Lên núi học đi Tôi cũng không gặp cảnh kẹt xe, ngoại trừ một đoạn ùn ứ vài phút. Người bạn đi cùng, một kỹ sư máy bay ở Mỹ, nói đã đặt chân đến nhiều nơi trên thế giới, nhưng có lẽ Đà Lạt là thành phố duy nhất không có đèn xanh đèn đỏ mà không tắc đường. Anh thích đi bộ ở Đà Lạt, với những vỉa hè thông thoáng.Một tài xế taxi địa phương khác chở chúng tôi lên Đà Lạt, nói rằng anh không thích việc không có đèn tín hiệu giao thông. Vì ôtô phải chạy chung làn với xe máy và "không thể chạy nhanh được".Hơn một lần tôi nghe những lời than phiền như thế từ người nơi khác. Nhưng nhiều tài xế khác ở Đà Lạt, từ lái ôtô đến chạy xe thồ đều nói: "Đi xe máy hay ôtô mà chạy nhanh thì không phải là người Đà Lạt". Người Đà Lạt từ lâu đã giữ thói quen đi chậm, không lấn làn, lấn tuyến; không nẹt pô, lạng lách, đánh võng.Không rõ những người ngoại quốc khai phá thành phố này đã tạo ra một thói quen, hay chính những người "dân góp" lên đây lập nghiệp đã xây dựng cho mình văn hóa giao thông đặc biệt này, nhưng gần 100 năm qua, Đà Lạt chưa từng lắp đặt bất kỳ một trụ đèn giao thông nào.Lý do được đưa ra là dân số không quá đông, đa số tuyến đường dốc theo địa hình, nếu làm đèn đỏ sẽ nguy hiểm cho các phương tiện dừng đỗ. Nhưng quan trọng hơn, họ làm được vậy nhờ ý thức của người tham gia giao thông.Trong vòng 12 năm qua, công an địa phương đã ít nhất 4 lần đề xuất với lãnh đạo tỉnh cho phép lắp đặt đèn giao thông, để giảm ùn tắc, nhưng không được chấp thuận. "Tôi khẳng định Đà Lạt chỉ có ùn chứ không có tắc đường", ông Phùng Khắc Đồng, Chánh văn phòng UBND tỉnh Lâm Đồng nói với tôi.Ông Đồng giải thích rằng vốn dĩ thành phố Đà Lạt duy trì được nét đặc trưng "không đèn giao thông" vì dân số và phương tiện ít là một phần. Quan trọng hơn là tâm thế tham gia giao thông của người dân thành phố sương mù là: "không có gì phải vội vàng". Tai nạn giao thông cũng rất ít xảy ra.Theo đề án mở rộng Đà Lạt, thành phố sẽ tăng diện tích khoảng 8 lần, dân số tăng gấp đôi gấp ba, lúc đó tỉnh sẽ lắp đèn tín hiệu giao thông? Ông Đồng lắc đầu.Tan ca làm việc, ông Đồng lại dắt chiếc xe Vespa cổ ra khởi động, túc tắc về nhà mình qua những đồi thông và những căn biệt thự cổ. Chậm rãi như nhịp sống ở xứ sở này.Thống kê mới đây nhất từ Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, trong những nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông chỉ có 10% là hạ tầng; 5% do phương tiện. Có đến 24,91% đi không đúng phần đường, 10,2% vi phạm tốc độ, 6,7% vượt xe sai quy định… Sử dụng rượu bia ở con số rất thấp, chỉ 1,68%.Tức là nguyên nhân chủ quan nhiều hơn khách quan; và trong chủ quan, thì tỉnh táo nhiều hơn là do nồng độ cồn.Đó chỉ là nguyên nhân tai nạn. Không một ủy ban nào có thể thống kê được nguyên nhân gây ách tắc giao thông. Nhưng tôi tin, lý do về hạ tầng và số lượng phương tiện, cũng chỉ là “gia vị” cho nguyên nhân từ ý thức.Tôi ngồi trong quán cà phê ngay ngã tư đường Hồ Tùng Mậu suốt nhiều giờ, chỉ để nhìn ra bùng binh giao giữa 4 con đường lớn ở Đà Lạt, và nghĩ về Đà Nẵng - thành phố được mệnh danh là "đáng sống nhất Việt Nam" đang phải đối mặt với nạn kẹt xe bắt đầu căng thẳng hơn một năm trở lại đây.Ở Đà Nẵng, bùng binh đại lộ Điện Biên Phủ - Nguyễn Tri Phương - Lê Độ không có đèn giao thông, nhưng trước khi được ngăn để làm hầm, vẫn thường kẹt xe. Nút giao thông phía tây cầu quay sông Hàn vẫn ùn tắc trong giờ cao điểm, dù đường hầm từ đường Trần Phú xuyên qua Lê Duẩn đã đi vào hoạt động.Người ta có thể đưa ra hàng chục nguyên nhân khiến Đà Nẵng kẹt xe, như phương tiện giao thông lớn, thiếu bãi đậu xe... Nhưng điều dễ dàng bắt gặp trên đường là cảnh lấn làn, đi ngược chiều, vượt đèn đỏ, lạng lách... nếu không thấy bóng cảnh sát giao thông. Thành phố cũng từng nổi lên như một điển hình về việc kêu gọi người dân đội mũ bảo hiểm đạt tiêu chuẩn, giờ cũng dễ dàng bắt gặp những người đội mũ chỉ để đối phó.Cảnh sát giao thông Đà Nẵng mới đây đã phải thông báo biển số xe vi phạm lên trang Facebook, để “phạt nguội” những người lái xe phạm luật giao thông, được camera ghi lại. Các lỗi chủ yếu là vượt đèn đỏ, lấn làn. Con số lên đến hàng nghìn ôtô. Còn xe máy đếm không hết.Chúng ta, từ nhà quản lý đến chuyên gia, nói rất nhiều về Singapore, Bangkok, như các bài học về xây dựng hạ tầng giao thông; nói rất nhiều về Trung Quốc và Nhật Bản nhằm chắt lọc phương thức quản lý phương tiện. Nhưng một nguyên nhân lớn của an toàn giao thông - là ý thức - thì có thể học từ chính trong nước. Ở một tỉnh lị nhỏ trên cao nguyên.Trước khi bàn đến việc đi xe gì, thì đi xe như thế nào, là điều nhiều người cần học lại đàng hoàng.Nguyễn Đông "Tan ca làm việc, ông Đồng lại dắt chiếc xe Vespa cổ ra khởi động, túc tắc về nhà mình qua những đồi thông và những căn biệt thự cổ. Chậm rãi như nhịp sống ở xứ sở này". Tôi thích nhịp sống Đà Lạt. Tôi nghĩ vấn đề lấn chiếm, tranh đường, vượt ẩu là do văn hoá từng địa phương, nó ăn sâu vào ý thức người dân rồi. Chúng ta có dịp qua đất nước Vaniatua, ở đây hoàn toàn không có đèn giao thông hay người điều khiển giao thông, người tham gia giao thông rất có văn hoá, tự nhường đường nhau khi qua các đoạn đường giao nhau. Tôi mơ ước gì ở các tỉnh thành phố của Việt Nam ngày càng văn minh, người tham gia giao thông ngày càng ý thức cao về an toàn giao thông; còn công an giao thông thì luôn làm việc vì mọi người, giúp đỡ người tham gia giao thông hơn là canh me để tìm cách xử phạt. Thành phố nào vừa đi đã mỏiĐường quanh co quyện gốc thông giàMong sao Đà Lạt giữ mãi nét thơ mộng theo năm tháng, giống như cái hồn có trong hàng chục ca khúc viết về thành phố này. Ở 1 nơi nhỏ bé ít người, anh có thể nói đến cái gọi là "ý thức". Nhưng ở nơi to lớn đông người, ý thức thôi chưa đủ, phải có luật lệ song hành để giữ cho cái ý thức ấy không bị bóp méo. 100 người, 99 người có ý thức tuân thủ nghiêm chỉnh luật giao thông mà 1 người vượt đèn đỏ không bị phạt thì cái ý thức ấy liệu có giữ được không ? Rồi 10 người vượt đèn đỏ không bị phạt thì sao ? Thì cái ý thức ấy hoàn toàn tan vỡ, lui vào trong tiềm thức chờ đợi 1 ngày nào đó xã hội có chế tài nghiêm khắc với hành vi vượt đèn đỏ. Luật lệ chính là buộc người ta PHẢI có cái ý thức ấy chứ không phải chờ người ta TỰ GIÁC. Xã hội Tây mà không có luật thì họ cũng bát nháo chả kém gì VN đâu ạ, bất chấp nền giáo dục của họ tiến bộ đến mức nào. Có chế tài nặng thì tự nhiên có ý thức, có tự giác thôi. Nếu chỉ nói đến ý thức mà không bàn đến luật pháp thì có khác gì xã hội đức trị của Nho giáo. Góc Nhìn có rất ít người bàn đến luật. Ngay khúc đầu của bộ phim bom tấn Transformers phần 4, ông bố nói với bạn trai của con gái "tôi nên gọi cảnh sát bắt cậu hay nên thưa cậu ra tòa vì cậu có hành vi không đúng với trẻ vị thành niên ?". Cậu kia trả lời "luật của bang này cho phép điều đó". Rất đỗi là dân thường còn biết mang luật ra tranh luận với nhau trong khi người VN mình vẫn chỉ biết hô hào ý thức suông. Pha xong ly cafe, ngồi vào máy tính vì còn 30 phút nửa mới đi làm. Dù chưa đọc nhưng nhìn tựa bài viết là kết rồi. Cảm ơn tác già. Mong sao Đà lạt của tôi giữ mãi được nét văn hoá này. Đừng để mang tai tiếng như thời gian qua về việc chặt chém du khách, côn đồ lộng hành. Tôi đã từng nghĩ rằng Đà Lạt là thành phố hiền lành, bình yên bậc nhất để mọi người yên tâm đến nghỉ dưỡng. Nhưng bây giờ thì phải xét lại quan điểm này... Khoảng 10 năm trước đến Đà Nẵng cũng rất hiếm đèn giao thông và gần như không thấy CSGT, cái giá của sự phát triển và sức hút của cái mác "đáng sống" trước đây. Đà Lạt không có đèn tín hiệu giao thông mà vẫn không kẹt xe, hiếm khi xảy ra và chạm giao thông vì người ta đi chậm. Điều đó đúng, tuy nhiên thử hình dung: nếu ở TP HCM, Đà Nẵng, Hà Nội mà giao thông cũng chậm như Đà Lạt thì liệu có bớt kẹt xe và bớt và chạm không ? Tại sao ở Singapore, Sydney, Berlin xe cộ đông đúc và chạy trong nhanh hơn ở các thành phố lớn của ta nhiều nhưng không thấy va quệt và cũng chẳng thấy kẹt xe. Chắc chắn nguyên nhân chính không phải đi chậm mà do người ta không lấn làn, vượt ẩu, chen lấn. Ta cứ nói nhiều về "ý thức kém", nên nói cụ thể là tính tự giác kém. Tính tự giác kém sinh ra chen lấn trên đường, vứt rác bừa bãi, chen nhau khi xếp hàng, phóng uế nơi công cộng, dùng chất cấm trong chăn nuôi và trồng trọt, xa hơn nữa là cán bộ cơ quan chức năng lại vi phạm chính chức trách vì lợi ích riêng, và nhất là tham nhũng. Vậy nguyên nhân chính của mọi vấn đề trong xã hội chính là do con người của xã hội chứ không phải nguyên nhân khách quan nào khác. Nguyên nhân Đà Lạt không bị áp lực tăng dân số như một số thành phố lớn khác như tp HCM và Hà Nội là do các lý do: Ở đây không có nhiều các cơ sở SXKD, việc buôn bán làm ăn khó nên không thu hút nhiều dân nhập cư. Thứ hai là khí hậu ở Đà Lạt không có lợi cho sức khoẻ con người vì đêm và sáng khá lạnh chỉ trên 10 độ, trưa chiều lại khá nóng trên 30 độ, cơ thể con người rất mệt để thích nghi với sự thay đổi liên tục như vậy. Đến du lịch, tham quan ít bữa thì được, ở lâu không có lợi cho sức khoẻ, nhất là những người bị bệnh xương khớp, tim mạch...Nếu dễ làm ăn, khí hậu thuận lợi thì chắc Đà Lạt không vắng vẻ như các bạn thấy. Hãy so sánh Đà Lạt với Nha Trang, Vũng Tàu (các thành phố ở cấp độ tương đương với Dà Lạt) hiện nay các bạn sẽ tự rút ra kết luận... Yêu Đà Lạt vô cùng! Lúc nào, tôi cũng nhớ cảm giác đi bộ trên những con phố ở Đà Lạt, nhớ ly sữa nành bò thơm nóng lúc đêm lạnh. Yêu Đà Lạt vô cùng. Mong Đà Lạt cố gắng giữ lối sống trầm mặc và thơ mộng như vậy. Tôi rất sợ mất 1 Đà Lạt như vậy.PS: Người Sài Gòn gửi lời thương nhớ đến Đà Lạt. Cho tác giả sang Sing, Đài..., cùng các xứ sở văn minh khác, bảo đảm cũng sẽ có ý thức văn minh khi tham gia giao thông ngay.Vấn đề là nhờ có quản lí tốt nên đã tạo thành được cái nếp tốt trong ý thức tham gia giao thông, chứ không phải ngược lại là ý thức tạo ra nếp giao thông.Còn nhớ câu chuyện có xe tiền rơi giữa đường ở Hàn Quốc mà không bị suy xuyển một đồng nào, ai cũng ca ngợi dân Hàn. Sau tìm hiểu mới biết, bất cứ người Hàn nào mà phạm phải một lỗi lầm nào dù rất nhỏ cũng đèu được cơ quan quản lí ghi nhận lại trong hồ sơ cá nhân của người ấy, khi đi xin việc hay làm bất cứ giao dịch nào cũng sẽ bị gặp phiền toái.Hơn nhau chỉ nằm ở khâu quản lí, trông chờ ở sự tự giác, tự ý thức chỉ là hệ quả có được từ khâu quản lí tốt và nghiêm minh. chắc bạn này chưa đi đà lạt bao giờ Ý thức kém là nguyên nhân của mọi vấn đề trong xã hội. Cảm ơn tác giả đã có bài viết rất ý nghĩa. Tai nạn do rượu bia vẫn thấp Đà Lạt h dân nhập cư cũng nhiều. Mất đi khá nhiều bản sắc vốn có vì dân tứ xứ