Người dân chọn gì? Chỉ trước đó một tuần, Apple cũng là tâm điểm quốc tế, nhưng với sự việc ít vẻ vang hơn. Công ty này bị Uỷ ban Châu Âu (EC) buộc phải hoàn trả ít nhất 13 tỷ Euro tiền thuế, khi thoả thuận giữa Apple và chính phủ Ireland được cho là vi phạm quy định về tài trợ của nhà nước cho doanh nghiệp. Đáp lại quan điểm của EC, Tim Cook, giám đốc điều hành của Apple, đã thẳng thừng nói “giữa thuế và việc làm, các ông chỉ được chọn một”. Ông Cook nói bóng gió đến chuyện thi hành chính sách thuế theo kiểu châu Âu thì Apple sẽ không đầu tư nữa và hàng nghìn người lao động châu Âu có thể mất việc. Lời đe doạ của Apple làm tôi nhớ đến phát biểu của người đại diện Formosa bốn tháng trước, mà có lẽ đã quá nổi tiếng ở Việt Nam: “Muốn bắt cá, bắt tôm hay nhà máy, chọn đi”. Lời nói có phần thật thà của ông Chu Xuân Phàm khiến phần đông người Việt phẫn nộ, và khiến ông mất việc. Nhưng câu nói thật thà đó đã lột tả được thực tế lạnh lùng về lựa chọn phát triển: được cái này ắt phải mất cái kia. Kinh tế là việc phân bổ nguồn lực khan hiếm một cách có hiệu quả, vì thế luôn đi kèm với sự đánh đổi. Chúng ta không thể bảo vệ môi trường một cách cực đoan, chỉ trồng rừng để sống, nhưng cũng không thể phát triển công nghiệp bằng mọi giá để rồi huỷ hoại chính cuộc sống của mình. Cũng như nhận định của Tim Cook, chính phủ không thể vừa muốn đánh thuế cao, mà lại vừa thu hút được đầu tư và giải quyết việc làm. Vì vậy, luôn tồn tại một mức “chấp nhận được” để đánh đổi. Vấn đề tối quan trọng sẽ là ai được quyền quyết định mức đánh đổi tối ưu đó. Trên lý thuyết, quyền trên phải thuộc về những bên “liên quan” (stakeholder), mà trong nhiều trường hợp gồm doanh nghiệp, nhà nước, và người dân. Lựa chọn “đánh đổi” chỉ có thể ổn định và thực hiện được khi có sự thống nhất giữa ba bên này. Trong nhiều trường hợp, nhiều dự án phát triển đã không thể thực hiện được do phản đối đến từ cộng đồng mà nó định phục vụ. Ví dụ điển hình gần đây là việc việc đình trệ của dự án hệ thống đường sắt Stuttgart 21 tại Thành phố Stuttgart (Đức), được định giá lên đến 6,5 tỷ euro. Dự án này được đề xuất từ năm 1994, nhưng phải tạm hoãn triển khai liên tục để chính quyền đàm phán với người dân sau khi bị phản đối do lo ngại ngân sách không đủ chi trả, mặc dù mục đích chính của công trình là phục vụ người dân. Ở nước ta, dường như vai trò của người dân đang bị bỏ quên khi thực hiện những quy hoạch ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của họ. Từ sự cố Formosa ở Hà Tĩnh cho đến quyết định đầu tư nhà máy thép gây tranh cãi ở Ninh Thuận, chủ thể của câu chuyện “đánh đổi” thường chỉ là chuyện riêng giữa doanh nghiệp và chính quyền. Con người là duy lý, chúng ta chỉ đưa ra những lựa chọn có lợi nhất cho mình. Doanh nghiệp, với quan điểm tối đa hoá lợi nhuận, tất yếu sẽ lựa chọn những khoản đầu tư sinh lời nhất. Thế nên khi Chủ tịch tập đoàn Hoa Sen nói “ngu gì không làm thép”, theo tôi là ông đang thành thật với những tính toán của mình. Khi được đầu tư với ưu đãi giải toả mặt bằng từ chính quyền, ưu đãi nguồn nước ở một tỉnh khô hạn nhất nước, ưu đãi về thuế đến 30 năm ở địa phương còn phải nhận hỗ trợ từ ngân sách trung ương, và đặc biệt là ưu đãi “gián tiếp” về chi phí môi trường do hệ thống giám sát chưa hoàn chỉnh, đúng là Tôn Hoa Sen “ngu gì không làm thép”. Địa phương, với áp lực cạnh tranh thu hút đầu tư giữa 63 tỉnh thành khác nhau, và giới hạn nhiệm kỳ cũng sẽ chấp nhận ưu đãi đầu tư, thậm chí ưu đãi quá mức thành một dạng bán phá giá nguồn lực địa phương. Vì thế, để cân bằng cán cân quyền lực khi đưa ra những quyết định đánh đổi như dự án Formosa hay nhà máy thép ở Ninh Thuận, ý kiến tham vấn của người dân địa phương và phản biện xã hội là rất quan trọng. Được nói lên và lắng nghe, thì ít nhất ba bên – doanh nghiệp, nhà nước, và người dân – sẽ hiểu được quan điểm của nhau và từ đó tránh tình trạng đối đầu không cần thiết. Được nói và được nghe, hai điều kiện tưởng như ít ỏi nhưng cũng đủ để tạo thành chiếc van xả áp cho những căng thẳng xã hội. Làm được vậy, có lẽ sẽ không có những vụ người dân chặn đường quốc lộ phản đối nhà máy nhiệt điện như ở Bình Thuận năm ngoái. Sẽ không có chuyện phụ huynh ở Kỳ Anh, Hà Tĩnh không cho con đi học để phản ứng với chính quyền về bồi thường sự cố môi trường biển. Hay tuyệt vời hơn, sẽ có ít hơn những dự án gây tranh cãi được thực hiện. Trong giai đoạn kiện toàn bộ máy lãnh đạo mới, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng “Nhà nước phục vụ nhân dân, thì phải lắng nghe tiếng nói của nhân dân”. Dự án nhà máy thép của Tôn Hoa Sen ở Ninh Thuận có thể coi là một phép thử để chính phủ khẳng định quyết tâm thực hiện mục tiêu đó. Thật thất vọng nếu như tiếng nói của người dân không được lắng nghe trong vụ thép Cà Ná này! Đồng ý hoàn toàn với tác giả để người dân được tham gia vào những kế hoạch đầu tư ảnh hưởng đến những người dân! Tôi thì tôi cảm ơn ông chu xuân phàm, nhờ ông nói thẳng mà chúng ta mới biết đên Formosa nó độc đến cở nào Ai cũng biết là có được có mất nhưng 1 đất nước mà lúc nào cũng : " dân biết dân hiểu dân bàn dân kiểm tra" ( Hy vọng là do nghe nhiều mình ko viết sai ) . Thì thật đáng buồn khi cá chết rồi mới nghe lý do. Quay đầu là bờ,"tới bến"là mê.Chọn bờ hay chọn"bến".TÙY! Bỏ dao thành Phật,bỏ "Cà Ná"thành Thầy tu;bỏ chi cũng đắc Thiên đường. Ý kiến người dân không được lắng nghe và coi trọng thì bộ máy công quyền cũng chỉ là phục vụ cho một nhóm lợi ích mà thôi. Ủng hộ ý kiến tác giả. Người dân cần gì...? Cách đặt vấn đềuqua là rất hay. Chắc cả thế giới này, người dân nước nào cũng chỉ cần có tiếng nói. Và lãnh đạo có cho họ được nói thẳng nói thật hay không mà thôi. Nhất là ở cấp xã, huyện. Nha Nuoc phuc vu Nhan Dan , thi phai lang nghe tieng noi nguoi Dan Người ra quyết định phải là người trách nhiệm, phải biết cân nhắc cái nào lợi nhiều cái nào hại nhiều ( nếu không nắm rõ tường tận phải tự lực tìm tòi, nghiên cứu, tư vấn...) trước khi quyết định .Làm quan đầu ngành mà mỗi chuyện lớn, nhỏ không biết định đoạt phải hỏi cấp trên, cấp dưới như vậy là bất tài.Nếu làm không tốt phải sẵn sàng chịu mất chức, chịu tù chứ không có cái kiểu cãi chày cãi cối Vâng! Tác giả thật đúng. Nhưng hành trình đi đến đó còn dài lắm. Và nếu có được nói thì những câu nói của dân liệu có được ghi nhận hay chỉ làm cho "đúng quy trình" còn tất cả cũng như xưa. Đã lâu lắm rồi tôi luôn nghe câu nói " Cũng vậy thôi à" Hãy biết mình là ai và đứng ở đâu để thực hiện hành động cho đúng. Rất tán thành ý kiến của tác giả bài báo . Trước khi quyết định thực hiện một dự án có ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế và môi trường , hãy tham vấn ý kiến của các nhà khoa học và nhân dân để người dân thấy rằng "chính quyền vì dân" không phải là lời nói suông. hãy đợi xem! Cảm ơn vnexpress.net đã đăng bài báo nầy. Cảm ơn, cảm ơn rất nhiều!