Quốc hội chuyên nghiệp Chính đại biểu Phùng Văn Hùng đã nhắc đến câu này trong phiên thảo luận tại nghị trường ngày 16 tháng 6 năm 2014, khi góp ý về Luật Tổ chức Quốc hội. Ông đã sửa đôi chút từ ngữ cho bớt sự nôm na.Cuối những năm chín mươi, khi còn làm phóng viên đưa tin về Quốc hội, tôi từng nghe nhiều lần câu này và các dị bản của nó ở hành lang, trong "Nhà kính" - trung tâm báo chí của Hội trường Ba Đình cũ.Việt Nam tuy chưa coi chính trị gia là một nghề cần đào tạo chuyên nghiệp như bao nghề khác, nhưng làm quan cũng đã trở thành đường đi công khai của rất nhiều người. Sự chuyên nghiệp của các đại biểu ở cơ quan dân cử, mỗi năm đến kỳ chất vấn lại trở thành một vấn đề day dứt với đông đảo cử tri.Nhưng cho đến lúc này chúng ta chưa có "đại biểu chuyên nghiệp" mà đang chỉ có "đại biểu chuyên trách". Chuyên trách chưa phải là chuyên nghiệp.Một trong những ý kiến đáng chú ý nhất về vấn đề này là bài viết của tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng hồi năm 2003, lúc đó đương nhiệm giám đốc Trung tâm Thông tin, thư viện và nghiên cứu khoa học thuộc Văn phòng Quốc hội. Ông Dũng cho rằng "giữa hai thuật ngữ chuyên trách và chuyên nghiệp, các nhà lập pháp nước ta đã lựa chọn chuyên trách để chỉ những đại biểu làm việc toàn thời gian cho Quốc hội. Đây là một sự lựa chọn tinh tế và chính xác".Trong bài viết đó, đến nay đã gần 2 thập kỷ, tiến sĩ Dũng đặt kỳ vọng về lộ trình tiến lên chuyên nghiệp hóa của các đại biểu "chuyên trách" để rồi xây dựng một Quốc hội chuyên nghiệp thực sự.Vậy chuyên nghiệp và chuyên trách khác nhau ở chỗ nào, và vì sao chúng ta phải sử dụng một thuật ngữ "made in Vietnam" quá lâu cho một công việc mà nội dung và hình thức dường như không thể rõ hơn là "đại biểu quốc hội"?Ở nơi tôi sống, Australia, một nghị sĩ nếu không giữ ghế trong Chính phủ, Đối lập hay trưởng các bộ phận của Quốc hội thì lịch trình hoạt động vẫn dày đặc bởi những đòi hỏi của khu vực bầu cử mà người này đại diện cũng như các vấn đề lập pháp liên quan. Ngày làm việc thường bắt đầu từ bảy giờ sáng, và nhiều khi kéo dài tới chín giờ khuya, nhất là vào những thời điểm quốc hội nghị sự. Nghị sĩ đi gặp các nhóm lợi ích, đi thực tế tìm hiểu thông tin về đời sống, sản xuất, về môi trường, thăm các cơ sở đào tạo và chăm sóc y tế, đọc tài liệu và chuẩn bị các bài phát biểu.Những người chuyên nghiệp này nhận mức lương tối thiểu là 207.100 AUD, gấp 10 lần mức sống trung bình của công dân Australia. Trong một guồng quay chuyên nghiệp, nếu dừng lại sẽ là mất phiếu, và tất nhiên, mất việc - một công việc thu nhập gấp 10 người thường. Suy cho cùng, thì "chuyên nghiệp" được hiểu một cách đơn giản chỉ là một cơ chế khiến người ta phải làm việc đúng và có trách nhiệm với vị trí của mình.Nhiều lúc, chúng ta đã có cảm giác về sự chuyên nghiệp trong cơ quan dân cử. Nhưng cảm giác đó qua đi rất nhanh.Tôi còn nhớ giai đoạn 2004-2007, mỗi khi phiên họp của Hội đồng nhân dân TP HCM được tổ chức, cử tri và báo chí đều chờ đợi những hành động của ông Đặng Văn Khoa. Hay ở những khóa đầu thời kỳ chất vấn Quốc hội được truyền hình trực tiếp, là những lần Thiếu tướng Nguyễn Quốc Thước đứng dậy đặt câu hỏi.Ông hội đồng Khoa, hay danh sách "Nhất Thước nhì Trân, tam Lân tứ Thuyết" trên diễn đàn Quốc hội để lại những giai thoại về các hoạt động bước đầu mang dấu ấn chuyên nghiệp của những dân cử.Nhưng sự chuyên nghiệp không được tạo ra bởi những cá nhân đơn lẻ có tính giai đoạn, nó phải được xây lên từ gốc rễ. Và mỗi một nhiệm kỳ Quốc hội qua đi, niềm mong mỏi về một cơ quan dân cử chuyên nghiệp lại càng lớn lên.Cũng trong phiên thảo luận về Luật tổ chức Quốc hội năm 2014, đại biểu đoàn TP HCM, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, đã phát biểu: "Nếu không có một cơ chế đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên nghiệp thì muôn thuở đại biểu vẫn phải ăn, phải sống, lệ thuộc rất nhiều vấn đề khác... nên không thể nói chính kiến của mình một cách độc lập được". Thực tế, quá trình hoạt động đại biểu của bà Tâm là minh chứng rõ nhất cho những khó khăn mà bà đã tâm sự hơn 5 năm về trước.Tìm hiểu về hoạt động của đại biểu Quốc hội chuyên trách, tôi thấy, phụ cấp dành cho các đại biểu được tính theo hai cấp dựa trên lương cơ bản. Theo đó, ước tính mỗi một đại biểu khi "lên chuyên trách", phụ cấp sẽ tăng thêm từ hai đến ba triệu đồng. Chắc tôi không cần bình luận thêm về con số này nữa hay so sánh với đại biểu quốc hội chuyên nghiệp ở các nước khác nữa. Nói như lời của ông Nguyễn Sĩ Dũng, thì đại biểu chuyên trách với mức lương quy định có thể sống trong cảnh "cơm niêu, nước lọ".Mọi so sánh đều khập khiễng, nhưng nhìn vào thực tế hoạt động của Quốc hội, rõ ràng đòi hỏi chuyên nghiệp hóa đại biểu là việc không thể trì hoãn. Một Quốc hội với hai trăm nghị sĩ chuyên nghiệp, xem chính trị là một nghề, thì mức chi phí có thể vẫn thấp hơn một Quốc hội 483 nghị sĩ cơ cấu.Chừng nào có những người đeo đuổi được làm nghề nghị sĩ với mức thù lao xứng đáng cho sự chuyên nghiệp, chừng đó mới hết tiếng thở dài "cơ nhỡ lang thang thì về Quốc hội".Lại Trọng Tình BÀI VIẾT RẤT THỰC TẾ. CHÚC MỪNG TÁC GIẢ LUÔN VUI KHỎE Bài báo hay và có ý nghĩa và sâu sắc. Ở nước ta không thể so sánh với các nước khác như Anh, Pháp, Úc, Đức...do khác nhau về đường lối. Đã từ lâu chất xám từ những nước đang phát triển hoặc chậm phát triển luôn chảy về những nơi ấy đấy.Một cỗ máy muốn hoạt động hiệu quả cần có bộ khung vững chãi, hệ thống điều khiển chính xác và giảm thiểu tối đa hao phí năng lượng (nhiên liệu).Ông bà ta xưa có câu: muốn cây tre thẳng ta phải uốn từ măng. Dạy con dạy thủa còn thơ! .ở Đức hệ mẫu giáo được coi trọng nhất .Họ cho rằng trẻ em phải đi nhà trẻ để học căn bản trước khi bước vào đời. Họ thống nhất chương trình đạo tạo mầm non, đào tạo chất lượng cô nuôi dạy trẻ. Trẻ em mẫu giáo được học kỹ năng đi, đứng, bơi lội, đi xe đạp, luật giao thông, bảo vệ môi trường và tình người cùng với đạo đức trách nhiệm. Nhờ đó ý thức người dân họ rất cao nhờ nền tảng ấy. Châm ngôn của họ là: con người phải có tri thức và có tri thức làm việc luôn mang lại thành công. Người có học luôn sống tốt và ý thức hơn và có lòng tự trọng tốt hơn.Các nước phát triển họ luôn coi trọng bằng cấp thực và khả năng thực chứ không phải ảo. Từ đó được gọi là nước văn minh hoặc dân trí cao. Nước ta đang trong quá trình hoàn chỉnh hệ thống luật và xây dựng luật mới, vì vậy nên giảm bớt số đại biểu cơ cấu theo vị trí, chức danh. Bổ sung các đại biểu chuyên ngành, am hiểu về các vấn đề chuyên sâu để có tính phản biện, xây dựng luật, chính sách sát đúng. Nhiều thứ mức chi phí có thể thấp hơn, công việc hiệu quả hơn nhưng vẫn không thể làm được vì cơ cấu. Cơ cấu, đúng qui trình, rút kinh nghiệm sâu sắc..đang gây trở ngại cho đất nước. Hãy chọn các nhà khoa học, trí thức đích thực, các luật sư danh tiếng... những người am hiểu về chuyên ngành cao... 1 cái cực quan trọng là có tính phản biện sâu sắc và cốt lõi là không bị tác động nào khác! ĐBQH là mà tranh luận hay phát biểu mà cứ cầm văn bản soạn sẵn ra đọc thì chưa phải là hay!!!. Còn cơ chế như hiện nay thì khó lòng có ĐBQH chuyên nghiệp. Tôi thấy QH ta nên có chuẩn cho những ĐBQH, ví dụ như ĐBQH phải là người chuyên học, nghiên cứu về luật, vì ngồi làm luật thì phải là chuyên luật. Sản phẩm của QH là Luật và chịu trách nhiệm về SP của mình, không ai có quyền chi phối họ. Bài viết rất "chuyên nghiệp", rất hay. Đúng, 200 nghị sĩ chuyên nghiệp trả lương cao vẫn tốt hơn 483 nghị sỹ cơ cấu trả lương thấp Bài viết rất hay, sâu sắc nhân văn. Tôi thích nhất hai ý của bài này (i) Đại biểu chuyên nghiệp...có trình độ... sâu sát thực tế... (ii) thu nhập phải xứng đáng (ko phụ thuộc nguồn khác do thu nhập thấp) tính độc lập cao Lương cơ bản giờ khoảng 4-5tr/tháng. Nếu thuê 200 ông đại biểu chuyên nghiệp với lương gấp 10 lương cơ bản khoảng 50tr/tháng thì mỗi tháng tốn 10 tỷ, một năm tốn 120 tỷ. Tính ra thì con số không có gì là to tát. Quan trọng là mấy ổng làm việc suốt 40 giờ/tuần, chuyên đi bám sát, lắng nghe ý kiến của dân và doanh nghiệp. Thì tui nghĩ là hiệu quả sẽ vô cùng to lớn! Chỉ cần theo dõi các kỳ họp của QH, nghe nội dung những lời phát biểu, những câu hỏi và trả lời, những chủ đề tranh luận, số người có và không có ý kiến gì thì thấy sự chuyên nghiệp của đại biểu QH ta mới chỉ tập trung vào một số ít đại biểu. Ý kiến rất hay: cần có sự chuyên nghiệp hoá ĐBQH để tránh lặp lại 'lu nước' hay 'cấm đỗ xe dưới tầng hầm'v.v... Vừa mất thời gian để tranh luận vô bổ trong khi còn bao nhiêu vấn đề cấp bách không được đề cập lại vừa 'lộ' sự kém hiểu biết của các ĐB... Bài viết rất hay và hợp lý. Có thực mới vực được đạo, người cho đi giá trị phải nhận được giá trị tương xứng. Hệ thống đã cũ thì cần đổi mới thì mới hợp xu thế, cứ giữ mãi cái cũ chỉ làm tụt hậu lại phía sau. Ở nước ta, không thể có được ngành, nghề nào là chuyên nghiệp cả! Ngoài việc đại biểu chuyên trách về thời gian và thù lao, thì chất lượng ý kiến cũng rất quan trọng. Để đưa ra ý kiến tốt, vừa có tầm nhìn và khả năng áp dụng thực tế, thì thời gian tìm hiểu và phân tích cũng sẽ tốn nhiều nguồn lực và nhân sự. Nên bổ sung cả cơ chế như vậy để các thảo luận và ý kiến được tốt hơn nữa.