Cháy rừng và món beefsteak Sau khi tôi lên máy bay về lại TP HCM vài ngày, vụ cháy rừng thảm khốc lan tới ngoại ô Melbourne. Những ngày này, tôi tiếp tục theo dõi ngọn lửa từ Việt Nam với cảm xúc phức tạp. Vừa băn khoăn tột độ, vừa bất lực vì mình chỉ nhìn thảm họa qua truyền thông mà không làm được gì. Cả tiểu bang Victoria quê tôi có vẻ sẽ tan thành mây khói.Tôi còn thấy bất lực hơn khi tìm hiểu thêm về nguyên nhân chính tạo ra điều kiện thời tiết khắc nghiệt cho các đám cháy tai ác. Nó từng được gọi là hiệu ứng nhà kính, ngày nay người ta dùng thuật ngữ "biến đổi khí hậu".Câu hỏi của mọi bi kịch thường là "tại sao". Mà ở đây, câu hỏi có thể được trả lời rõ ràng: lũ lụt ở Việt Nam, cháy rừng ở Australia, không phải thiên tai theo đúng nghĩa. Đó là thảm họa phần nào do con người gây ra. Vì chính chúng ta đây đang khiến cho trái đất nóng lên.Trong quá trình sinh sống và sản xuất, con người thải ra khí carbon làm cho nồng độ CO2 trong bầu không khí tăng lên, do đó sức nóng mặt trời bị giữ lại và nhiệt độ trung bình của trái đất cũng tăng. Nguồn khí thải carbon lớn nhất sinh ra từ việc chúng ta đốt nhiên liệu hóa thạch (chủ yếu là than đá) để tạo năng lượng. Bên cạnh đó, việc khai thác tài nguyên đất kéo theo một số lượng khí thải carbon ngày càng tăng.Nhìn rộng hơn về nguồn nhiên liệu chính của nhân loại, than đen và xăng dầu, có thể thấy biến đổi khí hậu đã ăn sâu vào mô hình phát triển kinh tế toàn cầu. Nhà máy nhiệt điện, quá trình sản xuất bê tông xây dựng, việc tiêu hao xăng dầu để mọi người di chuyển bằng máy bay, xe hơi, vận chuyển hàng hoá bằng xe tải hay bằng tàu từ nơi này đến nơi kia.Nhưng vấn nạn còn có nguyên nhân khác không kém quan trọng. Đó là do lối sống cá nhân của mỗi chúng ta. Lấy ví dụ, việc ta ăn khoái khẩu món "bò Úc" hoặc đi lại bằng máy bay. Chăn nuôi bò thải ra lượng khí thải Methane khổng lồ - loại khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh hơn khí carbon gấp hơn 50 lần. Việc ta đam mê đi du lịch xa kéo theo số lượng khí carbon khổng lồ từ máy bay, nó đặc biệt góp phần tăng hiệu ứng nhà kính bởi khí thải này được thả ra ngay ở phần trên của bầu khí quyển. Hoặc nói chung, cả việc ta tiêu dùng quá mức cũng đang gây hại. Tất cả các mặt hàng đều cần đến năng lượng để sản xuất và đa phần năng lượng đó là do quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch. Quần áo bạn đăng mặc được may bằng máy may dùng điện, mà điện lại được sinh ra từ các nhà máy nhiệt điện than.Ai vẫn còn mê món bò beefsteak, hoặc bay về Australia chơi như tôi đã góp một phần nhỏ đến vấn đề lớn. Nếu ai cũng làm điều tương tự, tác động sẽ nhân lên gấp hàng triệu lần, làm trái đất nóng lên nhanh hơn. Lũ lụt hay cháy rừng tiếp tục trở thành vấn đề sống còn ở nhiều nơi, không chỉ Việt Nam và Australia. Vậy tại sao đa số con người và đa số chính phủ lại không chủ động để giảm thiểu khí thải carbon do sản xuất công nghiệp và cuộc sống cá nhân gây ra?Phần lớn trong số 25 triệu dân Australia cho là lượng khí carbon do Australia thải ra tương đối nhỏ so với tổng số khí thải toàn cầu, nếu họ giảm mạnh khí thải chưa chắc giúp gì nhiều để giải quyết vấn đề vốn có tầm vóc nhân loại. Còn nhiều người Việt vẫn cho rằng những thảm họa xảy ra là "do trời", không phải việc họ nên đứng ra chịu trách nhiệm. Cũng có thể vì mối đe dọa có tên "Biến đổi khi hậu" nó trừu tượng quá.Tin tốt là với tư cách cá nhân, có nhiều việc mỗi chúng ta có thể làm. Từ việc hạn chế đi bằng máy bay đến bớt ăn thịt. Người Việt dùng sản phẩm sản xuất tại Việt Nam, người Australia dùng sản phẩm "made in Australia". Cứ như thế, ta vừa giúp kinh tế tiếp tục tăng trưởng, vừa giúp giảm số lượng khí carbon do quá trình vận chuyển gây ra. Có nguyên tắc đầy hứa hẹn có thể áp dụng ở đây. Mỗi người có thể tự đặt câu hỏi trước những việc mình chuẩn bị làm như: nếu mình và tất cả mọi người làm điều đó có góp phần làm trái đất nóng lên không? Nếu câu trả lời là có - đừng làm, hoặc cân nhắc có cách nào khác thay thể không. Việc trái đất có thể tiếp tục là nơi con người sinh sống được hay không là do chính mỗi chúng ta quyết định.Ở cấp quốc gia, bước quan trọng nhất là chính phủ phải thật sự chuyển qua nguồn "năng lượng sạch", thay vì chỉ nói hoài mà không làm gì. Úc còn tiếp tục tạo năng lượng bằng cách đốt số lượng than đen lớn và thu lợi từ xuất khẩu than đen thì thiển cận quá. Việt Nam tại sao vẫn còn tiếp tục xây nhà máy nhiệt điện, mặc cho nó tiếp tục thải ra khí carbon. Cả hai chính phủ đều cần nhanh chóng nghĩ lại.Những đám cháy rừng đỏ lửa bầu trời phía Nam địa cầu, đừng nghĩ nó chỉ xảy ra với Australia, mai mốt nó có thể xảy ra với chính ta. Nếu bạn cứ xúc động, rồi nhắm mắt cho qua, quay lại với cách sống cũ, tạo ra lượng khí thải Cacbon như cũ, thì đâu lại hoàn đấy. Bằng việc thay đổi lối sống của bản thân, cách chúng ta hành động, những điều ta mong muốn ở một chính phủ, sẽ giúp giảm rủi ro tiếp tục xảy ra ngày một trầm trọng hơn có thể với người khác hoặc chính mình.Cameron Shingleton(Nguyên tác tiếng Việt) Tác giả nói rất đúng về việc chăn nuôi gia súc như bò, cừu, dê tiêu tốn rất nhiều tài nguyên và tạo ra một lượng khí thải khổng lồ, góp phần vào quá trình biến đổi khí hậu. Cách đơn giản để có thể giảm bớt là mỗi chúng ta hạn chế tiêu thụ thịt động vật, sử dụng các loại thực phẩm thay thế an toàn có nguồn gốc thực vật. Tôi ước mong ai cũng nghĩ được như tác giả, đặc biệt là người dân Việt Nam, tôi đi nhiều về các vùng nông thôn VN tôi nhận thấy họ rất thiếu nhận thức về vấn đề này Có một vấn đề ở đây là khi nhiều người Việt nói do " trời" không phải vì chúng tôi mê tín. Đa số trong đấy, "trời" là việc không thể can thiệp được, chỉ có vòng quay của thế giới mới can thiệp được Tôi không phải người Úc, cũng không phải người Brazil hay Mỹ...Nhưng mỗi lần nghe cháy rừng ở Úc, ở Amazon, ở Mỹ là tôi rất buồn và có cảm giác đau nhói. Tôi thấy quá xót xa khi rừng xem như lá phổi của Trái Đất mà cứ bị tàn phá liên tục và nghiêm trọng như vầy thì làm sao có tương lai trên Trái Đất nữa. Mong mỗi cá thể con người hãy tự ý thức bảo vệ rừng, báo vệ môi trường sống. Đừng nghĩ theo kiểu chuyện đó là của cộng đông, của quốc gia...chứ một mình mình thì làm gì được. Xin hãy thấy một thực tế là tất cả cộng đồng, quốc gia nào cũng phải xây dựng từ mỗi cá nhân con người. Đối với tôi không có nguồn năng lượng nào là "sạch" cả, ak quên, trừ năng lượng từ chính lao động của con người. Tôi chưa bao giờ thích việc sx hàng loạt của các ngành công nghiệp, đôi khi cũng ước quay về như xưa, đồ đạc tuy ít nhưng mọi người giữ gìn, xài đồ cẩn thận, không như bây giờ - thừa mứa và quá tiện lợi nên mua về có khi xài vài lần rồi thôi hoặc đổi sp khác. Tôi không đọc "Lối sống tối giản" nhưng tôi thích tựa sách đó, cái tựa thôi đủ nói lên tất cả rồi. Tuy nhiên, thân bất do kỷ, ví dụ khi bạn sống trong một gia đình, 1 mình suy nghĩ của bạn là không đủ, thay đổi suy nghĩ của một người dường như là bất khả, trừ khi chính bản thân họ nhận ra và tự tiếp nhận, nếu không chỉ gây nên những tranh cãi do khác biệt về suy nghĩ và lối sống, và việc này gây nên nguy cơ - trái đất chưa nổ thì mâu thuẫn gia đình đã đủ đẩy con người vào hố sâu tuyệt vọng khác rồi. Sợ rằng một ngày nào đó Mẹ Trái Đất sẽ không nuôi dưỡng loài người nữa. Mình đồng ý với tác giả rằng nhân loại có thể lựa chọn cách sống hoà hợp với thiên nhiên hơn: tìm kiếm nguồn năng lượng sạch thay thế, giảm bớt tiêu thụ thịt ... Nhưng có 1 điểm mà tác giả nói là : Người Việt dùng sản phẩm sản xuất tại Việt Nam, người Australia dùng sản phẩm "made in Australia". Cái này dưới góc độ kinh tế thì mình không đồng ý cho lắm, vì ít nhất nó trái với nguyên tắc "lợi thế so sánh". Các quốc gia đều có thể lựa chọn sản xuất các sản phẩm mà mình có lợi thế, và thông qua giao thương để trao đổi với nước khác, nâng cao thu nhập của mỗi quốc gia. Không thể bắt những người nông dân Việt Nam học trở thành các kỹ sư chế tạo máy bay Boeing được. Cũng như không nên sử dụng lao động chất lượng cao của các nước phát triển để sản xuất quần áo bình dân như tại các nước đang phát triển ở châu Á. Việc không sử dụng nguồn lực hợp lý trong sản xuất cũng là con đường tiêu tốn tài nguyên, nhân lực. Nên mình vẫn ủng hộ thương mại, chứ không phải chỉ tiêu thụ hàng hoá sản xuất trong nước. Việc phân bổ hợp lý nguồn lực sản xuất chắc chắn có lợi ích vượt xa mất mát từ việc vận chuyển hàng hoá nước này qua nước khác. Hai hôm trước, con trai tôi đi học về ôm mẹ và ngỏ ý xin mẹ 10$, tôi hỏi con cần làm gì mà sao lại xin tiền $, con chìa cho tôi xem bài báo nói về cháy rừng ở Australia, con vừa đọc cho tôi nghe, vừa rơm rớm nước mắt. Nhìn những đàn gia súc, những chú Kangaroo, Koala,... nằm chết cháy hàng loạt, tôi cũng không cầm được nước mắt. Chúng tôi tự hứa với nhau sẽ triệt để hơn trong việc tiết kiệm năng lượng và giảm xả rác thải nhựa... Bản thân tôi từ lâu đã giảm tiêu thụ thực phẩm từ động vật. Cảm ơn tác giả đã chia sẻ, bài viết thật ý nghĩa. Mong sao ai cũng suy nghĩ và hành động như vậy, sống đơn giản hơn, trân trọng và biết ơn thiên nhiên hơn. Cám ơn một bài viết từ tâm của tác giả! DO CON NGƯỜI .GIỜ CHUYỆN LỚN CHỈ CÓ THIÊN NHIÊN BAN TẶNG MƯA LỚN MỚI CỨU NỔI Cách đây 30 năm tôi sông ở nông thôn, tôi cứ nghĩ là khổ cực vì lúc nào cũng nghĩ là thiếu ăn nhưng bây giờ thấy cuộc sống lúc đó dù có thiếu một chút nhưng được hưởng không khí trong lành, thực phẩm sạch và hơn hết là biết sống "tiết kiệm" chứ không như ngày nay. Cảm ơn bạn tôi, Cameron. Bài viết của anh thật ý nghĩa. Nhìn cảnh cháy rừng ở Úc thấy thương vô cùng. Chúc anh có thêm nhiều bài viết hay hơn nữa. PHẦN LỚN chúng ta còn chưa biết mình có mặt trên đời để làm gì. Phụ nữ thì suốt ngày quần áo, tóc tai, mỹ phẩm, seo phì sống ảo, bàn chuyện "con này thằng nọ"; đàn ông thì cà phê, ăn nhậu, chuyện Trung chuyện Nga cứ cuốn theo cơn lốc cơm áo gạo tiền mà ít khi nào ngồi ngẫm nghĩ mình phải làm gì và thực sự muốn gì trong cuộc sống này. Chúng ta muốn cứu vãn tình thế thì phải bắt đầu thay đổi từ tư duy, định kiến cho tới hành động chứ nói suông rồi sẽ quên thôi. Hạn chế ăn thịt cũng tốt, hạn chế chạy theo hot trend (thời trang, đồ điện tử) cũng tốt, quan trọng là làm sao cho thế hệ sau hiểu được thế nào là trái đất xanh để tụi nó ý thức ngay từ nhỏ về bảo vệ và sử dụng tài nguyên trên trái đất. Đừng nghĩ nếu bạn ăn ít thịt, mua đồ ít lại thì công nhân, công ty ngành đó bị thất nghiệp yên tâm đi, quy luật đào thải nếu ko hợp họ sẽ tự thay đổi theo nhu cầu của xã hội và nhờ thay đổi mới khác đi được. Giáng sinh vừa rồi tôi có dịp đi chơi với một gia đình đang sinh sống tại Úc, một gia đình nhỏ 2 vợ chồng và một bé 7 tuổi. Người mẹ khen bé nhà hiểu biết ý nghĩa cao cả của việc recycle, bé rất hăng say nhặt chai nhựa đem đi bán bởi bé biết rằng hành động này sẽ giúp cải thiện sự sinh tồn của loài động vật trên biển & đại dương. Tôi khen bé giỏi quá! Trớ trêu thay, tôi quan sát cả gia đình mỗi khi khát nước thì lấy một chai nước mới mà chai nước cũ chỉ uống được vài ngụm thì bị lãng quên. Tôi bức xúc & đau lòng lắm, tại sao con người có thể ích kỷ & vô tâm với môi trường sinh sống của nhân loại đến thế!! Nước Úc đang hạn hán và rác nhựa đã & đang phá hoại trái đất. Tôi mong rằng nhà trường hãy giáo dục cho thế hệ tương lai từ lúc vô học mẫu giáo phải biết tiết kiệm nhiên liệu và yêu thương trái đất thật nhiều!! Ba trăm năm trước, trái đất gồm nhiều hệ sinh thái khách nhau, châu Úc có hệ động thực vật hoàn toàn khác với châu Âu hay châu Á. Nhưng ngày nay các hệ sinh thái này được hòa chộn với nhau và chỉ còn giữ lại một số đặc chưng riêng, nhỏ. Các tác giả đều nhận định nguyên nhân là do con người, sự tác động của con người với mẹ thiên nhiên trong 300 năm qua gấp hàng nghìn lần so với vài nghìn năm trước.Một vấn đề rất tệ đó là, những Quốc gia đều nhận thức về vấn đề này, nhưng vì lợi ích quốc gia trước mắt, không thể từ bỏ tăng trưởng kinh tế cùng với nguy cơ mất an ninh (lẽ phải thuộc về kẻ mạnh). Còn với người dân, với những hành động nhỏ của mình chỉ góp được một phần vô cùng, vô cùng nhỏ thôi; còn tổng các hành động của người dân cũng chẳng chiếm được bao nhiêu phần nghìn đâu. Thực sự là chưa có lối thoát cho vấn đề này!!!