Thu phí trước cửa chùa Các gia đình đều xách đến chùa một túi gạo khoảng một cân. Lễ xong, họ để gạo lại như một cái tâm góp vào chùa. Những người có điều kiện công đức thêm vài trăm nghìn, còn những người nghèo thì vài nghìn cho đến vài chục. Ở đây không có sự phân biệt giàu nghèo. Trước ban thờ, mọi người bình đẳng nguyện cầu những điều tốt lành cho một năm mới.Ngôi chùa nhỏ này nằm ở đầu làng từ bao giờ, người già cũng không nhớ nổi. Dân làng chỉ biết chùa của cha ông để lại, tự bảo ban nhau quản lý.Hơn chục năm nay, chùa có sư thầy về trụ trì. Theo thời gian, chùa cũng xuống cấp, tiền trùng tu xây dựng đều do nhân dân trong làng đóng góp và sư thầy đi kêu gọi công đức khắp nơi kinh phí.Ở Bắc Bộ, hầu hết mỗi ngôi làng đều có một ngôi chùa như thế, là nơi gìn giữ các giá trị tâm linh của miền quê đó. Người làng chắc không bao giờ tưởng tượng ra, cái gì gọi là “nộp phí mới được lễ Phật”.Nhưng cũng tại Quảng Ninh, có một không gian tâm linh lâu đời không được mang đời sống giản dị như thế. Đó lại là nơi thiêng liêng nhất: các ngôi chùa trên Yên Tử. Việc Quảng Ninh thu phí trước quần thể di tích Yên Tử sau 10 năm dừng thu đã gây xôn xao dư luận trong những ngày qua.Tôi đã quay lại Yên Tử đến ba lần để ghi nhận quan điểm và ý kiến của người dân về việc này. Những người tôi hỏi, già có, trẻ có, trung tuổi có, nhưng hầu hết đều phản đối việc thu phí ở đây vì cho rằng không hợp lý. Họ nói: “Đi lễ chùa cũng phải nộp phí thì mất hết ý nghĩa. Mọi người đều có quyền tự do tín ngưỡng tâm linh. Việc xây dựng tu bổ chùa bằng tiền công đức nên việc thu phí ở đây là không hợp lý”.Một số khác bày tỏ quan điểm: “Vậy người nghèo không có tiền là không được đến chùa lễ Phật sao? Hay đến Yên Tử rồi chỉ còn cách đứng ngoài cổng vái vọng vào?”.Báo chí cũng ví von, việc thu phí ở Yên Tử không khác gì cái trạm “BOT nơi cửa Phật”. Đại đức Thích Đạo Hiển, Phó ban kiêm Chánh thư ký Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh khẳng định với tôi, người dân đến Yên Tử thì có đến 90% là đi lễ, chứ không phải tham quan vãn cảnh. Trong khi chính quyền lại ghi trong vé là “tham quan” nên sẽ làm sai lệch mục đích người dân đi lễ.Việc tôn tạo ở Yên Tử trong nhiều năm qua được Giáo hội kêu gọi đầu tư xã hội hóa, tức là nguồn công đức của nhân dân. Phía Giáo hội quan niệm: người dân công đức để xây dựng trùng tu, vì vậy người dân phải được thừa hưởng.So sánh với trạm BOT là một cách nói cường điệu, nhưng đúng là giữa “trạm thu phí Yên Tử” với nhiều trạm BOT có những sắc thái suy nghĩ chung. Những ngôi chùa ở Yên Tử nằm trong thắng cảnh rừng quốc gia, người dân muốn vào chùa lễ phật phải đi qua thắng cảnh. Nhưng rừng quốc gia Yên Tử rộng gần 3.000 ha thì không thể khoanh vùng một khu vực có chùa để thu phí được. Tại sao lại đặt trước cổng chùa một cái trạm thu phí, người dân thắc mắc. Cách suy nghĩ này, khá giống với điều mà các tài xế bức xúc với nhiều trạm BOT.Sinh ra và lớn lên ở Quảng Ninh, cũng đã nhiều lần tôi đến Yên Tử và leo bộ lên đến chùa Đồng nơi cao nhất dãy Yên Tử  - 1.068m so với mực nước biển. Với chiều dài đi bộ khoảng 6.000 m đường rừng núi, hàng chục nghìn bậc đá trơn trượt, đi hết hành trình phải mất nhiều giờ đồng hồ. Trong hành trình về cõi Phật, nhiều người già trên 80 tuổi cũng cố leo bộ lên đến chùa Đồng. Hầu hết họ đến Yên Tử là bằng cái tâm không ngại mệt nhọc vất vả, ai cũng phấn khởi vì được về với đất Phật. Họ tới đây, vì Yên Tử gắn liền với cuộc đời và tên tuổi, sự nghiệp của Phật Hoàng Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm, là Trung tâm Phật giáo của Việt Nam. Khi được báo chí nêu câu hỏi về việc thu phí ở Yên Tử, lãnh đạo Bộ Văn hóa khẳng định tỉnh Quảng Ninh thu phí “đúng quy định” và đây cũng là chủ trương chung của một số địa phương để có nguồn kinh phí tu bổ, tôn tạo di tích.Nhưng trong thực tế, 10 năm qua, khu di tích Yên Tử không thu phí tham quan nhưng vẫn được đầu tư, tôn tạo từ nguồn vốn doanh nghiệp và công đức của khách thập phương.Cũng giống như trong câu chuyện về nhiều trạm thu phí khác, những câu trả lời đầy tính nguyên tắc rằng mọi sự đã “đúng quy định”, “các địa phương khác cũng thế” và “Hội đồng nhân dân đã thông qua” không làm hài lòng những người dân phải rút tiền trả phí.Câu hỏi của người dân rất rõ ràng về việc “đi lễ chùa” khác với “tham quan rừng quốc gia”; rằng trạm thu phí đang được đặt trước “cửa chùa” chứ không phải là trước “thắng cảnh”. Trước khi bàn đến đúng-sai, người dân chờ đợi một câu trả lời rõ ràng hơn từ nhà quản lý.Những thắc mắc và hoài nghi trong lòng người đi lễ Phật, trong lòng người dân, là điều không đáng tồn tại dù một giây phút.Minh Cương 1-Chốn cửa Phật vốn rộng mở,đâu phân biệt hèn-sang,giàu-nghèo?2-Việc mở chốt thu phí vậy có hợp tình,hợp lý và nhận được đồng thuận của Nhân dân thập phương?3-Minh bạch,không thất thoát! - Việc sử dụng số tiền phí thu kia có đảm bảo được vậy không?Chừng nào các câu hỏi trên được hồi đáp thỏa đáng,dư luận về những chiếc "BOT nơi cửa Phật" kia mới bớt đi ồn ào. Mong rằng các quan chức Bộ VHTTDL và Tỉnh Quảng Ninh đọc được bài viết này. Và tôi nghĩ Giáo hội Phật giáo Việt Nam hãy lên tiếng. Bài viết hay quá. Khi nghe thấy Quảng Ninh thu phí người đi lễ chùa tôi chỉ cảm thấy có cái gì không hợp lý. Cần những cây bút sắc sảo như anh Cương để viết thành lời. Đúng là BOT nơi cửa phật...Dân nghèo đành đứng ngoài cổng vái vào vậy. Cảm ơn VNExpress và tác giả Minh Cương đã có tiếng nói hộ cho người dân. Đến chùa bằng cái tâm cung kính, nhờ sự cung kính nơi cửa Phật mà con người nuôi dưỡng được tâm thiện lành khi ra ngoài xã hội, điều này xã hội chúng ta đang rất cần . Nhưng nếu bị thu phí ngay phía bên ngoài cửa chùa thì người đi lễ chùa có còn nuôi dưỡng được cái tâm thiện lành nữa hay không? Hay khi ra đường thấy sự vô cảm trong sự đối xử giữa con người với con người, nếu được hỏi thì sẽ được trả lời là tôi đang làm đúng quy định. Những điều thuộc về tâm hồn như đạo đức, tâm từ bị, lòng khoan dung, tình thương yêu cần có môi trường để nuôi dưỡng nhưng chúng không thể đem "đúng quy định" để đo lường. Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm của tác giả. Câu nghe Cơ Quan chức năng trả lời vấn đề bức xúc của Dân là: Đúng quy trình,đúng quy định.....muôn thuở. Cảm ơn tác giả đã có bài viết rất hay và ý nghĩa! Đúng là " Một cái BOT trước cổng chùa"! Một số nơi như chùa Ba Vàng hay đền Tràng Kênh thực hiện theo chủ trương không thu vé xe của khách hàng, cung cấp nước miễn phí, không bán hàng rong, không để rác thải bừa bãi. Chính những cái không này làm cho du khách thập phương cảm thấy vô cùng hài lòng khi đến đây. Tâm thanh tịnh, lòng nhẹ nhàng. Đức Phật là từ bi, hỉ xả và vị tha. Ngài phổ độ chúng sinh không kể giàu nghèo, không thu phí. Lẽ nào chính quyền lại thu tiền ngay cửa Phật. Thu phí là phản cảm, chính quyền QN nên bỏ ngay việc này. Tôi cũng đồng quan điểm với tác giả bài viết này. Đi lễ đền chùa là quyền lợi tâm linh của tất cả mọi người dân. Việc đóng góp xây dựng chùa là thành tâm của mỗi người, chứ đâu chỉ bằng việc thu phí vào cửa. Ngay tại Hà Nội, việc thu phí ở cửa đền Quán Thánh hay đền Ngọc Sơn mỗi khi người dân vào lễ cũng là một điều chính quyền nên cân nhắc xóa bỏ. Chỉ nên thu phí tham quan đối với khách du lịch mà thôi. Ở một số quốc gia lân cận, người dân địa phương hoàn toàn được vào miễn phí các đền chùa của họ bởi vì bản thân những người dân khi đi lễ đền chùa đều có đóng góp ít nhiều theo khả năng của chính họ. Cứ làm cái băng rôn thật to trước cổng BOT đó:" CHÚNG CON KHÔNG ĐỦ TIỀN LÊN BÁI PHẬT! XIN BÁI VỌNG TỪ XA"Các bác quản lý khắc hiểu!