Ôm nợ tiền tỷ Lúc ấy, chị Diệp đã bị ngân hàng kiện ra tòa gần hai năm vì không có khả năng trả khoản 3,7 tỷ đồng, vay để đóng tàu vỏ thép trị giá 5,4 tỷ đồng. Thế nên, dù đang kể về những việc rất "ngầu", gương mặt chị không giấu nổi lo âu.Tôi sau đó trích nhuận bút tặng chị một khoản tiền nhỏ. Tôi cũng kêu gọi bạn bè và người quen hỗ trợ chị, nhưng không có kết quả.Rõ ràng là rất khó để giúp những chủ tàu đang nợ tiền tỷ bằng cách quyên góp, bởi chuyện vay vốn đóng tàu 67 rồi lâm nợ đã rất phổ biến. Nếu giúp được chị Diệp, sẽ còn bao nhiêu người khác cũng cần sự giúp đỡ.Tôi đành gác lại mối bận tâm về chị Diệp. Mãi đến gần đây, khi tàu cá vỏ thép đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi, đóng theo Nghị định 67, bị bán đấu giá nhưng không có ai mua, tôi liên lạc lại với chị. Số điện thoại cũ không có người trả lời. Khi chúng tôi đến nhà, cậu con trai đang học lớp 10 cho biết mẹ em đã đi làm công nhân ở Khu Kinh tế Dung Quất."Làm cực lắm em, ngày 300.000 đồng, nếu đi làm 30 ngày thì được 9 triệu đồng nhưng mình phải nghỉ ngơi chứ làm sao nổi", chị Diệp nói khi tôi gọi qua số điện thoại mới. Chị nói đây là kết quả không ngờ được sau bảy năm chị đóng tàu theo Nghị định 67.Năm 2014, Nghị định 67 về một số chính sách phát triển thủy sản ra đời, tạo điều kiện cho ngư dân vay vốn đóng tàu công suất lớn, vươn khơi bám biển. Ngư dân được khuyến khích đóng tàu vỏ thép hiện đại với phương châm "vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo".Chương trình được triển khai ở nhiều địa phương như: Bình Định, Quảng Ngãi, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Nghệ An... Ngư dân đóng mới tàu vỏ thép, vỏ vật liệu mới có tổng công suất máy chính từ 800 CV trở lên được vay vốn ngân hàng thương mại tối đa 95% tổng giá trị đầu tư đóng mới tàu với lãi suất 7%/năm. Trong đó chủ tàu trả 1%/năm, ngân sách nhà nước cấp bù 6%/năm.Điểm nổi bật nhất chính là quy định con tàu - một tài sản hình thành trong tương lai - sẽ là tài sản thế chấp. Ngư dân chỉ trả nợ và lãi từ năm thứ hai, tính từ lúc vay vốn.Điều này phù hợp với "ao ước" của vợ chồng chị Diệp, bởi chồng chị đã ra khơi nhiều năm trên con tàu gỗ 350 mã lực và muốn đổi lên tàu lớn. Nhưng rồi ao ước ấy vô tình khiến gia đình chị rơi vào hố sâu nợ nần. Chị kể, vay vốn xong vợ chồng chị "không cầm được đồng bạc nào", ngân hàng trực tiếp chuyển đến doanh nghiệp đóng tàu theo mẫu của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn.Từ lúc vay vốn đến lúc đóng xong tàu tròn một năm. Đến 2016 khi tàu vừa hạ thủy thì ngân hàng tính lãi. Chỉ có chuyến đầu tiên đi biển thuận lợi, lời được gần 400 triệu đồng, còn những chuyến sau đều đạt năng suất thấp. Trong khi đó, tiền gốc phải đóng 94 triệu đồng một quý, lãi 12 triệu đồng một tháng. Ngoài ra, chủ tàu phải vay thêm tiền làm phí tổn, ứng cho 45 bạn biển mỗi người 20 triệu đồng. Đến năm 2017, đánh bắt không có lãi nhưng chị vẫn xoay xở "vay nóng" để trả nợ ngân hàng. Để nuôi con tàu, chị đành đoạn cầm luôn sổ đỏ. Cuối cùng, hai vợ chồng dần đuối sức và bị kiện ra tòa, phải thanh lý tàu.Nếu đứng ở góc độ ngư dân, họ dường như là phía yếu thế. Nhưng ngân hàng cũng thiệt hại khi nợ xấu ở mỗi tỉnh lên đến hàng trăm tỷ đồng. Khi các cơ quan chức năng im lặng, ngân hàng chọn cách giải quyết bằng cách kiện ra tòa dân sự.Quan hệ giữa ngư dân và các ngân hàng trong quá trình vay vốn là một quan hệ pháp luật dân sự. Nhưng quan hệ này không ngẫu nhiên diễn ra mà được thúc đẩy bởi một chính sách.Sự phức tạp và bối cảnh triển khai Nghị định 67 cho thấy chọn cách quy về "quan hệ dân sự" để giải quyết hậu quả của tàu 67 đúng về mặt pháp lý, nhưng không phù hợp với thực tế diễn ra. Bởi khi ban hành và triển khai nghị định sau sự kiện HD 981, Nhà nước đã đặt ra phương châm "vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo".Các ngân hàng hứa "đồng hành cùng ngư dân". Hàng loạt hội thảo, hội nghị diễn ra để khuyến khích ngư dân đóng tàu. Những chủ tàu thành công, giỏi nhất mới được ưu ái vào sách vay vốn. Nhưng khi việc làm ăn đổ bể, sự "đồng hành" biến mất, chỉ còn những "quan hệ dân sự" khắc nghiệt.Mổ xẻ về sự thất bại của tàu vỏ thép vay vốn theo Nghị định 67, nhiều ý kiến cho rằng "chủ trương thì đúng nhưng do cách làm...". Tôi không đồng ý. Khi thất bại không mang tính cục bộ, đơn lẻ thì cần phải xem lại quy trình thiết kế chính sách và đánh giá rủi ro.Lẽ ra cơ quan soạn thảo Nghị định nên đi sâu sát và hiểu thực tế của người dân hơn trước khi ban hành. Còn nếu nói về việc sử dụng "đòn bẩy tài chính" không phù hợp, cơ quan chức năng cần xem lại khâu thẩm định trước khi cho vay.Khi những ngư dân giỏi nhất thất bại với tàu vỏ thép, Chính phủ cần đánh giá lại một chủ trương, thay vì để người dân và ngân hàng tự giải quyết các "quan hệ dân sự" mà phủ nhận đi tác động ban đầu của chính sách.Phạm Linh Là một Ls từng hỗ trợ pháp lý miễn phí cho ngư dân (Tròn, Tiến) đóng tàu 67 tại Quảng Ngãi bị khởi kiện ra cấp TAND tỉnh QN, tôi cho rằng những bất cập của chính sách đóng tàu này cần được cấp cao nhất là Chính phủ tháo gỡ, giúp ngư dân tiếp tục vươn khơi bám biển và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Từ những bất cập của Tàu đánh bắt (tàu vỏ gỗ, thép), đến những bất cập của chính sách bảo hiểm khi tàu gặp rủi ro do thiên tai (Bảo hiểm lập luận là phải mất, chìm tàu mới bồi thường?!) hay mất ngư lưới cụ (không có ai tự chặt tay mình để đòi bồi thường cả).Có lẽ giải pháp căn cơ là xin tiếp tục khoanh nợ, giãn hoặc miễn giảm lãi suất vì với kiểu khởi kiện như hiện nay, ngân hàng thắng (100%), ngư dân thua trắng, nhưng rồi tất cả cùng thua vì Tàu xuống cấp, lưu cảng, bán không ai mua (do bất cập từ khi đóng tàu đến vận hành khai thác); ngư dân lang bạt khắp nơi làm thuê, làm mướn để tồn tại và mong có tích cóp để tiếp tục ra khơi, bám biển mới là nghề chính của họ dù cách đây vài năm họ từng là các tỷ, chục tỷ phú, ngư dân sản xuất giỏi, điển hình tiên tiến của huyện, tỉnh.... Mình có xem qua phóng sự về vấn đề này vài năm trước, thấy đài phản ánh là một số tàu thiết kế không đúng như trong hợp đồng, cụ thể là dùng thép Trung Quốc thay vì thép Nhật, dùng mô-tơ Đài Loan thay vì mô-tơ của Nhật, vv. nên hiệu suất vận hành không như mong đợi. Một số tàu thì mới vận hành vài năm đã bị gỉ sét. Chủ trương của nhà nước thì rất đúng, rất thiết thực, nhưng khâu triển khai chắc có một số điều chưa tốt. Mong sao cơ quan chức năng cùng vào cuộc rà soát lại xem sai-đúng chỗ nào, để ngư dân đừng bị thiệt. Mình có 1 thắc mắc mà chưa thấy nhà báo nhắc tới: Tại sao tàu vỏ thép lại thất bại? Rõ ràng về mặt lý thuyết tàu vỏ thép khỏe hơn, đi được xa hơn, đến được những vùng biển lớn nơi có nhiều cá và giá trị chủng loại cá cũng cao. Đáng ra với mỗi chuyến đi biển như vậy ngư dân sẽ phải có thu nhập cao hơn. Không biết còn vấn đề ở khâu nào khiến cho sản lượng cá thu đc ko thể bù đắp cho chi phí bỏ ra để rồi biến 1 chủ trương, chính sách tốt lại thành gánh nặng. Tôi đọc bài thứ 2 rồi, vẫn không hiểu tại sao các chủ tàu lại thất bại. Thật khó hiểu ! khi tất cả đều thất bại như vậy, tôi tin là tàu sắt này có vấn đề. Có khi nào tàu thép chất lượng kém hoặc ko như thiết kế ban đầu ko? người dân và ngân hàng ảnh hưởng, công ty đóng tàu vẫn ngon Đầu tư là hoạt động kinh doanh nên phải có kiến thức về kinh tế, biết hạch toán kinh doanh trong quá trình đầu tư và có năng lực quản lý tốt thì đầu tư mới đạt hiệu quả cao. Tôi không biết gì về biển và tàu hết nhưng tôi biết người lợi nhất ở đây là doanh nghiệp đóng tàu, "Chị kể, vay vốn xong vợ chồng chị "không cầm được đồng bạc nào", ngân hàng trực tiếp chuyển đến doanh nghiệp đóng tàu theo mẫu của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn." đi mua hàng mà không được chủ động cầm tiền mà phải giao tiền trước, sau đó hàng làm ra không biết có đạt tiêu chuẩn mong muốn không? Bài viết hay quá, cảm ơn anh đã thấu hiểu nổi khổ của ngư dân Vấn đề ở đây cũng có một phần lỗi của ngư dân. Nhiều người nghĩ đây là chính sách hỗ trợ nên cứ vay, cứ đóng, không tính toán kỹ hiệu quả kinh tế. Thậm chí có người khi lãi rút ra làm việc khác. Còn lại con tàu và khoản nợ thì đẩy cho NH và hy vọng cơ quan chức năng sẽ nhảy vào cứu. "Khi thất bại không mang tính cục bộ, đơn lẻ thì cần phải xem lại quy trình thiết kế chính sách và đánh giá rủi ro".Rất tâm đắc với tác giả. Người dân bỏ tiền ra đóng. Nhưng không được lựa chọn mẫu mã, cũng như kiểm duyệt chất lượng sản phẩm. Tất cả theo quy trình: Dân vay tiền Ngân hàng, Ngân hàng chuyển tiền cho đơn vị đóng tàu đã được chỉ định, Người dân nhận tàu. Có vẻ như sau đó chỉ còn là chuyện giữa Chủ nợ và con nợ còn tài sản thế chấp thì sau được tính giá sắt vụn. Tôi nhớ đã đọc các bài viết về tàu vỏ thép không đạt chất lượng làm ngư dân bất mãn. Nếu đúng như vậy thì cần xem lại khâu thiết kế, thẩm định giá, và phải đền bù cho ngư dân vì họ nhận 1 tài sản không đúng như chính sách ban đầu. Sau đó phải khắc phục để đánh bắt có hiệu quả. Thế mới nói là Chúng ta đã thua từ ngay trên bờ, ngư dẫn đã thất bại từ khi chưa cho tàu xuống biển. Trên trải thảm đỏ, dưới trải đinh.Đề nghị nên xoá nợ cho họ