Cái tôi vị kỷ Vài lần, tại buổi giảng bài hay trên trang cá nhân, khi tôi bàn luận về vai trò của việc đề cao danh dự trong việc kiểm soát tư duy và hành động vị kỷ, nhiều bạn phê phán là "hão huyền, xa vời", rằng chúng ta cần những giải pháp dễ nhìn thấy bằng mắt hơn.Cũng không ít lần tôi trao đổi với đồng nghiệp về bản năng "tham" của con người. Mỗi cá nhân hành động đều trước hết là vì mình. Bởi thế, ý thức về danh dự và sự liêm chính sẽ là yếu tố khiến cá nhân phải cân nhắc mỗi khi đối diện tình huống có thể hành động vị kỷ. Tuy nhiên, những cuộc trao đổi về danh dự hay sự liêm chính đều diễn ra rất ngắn. Mọi người cũng thường im lặng hoặc ít ý kiến bàn luận.Mười năm trước, khi theo học chương trình tiến sĩ về Quản trị công và chính sách tại Mỹ, tôi thấy danh dự là phạm trù luôn được đề cao trong văn hóa công vụ ở xứ này. Một trong những chủ đề mà tôi và giáo sư hướng dẫn hay "đàm đạo" là đạo đức của cán bộ công quyền, nhất là những người làm lãnh đạo và quản lý. Những câu hỏi của tôi như: Làm thế nào để có được những nhà lãnh đạo và quản lý liêm chính? Làm sao có thể kiểm soát được cái tôi vị kỷ để họ không dám tiêu cực hay tham nhũng? Giáo sư giới thiệu với tôi vài tài liệu để đọc.Những ý niệm đầu tiên về đạo đức công vụ ở các nước phương Tây gắn với truyền thuyết về Lucius Cincinnatus. Năm 458 trước Công nguyên, khi thành Rome bị đe dọa bởi ngoại bang, Cincinnatus, vốn là một nông dân, được thượng viện bổ nhiệm làm thống chế quân đội. Sau 16 ngày, ông đánh bại kẻ thù, từ chức và trở về công việc đồng áng của mình.Cho đến nay, truyền thuyết về Cincinnatus không màng danh lợi sau khi thực hiện trách nhiệm với cộng đồng vẫn được giới lãnh đạo, hành chính và nhân viên công quyền ở nhiều nước phương Tây coi như một biểu tượng về danh dự công vụ.Quy định 37 của Ban chấp hành Trung ương về 19 điều Đảng viên không được làm mới ban hành hôm qua có nội dung, Đảng viên không được chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, vụ lợi.Khi đảm nhiệm các vị trí công quyền, mỗi cá nhân đều luôn có những lợi ích riêng tư trong khi hành động của họ phải tuân thủ nguyên tắc bảo vệ lợi ích công. Đây chính là căn nguyên cho những tình huống tiềm ẩn nguy cơ "tiêu cực" hay "tham nhũng".Điều này cũng có nghĩa, sự liêm chính của mỗi cá nhân thực thi công vụ luôn đứng trước thách thức - đó là khi họ có thể ban hành những quyết định theo hướng có lợi cho bản thân hoặc liên quan đến họ nhưng lại thiệt hại nhất định cho lợi ích xã hội. Nếu không được kiểm soát, hệ quả dễ thấy nhất của tình trạng trên là có thể gia tăng tham nhũng, giảm chất lượng chính sách, giảm hiệu quả hoạt động của chính quyền. Và trên hết, bào mòn lòng tin của người dân vào thể chế công và chính quyền nói chung.Báo cáo mới đây của Chính phủ cho biết, năm 2021, ngành Công an đã thụ lý điều tra hơn 580 vụ án với khoảng 1.300 bị can về tham nhũng. Thiệt hại trong các vụ án thụ lý là trên 800 tỷ đồng, hơn 398.600 mét vuông đất... Chỉ có bốn trường hợp nộp lại quà tặng theo quy định cho đơn vị với số tiền 350 triệu đồng."Tham nhũng tiếp tục được kiềm chế, nhưng tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực, gây phiền hà cho dân ngày càng tinh vi, chưa được ngăn chặn hiệu quả", Chính phủ nhận định. Trong một động thái liên quan, gần đây, "Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng" được đổi tên thành "Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực".Để chống tiêu cực, chúng ta nói nhiều đến việc "truy quét" chủ nghĩa cá nhân, phê phán những cán bộ vị kỷ. Tôi cho rằng, đây mới chỉ là vế thứ nhất của vấn đề. Vế thứ hai là, sau khi phê phán rồi thì cái chúng ta hướng đến là gì? Hẳn nhiên, đó phải là hệ giá trị đạo đức công mà đầu bảng phải là danh dự và sự liêm chính.Liệu ý thức về danh dự, liêm chính có thể góp phần ngăn chặn hành vi vị kỷ và tiêu cực?Trên thực tế, hành vi của các nhà lãnh đạo và nhân viên công quyền ở các nước phát triển bị kiểm soát chặt chẽ bởi các quy định trong nội bộ hệ thống chính quyền cũng như sự giám sát từ xã hội. Ngoài ra, các hội nghề nghiệp luôn có các bộ "chuẩn mực hành vi" hay "quy tắc đạo đức nghề nghiệp", bao gồm những quy tắc rất cụ thể để áp dụng với đội ngũ công chức.Quan sát thực tế ở nước ta, tôi thấy những cá nhân khi được bổ nhiệm thường phát biểu cảm ơn sự quan tâm của cấp trên, sự ủng hộ của đồng nghiệp và hứa "sẽ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ". Tuy nhiên, tôi không thấy họ cam kết về sự liêm chính hay sẽ bảo vệ danh dự bản thân và tổ chức. Vì thế, nhà nước có thể bổ sung quy định các cán bộ cần tuyên bố cam kết sẽ làm việc liêm chính, bảo vệ danh dự của bản thân, tổ chức và cả hệ thống khi nhận quyết định bổ nhiệm vào vị trí quản lý.Bởi lẽ, với mỗi người, danh dự như chiếc la bàn, giúp chúng ta xác định được hành vi nào là đúng đắn trong cuộc sống riêng tư cũng như khi hành xử với người khác. Người làm việc cho chính quyền coi trọng danh dự sẽ tạo ra sợi dây ràng buộc giữa hành động của họ với trách nhiệm và bổn phận gắn với vị trí đảm nhiệm. Nhờ đó, mỗi người có thể kiềm chế tốt hơn cái tôi vị kỷ, không để nó tự tung tự tác.Nhiều người có thể cười suy nghĩ của tôi. Nhưng tôi vẫn tin rằng, chỉ khi mỗi cá nhân và cả cộng đồng ý thức sâu sắc về các giá trị như danh dự và sự liêm chính thì họ sẽ tự khắc giảm thiểu hành động vị kỷ.Lợi ích công chỉ thực sự được bảo vệ nếu mỗi cán bộ công quyền thấm đẫm những giá trị đạo đức phổ quát.Nguyễn Văn Đáng Lòng tham thì ai cũng có; danh dự ai cũng trọng, vấn đề là người biết chế ngự lòng tham để giữ danh dự. Trong khi danh dự chưa được đề cao, quản lý xã hội còn lỏng lẻo thì lòng tham trổi dậy, vơ vét dưới nhiều hình thức. Chỉ khi nào chính sách quản lý chặt chẽ, thực thi nghiêm minh và kịp thời, khiến kẻ có lòng tham cũng KHÔNG THỂ THAM NHŨNG, KHÔNG DÁM THAM NHŨNG thì DANH DỰ tự khắc được coi trọng. Tôi bị mất đi 1 nhóm bạn, khá thân, chỉ vì tôi đã thẳng tay loại em của một bạn khi tuyển vào thử việc ở công ty tôi. Không chỉ người bạn đó giận tôi mà cả những người khác biết chuyện cũng xa lánh vì nghĩ tôi là người "quá thể". Lẽ ra tôi phải được khen về sự liêm chính thì lại bị quay lưng. Tất nhiên không phải vì thế mà tôi bỏ đi những giá trị mà mình đề cao, nhưng thật sự là rất buồn. 1. Danh dự cao hơn tính mạng.2. Danh dự cao hơn quan hệ ruột thịt.3. Danh dự cao hơn vật chất.4. Danh dự là điều không quan trọng.5. Danh dự là điều xa xỉ.Cứ xem danh dự đang ở cấp độ nào đối với đa số người của một xã hội thì biết xã hội đó đang ở cấp độ nào. Cảm ơn bài viết của bác. Cháu nghĩ có rất nhiều lý do cho việc người Việt Nam hiện nay đã và đang từ bỏ danh dự của bản thân mình. Tuy nhiên chúng ta luôn có thể làm lại, đừng vì những sai lầm trong quá khứ mà từ bỏ sự liêm chính của bản thân mình. Hy vọng rằng những ai đọc bài viết này, kể cả bản thân cháu đều cố gắng hình thành thói quen tự kỷ luật bản thân hằng ngày. Có như thế thì chúng ta mới giữ được chính mình dù ở trong hoàn cảnh nào đi nữa. Bởi vì "chỉ khi mỗi cá nhân và cả cộng đồng ý thức sâu sắc về các giá trị như danh dự và sự liêm chính thì họ sẽ tự khắc giảm thiểu hành động vị kỷ". Cảm ơn anh Đáng đã chia sẻ. Tôi đồng tình với những nỗ lực để gia tăng lợi ích công ở VN. Tôi nghĩ việc phổ biến, giám sát và phát huy "chuẩn mực hành vi" hay "quy tắc đạo đức nghề nghiệp" là điều nên làm, không chỉ với các cán bộ cơ quan công quyền mà còn với mỗi người dân VN. Tác giả nói đúng, đôi khi danh dự bây giờ là thứ xa xỉ trong cuộc sống cơm áo gạo tiền.Người trọng danh dự dễ bị cô lập giữa một đám người bon chen, ích kỉ và là cái gai trong mắt của lãnh đạo. Có hiện tượng bây giờ để được bổ nhiệm, một số ngoài khả năng còn phải "chạy chức, chạy quyền, mua ghế" và lòng tự trọng, danh dự đã phải dẹp sang một bên để đảm bảo cho lợi ích cá nhân và "thu hồi vốn lẫn lãi".Lòng danh dự của một con người ngày càng bị mai một trong một môi trường như thế, vì danh dự người ta lên tiếng bảo vệ cái đúng nhưng có thể vì điều đó ảnh hưởng đến lợi ích của cả một tập thể nên bị quay lưng và điều đó khiến người ta nản và chọn cách im lặng.Thực tế hiện nay tổ chức, cơ quan hay doanh nghiệp nào cũng vậy đều phải dùng cách này, cách khác để lách luật họat động để đảm bảo lợi nhuận hoặc chỉ tiêu được giao từ cơ quan chủ quản và đều đó biến người lãnh đạo phải đóng nhiều vai khác nhau không còn đảm bảo sự công bằng, minh bạch và trọng danh dự nếu muốn tồn tại và không bị thay thế vì bị phê bình thiếu năng lực điều hành, quản lý. Danh dự, nhân cách và đạo Đức là căn bản của một công dân trong xã hội. Phải nâng cao chất lượng của 3 điều trên để xây dựng 1 xã hội đầy tình người. Người trọng Danh dự làm việc gì cũng tử tế Không biết từ bao giờ những việc làm đúng , những chuẩn mực đạo đức, xã hội...lại trở nên dễ bị dè bỉu và nghi ngờ như vậy ? Tôi đọc đâu đó được một câu nói đại ý " trong một xã hội tất cả đều khỏa thân thì kẻ mặc quần áo bị coi là lập dị". Tại sao hiện nay người ta lại chấp nhận cái xấu , cái tồi tệ...nhiều đến mức cái đẹp, cái hay ....dễ bị lấn lướt, xem thường, dè bỉu....thậm chí là vùi dập như vậy ? Tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Danh dự, sự liêm chính không những chỉ cần cho giới lãnh đạo mà còn cần được nhận thức và xác định là một GIÁ TRỊ CĂN BẢN CỦA CON NGƯỜI. Xã hội văn minh tốt đẹp là xã hội tôn trọng và vận hành dựa trên các giá trị đó.Đối với các xã hội chưa văn minh, hoặc còn ở thuở "Hồng Hoang" thì cần có CHẾ TÀI MẠNH để ép phải tuân theo các giá trị này, đó chính là Pháp Luật, Luật ra phải chuẩn và phải được thực hiện chuẩn Lâu rồi mới thấy một bài viết như này, tôi tin đây cũng là điều mà nhiều người quan tâm và trăn trở, chỉ khi người ta coi trọng danh dự, sự liêm chính mới có thể làm việc công tâm, công bằng được. Cảm ơn tác giả. Tác giả lập luận rất chuẩn mực về đạo đức của người cán bộ công quyền, nhất là giữ vai trò lãnh đạo, vai trò lãnh đạo càng cao càng tác động rộng và sâu đối với xã hội. Tôi rất ủng hộ và đồng quan điểm với tác giả. "hành vi của các nhà lãnh đạo và nhân viên công quyền ở các nước phát triển bị kiểm soát chặt chẽ bởi các quy định trong nội bộ hệ thống chính quyền cũng như sự giám sát từ xã hội". Đây là cái mà chúng ta đang cần, phải làm sao cho sự kiểm soát & sự giám sát có thực chất hơn.Và cũng nên đề cao/áp dụng văn hóa xin lỗi, văn hóa từ chức. Ở đâu tôi không biết chứ ở xung quanh tôi mà sống coi trọng danh dự là bị xem là khờ, bày đặt :-D Tác giả viết hoàn toàn chính xác. Giờ đây ai nói về Danh Dự Phẩm Giá, đều bị coi là giả tạo. Mọi người tôn vinh sự Thô Lỗ, Vị Kỷ , chỉ sống vì bản thân và coi đó là Tốt, là Sống Thật. Những điều tốt đẹp khác, họ cho là Giả Tạo. Đi đâu đó, gặp những kẻ thô lỗ và luôn nói về việc làm giầu bằng mọi giá, sẽ tham nhũng nếu có cơ hội, họ lại tự hào rằng họ là người Thẳng Tính. Từ đó tiếng nói cổ súy cho Danh Dự Phẩm Giá bị lu mờ lấn át.