Kho báu bên sông Hồng Đó là một điều ước từ lâu. Tôi đã bơi qua khúc sông giữa Bát Tràng và Khuyến Lương. Sang được bờ bên kia, sức gần kiệt, tôi nằm nghỉ, rồi cứ quần đùi ướt sũng nhờ chuyến đò ngang về lại bờ bên quê mình.Quê tôi ngay ven sông Hồng tại Gia Lâm. Hồi bé, tôi vẫn đi bộ dọc đê sông Hồng từ nhà lên Hà Nội trọ học. Trí nhớ tôi vẫn in từng đoạn sông, nhất là mùa lũ. Đi trên con trạch của bờ đê, chúng tôi có thể khoả chân xuống nước sông đang dữ dằn chảy xiết.Năm 1994, Tổng cục Địa chính mới thành lập, Thủ tướng ban hành Quyết định 773 về khai thác, sử dụng đất hoang hoá, bãi bồi ven sông, ven biển và mặt nước ở đồng bằng. Tôi nhớ ngay đến quê mình. Bên kia sông là nơi đô hội, còn bên này sông, quê tôi vẫn xác xơ.Tôi tự đi khảo sát bãi sông Hồng xem sao. Trên bãi bên thành phố, nhiều nhà tạm đơn sơ được dựng lên trái phép như những xóm nghèo cho dân tứ xứ thuê để kiếm sống, có cả xóm tụ bạ của xã hội đen. Thấy dăm biệt thự sang trọng trong vườn cây được chăm sóc công phu, tôi hỏi ra cũng là xây trái phép, nhưng đều của ông nọ, bà kia cả.Phần bãi lùi ra xa Hà Nội, chính quyền các xã đều lạm quyền cho các hộ thuê đất để trồng trọt. Trông mà thấy phung phí đất đai quá.Năm 2007, tập đoàn Posco, Hàn Quốc đã đề xuất dự án phát triển Thành phố Sông Hồng trên diện tích đất giữa hai con đê của sông dựa trên kinh nghiệm thành phố sông Hàn bên họ. Dự án dấy lên tranh luận gay gắt, người phản đối nhiều hơn người ủng hộ.Có những ý kiến như: lại bày trò lấy đất của dân, đền bù rẻ mạt, biến thành đất ở rồi bán giá cao hơn; làm gì có doanh nghiệp nào đủ tiền mà xây thành phố hiện đại như thế... Tôi cũng viết một bài, cho rằng ý tưởng rất hay nhưng chỉ băn khoăn về phương án trị thuỷ con sông dễ giận này.Dự án Thành phố Sông Hồng đến nay được nhắc lại nhiều lần. Mọi ý kiến dù chê hay khen đều ẩn chứa ý tưởng coi sông Hồng như phần hồn của Hà Nội. Không có sông Hồng, không phải là Thăng Long - Hà Nội.Sông Hồng đứng đó cùng lịch sử đã tạo nên một Hà Nội khác biệt, đầy chất lãng mạn, oai hùng.Tôi đã đọc nhiều thư tịch cổ về phong thuỷ Việt Nam. Người ta nói rằng dãy Hoàng Liên Sơn và sông Hồng là cặp long mạch một dương, một âm bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng qua nước ta, đến ngã ba hợp với sông Đà thì kết thúc, rồi sông Hồng chảy tiếp đổ ra biển Đông.Nếu nối dài đường thẳng theo sông Hồng, phía Tây Bắc đi qua đỉnh Everest cao nhất thế giới và phía Đông Nam đi qua vũng Mariana sâu nhất thế giới. Về địa phong thuỷ, cặp long mạch gắn với sông Hồng đứng trên tầm thế giới, giúp cho đất nước và dân tộc Việt trường tồn.Có ý kiến cho rằng, phố cổ Hà Nội có giá trị "vàng", tại sao đất bãi sông Hồng chỉ có giá trị "bèo". Hai nơi không xa nhau lắm mà giá trị đất đai cách nhau một trời, một vực. "Làm gì để đất bèo thành đất vàng?" là câu hỏi lớn cho Hà Nội. Theo tôi, dự án Thành phố Sông Hồng là câu trả lời.Nhìn trên bản đồ ảnh vệ tinh, có thể thấy sông Hồng khi chảy qua Hà Nội như bị níu lại. Đoạn sông ở đây phình rộng ra, nhiều bãi giữa nổi lên làm ra cảnh tượng như hai con sông bện chặt vào nhau và quyến luyến Hà Nội không muốn chảy tiếp. Vì vậy mà cổ nhân đặt tên cho đoạn sông này là Nhị Hà. Từ đây, có thể thấy đoạn Nhị Hà ẩn chứa tiềm năng của một khu vui chơi giải trí gồm cả lịch sử lẫn cảnh quan hiện đại.Ngày 1/8/2008, sau nhiều thảo luận phức tạp, Quốc hội đã quyết định sáp nhập toàn bộ tỉnh Hà Tây, gồm Hà Đông và Sơn Tây xưa, vào Hà Nội theo tờ trình của Chính phủ. Tờ trình cũng nói tới thế phong thuỷ của Hà Nội khi được mở rộng.Khi đó, tôi đã rất băn khoăn về quyết định này. Căn cốt về phong thuỷ không rõ ràng, bóng dáng về địa kinh tế để phát triển cũng mờ ảo. Điều thấy rõ nhất là giá đất Hà Tây cũ có thể tăng cao và văn hoá xứ Đoài rơi vào nguy cơ mất mát dần.Thực ra, trước đó, khi xem xét mở rộng Hà Nội, Ban Chỉ đạo đã đưa ra 5 phương án. Trong đó, phương án một đã được lựa chọn như hiện nay, các phương án hai tới bốn chỉ là gia giảm từ phương án một. Riêng phương án 5 mang theo triết lý phát triển khác, lấy sông Hồng làm trung tâm và chia Hà Nội thành hai nửa cân đối, tả và hữu sông Hồng.Theo phương án 5, Hà Nội đón nhận thêm thành phố Hà Đông, các huyện Đan Phượng, Hoài Đức, Thanh Oai, Thường Tín của Hà Tây; huyện Mê Linh và Thị xã Phúc Yên của Vĩnh Phúc; huyện Từ Sơn, Thuận Thành của Bắc Ninh; huyện Văn Giang, Văn Lâm của Hưng Yên.Phương án này mới vực dậy địa thế phát triển Hà Nội dựa vào sông Hồng, hợp cả phong thuỷ theo tư duy xưa lẫn lý thuyết địa kinh tế hiện đại. Không gian sông Hồng từ đền Tản Viên Sơn Thánh trên núi Ba Vì phía Tây Bắc kéo đến đền Chử Đồng Tử phía Đông Nam, tạo nên khung cảnh hai trong "Tứ bất tử" của đất Việt gắn với sông Hồng, dẫn dắt Hà Nội trường tồn. Đoạn sông này hứa hẹn một thành phố du lịch trên sông với nhiều dạng cầu kết nối, nhiều công trình trên mặt nước khác biệt.Dự án đến nay chưa thành hiện thực, nhưng tôi vẫn cho rằng nó là lựa chọn tối ưu cho Sông Hồng và Hà Nội. Sẽ có người đặt lại hai câu hỏi cơ bản: lấy kinh phí đâu để xây dựng và phương án trị thuỷ ra sao?Phương án trị thuỷ hoàn toàn phụ thuộc vào giải pháp kỹ thuật, ngày nay ta có nhiều lựa chọn an toàn và độc đáo. Còn nghệ thuật tạo ra kinh phí đầu tư xây dựng là lấy từ vốn hoá đất đai. Đất bãi Sông Hồng đang giá "bèo" mà thành "vàng mười" thì làm gì chẳng được? Điều quan trọng là nguồn thu từ chuyển đổi đất đai phải được nhà nước đưa vào phát triển đô thị.Các nước phát triển nhờ dùng nghệ thuật vốn hoá đất đai mà trở nên thịnh vượng. Đà Nẵng đã dùng cách này xây được một thành phố đáng sống, dù nguồn thu từ đất bị rơi vãi cũng nhiều."Tôi muốn mang Hồ Gươm đi trú đông, nhưng làm sao mang nổi được sông Hồng?" (ý thơ Trần Mạnh Hảo). Ai chia xa Hà Nội đều không thể mang được phần hồn của sông Hồng. Hà Nội phát triển mạnh mẽ hay không cũng chờ ở sự ứng xử đúng đắn của chính quyền với phần hồn đó.Đặng Hùng Võ BÃI ĐÁ SÔNG HỒNGSinh nhật này em có về bãi đáSông Hồng lững lờ nước sắp cạn khôCòn đâu ngày khúc khích trong ruộng ngôEm hay lườm rồi nhiếc...rõ dở hơiPhố sáng đèn lại đi ra bãi chơiBiết tỏng rồi nhưng em vẫn làm thinhGái thôn quê tát nước ở đầu đìnhCó sá gì khi đi chơi bãi đáNay sinh nhật sum vầy vui cả khoáEm không về em thấy thật lẻ loiMan mác buồn chẳng chụp ảnh vui chơiChỉ nhớ ngày cùng nhau ra bãi đáĐến bây giờ đã thành Công viên hoaXanh đỏ tím vàng,nhà hàng tiệc yếnNgồi một mình nhớ tháng ngày lưu luyếnTiếc tiếng cười hic hic trong ruộng ngôMấy chục năm rồi gắn bó Thủ đôVấn vương hoài nhớ những kỷ niệm xaThổn thức lòng nhớ mãi thời bãi đáNhớ cái người hay lườm nguýt...đừng Anh NƯỚC THẢI ĐỔ XUỐNG HẠ LƯU. Thành phố bên trong đê thì còn xử lý đươc nước thải. Các bác xây nhà, xưởng trên đất bãi tức là nước thải sẽ đổ THẲNG vào dòng sông, là huyết mạch, nguồn sống, là an ninh nước và lương thực của cả vùng đồng bằng hạ lưu, từ Hưng Yên tới Thái Bình. Mong các bác nghĩ kỹ về tác hại môi trường và có giải pháp, trước khi nói về lợi ích kinh tế. Kính. Khu đô thị nên xây dựng trong đê còn đọc 2 bên sông Hồng thì chỉ làm Công viên khu vui chơi giải trí trí từ bình dân đến cao cấp để trở thành rừng trong lòng giữa thủ đô phục vụ cho người dân khu vực miền Bắc và khách nước ngoài môi Trường được sạch con người sẽ phát triển.. Hay Tuyệt bác Võ ạ! Cảm ơn bác dám nói thẳng thắn ! Theo tôi phát triển thành phố lấy sông làm trọng tâm thì còn phải chú ý đến vấn đề vệ sinh môi trường,xử lý nước thải vô cùng phức tạp và tốn kém Hai bên sông Hồng chỉ làm Công viên khu vui chơi du lịch nhiều cây xanh để phục vụ người dân trong khu vực miền Bắc và khách nước ngoài chứ xây khu đô thị là sẽ băm lát hai bên sông Hồng rất nguy hiểm.. Cảm ơn bài của bác Võ rất tổng hợp. Bọn em có ý kiến từ lâu lâu là MỞ DỌC HÀ NỘI: có thể lấy hai bên bờ sông Hồng mỗi bên bờ khoảng 5-10 km dọc theo sông qua các tỉnh Hà Nam, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình cho tới cửa biển. Quy hoạch như thế để mở dọc HN là tạo ra thêm các đô thị vệ tinh và hành lang vệ tinh. Các tỉnh và TP dọc hành lang sẽ dần dần và tự phát triển các khu đô thị theo quy hoạch đó.Hà Nội sẽ có hình dáng như con rồng thời Lý. Không làm mất hẳn một tỉnh có tính truyền thống lâu đời như Hà Tây. Dân không cần lên Hà Nội mà vẫn trở thành người thuộc Thủ đô và khu vực Thủ đô Hà Nội (giãn áp lực di dân lên Thủ đô ly nông bất ly hương).Hai bờ đê xây dựng thành đường cao tốc và cứ khoảng 5-10km xây một cầu, tổng khoảng cách từ rìa HN hiện nay về tới cửa sông khoảng gần 100km cần thêm 5-8 cầu mới nữa vì đã có khá nhiều cầu đã và sẽ xây bắc qua sông Hồng.Hai bên sông phát triển khu đô thị mới, làng nghề, khu du lịch, nghỉ dưỡng, thể thao giải trí...Phát triển giao thông thủy, công nghiệp đóng du thuyền cho nội địa và xuất khẩu, du lịch thủy..Cửa sông xây dựng thành nơi cho tàu thuỷ khá lớn đi qua, nhất là tàu du lịch từ các nước đến phía Bắc, tàu nhỏ có thể chạy thẳng lên Hà Nội; dọc đường có biết nhiều cảnh quan và công trình phong phú để thăm quan, tàu lớn sẽ đỗ ở cảng biển và khách di chuyển bằng tàu nhỏ và các phương tiện khác.Khi đó giao thông thủy của Thủ đô cũng sẽ là một lựa chọn của người dân và trở thành một phương tiện phổ biến, giảm tắc đường Hai bên sông Hồng nên làm công viên, mường tượng như một khu rừng trong thành phố, không nên hình dung kiểu đại lộ chạy hai bên bờ sông, rồi hàng trăm nhà chọc trời mọc hai bên nhìn cho hoành tráng, sầm uất và sang trọng. Chưa chắc đâu nhé, sông Hồng nó không hiền hòa như sông Hương, sông Hàn hay sông Sài Gòn. hay quá, nhẹ nhàng mà đầy đủ. hơn 10 năm trước đã có chiến dịch phát triển phía tây trục Ba Vì, nay lại thêm phía đền Chử là đẹp Sông Hồng là một phần hồn cốt của Thăng Long xưa và Hà Nội ngày nay. Nhưng để giải quyết vấn đề phát triển chỗ ở cho người dân trong giai đoạn đầu của phát triển khi tiềm lực kinh tế còn hạn hẹp thì phát triển về phía Tây là hợp lý. Giờ đây khi nhu cầu nhà ở đã ổn hơn, dư địa kinh tế đã vững, thì phương án xoay trục lấy sông Hồng làm trung tâm là cần thiết. 1 lưu ý nữa là vấn đề trị thủy sông Hồng giờ đã cơ bản hoàn thành với những công trình thủy điện lớn ở khu vực miền núi phía Bắc nên việc phát triển đô thị về bên kia sông và tận dụng vùng bãi bồi trên sông là trung tâm văn hoá, không gian xanh sẽ biến HN thành 1 thành phố mang đầy đủ nét văn hoá, chính trị và kinh tế độc nhất trên thế giới.Trong những vấn đề về phát triển thành phố lấy sông Hồng là trung tâm, tôi mong chính quyền TP giữ lại cầu Long Biên và có sự duy tu, phục dựng lại nguyên bản để giữ lại giá trị lịch sử và văn hoá của HN. Nên trồng thật nhiều cây ở bãi sông hồng, thành một công viên cây xanh, để mọi người đến thăm quan, khai thác du lịch hai bên bờ sông, hoặc có thể quy hoạch sân golf cũng được, tránh quy hoạch khu đô thị sẽ phá vỡ thế cân bằng hàng ngàn năm nay, ảnh hưởng đến thủy văn dòng sông, dẫn đến hậu quả khôn lường cho con cháu chúng ta mai sau. Theo ý kiến của tôi thì thực tế phương án sát nhập Hà Tây vào Hà Nội là hoàn toàn đúng đắn. Sông Hồng mà làm tâm Hà Nội thì phải tiêu tốn vô vàn nguồn lực để làm hệ thống cầu phục vụ hàng chục triệu dân 02 bên sông. Cảm ơn bác Võ! Tôi nghĩ Hà Nội muốn phát triển bền vững vẫn phải lấy sông Hồng làm trung tâm để phát triển ra 2 bên. Bài viết mang lại nhiều kiến thức khá mới lạ với người trẻ như cháu. Cám ơn chú Võ. Quả thực là một bài rất tuyệt! Chúc chú luôn mạnh khoẻ!