Văn mẫu và đạo văn Chắc sợ tôi buồn, cháu trấn an rằng sau đó cô đã ưu tiên cho cháu làm lại bài ngay tại lớp. Cháu kể, đề bài tả chiếc đồng hồ. Thay vì tả đồng hồ bằng lời của cháu như thường lệ, cháu để chiếc đồng hồ tự mô tả về bản thân. Vì thế, bài kiểm tra bị cô giáo phê lạc đề. Lúc làm lại bài cháu chỉ thay lời của chiếc đồng hồ thành lời mô tả của cháu.Tôi mang câu chuyện đến kể với các đồng nghiệp và phát hiện ra một kho những chuyện nực cười khác. Con trai của bạn tôi học lớp 6, khi làm bài kể về một buổi tham quan mà em thích nhất, cháu đã chọn chuyến đi nghỉ mát ở Cửa Lò. Bạn tôi ngạc nhiên lắm vì cháu chưa đi Cửa Lò bao giờ. Hỏi, cháu bảo, cô giáo đã chuẩn bị cho các con một đề cương bài mẫu là “nghỉ mát Cửa Lò” nên các con cứ thế mà rập khuôn cho an toàn - điểm cao mà khỏi phải mất công sáng tạo.Chuyện đã qua rất lâu rồi, tôi cũng đã quên đi. Nhưng câu chuyện lùm xùm về đạo văn, đạo thơ vừa nóng lên trong dư luận khiến tôi bỗng nhớ lại.Tôi đồ rằng, một con người ngay từ giai đoạn ấu thơ đã không quen sáng tạo, không dám vượt ra ngoài khuôn mẫu thì khi trưởng thành họ sẽ dễ trở thành người rập khuôn. Rập khuôn sẽ theo họ như một thói quen, như một điều bình thường có lý. Trong rất nhiều vụ đạo văn xảy ra xưa nay, có những trường hợp xuất phát từ hành vi cố tình sao chép nguyên xi câu chữ, tác phẩm của người khác. Cũng có những trường hợp xảy ra vì tác giả bị trùng ý tưởng một cách vô thức; hoặc coi chuyện mượn ý tưởng là điều bình thường, như cách họ vẫn làm theo văn mẫu trước đây.Nhưng trong sáng tạo văn chương, sự vay mượn cảm xúc hay ý tưởng đều là điều tối kỵ, như nhà văn người Nga Tchekhov từng nói: "Nếu tác giả không có lối đi riêng thì người đó không bao giờ là nhà văn cả".Tôi có khá nhiều bạn bè đang đứng lớp ở nhiều trường phổ thông. Họ hoàn toàn ý thức về mối nguy hại của việc làm theo văn mẫu. Tuy nhiên họ dường như phải lờ đi, bởi việc đánh giá chất lượng giảng dạy hiện nặng về điểm số của học trò. Bài thi học kỳ, trò làm kém cũng đồng nghĩa với việc cô dạy chưa tốt. Vậy thì, chi bằng đoán đề rồi làm sẵn dàn bài cho học sinh. Em nào chăm chỉ, học thuộc được dàn bài coi như đã đạt điểm khá. Cho dù, điểm ấy thực chất là điểm giả, điểm của cô chứ chưa chắc đã là điểm của trò. Đó là chưa kể chính giáo viên cũng có tâm lý ỷ lại vào các giáo án soạn sẵn. Văn học là tấm gương phản chiếu cuộc sống qua góc nhìn khác biệt của mỗi chủ thể với cá tính sáng tạo độc lập. Nếu mặc đồng phục cho tất cả các bài văn thì không gian dành cho những cá tính sáng tạo độc lập sẽ bị thu hẹp lại và dần dà bị mai một đi.Vào khoảng năm 2006, khi còn tồn tại bộ đề trong ôn thi đại học và câu chuyện đề mở còn khá xa lạ, từng xảy ra câu chuyện vui mà hóa ra buồn của kỳ thi tuyển sinh năm ấy. Bài văn duy nhất đạt điểm tuyệt đối hóa ra lại giống với nhiều bài văn mẫu trong các loại sách tham khảo. Lúc bấy giờ, một giám khảo từng tham gia chấm thi đại học nhiều năm than thở: “Ngán ngẩm vì đọc quá nhiều bài na ná nhau rút ra từ bộ đề, sách văn mẫu… Không ít thí sinh giới thiệu tác giả, hoàn cảnh ra đời, xuất xứ tác phẩm sai bét, nhưng phân tích đúng với đáp án do học thuộc một số đoạn trong bộ đề nên giám khảo buộc phải cho điểm”. Cũng bởi vậy, những kỳ thi Văn với cách ra đề, đánh giá như vậy sẽ đẻ ra hàng loạt thí sinh “giỏi mà không giỏi” và ngược lại.Bởi vậy, tôi thấy rất tâm huyết với đề xuất của một nhà giáo đang làm hiệu trưởng một trường PTTH công lập tại Hà Nội gần đây. Cô cho rằng, muốn giáo dục học sinh trung thực thì người lớn phải là tấm gương và nhà trường không chạy theo bệnh thành tích. Muốn học sinh dũng cảm rời xa văn mẫu, có lẽ thầy cô giáo trước hết phải dũng cảm vượt ra khỏi những đề thi có sẵn, cách đánh giá rập khuôn.Đặng Huyền Tôi nghĩ cần thay đổi, giờ văn nên đổi thành giờ đọc sách. Cô giáo đưa ra 1 loạt đầu sách các tác phẩm kinh điển như: Những người khốn khổ, chiến tranh hòa bình... Mỗi năm học các em chỉ cần đọc hết 1 cuốn sách thuộc dạng này là đủ. Cuối kỳ các em chỉ cần làm 1 bài nêu cảm nghĩ về những gì các em đã đọc, cô giáo sẽ chỉnh sửa và chỉ ra những điểm được hay chưa được. Nó còn có ích hơn nhiều việc bắt các em phải làm văn hay, nhưng không hề đọc sách, là nguyên nhân chính khiến cho các em phải đạo văn. Thử nghĩ mà xem, các em học sinh ai cũng đọc sách, thì xã hội ta sẽ thay đổi ra sao?!!!Đây là cách vô cùng đơn giản, không tốn kém chi phí cải cách mà hiệu quả lại cao. Giáo viên chỉ muốn học sinh mình miêu tả bà ngoại tóc bạc phơ, lung còng, miệng nhai trầu... chứ không thích HS miêu tả thực là bà ngoại của mình nhuộm tóc, đi tập gym (vì còn trẻ). Haiz Nói thật cháu đang học ở THPT. Nhiều khi viết văn nghị luận xã hội, nghị luận văn học, cháu muốn viết theo tư tưởng mới, của riêng cháu. Nhưng thầy cô cứ phê vào "bài làm chưa đạt", nhiều lúc cháu thấy rập khuôn rất kì, viết không có cảm giác gì là văn của mình cả. Cứ khi thấy mấy bạn trong lớp cứ chép văn mẫu điểm ngút ngàn trời xanh mình cứ điểm tè tè ở dưới chán lắm cô ạ. Ngay cả những bài văn mẫu cũng bi đạo văn! Giáo dục theo kiểu hàng nhái thì bao giờ mới tiến bộ nổi? Rất tâm đắc với chị. Con trai em học làm văn cũng thế. Cô cho câu hỏi sẵn, chỉ việc trả lời cho các câu hỏi (mẹ em bao nhiêu tuổi, làm nghề gì, hình dáng, màu tóc... ntn). Em bảo con cứ viết theo cảm xúc của con, không nhất thiết phải theo trật tự câu hỏi của cô. Cháu làm theo, hôm sau cô bảo không đạt yêu cầu. Thằng bé về nhà trách mẹ, hic Em đang là một học sinh cấp 2. Nói thật qua 9 năm qua, em không hài lòng bất cứ điều gì từ nền giáo dục Việt Nam. Ngay từ năm lớp 4, trước khi thi cô giáo đã cho một sắp đề cương, trong đó có khoanh vùng những đề bài, và còn ghi rõ ra đề này làm thế nào, ra sao, cho "chuẩn" với dàn ý. Ngay cả bản thân em nhiều lần cũng thấy hổ thẹn vì những ý tưởng kia nào có phải là của em, có phải là cảm xúc thật của mình, và luôn thắc mắc tại sao em lại không được trình bày suy nghĩ bản thân, chúng có gì là sai, là xấu mà luôn bị xem như một tội lỗi? Và những người chấm điểm, đáp án đưa ra là của ai, họ lấy quyền gì để áp đặt lên suy nghĩ của người khác, và liệu họ đã chắc chắn hiểu được tất cả quan điểm của người viết chưa mà lại có thể đặt bút chấm "điểm"? Nhiều lần em cũng rất bức xúc, quyết định không làm theo rập khuôn cô giáo mà viết bằng chính năng lực, chính kiến của mình, nhưng cái kết quả nhận được đã khiến em bị sốc nặng. Còn những bạn còn lại, chỉ cần họ học thuộc lòng trước, "chú ý" đến những "ý tưởng" của cô là được điểm trên mây xanh mà không cần bỏ ra một chút sáng tạo nào. Em rất buồn và không biết nên làm gì, liệu em nên tiếp tục sáng tạo, tiếp tục viết văn với chính cảm xúc bản thân để nhận từ đó là con điểm tồi tệ, hay đi theo những ý kiến "chuẩn" của cô giáo để đạt điểm cao? Thời chúng tôi đi học những năm 60 thật khác bây giờ, tôi nhớ hồi học cấp 3 (THPT bây giờ) nếu bài nào viết theo cảm xúc của mình thì được điểm cao (4-5), còn những bài có cóp nhặt ở đâu đó vài ý thì chỉ được điểm thường (3) thôi. Điều quan trọng là cái tâm của người thày lúc đó: đọc kỹ, sửa từng câu, từng lỗi chính tả. Bây giờ điều đó đã trở thành xa xỉ. Buồn! "Khí vạt nắng chiều đang buông rèm bên ô cửa nhỏ, bác xích lô đang đẩy vội chiếc xe của mình lên lề đường sau một cuốc xe cực nhọc, đưa tay quệt những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán và đâu đấy trong con hẻm nhỏ, em nghe vang vang tiếng rao của chị bán hàng gánh......" .......Tôi hỏi ai làm bài cho em? Em muốn mấy điểm? Nói thật đi?.....Thế là toi, còn gì là sáng tạo, còn gì là cảm xúc! Làm văn là phải làm theo mẫu nghe chưa con! Nếu không thì điểm thấp nhé. Căn bệnh của nền giáo dục nó đến từ bệnh thánh tích thật kinh khủng. Giáo viên toán thì khó tùy tiện vì toán có đáp số, đúng là đúng, sai là sai chớ Văn thì mênh mông, thiên địa quỷ thần muốn sao cũng được vì tùy cảm xúc của cô giáo Con tôi 6 tuổi đang học đánh vần, ghép chữ, cô giáo bắt viết bài luận các giải pháp cải thiện ATGT thành phố HN để nộp cho Nhà trường dài tối thiểu 1.000 chữ. Đạo văn là chuyện thường ngày. Đạo hay "copy" lại lời phát biểu, diễn văn ...thường thấy trên các diễn đàn lớn nhỏ mới là điều không thể chấp nhận. Nhưng than ôi! nó cứ diễn ra và công khai như một "khuôn vàng thước ngọc" ...trên các phương tiện truyền thông, trong các buổi tổng kết, hội nghị,...các ngành các cấp. Vậy lỗi tại ai ? hay cũng lỗi của CÔ GIÁO DẠY VĂN ...!!! Ngày trước e k có văn mẫu nên điểm của e chỉ từ 2-4 thôi à. Bây giờ nhờ có văn mẫu nên điểm tụi nhỏ đc 6-8 là điểm số bình thường. E dốt văn nên e rất cảm ơn văn mẫu ạ, khỏi suy nghĩ chỉ cần học thuộc là đủ điểm lên lớp rồi ạ. Hihi... Tôi là giáo viên dạy Văn. Tôi rất dị ứng với những bài làm của học sinh khi sao chép theo bài văn mẫu. Với những bài làm đó, tôi chưa bao giờ cho điểm trên 5. Hồi học cấp 2 lớp 8 mình thường không bao giờ học bài trước khi kiểm tra hoặc thi học kỳ môn văn. Và ko biết nên buồn hay vui vì năm đó mình là đứa con trai có thành tích cao nhất trường môn đó chỉ vì làm bài ko dựa theo văn mẫu :)) Nếu cứ yêu cầu làm bài theo kiểu rập khuôn thì giáo viên khoẻ, giống như chăn gà chăn vịt vậy. Các lớp mẫu giáo và phổ thông cơ sở lại càng giống bầy ga bầy vịt, cháu nào có cá tính khác với số đông sẽ bị coi là cá biệt, dễ bị phạt hoặc bị điểm kém. Các giáo viên thích (hoặc chỉ có thể) dạy kiểu đó nên đổi nghề, đi làm công nhân tại một xưởng sản xuất theo băng chuyền, họ sẽ là công nhân giỏi vì cho ra được những sản phẩm giống hệt nhau. Bạn Kim nói cho các con đọc mỗi năm 1 cuốn Chiến tranh và hòa bình hoặc các loại kinh điển thì sẽ tốt. Xin thưa là các cô cũng k đủ khả năng cảm nhận thì các con nói gì đây. Một nền giáo dục tương bần rồi. hôm trước con mình bị giao viết đoạn văn ngắn về lòng yên nước. Một thằng bé 8-9 tuổi bị viết một điều quá khó tưởng tượng. Tôi bảo nó hãy kể về chuyện ông nội dẫn con ra đồng cthả diều, ra mương câu cá. Bác nông dân nào cũng cười vui. Tất nhiên khi dạy con như thế tôi đã mặc kệ mớ dàn bài của cok giáo cũng như điểm số con sẽ nhận được.