Những dòng sông chết Xa Huế đã hơn 25 năm, những chuyến trở về của tôi chưa bao giờ thật sự trọn vẹn, có lẽ vì thiếu những giây phút được bơi lội trên dòng sông xưa. Sông An Hòa vẫn bên mái đình, nhưng với tôi cũng như người dân ở làng, nó đã xa cách quá. Người ta không thể hóng mát, câu cá, bơi lội hay giặt giũ nữa. Nước sông đã quá bẩn.Đã bao lâu rồi, bạn không còn được chạm vào dòng sông quê? Không chỉ mình tôi, bởi không ít con sông đã và đang "qua đời" (từ của Trịnh Công Sơn). Thật ra, nhạc sĩ đã ví dòng sông - từng là nơi hò hẹn của một cuộc tình đã chia ly - như đã chết trong tim. Còn dòng sông của tôi, nó chết thật, theo đầy đủ nghĩa đen và nghĩa bóng.Việt Nam là một quốc gia thực sự giàu về tài nguyên nước, với hơn 3.500 con sông có chiều dài lớn hơn 10 cây số trong tổng số 16 lưu vực sông chính. Tuy vậy, hiệu suất sử dụng nước của Việt Nam để tạo ra tăng trưởng kinh tế thuộc loại thấp nhất thế giới. Trung bình việc sử dụng một m3 nước ở Việt Nam tạo ra giá trị 2,37 USD trong GDP, thấp hơn cả Lào (3,53 USD) và Campuchia (8,26 USD), chỉ bằng 1/8 so với mức trung bình của thế giới (19,42 USD). Chúng ta đã phung phí sự giàu có của mình.Sử dụng nước lãng phí, cùng với việc thiếu hạ tầng thu gom xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp là nguyên nhân chính bức tử các dòng sông. Thống kê của Bộ Xây dựng năm 2019 cho thấy chỉ có 12,5%  nước thải sinh hoạt tại các đô thị được xử lý trước khi xả vào nguồn nước. Nghĩa là, cứ mỗi 1.000 m3 nước thải sinh hoạt được tạo ra thì có đến 875 m3 xả trực tiếp ra các dòng suối, sông mà không hề được xử lý. Các hệ thống xử lý tập trung cũng chỉ đảm đương được 71% lượng nước thải công nghiệp, còn lại 29% hồn nhiên tiến thẳng ra môi trường.Đó là chưa kể đến việc đóng góp của các dự án thủy lợi, thủy điện trong việc phá hủy tự nhiên, làm đảo lộn hệ sinh thái. Thêm nữa, thói quen "cứ tưởng dòng sông là bãi rác" của nhiều người khiến chúng hấp hối nhanh hơn.Ít ai biết hiện có 4 bộ tham gia trực tiếp, 5 bộ quản lý gián tiếp, cùng với 63 cơ quan cấp tỉnh đang quản lý nguồn nước tại Việt Nam. Đội ngũ thực thi pháp luật hùng hậu này được trang bị 15 bộ luật, 25 nghị định và hàng chục thông tư, quyết định, quy chuẩn về quản lý và bảo vệ nguồn nước.Tuy nhiên, đã 25 năm kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường được ban hành, các dòng sông vẫn cứ lần lượt chết lâm sàng, rồi chết hẳn: sông Tô Lịch, Kim Ngưu, Nhuệ, Đáy, Thị Vải, Cái Lớn, kênh Nhiêu Lộc, hàng trăm con kênh ở các thành phố lớn, và cả sông An Hòa của tôi. Những nguồn nước gắn bó ngàn đời với người Việt trở thành ổ chứa rác và dịch bệnh, phát tán mùi hôi, không thể cung cấp nước cho sinh hoạt và trồng trọt mà còn là nguồn gây bệnh.Nếu không hành động kịp thời để ngăn chặn các mối đe dọa nguồn nước thì kinh tế Việt Nam có thể bị tổn thất khoảng 6% GDP mỗi năm kể từ 2035, theo Ngân hàng Thế giới. Nói cách khác, nếu hơn 3.500 con sông ở Việt Nam nối tiếp nhau qua đời, thì sau năm 2035, thiệt hại kinh tế của Việt Nam hàng năm khoảng hơn 60 tỷ USD - tương đương 1/4 GDP hiện tại.Các quy hoạch xử lý nước thải và thoát nước ba lưu vực sông chính gồm hệ thống sông Đồng Nai, sông Nhuệ - Đáy và sông Cầu đã được Chính phủ phê duyệt, với lộ trình xây dựng hơn 100 nhà máy xử lý nước thải cho đến năm 2030, tổng kinh phí khoảng 18 tỷ USD. Nhưng đã hơn 5 năm kể từ khi quy hoạch được ban hành, bài toán "đầu tiên, tiền đâu" vẫn chưa có lời giải. Các nhà quản lý vẫn chờ nguồn đầu tư công và vốn ODA.Thật ra, nguồn thu khoảng 3 tỷ USD mỗi năm từ thuế Bảo vệ môi trường từ năm nay có thể giải bài toán này chỉ trong 6 năm. Nghĩa là chính phủ có thể hoàn tất xây dựng hơn 100 nhà máy xử lý nước thải cho cả nước vào năm 2025 nếu sử dụng toàn bộ thuế Bảo vệ môi trường để đầu tư cải tạo nguồn nước. Đó là trên lý thuyết, còn thực tế lại khác. Số liệu của Bộ Tài chính năm 2017 cho biết chưa đến 23% tiền thuế Bảo vệ môi trường được chi cho bảo vệ môi trường, còn lại phải nộp vào ngân sách cho các nhu cầu sử dụng khác. Thuế Bảo vệ môi trường đã chủ yếu không dùng cho môi trường.Các mô hình quản lý nguồn nước thành công tại Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ hay Israel phần lớn dựa trên mô hình hợp tác công tư (PPP). Tức nhà nước và tư nhân ký cam kết hợp tác 10 đến 50 năm để phân bổ trách nhiệm, chia sẻ quyền lợi và rủi ro. PPP cho phép nhà nước tận dụng nguồn lực tài chính và kinh nghiệm quản lý của khối tư nhân trong đầu tư hạ tầng, nhất là các dự án được coi là ít có khả năng sinh lời như xử lý nước thải sinh hoạt đô thị.Đã qua rồi những ngày xưa khi thiên nhiên còn đủ sức tự chuyển hóa ô nhiễm do con người thải ra. Còn bây giờ, năng lực tự làm sạch của môi trường tại Việt Nam đã đạt đến giới hạn, và ô nhiễm cũng chính là sự phản đối không lời của thiên nhiên trước hành động xâm hại môi trường của chúng ta. Đầu tư cho bảo vệ môi trường, bao gồm đầu tư xử lý nước thải để cứu các dòng sông, chính là bảo vệ giống nòi, nền kinh tế và tương lai đất nước.Nguyễn Đăng Anh Thi Ta tự hại ta thôi, trời cũng không thể cứu được nếu con người không có ý thức bảo vệ môi trường sống của chính mình. Nếu cứ để các con sông chết dần, chết mòn, đến lúc nào đó, liệu chúng ta có thể sống yên bình. Bạn nói rất đúng về nguyên nhân các dòng sông bị chết là do xả thải bừa bãi. Cách phát triển kinh tế của nước ta gây ra điều này, tức là làm kinh tế kiểu chụp giật. Có như vậy mới có ngày hôm nay rồi sau đó lại phải tốn tiền, tốn công để dọn dẹp. Giống như bạn mổ bò, mổ heo làm tiệc đãi khách tại sân vườn nhà bạn. Bữa tiệc vui bất tận, sau đó lại phải thuê người dọn dẹp. Dần dần mới đi đến chuyên nghiệp, mới hết xả thải bừa bãi nhưng tốn kém, ví dụ như sân bay, phục vụ hàng chục ngàn người hàng ngày nhưng lúc nào cũng sạch ở mọi nơi, còn bến ô tô, bến tàu thì khủng khiếp, nhưng ở đó chi phí ít hơn! tôi vẫn tự hỏi rác, nước thải thải xuống dòng sông rồi sẽ trôi về đâu hay cuối cùng vẫn chuyển hóa theo vòng luẩn quẩn tuần hoàn mà chính con người ta là những người gánh chịu. Xem những căn bệnh ung thư quái ác ngày càng nở rộ và hoành hành mà tôi thấy quan ngại cho cuộc sống của chúng ta Quả nhiên là " những dòng sông chết" ..mà chết thật, ko cá, ít bèo, lục bình và chủ yếu là rác! kể cả các vùng quê, thậm chí là gần biển...Có đọc đâu đó bài báo nói đất nước mình có 1 hệ thống sông nước rất tốt, địa thế mình là có bờ biển trải dài rất thuận lợi cho giao thông đường thuỷ...nhưng chừng đó năm, đường thuỷ vẫn vậy, thậm chí kiệt quệ bởi 1 vài công ty lớn đáng lẽ phải là xương sống của ngành....Đường sắt cũng vậy, lợi ích rất nhiều nhưng bỏ hoang bao nhiêu năm....mội sức nặng đè lên đường bộ ( cái này lại phải nói - mà chính thế BOT nó mới mọc lên như nấm)...Đường không nói thôi chứ cũng tốn kém nhiều và phức tạp nhiều ( giờ quá tải rồi, và ko phải Tỉnh nào cũng có sân bay!) - như quê tôi, mỗi lần đã phải tốn tiền bay về rồi mà còn phải ngồi xe ô tô thêm 4h nữa mới về dc nhà ..và hiển nhiên là phải qua thêm nhiều BOT...Nghĩ thấy liên quan nhiều thứ thật! nhân quả, mục đích thật sông ngòi thì cứ ngày càng chết đi, cùng với sự vô ý thức và thiếu trách nhiệm của con người. thiết nghĩ Việt Nam có nhiều sông ngòi, nguồn nước ngọt như vậy, nhưng sẽ đến lúc phải nhập nước từ nước ngoài, nếu không có những biện pháp cấp thiết từ ngay bây giờ. Ơi con sông quê, con sông quê. Con cá dưới sông, cây trồng trên bãi...Còn đâu hình ảnh nô đùa sông nước trên quê hương mỗi người như những gì thế hệ sinh trước năm 1990. Giờ quay lại nhìn ngắm dòng sông quê, nhiều người cảm nhận như đi thăm nấm mồ kỉ niệm xưa. Hãy hành động để trả lại cho con cháu và bản thân mỗi người dòng sông trẻ thơ Mãi mãi ta không còn được thấy chú Cá Cờ tung tăng vui chơi bên Cầu Ao trong vắt gần nhà nữa.... . "Chúng ta cơ bản đã phá xong rừng", trong một báo cáo của một ngành đánh giá về việc bảo vệ môi trường đã chỉ rõ ra rằng là do phát triển đô thị hóa, mở nhiều tuyến đường giao thông đã dẫn đến hậu quả của việc chặt phá rừng đã làm cho biến đổi khí hậu, làm gia tăng hạn hán, lở đất, các con sông thì khô cạn nước là như vậy. đến sông hồng còn không thể tắm được nữa, xuống sông là bị ngứa Dòng sông tuổi thơ, trong đôi mắt ngây thơ ngày ấy. Đã ra đi mãi mãi tự bao giờ!Ký ức về dòng sông tắm mát đôi bờ, vô giá đến không ngờ. Dòng sông trẻ con ngụp lặn chơi đùa; Đôi thùng gánh nước đổ đầy lu, lóng phèn ăn uống, giặt giủ...Rồi thời gian, theo đường ống nước, làng quê chuyển mình thành phố thị khang trang... Những chiếc lu, đôi thùng gánh nước trở thành dĩ vãng xa. Những đứa trẻ không bơi lội trên dòng sông nữa, và nhiều đứa trẻ ven sông không biết bơi. Người dân không dùng nước sông bởi nước máy hợp vệ sinh trong vắt sẳn dùng... Thế là tự bao giờ dòng sông thành dòng nước thải của cư dân đông chật từng ngày. Những cánh đồng oằn mình vì năng xuất, phân bón, thuốc sâu rồi đổ thẳng ra sông. Rồi những khu công nghệp trổi dậy vì dân sinh xã thải ra sông... Cứ thế dòng sông ngày càng bẩn, chết tự bao giờ?Dẫu rằng nước sông xưa cũng không trong lành bằng nước máy, như ký ức về dòng sông tuổi thơ lam lủ khó khăn vân mãi lung linh, đẹp biết bao. Dòng sông xưa dâng tặng đôi bờ cuộc sống bình an giản dị. và ở Nam Định quê tôi có con sông Lộc Hạ thơm mùi nước cống Con sông An Cựu ở Huế, thuở thiếu niên buổi chiều thường hay bơi lội, bây giờthì nhìn tiếc nuối. Tôi tự hỏi những bộ, nghành được lập ra để quản lý nguồn nước đó đã làm gì để xứng đáng với tiền thuế mà người dân trả cho họ? Những lực lượng hùng hậu đó được lập ra để bảo vệ nguồn nước nhưng những dòng sông vẫn bị bất tử thì tại sao những bộ ngành vẫn đứng sừng sững mà những thứ họ cần phải bảo vệ lại chết? Đọc xong bài viết này, chỉ còn biết chỉ vào mình Lỗi tại tôi thôi. cơ quan quản lý + doanh nghiệp + người dân = Mọi thứ trên đất nước. Bộ ba theo thứ tự giảm dần của quyền lực sẽ quyết định mọi thứ, tài nguyên , xã hội , sự phát triển , sự giàu mạnh, sự văn minh,...Mọi người cứ hay đổ lỗi chỉ cho 1 nhưng sự thật là 3 nguyên nhân này cùng vận động và cùng tạo nên mọi chuyện xảy ra trên 1 đất nước. Và điều đặt biệt là 3 nguyên nhân là các mắt xích với nhau chứ không đứng riêng rẽ. Cho dù tập trung sửa đổi 2 trong 3 thì cũng không giải quyết được bất kỳ vấn đề gì.