Sách rác Khi mới ra trường, tôi mơ ước trở thành một biên tập viên sách. Cơ hội vào các nhà xuất bản với tôi lúc đó là bằng không, nên tôi bắt đầu bằng cách xin việc ở một nhà sách. Tôi dễ dàng được nhận và nhanh chóng được giao việc với sự chỉ dẫn: Làm theo những gì người khác đang làm. Nhà sách nơi tôi làm có 4 - 5 người, mà họ gọi là biên tập viên. Mỗi người đều cắm cúi trên một bản thảo, xung quanh họ có chừng 5 - 6 cuốn sách khác, cùng chủ đề. Một bạn cỡ tuổi mới ra trường như tôi, đang viết một cuốn sách về kinh nghiệm trồng một số loại cây, giải thích cho tôi cách viết sách: Chỉ cần đưa ra một danh sách các loại cây mình muốn, sau đó "xào nấu" từ nhiều nguồn sách được cung cấp để tổng hợp lại và thế là thành sách kinh nghiệm.Tôi bỏ việc trước khi kịp hoàn thành bản thảo dạy cách trang điểm đã trót đăng ký, vì tôi không đủ tự tin có thể giúp ai đó đẹp hơn, khi bản thân mình còn chưa biết đánh má hồng cho đúng cách. Thời gian ngắn ở đây đã gieo vào lòng tôi những băn khoăn ban đầu về quy trình ra đời của loại sách mà sau này tôi biết là "sách liên kết xuất bản".Người giúp tôi hiểu rõ hơn quy trình này là một người bạn, cũng làm việc cho một công ty sách, nhưng không phải ở vị trí biên tập mà là "chạy giấy phép". Công ty của cậu ấy làm mọi khâu, từ chọn sách, liên hệ mua bản quyền, triển khai dịch, biên tập, thiết kế bìa đến dàn trang... Cuối cùng, khi phải có một cái giấy phép để khai sinh cuốn sách, họ mới cần đến nhà xuất bản.Quanh cái giấy phép, mỗi nhà xuất bản có một cách làm việc riêng với đối tác của mình. Có nhà đọc qua bản thảo, duyệt kỹ nội dung lẫn bìa rồi mới cấp phép. Có nhà hầu như chỉ soát lỗi chính tả. Nhưng, có những nhà xuất bản không làm gì, chỉ bán giấy phép. Với những trường hợp này, bạn tôi kết luận, đó là mối quan hệ cộng sinh giữa một bên "có tất cả chỉ thiếu cái giấy phép" và một bên "thiếu tất cả chỉ có cái giấy phép".Với một quy trình kết hợp giữa sự vô trách nhiệm của nhà xuất bản và sự liều lĩnh, cẩu thả của một số đơn vị làm sách, tôi không cảm thấy quá khó hiểu trước những sai phạm xảy ra liên tiếp với các sản phẩm liên kết xuất bản thời gian qua. Điều tôi thấy khó hiểu là cách người ta xử lý những vi phạm đó quá nhẹ nhàng. Hai biện pháp phổ biến nhất là thu hồi sách và phạt hành chính, được áp dụng cho từ sách đồng dao nhố nhăng, sách từ điển ngớ ngẩn cho đến sách luật in bìa phản cảm…Với một ấn phẩm sai phạm, thu hồi là hành động đầu tiên, đương nhiên phải làm. Nhưng thay vì để đến chỗ phải thu hồi, người ta hoàn toàn có thể ngăn chặn trước việc phát hành những ấn phẩm sai sót. Các cuốn sách đều cần nộp lưu chiểu trước khi ra thị trường. Nhưng khâu đọc lưu chiểu, trong nhiều trường hợp, đã được làm không tốt hoặc tệ hơn - bị coi nhẹ. Thu hồi chỉ là biện pháp cực chẳng đã, bởi làm sao thu hồi được những thứ mà ai đó đã lỡ đọc, lỡ tin mà không hề biết mình đã tin nhầm vào một ấn phẩm rác.Còn với việc xử phạt hành chính, chủ một công ty sách từng lắc đầu với tôi khi hay tin mới đây NXB Đồng Nai bị phạt 15 triệu đồng và không có hình thức phạt bổ sung nào khác cho các sai phạm liên quan tới loạt Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học. Hiện tại, Cục Xuất bản được quyền phạt hành chính lên tới 200 triệu đồng. Nhưng nếu chỉ có thế mà vẫn không có hình phạt bổ sung nào khác, tôi không tin con số đó có thể ngăn chặn được các sai phạm tiếp theo trong lĩnh vực này.Mới đây nhất, tôi cảm thấy các nhà quản lý dường như đã mạnh tay và kiên quyết hơn trong việc xử lý sai phạm khi nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin bị đề nghị đình chỉ hoạt động. Nhưng khi hay tin, đề nghị đình chỉ được đưa ra sau khi đã xử lý sai phạm lần thứ… 60 của nhà xuất bản này, chỉ riêng trong năm 2014, tôi bỗng thấy trào lên cảm giác hụt hẫng. Giá như các vi phạm được xử lý sớm và kiên quyết hơn. Ít nhất là nếu họ bị đình chỉ ngay sau sai sót liên quan tới cuốn Từ điển tiếng Việt của Vũ Chất, độc giả sẽ không phải đón nhận thêm một cuốn Những vị tướng lừng danh trong lịch sử dân tộc với những bức tranh minh họa tùy tiện, méo mó về các nhân vật lịch sử.Đến bây giờ, tôi biết vẫn có nhiều lớp sinh viên ra trường tìm đến nghề biên tập sách. Không ít trong số họ chọn cách thức "xào nấu" để tạo ra các ấn phẩm. Nếu sự phôi thai các cuốn sách vẫn theo cách dễ dãi đó và nếu việc xử lý sai phạm vẫn diễn ra nhẹ nhàng, lớt phớt ở phần ngọn chứ không giải quyết sâu tận gốc rễ, tôi sợ rằng, sẽ ngày càng có nhiều người như tôi, cảm thấy dè dặt, nghi ngại với sách, dù đáng lẽ, sách đáng được ta tin như tin một người bạn tốt.Lưu Hà Cháu học lớp 12 và từ lâu đã tìm đọc sách nước ngoài. Với sách Việt, cháu toàn đọc sách cũ, mốc meo hết cả lên. Sách Tây có rác, nhưng từng tuổi này chúng cháu lọc rác của họ còn khỏe hơn đổ rác nhà mình. Không chỉ vì lí do chất lượng, cháu đọc như thế để tập thói quen cho các em trong nhà. Người muốn đọc thì phải làm điều họ muốn, chúng cháu không có quá nhiều thời gian để quan tâm những việc thâm căn cố đế như thế này nữa. Người lớn muốn làm gì thì làm, chúng cháu nghĩ, chẳng thà giới trẻ tự làm một cái nhà sách riêng, có hội đồng riêng, người lớn khỏi cần đầu tư đầu công làm biến chất, để có sai phạm thì tự mà nghe chửi, tự biết nhục mà làm lại, còn hơn là trông mong cái này cái nọ. Đừng trách chúng cháu hấp tấp chủ quan, chúng cháu chỉ còn 70 năm tồn tại mà không biết đời sau có sống bằng từng ấy hay không, cho nên đối với những việc cần làm những việc không nên thì chúng cháu buộc phải cân nhắc đến vấn đề thời gian nữa. Mọi người nên tập cho mình một cái đầu lạnh thật là lạnh đi ạ, làm sao để mà nhà sách phải như các hãng đĩa ngày xưa ấy, đồ dỏm là lập tức ế đến phá sản. Lưu Hà đã trải nghiệm nên hiểu hơn ai hết khi viết bài này, bài viết tương đối sâu sắc! "Sách rác" - nghe mà xót trong lòng! Cảm ơn bài viết đã nói hộ thực trạng sách ngày nay. Sách rác chỉ là kết quả của rác trong đầu người biên tập và rác trong tư duy của những người có trách nhiệm quản lý... Một bên "có tất cả chỉ thiếu cái giấy phép" và một bên "thiếu tất cả chỉ có cái giấy phép". Nhờ vậy chị có bài viết sách rác thật hay. Sách của Tây cũng vậy chứ không riêng gì sách ta. Tôi nhận thấy trong từng lĩnh vực phải có khoảng 90% là sách rác. Phải đọc nhiều mới biết đâu là rác đâu là vàng. Theo tôi biết, trước 75', NXB là nơi toàn quyền quyết định việc in ấn, XB và sẽ bị phạt rất nặng nếu vi phạm PL, thậm chí bị đóng cửa. Hơn mười năm sống ở Sài Gòn cách nhìn của tôi hoàn toàn thay đổi. Trước đây còn học ở quê đối với tôi sách là số một nhưng giờ đây tôi thấy ngao ngán quá, không muốn đọc gì. Tôi cố gắng trao dồi ngoại ngữ để đọc sách bằng tiếng Anh của những nhà xuất bản uy tín và thấy có ích hơn. Những cuốn sách bổ ích là người thầy người bạn của ta. Hiện nay việc xin giấy phép phát hành sách quá dễ, in ấn cần có tiền là xong. Thầy rởm bạn xấu cũng đang đầy rẫy ngoài XH, hãy biết chọn bạn mà chơi vậy! Đất nước bây giờ đầy rẫy các tệ nạn , đến nỗi in ấn sách mà cũng gian dối vô trách nhiệm mà luật pháp cũng xử lí không nghiêm thì loạn thật rồi . Văn hoá đọc đã dần mất trong mỗi công dân giờ đến sách cũng "rác " thì thử hỏi đất nước phát triển sao được . Ăn cũng sợ ngộ độc rồi đọc cũng gặp toàn sách rác thì đây là chuyện mà tất cả chúng ta đáng để suy ngẫm . Bản thân tôi toàn đọc sách cũ mà chất lượng ...thỉnh thoảng tôi mới đọc một vài cuốn sách mới vì như tác giả nói: nghi ngại, dè dặt ...Cảm ơn Lưu Hà đã mạnh dạn nói lên đề tài ý nghĩa này . Nói đâu xa xôi. Hồi bọn em đi học năm nhất ĐH. Một ông thầy mang danh Tiến sĩ Khoa Học (đến bây giờ em cũng không hiểu tại sao có chức danh này) đã yêu cầu tụi em làm bài tập nhóm là tổng hợp những đề tài tụi em thích rồi in ấn dày, chép đĩa nộp thầy. Sau đó, thầy cho mỗi nhóm 7 điểm cộng thuyết trình. Nhóm nào hay nhất thì thầy lấy bài làm của các bạn đi làm sách. Khi đó, thầy còn nói: sau này khi các em làm luận văn tốt nghiệp thầy sẽ báo cáo với trường là các em đã có công trình nghiên cứu với thầy. Rồi thầy bí mât lấy các tài liệu các bạn em sưu tầm để in thành sách mang tên tác giả là thầy. Trên cuốn sách này bỏ đi tên của các bạn nhóm đó và chỉ để lại tên thầy thôi. Em biết rõ việc này vì thầy nhờ bạn trai em đánh máy lại cho đúng chính tả và canh chỉnh phong chữ cho đẹp. Thật em cũng không biết thầy xuất bản nó ở đâu và cũng không biết những ai sẽ đọc nó. :P Nhóm của tôi gồm những người rất tâm huyết với Giáo Dục, định dịch mấy quyển sách để đem đến nhiều kiến thức hay cho các đối tượng độc giả. Chúng tôi làm việc rất chăm chút và kỹ lưỡng, nhưng bản thảo vẫn không được chấp nhận in ở một số nhà xuất bản với lý do:"Sách này khó bán" Khi nào NXB còn chạy theo lợi nhuận rẻ tiền thì sách chất lượng sẽ còn vắng bóng dài! Ngày xưa khi Tần Thủy Hoàng ra lệnh "đốt sách " người ta đã cố gắng bảo vệ được những pho sách quý. Đến khi Hán Cao Tổ có cái lệnh "dâng sách" người người đua nhau dâng sách, lviết sách ..SÁCH không phải là thứ có thể viết bừa, làm bừa, và là ai cũng làm được.Ông Kim Thành Thán cho rằng, chỉ có " Thánh nhân " mới làm được sách. Cái nạn " sách rác " đã "Rất thịnh hành " ở nước ta từ cuối thập kỷ 70, đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước và ngày càng " phát triển " Lỗi này do đâu, tưởng chẳng cần phải nói ra ở đây. Tôi hoàn toàn đồng ý với bạn learningenglishbc2013 và cả bạn Hùng Nguyễn. Nếu chúng ta tự trang bị kỹ năng tiếng Anh đủ tốt để có thế đọc được sách xuất bản bằng tiếng Anh và chọn lọc cẩn thận nhà xuất bản, chúng ta thật sự sẽ có cơ hội đến được với một thế giới 'sách vàng'. Nhiều trang trên Internet tặng đôc giả ebooks miễn phí về nhiều lĩnh vực khác nhau (dĩ nhiên chúng ta thường phải chấp nhận ads ở đó). Cám ơn tác giả về một bài viết như một cảnh báo về thị trường sách tại Việt Nam. Chính vì vậy sách của Việt Nam cũng nhạt như các phim mì ăn liền Việt Nam.