Hộp xốp trong giãn cách Vì mỗi lần ra vào tòa nhà, tôi đều thấy từng chồng hộp xốp bọc túi nylon, đựng thức ăn đã chế biến xếp đầy trên chiếc bàn cạnh phòng bảo vệ.Đây là hiện tượng rất mới ở chung cư vài tuần nay. Mọi người hạn chế ra ngoài mua bán, thế là tất cả đều online.Đầu ngày, đủ loại thức ăn được giao đến. Từ các loại xôi, phở, bún, bánh. Hoa tươi, rau cỏ, thịt, quần áo, sách, rồi bữa trưa, bữa chiều và cả bữa tối ăn thêm. Tôi cảm tưởng các cửa hàng lớn nhỏ trong Hà Nội đều hối hả đáp ứng mọi nhu cầu đặt hàng online của bà con. Người giao hàng đến chân thang máy, điện thoại í ới gọi người mua xuống nhận.Thức ăn sẵn cũng như các loại hàng đặt mua online đều được bọc bằng nylon, hộp xốp hoặc chất nhựa. Tất cả sau đó đều được vứt vào các thùng rác cạnh hành lang thang máy từng tầng.Mỗi tầng đều có những thùng rác có bánh xe. Trước dịch, hầu như tôi không bao giờ thấy rác tràn ra miệng thùng. Nhưng gần đây, ngày nào tôi cũng thấy thùng rác đầy ăm ắp gấp đôi, gấp ba ngày thường.Chung cư tôi ở 27 tầng, mỗi tầng 12 căn hộ. Mỗi ngày, nếu mỗi tầng có nửa số hộ gọi ít nhất một bữa ăn bên ngoài, sẽ có 15-20 hộp đựng thức ăn được bỏ ra thùng rác. Số hộp thải ra một ngày ít cũng 400-500. Một tuần, rác thải hộp xốp có thể lên tới 1.500 hoặc hơn. Thật khủng khiếp.Các thùng rác hàng ngày được chuyển xuống tầng dưới và tiếp tục được xe tải chở đến khu tập trung rác của thành phố. Chắc lại là khu Sóc Sơn, nơi lâu nay dân chúng đã quá khổ về rác.Tôi chỉ nhìn ở một chung cư, còn Hà Nội mở rộng hiện nay với hơn 6 triệu người và biết bao đô thị khác, tình hình có lẽ không khác nhau nhiều.Mọi chuyện vẫn cứ tự nhiên như không. Đồ ăn giao online xem chừng quá tiện lợi và thật thích hợp cho chủ trương chống dịch. Đáng tiếc là chuyện gì cũng có hai mặt.Mặt trái của hộp xốp đựng thức ăn là câu hỏi về sức khỏe và chất thải có hại cho môi trường.Nhiều chuyên gia đã cảnh báo. Hộp xốp tuy nhẹ, tiện lợi, giá rất rẻ nhưng có thể gây hại sức khỏe người dùng.Hội Các nhà nghiên cứu quốc gia Mỹ từng công bố kết luận khảo cứu của 10 chuyên gia về chất độc, hóa học và y tế khẳng định, chất Styrene tồn tại phổ biến trong cốc xốp, hộp đựng cơm bằng xốp và các đồ chứa thực phẩm dùng một lần có thể đủ căn cứ để coi là một chất gây ung thư ở người.Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam cũng nhiều lần cảnh báo thói quen dùng hộp xốp đựng thực phẩm vô tộ vạ của người Việt. Nguyên liệu sản xuất hộp xốp đang lưu hành trên thị trường chủ yếu từ Polystyrene với thành phần không khí chiếm 95% và PS chỉ chiếm 5% nên rất nhẹ. Loại nhựa nhiệt dẻo chứa Polystyrene phân tử thấp được xem là vật liệu an toàn. Tuy nhiên, chúng vẫn có nguy cơ bị ô nhiễm Chì, Cadmium và hóa chất độc hại từ nguyên liệu sản xuất không tinh khiết.Do là Polystiren phân tử thấp nên nó chỉ được dùng để đựng thức ăn nguội, thức ăn nóng là điều tối kỵ. Vì nhiệt từ thức ăn nóng sẽ khiến loại nhựa này giải phóng ra chất độc Monostyren, ngấm vào thức ăn rất hại cho gan.Nhựa làm hộp xốp trong quá trình chế biến thường tồn dư lượng nhỏ hoạt chất Siren. Nếu gặp đồ ăn nóng trên 70 độ C, nhiều dầu mỡ hoặc có tính axit như giấm, nước chanh, chất Siren sẽ bám vào thức ăn, có thể gây ung thư nếu đi vào cơ thể. Trên thế giới, nhiều nước đã cấm sử dụng hộp xốp đựng thực phẩm.Với môi trường, loại rác này rất khó phân hủy và hầu như không thể phân hủy qua hàng chục, hàng trăm năm, có tài liệu còn nói hàng nghìn năm. Chúng ta chỉ đang chôn nó xuống đất cho khuất mắt. Đống rác cứ phình lên mãi, lấy đâu ra đất để mở rộng thêm mãi?Chuyện rác nhựa trong đại dịch đâu chỉ có ở nước ta. Cả thế giới đều đang đối mặt với đại dịch rác thải song song với đại dịch Covid-19 do nhu cầu mua bán online tăng mạnh. Nhật Bản đã lập tức đẩy mạnh sản xuất hàng loạt dụng cụ đựng thức ăn cấu tạo từ nguyên liệu giấy, bột thực phẩm. Chúng vẫn vững chãi, sạch sẽ nhưng lại rất dễ dàng bị phân hủy và rất an toàn cho môi sinh.Chúng ta thì sao? Tôi từng thăm một tập đoàn trong nước sản xuất bao bì màng mỏng và chất dẻo cứng tự phân hủy hàng đầu khu vực. Họ đã xuất khẩu quy mô lớn các loại bao bì tự phân hủy, an toàn sinh học sang nhiều nước.Họ không quan tâm đến thị trường trong nước? Hoàn toàn không phải. Họ đều là những người yêu nước và rất xót xa trước tình trạng núi chất thải nhựa đang bị chôn lấp hay bị thả xuống ao hồ và dọc ven biển. Nhưng họ không thể cạnh tranh nổi về giá với các loại hộp xốp, túi nylon và các loại chất dẻo khó phân hủy hay không bị phân hủy. Các doanh nghiệp, đơn vị bán hàng, người dân không chấp nhận mua bao bì có giá cao hơn một chút như nhiều nước khác.Tôi rất lo. Con cháu chúng ta ăn quà ngoài đường rất nhiều. Hàng ăn nào cũng dùng hộp xốp để đựng thức ăn cho người mua. Họ còn đựng nước dùng nóng hổi vào các túi nylon. Việc này vô cùng nguy hiểm.Nếu bất đắc dĩ phải dùng hộp xốp thì ta chỉ đựng đồ nguội và mang tính tạm thời, không được để thức ăn trong hộp lâu, không dùng hộp này để hâm thức ăn trong lò vi sóng.Ngoài Luật Bảo vệ môi trường, Thủ tướng đã phê duyệt Đề án tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường do sử dụng túi nylon khó phân hủy trong sinh hoạt. Chúng ta còn có chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn tầm nhìn đến 2050; chỉ thị 33/2020 về tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa. Ngày 25/4/2019, Thủ tướng còn có công văn số 161 gửi đến tất cả cơ quan, ban ngành, tổ chức kêu gọi mọi người nói "không" với nhựa truyền thống.Các quy định khác không chấp hành thì bị phạt, nhẽ nào chuyện này lại không?Tôi thấy nhiều công ty nhỏ đã bán những sản phẩm thân thiện môi trường như hộp đựng thức ăn làm bằng bã mía, bột ngô, chỉ có điều sản phẩm chưa rộng khắp. Nếu người dân không muốn mất thêm tiền mua hộp thân thiện môi trường, họ có thể mang hộp thủy tinh, inox từ nhà hoặc túi giấy, mây, tre.Con cháu chúng ta sẽ phải chịu nhiều tai họa từ thói quen có hại hôm nay. Tại sao ta không nhân dịp dịch bệnh này, thử điều chỉnh lại thói quen, lối sống? Có cần mua quá nhiều quần áo, đồ đạc không, có cần ăn qúa no, quá nhiều không? Bởi các khâu sản xuất đều tạo phát thải hại cho sức khỏe địa cầu. Và lối sống tối giản cũng đã khá phổ biến.Thay đổi thói quen của quốc gia và từng người không dễ. Nhưng không phải bây giờ thì bao giờ?Nguyễn Lân Dũng Nên như Nhật bản dùng túi nilon lúc đi siêu thị thì trả thêm tiền túi nilon. người dân sẽ tự động mang túi mình đi hoặc dùng hộp giấy nhiều hơn. Thu thêm phí môi trường cho túi nilon với hộp xốp lấy tiền này hỗ trợ giá cho các loại hộp túi an toàn cho môi trường, khuyến khích người dân đi siêu thị dùng riêng mang theo đựng đồ Cám ơn bài viết của Giáo sư ạ. Cháu rất thích các bài viết khoa học thực tế trong cuộc sống của chú. Đồng tình với chú Lân Dũng ! Bài viết rất hiện thực, nhưng có lẽ sẽ chỉ dừng lại ở việc nêu ra vấn đề, chứ không thể mong đợi sự thay đổi từ người dân. Nguy hiểm tương tự là khi dùng microwave để hâm nóng thức ăn đựng trong hộp xốp, sức nóng gây cháy nhựa xốp và giải phóng hơi độc và chất độc như khi đựng thức ăn nóng. "Thay đổi thói quen của quốc gia và từng người không dễ. Nhưng không phải bây giờ thì bao giờ?" Bài viết rất tuyệt Bác, cháu ở nhà cũng đau đầu cả nhà mua hộp xốp đựng cơm, đựng xôi...thiết nghĩ - Nếu áp thuế môi trường thật cao các sản phẩm từ nhựa, ni lông sử dụng trong thưc phẩm. Miễn giảm thuế 99% tới các sản phẩm đồ hộp sử dụng 1 lần cho các sản phẩm thân thiện môi trường.Nếu đồng lòng từ chính các chính sách tới người dân chắc chắn làm được :VN: Cảm ơn bài viết của bác, từ đầu dịch tới giờ mỗi lần ra đường, đi làm hay xem các bài báo, ảnh cháu thấy đâu đâu cũng toàn túi ni lông, hộp xốp, li nhựa chúng ta sử dụng. Một người ăn sáng tay xách 1 túi ni lông một hộp xốp, gọi đồ ăn trưa 1 túi 1 hộp, chiều trà sữa 1 ly một hộp... đi chợ đi siêu thị khu cách li ( chỉ đang xét về khía cạnh môi trường)... đâu đâu cũng túi ni lông hộp xốp...riêng cháu mỗi lần nhìn thấy mọi người xách trên tay những thứ đấy cháu đau lòng lắm ạ. Trên công ty cháu cũng để thùng phân loại rác, một số người phân loại một số không, rồi chị dọn dẹp lại gom tất cả vào chung, chị í bảo mình không vứt chung thì xe rác nó cũng không phân ra đâu. Nên cháu thấy để đợi ý thức của từng người thì có vẻ không khả quan, chỉ có quản lí và phạt phạt phạt, động đến kinh tế thì mọi người chúng ta mới chịu thay đổi thôi ạ. Đi chợ dùng làn và giấy gói như ngày xưa. Mua đồ ăn sẵn thì mình mang theo cà mèn. Rác hữu cơ mình phân loại rồi ủ phân hữ cơ. Gđ đã giảm tới 90% rác thải bằng cách đó. Chỉ còn vỏ hộp sữa, các loại vỏ hộp có sẵn thì đành phải thải ra thôi Hôm nay, em đi chợ và gặp cô bán thịt rộng rãi cho 2 cái bịch nilon bọc cho đỡ dơ tay người cầm. Chỉ trong chốc lát số lượng bịt nilon tăng lên gấp 2 gấp 3 sau khi ghé vài hàng quán. Em nghĩ rằng bản thân là người có "ý thức" nhưng đọc bài của Thầy làm em nhận ra mình cũng vô tâm biết bao nhiêu... Từ nay về sau em sẽ mang giỏ đi chợ và suy nghĩ nhiều hơn về hành động nhỏ nhưng thiết thực hằng ngày. Dạ đúng là đáng lo ngại, minh ở quê mà ra đường thì nhìn đâu cũng thấy hộp xốp, túi nhựa.... vương vãi khắp nơi, bên vệ đường, trôi trên sông rạch, bãi đất trống, thậm chí vừa mở cửa ra là gặp ngay cái ly nhựa nằm trong túi nylon nằm lăn lóc ngay cổng. Chắc của ai đó đi ngang vừa uống xong tiện tay vứt luôn xuống. Không biết chừng nào ý thức cộng đồng mới được cải thiện, để ít nhất đám trẻ lớn lên còn có nước sạch uống, không khí sạch mà hít thở. Giữ cho chung , cho mình, cho con cháu mình chứ cho riêng ai đâu mà ít kỷ cẩu thả thiển cận thế không biết. Đầu năm 2000 đã nghe sẽ cấm túi nhựa. Thế mà nay đã 21 năm trôi qua vẫn vậy. Mặc dù có mấy lần tăng thuế sản xuất túi nhựa làm tăng giá mạnh. Nhưng dân ta cứ tiện là làm. Nên tăng thuế sản xuất túi nhựa tiếp. Cám ơn Giáo sư về quan sát và góc nhìn rất thực tiễn về bảo vệ môi trường từ những thói quen tưởng chừng đơn giản. Người dân mình ngày càng có nhiều thói quen "tiện lợi" như mua hàng, đồ ăn "online" như Giáo sư đề cập trong bài viết hay đi chợ trên các chợ cóc, chợ tạm; thói quen giao thông cũng "tiện lợi" thấy chỗ nào trống thì điền luôn vào, cả ô tô lẫn xe máy; thói quen vứt rác cũng "tiện lợi", nhiều người bạ đâu xả đó, không có phân loại rác v.v.. Mỗi người trong chúng ta hãy xem lại các thói quen "tiện lợi" này và điều chỉnh vì một cộng đồng xanh, sạch, đẹp. Hãy áp dung trí "thông minh cộng đồng" bằng cách hy sinh những tiện lợi nho nhỏ và hãy tự nấu ăn tại nhà, ít nhất trong đại dịch Covid 19 này. Bạn sẽ thấy rằng đồ ăn mình tự chế biến ... cũng rất ngon đấy :). Bài viết rất hay và sâu sắc của Giáo sư.Cháu đã quan tâm theo dõi các chương trình của Bác từ khi còn bé. Phong cách của Bác rất đặc biệt, dí dỏm, xúc tích, đặc biệt là nụ cười thật thân thiện. Cảm ơn Bác và chúc Bác sức khoẻ! HỘP XỐP NGUY HIỂM THẬT .BÀ CON ƠI Cảm ơn Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đã có những bài viết tâm huyết như thế này để mỗi con người Việt Nam cần suy nghĩ và thay đổi lối sống, thói quen để bảo vệ môi trường sống và đó cũng là để bảo vệ chính con người chúng ta!!