‘Xác sống’ giảng đường Tôi biết trái ngọt ấy không tự nhiên mà có. Ở môn Mô hình định giá, sau những tiết lý thuyết, Chris đã tìm tôi hỏi rằng có gì thực tế về mô hình định giá để đọc thêm không, tôi chia sẻ với cậu nhiều nguồn tham khảo và khoảng 10 báo cáo định giá thực tế, nhưng cậu bảo đã đọc hết, dù hôm đó chúng tôi mới bước vào chủ đề này trên lớp.Tôi chia sẻ thêm với cậu nguồn dữ liệu nghiên cứu mà khoa tôi bỏ tiền ra đăng ký. Sau mấy tháng, hơn 400 báo cáo định giá đã qua tay Chris.Cậu chọn chủ đề về các mô hình định giá các công ty dầu khí của ngân hàng đầu tư để làm luận văn tốt nghiệp với tôi. Trong luận văn, cậu chỉ trích các nhà phân tích không hiểu gì về định giá một số loại dịch vụ dầu khí.Vì Chris thuộc số ít sinh viên có quan điểm độc lập và sâu sắc về lĩnh vực mình đeo đuổi, tôi không ngạc nhiên khi ngay sau tốt nghiệp, Chris trở thành nhà phân tích về lĩnh vực dầu khí của Barclays.Chris là một trong vài gương mặt hay đến tìm tôi ở văn phòng khi đã đọc hết tài liệu đã cho và muốn hỏi thêm. Thực ra chỉ có quanh đi quẩn lại vài gương mặt mà tôi biết họ chắc chắn có điểm cao và đều có việc tốt sau khi ra trường. Tôi biết ơn vì mình cũng được học thêm từ họ rất nhiều.Trái lại, có rất nhiều sinh viên đã học xong môn của tôi nhưng chưa từng đọc một trang nào trong số 10 báo cáo định giá tôi cung cấp. Cận ngày thi, có sinh viên bước vào phòng đề nghị tôi gần như là lặp lại những gì tôi đã dạy trên lớp. Thậm chí bài giảng của tôi thu âm để trên mạng nội bộ bạn ấy cũng không nghe, chỉ cần học mì ăn liền để thi đậu môn của tôi vào tuần sau. Tôi còn nhận được vài email hoảng loạn, họ hỏi xin tài liệu về phân tích dữ liệu và lập mô hình tài chính với Excel và cách tiếp cận thông tin ở phòng Bloomberg - hai kỹ năng cần thiết để tốt nghiệp và nếu muốn xin việc ở ngân hàng đầu tư. Đó cũng là những kỹ năng cần để làm luận văn tốt nghiệp. Nhưng trong học kỳ rồi, tôi mở lớp học Bloomberg miễn phí trên mạng (trong khi học bên ngoài sẽ phải đóng 150 USD) thì chỉ có 15% sinh viên đăng ký.Kể ra như vậy để thấy ở cái thời lên mạng là có khóa học trực tuyến như bây giờ, tự học vẫn là một cái gì đó xa xỉ với một số không nhỏ sinh viên, ở đây dù là sinh viên ở Anh. Có giáo sư tức giận phát biểu trên báo rằng thế hệ bây giờ từ chối chịu trách nhiệm cho việc học của mình; và bắt thầy cô, nhà trường và xã hội chịu trách nhiệm cho việc học của họ, kiếm việc làm cho họ. Tôi biết ông có phần khái quát hóa quá, nhưng tôi thông cảm với cảm xúc đó, vì ít nhất 20% sinh viên trong lớp tôi là như ông nói.Không khó để thấy nhiều sinh viên không chỉ ở Anh, mà ở nhiều nơi, trong đó có Việt Nam chỉ trích nhà trường không dạy cái gì thực tế hết, nhưng họ cũng không chịu khó tự tìm hiểu thông tin có sẵn khắp nơi. Với diễn biến của cách mạng công nghệ, tài liệu giảng dạy chủ yếu của trường đại học sẽ chỉ là một phần của việc học. Internet sẽ bù đắp phần khiếm khuyết  (nếu như đó được gọi là khiếm khuyết). Chẳng hạn, làm sao bạn có thể mong đợi một giáo sư tài chính 60 tuổi viết sách về xu thế mới nhất của fintech - ngành công nghệ tài chính?Cách mạng công nghệ đang tạo ra những thay đổi cực nhanh trên nhiều lĩnh vực và chính các trường đại học cũng đang lúng túng khi ứng xử với xu thế mới này. Phần nguồn lực đọc thêm và tự học mà các giảng viên cung cấp, những nguồn lực mà nhà trường đầu tư ngày càng trở nên quan trọng so với bài giảng chính thức. Bài giảng chỉ cung cấp kiến thức nền. Hơn nữa, bài giảng luôn phải soạn từ mấy tháng trước.Ví dụ như môn tôi dạy, thị trường tài chính thay đổi mỗi ngày về công nghệ mới, xu hướng, kỹ năng, thông tin, nên tôi chỉ có thể cung cấp kiến thức nền rồi bổ sung bằng một lượng lớn tài liệu hỗ trợ sinh viên tự học để sau đó họ tự đào sâu tìm hiểu và thảo luận thêm với tôi. Chính tôi cũng đang phải tự học những thứ mới mẻ kia.Nhiều các đại học và giảng viên đều ý thức được điều đó, chí ít là những nơi tôi biết. Họ chuẩn bị nhiều công cụ hỗ trợ sinh viên với các nguồn tài liệu thay thế gần với thực tế như các mô hình mô phỏng thực tế, phòng giao dịch chứng khoán-ngoại hối giả lập, nguồn dữ liệu, các nguồn tri thức trên mạng... Họ cũng có thể giới thiệu bạn với học trò cũ của họ đang làm vị trí có liên quan trong các tập đoàn lớn để hỏi thêm.Nhưng dù thời mấy chấm cũng vậy, kiến thức chỉ thành giá trị nếu được hấp thụ và chuyển hóa qua bộ não con người. Tất cả sự đầu tư của đại học hay tri thức có sẵn trên mạng chỉ có thể chuyển thành kết quả nếu sinh viên có trách nhiệm với chuyện học tập của mình, tự học, tự tìm hiểu, suy gẫm. Hơn bao giờ hết, sinh viên đại học không thể nghĩ rằng mình đã trả tiền học phí thì có quyền vật vờ như "xác sống giảng đường" cho hết vài năm cũng không sao, học xong, có bằng ắt có việc làm.Đại học không phải trung tâm môi giới việc làm, mà là một vườn ươm để người ta vào đó phát triển bản thân. Hạt giống tốt cần có môi trường tốt để sinh trưởng.Tôi tâm đắc quan điểm của một đồng nghiệp, rằng trong thời đại này, đại học là đối tác của sinh viên, không phải là mối quan hệ khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ giáo dục như nhiều người nghĩ. Bởi đại học không phải một trung tâm ngoại ngữ hay trung tâm dạy nghề.Trong nhiều trường hợp, đại học khó mà dạy được cái gì để sinh viên ra trường có thể làm việc được ngay. Đơn giản vì xã hội thay đổi quá nhanh so với các chương trình đào tạo. Nếu đại học tập trung dạy kỹ năng để ra trường có việc ngay, thì có một nguy cơ là sinh viên sẽ nhanh chóng bị đào thải khi kỹ năng đó lạc hậu. Ví dụ như các kỹ năng lập sổ, định khoản trong ngành kế toán. Dạy kế toán ở đại học bây giờ cần nhiều hơn kỹ năng phân tích và ít cần kiến thức về tác nghiệp ngay tức thời. Nó sẽ lạc hậu ngay khi chuẩn mực kế toán thay đổi và máy tính thay thế.Trong bối cảnh đó, đại học chỉ có thể cung cấp nguồn lực, chỉ dẫn để sinh viên tự học, cho họ các đề bài để họ tự tìm cách giải quyết vấn đề. Sau khi ra trường, họ sẽ biết cách giải quyết các đề bài mới. Nôm na, học đại học đàng hoàng bây giờ còn cực khổ hơn trước rất nhiều. Nếu chỉ chăm chăm đi đường tắt, sinh viên sẽ đối mặt nguy cơ bị đào thải.Các trường đại học thành công cũng chỉ hơn nhau ở nguồn lực hỗ trợ cho sinh viên tự học, bao gồm giáo sư giỏi, cơ sở vật chất tốt và quan hệ đối tác tốt, làm vườn ươm xây dựng sự nghiệp cho sinh viên. Nhưng đó chỉ là mảnh đất tốt. Hạt giống nảy mầm hay  không vẫn phải nhờ sự vận động tự thân của chính nó.Mara Swan của tổ chức ManpowerGroup có viết một bài trên World Economic Forum cho rằng, kỹ năng tự học, hay sự khao khát và khả năng học hỏi các kỹ năng thị trường đang cần, là mấu chốt để tồn tại trên thị trường việc làm bây giờ và sắp tới.Nếu bạn là nhà tuyển dụng, bạn chọn Chris hay những sinh viên học theo kiểu "vật vờ" hoặc "ăn nhanh"?Hồ Quốc Tuấn Bạn có thể có thầy cô giỏi, giáo trình hay, chương trình dạy tiên tiến, phương pháp truyền thụ cách tân nhưng không có nghĩa những tinh hoa đó bạn có thể lĩnh hội nếu bạn thiếu chủ động, sang tạo và lòng chuyên cần.Bạn có thể online hàng giờ, có thể lên mạng "đều như vắt chanh" nhưng không có nghĩa bạn dám khẳng định không sa đà vào những website ngược với định hướng học tập mà bạn đầu bạn chủ định truy cập.Một thế giới tràn ngập thông tin, với vô số lựa chọn, thậm chí đầy "cám dỗ" như hiện tại thì trước khi mong mỏi các sinh viên tự học tôi đoan chắc cần nhấn mạnh ở họ kỹ năng "vượt sướng" trước.Sự đủ đầy vẫn là đích đến của mọi cộng đồng; nhưng ở một góc độ nào đó nó cũng "triệt tiêu" đi ý chí phấn đấu của những người trẻ - các cá nhân trực tiếp thừa hưởng thành quả từ thế hệ đi trước họ để lại; thay vì đặt ra mục tiêu, ý chí phấn đấu thì sự ỷ lại, "ăn sẵn" lại án ngữ tư duy. Điều chiêm nghiệm này có thể nhìn từ các gia đình khá giả và các "quý tử" của họ.Vậy nên nếu "vượt khó" đã khó thì "vượt sướng" càng gian nan hơn, không chỉ với các sinh viên mà với người lớn chúng ta cũng vậy thôi! ;-)) Hay lắm anh Quốc Tuấn, tôi đến phát ngán với kiểu cái gì cũng chỉ trích như là "chỉ ở Việt Nam" của người VN hiện nay. Thực tế hầu như những kêu ca của người Việt tôi đều thấy người nước ngoài, thậm chí các nước phát triển kêu y như vậy, chỉ là vấn đề ở các mức độ khác nhau mà thôi. Sinh viên, học sinh học có vài ba bài toán đã kêu nặng, lười biếng chỉ chăm chăm học cho qua môn như hoàn thành nghĩa vụ. Sau đó ra trường thất nghiệp hoặc làm công ăn lương ít ỏi thì lại đổ tại nhà trường chẳng dạy gì, rồi lại kêu là ở VN thu nhập thấp, rồi là Việt Nam kém phát triển blahblah, tất cả (bao gồm cả việc đất nước kém phát triển) đều là do chúng ta chứ do ai??? Trước khi chỉ trích rồi so sánh vô lý với các nước đã phát triển thì hãy nghĩ cách lao động, thái độ và sự chính trực của một người trung bình trong chúng ta đã bằng so với một người trung bình của họ chưa. "TRI THỨC LÀ SỨC MẠNH" - nhưng nó chỉ phát huy tác dụng tối đa sức mạnh khi được TRÍ THỨC vận dụng đúng hướng!, nếu nó chỉ nằm trong tay "một con vẹt" thì chỉ là "một đống giấy lộn"!Trong quá trình giảng dạy của mình, tôi thấy sinh viên bây giờ lanh lợi và chủ động trong học tập hơn tôi thời xưa, nhưng không ít bạn vẫn không biết giá trị của "sự học". Nhiều bạn đến giảng đường không biết hôm nay "sếp" sẽ "nổ" về vấn đề gì ?!, vào phòng Lab mà không biết hôm nay mình "múa" cái chi ?!, các bạn đến trường và đến lớp dường như là để "giết thời gian" hay "trốn nghĩa vụ" hay "để mai tính"?! các bạn học một cách "vật vờ", "vội vã" nhưng "không tự chuyển hóa" kiến thức từ sách vở, internet, bạn bè và thầy cô thành cái "tài sản" của các bạn!Đấy là thất bại của các bạn, và một ngày nào đó khi nhìn lại, các bạn sẽ phải thốt lên "Uớc gì...!, Giá mà.....!, Phải chi...!. (-Đừng để việc đó xảy ra! Chính bản thân tôi thời sinh viên cũng đã từng như vậy!)Ngày xưa có một thanh niên đến gặp nhà hiền triết và nói: “Con đến để xin thầy kiến thức”.Nhà hiền triết đưa anh ta đến một bờ sông gần đó và cả hai cùng lội xuống nước. Nhà hiền triết bảo người thanh niên bám lấy tay mình rồi nhấn đầu anh ta xuống nước một lúc. Khi người thanh niên ngẩng đầu lên, nhà hiền triết hỏi: “Ngươi đến đây làm gì?”.“Con đến xin kiến thức” - người thanh niên đáp một cách chân thành.Nhà hiền triết lại dìm anh ta xuống một lần nữa, và lặp lại câu hỏi. Lần này người thanh niên trả lời: “Cho tôi thở đã, cho tôi thở đã!”Ngay lúc đó, nhà hiền triết buông anh ta ra và thong thả nói: “Khi nào ngươi cần kiến thức như cần không khí để thở, ngươi sẽ tìm thấy nó!”. tôi đồng ý với tác giả ở chỗ, đại học là nơi trao đổi các nguyên lý vận hành cơ bản và chuyên sâu để tự sinh viên tìm ra phương án giải quyết trong tình huống cụ thể, còn nếu cầm tay chỉ việc thì đại học là trường dạy nghề (kỹ năng) mất rồi. Nhưng không đồng ý ở chỗ chậm đổi mới, chậm cập nhật kiến thức là nguyên nhân, vì xã hội đã trao trách nhiệm và cả quyền lợi để anh cải tiến từng ngày, thật khó chấp nhận một người giảng viên bao năm lên lớp với 1 bài giảng mà không có chút nào cập nhật về thế giới bên ngoài (dù ông GV đã ngoài 60), thật khó chấp nhận một ông GV bao năm không có một bài nghiên cứu nào đăng trên tạp chí chuyên ngành. Nói về tự học, GV cần phải là người đi trước để tạo động lực và tìm cách truyền lửa cho sv ngoài những giới thiệu tài liệu, bài học trên lớp. Tôi nghĩ phương pháp của GV cũng đóng vai trò quan trọng. Còn cuối cùng, những sv nào không chịu làm bất cứ động tác nào để tiến bộ thì đó là sự lựa chọn của họ mà thôi Cảm ơn bài viết của thầy, để những sinh viên và cả những cựu sinh viên như tôi có thêm một góc nhìn mới về giáo dục Đại học. Quan điểm của thầy là rất đúng "Đại học không phải trung tâm môi giới việc làm, mà là một vườn ươm để người ta vào đó phát triển bản thân". Nhưng tôi cũng xin phép nói lên quan điểm của một cựu sinh viên ngành xây dựng đã ra trường được 4 năm rằng nền giáo dục nên thực tế hơn. Có rất nhiều người trong đó có sinh viên của thầy - Chris, bản thân thầy và nhiều người khác nữa có sự đam mê với kiến thức nhưng cũng có những người như tôi và rất nhiều người khác cần những kiến thức thực tế hơn. Tôi đã từng được (phải) học C++ khi chuyên ngành của tôi là xây dựng điều đó cũng là để ươm mầm thêm kiến thức cho tôi chăng? Những người như tôi và cả xã hội này cần những con người có kĩ năng ngay khi ra trường điều đó thể hiện ngay ở việc ngày càng nhiều học sinh chọn học nghề chứ không chọn Đại học. Tôi không trách các thầy giáo cô giáo vì bản thân tôi cũng không phải một sinh viên chăm chỉ ham học nhưng cũng xin những người làm giáo dục hãy thấu hiểu hơn. Kỹ năng tự học của sv Việt Nam hầu như ko có vì sao ? Kỹ năng này dc giáo dục nước ngoài dạy cho các em khi còn ở phổ thông hướng các em tự học các môn yêu thích mới tự học dc . Hệ thống GDPT yếu kém đã tiêm Virus Zombie vào các e 12 năm hủy hoại phần lớn sự sáng tạo của các e thì khi lên DH hầu hết là sv Zombie cũng dễ hiểu.P/s ngoài ra có sự giúp sức của Phụ Huynh luôn tạo ép các e học theo ý họ nữa )) Đại học không phải trung tâm ngoại ngữ, trung tâm dạy nghê, cũng không phải trung tâm môi giới việc làm, càng không phải là “high school plus”. Nếu người học và cả người dạy hiểu được như vậy thì đại học mới đúng là đại học. Bài viết quá hay ạ! Cảm ơn thầy đã chia sẻ! Rất đúng, tự học lầ vấn đề mấu chốt nhất của quá trình học đại học. Thời sinh viên không tự học thì không thày cô nào, có giỏi đến đâu chăng nữa cũng không thể đào tạo được người giỏi. Cám ơn, đã nói hộ suy nghĩ của tôi về điều mà tôi đã muốn nói từ lâu, mà không nói được. Hay quá ạ. Sinh viên như em đang rất cần những bài viết này để cải thiện nhiều hơn. Cảm ơn tác giả rất nhiều! Cảm ơn bài viết của tác giả đã thức tỉnh một xác sống giảng đường như em Thời nào cũng đúng, xưa hay nay sinh viên phải tự học, tự đọc sách, tự nghiên cứu chứ đâu chỉ chép bài trên giảng đường. Mình thì chả hiểu sao trên lớp các thầy giảng rất khó tiếp thu, rất khó nhớ chi tiết (chỉ nhớ nguyên lý) nhưng khi tự học thì lại rất nhanh. Từ toán sau đại học, tiếng Anh, lập trình, tin học văn phòng, các phần mềm chuyên dụng... toàn tự học trên internet cả. Một bài viết sâu xắc mà tôi từng được học. Tôi rất tâm đắc với câu “Hạt giống nảy mầm được hay ko vẫn phải nhờ vào sự vận động của chính bản thân nó”. Hiện nay những thế hệ sinh viên mà tôi đang giảng dạy thìsự tự vận động này dường như quá thiếu vắng đối với đa số sv! Mình không biết đại học ở thế nào, nhưng hiện tại kiểm tra cuối kỳ ở Việt Nam chủ yếu là thi kiến thức đóng, bắt sinh viên phải ghi nhớ cách làm bài, lý thuyết, không được mang sách vở mà không kiểm tra hiểu bản chất của vấn đề. Thậm chí là học một đằng thi một nẻo, thầy cô ra đề đánh đố sinh viên. Đành rằng có những sinh viên rất lười học, nhưng nếu các thầy cô trong quá trình dạy học khuyến khích sinh viên tìm hiểu, giảm nhẹ khối lượng kiến thức hàn lâm, tăng cường kiến thức thực tế thì việc học hành của sinh viên cũng nhẹ nhàng hơn nhiều