Sống tối giản Ông bà ta thường nói "Một miếng khi đói bằng một gói khi no". Khi đói mà có được một miếng thức ăn thì nó trở nên quý vô cùng, ta có thể cảm nhận được hạnh phúc trong khi thưởng thức miếng thức ăn ít ỏi đó. Nhưng khi chưa đói hoặc đã no rồi, mà có thêm một miếng thức ăn sẽ chẳng có ý nghĩa gì. Thêm hai miếng, ba miếng nữa cũng vậy. Có thể phải thêm tới một gói, một mâm cao lương mỹ vị, may ra mới thấy quý. Tuy nhiên, cái quý này là vì tham lam, hoàn toàn khác với cái quý trước là vì đói và được ăn - nhu cầu cơ bản để sinh tồn.Có lẽ người xưa đã biết rõ bản tính khá kỳ lạ này của con người, rằng hễ có nhiều thì sẽ mau chóng bão hoà, khinh lờn, rồi nhàm chán, nên ông bà ta chủ trương sống không cho đủ đầy - tri túc. Mặc dù có thêm cũng mang lại cảm giác thích thú, an tâm, nhưng nó làm mất đi cảm giác trân quý và thưởng thức trọn vẹn khi tiếp xúc từng món đồ. Thật vậy, thời đó ai cũng nhớ rất rõ mình có bao nhiêu bộ quần áo. Chiếc áo nào vá chỗ nào, vì sao bị rách chỗ đó, đều nhớ rõ mồn một. Thậm chí nhớ luôn mình có bao nhiêu cuốn sách, và cuốn sách đó mình đã mua trong dịp nào, ở đâu, nội dung ra sao, và có những trang đọc đi đọc lại muốn nát nhàu. Hạnh phúc, có lẽ, chỉ xuất hiện khi ta biết nâng niu và muốn giữ gìn một món đồ hay đối tượng nào đó. Và ý thức rằng nó có thể biến mất hay tàn phai bất cứ lúc nào.Như vậy, điều kiện cơ bản của hạnh phúc là phải thấy được giá trị của những gì mà mình đang sử dụng hay tiếp xúc. Mà, để thấy được giá trị của chúng thì ta phải có mặt một cách đích thực và trọn vẹn, tức là phải có sự tập trung. Mà, để có được sự chú ý hay tập trung trọn vẹn vào một đối tượng hay món đồ nào đó, điều kiện bắt buộc là chúng phải ít. Có lẽ các nước như Nhật Bản, Bhutan, hay một số nước Bắc Âu như Phần Lan, Đan Mạch, Thuỵ Điển... đã ngộ ra chân lý này từ xa xưa nên họ chọn nếp sống tối giản mà không bao giờ thay đổi.Tôi từng vác ba lô đi bộ suốt ba năm, qua 25 tiểu bang của nước Mỹ, không mang tiền và điện thoại. Tài sản hiện tại của tôi: Ba bộ y phục chính, ba bộ đồ lao động, hai bộ đồ thể thao, vài bộ đồ và dụng cụ "đi phượt"; một xe đạp, một laptop, một điện thoại Nokia, hai kệ sách, hai bộ tách trà. Tôi không có tài khoản ngân hàng riêng, không có trang cá nhân trên mạng xã hội, không xài các ứng dụng.Bây giờ rõ mặt đôi ta. Biết đây rồi nữa chẳng là chiêm bao (Truyện Kiều - Nguyễn Du). Nếu biết lần chia tay này rồi lâu lắm mới gặp lại, hoặc không biết đến bao giờ mới gặp lại, thì chắc chắn ta sẽ trân quý từng giây phút ngắn ngủi đó. Ta sẽ không để lãng phí thời gian cho những việc không cần thiết, để chỉ tập trung vào câu chuyện giữa mình và người ấy, chỉ tập trung vào nhau, chỉ nhìn vào mặt nhau. Ta muốn biến những khoảnh khắc còn may mắn có nhau trở thành những khoảnh khắc đặc biệt, vừa để trân quý vừa để lưu vào ký ức của nhau những gì hay ho và đẹp đẽ nhất. Cái ý thức "sợ mất đi" sẽ giúp ta buông bỏ cái tôi của mình xuống để hoàn toàn kết nối với trái tim cũng không còn cái tôi của người kia. Giây phút đó còn có thể buông bỏ hết những giận hờn, oán trách nhau, nếu cả hai đẩy nhận thức của mình tới mức: Hãy nhìn vào mặt người lần cuối trong đời (Hãy yêu nhau đi - Trịnh Công Sơn).Ta thường chỉ thể hiện được "cái tốt đẹp nhất" của mình khi ta có một động cơ hay tác nhân mạnh mẽ nào đó. Mà, động cơ để quyết tâm sống với những khoảnh khắc hay ho nhất thường đến từ một cái thấy sâu sắc hay phút giây phản tỉnh. Tuy nhiên, con người hiếm khi đạt được khả năng này. Phần lớn là phải chờ đến khi có chuyện gì xảy ra, có tác nhân là hoàn cảnh thay đổi, người kia không còn có mặt bên ta nữa, thì ta mới giật mình nhận ra mình đã mất đi một thứ gì đó rất quý giá. Mất mới quý là một trong những "thói xấu" nhất của con người. Nhưng nghịch lý là con người lại luôn cố gắng nắm bắt cho thật nhiều, yêu thích thứ gì là lao vào đam mê cuồng nhiệt. Kết quả là mau nhàm chán và bỏ nhau.Đáng lẽ, một khi đã ý thức được "thói xấu" hễ đủ đầy hay dư thừa là mau chóng khinh lờn, nhàm chán, thì ta sẽ cố gắng giới hạn sự chung chạ, tiếp xúc nhau quá lâu. Trên thực tế thì không ai có thể sống với phút giây đẹp nhất của mình liên tục cả, trừ những bậc tu luyện tới mức làm chủ được tâm ý mình. Phút giây nào cũng là thần thánh hết thì lại càng không thể. Nên dù là quan hệ thân thiết như vợ chồng, cha mẹ và con cái, rất yêu thương nhau thì cũng cần nên giới hạn tương tác nhau. Thời gian tách ra là để bên kia hồi phục năng lượng, để quay về khơi dậy năng lượng lành và chuyển hóa năng lượng không lành, để khi xuất hiện trở lại thì họ vẫn là một đóa hoa. Ngoài ra, thời gian tách ra là cũng để giúp cho đôi bên ý thức trở lại sự cần thiết và quý giá của nhau, để khi gặp lại nhau thì mỗi giây phút sẽ trở nên đặc biệt.Vì không thể liên tục đặc biệt, nên ta chọn một khoảng thời gian cố định để biến nó trở thành đặc biệt. Mà thật ra lúc nào cũng đặc biệt hết thì nó sẽ không còn là đặc biệt nữa. Đó là bí quyết để giữ gìn một liên hệ tình cảm, mà cũng là bí quyết của sự sống. Kể cả khi buộc phải sống chung với nhau liên tục, như thời gian giãn cách xã hội trong trận đại dịch, thì ta vẫn có cách để hạn chế sự tương tác không cần thiết với nhau. Chỉ cần nhìn nhau và mỉm cười là đủ. Dành năng lượng tốt nhất để khi gặp nhau là chỉ tặng nhau toàn là hoa, chứ không có rác.Tiếc thay, con người đã dần quên bí quyết sống này, cả đời cứ lao theo những ham muốn vô độ của mình. Bỏ hình, bắt bóng. Những gì đang có, rất thật, thì không chịu tận hưởng, mà lại tất tả đi tìm những thứ chưa có hoặc sẽ không bao giờ có. Mà, sở dĩ con người cứ sống ngược đời như vậy là vì con người đã để cho phần "con" dẫn dắt phần "người", nỗi sợ và tham lam đã chiến thắng bình yên và sáng suốt. Do đó, có hai cách để giúp con người thay đổi lại thái độ sống của mình. Một là, tập trung toàn lực để luyện tập làm sao cho phần "người" làm chủ được phần "con". Hai là, chọn một lối sống an toàn và có nhiều cơ hội để hạnh phúc hơn, đó chính là lối sống tối giản - "quý hồ tinh bất quý hồ đa".Ít mới quý. Ít, là để mỗi giây phút trở nên đặc biệt.Sư Minh Niệm Biết đủ (tri túc) & biết mình (tri chỉ) là hai điều khó nhất trong cuộc đời này. Một người càng sở hữu nhiều (bất động sản, siêu xe, đồ hiệu, phụ kiện...) vẫn được phần đông chúng ta xem là thành công, thành đạt, không phải ư? Hệ qui chiếu đó đối lập hẳn với một thực tế: Để sống, để tồn tại được, con người ta chỉ cần đáp ứng nhu cầu ở mức tối thiểu.Bạn lý lẽ rằng: không tiêu xài, không kích cầu thì làm sao có sự phát triển? Điều đó chỉ đúng một phần mà thôi! Giữa một bên là sự phát triển bền vững & một bên là phát triển bạo phát (chắc chắn dẫn tới bạo tàn) đi liền với chủ nghĩa tiêu dùng, biến mỗi con người thành những kẻ tiêu thụ không thương tiếc (trong khi nguồn tài nguyên, môi trường ngày một suy kiệt, ô nhiễm trầm trọng, cân bằng sinh thái bị phá vỡ) bạn chọn điều gì? Chết là hết, vậy còn con cháu chúng ta, thế hệ hậu sinh sẽ ra sao? Trách nhiệm của chúng ta hiện tại ở đâu? Chỉ lo cho thụ hưởng, tiêu xài quá mức chẳng phải ta đang quá vô cảm, vị kỷ, thậm chí là thiếu hẳn đi tầm nhìn & cái Tâm hay sao?Sống tối giản không dễ song không phải là không thể thực hành được. Thay vì sở hữu thật nhiều, ta hãy trân trọng hơn những gì đang có, hãy phân biệt được đâu là điều ta cần với điều ta mong muốn (chẳng phải không ít chúng ta vẫn bị lẫn lộn hai điều này hay sao?). Nhu cầu ít đi, hạnh phúc nhiều hơn, vì một lẽ giản dị: Bạn càng sở hữu nhiều cũng có nghĩa bạn bị "nô lệ" & phụ thuộc nhiều hơn, không phải ư? Bài viết rất hay. Tác giả có sự chiêm nghiêm cuộc sống rất sâu sắc. Cảm ơn Thầy về bài viết rất hay! Tôi đã nghỉ hưu, đang tập tành sống theo cách tối giản vì lương hưu phù hợp với lối sống này. Từ lúc nghỉ hưu và sống tối giản tôi thấy nhẹ người, thanh thản vô cùng. Cảm ơn Thầy. Có duyên được tham gia khóa thiền do thầy hướng dẫn mình đã ngộ ra rất nhiều điều. Những điều thầy nói là đúng đắn nhưng để thực hiện được được thì cần sự quyết tâm và chiến thắng bản thân lắm.Kính chúc Thầy luôn nhiều sức khỏe! SỐNG ĐƠN GIẢN!1/Tri túc - phải có chánh kiến hay cái thấy trong sáng (không bị dẫn dắt bởi cảm xúc, yêu thích hay ghét bỏ) để biết rõ ràng chân thật bản chất, sự vật hiện tượng, để biết cái gì là nhu cầu thực tế "đói cái bụng" và cái gì chỉ là nhu cầu của sự ảo tưởng..."đói...con mắt"!2/ Chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp: không suy nghĩ, nói hay làm những hành động hại mình hại người hay hại cả hai!2/Tình yêu - điều quan trọng nhất trong tình yêu là sự "hiện diện", sự thành thật và sự tôn trọng.- Hiện diện (chánh niệm) là chính mình, là lắng nghe và quan sát, nhận biết những gì đang xảy ra ở thân, tâm, cảnh trong giây phút hiện tại (khác với một người chỉ hành động theo thói quen, "con rối" của cảm xúc; hay diễn, bắt chước một ai đó).- Thành thật là không giấu diếm "người ấy" cái hay lẫn cái "dỏm" của bản thân để họ có thể có một cái nhìn toàn diện và quyết định chính xác nhất chứ không phải "giấu dốt" thật kỹ, "diễn" thật hoàn hảo, hoành tráng để..."lừa tình" nhau, "gạt" người ấy vào thế đã rồi.- Tôn trọng là tôn trọng mọi lựa chọn của đối phương (tùy duyên -thuận pháp)3/ Như lai - (chánh tinh tấn và chánh định) nghĩ như thế nào thì nói và làm như vậy. Nói như thế nào thì hành xử như vậy (thân, khẩu, ý không mâu thuẫn nhau)! Tôi nghĩ cách sống tối giản của bạn không khả quan với thời hiện đại. Nhu cầu con người dần phát triển khoa học kỹ thuật tiên tiến và với công nghệ 4.0 hiện đại chúng ta cũng phải hiện đại hóa. Bạn nói đi phượt 3 năm qua 25 bang của Mỹ mà không mang điện thoại. Vậy trong 3 năm đó bạn tương tác hỏi thăm người thân ra sao, hay bạn chỉ sống cho bạn? Cảm ơn tác giả, bài viết thật hay và sâu sắc, có lẽ con người là vậy, gần chết đi mới thấy cuộc sống thật đẹp mà những phút giây bình thường trôi qua lại chẳng hề đoái hoài! Tình cảm cũng vậy, công việc cũng thế, thật tiếc! Con cảm ơn Thầy. Chúc Thầy an lạc, sức khoẻ. Con xin cảm ơn bài viết rất hay và hợp thời điểm của Thầy. Mong Thầy tiếp tục có những bài viết thức tỉnh như này ạ. Cuốn sách "Hiểu về trái tim" của Thầy con đọc mãi không chán. Con kính chúc Thầy thân tâm an lạc, phật sự viên thành. Chỉ đúng 1 khía cạnh nhỏ trong cuộc sống bây giờ thôi , với ngành công nghiệp sản xuất mà không kích thích tiêu dùng thì việc làm đâu cho cả chục triệu lao động , cả chục triệu gia đình trông chờ vào những đồng lương đó . Không phải ngẫu nhiên mà trong khi chế tạo sp các nhà sx phải đưa ra điểm chết của Sp, một đôi giày hàng hiệu chỉ có tuổi thọ 2-3 năm là tối đa thì keo sẽ bung , vậy tại sao họ không thay vật liệu cho bền bỉ ? Vì như vậy vòng quay sản phẩm không quay được , cuộc sống tối giản sẽ giết ngành công nghiệp tiêu dùng , không kích thích được sự sáng tao, ham muốn thay đổi, ham muốn làm giàu và khó để 1 xã hội, 1 công ty phát triển mạnh mẽ. Có lẽ chỉ đúng với khía cạnh tinh thần. Cám ơn bài viết hay và ý nghĩa của Thầy. Adi đà Phật, chúc thầy sức khỏe ! Cảm ơn Thầy, chúc Thầy nhiều sức khỏe và niềm vui! Rất hay, cảm ơn tác giả!