Tiếng Anh kiểu nửa vời Thế hệ sinh viên đời đầu của thế kỷ 21, về cơ bản phần lớn chỉ giỏi ngữ pháp. Vào đại học, dù là trường xịn nhất nhì nước, cũng chỉ được học với giáo viên Việt Nam và nghe băng đĩa. Nhà nào khá giả thì có TV xem CNN với Star Movies. Cơ hội giao tiếp với người nước ngoài xấp xỉ bằng 0, trừ những sinh viên chịu khó ra ngoài làm tour guide. Cho nên “một bộ phận không nhỏ” sinh viên sau khi ra trường mà gặp người nước ngoài là "xoắn hết cả lên".Thế hệ trẻ ngày nay đã khác nhiều. Internet cho phép các em tiếp cận với tiếng Anh đa chiều: nhạc, phát âm tiếng Anh, phim… Các trung tâm tiếng Anh cho phép nhiều trẻ em thành phố tiếp xúc với kỹ năng giao tiếp từ bé. Nhiều cháu phát âm tiếng Anh còn tốt hơn cả các thầy cô giáo của mình. Ở các thành phố lớn, không ít em có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh với người nước ngoài từ khi còn học cấp 1.Nhưng sự thay đổi đó chủ yếu không phải đến từ hệ thống giáo dục. Đào tạo tiếng Anh bậc phổ thông của các em vẫn giống như của thế hệ cha anh hàng chục năm trước. Và nó được thể hiện rõ nhất qua đề thi đại học.Nếu so sánh đề thi đại học khối D năm 2002 - năm đầu tiên tổ chức thi chung - với đề tốt nghiệp PTTH vừa qua, sự khác biệt duy nhất là đề năm 2016 bổ sung thêm một nội dung: viết về những lợi ích của việc biết bơi (đề thi các năm trước cũng có nội dung viết, nhưng chỉ là viết lại câu).Không có một chút nào của kỹ năng nghe - nói được kiểm tra. Nói cách khác, trong bốn kỹ năng cơ bản nghe - nói - đọc - viết, chỉ có hai kỹ năng - một nửa - được kiểm tra.Hai năm trước, Bộ trưởng Giáo dục lúc bấy giờ, ông Phạm Vũ Luận đã nhận định: "Trong quá trình đổi mới dạy và học, chúng tôi có tính đến đổi mới môn học ngoại ngữ thì thấy rằng cách dạy học và thi môn này không giống ai trên thế giới”. Hậu quả là: "Học sinh học hết phổ thông vẫn không nói được tiếng Anh và kể cả nói tiếng Anh thì cũng… không ai hiểu".Nhưng sau hai năm, mọi sự vẫn chưa có gì thay đổi.Tiếng Anh có câu: "If you always do what you've already done, you'll always get what you've already gotten", có nghĩa là nếu chúng ta vẫn dạy và học tiếng Anh như 20 năm trước, trình độ tiếng Anh của Việt Nam về cơ bản sẽ giẫm chân tại chỗ.Nên mới có chuyện mới đây một Hoa hậu đã làm trò cười cho dân Philippines. Cô đã không thể “đọc” được một câu tiếng Anh đơn giản khi làm giám khảo trong một cuộc thi sắc đẹp. Và những câu chuyện tương tự không hề hiếm ở Việt Nam. Rất nhiều người trẻ gặp khó khăn trong nghe - nói tiếng Anh.Tôi thường xuyên gặp những bản tin về việc một chính khách hay một ngôi sao nào đó có thể nói tiếng Anh “lưu loát” dù là chỉ một vài câu giao tiếp cơ bản. Và những thông tin này cũng nhận được sự hoan hỉ, tán thưởng của cộng đồng. Những chuyện tưởng như bình thường vẫn trở thành tin tức. Tôi nghĩ, với một chính khách thường xuyên phải giao đãi với khách quốc tế, một ngôi sao thường xuyên có các chuyến lưu diễn nước ngoài, một bạn trẻ tuổi 9X… thì việc nói tiếng Anh một cách hiểu được là chuyện phải trở nên bình thường trong bối cảnh hội nhập ngày nay.Để có được điều bình thường đó, tôi nghĩ chúng ta phải xây dựng hệ thống đào tạo ngoại ngữ trên cơ sở bốn kỹ năng nghe - nói - đọc - viết của học sinh, chứ không chỉ là một nửa số kỹ năng như bây giờ. Và trong kỳ thi tốt nghiệp, đề thi phải thể hiện và đánh giá đầy đủ bốn kỹ năng ấy. Để sau 12 năm học tiếng Anh, các em ít nhất có thể sử dụng tiếng Anh một cách tự tin. Nguyễn Xuân Quang Cửa hàng tôi có 6 nhân viên:bán hàng, trong đó có 1 cử nhân công nghệ thông tin, 3 cao đẳng ( 1 sư phạm anh, 1 anh và 1 toán):- Có lần tôi nhờ cô cử nhân công nghệ thông tin biên tập cho tôi quyển catalogue. Tôi đưa quyển catalogue mẫu và file hình ảnh, 2 ngày sau vẫn thấy cô ta mài nò trên word để biên tập hình- Cô sư phạm toán tôi nhờ ôn giúp con gái bài toán lớp 9 vì cháu chuẩn bị thi vào lớp 10, cô ta lay hoài hoài không giải ra ( cô ta tốt nghiệp cao đẳng 2011 và năm tôi nhờ là 2015). Tôi hỏi tại sao cô ta bảo lâu quá nên kiến thức cấp 2 quên mất. Tôi hỏi vậy nếu cô ta làm cô giáo, nếu được xếp dạy lớp 9 thì sao dạy. Cô ta trả lời là sẽ dạy theo giáo án. Tôi không hiểu cô ta trả lời đúng sai, nhưng chuyện cô ta không giải thành thạo bài toán lớp 9 con tôi nhờ là có thật- Cửa hàng nằm ngay góc đường, nên thỉnh thoảng có người nước ngoài vào hỏi đường, mua hàng hóa. Cứ mỗi lần vậy là mấy cô quýnh quáng lên " chú...chú...có khách nước ngoài". Tôi hỏi 2 cô cao đẳng tiếng Anh là nghe tôi và người nước ngoài nói gì không. hiểu gì không thì cả 2 gật đầu. Tôi hỏi vì sao không nói, cả 2 lắc đầu cười trừ, và bài ca "dạy theo giáo án" lặp lại.Chúng ta có một nền giáo dục lãng phí và vô lý đến kỳ lạ Theo tôi cách tốt nhất để người Việt Nam học tốt tiếng anh là Vứt bỏ hết sách tiếng anh và ngữ pháp tiếng anh ra một góc đi. Từ lớp 1 đến lớp 5 học toàn giao tiếp. Từ lớp 6 đến lớp 9 học viết cơ bản. Từ lớp 10 đến 12 mới tập trung về ngữ pháp. Đảm bảo sau khi tốt nghiệp 12 xong thì trình độ tiếng anh cũng gọi là siêu lắm rồi. Tôi đã được chứng kiến cách đây khoảng vài năm trước, khi con trai của bạn tôi 18 tuổi từ Mỹ về thăm quê, cậu bé sang Mỹ từ khi 5 tuổi nhưng nhờ dạy dỗ của gia đình nên nói tiếng Việt rất giỏi, về VN cậu ta được người chị họ là trưởng nhóm sinh ngữ Anh văn trong 1 trung tâm rất nổi tiếng, giới thiệu đến để sinh hoạt tiếng Anh giao tiếp, mọi người đều tự giới thiệu về mình và đặt nhiều câu hỏi với cậu ta, khi cô chị mời cậu ta phát biểu, tôi là người dốt sinh ngữ mà cũng phải ngạc nhiên, cậu bé đứng lên và nói: Em xin lỗi vì không hiểu các anh chị nói gì, các anh chị có thể nói lại bằng tiếng Việt được không?.... Cô chị đó bây giờ đang là giáo viên Anh ngữ trong một trung tâm nổi tiếng ở Saigon... Một cách đơn giản và sinh động nhất là nghe từ những phim hoạt hình của Hollywood: nghe và bắt chước nói. Sau đó dùng những công cụ của Google để tập nói xem máy có hiểu mình nói gì không. Lý do xem phim hoạt hình vì văn nói trong đó dành cho trẻ em, được chọn lọc đúng chuẩn. Còn nói với máy để cải thiện việc khó khi không có đối tác để nói hoặc không có người đủ kiên nhẫn để nghe mình nói sai. Bạn Nguyễn Xuân Quang nói đúng đấy. Hồi đó các bạn chỉ được học gv người Việt, nghe băng đĩa .. chứ k mấy khi được tiếp xúc với người bản ngữ. Bọn tôi thì khác, tôi chọn học khoa TNN ở ĐHTH-HN. Lý do là khi thi vào tỉ lệ chọi rất cao. Một khóa lấy có 1 lớp, như hồi chúng tôi có gần 30 người. Do lấy ít như vậy nên các thầy cô coi chúng tôi như con, dạy dỗ truyền đạt những gì các thầy biết. May mắn thay hồi đó khoa của tôi còn có giáo viên bản ngữ sang dạy tình nguyện, nên chúng tôi có nhiều dịp trò chuyện với họ, tìm hiểu sâu về văn hóa đất nước họ, cũng như giới thiệu về đất nước con người VN với họ. Chúng tôi không còn cảm thấy ngượng mấy khi nói chuyện với người nước ngoài. Tuy nhiên, khi ra trường, lần đầu tiên đi xin việc, tôi lao đơn vào thi tuyển ở 1 ngân hàng nước ngoài. Vòng đầu tôi qua nhưng vòng sau họ đưa ra 1 bản dịch về chuyên sâu ngân hàng. Tôi nhìn qua và chào thua ngay. Lúc đó tôi có thoáng nghĩ trách các thầy tôi đã k dạy chúng tôi những kiến thức đó, khiến chúng tôi bơ vơ trước hàng rào kiến thức khó. Về sau tôi phải đi học thêm bằng 2 về kinh tế và học cao học thạc sĩ. Đến lúc đó tôi mới thông cảm cho các thầy, vì làm sao các thầy truyền hết các chuyên ngành được. Muốn vậy phải tự đào sâu học tập tiếp thôi và tự tìm cách đứng vững trong sự nghiệp của mình. Xu hướng giáo dục bây giờ là Học và Tự học. Không thể cứ đổ lỗi sự yếu kém của học sinh cho đội ngũ giáo viên hay hệ thống giáo dục. Giáo viên chỉ có thể khuyến khích học sinh sinh viên giao tiếp với người nước ngoài chứ không thể bắt ép họ. Và còn một điều nữa, sự tiến bộ của người học còn phụ thuộc vào gia đình - môi trường học - và quan trọng nhất vẫn là chính bản thân người học. we must break the rules and do best the right method.Chúng ta rất hiếu học nhưng chúng ta đang dồn sức vào những sai lầm trong việc giảng dạy và học. Phải làm lại bắt đầu từ đào tạo người thầy ! Ở châu Á, Việt Nam là nước thuận lợi nhất để học tiếng Anh vì tiếng quốc ngữ vốn là ký tự La Tinh rất gần gũi. Vậy mà học sinh Việt Nam học xong 12 năm ra trường không nói nổi 1 câu giao tiếp cơ bản với người nước ngoài, như thế không tại giáo dục tồi thì là cái gì. Chúng ta chậm tiến vì dưới thông minh nhưng trên không sáng suốt .... Sắm một cái iPhone, thủ thỉ với Siri hằng ngày. Đến lúc Siri hiểu được bạn và bạn hiểu được Siri thì có lẽ thành công. Có rất nhiều trung tâm đào tạo như vậy rồi ạ, vấn đề là đủ tài chính mà theo học ko thôi. Ý kiến của bác chả có gì mới. Sao tất cả chúng ta cứ phải học giỏi nhi ? học giỏi để làm gì . Tôi chỉ nghĩ thế này với giáo dục , trước 15t học hành đơn gian thôi , nên chú trọng giao tiếp, thể thao , đạo đức , kĩ năng sống một chút .., các môn học thì đơn giản đi . Từ năm 15t đến 18t , học sinh cần chọn học chương trình để theo đuổi ngành nghề mình yêu thích , lúc đó gọi là học thật . khi 18t thì thi đại học , nếu học tốt thì đỗ vào trường học mình yêu thích , học ko tốt thì loại ra . Nhưng vấn đề này chết ở khâu đầu ra sau khi học xong , vì học xong mà không xin được việc cũng chết . Vậy cần sự tư vấn của gia đình và xã hội , nên học ngành nghề gì . Tôi nghĩ đơn giản vậy thôi , Chứ học vật lý lượng tử , giao thoa ánh sáng , hàm số tích phân làm quái gì với một anh công nhân . Cần thiết phải giỏi những thứ đấy đâu. Không chỉ riêng tiếng Anh, ngoại ngữ nào cũng vậy thôi. Chúng ta hình như quên mất một điều là ngôn ngữ được sử dụng để giao tiếp, nghĩa là đầu tiên người nghe phải hiểu được người nói muốn nói gì trước đã, việc nói đúng ngữ pháp hay không là thứ hai.Học sinh ta hiện nay đang được dạy và được kiểm tra nửa vời, suốt ngày đánh dấu ngữ pháp với lại những câu dạng 'odd one out' để cho nó giống với "Tây" (câu hỏi trắc nghiệm mà). Thế cho nó dễ: một người ra câu hỏi và đáp án, nhiều người khác cứ thế dùng, khi chấm thì thì đơn giản đem bài làm của học sinh ra so với đáp án là xong.Vấn đề là muốn dạy, sát hạch (kiểm tra và thi) hai kỹ năng đó thì việc đầu tiên là phải có giảng viên và người hỏi thi có năng lực, nghĩa là làm chủ 2 kỹ năng đó. Người quản lý toàn bộ chuyện đó cũng phải có năng lực ấy nữa. Bài viết rất hay, nhưng sao lại không có một lời khuyên nào cụ thể hơn mà nói chung chung thế. Ngày trước mình học tiếng anh trong phổ thông đúng là chẳng biết gì, nói không biết thì cũng không đúng, cũng được cơ bản như: How are you? Hello... Nhưng khi tôi nhập học lớp Cao đẳng Quân sự tôi mới thấy cách học tiếng anh hồi phổ thông không có tác dụng nhiều, tôi được học cách phát âm quốc tế, phát âm chuẩn, chứ không phải như học phổ thông là học về ngữ pháp, khi tiếp xúc với người nước ngoài thực sự là rối tung, may ra nghe được một câu thì mới hiểu... Học tiếng anh quả là một vấn đề "to" trong giáo dục phồ thông.