Từ AK đến AI Mikhail Timofeyevich Kalashnikov, trung tướng quân đội, nhà khoa học đã thiết kế và cho ra đời thế hệ AK đầu tiên vào năm 1947.  Còn "Artificial Intelligence" ngày nay được xem là công nghệ số chủ chốt của công cuộc chuyển đổi số ở mọi quốc gia.Hồi ấy học hết hai năm đại học tôi đi bộ đội như bao sinh viên miền Bắc, rồi thành lính trinh sát sư đoàn tham gia 81 ngày đêm Quảng Trị mùa hè 1972. Lính bộ binh ở chiến trường khi nói về vũ khí thường đánh giá rằng súng phóng lựu M79 của Mỹ rất lợi hại, còn AK là khẩu tiểu liên đầy uy lực của quân giải phóng."Từ AK đến AI" không phải do tôi nghĩ ra. Trong một buổi sinh hoạt của nhóm Think Tank VINASA (Hiệp hội phần mềm và dịch vụ Công nghệ Thông tin Việt Nam), khi tôi kể chuyện thời quân đội với khẩu AK báng gập rồi trở về học tiếp, làm nghiên cứu và giảng dạy AI, giáo sư Trần Văn Nhung, nhà toán học và một lãnh đạo ngành giáo dục trong nhiều năm, đã thốt lên "đúng là từ AK đến AI rồi".Các nhà toán học có năng lực tổng quát hoá, từ những trường hợp riêng phát biểu thành những điều chung, thành những định lý. "Từ AK đến AI" là khái quát ra cái "định lý" rằng trên con đường chúng ta đi từ thời chiến tranh đến thời xây dựng và phát triển, luôn cần những công cụ mạnh, như xưa là AK và nay là AI.Ngành AI ra đời và phát triển chừng 10 năm sau khi những khẩu AK đầu tiên được chế tạo, với mục tiêu làm ra máy tính có thể hoạt động như có trí thông minh của con người, như nghe và hiểu được ngôn ngữ, biết nhìn và hiểu các vật thể xung quanh, biết suy luận theo logic... AI theo hướng truyền thống này gọi là "AI tổng quát" và sẽ tiếp tục lâu dài để dần biến những ước muốn của con người thành hiện thực.Từ khoảng hơn hai mươi năm qua, một nhánh của AI nhằm vào giải quyết các bài toán cụ thể trong mọi lĩnh vực nhờ sử dụng dữ liệu với các phương pháp toán học và tin học đã phát triển rất nhanh và có ứng dụng rộng rãi. AI theo hướng này gọi là "AI chuyên dụng" hay "AI dựa vào dữ liệu". Có thể phân biệt một cách giản dị là nếu AI tổng quát nhằm làm cho máy móc thông minh, thì AI chuyên dụng nhằm giúp cho con người "thông minh" hơn khi giải quyết các vấn đề cụ thể.Việc số hoá khắp nơi đang tạo ra những nguồn dữ liệu khổng lồ ở mọi lĩnh vực dẫn đến cơ hội và nhu cầu khai thác chúng. Các máy tính cũng ngày càng mạnh và rẻ hơn. Các thuật toán mới cũng luôn được tạo ra và cải thiện. Những thay đổi này dẫn đến nhiều đột phá gần đây của AI, làm AI có mặt ở mọi lĩnh vực, đang dần trở thành công nghệ thiết yếu của thời chuyển đổi số.Các chương trình AI có thể phân tích dữ liệu để thấy các yếu tố bất định có nguy cơ dẫn đến rủi ro, có thể tính toán để tìm ra phương án có lợi, có thể gợi ý các quyết định cần cân nhắc...Trong chiến lược AI của mình, nước Đức khẳng định sẽ tập trung vào "AI chuyên dụng". Trong phát biểu tại lễ kỷ niệm 45 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước sáng 30 tháng 4, khi nói về các nhiệm vụ của Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Thành uỷ Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh "tập trung nghiên cứu ứng dụng Trí tuệ nhân tạo, tạo động lực phát triển Thành phố". Dường như đây là lãnh đạo đầu tiên nói riêng về AI thay vì kể tên rất nhiều công nghệ số.Có thể nói chuyển đổi số là nội dung chính của cách mạng công nghiệp lần thứ tư, và AI là công nghệ chính của chuyển đổi số. Hiểu đúng về cơ hội vô giá của chuyển đổi số và vai trò AI là một điều quan trọng.Trong nông nghiệp ta thường nghe về các trang trại thông minh, là các vườn rau, hồ cá, trại lợn... có cảm biến đo độ ẩm, chất lượng đất hay nước, trạng thái vật nuôi trồng. Nhờ phân tích các dữ liệu này, chương trình AI đề xuất cách xử lý thích hợp cho từng trường hợp. Hơn thế nữa, khi xây dựng được cơ sở dữ liệu quốc gia về nông nghiệp, AI có thể giúp phân tích và đánh giá cung-cầu trong và ngoài nước, hỗ trợ kiểm soát sản xuất để không phải giải cứu nông sản mà còn bán được giá.Trong giao thông vận tải, AI giúp quản lý tổng thể về các luồng hàng hóa từ nơi xuất phát, nơi qua, nơi đến để phân bổ phương tiện vận tải với thời gian và chi phí thấp nhất. AI giúp kiểm soát tự động tình hình xe cộ đi lại trên đường, xử phạt nghiêm minh và rõ ràng.Trong y tế, bên cạnh các chương trình hỗ trợ chẩn đoán và điều trị bệnh, với cơ sở quốc gia về hồ sơ khoẻ điện tử công dân đang xây dựng, tới đây AI có thể là thầy thuốc hàng ngày của mỗi người dân, giúp mỗi người tự động biết về tình trạng sức khoẻ của mình mọi lúc mọi nơi, biết phải làm gì khi cần. Một thí dụ của AI trong dịch Covid-19 là những chương trình truy vết tiếp xúc, giúp cảnh báo nếu ta ở gần người nhiễm virus này.  Trong giáo dục ta đang quen dần với việc dạy và học online trong những ngày dịch bệnh. Việc học tập với các phần mềm online sẽ ngày càng phổ biến. Rồi đây các phần mềm thông minh sẽ đánh giá được trình độ từng người học, vì sao hiểu hay không hiểu một vấn đề, và đưa ra cách học phù hợp với từng người.Những thí dụ như vậy có thể kể ra trong nhiều lĩnh vực. Điều quan trọng là AI giúp con người tăng cường năng lực trí tuệ ở nhiều mức khác nhau. AI không phải chỉ gồm những thứ cao siêu làm ta ngưỡng mộ. AI còn gồm rất nhiều công cụ để ai cũng có thể học và dùng.Chủ một nhà hàng có thể dễ dàng thu thập dữ liệu về số lần các món ăn được khách gọi trong tuần hay cuối tuần, mùa đông hay mùa hè... và chương trình AI sẽ gợi ý cần chuẩn bị thực phẩm và nấu nướng ra sao để có lợi nhuận cao. Đây là thí dụ của Phân tích kinh doanh, một lĩnh vực của AI trong kinh tế, rất cần cho mọi doanh nghiệp thời chuyển đổi số, kể cả các doanh nghiệp nhỏ và vừa.Hiểu rõ "từ AK đến AI" là hiểu con đường ta phải đi, công cụ ta phải dùng. Có một số nhỏ người làm ra các công cụ AI, và số đông người cần học để dùng chúng trong cuộc sống và công việc.Nếu xưa những người lính đã ra trận với AK, thì nay những người trẻ cần làm chủ được AI, khái quát lên là làm chủ được khoa học và công nghệ, để xây dựng và phát triển đất nước.Năm tháng đã qua đi. Những chiến trường xưa đã im tiếng súng. Những người lính xưa ở hai chiến tuyến đã gặp lại, để nói về phát triển hôm nay như trong rất nhiều chương trình mà báo chí và các tổ chức phi chính phủ đã tổ chức nhiều năm qua.Lịch sử đặt ta cạnh nhau trong hai ngày 30 tháng 4 và mùng 1 tháng 5. Một bên là chiến tranh, một bên là xây dựng. Một bên trong quá khứ với AK, một bên trong hiện tại với AI. Bạn nghĩ gì về "từ AK đến AI"?Hồ Tú Bảo Làm khoa học dữ liệu thực tế, em thấy rằng AI thường bị kì vọng quá nhiều. Khả năng của nó không kì ảo như nhiều người tưởng tưởng. Những trí thông minh như trong phim ảnh là thứ sẽ chỉ có trong 20 năm nữa. Vì vậy thầy nói đúng: Cần phải hiểu nó có thể làm gì, giới hạn đến đâu để có thể đưa ra đầu tư đúng đắng.Một doanh nghiệp nhỏ chắc chắn không đủ nguồn lực như Google, Facebook để sử dụng những công nghệ phức tạp, đòi hỏi nhân lực, đầu tư rất lớn được. Còn nếu chỉ sử dụng các ứng dụng cơ bản của AI, kết quả mang lại là khá nhỏ, không như kì vọng, và thường không bằng các biện pháp nghiệp vụ thuần túy. Trong thời kì này, chuyển đối số, dữ liệu lớn em thấy là những thứ mang lại giá trị nhanh chóng hơn. Tác giả là người từng trải, hiểu biết nên trong từng câu chữ đều rất hay, rất có ý nghĩa. "Trong giao thông vận tải, AI giúp quản lý tổng thể về các luồng hàng hóa từ nơi xuất phát, nơi qua, nơi đến để phân bổ phương tiện vận tải với thời gian và chi phí thấp nhất. AI giúp kiểm soát tự động tình hình xe cộ đi lại trên đường, xử phạt nghiêm minh và rõ ràng." Ngày trước gọi là bài toán vận trù. Môn học gọi là Vận trù học. 2."Lịch sử đặt ta cạnh nhau trong hai ngày 30 tháng 4 và mùng 1 tháng 5. Một bên là chiến tranh, một bên là xây dựng. Một bên trong quá khứ với AK, một bên trong hiện tại với AI. Bạn nghĩ gì về "từ AK đến AI"?.Cái kết của TS Hồ Tú Bảo, phải nói là một phát hiện, thật tài tình. Đơn giản, dễ hiểu và trách nhiệm cho Đất nước. Cám ơn TS Hồ Tú Bảo. "Từ AK đến AI" - một câu nói thật khái quát, sâu sắc và thú vị về hành trình, về chặng đường của nhân loại. Thời AK, dùng AK thì con người cần cả cái đầu và trái tim. Cũng vậy, thời AI thì con người cũng cần dùng cả cái đầu và trái tim. AK có thể giúp con người tiêu diệt kẻ thù, dành chiến thắng, đem lại hòa bình cho con người; và AK cũng có thể tiêu diệt chính loài người. AI có thể giúp con người vượt qua những chướng ngại vật để vươn lên những tầm cao mới; và AI cũng có thể "giúp" để hủy diệt loài người và văn minh nhân loại. Sự khác biệt, là so với AK thì nếu mà đã diễn ra sự hủy diệt bởi AI thì chắc chắn sẽ nhanh hơn, tinh vi hơn, tàn khốc hơn; tôi nghĩ vậy. Xã hội loài người sẽ tiến vào một bước tiến mới với AI, nhưng trước đó, Thượng đế/ vũ trụ sẽ cân chỉnh loài người ghê ghớm lắm, để đảm bảo là nhân loại đủ tư cách đem theo AK và AI tiến đến tương lai chứ không phải là dùng AK và AI để hủy diệt chính mình và ảnh hướng đến kế hoạch của vũ trụ. Ở thời đại nào thì làm người vẫn luôn là bài toán khó mà con người cần tìm lời giải, sống trong lời giải một cách tối ưu. Ở thời AK, thì bài toán làm người đã khó rồi, đến thời AI thì bài toán làm người sẽ càng khó hơn, khiến con người càng cần phải thận trọng hơn, thông minh hơn và không được phép quên những lời nhắc nhở, chỉ đường từ trái tim mình. Cố đọc nhưng thấy khá khiên cưỡng. "Từ AK đến AI" túm lại là quá trình (thay đổi) lao động của một nhân vật được đề cập trong bài chứ không phải mối liên hệ phát triển nào đó của AK và AI. Vâng, hiên tại có những vũ khí "thông minh", nhưng AI chưa thể đưa vào cho vũ khí. Những Robot cops, I am Robot... chính là minh hoạ viễn tưởng của vũ khí AI trong tương lai. Cảm ơn thầy Hồ Tú Bảo đã chia sẻ một kiến thức cao siêu một cách giản dị mà ai cũng có thể hiểu được, qua thời gian học đại học và cao học tôi đã gặp và vô cùng quý mến, cảm phục tài năng, phong cách, đạo đức và nhiệt huyết với nghề với thế hệ trẻ của đất nước VN từ các GS.TS đã từng là người lính đi qua đạn bom, bão lửa như Thầy! So sánh cũng khác nhau nhưng thực sự AI là môt lĩnh vực cần tập trung nghiên cứu đốt phá trong tương lai gần và Việt nam cần tiếp cận nhanh chóng Cám ơn chia sẻ của Giáo sư!Nhiều người dân đã quen với câu cửa miệng "Không biết thì hỏi Gu gờ (google)", đất nước mình rất cần, cần nhiều hơn các nghành, những con người có tâm, có tầm cùng tham gia đưa một lĩnh vực then chốt như AI trở thành một khái niệm phổ thông gần gũi, như kim chỉ Nam cho đất nước.AI đã đang thay đổi cuộc sống của mọi người, chúng ta càng dùng nó sớm chúng ta càng có lợi thế. Xưa ta dùng AK làm vũ khí tuy đơn giản mà lợi hại dành lấy mảnh đất, cây lúa thì nay AI là một vũ khí lợi hại không thể thiếu chiến đấu cho mảnh đất, cây lúa của chúng ta! "Từ AK đến AI" cũng đúng, nhưng chưa đúng hẳn. Phát triển AI vẫn phải cầm chắc AK, không thể rời cái nọ chuyển sang cái kia!. AI rất gần với đời sống con người, vì AI là ứng dụng xác suất thống kê để giải quyết các vấn đề bằng con đường công nghệ thông tin. "Lịch sử đặt ta cạnh nhau trong hai ngày 30 tháng 4 và mùng 1 tháng 5. Một bên là chiến tranh, một bên là xây dựng. Một bên trong quá khứ với AK, một bên trong hiện tại với AI". Bài viết rất hay, rất thú vị Lớp trẻ ngày nay có nhiều cơ hội ,điều kiện và năng động hơn thời 5,6x chúng tôi nhiều ,các bạn hãy nắm cơ hội và lợi dụng những điều kiện vô cùng quí giá này để phát triển bản thân làm giàu cho mình cũng như tạo ra nhiều của cải vật chất cho XH ,sớm đưa đất nước '' sánh vai với các cường quốc năm châu''. Tôi chắc chắn các bạn đủ khả năng làm được. Bài viết rất hay quan trọng thực hiện được từ AK đến AI phải có tầm nhìn vĩ mô của người quản lý Cảm ơn tác giả!Xem những bộ phim hành động Mỹ về người máy, làm tôi không có thiện cảm với trí tuệ nhân tạo. Nhưng qua bài này, tác giả đã diễn giải về AI một cách rất dễ hiểu để tôi và chắc là nhiều người khác có thể hiểu được, và thấy rằng: "AI rất gần gũi và cần thiết với cuộc sống chúng ta".Xin cảm ơn! Từ chiến tranh đến hòa bình, từ sát hại nhau đến cùng nhau phát triển, đó là quy luật tự nhiên và cũng là quy trình tất yếu của hoạt động cuộc sống. Mục đích mỗi thời điểm khác nhau song phương hướng thì giống nhau ở động lực sáng tạo: Thời nào cũng nghiên cứu, chế tạo những công cụ tiên tiến nhất để hoàn thành mục đích tốt nhất.