Tên phố Nhưng người chở hàng ấy không biết đọc. Nhà nghèo, anh bỏ học quãng năm lớp 4, bây giờ đã quên hết mặt chữ.Công việc vẫn trôi chảy, dù anh không thể đọc được tên đường, chứ đừng nói tới xem bản đồ trực tuyến như các tài xế hay “shipper” trẻ bây giờ. Anh tìm đường theo một cung cách kinh điển của người Việt: Đường ở mồm. Đi tới đâu, anh hỏi tới đó. Mọi thứ vẫn ổn. Thậm chí là còn thăng tiến. Ngày tôi mới gặp, lương anh có 4 triệu. Bây giờ, thành phố Hà Nội đã mở rộng tới mức người biết xem bản đồ cũng còn phải loay hoay, nhưng lương anh đã lên 7 triệu - còn hay được thưởng thêm. Cuộc sống vui vẻ.Tôi nhớ đến người bạn không biết đọc biết viết ấy, khi một số nhà hữu trách của thành phố Hà Nội đề xuất đặt tên đường bằng số vì 2 lý do: phù hợp cho quản lý; và kho tên đường theo danh nhân đã cạn.Thật ra sống ở một thành phố đánh tên đường bằng số khá dễ chịu. Bạn rất khó lạc đường ở New York. Bạn đang đứng trước Tháp Trump, ở khối nhà giữa đường 56 và đại lộ số 5, bạn muốn tham quan Quảng trường Thời đại. Nó nằm ở nút giao giữa Đại lộ số 7 và đường 48. Tức là bạn đi thẳng 8 nút giao về phía Nam, rồi rẽ phải đi qua 2 đại lộ nữa. 56 trừ 8 bằng 48. 5 cộng 2 bằng 7. Bạn đã đến đích.Tương tự, ở khu phố Tàu của Yangon, Myanmar, bạn cũng chỉ cần biết làm tính cộng và trừ để đến được địa chỉ mong muốn. Thoạt nghe, ý tưởng về việc đánh số tên đường tại Hà Nội nghe xuôi tai. Nhưng nếu bạn mở bản đồ ra ngay lúc này, và xem khu China Town của Yangon (một nước kém Việt Nam về nhiều mặt kinh tế) và New York (thành phố giàu có nhất thế giới), bạn sẽ nhìn thấy điểm chung: đường phố được quy hoạch thành những hình chữ nhật đều tăm tắp, các con đường song song và giao với nhau theo những góc vuông. Việc đánh số trở nên hết sức phù hợp.Việc đánh số không phản ánh trình độ quản lý hay mức độ phát triển. Nó đơn giản là một lựa chọn phù hợp với những thành phố được quy hoạch bằng ê-ke và thước kẻ. Đó, tất nhiên, là một thách thức với Hà Nội. Nếu các con đường vẫn xiên với nhau thành những hình thù phức tạp, thì việc đánh số không có ý nghĩa gì cho người dân. Anh bạn tôi vẫn sẽ phải sử dụng trí nhớ.Hà Nội đã đặt tên đường theo danh nhân và địa danh lịch sử từ hơn 100 năm qua. Đó là một lựa chọn về văn hóa. Và ở một thành phố có hơn 1000 năm lịch sử, sẽ rất khó nghe nếu nói rằng hết danh nhân để đặt tên đường. Sở VHTT Hà Nội cách đây vài tháng có lý giải: danh nhân cận và hiện đại cần thời gian để nghiên cứu, bổ sung vào quỹ tên đường. Tức là ở đây có một sự bất tiện, chứ không phải bất khả thi. Danh nhân chắc chắn vẫn còn. Lịch sử chưa cạn kiệt. Nếu thực sự muốn làm, vẫn có thể làm được.Cuối cùng, ý tưởng về việc đặt tên đường bằng số, nghĩ kỹ, thật ra liên quan khá nhiều đến sự “tiện” trong quản lý. Tiện vì không phải tìm thêm danh nhân bổ sung vào danh mục. Tiện cho quản lý bằng công nghệ số sau này.“Tiện cho quản lý” thật ra là một lý do khá phổ biến trong điều chỉnh chính sách ở nước ta. Trong nhiều trường hợp, chữ “tiện” này xứng đáng là một lý do để xem xét. Nhưng đôi khi, nó bị lạm dụng. Đôi khi, “tiện” chỉ máy móc là “bớt việc” chứ không phải là “phù hợp”.Nếu đặt “tiện cho quản lý” là nhiệm vụ ưu tiên trong ban hành chính sách, thì chúng ta sẽ còn thấy nhiều kịch bản như là “cấm xây nhà nhại kiến trúc Pháp” (chỉ đạo của Bộ Xây dựng cách đây 4 năm) hay là “đồng phục biển hiệu” (ở đường Lê Trọng Tấn, Hà Nội). 100% biển hiệu giống hệt nhau, do nhà nước thiết kế, thì rõ là tiện cho quản lý.Sẽ có nhiều lý do văn hóa để cân nhắc trước lý do “tiện” của đề xuất đặt tên đường theo số ở Hà Nội. Bản thân chính quyền thành phố đã từng rất tự hào với những con đường được đặt tên có ý nghĩa của mình, từng làm các tấm bảng lý giải ý nghĩa lịch sử của từng tên phố. Chắc chắn là nếu nói với bạn tôi, rằng các nhà quản lý cần đặt tên theo số cho “tiện quản lý” thì anh sẽ thắc mắc: anh vẫn nuôi 3 đứa con chính bằng việc quản lý các cung đường mình đi, mà không hề biết đọc tên đường.Thế thì tại sao những người biết chữ lại cho rằng cái tên đường gây khó khăn?Đức Hoàng Nếu cạn kho tên danh nhân rồi thì lấy tên liệt sỹ ra mà đặt tên đường. Riêng tôi, tôi đề nghị ít nhất có 1 đường mang tên "Liệt Sỹ Vô Danh". Tác giả so sánh thâm thúy quá đấy. Giữa 1 ông không biết chữ bao năm nay vẫn chở hàng thuê (và "thăng tiến" nữa chứ!) với cả một bộ máy quản lý. Qui hoạch nội thành bị băm nát, gây tắc đường "MẠN TÍNH" thì việc đặt tên đường bị "CẠN Ý TƯỞNG CỤC BỘ" có gì là khó hiểu?!!! Để nghiên cứu, rút thêm kinh nghiệm đã nhé! Vẫn cứ là Đức Hoàng. Cách đặt vấn đề rất mở, rất đa chiều, và khoa học. Vẫn cứ là Đức Hoàng, tôi yêu anh :) Bài viết nhiều lập luận ngụy biện quá, Đức Hoàng ạ. Nội cái truyện 4000 năm lịch sử cho thấy anh hiểu biết rất, rất hời hợt. Đúng. "Tiện" nhiều quá sẽ dẫn đến tuỳ tiện, rốt cuộc là bất tiện. Cứ xem vỉa hè của ta vài chục năm qua đã "tiện" cho đủ thứ, và nay chính ta không chịu nổi phải dẹp. Mặt khác, nhiều khi cái gì đề cao tính văn hoá thì phải hạ thấp tính khoa học mà không thể có cả hai, như không thể có mặt trăng và mặt trời cùng sáng một lúc. Thực ra cách đặt tên phố, đánh số nhà do Hoàng đế Napoleon của người Pháp phát minh, các nước khác học theo. Khi người Pháp sang đô hộ nước ta họ cũng mang nhiều thứ mang tính khoa học và cả văn hoá sang. Ngày nay ở Pháp, Bỉ, Hà Lan ... vẫn còn những khu phố cổ rất nhiều ngõ ngách, mà người ta đâu có bị rối ren, nhầm lẫn số nhà, tìm không ra đường phố như ở ta. Vậy ta nên suy nghĩ xem thay đổi tên đường phố và đánh số nhà (đương nhiên không phải tất cả các phố) thì nên theo tiêu chí văn hoá hay tiêu chí là tính khoa học là chính. Nếu coi tính văn hoá là hàng đầu thì đừng nên đổi. Cứ vào Google Map là thấy ngay, những khu ngày xưa người Tây quy hoạch ô nào vuông vức ô đó, còn càng về sau thì... Chắc chắn là nếu nói với bạn tôi, rằng các nhà quản lý cần đặt tên theo số cho “tiện quản lý” thì anh sẽ thắc mắc: anh vẫn nuôi 3 đứa con chính bằng việc quản lý các cung đường mình đi, mà không hề biết đọc tên đường.Thế thì tại sao những người biết chữ lại cho rằng cái tên đường gây khó khăn?Ha ha, lại kiếm chuyện in biển hiệu và làm lại giấy tờ. Có những thứ cần thay đổi cho TIỆN hơn thì không làm và có những điều cần HỌC theo nước ngoài cho hay hơn thì cũng không thấy. Đúng như ĐH viết, đường mang tên số phải có điều kiện cần là nó phải được qui hoạch khoa học từ trước, phải như ô vuông thẳng tắp. Trung tâm hành chính huyện Dĩ An tỉnh Bình Dương được đặt theo ký tự số, chữ, kêt hợp số và chữ theo hướng bắt đầu từ Bắc xuống Nam; từ Đông sang Tây. Rất dễ tìm. Tôi nghĩ đặt tên đường, tên hẻm bằng con số là khoa học, phù hợp với điều kiện quản lí hiện đại, khi viết vào hồ sơ giấy tờ cũng nhanh gọn; đâu cần phải quy hoạch bàn cờ mới dùng số được; nếu thay đổi thì cứ theo thứ tự hiện tại mà đánh số; sau này có mở thêm đường, thêm hẻm thì bổ sung số phụ vào; còn việc người không biết chữ thì dùng số họ cũng không biết đọc, nhưng nếu chỉ để học và nhớ các con số thì sẽ dễ và nhanh hơn học cho biết đọc chữ, điển hình là trong xã hội rất nhiều người không biết chữ nhưng vẫn đếm và tính tiền rất nhanh, chính xác đến hàng tỉ đồng... SAo không dùng tên của các trận đánh lịch sử, hoặc địa danh lịch sử?: Ví dụ đã có đường Điện Biên Phủ, sao lại ko thể có đường ẤP Bắc, sao không có đường Khe Sanh, Đường 9, .. Kho danh nhân đã cạn đâu: Lê Thị Hồng Gấm, Má Sứ, ..... Tôi có thể liệt kê khoảng 100 danh nhân là người Việt chưa sử dụng làm tên đường phố từ bắc chí Nam ! Anh Đức Hoàng: mổi khi tôi đọc bài Anh viết, tôi có cảm nhận anh nhìn từ trên xuống, tổng quát và thấu đáo, sâu sắc và khoan dung Bai viet hay qua!