Biểu tượng của sân bay Tôi tạo điểm nhấn kiến trúc là những cây cột sảnh ốp đá granite đen, những chậu cảnh đặt bên cạnh, mái giả phía mặt tiền và sân thượng phía sau có một góc nhỏ để uống café cuối tuần. Anh trả lời rằng rất thích thiết kế này nhưng đành phải lựa chọn bản vẽ khác để thi công. Kinh phí của anh không đủ, hơn nữa cuộc sống sinh hoạt của gia đình lúc đó không có điều kiện để “màu mè” như vậy. Tóm lại là bản vẽ của tôi được đánh giá đẹp nhưng không phù hợp với công năng sử dụng của gia đình.Cho đến bây giờ đó vẫn là một bài học lớn cho tôi trong ngành xây dựng. Một công trình trước khi đáp ứng các yêu cầu thẩm mỹ cần đảm bảo phù hợp về công năng và hợp lý về chi phí. Tôi nhớ đến bài học vỡ lòng của mình khi tìm hiểu những phương án thiết kế sân bay Long Thành được công bố gần đây. Sân bay chính là cửa ngõ của một quốc gia và số lượng hành khách, hàng hóa trung chuyển thông qua sân bay quốc tế phần nào sẽ nói lên sự thịnh vượng của quốc gia đó. Việt Nam quyết định xây sân bay Long Thành là để tăng thêm số lượng máy bay ra vào, tăng tuyến, tăng hành khách và hàng hóa trung chuyển mà Tân Sơn Nhất đã không thể đáp ứng được theo đà phát triển. Do đó bài toán lớn nhất đặt ra cho kiến trúc sư trong việc thiết kế sân bay Long Thành là ở khả năng tiếp nhận và check-in cùng lúc một lượng máy bay và hành khách lớn. Muốn tăng thêm hành khách và hàng hóa, đòi hỏi phải thêm máy bay, muốn thêm máy bay lại phải xây thêm cổng ra vào và số lượng cổng ấy sẽ phụ thuộc vào diện tích bề mặt khu vực sân bay. Đó là lý do hầu hết các nhà ga sân bay trên thế giới đều hẹp, trải dài và đấy cũng được đánh giá là thiết kế đơn giản và tối ưu.Vì vậy, khi tìm hiểu 9 mẫu thiết kế sân bay Long Thành, tôi đặc biệt quan tâm đến vấn đề quy hoạch tổng thể, công năng sử dụng, khả năng đáp ứng các chuyến bay trong nước và quốc tế, tính thuận lợi cho máy bay vào ra… Nhưng các thuyết trình chủ yếu nhấn mạnh vào tạo hình cũng như tính biểu tượng của công trình. Đa số mô phỏng những biểu tượng khá cũ mòn như cánh én, cánh bướm, đặc biệt có ba thiết kế chung ý tưởng hoa sen.Trên thế giới vẫn có những nhà ga sân bay thiết kế hình cánh bướm, cánh én. Chẳng hạn Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji tại thành phố Mumbai, Ấn Độ. Nhưng đấy là vì các kiến trúc sư khi ấy đứng trước thử thách là địa điểm xây sân bay nằm giữa một khu đất chật hẹp. Họ đã phải kéo dãn ra ba hướng để tạo hình cánh bướm, qua đó có thêm diện tích mà xây cổng vào máy bay. Cánh bướm Chhatrapati Shivaji đã được tạo ra vì công năng sử dụng, chứ không vì mang tính biểu tượng.Hoàn cảnh xây sân bay Long Thành khác hẳn. Nếu như sân bay Chhatrapati Shivaji phải xây trên một khu đất rộng 490 ha, bên cạnh một sân bay cũ vẫn hoạt động, thì Long Thành được xây mới hoàn toàn trên một khu vực trống với diện tích toàn sân bay vào khoảng 26.000 ha, trong đó phần diện tích sân bay là 5.000 ha. Các mẫu thiết kế của sân bay Long Thành sử dụng khá nhiều hình ba cạnh mà theo tôi có nhiều hạn chế đối với thiết kế sân bay, như: Tạo ra nhiều góc khó cho máy bay vào ra; Cắt nhỏ diện tích sân bay thành các khoang riêng biệt và có thể gây mật độ giao thông tập trung ở các nút giao ba cạnh. Tôi vẫn hy vọng, sân bay Long Thành cuối cùng sẽ chọn được một thiết kế có công năng tối ưu, giá trị sử dụng bền vững, chi phí xây dựng hợp lý, sau đó mới tính đến giá trị biểu tượng.Từng làm việc với nhiều thiết kế ở nước ta, tôi không ngạc nhiên khi công năng sử dụng, hiệu quả kinh tế thường bị coi nhẹ hơn so với các yếu tố bên ngoài như tạo hình, tính biểu tượng. Lối tư duy thiên về biểu tượng, sở thích biểu tượng, thói quen tự vỗ về bằng biểu tượng vẫn hằn sâu vào đời sống hiện đại. Điều này không chỉ tồn tại trong lĩnh vực kiến trúc mà xuất hiện ở rất nhiều phương diện đời sống. Chẳng hạn đèn đường trang trí hiện nay cũng phải cố tạo dáng rồng bay phượng múa, hoa sen, cánh én… bất chấp tính thẩm mỹ và sự hợp lý về tỷ lệ…Chừng nào trong đầu đề đặt ra cho các công trình, yêu cầu “giữ gìn bản sắc dân tộc” vẫn còn được đặt ngang hàng với các yêu cầu về công năng, hiệu quả sử dụng; chừng nào, biểu tượng vẫn là thứ án ngữ trong cách tư duy của xã hội, tôi tin rằng, người ta sẽ còn tiếp tục tô vẽ vẻ ngoài hơn là tính hiệu quả.Tư duy biểu tượng, tôi tưởng, đã thuộc về quá khứ - thời người ta sống chủ yếu bằng các giá trị tinh thần. Nhưng có lẽ tôi đã nhầm.Dũng Phan Bài viết quá hay và sâu sắc. Mong các lãnh đạo đọc và suy ngẫm. Không hẳn các nhà Thiết kế không biết điều đó. Để được hạ bút duyệt đôi khi họ phải chiều lòng "sở thích" của Chủ đầu tư .Chỉ một "Vai vế" nào đó ngang qua góp ý mấy câu là bản thiết kế có thể mất hoặc thêm vài chi tiết . Ý kiến tâm đắc, mua xe - xây nhà cũng nên hỏi ý kiến vợ con trước khi tham khảo mấy ông bạn: tính thực dụng ưu tiên hàng đầu, đặc biệt cho 1 quốc gia bước ra từ nghèo khổ chiến tranh như VN. Xuất sắc. Đồng ý hoàn toàn với tác giả Thế mới hiểu sức mạnh của phản biện xã hội trong xã hội công dân!Tôi là "mít đặc" trong kiến trúc, nhưng vẫn nhận ra sự có lý trong bài viết này. Không biết tiếng nói tâm huyết và đúng dắn của Tác gải có được những người có quyền quyết định lắng nghe không??? Mấy bác chỉ làm kỹ sư được thôi không làm được kinh tế đâu. Nếu làm như các bác thì có định mức đơn giá hết rồi còn gì để ăn, chia nữa. Thưa các bác là rồng, phượng v.v. không có ai định mức được, đơn giá càng không có lên quyết sao làm vậy, miễn có hội đồng quyết (tập thể mà) lên khi gãy cánh hay rơi chân rồng phượng thì cũng tập thể chịu và là mới nên chưa có kinh nghiệm.v.v. đó là lý do chính đó các bác ạ. Làm sao thì làm, làm gì thì làm nhưng cần thiết và cần biết rằng phải có "biệt thự to" cho chủ đầu tư. Muốn có ăn, muốn nổi tiếng tác giả cần theo thời. Không nên nhổ nước miếng ngược gió ...Từ hồi nhỏ lên rừng hái măng tôi đã biết điều này, nhưng dù sao dù chết chứ không ăn bẩn. Phân tích của TG là đúng, khi học KT trường không thể không dạy. Tuy nhiên ở nước ta "lãnh đạo" giỏi toàn diện nên công trình nào cũng phải phán thên ý kiến. Còn bệnh hình thức thì tràn lan nên KTS phải chiều! Biểu tượng tư duy lắm lúc thừaLối mòn suy nghĩ theo hương xưaBiết bao hình thức cho vừaQuen đi bước củ, quên chừa tương laiQuá khứ cần thay chuyển đổi rồiHình thức nên nhường hiểu quả thôiTừ nay ao ước trên môiKhông còn khẩu hiệu, chỉ coi tấm lòng. Tôi rất thích bài viết của bạn Dũng Phan ạ !- Tôi cũng mong các vị "các bộ" đọc bài viết nàn để mở rộng tư duykhông chỉ cho sân bay LT, mà còn cho mọi lĩnh vực về đời sống, khoa học, kinh tế ... của đất nước Bài viết này có đến được mấy người có thẩm quyền quyết định cái san bay Long Thành hay không?Ở gần nhà mình có ông kia mua con TOYOTA FORTUNER vì ông ấy có tiền và ông ấy thích nhưng đem về nhà thì vào cổng không lọt nên phải đập cái cổng nhưng đập xong rồi thì xe vào nhà lại không có chỗ đậu nên ông ấy trả xe lại và lấy con TOYOTA ALTIS Bài viết hay, sâu sắc, giản dị dễ hiểu, vì nó khiến tôi ,một người không được học về kiến trúc cũng hiểu ra vấn đề. Rất mong các vị có tiếng quyết định trong việc phê duyệt thiết kê sân bay Long Thành đọc kỹ bài viết này.Cảm ơn tác giả! Tôi hoàn toàn đồng ý với tác giả. Trước đây có một lãnh đạo cấp cao cũng đã nói: Người ta đến sân bay người ta quan tâm là làm thủ tục nhanh gọn, ít phải đi bộ nhiều, chỉ dẫn rõ ràng, đầy đủ tiện nghi như vệ sinh, bán hàng..chứ không ai quan tâm hình dáng tổng thể là con gì, cái gì. Hãy nhìn lại Bảo tàng Hà Nội hình Kim tự tháp lộn ngược, xây tốn kém hơn bình thương mà nay gần như bỏ không, lãng phí vô cùng. Mình thấy sân bay Suvarnabhumi của bên Thái cũng hẹp, trải dài và rất hữu hiệu, Đó là một trong những sân bay hàng đầu khu vực về lượng khách (lượng chuyến bay) cũng như hiệu quả kinh tế... Hi vọng các nhà làm thiết kế sân bay Long Thành nghĩ tới điều này nhiều hơn . Bài viết rất hay .. không những trong xây dựng mà ngay nhiều vấn đề khác .