Thấy chết không cứu Một tiếng nổ lớn từ chiếc lốp trước, do săm quá cũ bị "chửa" phải buộc dây chun chằng chịt, ngực tôi đập mạnh vào tay lái, mắt hoa lên và tôi chẳng còn nhận ra điều gì. Tỉnh dậy, đầu óc tôi hoàn toàn trống rỗng, cẳng tay trái bị cong vẹo và đau tê tái vì gãy xương, tôi cảm thấy có một dòng chất lỏng ấm áp và mằn mặn chảy xuống khuôn mặt. Giơ tay phải lên lau, thấy máu, tôi phát hiện có một vết rách trên vùng trán bên phải. Trong cơn hoảng loạn, tôi cầu cứu những người đi đường, nhưng không ai dừng lại để giơ một bàn tay ra giúp tôi, khiến tôi rơi vào tuyệt vọng kinh khủng.Thời gian bò qua từng giây, từng phút, chiếc áo tôi cởi ra thấm ướt đợi máu cầm. Và tôi tự vật lộn với tay trái bị gãy, vật lộn với chiếc xe không phanh, không chuông, không gác đờ bu, ghi đông đã bị bẻ cong và nổ lốp. Cuối cùng, tôi cũng dắt được chiếc xe ra đến đường quốc lộ, măng xông lại đoạn săm nổ, lót chằng thêm chiếc lốp và đạp xe bằng một tay còn lại về đến nhà.Đó là câu chuyện của tôi gần 35 năm về trước. Hôm nay, tôi vẫn thường nhìn thấy và nghe thấy, có những người không may bị nạn và không ai giúp đỡ. Mặc dù xã hội đã thay đổi, nhưng hiện tượng không ai giúp đỡ hay giải cứu người bị nạn vẫn đang xảy ra.Mấy ngày qua, tôi đã dành thời gian xem đi xem lại đoạn clip dài 11 phút, ghi lại hình ảnh vụ tai nạn xảy ra rạng sáng ngày 25 tháng 6, đôi nam nữ chạy xe máy trên đường Tân Hương (TP. HCM) va chạm với taxi chạy cùng chiều đang rẽ trái.Đôi nam nữ bị văng lên vỉa hè sau cú tông rất mạnh. Tài xế taxi có dừng lại xuống xem nạn nhân khoảng 13 giây rồi bỏ đi. Theo tôi, người lái xe taxi đã có hành vi không giữ nguyên hiện trường, không tổ chức cứu chữa nạn nhân và chạy trốn. Ngay cả khi taxi không có lỗi thì tài xế vẫn có thể phải đối mặt với nhiều cáo buộc pháp lý.Nhưng điều làm tôi cảm thấy sốc hơn, là không ai có hành động cứu giúp nạn nhân trong 11 phút đầu tiên của đoạn clip, trong khi tôi đếm được 42 xe máy, 7 ô tô và 1 xe đạp đi ngang qua, thêm 7 lượt người đi bộ mà tôi đoán là dân gần đó.Trừ lái xe taxi, ít nhất có 58 người nhìn thấy nạn nhân, nhưng chỉ duy nhất một người đi xe máy dừng lại gọi điện và thảo luận với nhóm người đi bộ. Con số 1 trong 58 người dừng lại đã khiến tôi sốc, bởi tôi không thể nghĩ có tới 98% số người nhìn thấy nạn nhân, thậm chí cô gái vẫn còn cử động tay chân và nam thanh niên vẫn ngóc đầu dậy cầu cứu và cố loạng choạng bước ra giữa đường, nhưng người tham gia giao thông vẫn vượt qua vụ tai nạn và đi thẳng.Đoạn clip làm tôi nhớ lại một vụ tai nạn khác, xảy ra sáng ngày 29 tháng 2 năm 2016, một xe Carmry đâm trúng 3 người trên phố Ái Mộ (Hà Nội). Thời điểm đó, có hàng trăm người đi bộ, khoảng 8 chiếc ô tô và 500 chiếc xe máy, tất cả chạy vòng qua. Đó là những người đầu tiên chứng kiến sự việc, nhưng họ không hề cúi xuống nhìn các nạn nhân, chẳng ai mất 1 hoặc 2 cái liếc mắt thoáng qua nơi em bé 6 tuổi đang thoi thóp trên đường.Gần 20 phút quý báu trôi qua mà không ai đưa ra quyết định phải làm điều gì. Phát hiện em bé vẫn còn thở, một cô giáo đã bế em ra giữa đường để ngăn những chiếc xe taxi, nhưng tài xế đều bỏ chạy. Cô giáo chặn tiếp một chiếc ô tô, người đàn ông đã cố tình lái xe lách qua. Một số người tò mò rút điện thoại ra chụp hình và quay video. Mất thêm 20 phút nữa thì xe cứu thương 115 xuất hiện và em bé chết trên đường đến viện.Cái chết của cô gái trẻ 24 tuổi và cái chết của em bé 6 tuổi, liệu những người đi đường đã bước qua nạn nhân hôm đó, có ai cảm thất hối hận và đau xót? Tôi đồng ý rằng sẽ có những người sợ hãi máu me và tai nạn, họ không đủ can đảm nhìn nạn nhân, chứ nói gì đến việc dừng lại cứu giúp. Nhưng chắc chắn không ít người trong số đó, họ đủ mạnh mẽ nhưng trái tim họ tuột dốc, nhìn thấy cái chết mà không cứu, họ trở thành những khán giả thờ ơ.Khi một vụ tai nạn xảy ra ở chỗ đông người, sẽ thu hút rất nhiều người hiếu kì đến xem, rồi quay phim chụp ảnh để đăng tải lên mạng xã hội. Ở góc độ tâm lí học, sự tò mò và quay video chỉ là hiện tượng tâm lí không có gì mới, đặc biệt là hành động quay clip còn gọi là "gaffer phenomenon" đang rất phổ biến bởi những chiếc điện thoại thông minh.Sự thờ ơ đó là một thái cực đau buồn của việc nhìn thấy người bị nạn. Nhưng sau 20 năm làm bác sĩ, tôi còn nhìn thấy một thái cực khác: sự nhiệt tình không cần thiết. Điều tôi lo ngại nhất, là trong đám đông có những người nhiệt tình cứu giúp nạn nhân nhưng không có kĩ năng, kéo theo hiệu ứng tâm lí đám đông hùa theo, nghĩa là nhiều người cùng hùa vào cứu giúp nạn nhân không đúng cách.Nghề nghiệp dậy tôi rằng, sẽ rất sai lầm khi cho rằng việc cứu người chỉ bằng trái tim và tâm hồn, bởi cứu người mà không có kĩ năng có thể sẽ giết chết nạn nhân. Bản thân tôi đã chứng kiến nhiều nạn nhân tử vong vì gãy xương đùi không được cố định, vết thương mạch máu không được băng ép hoặc ga rô đúng cách, chèn ép đường thở không được khai thông, chấn thương cột sống không được cố định đúng.Sơ cứu bước đầu và cách thức vận chuyển nạn nhân, đó là những việc làm tối quan trọng, quyết định sự sống còn của hầu hết các trường hợp chấn thương nặng. Tôi cho rằng, những người không có kĩ năng, thì việc làm đầu tiên là gọi điện cho đầu số cứu nạn khẩn cấp 112 hoặc đầu số cấp cứu vận chuyển 115, để nhận sự hướng dẫn trợ giúp; chỉ tham gia cấp cứu khi bản thân có sự hiểu biết đảm bảo an toàn cho nạn nhân.Một tình huống khác, khi bối cảnh tai nạn diễn ra ở thời điểm và nơi vắng vẻ, thì tâm lý những người tham gia giao thông sẽ không dừng lại, bởi câu nói "làm ơn mắc oán". Bản thân tôi và các đồng nghiệp, không ít lần đang dồn tâm lực trong căn phòng cấp cứu để hồi sinh sự sống nạn nhân chấn thương, nhưng người có liên quan đến nạn nhân thì vây bên ngoài đe dọa và thậm chí hành hung vô cớ.Cứu người giữa đêm khuya hay nơi thanh vắng cũng vậy, chẳng ai có thể đảm bảo nạn nhân và người thân của họ là không đổ vạ, chưa kể những vụ giả tai nạn để trấn lột, hay tệ nạn cướp bóc còn hoành hành. Cuộc sống không phải lúc nào các quy chuẩn đạo đức cũng cao hơn pháp luật, vì thế mà ở nhiều nước, có nguyên tắc chỉ thực hiện cứu người khi bản thân mình được đảm bảo an toàn. Tôi thông cảm với 57 người đi đường trong vụ tai nạn, họ có thể đi thẳng qua nạn nhân. Nhưng tôi không thể thông cảm khi họ không gọi báo cho các đầu số khẩn cấp 112, 113 và 115.Để hạn chế hiện tượng nhìn thấy chết không cứu theo tôi cần thực hiện hai điều: thứ nhất là giáo dục kĩ năng sơ cứu một cách cẩn thận từ khi ngồi trên ghế nhà trường; thứ hai là học theo các nước như Nga, Đức hoặc Pháp, đưa nội dung "thấy chết không cứu" vào bộ luật hình sự.Lương tâm chỉ được khơi dậy nhờ sự hiểu biết và dựa trên cơ sở pháp luật.Trần Văn Phúc sự lừa lọc và bất công làm chai sạn trái tim của con người. Nói ra thì bảo là ý kiến ko tích cực, nhưng đạo đức XH đang xuống cấp nghiêm trọng. Đúng là không chỉ kêu gọi sự tử tế mà phải điều chỉnh bằng cả luật pháp mới mong có sự chuyển biến. Thằng bạn tôi vừa mới tốt nghiệp phổ thông, đang chạy xe có cụ già nài nỉ quá giang. Thương cụ già giữa trời nắng nóng, đường xa nó chở cụ về. Giữa đường gặp chó chạy rông, tai nạn cụ già tử vong, nó gãy chân. Gia đình cụ già kiện làm gia đình nó bồi thường 50tr ( 10 cây vàng thời điểm đó) , bản thân nó tù 18 tháng. Từ đó tôi không bao giờ cho ai đi nhờ xe nữa, cho dù người đó tỏ vẻ đáng thương đến đâu. Đấy, điều gì khiến tôi vô cảm vậy ? Cảm ơn tác giả rất nhiều về bài viết hay. Tôi buồn, bực và thậm chí chửi thề không biết bao nhiêu lần khi đọc tin tai nạn giao thông và người gây ra tai nạn hay người đi qua không hề gúp đỡ nạn nhân. Họ không có chút lương tâm hay tình thương nào hay sao vậy. Tôi luôn đặt địa vị mình vào những tình huống đó và tôi luôn sẵn lòng giúp đỡ các nạn nhân. Tôi đã từng làm vậy không ít lần dù là tai nạn nặng hay nhẹ, kể cả đánh rơi chiếc khăn tôi cũng nhặt lên giúp. Sau mỗi lần như vậy không hiểu sao tôi vui lắm. Tôi cũng muốn cứu người, nhưng thú thật khi chứng kiến điều gì đó như một tai nạn, cảm giác đầu tiên là lo sợ và muốn chạy xa càng nhanh càng tốt. Tôi nghĩ đó là do vấn đề giáo dục. gần 18 năm từ mẫu giáo đến cấp 3, thêm 4 năm Đh, có ai dạy tôi phải làm gì, tâm lý ntn khi xảy ra các trường hợp bất ngờ (tai nạn) đâu. Một bạn nữ của tôi từng bị đám người đi đường vây đánh vì nghĩ nó là người gây tai nạn ngay chính thành phố quê nhà, họ giật rách áo và ví tiền cùng giấy tờ trên người nó cũng không cánh mà bay, không rõ có người cố tình lấy hay văng ra đường khi giằng co. Nó tự trách mình đã bao đồng và lao đến giúp người bị nạn đầu tiên trong khi tất cả những người khác đều bàng quang, thậm chí những người chứng kiến vụ tai nạn ngay từ đầu cũng không nói giúp nó một tiếng, họ chỉ chỉ trỏ, bàn tán, thậm chí giễu cợt cái áo rách của nó, mặc kệ người gặp nạn đang thoi thóp trên đường. Chỉ đến khi nó gào thét tên ba của nó, đang làm cán bộ ngành công an và có vài người nhận ra cái tên đó thì họ mới dừng lại, nó đứng dậy lấy xe chạy về nhà, sợ hãi và khóc lóc.Ai dám giúp người bị nạn nữa đây? Sơ cứu ban đầu rất quan trọng,vì vậy theo tôi nếu gặp trường hợp TNGT hãy gọi những số khẩn cấp để được hướng dẫn.Quan trọng nhất là khi gọi các số trên thì các cơ quan có đến kịp thời không ? Có làm khó dễ gì không ? Nếu các cơ quan trên kia ứng cứu kịp thời thì sẽ tạo thói quen và niềm tin khi có người thông báo. Còn nếu chậm trễ hoặc không đến thì e rằng sau vài trường hợp sẽ không ai có niềm tin để gọi báo khẩn cấp nữa. Chúc xã hội ngày càng tiến bộ hơn Bản thân tôi là người cứu giúp mà còn bị đánh, cũng may là nạn nhân tỉnh lại xác nhận tôi không phải người gây tai nạn. Buồn là không có một lời xin lỗi ! Mình thấy áp dụng luật bảo vệ người tốt, và công khai khen ngợi, có hiệu lực hơn. Ờ. A trai tôi lái taxi kiếm cơm. Thấy tai nạn chở nạn nhân đi viện. Người nhà đến ko hỏi han như thế nào, đấm đã. Xe bị giữ gần 24h. Tiền mất tật mang. Trước hết phải nhìn lại cách ứng xử người nhà nạn nhân, sau là cơ quan chức năng. Tình huống "Thấy chết không cứu" mà bác sĩ Phúc đã nêu dưới góc độ hành vi, đạo đức không khó để gán cho "bệnh vô cảm" ta vẫn thường nghe. Và với lý lẽ hay góc độ nào chăng nữa thì sự thật phải thừa nhận ở đây là niềm tin giữa con người với con người đã bị đứt gãy; óc ích kỷ, vị lợi đã lấn át lòng trắc ẩn ở không ít người. Giáo dục kỹ năng sơ cứu; gắn khung hình cho hành xử "thấy chết không cứu" là cần thiết nhưng vẫn là chưa đủ. Cấp bách và sâu xa hơn là làm sao để chữa "bệnh vô cảm" đang ngày một tràn lan? Làm sao để giảm thiểu những hiện tượng thật-giả lẫn lộn? (Vì chính chúng đã bào mòn niềm tin, làm nảy sinh lòng hoài nghi và ngăn mỗi chúng ta sống đúng bổn phận của mình). Sẽ là "cái chết lâm sàng" chừng nào mỗi cá nhân hay một cộng đồng không được nuôi dưỡng cả về xúc cảm, niềm tin vào các giá trị cao đẹp hay ngừng suy nghĩ về lời tự vấn: Ta có vô cảm không? Nếu có, thì tại sao? Và cần làm gì để hàn gắn chúng? Giá mà oto rẻ như ở Malaysia, để dân không còn phải đi xe máy, đạp xe đạp ra đường sẽ giảm đi các vụ tử vong do TNGT.Cái nữa là gọi điện cho 115. Xin hỏi BS Phúc bác có thể cho biết có bao nhiêu bệnh viện trên toàn quốc sẵn sàng có xe với nhân viên trực 24/24 để chạy đi cấp cứu tại hiện trường ? Thì ra từ 35 năm trước con người ta đã vô cảm y như ...tôi hôm nay ! Nhưng tác giả đã nêu bật ra thêm một vấn đề quan trọng là những người không có kĩ năng, thì việc làm đầu tiên là gọi điện cho đầu số cứu nạn khẩn cấp 112 hoặc đầu số cấp cứu vận chuyển 115, để nhận sự hướng dẫn trợ giúp; chỉ tham gia cấp cứu khi bản thân có sự hiểu biết đảm bảo an toàn cho nạn nhân . Cám ơn. Người ta không cứu người gặp nạn phần lớn ko phải do họ vô tâm đâu. Tôi có thể đưa ra 1 số lý do:1) Người gây tai nạn (trong ví dụ bài này là người lái taxi), dù có thể ko phải là lỗi của họ, sẽ phải đối mặt với rất nhiều nguy hiểm cho bản thân nếu giúp người gặp nạn như: bị dân xung quanh vây lại đánh đập (đã xảy ra nhiều lần), bị người thân nạn nhân đòi tiền, có thể đối mặt với án phạt vô lý, v.v.2. Người dân đi đường nếu giúp đỡ cũng gặp nhiều tai vạ: phải bỏ công ăn việc làm để chở người gặp nạn đi bệnh viện, lên phường lấy lời khai công an, người thân hành hung, thậm chí có thể tự móc túi mà trả tiền thuốc men cho người gặp nạn mà không được thân nhân người đó hoàn trả tiền lại, v.v.Tóm lại là xã hội ngày nay lấy ơn trả ơn thì ít, mà lấy oán trả ơn thì nhiều, thậm chí làm việc tốt gặp vạ thì làm sao mà người ta có thể thật lòng giúp đỡ nhau kia chứ? Chừng nào chưa có luật bảo vệ người tốt, người cứu nạn thì đừng mong sự tự nguyện của mọi ngườiChính bác sỹ ở tại bệnh viện cứu chữa nạn nhân, còn bị người nhà bệnh nhân đánh cho bầm dập, thì người lạ đi đường cứu giúp xong bị đánh đâu có phải chuyện hiếmRồi chuyện vào viện mà chưa nộp viện phí ngay thì có được cấp cứu luôn không, hơn ai hết bác sỹ hiểu (khi mà bệnh viện giờ phải tự chủ, anh không thu tiền được từ người bệnh thì anh phải bỏ tiền túi ra bù)Rồi bảo gọi cấp cứu ư? Ai cũng hiểu lý thuyết thì tổng đài cấp cứu 24/24, nhưng ai cứ 1 lần gọi vào khung giờ 2-5 giờ sáng thì biết khó hay dễ