Lịch sử không 'kẹp-díp' Với nội dung xoay quanh một hồn ma là lính Trung Quốc, tham gia chiến tranh biên giới 1979 và tử trận, “Ma chiến hữu” không nhồi nhét quan điểm chính trị hay kích động hằn thù, mà ngược lại, nó lên án lý do phi nghĩa của cuộc chiến, dẫn đến cái chết uổng của bao người lính còn quá trẻ. Không mấy nổi tiếng tại Trung Quốc, nhưng tại Việt Nam, “Ma chiến hữu” lại gây tranh cãi, chỉ bởi, nhiều người cho rằng: Tại sao lại in một cuốn sách nói về cuộc chiến tranh biên giới 1979 từ góc nhìn phía bên kia?Cuộc tranh cãi nhanh chóng ngã ngũ, khi những người phản đối cuốn sách cuối cùng cũng lật nó ra xem và có lẽ là ngạc nhiên khi tìm ra những tư tưởng nhân văn trong đó.Bẵng đi 5 năm, đến năm 2014, một cuốn sách khác viết về cuộc chiến tranh biên giới 1979, của một tác giả Việt Nam, được ấn hành. Đó là tiểu thuyết “Mình và họ” của nhà văn quân đội Nguyễn Bình Phương. Cuốn sách đoạt giải cao nhất của Hội Nhà văn Hà Nội năm 2015 và vừa được Nhà xuất bản Trẻ tái bản đầu năm 2016. Dẫu vậy, “Mình và họ” không thể nói là đạt thành công về lượng ấn bản bán ra. Và ngoài giới phê bình cũng như độc giả diện hẹp, công chúng gần như không biết đến cuốn tiểu thuyết rất hay này. Các phương tiện truyền thông hoặc dè dặt, hoặc tránh né giới thiệu nội dung cuốn sách. Một người bạn tôi, làm biên tập viên chuyên mục giới thiệu sách cho biết, lãnh đạo của chị từ chối nhắc tới “Mình và họ” vì được xem là “nhạy cảm”.Kể từ khi Việt - Trung bình thường hóa quan hệ, “nhạy cảm” là một cụm từ thường được sử dụng khi nói về cuộc chiến 1979. Cuộc chiến ấy đã rơi vào vòng mờ ảo trong hàng thập kỷ, trong khi những cuộc chiến chống Pháp, chống Mỹ, và cả một giai đoạn ngắn chống phát-xít Nhật, vẫn được đề cập như một phần không thể thiếu trong các trang sách giáo khoa. Tôi cho rằng, việc bình thường hóa quan hệ láng giềng không có nghĩa cần phải che lại lịch sử.Dọc theo bãi biển Normandy - nơi diễn ra sự kiện đổ bộ “D-Day” của quân đồng minh ngày 6/6/1944, hiện nay được quy hoạch thành một di tích lịch sử khổng lồ. Những quốc gia tham chiến phe đồng minh đều lập những nghĩa trang riêng tại đây, với các biểu tượng của quốc gia mình. Hơn 9.000 bia mộ của các tử sĩ, được đồng nhất tưởng niệm với những cây thánh giá trắng muốt, đều tăm tắp, như một công trình nghệ thuật sắp đặt ấn tượng. Và ấn tượng nhất, là tượng đài tưởng niệm tử sĩ Normandy, với hình tượng một người đàn ông đang bay lên trên con sóng, đôi tay khỏe khoắn giơ lên như nâng một vạt nắng dưới bầu trời xanh. Mỗi năm, có hàng triệu lượt người đến thăm quần thể tưởng niệm, và đặt hoa dưới chân tượng đài tử sĩ Normandy. Không chỉ có thân nhân những người ngã xuống, đó còn là bất cứ ai trân trọng lịch sử, và yêu hòa bình.Đã đến lúc chúng ta cũng cần có một tượng đài dành cho những người đã ngã xuống trong cuộc chiến tranh biên giới 1979. Năm 2014, trong cuộc gặp với Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, các cựu chiến binh của sư đoàn 356 - đơn vị lập nhiều thành tích trong cuộc chiến chống quân Trung Quốc tháng 2/1979 - đã đề xuất xây dựng một tượng đài tưởng niệm. Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội đã ủng hộ đề xuất. Nhưng đến nay, gần hai năm sau, ý kiến này vẫn chưa được hiện thực hóa. Một tượng đài để ghi ơn và tưởng nhớ về những người lính đã ngã xuống trong cuộc chiến biên giới phía bắc. Đó không phải là đào xới nỗi đau quá khứ, mà đó là sự trân trọng những giá trị mà hiện tại đang được thụ hưởng từ xương máu cha anh.Nhiều năm qua, cứ độ tháng 2, hình ảnh những bông hoa sim tím sẫm nơi biên viễn, kèm dòng chữ “17/2/1979 - Nhân dân sẽ không quên”, lại được đồng loạt đưa lên các mạng xã hội phổ biến ở Việt Nam. Nếu nhân dân đã chọn lựa, thì bông hoa sim ấy hoàn toàn có thể trở thành một biểu tượng. Như là người đàn ông bay trên đầu sóng ở bãi biển Normandy, như là ngọn lửa bất diệt trên Hồng trường Matxcơva, hay như chiếc chuông cảnh tỉnh một năm chỉ gõ một lần ở Hirosima.Những trang sách sử thì có thể “kẹp-díp”, lơ đãng lật qua. Nhưng lịch sử thì không. Đó là trí nhớ của dân tộc.Gia Hiền Cũng là người lính cụ hồCũng là bảo vệ cõi bờ nước NamCũng là chiến thắng vẻ vangCũng giương cờ đỏ sao vàng tiến binhCũng là đổ máu hy sinhCũng là lịch sử nước mình Việt NamVậy mà sau đã bao nămVẫn không có chỗ hàng năm hướng vềBây giờ thành thị thôn quêTrẻ em có biết nhớ về ngày qua?"Dân ta phải biết sử ta"Tiếc là muốn biết phải tra gu gồ! Sau 1979 là những trận đánh nhỏ lẻ diễn ra trên toàn tuyến biên giới phía bắc, và rồi đến những năm "Đá núi thành vôi" ở Vị Xuyên - Hà Giang, mà chính thức là dãy núi che chắn nơi đóng đại bản doanh của trung đoàn 266 sư 313 cùng với trận địa pháo 105 của trung đoàn 457. Cứ mỗi loạt đạn pháo các loại từ phía bên kia biên giới bắn sang "Trận địa pháo Mã Tiên, Tiêm Mao của TQ" là từng quầng bụi vôi bột trắng xóa bay lên không trung; biết bao nhiêu đồng đội tôi đã ngã xuống để giành lại cao điểm 1030; bao nhiêu đồng đội tôi đã ngã xuống trên đường vận tải lương thực, trên đường tải thương trong tôi chỉ mới như ngày hôm qua...Đành rằng chúng ta hãy gác bỏ quá khứ để tiến tới tương lai nhưng lịch sử thì vẫn là lịch sử không thể viết khác đi được. Tôi có may mắn còn lành lặn trở về nhưng chưa bao giờ quên đi những ngày tháng, những địa danh và nhiều gương mặt, nhiều cái tên đồng đội chả biết bây giờ ai còn, ai mất. Rất đồng tình với anh, bình thường hóa quan hệ không có nghĩa là phải che đậy lịch sử! Năm 1979 gia đình tôi ở lại Hà Giang vì không đi sơ tán được. Thỉnh thoảng khi nhắc tới TQ mẹ tôi lại kể câu chuyện về những ngày chiến tranh ấy (lúc ấy tôi còn rất nhỏ nên không nhớ gì), tôi nghe bao nhiêu lần mà vẫn thấy đau lòng lắm và những gì mẹ tôi kể chân thực và sống động hơn những thông tin tôi có thể tìm thấy từ sách báo nhiều. Xin cảm ơn tác giả về bài viết này. Tôi ứa nước mắt khi đọc bài viết này. ...Đó không phải là đào xới nỗi đau quá khứ, mà đó là sự trân trọng những giá trị mà hiện tại đang được thụ hưởng từ xương máu cha anh..Những trang sách sử thì có thể “kẹp-díp”, lơ đãng lật qua. Nhưng lịch sử thì không. Đó là trí nhớ của dân tộc... Sự thật luôn luôn là sự thật ! Truyền thuyết mà còn được truyền miệng qua nhiều thế kỷ. Có những gia phả được lưu giữ qua nhiều đời để lưu giữ. Lịch sử là lịch sử, là một di sản phi vật thể, và nhân dân đã ghi nhớ thì sẽ truyền từ đời này sang đời khác không bao giờ quên. Sự thật mãi vẫn là sự thật. Tôi sẽ tìm và đọc "Mình và họ". Lịch sử đã qua, không thay đổi lại được, những thời đại này cần minh bạch và công khai ra. Để đó là những bài học lớn cho cả hai bên mặc dù quan hệ thế giới bây giờ đang trên xu hướng bình thường hoá, máu xương nào thì cũng là con người. Nhưng những máu xương đã đổ xuống vì mảnh đất này cần được tưởng nhớ. Ngày mà hàng ngàn người con ưu tú của dân tộc ngã xuống vì tổ quốc mà chắng thấy nhắc đến. Chúng ta đừng trách vì sao con cháu ta không muốn học lịch sử. Tôi đã khóc khi đọc bài này! Rất thích đọc những bài viết của anh ạ! VTF đã đưa em tới đây! Chúc anh năm mới sức khỏe, đạt nhiều thành công, đi nhiều để có nhiều trải nghiệm và chia sẻ thêm nhiều bài viết về những góc nhìn khác nhau trong cuộc sống ạ :) Đọc bài của anh lại thấy năm tháng tuổi thơ trên mảnh đất Hà giang phải đi sơ tán. Cần đưa vào sách giáo khoa cuộc chiến này cả cuộc chiến 1984, 1986 và cả hải chiến Trường sa năm 1988 nữa. Lịch sử cần được tôn trọng. Lịch sử không thể bị giấu diếm. Hợp tác cùng phát phát triển nghĩa là cả hai bên cần tôn trọng lịch sử để làm tốt hơn cho tương lai ĐÓ là lý do HS không chọn môn sử, vì học sử mà có chọn lọc thì đâu còn là lịch sử nữa,cũng vì 2 chữ nhạy cảm mà bao anh hùng,liệt sỹ đã hy sinh biên giới phía bắc 1979 không được ghi công ,công khai thật đáng buồn !