Giấy phép từ thiện "Em quyên góp ba triệu cho Thuỷ Tiên nhé?", vợ tôi hỏi. "Sao em không quyên tiền cho Mặt trận Tổ quốc hay Hội Chữ thập đỏ mà lại chọn cô ấy?", tôi hỏi lại, "Nhỡ Thuỷ Tiên biển thủ tiền của em thì sao?". "Vì em tin cô ấy", vợ tôi thẳng thừng.Bạn tôi cũng mới viết trên trang của cô, thông báo hai ngày tới cô có một chuyến xe vào miền Trung mang theo nhu yếu phẩm, ai muốn quyên góp thì liên lạc với bạn. Đó là bạn trẻ nhận được sự tín nhiệm cao của những người xung quanh về tính chính trực và những hành động vì cộng đồng. Cô đã xin nghỉ việc ở công ty hai tuần, bỏ đứa con bốn tuổi lại Hà Nội cho chồng chăm sóc để đi đến vùng lũ lụt, phân phát hàng cứu trợ cho bà con.Sẽ rất bất ngờ với nhiều người khi biết rằng nghĩa cử đẹp này của bạn tôi hay Thủy Tiên và nhiều người khác đang làm là một hành động vi phạm pháp luật.Điều 5, Nghị định 64/2008 của Chính phủ quy định: ngoài Mặt trận Tổ quốc, Hội chữ thập đỏ, cơ quan báo chí, quỹ xã hội, quỹ từ thiện thì không một tổ chức, đơn vị, cá nhân nào được quyền tổ chức tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ. Như vậy, việc bạn tôi nhận quyên góp của người thân, bạn bè để cứu trợ bà con vùng lũ là hành động bị cấm."Thế bây giờ phải làm thế nào?", cô hỏi. Tôi đành đọc lại luật và nói với bạn rằng, nếu muốn, bạn có thể thành lập quỹ từ thiện. Điều kiện là phải có ít nhất ba sáng lập viên, có ít nhất 2,5 tỷ đồng và làm hồ sơ xin phép mất ít nhất 40 ngày. Bạn tôi giãy nảy: "Xin phép xong thì đồng bào chết đói rồi".Không chỉ bạn tôi, một số người nổi tiếng như ca sĩ Thuỷ Tiên, MC Phan Anh hay rất nhiều các hội nhóm thiện nguyện khác đã và đang quyên góp được số tiền, hàng lớn để cứu trợ bão lũ. Nhìn họ làm việc ấy, chúng ta khó mà nghi ngờ bởi nhiều yếu tố, như cảm xúc dễ hiểu của vợ tôi. Nếu không có họ, hàng trăm tỷ đồng cứu trợ có thể sẽ không đến được tận tay đồng bào trong cơn hoạn nạn. Nhưng, một cái giấy phép con đang cản trở những hành động này.Bạn tôi vẫn quyết định nhận tiền, hàng cứu trợ và lên đường. Bạn chấp nhận rủi ro bị cơ quan chức năng "sờ gáy" vì tin rằng phiền phức đó nếu có thể gặp sẽ nhỏ bé hơn rất nhiều so với những gì đồng bào đang phải gánh chịu. Nhưng không phải ai cũng có dũng khí ấy. Một doanh nghiệp than thở với tôi, họ cũng bị vướng quy định này. Công ty nhận tiền từ thiện của nhân viên và lãnh đạo, nhưng không dám nhận qua tài khoản công ty vì doanh nghiệp làm gì có chức năng tiếp nhận tiền cứu trợ. Nếu sau này bị thanh tra, họ có thể gặp rắc rối. Họ đành phải lách bằng cách nhận tiền qua công đoàn, dù vẫn có rủi ro, nhưng công đoàn ít bị kiểm tra hơn. Một quy định khiến người tốt lại bỗng dưng phải "luồn lách'."Vì sao làm từ thiện mà cũng cần có giấy phép?", bạn tôi hỏi. Có thể, cơ quan nhà nước thực sự lo ngại nguy cơ một số người sẽ lợi dụng việc vận động quyên góp tiền, hàng cứu trợ để chiếm đoạt thành của riêng. Nhưng tôi không nghĩ là ai đó có ý định chiếm đoạt tiền quyên góp mà lại còn mất công đi xin phép nhà nước. Giấy phép con là công cụ được rất nhiều cơ quan quản lý ưa chuộng, nhưng thực tế thường gây ra cản trở nhiều hơn là giúp giải quyết vấn đề. Thực tế, chúng ta đang có nhiều giấy phép con trong các hoạt động dân sự, từ sửa, xây nhà, xin phép bay flycam, giấy phép công diễn trước công chúng... cho tới loạt giấy phép con trong hoạt động kinh doanh được nói đến nhiều năm qua.Ngay từ đầu nhiệm kỳ này, Chính phủ đã nhận thấy sự kìm kẹp của các giấy phép con trong kinh doanh làm khó các doanh nghiệp như thế nào. Chính vì thế, Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt một chiến dịch rà soát, cắt giảm 50% các điều kiện đầu tư kinh doanh, các giấy phép con. Hành động này đã giúp rất nhiều nguồn lực tư nhân được giải phóng, đổ vào làm ăn kinh doanh, góp phần giúp Việt Nam đạt được tăng trưởng cao, gây ấn tượng trong nhiệm kỳ qua.Nhưng có vẻ chỉ có giấy phép con trong kinh doanh được rà soát và bãi bỏ, còn giấy phép con trong việc làm từ thiện thì chưa có ai rà soát. Vì thế nên một quy định từ năm 2008 đến nay vẫn còn tồn tại và ngáng đường những người phục vụ cộng đồng.Chúng ta đã có Hiến pháp mới 2013 nói rằng quyền con người, quyền công dân chỉ bị hạn chế theo quy định của luật, chứ không phải nghị định. Chúng ta đã có Bộ Luật Dân sự 2015 cũng quy định các quyền dân sự, bao gồm cả quyền tặng cho tài sản, uỷ quyền quản lý tài sản, chỉ bị hạn chế bởi luật. Nhưng một quy định cấm tại Nghị định từ năm 2008 về từ thiện vẫn chưa được điều chỉnh cho phù hợp với cuộc sống.Quá trình cắt giảm giấy phép con trong kinh doanh, rất nhiều vấn đề đã được chuyển sang cơ chế báo cáo thông tin và hậu kiểm. Tức là, thay vì cấp phép ban đầu, cơ quan nhà nước yêu cầu doanh nghiệp báo cáo thông tin và sẽ tiến hành xử phạt những doanh nghiệp vi phạm nếu phát hiện ra sau đó.Đối với hoạt động quyên góp từ thiện, nhà nước hoàn toàn có thể áp dụng một cơ chế tương tự. Tức là, thay vì bắt các cá nhân, tổ chức phải xin phép mới được làm, cơ quan nhà nước có thể yêu cầu các cá nhân tiếp nhận quyên góp phải công khai việc sử dụng số tiền này và xử lý những kẻ lừa đảo, lợi dụng hoạt động này để chiếm đoạt thành của riêng. Bộ Luật Hình sự quy định hành vi lừa đảo, chiếm đoạt từ hai triệu đồng trở lên đã có thể bị xử lý hình sự với hình phạt "tù".Một cơ chế như vậy vừa thuận tiện cho những người thực tâm muốn làm từ thiện - mà tôi tin số họ không ít trong cộng đồng, vừa bảo đảm tính răn đe để khiến các cá nhân, tổ chức không dám lợi dụng lòng tốt để thu lợi riêng.Quốc hội vừa khởi động Kỳ họp mới, thay vì con mắt nhìn đâu cũng thấy tội phạm, tôi mong các nhà làm luật sẽ sớm đặt nhiều niềm tin hơn vào những cơ chế tự vận hành của xã hội, vào những người dân lương thiện, chính trực và nhân ái của mình.Nguyễn Minh Đức Tôi cũng tin Thủy Tiên và đã chuyển cho cô ấy để ủng hộ bà con Miền Trung, và nhiều người cũng tin cô ấy, cô ấy làm thật, tiền thật đến tay bà con. Thủy Tiên cố lên tôi cũng hay gửi tiền đi làm từ thiện qua những cá nhân có uy tín,tôi thấy nhanh và thiết thực lắm,ví dụ điển hình như ca sĩ thủy tiên làm nhiều cây nước lọc ở miền tây là điển hình lúc người dân gặp khó khăn vì hạn mặn rất hiệu quả./ Bài viết rất đúng và trúng. Cảm ơn tác giả. Quá hay tác giả ạ. Mặc dù biết việc cũ, nói mãi nói mãi nhưng chúng ta vẫn cần lên tiếng! Thật rất cảm phục những tấm lòng vĩ đại này.Một hành động tự nguyện, cao cả. Xin chúc các bạn đầy nghị lực để hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua giai đoạn gian khó Cám ơn bạn đã có bài viết hay. Luật để điều chỉnh hành vi, ngăn ngừa nhừng hành động sai trái. Vậy nên không dùng luật một cách cứng nhắc để ngăn những tấm lòng tốt. Tóm lại là tôi chỉ chuyển phần ủng hộ của tôi cho người nào mà tôi tin tưởng. Đồng tiền đến được tận tay người dân đang khó khăn đã là quý, họ là người thay tôi đưa cho người dân. Thế thôi. Hiệu quả ư? trong lúc này, tôi không cần 2 chữ xa xôi đó. Mình cũng vừa đọc một số bài viết đặt vấn đề tương tự như tác giả, và theo cảm nhận của mình, một công chức làm trong một tổ chức có chức năng kêu gọi, vận động ủng hộ cứu trợ cho người dân trong các tình huống thiên tai lũ bão thì quả thật luật sinh ra nhưng chưa phù hợp với lợi ích của cộng đồng và phục vụ nhu cầu của cộng đồng, nghĩa là cần phải sửa lại, bởi vì nó không mang tính cộng đồng, đây cũng là điều hết sức bình thường bởi không có ai toàn diện, kể cả những nhà lập pháp kinh nghiệm nhất. Hôm qua vợ mình cùng ủng hộ vào tài khoản một nghệ sĩ, cũng giống như vợ tác giả, cô ấy bảo "bởi vì tin tưởng chú ấy sẽ luôn làm đúng với lời nói của mình". Mình hoàn toàn ủng hộ và không hề cảm thấy buồn vì vợ không ủng hộ vào tổ chức mình đang làm, vì mình nghĩ, hay luôn nhìn vào mặt tích cực, rằng 1 nghìn, 10 nghìn hay 10 tỷ cũng sẽ luôn luôn là những nguồn lực vô cùng cần thiết và hết sức quan trọng trong lúc này, bởi có còn hơn không có. Ai làm cùng được, miễn sao người được hưởng lợi cuối cùng luôn là bà con đang vật lộn trong và sau những gì lũ bão đang gây ra. Luật thì có thể sửa chữa, thay đổi, nhưng đừng để nó trở thành sự ái ngại cho những tấm lòng đang hướng về miền Trung ruột thịt, mình tin rằng dù có thể không phải 100% nhưng phần đông những người đứng ra kêu gọi ủng hộ luôn là những người dũng cảm nhất bởi họ biết rằng phải đối mặt với nhiều điều phiền toái xung quanh, mình tin tưởng và ủng hộ, cảm ơn và mong rằng họ sẽ làm được hơn những gì mình mong muốn. Tôi nghĩ Thủy Tiên có thể thành lập quỹ từ thiện , điều này có thể giúp được nhiều hơn nữa trong tương lai. Trước đây, chúng tôi bắt đầu lần làm từ thiện lần đầu tiên với tràn đầy sự hứng khởi. Chỉ trong 1,2 ngày, số tiền ủng hộ gấp gần 10 lần dự kiến. Háo hức bao nhiêu thì khi triển khai xong, nản, hụt hẫng và áy náy với các nhà tài trợ bấy nhiêu vì những phần hỗ trợ chỉ đến đúng tay người cần khoảng hơn 40%. Lúc đó mới thấm thía câu nói của Bill Gates khi nghỉ hưu "Từ thiện là việc làm khó nhất". Và chúng tôi quyết định: hãy tập trung làm tốt công việc của mình và ủy thác toàn bộ việc làm từ thiện cho các tổ chức từ thiện chuyên nghiệp, sẽ hiệu quả hơn nhiều. Làm từ thiện cũng tương tự điều hành doanh nghiệp, nếu chỉ có Tâm và Ý chí mà thiếu Chuyên môn, Kỹ năng thì sẽ là 1 sự lãng phí lớn của xã hội. Do vậy tôi ủng hộ cần có các nghị định hướng dẫn về làm từ thiện, có các tổ chức giám sát, điều phối để các hoạt động này đạt hiệu quả cao nhất. Tôi cho rằng cá nhân tự phát mặc dù tốt, nhanh, nhưng việc cứu trợ sẽ không thật sự hiệu quả.Thứ nhất là những người cần cứu trợ nhất thì nằm sâu trong vùng lũ, phương tiện đi lại khó khăn và nguy hiểm. Nếu không có cơ quan chức năng, hoặc tổ chức cứu trợ có kinh nghiệm điều phối sẽ dẫn đến gói cứu trợ chỉ đến được vùng ngoài rìa. Ví dụ Thủy Tiên khó có thể chèo ghe vào những vùng rốn lũ vì rất nguy hiểm.Thứ 2 là cá nhân tự phát, từ vùng khác tới sẽ không nắm được gia đình nào là khó khăn thật sự.Thứ 3 là tệ nạn lừa đảo rất nhiều, cần phải có cơ quan đảm bảo để tránh lừa đảo. Giúp cho một hoặc vài người thì có thể, nhưng cho tất cả bà con vùng lũ thì phải cần chính quyền địa phương mới phân bổ ĐỀU được. Thực ra cũng cần nhìn vào khía cạnh khác, một người khi tiếp nhận quá nhiều tiền để tài trợ cũng sẽ là làm khó cho chính người đó. Với một số tiền rất lớn thì việc giải ngân sao cho hiệu quả, công bằng, chính xác là điều rất khó, cần cả một bộ máy chứ không phải đi đến nhà nào nhìn thấy nghèo thì cho lại là tốt. Ví dụ điển hình là có những nhà nhìn gia cảnh rất nghèo, nhưng nghèo do họ lười lao động, nghiện ngập... đã có rất nhiều trường hợp nhận trâu bò từ thiện, nhưng đoàn vừa đi vài hôm là đem đổi rượu uống. Như vậy việc hỗ trợ không mang lại hiệu quả. Còn nếu chỉ là hỗ trợ trước mắt, giúp mọi người sinh tồn qua giai đoạn khó khăn thì chỉ đơn giản là đồ ăn, nhu yếu phẩm... thì đã có rất nhiều các cơ quan đoàn thể chính thống thực hiện công việc đấy rồi. Thiên tai lũ lụt năm nào cũng có, nhưng người chết đói sau thiên tai ở Việt Nam là chưa bao giờ có trong những năm gần đây, cái này không phải là tự nhiên hay chỉ nhờ các đoàn cứu trợ tự phát mà được như vậy. Tôi cảm phục Thuỷ Tiên. Liệu bao nhiêu người ko quản ngại hiểm nguy để đến với bà con vùng lũ nhanh chóng bằng cô ấy. Cô ấy không những mong muốn cứu giúp đồng bào nhanh nhất có thể, cô ấy còn muốn đảm bảo rằng từng đồng tiền uỷ thác phải được dùng đúng mục đích. Một người sống trong cảnh giàu sang êm ấm tại sao vẫn ko thể an nhiên khi ngoài kia bao cảnh màn trời chiếu đất. Dù sự đóng góp của tôi chỉ là hạt cát nhỏ nhưng tôi cũng muốn cùng Tiên đi hết cuộc hành trình đầy gian nan này. Thương lắm những con người thầm lặng! Tôi hoàn toàn đồng ý với bài viết. Việc vận động từ thiện không nên qui định phải xin phép hay lập thành tổ chức NHƯNG BẮT BUỘC phải công khai số tiền vận động được, công khai việc chi tiêu VÀ có cơ quan giám sát. Ngoài việc những kẻ lợi dụng trục lợi, chiếm đoạt cũng còn có những người háo danh, PR tên tuổi cá nhân và cũng nhằm mục đích kiếm tiền từ cái danh đó nên cần phải công khai và có giám sát.