Nền công chức chứng chỉ "Tao cũng chẳng biết tại sao có thể sống sót qua ngần đấy kỳ thi, 14 chứng chỉ bắt buộc còn hai tấm bằng sau đại học là tự chọn", anh tôi - vụ trưởng cơ quan làng nhàng thuộc bộ - lắc lắc đầu, "nhưng chú biết đấy, ở nhà nước, chỉ có bằng cử nhân thì khó lắm, khó lắm".Tôi hiểu hàm ý đằng sau cụm từ "khó lắm". Sự nghiệp sưu tầm văn bằng, chứng chỉ gian nan thế nào, chỉ ai là công chức, viên chức mới thấm.Có hàng trăm loại chứng chỉ đang vận hành. Chức vụ trưởng phòng, ngoài bằng đại học, phải có: chứng chỉ quản lý chuyên ngành, chứng chỉ của cơ quan chủ quản, chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ công nghệ thông tin, chứng chỉ viên chức hạng III, chứng chỉ viên chức hạng II, chứng chỉ chuyên viên, chuyên viên chính; chứng chỉ bồi dưỡng quản lý cấp phòng, cấp vụ; giấy chứng nhận hoàn thành chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh... Tùy vào cơ quan, sẽ cần thêm các chứng chỉ như phóng viên hạng 3, hạng 2, hạng nhất, chứng chỉ quản lý báo chí với lãnh đạo, chứng chỉ về công đoàn, chứng chỉ thanh vận với cơ quan thuộc Đoàn...Trong vô vàn chứng chỉ cần có với mỗi công chức, viên chức, tựu trung chia thành hai loại: loại do cơ quan cử và loại tự đi học. Nếu được cơ quan cử, thời gian và học phí do cơ quan trang trải, còn tự học thì tự túc.Tôi biết nhiều công chức, viên chức sẵn sàng tự trả học phí để đi học, nhưng ở cơ quan nhà nước "hiếu học" chưa chắc được nhìn nhận là ưu điểm. Ngay cả việc nâng cao trình độ cũng phải lần lượt theo danh sách mà chỉ có thủ trưởng mới biết thứ tự.Các loại chứng chỉ vừa là đích vươn tới của mỗi công chức, nhưng có thể là hàng rào được đặt ra nhằm "phân luồng giao thông".Còn nhớ ở cơ quan cũ của tôi, trong cuộc họp, khi ông phó hỏi về việc cử đi học chính trị, ông thủ trưởng kiêm bí thư chi bộ ban ra một câu xanh rờn: "Cơ quan hết kinh phí"."Hết kinh phí" thực ra là lối nói tránh của "chưa đến lượt". Và cái gọi là "lượt" đó thể hiện quy hoạch trong đầu ông thủ trưởng: Ai được đi học sẽ chắc suất vươn lên nhanh hơn những người mà chứng chỉ bắt buộc còn thiếu.Đó là một thực tế đang ảnh hưởng tới hàng triệu công chức, viên chức tại Việt Nam. Bộ máy quan liêu trọng chứng (chỉ) chứ không trọng chuyên (môn) không chỉ làm những cán bộ mới choáng váng mà kể cả người đã "vượt vũ môn" cũng thấy nản.Gần 30 năm qua, hệ thống chứng chỉ bắt buộc có xu hướng ngày càng cồng kềnh với việc ra đời hàng loạt thông tư liên tịch giữa Bộ Nội vụ và bộ quản lý chuyên ngành về tiêu chuẩn công chức, viên chức. Trong đó, tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng thường đứng sau phần nhiệm vụ. Tức tư duy của các nhà quản lý vẫn coi những tấm giấy A4 lạnh lùng quan trọng hơn năng lực chuyên môn.Khi tiêu chuẩn về trình độ hay nói cách khác là số lượng chứng chỉ quan trọng hơn năng lực, kết quả tất yếu, các cán bộ nhà nước mải mê sưu tầm chứng chỉ. Các trường, lớp chứng chỉ mọc ra khắp nơi và trường đào tạo bồi dưỡng cán bộ bận rộn suốt năm trong guồng quay giảng dạy cũng như thai nghén về những chứng chỉ mới.Tôi hy vọng những kêu than về rừng chứng được lắng nghe. Bộ Nội vụ vài ngày trước vừa bãi bỏ tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ về chứng chỉ ngoại ngữ và tin học từ tháng 8/2021. Quyết định được cho là đã tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng.Nhưng chứng chỉ ngoại ngữ, tin học chỉ là hai trong số vài chục chứng chỉ đang tồn tại. Còn nhiều loại chứng chỉ "đặc thù nghề nghiệp" khó bị loại bỏ vì những lý do rất hợp lý. "Đảm bảo chất lượng công chức, viên chức" chẳng hạn.Độc giả sẽ hỏi "tại sao chưa cắt hết chứng chỉ vô bổ, lãng phí?". Đã vô số công chức, viên chức đặt vấn đề như vậy. Nhưng nếu bỏ chứng chỉ thì hàng loạt trường bồi dưỡng cán bộ sẽ làm gì, bao nhiêu giảng viên sẽ đi đâu? Câu hỏi lớn hơn, căn cứ vào đâu để bộ máy "định lượng" công chức, viên chức?Và nếu, nếu thôi nhé, cải cách có xảy ra cũng còn đếm bằng năm. Quy trình ban hành một văn bản quy phạm pháp luật kiểu này không thể hoàn thành trong vài tuần.Khi mà bộ máy chưa tìm ra phương cách đánh giá chính xác năng lực, đóng góp của mỗi công chức, viên chức, có lẽ việc dựng lên hàng rào chứng chỉ vẫn là một giải pháp có lý. Sẽ dễ hơn nhiều nếu người ta tổng kết với nhau: đạt được ngần này chứng chỉ tức là cán bộ có ngần kia kiến thức, năng lực chuyên môn."Giải pháp chứng chỉ" tồn tại quá lâu cùng với thang, bảng lương khiến người ta quên mất, thế giới đã có nhiều bộ đánh giá kết quả công việc rất hữu dụng như KPI, BSC hay OKR.Với chiếc thang "sống lâu lên lão làng" kèm theo rừng chứng chỉ, theo cách nói của vụ trưởng ở trên, thiên tài vào biên chế cũng chỉ có lương ở bậc 2,34 nếu có bằng đại học. Còn không có bằng đại học thì đương nhiên không thể hưởng lương chuyên viên kể cả là thiên tài.Ở khu vực quốc doanh, tài năng là thứ gì đó rất khó xác định. Khó hơn nhiều việc đếm chứng chỉ.Và khi tài năng còn là một định mức mơ hồ, sẽ còn những người dành cả thanh xuân để sưu tầm chứng chỉ.Trần Anh Tú Lãnh đạo đơn vị tôi tốt nghiệp cấp III (PTTH) bằng loại Thường, điểm chuyên môn nghiệp vụ thời trung cấp chuyên nghiệp không có điểm nào đạt 6,0. Thi đại học liên thông không môn nào đạt 5,0. học đại học liên thông diện cử tuyển, thời gian học đại học đa phần chạy từng môn cho đủ qua, nay cũng vì có đủ chứng chỉ mà độc quyền lên thủ trưởng một đơn vị trực thuộc Sở đóng trên địa bàn trung tâm tỉnh. Bỏ phiếu tín nhiệm lần nào cũng rớt vì chẳng ai tín nhiệm một người như vậy, nhưng vì không tìm ra người có đủ chứng chỉ trong cơ quan nên ông vẫn nghiễm nhiên trở thành số 1. Thật sự bó tay chấm com. Ở khu vực công, thiên tài cũng chào thua chứng chỉ. Đó là chưa kể vấn đề các chứng chỉ này có thực sự phản ánh đúng trình độ của người được cấp hay không. Bài viết hay! Rất đồng ý với quan điểm của tác giả! Chắc nhiều người chưa tưng làm cho công ty lớn của Hàn và Nhật nên ko biết. Chứng chỉ rất tốt cho công việc và thăng tiến, nhưng là chứng chỉ thật, người thi đạt chắc chắn là người giỏi. Khi thi chứng chỉ là cơ hội để họ nâng cao kiến thức. Còn ở Vietnam, các chứng chỉ chưa phải là người thật việc thật nên bị coi là thừa, rồi mọi người hiểu sai về nó. Bất cứ chứng chỉ gì nếu kiểm tra nhân sự về chuyên môn mà không đạt yêu cầu thì cũng không giá trị. Đẻ ra các loại văn bằng, chứng chỉ không thực sự cần thiết, mình nghĩ đây là cơ hội để các trung tâm đào tạo "sống vui, sống khỏe, sống sung sướng". Đơn giản đối với chứng chỉ tin học, ở bậc đại học được học nguyên 1 môn tin học cơ bản; đến khi thi công chức (đợt của mình cách đây khoảng 5 năm) lại đòi phải có chứng chỉ tin học cơ bản, có chứng chỉ tin học vẫn tiếp tục phải thi môn điều kiện là tin học (mình tự hỏi chứng chỉ hay kết quả thi có giá trị hơn, để đánh giá thì các vị chỉ cần 1 trong 2 thôi chứ, hoặc là đã có chứng chỉ, hoặc là kết quả thi đạt điều kiện; nếu đã không tin vào chứng chỉ thì chỉ cần tin vào kết quả thi là được, cần gì phải bắt có chứng chỉ nữa). Vào công chức, hàng ngày làm việc trên máy tính, mới năm ngoái mình lại tiếp tục phải tham gia lớp bồi dưỡng vài buổi để thi lấy chứng chỉ ứng dụng công nghệ thông tin cơ bản. Ủa, vậy có phải là "hành" công chức hay không? Về các lớp bồi dưỡng, thứ mình thực sự cần là các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về công việc mình đang làm, chứ không phải ở các lớp bắt buộc để lấy chứng chỉ, mà ở đó là các kiến thức không phục vụ nhiều cho công việc. Tôi thấy chứng chỉ kiểu này thì giống "chứng bệnh" rồi. Các nghành khác cũng vậy ( nghành y,xây dựng,....) đã và đang bị các chứng chỉ hành xác .5 năm đại học miệt mài đèn sách,tốn bao nhiêu công sức tiền của,vậy mà khi cầm tấm bằng trên tay đi xin việc làm....mà không có chứng chỉ coi như Fail. Suy ra là 5 năm đại học không bằng chứng chỉ con . bó tay luôn. Giáo viên hiện nay đang phải học thêm chứng chỉ chức danh nghề nghiệp để được thăng hạng với giá hơn 2 triệu. Mong được bỏ nốt cái chứng chỉ lãng phí, mất thời gian này để chúng tôi yên tâm công tác. Đây thực sự là vấn đề nên các con học giỏi đến mấy, du học Tây về đều lắc đầu : không vào làm công chức.Cảm ơn tác giả. Bài viết rất hay. Rất thực tế. Riêng tôi nghĩ còn lâu lắm mình mới thoát ra được tư tưởng coi trọng bằng cấp, chứng chỉ coi nhẹ năng lực thực tế của từng cá nhân. Dù sao, với động thái của Bộ Nội vụ là tín hiệu đáng mừng. Hi vọng các bộ khác cũng như Bộ Nội vụ, bỏ bớt chứng chỉ, tăng cường đánh giá năng lực thực tế. Ví dụ , Bộ Giáo dục bỏ chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm, chứng chỉ quản lý giáo dục, chứng chỉ bồi dưỡng chức danh hiệu trưởng, chức danh trưởng phó phòng giáo dục! Mong lắm thay KPI, BSC hay OKR là công cụ quản trị hiệu suất. Còn để đánh giá năng lực thì vẫn cần có chứng chỉ/bằng cấp (kiến thức). Ngoài ra cần đánh giá thêm kinh nghiệm và thái độ làm việc. Ở đây, cái cần làm là nâng cao chất lượng của các chứng chỉ/bằng cấp để nó cập nhật sát với thực tế hơn chứ không phải là bỏ hết đi. Lỗi không phải ở rừng chứng chỉ, chứng chỉ là cần thiết, vấn đề ở việc tổ chức đào tạo & đánh giá để cấp chứng chỉ có được thực hiện nghiêm túc hay không.Theo cách nhìn nhận cá nhân thì người có chứng chỉ chưa chắc đã giỏi, nhưng người giỏi thì sẽ tìm cách để được học và được cấp chứng chỉ. Còn người không có chứng chỉ nhưng cho là mình giỏi và muốn thăng tiến thì thường là không có thực lực.Muốn bỏ một chứng chỉ nào thì cần phải tìm một tiêu chí khác để đánh giá năng lực cán bộ, không phải muốn bỏ là bỏ ngay được, việc này không dễ và cần thời gian, làm từng bước, làm từng cái. Không nóng vội nhưng cần phải nóng ruột. Tôi đã có một bộ sưu tập văn bằng, chứng chỉ đồ sộ nhưng lại không có chút tự hào nào về chúng vì hơn một nữa trong số đó tôi có được nhờ vào khả năng chép. Ngoài ngoại ngữ và tin học thì việc học để có các văn bằng chứng chỉ còn lại thực sự không giúp ích gì nhiều cho công việc. Trái lại, tôi mất rất nhiều công sức, thời gian và tiền bạc. À, mà nhờ có chúng, tôi mới có vị trí hiện tại.