Nỗi buồn học tại gia Trước khi về, tôi đưa cả nhà đi xem một bộ phim, trong đó có câu thoại chế giễu nhân vật chính rất ấn tượng, đại ý: Mi không thuộc về đâu nên mi không có sức mạnh. Xem xong, tôi nói với con: Chúng ta sẽ trở về, vì chúng ta không thuộc về đất nước này.Thế là con gái tôi đồng ý. Và chúng tôi trở về.Dù đã lường trước những khó khăn, nhưng mọi thứ vượt xa hình dung ban đầu. Nan giải nhất là việc học của con gái tôi. Con tôi lúc đó tiếng Việt không thạo, không có bạn bè, lại không quen với văn hóa ở nhà nên việc hội nhập rất vất vả. Chúng tôi định cho con homeschooling, tức học tại nhà chứ không đến trường, để giảm bớt khó khăn cho con. Nhưng đây lại là quyết định rất khó khăn của chúng tôi. Liệu sau này con có oán trách? Liệu mình có đủ thời gian và kiến thức để dạy con? Liệu con có thể phát triển bình thường khi không có bạn học? Nếu sau vài năm con chán homeschooling, muốn đến trường thì làm thế nào? Con sẽ hòa nhập với xã hội ra sao nếu chỉ học ở nhà cùng bố mẹ?Chúng tôi cũng nghĩ đủ cách, như cho con ghi danh học bổ túc văn hóa nhưng không đến trường, đến ngày đến tháng thì đi thi, nhưng cũng thấy có gì đó không ổn. Rồi tôi tìm hiểu và được biết, nếu muốn homeschooling thì chỉ còn một cách: Học bằng tiếng Anh và thi lấy chứng chỉ IGCSE của Anh để đi du học.Nhưng con tôi cần học bằng tiếng Việt chứ không phải tiếng Anh. Nếu học bằng tiếng Anh thì việc trở về hóa ra vô nghĩa? Bế tắc vẫn hoàn bế tắc. Giải pháp lúc đó là tự động viên nhau: Thôi cứ ở nhà vài năm, nếu không hòa nhập được thì lại đi, lo gì. Và mọi việc đã diễn ra trong sự "lo gì" như thế. Rồi một hôm, con quả quyết: Con muốn trở lại nước ngoài, vì con cũng không thuộc về nơi này.Tôi lặng trong giây lát, rồi nói cứng: Cuộc đời mỗi người là một câu chuyện mà mình là tác giả. Bố về để viết câu chuyện của bố. Con cũng cần phải tự viết câu chuyện của con. Nếu con muốn đi nước ngoài, hãy tự đi bằng đôi chân của con, chứ không phải bằng đôi chân của bố.Vậy là con tôi tỉnh ra, không còn oán trách bố mẹ vì đã trở về.Nhưng rốt cuộc, việc homeschooling của con tôi dừng lại, chủ yếu vì đất Hà Nội này quá chật chội, không có công viên để con chơi, tôi sợ con không có bạn sẽ rơi vào trầm cảm. Mà tiếng Việt của con còn kém, nên con phải đến trường để học đủ các môn bằng tiếng Việt, chứ ở nhà học bằng tiếng Anh thì không ổn. Thế là con được nếm mùi trần ai với nhiều nước mắt. Có những lúc rơi vào trầm cảm, tưởng chừng không thể vượt qua. Nhưng rất may, con đã vượt qua rất nhiều rào cản để về đích xuất sắc. Qua chuyện đó, tôi hiểu được nỗi khổ của những gia đình và học sinh gần đây đang cân nhắc hình thức homeschooling. Đó là nỗi khổ của kẻ không-được-thừa-nhận. Khi bạn không được thừa nhận, bạn sống như một kẻ bên lề. Bạn có thể rất giỏi nhưng không có cách nào để được công nhận. Bạn cũng không được dự thi để xác nhận trình độ. Rồi một ngày nào đó, nếu không muốn homeschooling nữa, muốn đến trường như các bạn đồng lứa khác, bạn cũng không có cách nào để thực hiện. Homeschooling ở Việt Nam chưa được thừa nhận. Ở các nước Âu Mỹ, tự dạy con học là một lựa chọn của phụ huynh. Chỉ cần đăng ký với phòng giáo dục rồi cho con học tại nhà theo chương trình tự thiết kế, hoặc chương trình của một trường hay của một công ty giáo dục nào đó, rồi cuối kỳ thì đến một trường gần nhà để thi học kỳ cùng các trẻ khác. Kết quả kiểm tra được ghi nhận. Về lý mà nói, nếu đã thừa nhận học tập là quyền của trẻ em như nêu trong Luật Giáo dục, thì dù học bằng hình thức homeschooling, khi trẻ muốn trở lại trường, trẻ phải được tiếp nhận. Không tiếp nhận là trái với Luật Trẻ em.Gian nan là thế, nhưng giải pháp cho homeschooling Việt Nam lại rất đơn giản. Chỉ cần Bộ Giáo dục ban hành một văn bản yêu cầu cha mẹ phải đăng ký với phòng giáo dục địa phương về việc chọn hình thức homeschooling cho con mình, và cho phép học sinh đến cuối kỳ, cuối năm thì được phép đăng ký thi cùng với học sinh bình thường ở một trường nào đó. Kết quả được công nhận như các học sinh bình thường khác. Nếu cha mẹ không đảm bảo thế, sẽ phải cho con đi học theo luật định. Một văn bản như vậy sẽ cứu vớt được bao nhiêu trẻ vì lý do riêng mà chọn homeschooling, bao nhiêu tài năng tiềm ẩn cần chương trình giáo dục riêng biệt, và bao nhiêu gia đình khát khao được nuôi dạy con theo cách của riêng mình. Giáo dục tinh hoa của quý tộc châu Âu ngày xưa, và cả châu Á, chính là homeschooling. Con cái quý tộc, hay những gia đình có điều kiện, được học tại gia cùng gia sư. Chỉ đến khi cách mạng công nghiệp 1.0, 2.0 ra đời, nền đại công nghiệp cần nhiều lao động, cha mẹ đi làm công nhân hết, không có người trông con đành gửi tập trung vào nhà trẻ. Ban đầu chỉ giống như trông trẻ tập trung. Nhưng sau đó nền công nghiệp cần nhiều lao động có kỹ năng, nên thay vì chỉ trông trẻ, nhà trường đào tạo các con thành người mà nền công nghiệp cần, đáp ứng nhu cầu lao động của xã hội.Hệ thống giáo dục hiện đại đã ra đời theo cách giản dị như thế. Hệ thống này được thiết kế trước hết để tạo ra những con người đáp ứng nhu cầu lao động, tức một nguồn cung hàng hóa sức lao động theo luật cung-cầu. Vậy nên, nhà trường được thiết kế theo hướng đào tạo hàng loạt, vận hành dưới dạng băng chuyền như nền công nghiệp đang vận hành. Các nhà quản lý giáo dục lại áp thêm các kỹ năng quản trị chuyên nghiệp để đảm bảo chất lượng, lại thêm cả việc kiểm tra chuẩn hóa đầu ra. Nói gọn là sản xuất hàng loạt nhanh - nhiều - tốt - rẻ theo quy trình công nghiệp. Con người được tạo ra bởi nền giáo dục như vậy xuất hiện ở mọi nơi trên thế giới. Mục tiêu của một hệ thống giáo dục như thế, tất nhiên sẽ ưu tiên tạo ra những con người công cụ, chứ không phải là con người tự do, mà biểu hiện cụ thể là hướng đến việc tạo ra người làm công, chứ không phải người có khả năng làm chủ. Nay thời 4.0 đang tới. Xu hướng đào tạo con người công cụ, con người học xong chỉ nhăm nhắm đáp ứng nhu cầu lao động của xã hội, đang trở nên lỗi thời. Lý do đơn giản là không ai biết xu hướng lao động trong 10-20 năm nữa là gì. Vì thế giáo dục hướng cá nhân hóa, giáo dục để tạo ra những con người tự do, những người có khả năng làm chủ - tạo ra nhu cầu, chứ không phải chỉ nhăm nhắm làm công - đáp ứng nhu cầu. Xu hướng cá nhân hóa giáo dục này đã bắt đầu xuất hiện và đang phát triển mạnh mẽ ở một số nước phát triển. Ngay như tỷ phú công nghệ lừng danh Elon Musk cũng phải lập một trường riêng để dạy cho các con mình, chứ không tin vào nền giáo dục được đánh giá là tiên tiến của Mỹ. Nhưng homeschooling rất gian nan, tốn kém và đòi hỏi lòng dũng cảm. Không phải cha mẹ nào cũng có điều kiện để chọn homeschooling cho con mình. Và không phải trẻ nào cũng phù hợp với hình thức giáo dục này. Vậy nên, ở đây cũng thế, homeschooling chỉ dành cho số ít. Số ít đặc biệt. Số ít cá biệt. Số ít dám lựa chọn. Và dù chỉ dành cho số ít, homeschooling vẫn cần được thừa nhận. Lý do ư? Chúng ta được quyền khác. Giáp Văn Dương Rất táo bạo và khác biệt là suy nghĩ cá nhân tôi sau khi đọc bài của anh Dương! Phải thừa nhận cách anh tiếp cận và định hướng để con mình tiếp bước trên con đường tri thức là quá mới mẻ,ít người dám nghĩ đến chứ không nói hiện thực hóa ở Việt Nam hiện tại! Vấn đề là ngay cả với mô hình kiến tạo ra những con người công cụ thì nền Giáo dục nước ta hãy còn đang loay hoay "thử nghiệm" mấy chục năm nay còn chưa xong (mặc dù chúng ta đã tham vấn,học hỏi nhiều mô hình ngoài nước) thì liệu với mô hình kiến tạo những con người tự do, chúng ta sẽ còn bỡ ngỡ/ "xa lạ" tới mức nào?!!! Tôi vẫn theo đuổi và ủng hộ ý tưởng của anh dù còn nhiều trăn trở;bởi một thực tế học tại gia/ homeschooling đòi hỏi mỗi bậc phụ huynh trước hết phải là "TINH HOA" không chỉ về tri thức,kinh nghiệm giáo dục, mà trước hết là trong họ sẵn có "đột phá về tư tưởng" vầ nhấn mạnh sự khác biệt cho cả bản thân lẫn con cái mình. Bộ Giáo dục nước nhà liệu đã sẵn sàng cho Tư duy Giáo dục 4.0 chưa ạ?!!! "dù chỉ dành cho số ít, homeschooling vẫn cần được thừa nhận." Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm này. Đúng là ở Việt Nam chỉ 1 số ít gia đình phải nói là dư giả, có thời gian mới chọn homeschooling, đa số mọi người lo kiếm tiền! Mà nền giáo dục ở nước ta cứ đổi mới liên miên theo vui buồn của mấy Bác lãnh đạo thêm đạo đức của giáo viên ngày nay thấp kém nữa! Ko biết nên dạy con em mình như thế nào... Homeschooling - Khi chọn phương pháp này cho con nghĩa là đã không tin vào hệ thống giáo dục, mà lại phải cần được hệ thống giáo dục công nhận ư ? Cám ơn anh Dương đã gióng lên một tiếng chuông rất cần thiết. Tôi vẫn chọn Homeschooling cho con tôi và tôi luôn tin đó là một lựa chọn chính xác. Vì tôi không tin vào một nền Giáo dục hoàn toàn không liên quan gì đếnnhững mục đích cơ bản mà UNESCO đã đề xướng. homeschooling có lẻ là tự học ????, chuyện này thì từ trước 1975, nền Giáo dục của Miền nam đã có, và là chuyện bình thường (đối với những người không có điều kiện đến trường nhưng ham học hỏi, vẫn có thể tự mua sách học, đến kỳ thi thì ghi danh thi như những thí sinh học ở trường và nếu đạt kết quả , đương nhiên được cấp bằng và giá trị như nhau, không phân biệt là tự học hay học ở trường,.... (VD : Học giả Nguyễn Hiến Lê,...và còn nhiều người thành danh khác nữa mà các bạn có thể tìm hiểu qua Google,...), chứ khọng việc gì cừ phải bắt buộc đến trường mới công nhận là có học , vài hàng,Trạn trọng Tư tưởng của tác giả rất tiến bộ. Tôi đã được đọc Rich Dad Poor Dad của tác giả Robert Kiyosaki khi ông viết về hệ thống giáo dục ngay cả ở các nước phát triển (cụ thể là Mỹ) là đào tạo ra những người lao động, ngay cả lao động trí thức không phải những người chủ doanh nghiệp và kết luận của tác giả là chúng ta không đạt được sự tự do về kinh tế nếu không tự làm chủ.Đọc câu chuyện của tác giả tôi tự cảm thấy lo lắng cho cô con gái của tác giả, cô bé sẽ gặp rất rất nhiều khó khăn để hoà nhập tại Việt Nam. Tôi còn nhớ cô MC Kỳ Duyên đã từng nói 'nhũng đứa trẻ người Việt sinh ở nước ngoài được ví như những trái chuối, bên ngoài các con là da vàng nhưng bản chất bên trong các con là người da trắng mất rồi'. Tôi hoàn toàn đồng ý với cô ấy, tư tưởng, cách suy nghĩ và hành xử của các con đã không còn là người Việt nữa. Các bé sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi quay về Việt Nam một nơi mà sự khác biệt sẽ khó được chấp nhận, nhất là trong môi trường giáo dục mà tôi cho là khá tụt hậu của ta. Nhưng tôi có một thắc mắc tại sao tác giả không cho bé homeschooling theo chương trình tiếng Anh và học tiếng Việt như ngôn ngữ thứ 2? Bé hoà nhập thế nào? Tâm lý của bé như thế nào? Ngay cả với mục tiêu bình dân là tạo ra con người công cụ để đáp ứng nhu cầu nhân lực, giáo dục VN vẫn còn đang "lao dốc" bền vững. Vậy nên ai có khả năng thì cứ du học cho yên tâm. Nếu không muốn mua rau ở ngoài thì bạn có thể tự trồng ở nhà. Nhưng việc học tại gia ở ta không đơn giản như vậy. Người ta không muốn đổi mới vì thích giữ cái cũ và khoác cho nó một cái áo đẹp là "truyền thống", mà những gì mang hai chữ "truyền thống" đều được hiểu theo nghĩa tốt. Nhiều, rất nhiều thành tựu, phát minh của nhân loại được ứng dụng đầu tiên ơn các nước phát triển, sau đó những nước khác học tập và làm theo. Ta cũng vậy, chỉ có điều là nhiều thứ thiên hạ làm chán chê rồi ta mới theo, chỉ vì ta không chịu nổi cái cũ nữa. Khi chưa muốn đổi mới thì ta bảo rằng ta có "đặc thù". Thật phiền toái cho ai khác với số đông, cho dù người đó là giỏi hơn và không được số đông công nhận. Để được công nhận, người ta cần một tấm bằng mà tấm bằng đó trong vô số trường hợp lại không mang giá trị thực. Bởi vậy mới hay xảy ra chuyện: có bằng lái xe mà "đạp nhầm chân ga", có bằng ngoại ngữ mà giao tiếp không nổi với người nước ngoài, và những bằng đại học của ta không có giá trị tại các nước phát triển. Nói chung, giáo dục và đào tạo của ta cần một cuộc đổi mới nữa, đổi mới tận gốc như một cuộc cách mạng, để tạo ra một nguồn lực hùng mạnh cho đất nước, là CON NGƯỜI. Dù bạn học bằng cách gì, mục đích cuối cùng của việc học vẫn là khả năng tạo ra giá trị của bản thân, để đánh đổi giá trị đó lấy tiền nuôi sống chính bản thân mình.Thông thường ở VN, chúng ta sẽ trải qua 12 năm học từ tiểu học tới phổ thông, và khoảng 5 năm trong trường đại học. Còn lại toàn bộ thời gian sau đó chúng ta học HOMESCHOOLING (tự học)Việc tự học sớm hay muộn, là do 2 vấn đề1. Bạn có dám làm điều đó không. Không có gì quý hơn độc lập tự do. Nhưng cái giá của tự do phần nhiều là nghèo + khó2. Bạn có đủ nghị lực và sức mạnh không? Có mong muốn là chưa đủ, để duy trì điều đó cần có nghị lực và sức mạnh. Với 1 người trẻ (dưới 25 tuổi) để đòi hỏi điều này là vô cùng khó và hiếm.Việc homeschooling, mục tiêu không phải là bằng cấp, mà là sự khẳng định giá trị bản thân. Nếu bạn lựa chọn homeschooling mà vẫn cần bằng cấp để được người khác công nhận, bạn chỉ nên lấy bằng cấp của các tổ chức uy tín trên thế giới (ngay cả các trường đại học dân lập ở Mỹ cũng sẵn sàng cấp bằng nếu bạn có thể ở nhà học mà vẫn qua các kỳ thi của họ). Còn ở VN để được hệ thống giáo dục công nhận homeschooling, e là còn lâu.Đòi hỏi trẻ em học homeshooling giống việc đòi hỏi người lớn ngồi nhà mà vẫn kiếm được tiền.Việc học, không quan trọng địa điểm, phương pháp, mà quan trọng là:- Người thầy (Ai)- Kiến thức (cái gì)- Sự tiếp thu kiến thức (tại sao)- Sự vận dụng kiến thức (như thế nào)Dù là shooling hay homeschooling, thì mục tiêu của việc học không bao giờ thay đổi.Học ở nhà, vẫn cần có thầy. Gần nhất là bố mẹ, ông bà, anh chị em..., rồi có thể là gia sư, giáo viên được mời đến dạy.Kiến thức: không phải bạ cái gì cũng học. Bạn phải có mục đích của việc học. Phải tự xây dựng được giáo trình, phải xác định các điểm đích cho từng giai đoạn (giống việc thi và tổng kết cuối kỳ)Phải luôn vận dụng kiến thức học được vào thực tế, trải nghiệm thực tế, đưa kiến thức tự học vào thực tế, rèn luyện để trở thành kỹ năng, công cụ cho bản thân.Chủ động quảng bá bản thân, thể hiện bản thân để có thể vận dụng những gì đã học giúp khẳng định bản thân mình trong xã hội (thi lấy chứng chỉ, bằng cấp, nhận công việc để làm, tự tạo ra phương pháp kinh doanh cho riêng mình...)Đừng né tránh trường học bằng việc ở nhà. Đừng vượt qua nỗi sợ bằng cách nhắm mắt. Đừng đẩy nỗi sợ của bản thân cho người khác. Mỗi con người phải tự đi trên đôi chân của mình, tự quyết định cuộc đời mình. Điều tốt nhất cho con cái chính là việc lắng nghe, chia sẻ, quan tâm và định hướng. Hãy quan tâm tới chính con cái của bạn, và chỉ cần như vậy thôi. Dù học ở trường hay học ở nhà, mà bạn không quan tâm tới con cái bạn, thì kết quả cũng giống nhau thôi._ đôi lời tâm sự _ Không ! Bạn không được quyền khác, bạn không được phản biện! Đúng ! Đến cả một nền giáo dục còn chả được ai thừa nhận (bằng chứng là cứ thay đổi xoành xoạch) thì nói gì đến giáo dục tại nhà. Cơ bản là, 'đá' trên sân nào thì phải theo luật của sân ấy thôi. Nếu không, bạn có thể xin sang một giải đấu khác. Nếu học chỉ để lấy kiến thức thì theo phương pháp nào cũng được. Nhưng học để hoàn thiện bản thân thì có lẽ nên theo trường lớp, vì mô hình này là sự tiến bộ của xã hội loài người và phổ biến trên khắp thế giới. Học tại trường trẻ sẽ được tiếp xúc với bạn bè cùng trang lứa và học được vô số thứ mà Homeschooling ko có được. nếu muốn áp dụng phương pháp học tại gia này thì đòi hỏi phụ huynh phải có trình độ văn hóa cao và am hiểu rộng và đa phần trẻ em theo học phương pháp thường có hạn chế là giao tiếp không được linh hoạt, lưu loát ít bạn bè và thậm chí bị các bạn cùng trang lứa khác nói là bị vấn đề về thần kinh từ đó dẫn đến trẻ tự ti sống khép kín và thậm chí có thể bị trầm cảm. Thiết nghĩ phụ huynh nên cân nhắc trước khi quyết định lựa chọn cho con 1 phương pháp học nào đó để tránh tình trạng trẻ phát triển không hoàn thiện.