng trong mỗi doanh nghiệp. Một thương hiệu bài bản bất kể ngành sản xuất hay dịch vụ, trước khi đưa ra thị trường một sản phẩm mới, công ty cần hiểu rõ khách hàng đang mong muốn gì, cần gì và tối thiểu sản phẩm của mình đủ đáp ứng điều đó hay không, trước khi nhắc đến điều xa hơn như kiến tạo, xây dựng nhu cầu cho người dùng. Nhu cầu của khách hàng vốn được dẫn dắt bởi suy nghĩ, cảm xúc, động lực, mong muốn và nguyện vọng của họ. Những yếu tố đó sẽ thay đổi ở những điều kiện khác nhau như tuổi tác, trình độ giáo dục, thu nhập hay môi trường sống... Có thể dựa trên nghiên cứu hoặc sự nhanh nhạy bẩm sinh, doanh nhân giỏi luôn là người cung cấp những giá trị phù hợp với thị hiếu khách hàng hoặc hơn thế nữa. Giá trị vốn có thể vô hình hay hữu hình, nhưng nó là tất cả lý do khiến mọi người sẵn sàng tiêu tiền.Có lẽ, bài học về giá cả và giá trị chưa bao giờ là nhỏ bé ngay cả bạn muốn nói đến điều vĩ mô như sự cạnh tranh nội ngoại, chiến dịch ủng hộ, hay thậm chí là lòng yêu nước của việc uống một tách cà phê. Nếu bình thản nhìn lại bài học sơ khai ấy, người làm kinh doanh Việt sẽ không bao giờ cảm thấy bí bách, hoảng hốt khi hàng loạt công ty ngoại đang chiếm vị thế trong lòng người tiêu dùng Việt.Chỉ trích vốn rất dễ, thấu hiểu mới là việc khó. Thay vì đánh giá người tiêu dùng sính ngoại, chuộng Tây, yêu Tàu, nể Nhật… hay chỉ kêu gọi mua hàng bằng niềm tin và lòng yêu nước, chắc hẳn doanh nhân nước ta có đủ thông minh, thừa tỉnh táo và cũng quá hiểu đồng bào mình để biết cách đem đến các giá trị thực sự họ đang chờ đợi. Đổi lại, người tiêu dùng Việt vốn khắt khe nhưng luôn dễ tính lắm với đồng hương, họ sẵn sàng gọi một tách cafe Việt thay vì cafe ngoại.Hạnh Nhân Cái dở của vị đứng đầu cty cà phê Việt chính là chỉ trích, thà đừng nói gì cả, âm thầm hành động theo cách của mình có lẽ sẽ hay hơn nhiều! Tây hơn Ta là ở chỗ này! :) Tôi tuyệt đối đồng ý với bạn Hai P . Các Doanh nhân Việt đừng lạm dụng (hoặc ngụy biện ) lòng yêu Nước của người Dân để bán được sản phẩm mà không có biện pháp nâng cao giá trị của sản phẩm với giá cả hợp lý để cạnh tranh với sản phẩm ngoại . Nếu chất lượng sản phẩm của ta tốt và giá cả phù hợp thì người tiêu dùng nước ta chắc chắn sẽ mua ngay hàng Việt Nam mà dùng. Nhiều người bán cafe hô hào dùng cafe Việt mới là yêu nước sau đó họ lấy bắp rang cháy đen pha hóa chất bán cho khách. Thôi, thà mang tiếng sính ngoại còn hơn là chết vì ung thư ! Tôi hoàn toàn đồng ý với bài viết của tác giả. Doanh nghiệp cần phải bán những gì khách hàng cần chứ không phải bán những gì mình có. Vì lòng yêu nước, doanh nghiệp trước tiên cần phải đưa ra thị trường những sản phẩm có giá trị, phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng chứ không nên đòi hỏi người tiêu dùng phải mua sản phẩm của mình vì lòng yêu nước. Khẩu hiệu và sự hô hào của 1 số cơ quan chức năng và doanh nghiệp của chúng ta không mang lại hiệu quả nhiều. Phải có chiến lược và sự đầu tư nghiêm túc, bài bản thì mới có thể cạnh tranh được, với cách làm hiện nay thì còn lâu. Nhiều người mù quáng hô hào 'ưu tiên sử dụng hàng Việt' bất chấp chất lượng, giá thành ra sao là một việc không nên làm. Vì sao tui phải trả tiền nhiều hơn cho 1 sản phẩm kém chất lượng hơn để mang về không sử dụng được trong khi thu nhập của tui lại có giới hạn (lương cơ bản của nước mình thấp tè tè :)). Ok, chuẩn ko cần chỉnh Quả thực khách hàng mua sự hài lòng, mua sự trải nghiệm hơn là mua sản phẩm Qua trải nghiệm của tôi cả trong và ngoài nước thì tôi thấy cái dở nhất của các nhà kinh doanh VN làm mất khách hàng là cách xử sự với người mua, họ coi người mua là người cần họ chứ không phải ân nhân của họ. Có câu nói kẻ tiểu nhân thường núp trong những người hay nói về lòng yêu nước. Tôi không ám chỉ điều gi? Tôi chỉ muốn kể 1 câu chuyện hoàn toàn có thật. Bà Xã nhà tôi rất thực tế, khi nghe nói những chuyện kg hay về các sản phẩm TQ, thì đã cảnh giác với đồ TQ rồi. Nhg khi mua 1 cái sạn (dung cụ để chiên đồ), bx tôi đấu tranh tư tưởng rất nhiều. Cuối cùng buộc lòng phải mua cái của TQ thay vì VN. Măc dù trong lòng rất kg muốn vậy và biết có tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lý do rất đơn giản là chất lượng của hàng VN kg thể chấp nhận được. Nếu chất lương gần bằng mà giá có đắt hơn 1 tí thì bx tôi vẫn quyết định mua hàng VN. Tôi thích bài viết của Hạnh Nhân. Chúng tôi rất yêu nước, nhưng các đồ dùng trong nhà dường hầu như là của ngoại, từ nồi cơm điện, nồi áp xuất, ấm siêu tốc cho đến cái chậu nhựa, con dao,... và ... nếu là hàng trong nước thì dù là liên doanh mà có giá rẻ hơn hoặc bằng nếu cùng chất lượng và hình thức thì tôi sẵn sàng mua dùng. Tôi có thắc mắc là tại sao đồ ngoại, họ sản xuất được nhiều, nhanh và rẻ thế? dường như sự chênh lệch giữa giá xuất xưởng và giá đến người tiêu dùng là rất rất ít - như thế là hợp lý. Còn ở ta thì sao, sản xuất thì được ít, chất lượng và hình thức yếu kém, sự chênh lệch giá sản phẩm từ xuất xưởng đến tay người dùng lại là rất lớn, lớn đến nỗi người tiêu dùng không thể hiện được lòng yêu nước của mình. Vấn đề là ở khâu quản lí của Nhà nước, mà đại diện là các cơ quan chức năng. Tôi sợ nhất là lòng yêu nước không chỉ dừng lại ở chỗ không được thể hiện mà còn đến chỗ bị mai một. Mong Nhà nước, các cơ quan chức năng, các nhà sản xuất nội địa sớm khắc phục tình trạng này. Khía cạnh yêu nước hay trải nghiệm sản phẩm, giá cả,.... hay gì gì đi chăng nữa thì cũng chỉ là từng mặt của một đề. Mỗi doanh nghiệp tự chọn cho mình một tiêu chí để làm nên thương hiệu, phục vụ cộng đồng. Điều đó hoàn toàn bình thường, có gì phải lăn tăn ở đây nhỉ??? Tôi thích uống cafe và đọc sách, thư giãn tại quán cafe. Tôi cũng không thích hít khói thuốc lá. Vào quán cafe "ngoại", không gian dành cho người hút thuốc nhỏ hơn rất nhiều so với cho người không hút thuốc. Trong khi đó đến quán cafe "nội" thì người không hút thuốc bị "phân biệt đối xử" khi được bố trí vào khoảng không gian nhỏ hẹp hơn nhiều so với không gian cho người hút thuốc. Đó là nói những quán "nội" có cải tiến sau này, chưa nói đến những quán không hề có không gian tách biệt để bảo vệ người không hút thuốc. Vậy tất nhiên tôi sẽ chọn cafe "ngoại". Các quán cafe "nội" vẫn có đối tượng khách hàng truyền thống đó thôi - những người thích xả khói vô tư bất chấp ảnh hưởng đến người khác. Còn các nhà kinh doanh ngoại thì cứ từ tự ngồi đó nhìn lượng khách hàng tăng dần, vì khách hàng ngày nay họ ý thức đến sức khỏe của họ nhiều hơn rồi.