Ai mua bằng? Giáo sư người Anh đã về hưu tôi quen vẫn làm việc bán thời gian tại đại học ở Anh. Khi đang hướng dẫn luận văn thạc sĩ, ông phát hiện sản phẩm sinh viên nộp cho mình có chất lượng quá xuất sắc về toán và thống kê. Là một chuyên gia toán ứng dụng chuyển qua nghiên cứu tài chính, vậy mà giáo sư không hiểu hết một số phương pháp được trình bày trong luận án của sinh viên mình vì "nó quá cao siêu". Hơn nữa, trao đổi với sinh viên và kiểm tra điểm học, ông cho rằng anh ta không thể có trình độ tới mức ấy. Nghi vấn sự phi lý về khả năng của sinh viên và bài luận, ông đòi thi vấn đáp. Sinh viên kia bị phát hiện đã thuê viết luận văn và tất nhiên không được đạt.Đó chỉ là một trường hợp bị bắt tại trận tôi biết vì người thuê viết luận văn quá thiếu kinh nghiệm hoặc quá tham, đòi luận văn đạt chất lượng cao nên người "làm thuê" đã "quá tay" khiến sản phẩm bị lố. Trong giới giảng dạy cả ở Anh và Việt Nam, chúng tôi biết có nhiều trường hợp đã thuê viết luận văn. Một số nằm trong 3.721 vụ gian dối học thuật "bị bắt tại trận" được tờ Guardian công bố năm 2018 - gồm cả những trường hợp ở đại học danh tiếng như Oxford hay Cambridge. Cơ bản đó là những bài viết có chất lượng thật, chỉ là người viết bài không phải người đứng tên.Những bài thi được làm hộ, bài luận được viết thuê không phải đạo văn hay sao chép của ai đó. Chúng là sản phẩm được làm đàng hoàng, tốn công sức hẳn hoi. Chỉ là người nộp luận văn và nhận điểm đã thuê người khác làm ra nó. Hầu hết người bán chất xám kiểu này - đi thi hộ, viết thuê luận văn - có trình độ cao và vì lý do nào đó hoặc cần tiền nên làm như vậy. Sản phẩm viết thuê không bị phần mềm chống đạo văn phát hiện vì được các "chuyên gia" xử lý. Một số người được thuê viết bài là sinh viên tiến sĩ, rất am hiểu về cách làm nghiên cứu nên nhiều khi kết quả mới "xuất sắc" như sinh viên kể trên. Chất lượng là thật, chỉ người ghi công là giả.Khi làm việc ở Việt Nam, tôi còn biết có người nhờ thuê viết công trình nghiên cứu khoa học mà được giải thưởng "sinh viên xuất sắc" của một đại học. Gần đây, bạn bè tôi cũng kể chuyện nhiều tác giả không làm nghiên cứu nghiêm túc mà vẫn có bài đăng quốc tế nhờ những giao dịch đổi chác.Việc nhiều người "chủ yếu là cán bộ, công chức", "tại nhiều cơ quan nhà nước và tư nhân" đã mua và đang dùng bằng giả của Đại học Đông Đô có thể lạ tai với ai đó, nhưng với giới giảng dạy như tôi và bạn bè không quá bất ngờ. Theo Bộ Công an, Đại học Đông Đô đã cấp hàng nghìn văn bằng hai, bằng giả để người dùng xét tuyển nghiên cứu sinh hoặc bảo vệ luận án tiến sĩ. Gần 460 văn bằng đã được sử dụng tại nhiều cơ quan. Học viên chủ yếu là cán bộ, công chức cần văn bằng, chứng chỉ ngoại ngữ để được nâng lương, nâng ngạch, thi tuyển biên chế. Chúng tôi cũng biết tới những quảng cáo "làm bằng đại học giả giá rẻ phôi thật 100% được bảo hành trọn đời" hay "làm bằng đại học không cần cọc uy tín, cấp tốc". Không chỉ có mình Đông Đô sản xuất bằng giả.Thị trường trao đổi, mua bán trí tuệ có ở nhiều nước, đặc biệt phổ biến ở Trung Quốc, Trung Đông và Nam Á. Nhà xuất bản Springer năm 2016 đã phải thu hồi hơn 60 bài viết trên các tạp chí của mình do nghi ngờ là sản phẩm viết thuê và gian dối của các tác giả Trung Quốc. Dù ở đâu, những người xài "chất xám giả" có điểm gì chung? Có. Họ đều cần đến cách đánh bóng thành tích thuở ban đầu để dần leo cao trên bậc thang nghề nghiệp và danh vọng, lợi ích.Nhiều người trong số họ không dốt, không nghèo và thực sự, họ được nhìn nhận là "có vai vế" trong xã hội. Xuất phát điểm họ đã là người có ưu thế từ ghế nhà trường, có thành tích, có cơ hội tiếp tục học lên cao hoặc thăng tiến tại chỗ làm - chỉ cần đủ bằng cấp. Mua chất xám được lần đầu, họ có thể tiếp tục mua thêm những sản phẩm trí tuệ, thành quả của người khác và có lẽ cũng không ngại khi gắn tên mình vào đó.Những người đó có thể tự học, chỉ là nhiều khi họ chọn gian lận, muốn đi tắt, đi nhanh mà thôi. "Công thức" này còn được "xuất khẩu". Bạn tôi có một sinh viên từ Việt Nam sang Mỹ du học. Vì khá giả, sinh viên chủ yếu dành thời gian để đi chơi, du lịch, giao lưu. Đến hạn nộp bài tập, cậu thuê một bạn học giỏi viết thay. Cậu tốt nghiệp đại học Mỹ với bằng xịn và mạng lưới quan hệ rộng, vào được một ngân hàng đầu tư lớn của Mỹ. Tôi tự hỏi, một người như vậy, vào làm ngân hàng, liệu một ngày có tìm cách qua mặt khách hàng, đối tác hay thậm chí cả sếp mình không? Hôm nay họ bỏ tiền mua chất xám, sau này họ có thể làm giả số liệu kế toán, hợp đồng, khai khống thành tích, qua mặt xã hội. Nguy hại ở chỗ người thường chẳng mấy ai cần mua bằng, người làm việc đó là những cán bộ có vị trí nhất định trong xã hội. Một xã hội chấp nhận chuyện đó là bình thường chắc chắn không bình thường.Tôi không quan tâm lắm chuyện lãnh đạo Đại học Đông Đô bị phạt bao nhiêu năm tù, tôi chỉ quan tâm đến hai câu hỏi. Thứ nhất, những người đi đường tắt bằng thành tích thật trên giấy mà ảo về thực chất, sẽ được cất nhắc lên vị trí cao hơn. Dù họ có tài ở khía cạnh nào đó, song có đủ tâm và đức không? Thứ hai, kỹ nghệ bán bằng của Đại học Đông Đô được đem ra ánh sáng, thế còn hàng nghìn người đã tậu bằng giả các loại từ đó, họ đang ở đâu?Làm rõ hai câu hỏi này giúp lý giải căn nguyên, góp phần giảm nạn mua bán bằng cấp. Muốn loại bỏ nhu cầu mua bằng, đầu tiên ở chính chế tài nghiêm khắc với những người vi phạm, để người "đi sau" biết trước chuyện gì sẽ đến nếu họ mua bằng. Bên cạnh đó vẫn do lối tư duy tuyển dụng và bổ nhiệm dựa trên bằng cấp. Bằng cấp là một trong các tiêu chí của bộ lọc cán bộ, nhưng nó không phải là cái lưới vạn năng, thay cho những bộ tiêu chuẩn đánh giá toàn diện, gồm cả phỏng vấn ứng viên. Người ta có thể giả mạo trên giấy tờ, nhưng năng lực thực tế sẽ thể hiện qua phỏng vấn bởi một hội đồng công tâm và minh bạch.Hồ Quốc Tuấn Cảm ơn tác giả!"Một xã hội chấp nhận chuyện đó là bình thường chắc chắn không bình thường." "Ai mua bằng" là câu hỏi dễ trả lời, vì chắc chắn không có nông dân, tài xế nào làm việc ấy. Câu hỏi khó trả lời hơn là "Những ai sẽ phải chịu trách nhiệm? đâu là lỗ hổng trong việc đào tạo, cấp bằng?", việc mua bán bằng cấp là hành vi phạm tội có tổ chức, không có cá nhân nào một tay làm được việc này. Nếu không bóc cả dây và tìm được lỗ hổng trong việc cấp bằng thì xử lý một vài cá nhân đâu giải quyết được tận gốc vấn đề. Vụ việc này cũng đã xác định rõ 193 đối tượng được cấp bằng KHÔNG QUA TUYỂN SINH - tức họ giả mạo toàn bộ tư cách học viên, văn bằng, chứng chỉ chứ không chỉ gian lận ở mức độ thuê/mua luận văn để có kết quả tốt hơn. Nên tôi không cho rằng họ là những người có khả năng tự học, tự nghiên cứu. Cảm ơn tác giả. Tôi không biết nói gì, tôi chỉ thấy chán nản quá. Cần xử lý hình sự những người mua bằng mới mong dẹp được vấn nạn này.bây giờ mua bằng dễ như mua rau ngoài chợ. Đúng là ở trong chăn mới biết chăn có rận. Cám ơn tác giả và VNE. Nếu cho tôi được xử lý, tôi làm trong 6 tháng là dứt điểm. Trước tiên ra công văn yêu cầu công chức, viên chức cả nước tự giác nếu ai dùng bằng giả thì tự giác nhận đủ điều kiện thì bố trí lại công việc, không đủ giải quyết cho nghỉ êm đẹp. Sau một tháng ai không tự giác tiến hành thanh kiểm tra nếu phát hiện thì truy tố hình sự tội sử dụng bằng giả..... cách tất cả các chức vụ, buộc ra khỏi ngành. Tôi khẳng định thanh tra các ngành làm nghiêm túc chỉ 6 tháng là có kết quả và sàng lọc được cán bộ. 1.Người làm việc đó là những cán bộ có vị trí nhất định trong xã hội. Một xã hội chấp nhận chuyện đó là bình thường chắc chắn không bình thường.2.Thứ hai, kỹ nghệ bán bằng của Đại học Đông Đô được đem ra ánh sáng, thế còn hàng nghìn người đã tậu bằng giả các loại từ đó, họ đang ở đâu? Tôi hoàn toàn đồng ý với bài viết của tác giả, chỉ mong cơ quan thẩm quyền vào cuộc, công khai danh tính từng cá nhân đã mua bằng tại đại học Đông Đô? Trên điện thoại di động của tôi thỉnh thoảng nhận đc tin nhắn chào hàng làm các loại văn bằng tốt nghiệp, giấy phép lái xe, cả sổ hồng nhà đất v.v. Tôi có trả lời là: cho tôi làm chung với, thì họ ko thấy hồi âm gì. hihi. Nhiều khi chán, người có bằng thật xin việc thì trầy trật, người xài bằng giả thì lại xin đc việc dễ dàng. Khi tôi đi học bên nước ngoài,tôi cũng thấy đầy rẫy thị trường rao bán, họ thuê viết cả những bài luận môn học (assignment) cho đến luận án (dissertation). Họ vẫn học, nhưng khi có bài gì tự làm nộp là họ được điểm rất cao. mỗi bài luận khoảng 40 triệu (tiền VN), bài luận án thì cao hơn tí. Trong khi để viết được một bài assignment, tôi mất cả tháng, họ chỉ phải chi tra 40 triệu, 1-2 ngày là có. Và đa số người thuê viết tôi thấy đều là sinh viên 1 nước rất đông dân ở châu á. Cần xét kỹ những bằng có được qua chương trình "học tại chức" ! Nhất là các bằng cung cấp bởi nước ngoài - trước nhất là khảo sát trình độ ngôn ngữ. Bằng giả thì xử lý được, còn bằng thật mà học giả thì không biết phải xử lý như thế nào đây? Chứng tỏ là có nhiều người thành công không nhờ bằng cấp Xã hội nào cũng phải cần chất xám, mà chất xám thì được công nhận là bằng cấp! Mà chất xám thật giả thì như chủ bài viết: thể hiện qua phỏng vấn thực tế bởi hội đồng công tâm và minh bạch! Mà cái hội đồng này ít tồn tại. Tiến sỹ cũng thuê, mua bài báo khoa học nữa là ĐH với Thạc sỹ!