Chuồng bò và ý dân Thực phẩm phải đủ chất, vừa miệng, dễ chế biến, nhưng cũng phải đủ rẻ trong bối cảnh thu nhập bất trắc do dịch bệnh. Đó là những việc tôi không mấy quan tâm khi được ăn cơm mẹ nấu, hay khi hàng quán thời kỳ tiền Covid luôn sẵn lựa chọn từ rẻ tới ít rẻ hơn. Sắp xếp thứ tự ưu tiên cho túi tiền của mình luôn là vấn đề khó khăn, chưa nói tới việc phải lo cho túi tiền của người khác.Chính vì thế, tôi phần nào thông cảm cho các cơ quan và cán bộ liên quan đến "chuồng bò kiểu mẫu" có đơn giá hơn 230 triệu đồng ở Nghệ An vừa qua. Chúng ta vẫn chưa được biết giá trị thực sự của hệ thống chuồng bò có tổng trị giá 12 tỷ đồng này là bao nhiêu - đã có những nghi vấn sai phạm và hiện công an đang điều tra.Nhưng tôi thử tiếp cận câu chuyện với nguyên tắc "suy đoán vô tội", và những chiếc chuồng bò vùng cao có giá đúng như kê khai trong sổ sách. Tôi cũng thử bỏ đi "định kiến thành thị", rằng chuồng bò thì không thể đắt đỏ như thế, và người dân ở xã Nga My, huyện Tương Dương cần nhiều thứ khác hơn là chuồng bò. Chúng ta có thói quen áp đặt những hiểu biết hạn chế của mình lên những vấn đề mình chưa thực sự hiểu rõ.Với tiền đề đó, hai câu hỏi lớn nhất đặt ra là liệu hệ thống chuồng bò trên có thực sự cần thiết và thực sự là nguyện ý của đồng bào được hỗ trợ hay không?Các phóng viên đã lên xã Nga My tìm hiểu. Họ mang về những bức ảnh: một số ngôi nhà mái lá nằm cạnh chuồng bò bê tông mái tôn kiên cố. "Muốn được xây nhà ở hơn là chuồng bò", anh Lo Văn Thiên, 40 tuổi, mỗi chân xỏ một chiếc dép nhựa khác màu, ngồi trên bậu cửa ngôi nhà vách nứa, nói. Trong khi đó, lãnh đạo xã cho biết trước khi triển khai dự án, người dân đã được tham vấn và đa số đều đồng ý. Sự bất nhất này không khó giải thích cho những ai từng làm việc với cơ quan nhà nước, đặc biệt là ở vùng cao. Ý kiến từ chính quyền thường được coi trọng hơn ý dân. Và cũng có ít người dân lên tiếng phản đối một chính sách, dù bất hợp lý, cho họ một chuồng bò miễn phí. Dại gì giơ tay phủ quyết khi hành động đó vừa làm cán bộ "ghét", lại vừa thiệt cho mình?Nếu đề bài được đặt ra công khai, sòng phẳng trước mặt tất cả dân chúng trong cộng đồng người Ơ đu của anh Thiên là: "nhà nước hỗ trợ mỗi hộ 230 triệu đồng, bà con muốn xây chuồng bò hay xây nhà?", tôi tin kết quả tất yếu sẽ khác. Ý kiến của dân không đương nhiên là đúng. Và trên thực tế khoản chi xây chuồng bò nhằm "hỗ trợ phát triển kinh tế" trong khi nhà ở lại thuộc mục "đảm bảo an sinh xã hội". Tuy nhiên, nhìn con cá gỗ không thể khiến bạn đủ no, cũng như xây một chiếc chuồng bò khang trang không đồng nghĩa với việc đồng bào sẽ khấm khá lên. Với cán bộ, mục tiêu chính sách hoàn thành khi hàng trăm chuồng bò được xây xong. Nhưng với dân, nó chỉ hiệu quả khi tạo ra cho họ dòng tiền ổn định. Nếu một cái chuồng bê tông không khác gì chuồng gỗ, song có giá đắt gấp 10 lần, lý do nào giải thích cho lựa chọn chính sách đó của cán bộ?Câu chuyện chuồng bò được quan tâm bởi sự tương phản giữa nơi ở của con người và vật nuôi. Nhưng nhìn rộng ra những dự án chi tiền ngân sách hàng năm trên khắp cả nước, tình huống tương tự không phải hiếm. Đó là những tượng đài ở các địa phương dân còn phải chạy ăn từng bữa, những trụ sở hoành tráng mọc lên giữa nơi học sinh phải lội suối đến trường, hay những công trình chỉ dùng một vài lần rồi biến thành nơi thả trâu bò.Tôi lại giả định một cách "suy đoán vô tội", rằng tất cả những công trình lãng phí trên đều không mang chút tư lợi nào, các quyết định đầu tư thuần túy chỉ là lựa chọn chính sách. Nếu đó là sự thực thì ngoài chất lượng cán bộ, cơ chế chi ngân sách đang gặp phải hai vấn đề lớn về quy trình phê duyệt dự án và tham vấn người dân.Vì sao bộ máy với đầy đủ ban bệ từ cấp cơ sở lại không thể phát hiện những điểm bất hợp lý cho tới khi dự án hoàn thành? Liệu người dân có thực sự được "tham vấn" và được lắng nghe về những dự án mà họ phải bỏ tiền thuế để thực hiện và được cho là đối tượng thụ hưởng chính?Đó là vấn đề đang thiếu các thảo luận nghiêm túc, đặc biệt trong bối cảnh cả nước đang phải đối mặt với vô vàn khó khăn trước mắt vì đại dịch và áp lực khôi phục nền kinh tế "nghiện" chi tiêu công. Làn sóng đầu tư từ ngân sách nước, nếu hiệu quả, sẽ góp phần giúp nước ta vượt qua giai đoạn khó khăn và lấy lại đà tăng trưởng. Nhưng nếu không, nó sẽ gia tăng thêm gánh nặng nợ công và lạm phát.Tất nhiên, giả định của tôi có thể sai. Những lựa chọn chính sách đầu tư công dễ bị tác động bởi sự chủ quan, thói quan liêu hay nhóm lợi ích. Và có những công trình phi lý với cả xã hội nhưng lại hợp lý với những người ra quyết định. Trong trường hợp này, ngoài quy trình phê duyệt và tham vấn, có lẽ cần thêm vai trò của cơ quan điều tra.Nguyễn Khắc Giang Bài viết rất hay vì nó có những việc rất thật, chẳng hạn như việc "lấy ý kiến của nhân dân". Tuy vậy, tôi xin phép hỏi "xa hơn" một chút, ở nước ta có địa phương nào xây "nhà tình nghĩa", "nhà đại đoàn kết" được đầu tư bằng nửa cái chuồng bò như ở đây không? " Suy đoán vô tội " của anh : " Hay ! "Bởi nó nhìn rõ như ban ngày" Chuồng bò kiểu mẫu " hay " Nhà ở " ?Tin chắc Xây nhà - Dân giơ tay !Muốn để đời sống dân sinh cao" An cư lạc nghiệp " cho đồng bàoNgân sách đầu tư cho đúng chỗHiệu quả - Tiết kiệm - Tránh hư hao ! Trước đây tôi cũng được thầy nói cho biết về việc ra quyết định dựa vào mô hình thác nước, nó sẽ được diễn ra 1 trong 2 chiều: Từ trên cao xuống thì dễ vô cùng, cứ đi đều đều và không có trở ngại gì hết, chỉ có cái thiệt là ở bên dưới bị gì thì bên trên "bị che" không thấy được. Còn theo chiều ngược lại từ dưới đi lên thì mất công sức hơn vì phải xây các trạm vận chuyển qua từng cái, kiểm soát phải cẩn thận để không sai sót, nếu không thì hỏng hết tất cả. tỉnh mình làm nhà đại đoàn kết hỗ trợ 20 triệu đồng/hộ, vừa rồi thực hiện nhà tình nghĩa là 50tr/hộ, đây đã là số tiền khá lớn rồi, một số tỉnh thành lớn mức hỗ trợ tất nhiên cũng tăng theo, tuy nhiên, theo mình nhớ thì không có mức nào hỗ trợ đến 3 con số hàng đầu cả. Quả thực mình rất khâm phục dự án này, bởi vì muốn chi tiền mà làm đâu phải như bỏ tiền trong túi đi chợ, còn phải qua khâu kiểm duyệt, kiểm định, định giá của bao nhiêu cơ quan, đơn vị, chứ không riêng gì cơ quan chủ trì là Ban Dân tộc tỉnh. Thật sự rất khâm phục và mong muốn được đi tham quan học tập mô hình này của các bạn, chuồng bò to như thế cơ mà, chắc sau này nhà cửa sẽ còn được hỗ trợ nhiều hơn nữa chăng? Đây chỉ là mảng nổi của tảng băng chìm khổng lồ trong xã hội chúng ta Nếu có 2 hay nhiều công ty cùng cạnh tranh nhau thì người dân sẽ được hưởng lợi từ sự tranh đấu. Còn chỉ có duy nhất 1 công ty độc quyền thì đương nhiên người dân chẳng có sự lựa chọn nào khác dù sản phẩm nó có tệ đến đâu đi chăng nữa. Cảm ơn tác giả vì bài viết. Bài viết hay và tôi thích nhất đoạn kết của bài báo ! Câu chuyện cái chuồng bò chỉ là phần nổi của tảng băng chìm trong vấn đề đầu tư công, nhất là các dự án liên quan đến an sinh xã hội, dự án phát triển vùng miền .v.v.v. Cần chặt chẽ hơn để tiền ngân sách phát huy tối đa hiệu quả. Có vậy đất nước mới phát triển được, còn không thì chỉ phát triển được cho số ít cá nhân ! Bài viết hay vì nói đúng thực trạng xã hội hiện nay. Nhưng đọc mà đau đầu quá, sợ cái câu gánh nặng nợ công lại đè lên đôi vai gầy của dân ta. Cảm ơn người viết dũng cảm. Đã buồn nẫu ruột vì dịch bệnh đọc bài viết này thêm buồn hơn.Nghịch lý kiểu chuồng bò và nhà ở này đã từng diễn ra ở nhiều nơi mà sao vẫn ko thấy sợi dây kinh nghiệm đc rút?Phải chăng các vị cán bộ ấy chỉ biết tập trung chăm sóc cho con dân vùng miền mình mà ko nhìn ra các nơi khác nên hệ quả là lặp lại vết xe đổ,?Hay họ thậm chí bận rộn đến mức ko có cả thời gian để đọc những bài báo như này.Dù có xuy diễn theo chiều hướng nào thì tôi cũng chưa tìm ra lý do tích cực nào cho cái lỗi "chuồng bò"ngớ ngẩn kia. Ở trên là "suy đoán vô tội", đoạn cuối lại là "giả định của tôi có thể sai", quá sâu cay. Tuy cảm thấy hơi buồn nhưng vẫn phải cười dài. Tôi tin rằng nếu đưa thanh tra vào tất cả các công trình thì những sai phạm sẽ giảm đi rất nhiều nhưng chúng ta đều biết rằng điều này sẽ khó xảy ra.Trở lại câu chuyện,chúng ta thiếu 1 cơ chế giám sát cũng như đánh giá hiệu quả của các quyết định chi ngân sách.Tôi có cảm giác là có những hộ được xây chuồng trong khi họ ko có và cũng ko có ý định nuôi 1 con bò nào Suy cho cùng dự án này là để tạo cho bà con có thu nhập ,là 1 người làm kinh tế tôi không bao giờ đầu tư quá nhiều vào chuồng trại như vậy nếu trong túi mình ít tiền,cái họ cần là con giống khỏe, kỹ thuật và quan trong nhất là đầu ra có ok không,còn với chuồng trại thì với lợi thế là gần rừng núi với số tiền hỗ trợ không quá 10tr họ có thể hoàn thiện 1 cái chuồng bò đầy đủ công năng an toàn và chắc chắn là mát hơn cái nhà bê tông kia.Còn đằng sau câu hỏi vì sao lại cứ phải xây cái chuồng bò nhiều tiền thì câu trả lời sẽ có người khác công bố. ý tưởng "Chuồng bò kiểu mẫu" thật hết chỗ nói, vậy mà cũng làm được, bó tay chấm com. Giá mà chia số tiền đó ra, xây chuồng bò 80-100tr thôi, còn lại là dành để xóa nhà tranh vách nứa cho người dân thì họ sẽ hạnh phúc lắm.