Phụ huynh và lạm thu Đây là ba nền giáo dục có nhiều điểm rất khác nhau nhưng ở các lớp con tôi học đều có ban phụ huynh.Ở những nước mà việc chụp ảnh con trẻ đưa lên các phương tiện truyền thông cũng phải xin ý kiến phụ huynh như ở Đức và Australia, việc tồn tại ban phụ huynh lớp và hội phụ huynh trường là điều hiển nhiên. Đây là tổ chức đại diện quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh đồng thời có vai trò hỗ trợ và phối hợp với nhà trường trong các hoạt động cụ thể.Về mặt lý thuyết, các trường công ở cả Australia, Đức và Việt Nam được bao cấp bởi ngân sách nhà nước, trẻ đi học không phải đóng học phí. Tuy nhiên, khi ngân sách nhà nước cấp cho giáo dục ngày càng eo hẹp, và khi nhu cầu về các phương tiện hỗ trợ học tập, ngoại khóa… ngày càng cao thì việc kêu gọi sự đóng góp của gia đình học sinh, hay "xã hội hóa" giáo dục như ở Việt Nam, trở thành phổ biến. Ở Australia, việc kêu gọi đóng góp của gia đình học sinh thường được tổ chức vào dịp đầu năm học. Số tiền đóng góp ở các trường là khác nhau, như trường con tôi thì thu 200 AUD (3,5 triệu đồng) cho tiền giấy bút đầu năm - và là phụ huynh, ai cũng hiểu, trong đó có tiền xây dựng trường; có trường ghi hẳn số tiền đề nghị mỗi gia đình đóng góp thêm (khoảng từ 100-200 AUD): Đây là khoản tự nguyện, nhưng nếu phụ huynh nào qua thời hạn mà chưa nộp thì trường sẽ có giấy nhắc. Với những gia đình có thu nhập thấp thì khoản đóng góp sẽ nhẹ nhàng hơn.Việc đóng góp từ các gia đình cho nhà trường ở Australia được coi là cách để nâng cao cơ sở vật chất, từ đó nâng cao chất lượng dạy, học, nâng cao ranking (thứ hạng) của trường. Vì vậy thường các trường có ranking càng cao, ở các khu giàu có luôn có mức yêu cầu đóng góp đối với phụ huynh cao hơn ở các khu vực khác. Kết quả học tập của học sinh các trường này thường cũng sẽ tốt hơn.Ở Đức, việc đóng góp của phụ huynh với nhà trường nhẹ nhàng hơn. Đầu năm phụ huynh nhận được một danh sách đồ dùng học tập cần mua, và chỉ hết 10-20 € là có thể mua được hết các đồ dùng đó. Tuy nhiên, trong các cuộc gặp gỡ có mặt phụ huynh ở trường con tôi (các hoạt động tập thể ở Đức thường không có cấp trên đến dự, khách mời thường xuyên là phụ huynh), bà hiệu trưởng thẳng thắn trao đổi về sự hạn chế trong chi tiêu theo ngân sách nhà nước và kêu gọi sự đóng góp về tài chính từ phía các gia đình để có thể tổ chức được nhiều hơn các hoạt động ngoại khóa cho học sinh và mua thêm được nhiều hơn trang thiết bị học tập và ngoại khóa. Việc huy động sự đóng góp thường được tiến hành chủ yếu qua các hoạt động ngoại khóa. Ngoài các hoạt động văn thể, nhà trường kêu gọi các gia đình tham gia bán hàng trong khuôn viên trường, và mỗi gian hàng sẽ phải nộp một ít tiền phí. Nhà trường cũng tổ chức các hoạt động như chạy, đạp xe, bơi… và vận động các gia đình tài trợ… Theo quan sát của tôi, các gia đình đều nhiệt tình ủng hộ.Như vậy, vấn đề xã hội hóa hay phụ thu kinh phí từ phía gia đình học sinh không phải là chuyện cá biệt ở Việt Nam. Ở những nước phát triển như Australia và Đức, khi đầu tư trên đầu học sinh cao hơn ở Việt Nam nhiều, mà chuyện kêu gọi sự đóng góp từ phía gia đình cũng trở nên phổ biến, thì chuyện các trường phổ thông ở Việt Nam trông chờ vào sự đóng góp từ phía các phụ huynh không phải là điều khó hiểu.Có điều, Ban phụ huynh ở các nước này chỉ tham gia đóng góp ý kiến, có thể hỗ trợ kêu gọi đóng góp từ phía các gia đình, nhưng họ không trực tiếp thu tiền. Tất cả khoản tiền từ phụ huynh đều được nộp cho thư ký trường, có ghi chép và biên nhận cụ thể. Nếu các khoản đóng góp là lớn (thường là trên 100 AUD hoặc trên 50 €), phụ huynh sẽ được nhận hóa đơn tài chính, có thể ghi khoản đó vào khoản tài trợ (donation) để khấu trừ thuế vào cuối năm tài chính. Số tiền huy động được trong các kỳ cuộc cũng thường được công khai trên website của nhà trường, và hàng năm trong báo cáo tổng kết cũng thường có mục năm nay nhà trường xây dựng/ mua thêm/ mở rộng thêm được dịch vụ gì nhờ vào số tiền huy động được từ phía gia đình học sinh. Lớp học ở Australia và Đức đều không có khoản quỹ lớp, không có chuyện thu thêm tiền để mua quà cho thầy cô hay ban giám hiệu nhà trường nhân dịp lễ tết. Việc tặng quà giáo viên rất hiếm khi xảy ra.Việc ban phụ huynh ở các trường phổ thông Việt Nam đứng ra thu tiền quỹ lớp, quỹ trường có một số vấn đề cụ thể như sau: - Thiếu tính minh bạch: Số tiền thu được thường hiếm khi được tổng kết là thu được bao nhiêu và dùng vào việc gì.- Thiếu tính hợp lý: Ví dụ như thu tiền để mua điều hòa hay lát nền cho lớp, trong khi lớp đó các con chỉ ngồi học trong một năm học.  Xã hội hóa giáo dục là xu hướng khó có thể đảo ngược trong điều kiện kinh tế và xã hội ở Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững và tránh lạm thu, tôi cho rằng nhà trường cần phải thực hiện tốt trách nhiệm giải trình cần minh bạch các khoản thu, cân nhắc tới tính hợp lý và điều kiện kinh tế cụ thể của các gia đình khi đưa ra các kêu gọi đóng góp.Trần Thị Tuyết Không phụ huynh nào khi điều kiện kinh tế cho phép lại phải cân nhắc hay tính toán quá nhiều khi đầu tư cho con,nhất là đầu tư cho giáo dục. Vấn đề là số tiền đó được sử dụng ra sao và hiệu quả đem lại cho con trẻ như thế nào? "Cái nôi trồng người" lại càng cần minh bạch và "Danh chính,ngôn thuận"! Hoàn toàn đồng ý với chị. Khi cho con học trường công, các bố mẹ đều hiểu và biết các hạn chế về ngân sách của nhà trường. Tuy nhiên cách nhà trường không dám "đối mặt", thẳng thắn trao đổi và minh bạch khiến đại bộ phân cha mẹ học sinh không thấy thoải mái. Ví dụ việc lắp điều hòa, thay vì thu để lắp cho từng lớp thì trao đổi rõ ràng với các phụ huynh xem nhà trường cần thay mới bao nhiêu cái trong năm nay, các khoản thu dự kiến là gì. Ở VN, nhà trường ko dám trao đổi, lại núp sau một bộ phận phụ huynh "thấu hiểu", dẫn đến việc thiếu minh bạch và gây ức chế. Thêm nữa, thu được tiền điều hòa rồi, các phụ huynh "thấu hiểu" tiếp tục "thừa thắng xông lên" để thu thêm các khoản không cần thiết khác nữa, khiến các khoản thu trở thành áp lực, gây phẫn nộ cho đại bộ phận cha mẹ học sinh. Con tôi học lớp 5 trường làng.Năm nào nhà trường cũng thu tiền chăm sóc và bổ sung cây xanh trong sân trường tuy chỉ vài chục nghìn một cháu nhưng sân trường lúc nào cũng nắng chang chang có phụ huynh phát biểu với số tiền đó để cho chúng tôi mà trồng thì thành rừng lâu rồi.Không hiểu tiền thu để làm gì? Nhà trường còn phát cho học sinh giấy " Đề nghị được học thêm" về để phụ huynh ký, ai ko ký thì lên gặp hiệu trưởng. Ở trường tôi, mua sắm ti vi 50inch, hiệu asazo trên mạng báo giá 9tr mà giá mua của quỷ hội ph báo 30tr, ông hiệu trưởng giải thích ông mua giá đó có gì sai ông chịu trách nhiệm, bó tay.. Khổ nỗi ở Việt Nam có thu nhưng không có chi, Tôi còn nhớ hồi mình còn học cấp 1 năm nào nhà trường cũng thu tiền nâng nền & tráng xi măng nhưng học hết cấp 1 vẫn chưa thấy làm đến khi em gái út học cũng tiếp tục đóng khoản phí đó nhưng học hết lớp 4 trường mới làm. Số tiền đóng suốt bao nhiêu năm như vậy không biết đi về đâu? Làm một phép so sánh thì thấy rằng chi phí cho một đứa trẻ đi học ở trường công và trường dân lập trong thời buổi này là như nhau.Có khác chăng là trường tư thì đóng một khoản lớn còn trường công thì tỉa dần dần.Nhưng cái sự khác nhau lớn ở đây là tính minh bạch. Cần phải có thông tin đầy đủ và minh bạch về các khoản thu xã hội hóa thì các phụ huynh mới tin tưởng đóng góp. Biến tướng thì nên giải tán. Ung thư phải được cắt kẻo nguy hiểm. nói nhiều thì cuối cùng cũng chỉ có mỗi cái gốc của vấn đề là công khai minh bạch. mà cái này thì chả trường nào nhắc tới Năm nay bắt buộc HS phải tham gia thư điện tử giá 120k, năn rồi giằ 60k ai mua thì đóng tiền, còn không thì thôi, đầu năm đóng đủ thứ, dù mình có ý kiến , cũng chẳng BGH năo nghe Rắc rối quá nhỉ. May là tôi cho con học trường tư thục, mức phí tuy cao nhưng tránh được bao nhiêu cái phiền toái. Nhiều khi cũng nghĩ sao mình không cho con học trường công lập vì mình có hộ khẩu, trường công đúng tuyến lại to đẹp, học phí thì rẻ gần như cho. Giờ thì thấy mình thật sáng suốt, coi như bỏ tiền ra mua sự bình an và môi trường trong sạch để con yên tâm học hành và phát triển, cha mẹ yên tâm cày cuốc kiếm tiền nuôi con, thầy cô yên tâm giảng dạy. Đầu năm học mới mà chẳng ai bàn chuyện phương pháp giáo dục, chương trình học, những sáng kiến giúp trẻ em học hành thuận lợi hơn, chỉ thấy bàn chuyện tiền, tiền và tiền! Phụ huynh thì nghi ngờ, ca thán, trách móc lẫn nhau; giáo viên thì áy náy, buồn bực. Cuối cùng trẻ em là đối tượng chịu tất cả mọi hậu quả do người lớn gây ra. ở Việt nam cái gì cũng có thể bị biến tướng , ở nước ngoài họ làm sòng phẳng rõ ràng , ở Việt nam thì mù mờ , có thu nhưng không thấy chi , không dám công khai minh bạch người dân bức xúc là đúng thôi . Lạm thu chủ yếu diễn ra ở cấp thấp như cấp 1-2, còn cấp 3 thuộc quản lý sở nên nghiêm túc hơn. Và lạm thu cá nhân tôi thấy diễn ra nặng ở đô thị. Nói vậy không có nghĩa là cấp 3 và nông thôn không có, mà ít hơn. Còn tính minh bạch công khai thì ngay cả giáo viên cũng mù mờ chứ nói gì phụ huynh. Chỉ có kế toán với HT là rõ nhất tiền đi đâu về đâu. Còn ngay khi lập hội thì BGH -HT nhắm đến các phụ huynh có điều kiện để dễ vận động