Đường đời miễn cưỡng Ở trong những ngày hội như thế, sẽ có những phụ huynh được phỏng vấn. Và bạn sẽ gặp một phụ huynh trăn trở: “Tôi đến tham khảo cơ hội nghề nghiệp thế nào để chọn trường cho cháu”.“Chọn trường cho cháu”?Tôi tự hỏi, trong mệnh đề nghe rất thuận tai này, cơ hội nghề nghiệp, rồi lựa chọn “cho” con, có vấn đề gì không?Tôi có người chú vừa nghỉ hưu. Trong lễ công bố quyết định nghỉ, ông phát biểu: “Tôi đã chọn nhầm nghề. Bây giờ tôi mới khởi nghiệp”.Tất nhiên, đây là một chia sẻ mang ý nghĩa tích cực. Nó hàm ý rằng mọi người ở lại cứ yên tâm, ông sẽ không phải đối mặt với cú sốc tâm lý khi nghỉ hưu như nhiều người khác. Ngược lại, giờ đây ông có cơ hội làm công việc mà mình thực sự yêu thích.Dù vậy, khi nghe câu nói này của chú, tôi không thể không xót xa. Đến cuối sự nghiệp có thể xem là viên mãn (cũng có chức vụ quản lý vừa phải, cũng được Nhà nước ghi nhận phong tặng các danh hiệu) mà chú vẫn phải nói rằng mình chọn nhầm nghề. Chắc chắn không phải đến tận bây giờ ông mới nhận ra điều đó. Với những người thuộc thế hệ của chú tôi đã gặp, thì đó không phải là chuyện cá biệt. Nó là thế hệ cha mẹ đặt đâu con ngồi đó, hay thậm chí là học tập, làm việc và sinh sống theo sự phân công. Thời chưa có thị trường, không chỉ hàng hóa, ngay cả lựa chọn cuộc đời cũng được “phân phối”. Nếu chúng ta xem lại “Hà Nội mùa chim làm tổ” - một phim về lựa chọn sự nghiệp của những thanh niên trong thập niên 1970 - bằng con mắt của nền kinh tế thị trường hôm nay, chúng ta sẽ nhận ra nhiều bi kịch.Nhưng rồi nhìn quanh, tôi bỗng giật mình nhận ra rằng cho đến tận thế hệ này, ý nguyện tự do của thanh niên, trong việc lựa chọn đường đời, vẫn là một điều xa xỉ.Tôi là một ví dụ. Năm nay tôi 32 tuổi. Cũng có lúc, tôi muốn chuyển việc, đến một nơi cảm thấy hứng thú hơn. Nhưng lập tức tôi gặp rất nhiều rào cản, áp lực từ gia đình và người thân. Công việc hiện tại, được cho là mơ ước của nhiều người. Rào cản ấy khiến tôi phải suy nghĩ và giảm bớt quyết tâm.Tôi có thể kháng cự nhưng điều đó sẽ tạo ra những bi kịch khác. Và hứng thú, thứ khó có được nhất khi lựa chọn, thì đã bị tiêu diệt.Một câu chuyện khác, quen thuộc hơn: Tôi quen một cô gái năm nay 30 tuổi. Trong khoảng 3-4 năm trở lại đây, dường như mối bận tâm duy nhất của những người xung quanh cô chỉ là bao giờ cô lấy chồng? Sức ép ấy tăng dần qua hàng năm. Ai cũng nói từ nặng có đến nhẹ có. Lúc thì theo kiểu tình cảm khuyên nhủ, khi thì sẵn sàng chửi bới thậm tệ. Người thân ruột thịt nói đã đành. Nhưng ngay cả những người quen xã giao của gia đình dường như cũng coi đấy là vấn đề quan trọng của họ, khi thường xuyên hỏi han, thắc mắc. Cô tâm sự rằng nhiều lúc cô sợ về thăm gia đình vì bị mọi người nói quá nhiều. Thậm chí, có lúc bát cơm chan nước mắt.Trước áp lực và sự tra tấn tinh thần khủng khiếp như thế, dịp 14/2 vừa qua cô này đã tặc lưỡi nhận lời yêu bừa một người mà theo cô là người mà cô ghét nhất trong số những người đã và đang theo đuổi mình. Nhưng chưa dừng lại ở đó, sau khi có người yêu, cô lại còn đang bị gia đình giục cưới. Một mối tình (tạm gọi thế) mới kéo dài được 2-3 tuần; sự lựa chọn ấy chưa hẳn là mong muốn của cô gái; hai bên thậm chí vẫn còn rất khó nói chuyện với nhau… Tuy nhiên, chẳng ai trong gia đình bận tâm đến điều đó. Thứ mà mọi người hướng tới chỉ là một đám cưới để cho giống những người khác. Đã nhận lời yêu bừa được thì cũng cưới bừa được, sau không hạnh phúc thì bỏ - bố mẹ cô gái này còn giữ quan điểm cực đoan như thế. Đây chắc chắn cũng không phải chuyện cá biệt. Không phải ngẫu nhiên mà một trong những ca khúc hot nhất từ đầu năm 2017 đến giờ được đặt tên theo một câu hỏi. “Bao giờ lấy chồng?” của Bích Phương nổi tiếng, vì nó là một câu hỏi quá nổi tiếng.Giữa “chọn trường cho con” và “bao giờ lấy chồng” có cùng một bản chất - thứ sẽ quyết định đường đời của những người trẻ. Xã hội chúng ta đang tồn tại rất nhiều định kiến như những câu chuyện tôi đã kể. Con người bị gò bó trong những khuôn mẫu có sẵn. Họ rất có thể sẽ phải hy sinh mong muốn thực sự của bản thân (hoặc đơn giản là không vượt qua được áp lực) để giống với những người khác; vì thể diện gia đình hoặc vì những gì đó tương tự.Hệ quả là phải ở cái tuổi gần lục tuần ông chú trong câu chuyện của tôi mới “khởi nghiệp”. Tôi chưa rõ chú định “khởi nghiệp” cái gì và như thế nào. Chỉ biết rằng thế là quá muộn - quỹ thời gian dành cho ông không nhiều. Mùa thi năm nay, bao nhiêu bạn trẻ sẽ lựa chọn đời mình theo sự sắp đặt và mong muốn của người thân? Tôi không biết. Nhưng tương lai của một xã hội với những thế hệ không tự quyết đường vào đời sẽ khó có nhiều hứa hẹn. Và sẽ lại bao người tìm đến sự khởi nghiệp vào lúc đã ở phía dốc bên kia cuộc đời như người chú của tôi?Phan Tất Đức Sức mạnh dư luận với người Việt lớn đến nỗi,nó đủ sức lấn át- đè bẹp không ít cá nhân có đam mê,lựa chọn khác biệt! Đừng sống vì dư luận,vì chính bạn,chứ không ai khác "sống thay" bạn. Nếu bạn đã can đảm lựa chọn,bạn cũng nên đủ bản lĩnh để đối diện với kết quả của nó! Điều sai lầm lớn nhất của chúng ta đó là cố gắng nhồi nặn cuộc đời ai đó theo suy nghĩ của bản thân mình. Một con sông để có dòng chảy ổn định và êm đềm phải trải qua cả trăm năm, hoặc thậm chí ngàn năm bồi, lở. Chúng tự lần theo quy luật tự nhiên mà hình thành. Con người cũng vậy, nếu chưa tìm được quy luật đúng đắn để tác động thì tốt nhất là hãy để nó tự lần mò. Mọi tác động thô thiển vào quy luật, sẽ khiến tự nhiên, cũng như xã hội đều trở nên lộn xộn. Đây là nỗi lòng của cả xã hội Việt Nam, tác giả viết thật sâu sắc. Cảm ơn tác giả Nền văn hóa thì âm tính còn nền giáo dục thì giáo điều và áp đặt thì vẫn tạo ra một thế hệ người việt mới thụ động như vậy thôi. Người chọn nghề, nhưng lại không chọn được nghiệp! BÁI VIẾT ĐẦY Ý NGHĨA. TỚI GIỜ.VẪN CÒN.TRÁI NGHỀ.HỌC XONG RA TRƯỜNG LÀM VIỆC KHÁC Hỡi những bạn trẻ không muốn phụ thuộc mà muốn tự mình quyết định con đường đời của bản thân, hãy đoàn kết lại. nhìn chung là dù tự lựa chọn cũng chưa chắc đã theo con đường đó ạ, và dù sao đh cũng chỉ là bước tiến nhỏ, nếu có ước mơ và khát vọng vẫn có thể lựa chọn theo hướng khác bằng cách học thêm. Điều quan trọng là việc thiếu thông tin nghề nghiệp, cách dạy học đang là cản trở đối với lựa chọn của các phụ huynh và hs. Hơn nữa phần đa các e hs vì mới quen vs sách vở nên nhiều khi có thể định hướng vs con đường của mình lại ko chính xác bằng phụ huynh (có kinh nghiệm hiểu con và hiểu xã hội rồi)? Rào cản lớn nhất của thanh niên VN là quá lệ thuộc vào gia đình và chịu áp lực tâm lý của xã hội.Nếu hs VN biết tập tự lập từ nhỏ như các nước tiên tiến thì cũng bớt áp lực cho việc chọn nghề của hs.Hs tự lập nếu chọn nghề này kg hợp sẽ biết xoay chuyển để chọn nghề cho đến khi phù hợp.Nói tóm lại,cách giáo dục bao trọn gói cho con là tác nhân chính của việc chọn nghề sai lầm của giới trẻ Xã hội ta chưa thực sự phát triển mà đang có rất nhiều thứ tồn tại theo truyền thống. Có những truyền thống tốt nên bảo tồn và cũng có những truyền thống đã lạc hậu vẫn tồn tại nhưng chưa bỏ được. Truyền thống tôn trọng ông, bà, cha, nên, chú, bác là tốt nhưng chỉ nên giới hạn ở sự ứng xử, không phải là mở rộng ra đến cả những việc đại sự của con cháu, vì: nhiều khi người có tuổi không cập nhật thông tin, và hay áp đặt ý kiến chủ quan của mình rồi cứ nghĩ đó là trách nhiệm (lo cho con cháu). Mặt khác nhiều bạn trẻ cũng không đủ bản lĩnh để thuyết phục người lớn chấp nhận cách chọn đường đời của riêng mình. Nếu ở một xã hội phát triển mà một người không biết mình muốn gì thì ... hết thuốc chữa. Đường đời là một dòng chảy liên tục, hãy tự mình quyết định chọn hướng đi và những bước đi một cách tự tin để cuối cùng phải có động lực, tinh thần là đời yêu ta, ta phải sống cho đời. Mỗi lần bạn bè ngoài Hà Nội gọi điện thoại cho Cha tôi đều bảo : Anh thúc tụi nó lấy vợ lấy chồng đi, trên 30 cả rồi.Cha tôi khi đó liền bảo : kệ tụi nó đi, khi nào nó thích thì nó cưới.Chưa bao giờ Cha tui thúc ép con cái làm chuyện mà con cái không thích, chưa bao giờ tạo áp lực khiến con cái không vui vì bất cứ điều gì... Buổi chiều nay, khi tôi đang cất đồ chuẩn bị ra về, một cậu sinh viên (khóa trước học lại) lên rụt rè hỏi xin phép xem trong danh sách điểm danh của cô em vắng mặt mấy buổi rồi, liệu có được đi thi giữa kỳ và cuối kỳ không. Tôi nhận ra cậu ngay, vì năm ngoái có dạy cậu một môn gì đó, và cậu cũng không qua được, và vì cái sự học láng cháng của cậu từ kỳ đó mà tôi đâm nhớ mặt. Tôi kiểm tra danh sách điểm danh và thông báo cho cậu biết chỉ vắng một buổi thôi, hoàn toàn có thể đi thi, trông cậu như trút được sự lo lắng nhiều lắm. Song tôi cũng phải nhắc nhở cậu rằng, quan trọng là em đến thi như thế nào, em học hành lớt phớt kiểu như vậy (vì nhiều lần tôi thấy em đi ra đi vào trong giờ tôi giảng một cách tự do, không học nghiêm túc), thì khi vào thi em sẽ làm bài như thế nào? Chẳng lẽ lại để giấy trắng? Trông mặt em lại lo lắng trở lại, hơi buồn.Em đi rồi, nhưng tôi thì không khỏi suy tư. Từ thái độ học tập của em, tôi phỏng đoán, có khả năng em không thật sự có khả năng học những môn đúng chuyên ngành mình, hoặc em không hề có chút hứng thú nào với những môn học đó.Lại nhớ cách đây 2 hôm, một chị bạn tỉnh xa chat với tôi hỏi tôi lời khuyên nên cho con gái đầu lòng thi trường nào cho dễ đỗ. Tôi theo kinh nghiệm bản thân, như đã thành phản xạ hỏi lại: “Vậy con chị thích làm nghề gì?” Chị ấy bảo chị cũng không biết, đợi chị tí để chị hỏi nó. Đợi 10 phút, chị chat lại là “Con chị nó bảo nó không biết, mẹ bảo thi trường gì thì con thi trường đó”. Phải mất ít phút gợi ý, tôi mới làm cho chị hiểu được là trước tiên phải biết con chị nó có cảm tình với nghề gì, nó thích làm nghề y, nghề giáo, nghề liên quan đến tính toán, con số, xử lý số liệu, hay ngồi bàn giấy, hay làm marketing, hay làm kinh doanh…Chị xem nó thích cái gì rồi mới đi tìm những trường có ngành ấy để cân nhắc lựa chọn trường nào mà đề thi, điểm xét tuyển vừa sức với lực học con chị…Tôi cũng dẫn chứng cho chị thấy nhiều đứa học đến năm cuối rồi, mới chày cối nói với bố mẹ rằng con không thích trường này, con không thích học nữa, con dừng học, khiến bố mẹ đau lòng, và lo âu chồng chất. Cuối cùng, chị bảo ừ để chị nói chuyện thêm với cháu, có gì hỏi em sau.2 năm trước, một chị đồng nghiệp có con đã từng là SV của mình cũng tâm sự, kể từ khi con ra trường, con chuyển việc liên tục, làm rất nhiều loại hình công việc, mà không có công việc nào con cảm thấy thích thật sự, và hình như cũng không có công việc nào trong số đó gần với chuyên ngành mà con đã theo học tại trường. Quá trình con nhảy việc như vậy tất nhiên cũng khiến cho vốn sống của con tăng lên, cũng làm con trưởng thành theo một góc độ nhất định. Song thiết nghĩ, có là lãng phí thời gian tuổi trẻ quá không để đi tìm câu trả lời cho câu hỏi “Mình thật sự thích làm gì, và mình làm tốt nhất cái gì?”Qua 10 năm giảng dạy các môn chuyên ngành (thông thường sinh viên năm 3 hoặc 4), tôi không ít lần (mỗi năm cũng vài trường hợp) gặp các sinh viên khá đặc biệt kiểu như em SV kể trên.Có em học đúp lại mấy khóa, chật vật mãi theo kiểu học đi học lại, thầy cô quen mặt rồi, đánh trượt mấy lần rồi thấy tội nghiệp không cho nó qua thì nó bị hết hạn không thể lấy bằng nên đành cho qua.Có em có vấn đề về tâm lý, trầm cảm hoặc tự kỷ, bố mẹ phải trình bày với từng thầy cô mỗi khi đầu học kỳ để thầy cô châm chước.Có em mải đi làm thêm, không có thời gian học tập đúng nghĩa, bảo lưu chán chê rồi thì cũng phải quay về học lay lắt để ra trường lấy cái bằng.Có nhiều em học lớp chất lượng cao giảng dạy bằng tiếng Anh, học đến tận năm thứ 3 thứ 4 rồi mới lên trình bày rằng em không học giỏi môn toán, nên bây giờ em thấy không theo được các môn có tính toán, em thấy mấy môn chuyên ngành mình khó quá không thể học được.Lại có em học đến năm cuối cùng rồi mới thổ lộ, cô ơi em thật sự không thích cái ngành này, và em thấy nó không phù hợp với sở trường của mình, chẳng qua là bố mẹ em thấy hay thì bắt em học nên em cố thôi, có gì cô thông cảm…Lý do thì muôn hình muôn vẻ, nhưng tựu chung lại, tôi thấy các em đều có vấn đề từ khi định hướng nghề nghiệp và lựa chọn ngành học. Khi các em học phổ thông xong, không ít gia đình xảy ra tình trạng bố mẹ quyết định hoàn toàn việc con sẽ học ngành gì, trường gì (căn cứ vào mức điểm trung bình và thi tốt nghiệp của con), thậm chí không tham khảo ý kiến con một lần. Con thậm chí chưa bao giờ hình dung vào trường đó con sẽ học những gì, sẽ học để làm được việc gì, sẽ ra đời cống hiến cho xã hội theo kiểu gì. Đổ lỗi cho bất kỳ ai trong chuyện này cũng là hơi khó. Có phải chăng tại các trường phổ thông không có nhiều những khóa định hướng trước khi các em đăng ký thi đại học? Có phải chăng tại bố mẹ châu Á bao bọc con tuyệt đối, không cho con cọ xát cuộc sống trước khi vào học ĐH, trong khi học ĐH và cả sau khi tốt nghiệp? Có phải chăng tại phương pháp giáo dục, giảng dạy các trường?Thanh niên ở các quốc gia phát triển ngày nay thường có một khoảng thời gian gọi là “gap year” sau khi tốt nghiệp High School. Họ không lập tức đi học Đại học và cũng không coi việc đi học ĐH như cánh cửa duy nhất bước vào cuộc đời. Thường thì họ sẽ dành 1-2 năm sau khi tốt nghiệp để có một chuyến đi xa, độc lập, tuột khỏi vòng tay bố mẹ, làm những gì mình thích, những gì mình nghĩ là phù hợp với mình, hoặc những gì mình chưa từng làm bao giờ mà cảm thấy hứng thú, hoặc thậm chí là những việc hoàn toàn xa lạ không có ở nước họ. Mục tiêu họ đặt ra có thể không liên quan gì đến những gì họ đã và sẽ làm ở nhà trường, ví dụ họ sẽ học một ngoại ngữ mới, họ sẽ tham gia vào các hoạt động từ thiện gây quỹ, họ sẽ học một vài kỹ năng mới, họ sẽ tham quan khảo sát một số địa điểm, địa danh mới lạ, ….thông qua đó có thể họ sẽ trả lời được câu hỏi “Mình thật sự thích làm gì, mình thật sự có khả năng làm tốt cái gì nhất?” Không khó để nhận ra, những thanh niên ngoại quốc sang FTU học exchange có cái gì đó khiến ta dễ bị thuyết phục rằng họ trưởng thành hơn những người VN cùng lứa tuổi đang ngồi học cùng họ trên giảng đường, vì sao?Tôi rất lo lắng cho những đứa con nhỏ của tôi, liệu có thể có ngày nào đó, tôi cũng mắc phải những điều như rất nhiều phụ huynh đã gặp phải, sẽ phải loay hoay với những bối rối lựa chọn trong cuộc đời của con? Thật sự hi vọng sẽ là không. Ông chủ kfc khởi nghiệp khi 60 tuổi. 60 ko trể đâu BÀI VIẾT HAY