Người móc cống “Nhưng vẫn phải làm” - ông kết luận về nghề nghiệp của mình. Ở tuổi 54, mặt đen nhẻm, tóc lâm râm, ông Nguyễn Công Thưởng thở dài. “Ai cũng muốn việc nhẹ thì lấy ai vớt rác?” - ông lý giải cho 22 năm làm nghề, bằng một câu na ná nhạc của Trần Long Ẩn.Tôi vẫn rùng mình khi nhớ lại mùi hôi thối xộc thẳng vào mũi sau buổi trưa tháng 7 trầm mình dưới cống để chụp ảnh những công nhân của Công ty thoát nước đô thị TP HCM.Trong cái nắng 11 giờ trưa, tại góc đường Nguyễn Thái Học - Trần Hưng Đạo, Quận 1, nhóm công nhân đầu đội đèn pin, mặc đồ bảo hộ, tay cắp chiếc rổ nhựa bước xuống cống bằng chiếc thang sắt. Những người đàn ông lành nghề vừa dùng tay khùa rác vào rổ nhựa, vừa dò dẫm từng bước giữa màn đen của cống hộp bằng ánh sáng le lói từ chiếc đèn pin nhỏ gắn trên đầu.Đồng nghiệp ông Thưởng, ông Hùng - đã theo nghề 24 năm - mới lên tivi. Trước ống kính truyền hình, giọng ông lắp bắp, từ ngữ lẫn lộn: “Nhiều khi những nhà xây dựng xả thẳng những hóa chất xuống cống khiến những công nhân chúng tôi bị bỏng cả toàn thân. Đau lắm… Nhiều khi lần mò trong cống tôi đạp phải kim tiêm và vật kim loại, tứa máu, đau thấu tim. Hay khi đang loay hoay đưa rác ra ngoài tôi bị nước thải của các nhà vệ sinh xối thẳng vào đầu...”.Ông kể tôi rằng đêm trước buổi ghi hình đã ghi ý chính ra giấy rồi học thuộc nhưng vẫn bị nói lắp vì run quá. Mà thật ra, ông cũng chẳng biết nói sao cho hay về nghề này.Mới đây, trong buổi tọa đàm với công nhân thoát nước, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, Chủ tịch HĐND Thành phố đã thay mặt chính quyền xin lỗi công nhân về những vất vả, nguy hiểm của nghề này. Theo bà Tâm, việc để rác đúng nơi quy định là giải pháp không tốn tiền nhưng chính quyền thành phố, các đoàn thể chưa làm tốt.Ông Hùng bảo thật ra hôm nay tôi chụp hình nên họ mới mặc đồ bảo hộ để “cho đẹp”, chứ thường ngày họ không mặc quần cao su, không đeo khẩu trang, găng tay, vì vướng víu, nóng nực. Có những người đã phải nhập viện vì hít quá nhiều khí độc. Có công nhân móc cống mũi gần như mất cảm giác.Sau khi chúng tôi đăng phóng sự ảnh về họ trên VnExpress, hàng trăm ý kiến cho rằng lời xin lỗi của chính quyền chỉ là bề nổi, khi mà chế tài phạt thật nặng tội xả rác bừa bãi chưa được thực hiện. Và vì thế, họ không tin nỗi khổ của công nhân thoát nước cũng như lộ trình giảm ngập của thành phố sẽ không kéo dài.Nhưng kể cả khi việc phạt vứt rác được làm tốt hơn, hay bà Quyết Tâm đề nghị được mức lương tốt hơn cho công nhân móc cống, thì vấn đề liệu có được giải quyết? Tôi cho là không. Bởi sử dụng lao động làm nghề nguy hiểm từ lâu đã không còn là lựa chọn của đa số các nhà quản lý đô thị tại nhiều nước. Tất cả những công việc nguy hiểm và khó khăn trong quản trị, quy hoạch đô thị như sửa điện, móc cống, sửa ống nước… đều đã được robot hóa.Nhiều thành phố lớn của nước ta, trong đó có Hà Nội và TP HCM vài năm nay đua nhau ký kết các hợp đồng trị giá hàng chục tỷ đồng với đối tác nước ngoài, tuyên bố xây dựng thành phố thông minh. Tôi cứ nghĩ thành phố thông minh hiểu đơn giản nhất là có sự tham gia của công nghệ thông tin vào việc tổ chức, quản lý đô thị và bảo vệ môi trường, bảo vệ người dân hay nỗ lực giải quyết các vấn đề của đô thị một cách “thông minh”.Ông Thưởng bảo nghề móc cống không có ngày nghỉ. Ngày không vớt rác thì ngồi trực ở trạm bơm từ 4h30 sáng đến 8 giờ tối, chỉ để canh ông Trời. Nếu có mưa, họ phải xử lý ngay để các cống không bị ngập rác và tắc.Phía trên thành phố, những hoài bão mang tên cách mạng công nghiệp 4.0 vẫn đang được bàn luận sôi nổi. Phía dưới những lòng cống, bài toán lớn nhất nhì của hạ tầng thành phố, rác thải và ngập nước, vẫn đang được giải quyết bằng sức chịu đựng của con người.Và tôi sợ rằng cho đến nhiều năm nữa, khi nhìn vào mắt những người công nhân ấy, các dân biểu cũng sẽ không nói được gì ý nghĩa hơn, ngoài một lời xin lỗi.Thành Nguyễn Cứ nghĩ đến những người công nhân móc cống, lòng tôi luôn nặng lòng. Công việc của họ mấy ai muốn làm, dầu họ "chân lắm tay bùn" nhưng tấm lòng thật cao cả. Vì vậy, mỗi khi ra đường có rác cần phải vứt, tôi luôn nhét vào túi đem về nhà. Công việc đáng trân trọng hơn cả mấy ông tiến sỹ vàng mã TẤT CẢ ĐỀU DO QUẢN LÝ QUÁ KÉM CỦA THÀNH PHỐ. Bài viết hay quá. Hô hào 4.0 ở thành phố thông minh nào tôi không biết. Nhưng tôi biết chắc những người công nhân này vẫn đang 1.0 . 50 năm nữa mới 2.0 vì lúc đó khả năng có thêm ít đồ bảo hộ và vẫn nhận dc lời xin lỗi nhẹ hều Đọc bài viết mà vẫn còn cảm giác nhói trong lòng của dư âm bài báo hôm nọ về người công nhân dưới lòng cống rác. Đúng như Thành Nguyễn nói thì ngoài lời xin lỗi còn không có gì, khi mà người công nhân vẫn ngày đêm lặn lội dưới lòng cống rác, phải có động thái gì làm thay đổi phía trước chứ?. Ngày xưa, khó khăn biết bao khi phải thay đổi nạn không đội mũ bảo hiểm ra đường còn có thể làm được, sao bây giờ chỉ có vấn nạn rác này mà không hề có biện pháp nào quyết liệt triệt để nào vậy?. Thực ra, người dân chúng ta rất thực tế, chỉ có đánh mạnh bằng biện pháp kinh tế là họ chùn bước thôi, tức là phạt thật nặng thì không ai dám làm bừa nữa. Chế tài đã có, chỉ có là TP có chịu làm hay không mà thôi. Cần có một cuộc cách mạng thay đổi thói quen này giống như khi xưa thay đổi việc ra đường đội mũ bảo hiểm, đây là việc cần làm nhất thay là những việc dao to búa lớn. Cần lắm những tấm lòng nhiệt huyết từ bộ máy công quyền và những hành đông cụ thể của các cấp chính quyền TP vào cuộc nhằm xác lập lại thói quen này vào trong đời sống đô thị. Sống tại TPHCM được 10 năm, hàng năm tôi vẫn chứng kiên cảnh tượng hải hùng thì thấy các anh công nhân trong hố cống: không giày + đồng phục đặc biệt. Ướt nhem vì nươc cống đen thùi, khg trang bị cho họ những thứ thiết yếu. Cách nạo vét không hợp lý: các miệng cống cách nhau khoảng 20 m thì anh phải luồng 1 dây cáp có thùng/ kéo từ đầu này ra đầu kia để đẩy rác trong ống cống; 1 thùng rổ khác đợi ở miệng cống kia/ hốt tất cả/ kéo lên/cho vào xe….Ngoài ra, TP phải hàn các song sắt trước các miệng cống để ngăn rác sinh hoạt… A di đà phật, tại sao vẫn còn những con người lao động cơ cực đến thế này. Những nhà cầm quyền thì cứ xin lỗi, còn người dân vẫn cứ vô tư, còn các anh vẫn phải lao đầu vào nguy hiểm... cho phép tôi cất tiếng thở dài xót xa!!! Mấy ông bà lớn ngồi phòng lạnh mát từ đầu đến chân, từ trong ra ngoài hãy nhìn những người công nhân như ông Thưởng, ông Hùng trong bài viết này mà hoạch định chính sách tăng tuổi hưu, tăng thời gian tham gia bhxh. Hãy nghĩ xem với công việc như vậy họ có sống được tới ngày nhận lương hưu không? Và còn nhiều ngành nghề khác cũng vất vả không kém... Nói ra thật chua chát và đau lòng. Trong bài báo có đoạn viết: "Theo bà Tâm, việc để rác đúng nơi quy định là giải pháp không tốn tiền nhưng chính quyền thành phố, các đoàn thể chưa làm tốt". Tôi thấy đúng nhưng chưa đủ mà cần phải nói thêm: và ý thức của người dân chưa tốt về vệ sinh môi trường! Xã hội Việt nam ta cần phải "nói thẳng, nói thật" từ trên Trung ương xuống tận cơ sở, từ lãnh đạo cấp cao đến thường dân, chứ cứ "nói xa, nói gần" mãi rồi không thấm tháp vào đâu! Tôi nghĩ điều cần làm trước hết là tăng lương cho tất cả những người trực tiếp thu dọn rác, móc cống....và tăng đầu tư cho các bãi rác. Bây giờ thấy nộp tiền rác quá ít (trong hẻm có 25 nghìn). Phải chăng tăng tiền rác lên. Và có thể dùng cách ghi hoá đơn trực tiếp khi đến thu tiền rác khi có người nào muốn đóng thêm tiền (có khi cũng thu được món khá) "Sự phân công tự nhiên của xã hội" là câu tôi được học từ phổ thông khi đề cập đến ngành nghề, vị trí trong xã hội của công dân trong cộng đồng, giờ không rõ còn dạy không vì tôi thấy dạy làm giàu, dạy làm sao, dạy làm quản lí, làm CEO, và gì nữa nhiều lắm. Nhưng thôi cái vấn đề này nó dài, cao và cách nhìn nhận nó không giống nhau và người ta cũng rất khó có thể nói thẳng và thật. Tôi chỉ xin kể khi tôi còn sống ở xứ người, trước những công nhân quét dọn, lam lũ... người ta kính cẩn và tôn trọng như gặp các quí ông, quí bà, xưng hô toàn ngôi lịch sự không. Họ không ném phẹt cái gói rác tổ bố trước mặt người ta đâu mà xin phép và lẹ làng đặt vào, khi cần gọi đều thưa ông thưa bà cả chứ không trước quan thưa gửi, trước mặt người vệ sinh toàn cộc "Vứt cái nhớ", "dọn cái nhớ"... Nghĩa là họ được tôn trọng chứ chẳng đợi báo chí nêu lên rồi độc giả giãi bày. Trước khi làm những điều cao cả, hãy tôn trọng họ. Các nhà báo, các nhà làm chương trình nghe nhìn... xin hãy dành nhiều thời gian vinh danh họ như những nhà quản lí, những siêu sao, những người làm giàu, họ xứng đáng! Dũng cảm lắm để đọc hết, vì người cứ ớn lạnh với hình ảnh kim tiêm đầu bài. Cảm ơn Anh Thành vì bài biết hay quá !!Em chưa bao giờ vứt bất cứ thứ gì xuống cống, thậm trí là vứt bừa bừa bãi ở bất cứ nơi nào. Mong mọi người hãy có trách nhiệm với "Rác" mình bỏ đi ạ. Vấn đề rác thải TP là việc cần có sự đột phá ! Việc này lãnh đạo phải biết nhìn sâu và xa ...Tôi xin hiến kế : Dùng ngân sách TP để mua rác ! Nghe thì lạ tai , nhưng tôi tin là rất khả thi . Khi mà rác có thể đổi thành tiền thì người dân không dại gì mà vứt bỏ cả ( có khi lại lấy trộm của hàng xóm nữa là khác !), thậm chí đi đâu họ cũng mang rác về nhà để dành ... bán ! Nhưng cũng có điều kiện , thứ nhứt : rác phải được phân loại rõ ràng ( mỗi loại rác có giá mua khác nhau ) , rác có thể tái chế thì phải tương đối sạch . Ngoài ra , chính quyền nên hổ trợ người dân có từng loại thùng rác cụ thể , hướng dẫn và cam kết người dân tự giữ gìn ( nếu hư hỏng , mất mát phải mua lại ) ...Tôi nghĩ , số tiền mua rác này không lớn ( giống như ve chai ... nhưng khi về phân loại ra tái chế , làm phân bón hữu cơ có khi sinh lời ...ấy chứ . Đâu có lỗ , nhưng giải quyết được vấn đề rác thải . Khả thi không các bạn ? 'Phía trên thành phố, những hoài bão mang tên cách mạng công nghiệp 4.0 vẫn đang được bàn luận sôi nổi. Phía dưới những lòng cống, bài toán lớn nhất nhì của hạ tầng thành phố, rác thải và ngập nước, vẫn đang được giải quyết bằng sức chịu đựng của con người.Và tôi sợ rằng cho đến nhiều năm nữa, khi nhìn vào mắt những người công nhân ấy, các dân biểu cũng sẽ không nói được gì ý nghĩa hơn, ngoài một lời xin lỗi".2 Câu này rất hay !!! Về tệ nạn môi trường trên đất nước mình tôi rất buồn phải khi phải đọc quá nhiều chữ RÁC. Nhưng sợ đến rùng mình khi đọc quá nhiều chữ KIM TIÊM, tại sao trong rác thải lại nhiều KIM TIÊM như thế ? Đấy mới là vấn đề phải quan tâm để giải quyết đồng thời với RÁC.