Lụt ở miền Trung Đêm hôm đó, cả xóm nhỏ này nháo nhác. Tiếng mưa dội xuống mái tôn át hết tiếng người gọi nhau chạy lụt giữa đêm. Người phụ một tay khiêng tivi, tủ lạnh. Bảy người cả người già và trẻ nhỏ trong nhà anh Thảo phải dời lên chiếc gác xép chật chội. Đứa bé bị ốm chốc chốc lại khóc thét. Người lớn không dám ngủ.Lượng mưa của Đà Nẵng trong 19h ngày 8/12 đến 19h ngày 9/12 năm nay đã lập kỷ lục mới. Sáu trăm ba lăm milimet, nó đã phá kỷ lục cũ vào ngày 3/11/1999. Người Đà Nẵng lần đầu tiên (kể từ khi khá giả) đối mặt với cảnh nhìn hàng loạt xe hơi đắt tiền chìm trong nước, còn chủ nhân phải bỏ của chạy lấy người. Các tỉnh lân cận cũng chứng kiến nhiều mức nước cao ngất. Chín người chết và mất tích. Sau những hoảng loạn, cuộc sống đảo lộn.Tôi hỏi anh Thảo về trận lụt lịch sử năm 1999. Anh kể những con số rành mạch: năm ấy, anh đã nâng nền nhà lên thêm 30cm so với mặt kiệt. Ổ điện cũng được lắp cách nền 1,2m để "nếu có ngập cũng không bị điện giật".Sau cú sốc tang thương năm 1999, cả một cộng đồng đã thay đổi cách tiếp cận với những trận lụt. Năm ấy, một người Đà Nẵng, ông Huỳnh Vạn Thắng lúc đó là trưởng chi cục thủy lợi, đã nghĩ ra ý tưởng "cột mốc báo lũ". Chiếc cột cao quá đầu người được dựng ở nhiều nơi, kẻ rõ mực nước ngập sau cơn hồng thủy. Người dân mỗi lần nghe báo lũ có thể so sánh và tìm cách ứng phó, thay vì những bản thông báo toàn những con số rất khó hình dung. Nhiều địa phương lân cận sau này học làm theo.Nhưng năm 2018 này, cũng sau một "kỷ lục" và sau một cơn hoảng loạn, hỏi người dân rằng họ phải làm gì thì không có câu trả lời. Sau trận mưa kỷ lục của năm 2018, bất chấp hiểm họa được nhìn thấy, không thấy những thảo luận hay ý tưởng như ông Thắng năm xưa. Và nguyên nhân có lẽ không phải là bởi vì 3 ngày sau đó đội tuyển Việt Nam sẽ đá chung kết lượt đi trên đất Malaysia. Lý do, là bây giờ... quá khó đưa ra giải pháp.Bàn đến chuyện nâng nền như năm xưa, anh Thảo lắc đầu. "Kiệt chỉ rộng hơn hai mét. Nhà nhà làm nhà sát mép kiệt. Nâng nền lên thì không thể chạy xe máy vào nhà được". Đà Nẵng có hàng ngàn kiệt hẻm như thế. Diện tích đất vài chục mét cũng được cắt ra làm nhà, bán mua.Nhưng cơn mưa lớn không chỉ gây ra thiệt hại cho hàng vạn người dân, mà còn làm lộ ra bất cập về quy hoạch đô thị: hệ thống thoát nước chưa khớp nối giữa những khu đô thị mới và đô thị cũ làm giảm khả năng thoát nước; hồ điều tiết lấp dần để phân lô bán nền; 85 tỷ đồng thành phố chi cho hoạt động nạo vét mương cống hàng năm nhưng 300 tấn rác thải ùn ứ phía trong đã chảy tràn ra biển qua các cửa xả...Chân tôi sau hai ngày ghi nhận hiện trường, đã nổi mẩn đỏ. Khi mưa ngập, rác thải sinh hoạt trào ngược từ dưới cống lên. Ở các bãi biển, mùi hôi từ rác thải sinh hoạt và xác động vật chết xộc vào mũi. Mỗi ngày, người dân toàn thành phố đang thải ra 900 đến 1.000 tấn rác và thành phố từng được vinh danh về môi trường đang đối mặt với nguy cơ thiếu nơi chôn lấp rác. Tất nhiên, 85 tỷ đồng nạo vét là con số đáng kể, nhưng cũng phải thừa nhận rằng những cái cống tắc có nguyên nhân từ chính lối sống của người dân.Biến đổi khí hậu đang ngày một tác động tiêu cực Trước đây, mùa mưa kéo dài hai tháng. Còn năm nay đến gần cuối mùa mưa vẫn không đủ nước đẩy mặn cho nhà máy nước Cầu Đỏ, một triệu cư dân thành thị phải đối mặt với thiếu nước sinh hoạt suốt ba ngày. Cuối mùa mưa, nước đổ ập xuống gây ngập lụt.Tôi không có ý định so sánh trận mưa năm 2018 với trận lụt lịch sử năm 1999. Nhưng rất dễ nhìn thấy rằng cùng với việc giàu lên, mật độ đô thị tăng lên, không gian phản ứng với những "cú sốc" từ thiên tai càng giảm xuống. Khắp nơi đã được bủa vây bằng bê tông, có cái xây theo quy hoạch, có cái xây bằng sức mạnh kim tiền, có cái xây tùy ý người dân. Tròn 10 ngày sau cơn mưa ngập, hôm qua (18/12) chuyện mưa ngập lên bàn tại kỳ họp thứ 9 HĐND thành phố. Nhiều nguyên nhân được mổ xẻ, nhưng những giải pháp vẫn rất trìu tượng: "rà soát lại quy hoạch hệ thống nước thải", "phân kỳ đầu tư đồng bộ", "có giải pháp chống ngập".Câu hỏi đặt ra, là trong hơn hai thập niên bùng nổ kinh tế và phát triển đô thị qua, chúng ta đã làm gì để một người dân năm 2018 tỏ ra cam chịu hơn một người dân năm 1999 trong việc phòng chống lũ. Họ không nghĩ ra cách gì nữa. Đó là một câu hỏi quan trọng, vì nó không chỉ dành cho Đà Nẵng, mà dành cho mọi đô thị tại Việt Nam – vì phương pháp phát triển đô thị về cơ bản là giống nhau.Câu hỏi tiếp theo là trong hai mươi năm tới, chúng ta sẽ làm gì tiếp khi lượng rác tăng lên (và thói quen với rác của cả chính quyền lẫn người dân không cải thiện) và khối lượng bê tông tăng lên (và thói quen xây dựng của cả người dân lẫn quy hoạch của chính quyền không cải thiện). Lụt ở miền Trung không chỉ là chuyện của miền Trung.Nếu còn là phóng viên, và nếu các đô thị vẫn đang phát triển theo hướng "đầy tự hào" như hiện nay, có lẽ năm 2038, tôi sẽ không mất công hỏi rằng anh chị tính sao sau trận lụt lịch sử nữa. Họ sẽ bó gối.Để kết bài, tôi xin dùng nhận định của lãnh đạo Sở Tài nguyên Môi trường Đà Nẵng: "Mưa lớn nằm ngoài khả năng kiểm soát của cả hệ thống chính trị thành phố". Câu này, có thể lưu lại để dùng cho cả Hà Nội và TP HCM, hay nhiều đô thị tại Việt Nam về sau.Nguyễn Đông Lý do chính là sự phát triển không qui hoạch. Thiên nhiên thì khó đoán thật. Nhưng nước ngập do qui hoạch và bê tông hóa thì các chuyên gia đều có thể tính toán và dự đoán được Phải nhìn thấy nhiều nguyên nhân và dám nói ra nguyên nhân đó thuộc về trách nhiệm của ai mới hy vọng đưa ra 1 hành động khả dĩ có thể hạn chế những thiệt hại trong tương lai. Chứ cứ mãi là họ Đỗ tên Thừa thì không hạn chế được tổ thất đâu bạn ui THIÊN NHIÊN NỔI GIẬN - Các chu kỳ vận động của khí hậu thường diễn ra trong khoảng thời gian vài ngàn năm, nhưng với sự phát triển như "vũ bão" của con người, cùng với "nền văn minh hưởng thụ" và "chủ nghĩa tiêu dùng", chúng ta đã đẩy nhanh các chu kỳ đó, thời tiết, giông bão ngày càng nhiều hơn, khắc nghiệt hơn, cực đoan hơn! Mới đây LHQ cũng đã lên tiếng "CHỈ CÒN 12 NĂM ĐỂ CỨU LẤY TRÁI ĐẤT!" và tôi nhớ đến một câu nói của Mahatma Gandhi "Thế giới có đủ cho nhu cầu của tất cả mọi người nhưng không đủ cho lòng tham của ai cả!".Nhưng có mấy ai nghe lời kêu gọi này đâu! họ vẫn "tăng cường hưởng thụ", tăng cường mua sắm "vô tội vạ", chỉ để thỏa mãn "cái sướng", "cái lười", "cái sự sống ảo", "cái tôi" của chính họ! "vòng đời của các sản phẩm ngày càng ngắn đi đồng nghĩa với rác ngày càng nhiều thêm!" Họ xem "tài nguyên thiên nhiên" như một cái gì đó không bao giờ cạn kiệt! Có lúc tôi không biết mình có cực đoan quá không khi nghĩ rằng con người như những "tế bào ung thư" phát triển một cách không kiểm soát và tự tàn phá ngay chính "cái cơ thể" mà nó đang sống?!Sigmund Freud (nhà tâm lý học nổi tiếng người Áo) từng cảnh báo rằng "văn minh con người xây dựng cũng chính là một không gian tranh chấp, một đấu trường giữa cá nhân và tập thể. Văn minh có một cái giá mà con người phải trả, đó là phải chịu những bất mãn mà nó đem theo cùng với những bước tiến bộ của nó. Văn minh tự nó là nguồn cơn của những bất mãn, những không hạnh phúc của những con người tự gọi mình là văn minh. Con người bị câu thúc đến dồn nén thành điên rồ, thế nên văn minh cũng có thể trở nên điên rồ, vì cả hai đã phát triển song song" một điều đáng để chúng ta suy ngẫm! Trên thế giới chẳng có nước nào có khả năng kiểm soát được mưa lớn hoặc thiên tai cả, mà người ta phải chấp nhận những cơn thịnh nộ của Mẹ Thiên Nhiên, tìm cách tránh, giảm thiểu thiệt hại và lợi dụng chúng. Chẳng có gì lạ. Dùng chân nhón để cao lên rồi thì cũng trở lại như cũ vì sẽ mỏi rụng rời.Chính sách cho việc cấp đất, chứng nhận để xây nhà mà không hề có một cm đất nào để làm nơi cho nước thóat.Thử nghĩ : Nhà thì mái tôn, bê tông, nước chỉ chạm và chảy. Nhưng chuyện chảy thì tùy hứng bởi lắm khi nước chờ đầy, tràn mới chảy ồ ạt chứ không chảy tuần tự, chảy bình quân như những nhà quy họach, thiết kế đầy kinh nghiệm nghĩ, hình dung và tính.Con người thì quá nhiều thấy rằng xây nhà trên cống luôn thì sẽ tăng diện tích bởi giá đất đang lên từng ngày, từng giờ.Nếu nói hay trách việc để cho nước lũ, nước ngập, môi trường thì chúng ta chỉ như là dùng từng cái răng một để ăn chứ chưa bao giờ nghĩ là dùng hàm răng. Cứ kiểm tra, đốc thúc rồi kiểm điểm một ngành, một người thì chỉ như là cạo đầu bằng phương pháp nhổ từng cọng tóc trong khi thời gian để có thể hết tóc thì quá dài đủ dư cho số mọc lại nhiều hơn số nhổ đi.Nói có vẽ như dài dòng như nó thật sự là như vậy.Khi mà sự cố xảy ra thì ai, ngành nào bị ý kiến nhiều nhất, có liên hệ trực tiếp sự cố thì chịu trận còn dư luận, người xử lý chỉ theo lối đó mà làm cho yên chuyện. Chưa khi nào thấy có sự liên hệ hay xử lý mang tính hệ thống, phối hợp nhiều ngành.Chỉ nhìn một con đường mà nước, điện, viễn thông cứ thay nhau mà dày xéo nhưng khi có sự cố thì mỗi người tự lý giải chứ chưa bao giờ thấy cùng phối hợp làm cho tốt, khi xử lý cũng y chang. Bởi có lẽ do người quản lý cũng đi từ người vụn vặt, riêng lẽ, nghỉ hẹp mà ra.Tóm lại, tầm nhìn vào chính mình chưa ổn thì tầm nhìn toàn cục, nhìn rộng, nhìn xa khó mà có nên kêu vẫn kêu mà lũ thì vẫn cứ đủng đỉnh định kỳ chảy về như một người tình Đến hẹn lại lên. Tôi hoang mang quá, nước nào cũng ngập, thành phố nào cũng ngập. Vậy thì "cái quy hoạch" có cứu được gì đâu trước biến đổi khí hậu toàn cầu. Mỗi nhà mua một thuyền phao;Tài sản ta để lên cao khỏi dùngMưa to, hay có bão bùngChui vô thuyền để trôi cùng nước non Cũng chỉ một câu chung chung: Do biến đổi khí hậu. Mong bà con thật nhiều sức khoẻ, tự khắc phục, vượt qua thiên tai do biến đổi khí hậu Theo nhận định của nhiều chuyên gia, việc đô thị hóa quá nhanh dẫn đến tăng dân số, công trình khách sạn, resort mọc lên như nấm gây áp lực lên hạ tầng đô thị. Trong khi đó, quy hoạch đô thị chưa hợp lý. Tình trạng sụt lún nền đô thị, biến đổi khí hậu, thiếu hồ điều tiết... là những nguyên nhân cơ bản khiến Đà Nẵng ngập úng. Bao nhiêu giáo sư , tiến sỹ , tiền của đi đâu hết rồi Vừa rồi ở Úc mưa có 100mm mà đường phố ngập hết thì mưa đến 600mm như Đà Nẵng không ngập mới lạ. Mưa kiểu đó thì Pari, Sydney ... gì cũng ngập hết nhé THIÊN NHIÊN KHÓ ĐÓN TRƯỚC. CẦU MONG BÀ CON MAU VƯỢT QUA.THẬT LÀ KHỔ. NƯỚC NGẬP NHƯ THẾ "Mưa lớn nằm ngoài khả năng kiểm soát của cả hệ thống Chính trị" Một câu nói của Cơ quan chức năng gần nghĩa với câu: "Nhất Thủy.Nhì Hỏa" hay câu nói mà dân ta hay dùng khi gặp Thiên tai :"Người hại K sợ bằng Trời Hại".Chỉ mong trời thương cho gió yên biển lặng,Thiên hạ thái bình cho con dân bớt khổ...... nhưng câu than vẫn luôn văng vẳng và hiện hữu: Trời ơi sao khổ thế này???!!! Ngày xưa cứ nhớ mỗi đợt tháng 5-tháng 9 là những đợt có những cơn bão vào miền trung, nhưng giờ cứ mỗi đợt gió mùa về là lại thấy miền trung ngật lụt. Liệu đây có phải là do thiên tai hay là hậu quả của con người: vd, chặt phá rừng, bê tông hóa, thủy điện....