Phản cảm Người đứng đầu ngành văn hoá đất nước cho rằng, người mẫu này đến dự Liên hoan phim Cannes (Pháp) với tư cách cá nhân, nhưng ăn mặc "hết sức phản cảm", cần lên án. Thậm chí, Bộ trưởng Thiện cho biết sẽ nghiên cứu quy định để xử phạt các trường hợp tương tự.Sự "phản cảm" mà ngài Bộ trưởng lo lắng đến từ chiếc đầm xuyên thấu cơ thể, được cắt khoét, xẻ hai tà cao quá hông của người mẫu trên thảm đỏ Cannes. Ngay sau khi những bức ảnh ấy được phát tán, mạng xã hội và truyền thông đồng loạt bàn tán, bình phẩm không ngớt. Có ý kiến cho đó là quyền cá nhân. Người lại nói đó là hành vi "phản cảm" không thể chấp nhận.Nhưng điều tôi ngạc nhiên nhất là sự việc đã đi vào cả nghị trường Quốc hội một cách nghiêm túc, được sử dụng phân tích bởi người đứng đầu một cơ quan hành pháp với các nhà lập pháp.Tôi cố gắng đi tìm hiểu ý nghĩa nội hàm của từ "phản cảm" là gì mà có sức ảnh hưởng ghê gớm đến như vậy. Trong các văn bản quy phạm pháp luật, chưa có định nghĩa về khái niệm này. Tôi hỏi các nhà ngôn ngữ học thì mỗi người đưa ra một cách hiểu khác nhau.Một nhà ngôn ngữ học giải thích "cảm" là tình cảm, cảm tình. "Phản cảm" là làm cho không còn tình cảm. Một nhà nghiên cứu Hán Nôm chia sẻ, trước đây, từ phản cảm rất ít khi được dùng, gần đây mới bị lạm dụng. Theo nguyên nghĩa tiếng Trung, "phản cảm" là cảm giác, tâm lý phản đối, không hài lòng. Theo từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê, "phản cảm" là gây ra phản ứng tiêu cực, làm cho cảm thấy bực mình, khó chịu và thường nói về người thưởng thức nghệ thuật.Còn tôi hiểu rằng, phải chăng "phản cảm" đang được dùng hiện nay là một tính từ mang nét nghĩa nào đó rất thiêng liêng, thấm nhuần bản sắc, được coi là đúng đắn, mang nhiều giá trị văn hoá nên hiển nhiên được mọi người thừa nhận và phổ biến.Nhưng làm sao mà sự "cảm" của mỗi quan chức, mỗi nhà báo, mỗi người dùng mạng xã hội, của gần trăm triệu người dân Việt Nam lại cùng giống nhau, theo một nghĩa mơ hồ nào đó được?"Phản cảm" là khái niệm mông lung, không có nội hàm rõ ràng. Nhưng đáng lo ngại thay là nó đang được lạm dụng để điều chỉnh xã hội. "Phản cảm" ngày càng phổ biến trong phát ngôn của quan chức. Nhiều quyết định xử phạt hành chính của nhà chức trách xuất phát từ khái niệm này.Năm 2014, ca sĩ Hương Tràm mặc bikini biểu diễn trong quán bar ở Hà Nội. Sau đó, cô bị Sở Văn hoá phạt 10 triệu, cấm diễn 3 tháng vì "ăn mặc phản cảm khi biểu diễn, trái với thuần phong mỹ tục Việt Nam".Năm 2016, người mẫu Phương Mai mặc váy lộ vòng một, sau đó, bị Cục Nghệ thuật biểu diễn phê phán là phản cảm. Năm 2012, ca sĩ Thu Minh bị phạt 3,5 triệu vì mặc áo lấp ló vòng một ở đêm nhạc TP HCM. Năm 2011, Minh Hằng mặc bikini biểu diễn và bị Sở Văn hoá Quảng Bình phạt 3,5 triệu và nhắc nhở. Sau đó, cô một mực phản bác quyết định này vì khẳng định bộ đồ "không phản cảm".Không ít nghệ sĩ khác cũng từng bị nhà chức trách xử phạt, cấm diễn chỉ vì mặc trang phục được cho là "phản cảm". Vì không định nghĩa được rõ ràng nội hàm của phản cảm, nên khái niệm này có quyền năng ghê gớm, giúp nhà quản lý xử phạt mọi đối tượng, mọi hành vi mà họ cảm nhận là phản cảm.Khi còn làm phóng viên mảng văn nghệ, tôi được nghe nhiều tiếng kêu than trời của nhà sản xuất điện ảnh, hoạ sĩ truyện tranh, người làm sách, nhiếp ảnh gia, hoạ sĩ... bởi bao năm nay họ khốn khổ vì khái niệm "thuần phong mỹ tục" được đưa vào các văn bản quy phạm pháp luật. Đến nỗi nhiều nghệ sĩ trước khi lên ý tưởng sáng tạo tác phẩm nào đó luôn phải tự trả lời, tác phẩm này có vi phạm "thuần phong mỹ tục" hay không? Bởi chỉ sơ sẩy phạm vào vùng cấm mơ hồ đó, thì đứa con tinh thần có thể sẽ chết yểu trước khi đến được với công chúng.Nhưng "thuần phong mỹ tục" dù có mơ hồ cũng còn là thứ đã được đưa vào văn bản. "Phản cảm" thì thậm chí còn không có trong văn bản mà chỉ có trong đầu quan chức. Sự mơ hồ tăng lên gấp bội. Chính khái niệm mơ hồ này đang là chiếc vòng kim cô trói buộc tư duy sáng tạo của nhiều quan chức và nghệ sĩ quốc doanh.Mới đây, ông Cho Kwang Han, tân thị trưởng thành phố Namyangigu (Hàn Quốc) ngỏ ý tặng cho TP Huế bức tượng Người đàn ông cúi đầu để tăng cường mối quan hệ hữu nghị, hợp tác. Tượng cao 6 mét, đúc bằng nhôm và đá Machan với thông điệp tôn trọng và thấu hiểu và thể hiện phong cách chào hỏi khiêm nhường của người Hàn Quốc.Vậy mà, chỉ vì đây là tượng người đàn ông khoả thân, nên khi nhận được lời đề nghị của phía Hàn Quốc, chính quyền TP Huế đã phải họp không biết bao nhiêu cuộc để cùng chuyên gia xem xét bức tượng có phản cảm hay không? Có nên nhận bức tượng hay không? Nếu nhận thì đặt ở đâu để không phản cảm? Thậm chí việc này vượt ngoài thẩm quyền của TP Huế, phải xin ý kiến tỉnh uỷ quyết định. Cuối cùng, Thường vụ Tỉnh uỷ Thừa Thiên Huế nhất trí đặt bức tượng Người đàn ông cúi đầu ở công viên 3/2, trước Đại học sư phạm Huế.Một người đàn ông khỏa thân là "phản cảm". Ngay cả một con giáp tưởng tượng cũng có thể là "phản cảm". Năm 2017, bỗng một ngày người ta phát hiện trên dải phân cách một tuyến phố ở Hải Phòng xuất hiện con rồng được tạo hình bằng cây cảnh và hoa vàng giống hình tượng Pikachu trong phim hoạt hình.Thời điểm đó, truyền thông và mạng xã hội lập tức dậy sóng với đủ khen chê trái chiều. Vì quá lo sợ các ý kiến cho đó phản cảm, khiến chính quyền Hải Phòng phải vội vàng tháo dỡ Pikalong. Cái gì cũng vướng nguy cơ phản cảm, rất nhiều nhà quản lý đô thị quyết định rằng mình sẽ... không làm gì. Đi qua bao cung đường trên nhiều thành phố khắp đất nước, ta chỉ thường thấy những cây hoa lá được tạo hình kỷ hà vô tri, cây xanh được tỉa thành vuông, tròn, tứ giác. Ở một đất nước có nền mỹ thuật dày dặn bậc nhất Đông Á, đường phố đầy các hình "trang trí đường diềm" kiểu trẻ con cấp một. Nhưng có lẽ làm vậy thì sẽ tránh được... nguy cơ phản cảm.Cũng vì loay hoay trong khái niệm mơ hồ là "phản cảm", mà bao năm qua, các sản phẩm văn hoá quốc doanh luôn chết yểu từ trong trứng nước, không thể bắt nhịp với hơi thở đời sống đương đại, dù được nhà nước đầu tư không ít tiền bạc.Nhìn vào hệ thống tượng đài được nhà nước xây dựng từ Bắc tới Nam, ta dễ dàng bắt gặp những khuôn mẫu na ná nhau. Đó là danh nhân đứng vẫy tay chào hoặc ngồi đọc sách. Nền mỹ thuật quốc doanh gần như vắng bóng những tác phẩm có tính tương tác cao với con người, làm rung động người xem.Các lĩnh vực xuất bản, nhiếp ảnh, truyện tranh, hội hoạ... do nhà nước đầu tư cũng đều chung số phận như vậy.Nhiều lúc tôi tự hỏi, vì sao công cuộc chống phản cảm ở nước ta lại vất vả, cực nhọc đến vậy. Mỗi khi có sự sáng tạo le lói loé lên, là lập tức bị quan chức, truyền thông, mạng xã hội lên án là "phản cảm". Cái khái niệm quyền lực đến hoang đường này, liệu có thể dẫn chúng ta đến chỗ không còn biết "cảm" cái gì nữa?Vũ Viết Tuân Phản cảm ở đây có ý là khi nhìn vào sẽ không cảm thấy cái hay cái đẹp của một con người, sản phẩm, tác phẩm... Chỉ thấy cái dung tục, rẻ tiền, không ý nghĩa... Chúng ta cầu thị cái mới, cái hay,cái đẹp.... Chứ không cầu thị những thứ lai căng ,lố lăng, suy đồi...., tôi chỉ nói ngắn gọn vậy thôi. Tôi sang Dubai và các nước Arap , bên đó quy định cấm cả nước không được uống rượu và hút thuốc , phụ nữ thì che mạng kín... thấy họ tuyệt đối tuân thủ. Đất nước họ rất hiện đại , văn minh và giàu có, xã hội rất thanh bình và an ninh... Theo tôi mỗi nước có truyền thống văn hóa riêng, có mặt tốt và mặt hạn chế... tạo nên bản sắc của dân tộc đó, ai chấp nhận thì ở lại, ai không chấp nhận thì ra đi... rất khó để tranh luận đúng sai ở đây. Tôi hiểu " Phản cảm" nghĩa là số đông thấy hành vi đó là không đẹp và gây khó chịu cho họ. Tôi thấy bộ trưởng đề cập vấn đề này cũng hợp với số đông người dân Việt Nam, cứ để tự do chắc chắn có những nhóm người sẽ khỏa thân ra phố vì họ thấy thế là đẹp là thoải mái. Phản cảm nhất là những vụ thất thoát hàng ngàn tỷ đồng, là làm được một nơi, đặt trạm thi phú một nẻo, là nuôi heo trồng chuổi đót xây biệt phủ... Đồng ý 100% với tác giả, không hiểu phản cảm là cái gì, nhưng nó kìm hãm sáng tạo là cái chắc. Bài viết rất hay, góc nhìn nhận của tác giả rất sâu sắc. Giúp cho những người có trách nhiệm cần phải thấu đáo hơn khi đánh giá một vấn đề, một tư cách con người bằng sự khách quan nhất trong thời đại văn minh hôm nay, chứ không phải bằng cảm xúc cá nhân của bản thân ai đó khi ngồi trên ghế "giám khảo". Bài viết nêu một vấn đề mà tôi có thắc mắc bấy lâu nay. "Phản cảm" là gì? Mà sao các cơ quan quản lý ngành văn hóa thường đem "phản cảm" ra để xử phạt trong khi họ không hề định nghĩa nó rõ ràng, cụ thể. Đồng ý với tác giả. Đôi khi tôi cảm thấy chúng ta đã quá để ý đến 1 số phản ứng của 1 số cư dân mạng mà không hề biết đấy là số ít hay số nhiều. Mà dù là số nhiều, liệu đó thật sự có phải là phản ứng của số đông người dân Việt Nam hay không? Vì tôi tin rằng 1 phần rất lớn người Việt hiện tại không tham gia bình luận trên Internet nhiều mà các thành phần này chỉ tập trung nhiều ở các thành phố lớn. Chưa kể, những bình luận như vậy chỉ có nhiều lắm từ vài nghìn đến vài chục nghìn người, có thể nói là quá ít nếu so với 100 triệu người Việt khắp cả nước. Nhưng "số ít to mồm" này lại được chú ý nhiều hơn vì nó được đưa lên mạng xã hội. Cái gọi là "cộng đồng mạng" thực chất chỉ là 1 phần nhỏ trong 1 cộng đồng tổng thể sự dụng internet mà thôi. Người việt hiện nay dường như rất thiếu sự khoan dung,tôn trọng sự khác biệt.Ai không đồng quan điểm với mình dều sai cả.Ăn mặc,trang điểm không hợp mắt của mình là không chấp nhận.Đòi phạt,lên án. Tác giả nhìn ra sự ...lạm dụng bừa bãi chữ PHẢN CẢM tôi thấy rất đáng quan tâm. Nhưng những trường hợp bị gán tội với chữ PHẢN CẢM từ ít lâu nay thì quả thật không có trường hợp nào tôi thấy mọi người đều thích, đều đáng bênh vực. Tôi thấy thay thế bằng chữ DỊ ỨNG cũng không rõ ràng. Cần phải tách bạch cho từng trường hợp liên quan đến luật pháp, đến đạo lý, đến giáo dục, đến mỹ thuật, đến văn chương,đến mỹ tục... "Hãy cho bạn trẻ một tràn vỗ tay nào ". "Xin lỗi, Chúng tôi không có văn hoá đó, chúng tôi chỉ soi thôi". Sự sáng tạo của giới trẻ, tiếc thay luôn bị chê nhiều hơn khen. Ý tác giả đúng ở một khía cạnh, nhưng sẽ nguy hiểm cho xã hội, nhất là các bạn trẻ vì không hiểu hết cái ngọn nguồn, mà lại càng đề cao cái cá nhân. "phản cảm" ở đây có nghĩa tương tự một hành vi mà gây cảm xúc xấu hổ tiêu cực cho quần chúng, đi ngược lại hành vi chung của quần chúng, ví dụ hành động khỏa thân chốn công cộng. Nếu nói như tác giả thì xét về chủ nghĩa cá nhân, thì thân thể đó là của tôi, tôi có quyền khoe chứ sao? nhưng ở đây, nó làm ảnh hưởng đến cảm xúc người khác khi phải nhìn những cảnh đó (đừng lập luận là nếu "phản cảm" thì đừng có nhìn nhe), thế là nó đã "phản cảm" rồi đấy. Văn hoán Á Đông ngày xưa đều đề cao nép đẹp kín đáo của phụ nữ và đàn ông, do ảnh hưởng của nho giáo và phật giáo. Nhưng thời nay với sự hội nhập với thế giới quan niệm về cái đẹp đó cũng hội nhập hơn do sự yêu cầu của thời đại. Rất nhiều nước Á Đông đã cởi mở hơn giúp cho ngành công nghiệp điện ảnh, âm nhạc và nghệ thuật phát triển như vũ bão, điển hình là Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Đài Loan và gần đây có cả Trung Quốc. Còn mỗi Việt Nam là còn khắt khe và mơ hồ với khái niệm phản cảm này. Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi tư duy ! Làm khác thiên hạ đem lại sự xấu hổ, Hỗ thẹn gây sốc cho cộng đồng. Nếu là đẹp thì không là phản cảm rồi? đơn giản vậy thôi Ừ thì, vì nó ... phản cảm! theo tôi , nếu ta tung hô đúng cái đẹp của nghệ thuật mà mình hướng đến thì nó không hề "phản cảm". Nhưng đứng hát trên sân khấu để cho khán giả thưởng thức âm nhạc, chứ không phải để khoe 3 vòng cho khán giả nhìn và trầm trò khen. Khi đó không biết khán giả khen giọng hát hay, hay là thân hình gợi cảm.