Nộp tiền chuộc tội? Tôi không thể ngay lập tức trả lời đúng hoặc sai cho thắc mắc của đồng nghiệp; vì ý kiến của Viện trưởng VKSND Tối cao Lê Minh Trí không thể tóm gọn trong một câu hỏi đơn giản như vậy.Trong tham luận tại Hội nghị, Viện trưởng VKSND Tối cao kiến nghị Tổng Bí thư, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương cho chủ trương để nghiên cứu, đề xuất giải pháp theo hướng tăng phòng ngừa; giảm xử lý hình sự, thay thế bằng khởi kiện dân sự và tạo điều kiện cho chủ thể sai phạm khắc phục hậu quả đối với nhóm tội phạm tham nhũng, kinh tế. Điều này nhằm thu hồi tài sản nhà nước bị tham nhũng, hướng tới mục tiêu vừa đạt hiệu quả trong phòng chống tham nhũng, vừa đảm bảo tính nhân văn.Quan điểm này theo tôi có tính hợp lý nhất định, bởi tình hình thu hồi tài sản từ các vụ án kinh tế, tham nhũng của Việt Nam gần đây còn thấp. Trong 10 năm qua, theo báo cáo của Ban Nội chính Trung ương tại Hội nghị, cơ quan thi hành án dân sự các cấp đã thu hồi 61.000 tỷ đồng, chỉ đạt 34,7% con số được kiến nghị thu hồi.Trừng phạt nặng về kinh tế đối với các loại tội phạm kinh tế là xu hướng phù hợp, từng được áp dụng trong lịch sử và vẫn phát huy hiệu quả tại các quốc gia hiện đại. Các triều đại phong kiến Việt Nam từng cho phép nộp tiền chuộc tội vì mục đích nhân đạo. Thời Lý, Luật Hình thư ban hành năm 1042 cho phép người 10-15 tuổi và 70-80 tuổi cùng quyến thuộc nhà vua chuộc tội bằng tiền, ngoại trừ phạm Thập Ác. Thời Trần, quan chức phạm tội thì xem xét bậc cao hay thấp mà đền tiền, nhưng đều bị đánh 80 trượng.Trong khi đưa kiến nghị của mình, ông Trí đề xuất tham khảo kinh nghiệm của Trung Quốc: khi phát hiện vi phạm của cơ quan hành chính, VKS sẽ kiến nghị khắc phục. Nếu cơ quan nào không khắc phục thì VKS khởi kiện để yêu cầu tòa phán quyết. Nhưng, ấn tượng về chống tham nhũng ở Trung Quốc những năm vừa qua là sự nghiêm khắc và quyết liệt, điển hình là trường hợp cựu bộ trưởng đường sắt Lưu Chí Quân.Ông Lưu vốn là công thần của ngành đường sắt Trung Quốc. Tháng 7/2013, Lưu bị kết án tử hình vì lợi dụng quyền hành nâng đỡ 11 người thăng tiến, nhận 64,6 triệu nhân dân tệ (10,5 triệu USD) tiền hối lộ từ năm 1986 đến 2011. Năm 2015, ông này được giảm án xuống chung thân, xét đến những đóng góp to lớn cho ngành đường sắt.Bộ luật Hình sự năm 2015 của Việt Nam quy định khung hình phạt cao nhất đối với nhóm tội tham nhũng là tử hình kèm theo các hình phạt bổ sung. Tuy nhiên, Nghị quyết số 03/2020 có hiệu lực từ 15/2/2021 cũng quy định những tình tiết giảm nhẹ với tội phạm tham nhũng, trong đó có các trường hợp như: Vi phạm không vì động cơ cá nhân mà do yêu cầu sáng tạo, đột phá trong công việc; Không được hưởng lợi, phải làm theo yêu cầu của cấp trên; Chủ động khai báo, nộp lại tài sản chiếm đoạt...Như vậy, luật đã có đủ cương và nhu, đủ mạnh để răn đe và cũng tạo cơ hội khắc phục hậu quả.Nhưng tội phạm tham nhũng thực tế không giảm.Vì vậy, đề xuất của Viện trưởng VKSND Tối cao dù mang tính cấp tiến vẫn gây ra lo ngại nhất định do ý muốn "giảm xử lý hình sự, thay thế bằng khởi kiện dân sự" chưa được lý giải rõ ràng; lại nêu ra trong bối cảnh các vụ án tham nhũng liên tiếp được đưa ra xét xử như hiện nay.Tham nhũng ở Việt Nam không chỉ để lại hậu quả kinh tế, tài chính thuần túy.Tham nhũng trong lĩnh vực y tế có thể đánh đổi bằng tính mạng của hàng triệu người bệnh; trong lĩnh vực giáo dục, có thể ảnh hưởng đến nhận thức và trình độ của nhiều thế hệ... Trên hết, tham nhũng đồng nghĩa với sự xâm phạm lợi ích công, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào chính sách và chính quyền. Hệ lụy của tiêu cực, tham nhũng là rất lớn, không thể chỉ quy ra thành thiệt hại vật chất.Tinh thần nổi bật và xuyên suốt tại Hội nghị phòng, chống tham nhũng là bài trừ tham nhũng để bảo vệ lợi ích công, củng cố lòng tin của người dân vào chính sách, vào Đảng và Nhà nước. Bởi thế, bất kỳ giải pháp mới nào cũng cần tính tới mọi hệ lụy tiềm năng, không chỉ các hệ lụy vật chất nhìn thấy được.Singapore đã áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế với tội tham nhũng và thu được kết quả tốt. Năm 2021, Singapore đứng trong nhóm bốn nước ít tham nhũng nhất thế giới, theo xếp hạng của Tổ chức minh bạch quốc tế. Tuy nhiên, là người làm công tác nghiên cứu, tôi nhận thấy, thành công của Singapore là kết quả tổng hợp từ quá trình xây dựng nền kinh tế hiện đại, hệ thống hành chính hiệu quả, hệ thống luật pháp chặt chẽ, cùng ý chí chính trị phòng, chống tham nhũng mạnh mẽ.Thu hồi tài sản công là nhiệm vụ quan trọng của chiến dịch bài trừ tham nhũng. Tỷ lệ thu hồi tài sản còn thấp có thể liên quan tới nhiều yếu tố, chẳng hạn như các quy định pháp lý còn thiếu chặt chẽ, ý thức và năng lực thực thi chính sách của cán bộ còn thấp... Để gia tăng tỷ lệ tài sản thu hồi, trước hết cần xem xét lại hệ thống luật pháp và quy trình, cách thức thực thi.Tham nhũng ở nước ta hiện vẫn được coi là giặc nội xâm, với những diễn biến phức tạp. Bởi thế, chủ trương giảm xử lý hình sự với tội tham nhũng chỉ nên triển khai khi chúng ta phân loại rõ các nhóm tội phạm tham nhũng và đồng thuận về tính chất, mức độ của những hành vi tham nhũng có thể cho phép "nộp tiền chuộc tội".Nguyễn Văn Đáng Theo tôi, tội phạm tham nhũng cần phải xử lý hình sự đồng thời buộc phải thu hồi toàn bộ tài sản do tham nhũng mà có.Như vậy mới đủ sức răn đe. Nộp tiền chuộc tội, thì phải trả lại đủ số tiền tham nhũng, xong tối thiểu nộp thêm 1/2 số tiền đã ăn hối lộ, mới gọi là nộp tiền chuộc tội, chứ không phải thu hồi số tiền ăn hối lộ rồi gọi là chuộc tội. Đồng tình với quan điểm của tác giả. Không phải cứ tham nhũng gây hậu quả nghiêm trọng đền bù tiền là xong. Đồng ý hoàn toàn với ý kiến của tác giả. Tuy nhiên, nếu các tham quan đã tham nhũng qua nhiều năm cho đến khi bị phát hiện thì các lợi ích thu được từ các khoản tham ô là rất lớn. Nếu chỉ dùng một phần nhỏ lợi ích thu được này để nộp khắc phục hậu quả và hạ cách an toàn, điều này sẽ dẫn đến các quan sẽ tăng cường thu hơn để có thể nộp khắc phục khi bị phát hiện.Tôi nghĩ ngoài các khoản nộp khắc phục hậu quả, các khoản phạt lớn và phạt tù vẫn là cần thiết để ngăn ngừa ý định tham nhũng từ gốc rễ. Đúng, việc trừng phạt kinh tế của tội phạm tham nhũng có thể rất nhân văn nhưng cần kết hợp với những biện pháp trừng phạt khác như tịch thu tài sản, phạt tù. Vì chỉ riêng kiểu "Nộp tiền chuộc tội" này vẫn chưa đủ răn đe, và có phần hơi vô lí khi mà những đối tượng tội phạm này "phải trả tiền" như là một phép thử để kiểm tra hệ thống pháp luật có tìm ra được lỗi sai mà chúng cố ý tạo ngay từ ban đầu hay không?Sai là phải sửa nhưng cái sửa này KHÔNG phải để lần sau thực hiện tốt hơn. Mà là không được thực hiện nữa.Sau cùng thì để ngăn chặn tội phạm kinh tế đầy rắc rối cùng thủ đoạn đầy tinh vi như thế này. Chúng ta phải có hệ thống pháp luật như tác giả đã nói: "Hiệu quả và chặt chẽ". "Bức tường lửa" của pháp luật phải đủ mạnh để ngăn chặn những hành động độc hại không chỉ lần này mà mãi mãi về sau. Quan điểm này chưa phù hợp với bối cảnh của Việt Nam khi mà thu nhập chính thức quá thấp và con người còn quá tham lam. Nếu đề xuất này được thực thi thì tình trạng tham nhũng sẽ khó giảm bởi suy nghĩ nếu bị phát hiện thì chỉ cần nộp lại là xong, không bị phát hiện thì coi như thoát. Ai chả muốn thử, có sao đâu, cùng lắm là trả lại tài sản. Nộp lại tài sản chỉ nên xem là tình tiết giảm nhẹ thôi. Nếu chỉ chú trọng việc thu hồi tài sản mà giảm nhẹ yếu tố hình phạt tù có thời hạn, chung thân hoặc tử hình...thì sẽ ko khiến họ sợ, vì cái mất của họ cùng lắm cũng chỉ là tài sản. Họ có thể hy sinh đời bố củng cố đời con đấy, chứ không e ngại đâu. Có cái gì ko ổn trong đề xuất này "giảm xử lý hình sự, thay thế bằng khởi kiện dân sự" hãy noi theo singapore sẽ tốt hơn, càng cống hiến thì càng phạt nặng hơn để làm gương vì họ được hưởng lợi trong thời gian cống hiến rồi Ý kiến tôi nên xử lý hình sự loại tội phạm này, nếu xử lý dân sự thì chắc chắn dễ phát sinh tiêu cực, vì đối tượng tham nhũng luôn là người có tiền, có quyền Tham nhũng 500 triệu trở lên là tử hình xem có ai dám ko? Ko dám thì lấy đâu thất thoát ? Mất công gì phải đi thu hồi? "đề xuất giải pháp theo hướng tăng phòng ngừa": Họ tham nhũng trong 1 thời gian dài, đến khi phát hiện ra được 1 phần trong tài sản tham nhũng thì phòng ngừa kiểu gì??? , "vừa đảm bảo tính nhân văn": Đối với tầng lớp tham nhũng đã là tư tưởng xấu cho đất nước, cho nhân dân thì loại họ ra khỏi tổ chức, chỉ có xử lý hình sự mới mang tính ngăn ngừa hiệu quả nhất. Ít nhất, nếu cho phép "nộp tiền chuộc tội" thì phải bao gồm 100% tiền tham nhũng và 100% con số đó tiền phạt hành vi tham nhũng mới đủ coi là "chuộc được tội". Còn hiểu như hiện tại thì quá ư là dễ dàng cho những tên tội phạm này, đành rằng "chuộc" kiểu này thì tên tội phạm có thể tán gia bại sản, tuy nhiên nhìn lại hậu quả của tham nhũng có thể khiến hàng triệu người dân thiệt hại tài sản, sức khỏe và thậm chí là tính mạng thì cái giá này vẫn là quá nhỏ. Dùng tiền chuộc tội là ý kiến rất hay - Nhưng phải truy ra TOÀN BỘ TỘI LỖI THAM NHŨNG (để có một khối tài sản lớn cần phải có nguồn thu nhập cao và đều đặn trong thời gian dài). Chỉ nộp lại số tiền trong vụ án bị phanh phui thì KHÔNG THUYẾT PHỤC! khi tham nhũng là đã xác định phạm tội là đã đặt tiền lên trên cả tính mạng và danh dự thế nên "nộp tiền chuộc tội" là không khả thi. Đã là giặc thì cần phải tiêu diệt và diệt tận gốc