Buồn hơn nỗi buồn To nhất, có một câu đập vào mắt bất kỳ ai bước vào: “Buồn hơn cả nỗi buồn”. Ai đó đã viết từ năm 2010.Nếu ai từng đến và tìm hiểu về cuộc sống của lao động tha hương trong những dãy phòng trọ 10 mét vuông san sát này, sẽ cảm nhận được hình ảnh ấy: những tháng ngày đằng đẵng vật lộn với cơm áo, không tích lũy, không mở rộng quan hệ, và không tương lai. Họ nằm đó, trong những giờ nghỉ, viết bậy lên tường. Nhung ngồi bế con cạnh dòng chữ trên bức tường lem luốc ấy. Đó là đứa thứ hai, chưa cai sữa. Đứa đầu đã được đưa về quê với ông bà ngay sau khi cai sữa. Em nó rồi cũng sẽ nối bước. Sống xa cha mẹ chính là kịch bản khả dĩ nhất cho nhiều đứa trẻ sinh ra trong một gia đình lao động phổ thông xa quê.Tôi đã gặp những người mẹ chấp nhận sống xa con mình 5 năm, kể từ khi đứa trẻ chưa đầy tuổi. Cô sống một mình, liên tục tăng ca và cố gắng tiết kiệm từng đồng lương công nhân để có một tương lai mơ hồ nào đó cho hai mẹ con. Đứa trẻ chỉ ở với mẹ, khi đã đủ tuổi để tha thẩn chơi một mình trong xóm trọ hàng đêm, khi mẹ nó tăng ca.Với những công nhân, hay rộng hơn, là những lao động phổ thông thu nhập thấp (trên lương tối thiểu vùng một chút), thì kịch bản tối ưu nhất cho con cái, có lẽ là… không sinh con. Kịch bản khả dĩ nhất là gửi chúng cho ông bà ngay khi vừa cai sữa. Còn kịch bản đáng sợ nhất, chúng ta đã chứng kiến quá nhiều, đủ để rùng mình khi nghĩ đến: gửi chúng cho những cơ sở giữ trẻ tự phát.Tháng 5/2015, ở bảo tàng Phụ nữ có một triển lãm ảnh, do Trung tâm Hội nhập và Phát triển (CDI) tổ chức, trong đó chính những người lao động di cư chụp lại hình ảnh tiêu biểu cho cuộc sống của mình. Tôi dắt vợ đi xem. Một sảnh lớn toàn ảnh, nhưng đến hôm nay tôi chỉ nhớ bức xấu nhất. Nó được chụp tại KCN Thiện Hiệp, tỉnh Bình Thuận. Nó xấu, bởi vì nó không thể có bố cục: một đám trẻ, mà tôi đoán chừng đều dưới 18 tháng tuổi, nằm ngủ la liệt trên mặt đất, như cá xếp trên bờ cát. Cái “nhà trẻ” trống hoác, chỉ có 6 chiếc chiếu cũ cho các cháu nằm lên, ngổn ngang.“Bên cạnh nhà trẻ, nước thải chảy ra, rất dơ bẩn, ẩm thấp, nhìn các cháu thấy tội lắm!” - người chụp bức ảnh chia sẻ. Vụ bạo hành trẻ kinh hoàng ở Gò Vấp mà chúng ta mới chứng kiến không hề cá biệt. Ở điểm giữ trẻ tại phường 17, quận Gò Vấp, người ta nhìn thấy những bảo mẫu thẳng tay đánh đập, quăng quật lũ trẻ. Và người ta cũng nhìn thấy đằng sau cái điểm giữ trẻ xập xệ ấy, là một xóm trọ công nhân, nơi cha mẹ chúng, phần lớn có thu nhập thấp, không có lựa chọn về nơi gửi con. Nheo nhóc. Những đứa trẻ mười mấy tháng tuổi, được giao lại cho những bảo mẫu không có trình độ, không có tình yêu, và ý thức rõ về sự “không thể lựa chọn” của cha mẹ chúng. Những hình ảnh trên mặt báo, dù với tần suất không nhỏ, cũng chỉ là phần nổi của tảng băng - những gì được vô tình phát hiện. Đằng sau nó, là một quy luật của cái nghèo.Cái nghèo của những lao động phổ thông này được vận hành thành quy luật, bởi việc phá vỡ quy luật ấy, không đủ sức nặng.Tôi nhìn thấy đằng sau cái nghèo ấy là những cuộc đấu tranh quyết liệt để “mặc cả” vài trăm nghìn đồng lương tối thiểu vùng, trong đó các doanh nghiệp bảo vệ lợi ích của họ một cách đầy thuyết phục và mạnh mẽ, còn phía công nhân chỉ được đại diện bởi những lực lượng mỏng manh.Tôi nhìn thấy đằng sau cái nghèo ấy, là những doanh nghiệp FDI sa thải hàng nghìn công nhân mỗi năm để tránh phải tăng lương, tăng bảo hiểm, rồi sau đó tuyển mới hàng nghìn người khác và trả cho họ mức lương khởi điểm. Cứ lặp đi lặp lại, năm này qua năm khác. Rất khôn ngoan và tiết kiệm. Đằng sau cái nghèo ấy có rất nhiều câu chuyện, có khi là một vùng quê đã phải nhường lại toàn bộ đất nông nghiệp cho một KCN trên giấy, hay là một ván bài kinh tế nào đó họ không bao giờ được tham gia.Tôi nhìn thấy đằng sau cái nghèo ấy là những thiết chế khá đầy đủ, các ban bộ và tổ chức để bảo đảm và tăng đời sống người lao động, nhưng luôn khiến người quan sát tự hỏi: họ đã làm việc hiệu quả chưa?Không chỉ có lũ trẻ là nhóm yếu thế. Chính cha mẹ chúng, những thanh niên vì nhiều lý do phải rời quê đi kiếm ăn xa, cũng yếu thế.Chúng tôi đã lặng đi rất lâu khi nghe đồng nghiệp - những phóng viên trực tiếp điều tra vụ hành hạ trẻ ở Gò Vấp - chia sẻ những câu chuyện không đưa lên mặt báo. Dù hiện thực của sự hành hạ con mình đã phơi bày trước mắt, một số phụ huynh còn thoáng chút buồn, vì nếu cơ sở của các “ác mẫu” ấy đóng cửa, họ không biết gửi con đi đâu. Chúng tôi cũng chưa biết phải xử lý thông tin ấy như thế nào.Một cuộc thanh tra, và có thể là một điểm giữ trẻ bị đóng cửa, hay thậm chí là một ác mẫu bị khởi tố, không chạm được vào căn nguyên sâu xa của câu chuyện. Nó buồn hơn cả một nỗi buồn.Đức Hoàng Còn bế tắc nào hơn cái nghèo,anh Đức Hoàng? Cái nghèo chỉ là bộ mặt bề ngoài. Đằng sau nó là cả một chuỗi những câu hỏi cần giải đáp về an sinh,việc làm,về bình đẳng xã hội mà những nhà hoạch định chính sách phải sống cùng,phải lắng nghe,đồng cảm với người lao động mới có thể đưa ra phương hướng khả dĩ nhất! "Nỗi buồn" dai dẳng ấy cần cả xã hội cộng cảm,chung tay! Trong một ngày mưa mù phủ trắng những nóc nhà, đọc bài của Đức Hoàng khiến tôi nhớ đến nỗi buồn của chính mình khi em trai tôi nói muốn xin đi làm công nhân trong khu công nghiệp. Buồn cười ở chỗ, tôi hoàn toàn không rõ nỗi buồn này vì nguyên cớ gì, phải chăng chỉ nghe đến chữ "công nhân" đã thấy cả một khoảng không đậm đặc những lo toan chật vật, những nỗi sợ hãi không tên.Tôi có người chị kinh doanh thuốc tây, chị ấy nói muốn mở hiệu thuốc ở khu công nghiệp, vì ở đó thuốc bán sẽ rất đắt khách, vì công nhân họ chẳng mấy khi đi khám bệnh, chẳng có thời gian và cũng chẳng có tiền.Con người thưởng không muốn cố gắng hiểu nỗi đau của người khác, trừ khi nó dính líu tới mình. Lời lẽ của bài báo Đức Hoàng rất hay và chính sác với thực tại của các xóm trọ lao động nghèo. Điều đáng buồn mà bài báo nêu nên hàng năm các DN-FDI sa thải hàng nghìn CN rồi lại tuyển số lượng tương ứng để chốn tránh trách nhiệm tăng lương cho CN, điều đáng buồn chính những việc làm của DN-FDI lại do chính những trưởng phòng và NV người Việt tư vấn cho các ông chủ DN-FDI để tiết kiệm chi phí để họ giữ đc cái ghế họ đang ngồi bất kể là việc làm của họ đang ngồi lên đầu chính người dân của mình. So sánh những bức tượng hàng nghìn tỉ với những nhà trẻ nơi chu nhan tuong lai của đất nước mà dau lòng Đức Hoàng ơi!Đừng viết nữa,anh cứ viết em cứ phải đọc,đọc xong cứ phải đau Cảm ơn Đức Hoàng đã "chia sẻ tâm trạng"của mình với bạn đọc. Tôi đọc chậm hết cả bài báo. Và nhìn những gì đang diễn ra thường ngày trong xã hội chúng ta, với số đông của một " giai cấp công nhân" , thì thực sự là buồn hơn cả một nỗi buồn. Cám ơn Đức Hoàng.Qua bài viết của anh mà tôi và chắc cũng có nhiều người nữa hiểu rõ hơn mặt trái của sự việc."Một cuộc thanh tra, và có thể là một điểm giữ trẻ bị đóng cửa, hay thậm chí là một ác mẫu bị khởi tố, không chạm được vào căn nguyên sâu xa của câu chuyện. Nó buồn hơn cả một nỗi buồn" Cắt bớt những tượng đài ngàn tỷ sẽ có nhiều trường mầm non trong các khu công nghiệp để cho nhũng đứa trẻ này và bố mẹ chúng có bớt đi những " buồn hơn nhũng nỗi buồn"! Nỗi buồn hơn cả nỗi buồnNỗi buồn đeo bám hoài vương phận nghèoNỗi buồn ai muốn mang theoNỗi buồn sao khó vượt leo hỡi ngườiLà vì ai đó thích chơi?Hay vì ai đó chẳng nơi cậy nhờ?Cơ quan đoàn thể thờ ơChưa quan tâm đến, chỉ mơ màng nhìnPhận nghèo lại phải làm thinhBao giờ xóa hết buồn kinh nỗi buồn ... Rất phục Đức Hoàng bạn nằm trong số rất ít những nhà báo dám nói lên những sự thật hiển nhiên của xã hội này Buồn và cay đắng Giá như cái ngày ấy, của một tháng mùa hè, năm nào đó không tới. Biết đâu, sẽ không có những bài báo cay đắng thế này. Biết đâu, trong số hàng ngàn, hàng vạn công nhân nghèo kia, cha ông họ đã bỏ xương máu nơi chiến trường, để đổi lại là cuộc sống vất vả, nghèo khó cho con em mình ngày hôm nay. Có việc làm là quý rồi dù mức lương mới chỉ là lương cơ bản ! hãy chăm chỉ ngay cả khi phải tăng ca . Công ty có doanh thu tốt , mức lương sẽ được tăng và kéo theo các phúc lợi . Không chú tâm công việc chỉ nhăm nhe đòi lương cao , kinh phí lấy ở đâu để lương cao ? Ông chủ cũng trông chờ vào doanh thu mới có miếng mà ăn ? . Công nhân phổ thông cũng được , chăm chỉ và thái độ tốt doanh nghiệp cũng rất cần . Ở trọ cũng không sao . Lấy vợ , lấy chồng cũng không sao . Sinh con cũng không sao ,đón ông bà lên giúp ( còn khó khăn thì cả gia đình nội ngoại đều phải cố gắng ) , hoặc gửi trẻ tư nhân . Không phải chỗ nào cũng xấu . Hai vợ chồng tằn tiện chi tiêu hàng tháng cũng có để dư ? tích góp mua đất xấu hay xây nhà ở quê . Đầu tư cho con cái ăn học theo khả năng của mình .Có sức khỏe là có tất cả..tương lai và thoát nghèo ở đấy chứ ở đâu ?. Tương lai sáng hay không tùy thuộc vào bản thân mình . Lười lao động sẽ chẳng có gì đâu ! Mỗi một công việc hay công trình đều có một chủ thể. Chúng ta ai cũng nói :"con người là vốn nhất" là đã xác định đúng chủ thể, tuy nhiên hành động thì lại khác. Con người ở đáy không chỉ có những người của công chúng, những đại gia, những cô gái đẹp, những quan chức mà còn là những người lao động. Người lao động (công nhân, nông dân, ngư dân ...) chiếm phần lớn dân số, tuy nhiên họ chưa được coi trọng một cách đúng mức và thực chất. Để đánh giá một xã hội thì đừng đánh giá thông qua những người đi ô tô bạc tỷ mà nên xem những người lao động sống thế nào. Giờ tôi mới biết tại sao cứ sang năm mới các doanh nghiệp lại tuyển công nhân....