Chủ nghĩa lý lịch Bộ phận tổ chức của đơn vị cử người đi nhiều tỉnh thành hoàn thiện hồ sơ, ròng rã cả tháng trời. Khi xác minh về một người bác vợ, tôi nhận được tin sét đánh: "Bác từng làm đơn xin ra khỏi Đảng".Bác vợ tôi vốn là một quân nhân, phục vụ trong quân ngũ cho tới lúc nghỉ hưu. Khi quá trình xác minh diễn ra, ông đã mất. Thế mà vì một quyết định cách đó hàng chục năm của ông, hôn nhân của tôi tưởng đã phải hoãn lại. May thay, đơn vị tìm được hai nhân chứng cùng thời, xác nhận bác xin ra khỏi Đảng năm 1991, chỉ vì suy nghĩ nhất thời trước sự sụp đổ của Liên xô chứ không có vấn đề tư tưởng gì khác.Tôi sau đó vẫn được lấy vợ. Nhưng tôi biết còn có nhiều người không được may mắn như thế, phải chấp nhận sống ngoài giá thú, sinh con có cháu với người mình yêu và chờ đến khi nghỉ hưu, tóc đã bạc trắng mới lặng lẽ ra phường đăng ký kết hôn hay hợp thức giấy tờ cho các con được mang họ bố.Chủ nghĩa lý lịch từ tận những năm cải cách ruộng đất ở miền Bắc đã gây ra nhiều chuyện đau lòng. Nhưng đến giờ nó vẫn đang ám ảnh không ít người. Mới đây, một thanh niên khi đi nộp hồ sơ bị nhà tuyển sinh đánh giá “lý lịch không tốt”, cho dù cha mẹ chưa từng có án tích. Đến khi gia đình cố tìm hiểu mới được trả lời rằng: do họ "đi khiếu kiện đất đai'. Tất nhiên là chẳng có văn bản nào quy định điều này và đây là một sự diễn giải quy định tuỳ tiện. Khi mà những lá đơn khiếu kiện của gia đình em vẫn đang được các cấp thụ lý làm rõ, thì việc quy kết “đi khiếu kiện đất đai là vết đen” rõ ràng là một sự ám ảnh nặng nề của chủ nghĩa lý lịch.Câu chuyện này cũng giống chuyện của tôi năm xưa, cực kỳ mơ hồ và chẳng liên quan gì đến năng lực hay trách nhiệm của những người trực tiếp được xét đến. Nhưng nó vẫn có thể bẻ lái cuộc đời con người sang hướng khác.Bao năm qua, đã có bao nhiêu người tài không có điều kiện được đi học, được cống hiến cho đất nước vì dù môn học nào cũng giỏi, riêng “môn Lý”- tức lý lịch là không đạt.Chủ nghĩa lý lịch còn thể hiện theo chiều ngược lại: khi chúng ta ưu tiên cho một ai đó vì lý lịch của họ. Chuyện cộng điểm thi vì “con em trong ngành” và “con của người có công” cũng đã tạo ra ý kiến trái chiều nhiều năm qua.Khi mà “chọn người tài chứ không chọn người nhà” là một chủ trương lớn, thì việc tuyển chọn kiểu này hàm chứa sự không công bằng. Lịch sử của chúng ta có những câu chuyện nhân văn như Vua Trần Nhân Tông từng cho đốt hết thư tịch, bằng chứng tố cáo những người theo giặc, tránh tình trạng truy bức, trả thù để yên lòng dân. Hiến pháp nước ta, cũng như nhiều nước khác trên thế giới, ngay trong dòng đầu tiên, công nhận: “Mọi người đều sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được”. Nhưng năm nay hay năm sau, năm sau nữa, sẽ vẫn tiếp tục có những chuyện buồn lòng của những người trẻ phải chịu trách nhiệm vì những việc cha, ông họ đã làm từ lúc họ còn chưa ra đời. Nếu chủ nghĩa lý lịch không được sửa đổi. Những trở ngại mà chủ nghĩa lý lịch gây ra, không chỉ đóng lại cánh cửa ước mơ của các em học sinh mà còn ngăn cơ quan công quyền có cơ hội tuyển dụng người tài. Và nếu vẫn còn một thứ chủ nghĩa đề cao lý lịch, soi kỹ để tìm từng “vết đen”, thì chính chủ nghĩa ấy, tâm lý ấy, sẽ đi soi lý lịch để tìm những “vết đỏ” kiểu "đồng chí này là con đồng chí nào". Và như thế, cái mệnh đề “chọn người tài chứ không chọn người nhà” còn lâu lắm mới vượt qua được chủ nghĩa lý lịch.Đinh Công Tiến Giá khi thẩm định các dự án "Đường sắt trên cao; Formusa... mà kỹ như lý lịch thì tốt. Haha. Chuyện cũng bình thường khi mà khái niệm "công bằng, dân chủ, văn minh" chỉ là trên lý thuyết. Khi mà sự minh bạch công khai chỉ là niềm mơ ước. Đúng quá đúng quá, đây cũng hính là điều mà tôi thấy rất bất cập. Theo tôi thì chỉ nên xét đến quá trình sinh sống và học tập của chính bản thân người đó thôi, không thể để tình trạng "quýt làm cam chịu" này diễn ra nữa, không thể để những người đời sau bị chịu thiệt thòi vì những lỗi lầm của người đời trước được. Thế tại sao lại có chuyện, Kêu gọi người tài và các nhà dầu tư Việt kiều về góp một bàn tay đẻ xây dựng Đất Nước. Hoá ra... HIỂU NHƯ THẾ NÀO NHỈ...!!' Qua bài viết phân tích của nhà báo Đinh Công Tiến mong rằng : " Chủ nghĩa lý lịch " hiện nay đang áp dụng nhiều khi quá tùy tiện và vô cớ sớm được loại bỏ trong cuộc sống : "... công bằng, văn minh " đem lại giá trị thực mà mọi người đang phấn đấu theo ước mơ đã định. Bài viết quá hay.... Đinh Công Tiến có nghĩ đến điều, sau này con của anh có vào đâu đó, người ta xét lý lịch có dòng ghi rằng: ngày này, năm nọ bố, cậu này có viết bài báo về "chủ nghĩa lý lịch" nên phải để lại xem xét thêm không ? CHỈ cần thực hiện tốt điều này, tôi tin chắc đất nước chúng ta ngày càng giàu mạnh.DÂN GIÀU NƯỚC MẠNH XÃ HỘI CÔNG BẰNG VĂN MINH. Những ông quan làm nghèo đất nước điều hành công ty này công ty nọ làm lỗ mấy ngàn tỷ, trước đó các vị ấy lý lịch cực tốt "hảo hảo" chứ! Quá đúng quá chuẩn Mình cũng có suy nghĩ giống bạn.việc coi trọng quá lý lịch đời trước đã đóng lại bao cánh cửa ng tài. Bài viết rất đúng ý của mình. Chủ nghĩa lý lịch đã vùi lấp biết bao người tài giỏi. Khi họ ra nước ngoài thành đạt thì chúng ta lại gào to "người gốc Việt...". Hãy để mọi người được tiến thân bình đẳng, có như vậy thì những kẻ cơ hội sẽ không còn khả năng lợi dụng lý lịch ăn cắp chất xám của người khác thành chiến công của mình. Muốn có một đất nước văn minh-trước hết phải có sự bình đẳng và dân chủ. "đồng chí này là con đồng chí nào" - Quá chuẩn Thẩm tra lý lịch ba đời là phương pháp lỗi thời và không còn phù hợp để đảm bảo tư tưởng của một con người có lệch lạc hay không.