Cơm heo, mỳ bò Tôi cự nự, chẳng lẽ mình là người Việt lại đi nói tiếng Anh với người Việt. Chị bảo không riêng gì em, ai chị cũng dặn. Chỉ có nói tiếng Anh mới được phục vụ tử tế.Chị kể, hồi đầu hai vợ chồng mới làm ăn bên Đức, mỗi khi về Việt Nam phấn khởi quá, cứ thật thà tuôn trào tiếng Việt nên bị phục vụ kém hơn người nước ngoài. “Họ không cười với mình”, chị bảo, “Xin chăn thì họ bảo hết chăn, nhưng ông nước ngoài xin thì họ lại đem ra”. Chị mách nước tôi kinh nghiệm quý báu: “Tiếng Anh tiếng Đức nói nhiều vào”.Trong bữa cơm với một vài gia đình Việt kiều, tôi nghe họ kể nỗi khổ đi máy bay về Việt Nam. Nào là phục vụ không chu đáo, coi thường khách Việt nhưng lại ngoan ngoãn với khách Tây, vòi vĩnh; chuyện máy bay trễ chuyến, chuyện hành lý thất lạc, mất mát; nhân viên không biết cười, kiệm lời với khách nhưng buôn chuyện với nhau thì rôm rả...Nhưng ở chiều ngược lại, hàng xóm cạnh nhà tôi là một tiếp viên hàng không xinh đẹp. Cô tâm sự đã trót yêu nghề rồi nên không bỏ chứ “nghề này rất cực”.Có lần, cô hỏi hành khách: "Chị dùng mì bò hay cơm heo?". Vị khách cong môi: "Chị dùng cơm người, không dùng cơm heo".  Sau đó, bà ta phê bình tiếp viên một thôi một hồi trước các hành khách khác khiến cô xấu hổ, phải xin lỗi miết. Cô phải viết bản tường trình, bị trừ lương vì khách mách lãnh đạo.Nhiều lần, cô bị khách nam nhìn khiếm nhã, nói lời thiếu tế nhị, bị họ đòi xin số điện thoại, tất nhiên cô không thể đưa, rồi bị đối xử rất thô thiển. Có người cố tình gạt tay để cà phê đổ vào quần áo rồi vặn vẹo tiếp viên. Đen đủi cho cô nhất là chồng ghen. Anh không chịu nổi việc vợ thường xuyên trang điểm thật đẹp rồi ra khỏi nhà đi làm lúc 5 giờ sáng và thường vắng nhà ban đêm, gia đình họ đổ vỡ. Nhà chồng gán cho cô đủ tiếng xấu vì làm tiếp viên.Có khoảng 3.700 tiếp viên hàng không đang làm việc cho 3 hãng trên bầu trời Việt Nam. Người hàng xóm của tôi không phải trường hợp quá đặc biệt. Trong ngành rất nhiều người không giữ được hôn nhân lần đầu, một lãnh đạo cấp trung của hãng hàng không đó giải thích cho tôi. Chị bảo, nghề này là nghề phục vụ, nhưng thay vì làm việc trong nhà hàng, khách sạn thì ở trên máy bay.Họ phải di chuyển và làm việc bất kể giờ giấc, đòi hỏi phải có sức khỏe trong khi phải gìn giữ hình thức và hy sinh nhiều về cuộc sống cá nhân. Vì thế, riêng trong ngành hàng không, chính sách cho phép tiếp viên có thể nghỉ hưu từ 50 tuổi và không cần bất cứ điều kiện gì.Cứ 10 người Việt Nam thì có 2 người từng đi máy bay. Tỷ lệ này rất thấp so với thế giới và thấp gần nhất khu vực Đông Nam Á, theo một báo cáo ngành hàng không của công ty nghiên cứu VIRAC. Nhưng đó cũng chính là lực đẩy rất mạnh. Từ vị trí vùng trũng, chỉ ba năm trở lại đây, các hãng hàng không không ngừng sắm thêm máy bay khiến Việt Nam trở thành một trong những thị trường mua bán máy bay và tuyển dụng nhân sự cho ngành nhộn nhịp.Ở Việt Nam, từ năm 2011 đến 2017 tổng lưu lượng khách của thị trường đã tăng 2,6 lần lên 61,2 triệu lượt. Dự báo thị trường đạt 74,5 triệu lượt khách vào năm 2020 - khi dân số khoảng 98 triệu.Nhưng đi kèm với tốc độ phát triển ấy là các câu hỏi chưa lời đáp về kỹ năng vận hành bay và văn hóa hàng không. Tính ba tháng đầu năm 2018, trung bình  mỗi tháng ở Việt Nam có khoảng 3.000 chuyến bay sai giờ. Và hiển nhiên, là những videoclip về hành xử vô lý ở sân bay, từ cả phía nhà cung cấp lẫn người tiêu dùng, ngày càng tăng và dễ trở thành hiện tượng mạng.Tư duy dịch vụ hàng không nếu chỉ đơn thuần là hô khẩu hiệu, với quảng cáo bông sen nở và giấc ngủ ngon có lẽ là chưa đủ. Người đi máy bay chờ sự cách tân trong vận hành chuyến bay và nét mặt nhân viên để họ tin hãng hàng không đó đã là một “người chơi” toàn cầu.Chất lượng dịch vụ hàng không tất nhiên cũng không đến từ một phía nhà cung cấp. Cơm heo hay mì bò sẽ không trở thành nghiêm trọng nếu chúng được phục vụ cho một hành khách văn minh.“Tham gia hàng không chưa bao giờ dễ như bây giờ” - ông chủ của một hãng hàng không mới tuyên bố, kèm khẳng định sẽ cho bay luôn 20 chiếc trong năm nay. Nhưng những thứ dễ tăng trưởng, chưa bao giờ dễ tạo ra sự cân bằng.Hồng Phúc Ko hiểu sao tôi thì ngược lại, đi hãng hàng không của VN luôn được phục vụ rất chu đáo, ân cần. Tôi luôn mỉm cười và nói cảm ơn mỗi khi được phục vụ, tôi rất ít khi làm phiền tiếp viên, nhưng mỗi khi làm phiền tôi đều nói là rất xin lỗi làm phiền bạn, bạn có thể giúp mình một chút được không. Tóm lại là đi máy bay nhiều khi thái độ phục vụ của tiếp viên cũng một phần ảnh hưởng bởi thái độ của hành khách. Đành rằng các bác cho rằng khách hàng là thượng đế, nhưng có phải chúng ta lúc nào cũng là khách hàng đâu, chúng ta cũng có nhiều tình huống phải trở thành người phục vụ chứ.Tóm lại là, người với người, hãy sống để yêu nhau, nếu chưa được vậy, thì hãy cư xử rất đàng hoàng, lịch thiệp với nhau, cả hai bên đều sẽ cảm thấy rất vui vẻ. Ý thức là cái mà chúng ta còn thiếu rất nhiều và mỗi chúng ta luôn phải học hỏi, hãy dành một khoảng thời gian trong tuần, trong tháng nói chuyện hoặc nghe những người thông thái nói chuyện, nãy lắng nghe.... Lời dặn dò nên nói tiếng Anh của cô Việt kiều Đức là rất chính xác. Không thể viện lý do làm việc cực để có thái độ hống hách với khách hàng. Đó là lý do tôi luôn tránh các hãng hàng không của VN mỗi khi bay về VN. Không chỉ hàng không mà những nghành phục vụ khác cũng vậy.Có lần tôi ở khách sạn rất nổi tiếng ở TP HCM, tôi đi vào gym và không thấy có một cái khăn nào cả. Tôi bước ra ngoài thì gặp một anh nhân viên đang đẩy chiếc xe có đầy khăn. Tôi hỏi anh cho một cái khăn thì anh nói đi lên phòng mà lấy ???Sau đó tôi vô lại trong gym và gọi xuống tiếp tân yêu cầu cho đem khăn lên thì một cô trả lời với giọng khó chịu là "đây là tiếp tân chứ không phải gym". Một câu trả lời không ăn nhập vào đâu cả. Lúc đó tôi đã rất là bực mình rồi, và tôi đổi qua nói tiếng Anh với cô tiếp tân là dĩ nhiên tôi biết vì tôi gọi từ gym xuống. Không hiểu vì lý do gì, nhưng khi tôi nói tiếng Anh thì cô tiếp tân ngay lập tức thay đổi thái độ và trả lời tôi là sẽ cho người đem khãn lên ngay lập tức.Tóm lại, theo quan sát của tôi, trong những nghành phục vụ, khách hàng người VN thường hay bị kỳ thị bởi nhân viên VN ngay trên nước VN. Hôm nọ đón người thân ở SB Đà Nẵng, tôi gặp vài trường hợp khách nước ngoài cũng như khách Việt đi nhầm nhà ga (đi quốc nội thay vì quốc tế). Thấy họ lúng túng tìm ga đi quốc tế, hiểu ra vấn đề tôi đã hướng dẫn để họ kịp chuyến bay. Nhìn lại một lượt nhà ga quốc nội, tôi chẳng thấy một cái biển chỉ dẫn nào cả, ngoại trừ một cái bảng nhỏ tí, không đèn đóm, tiếng Việt thì to hơn rất nhiều so với tiếng Anh, đặt ở một góc khuất. Nếu ai thường xuyên di chuyển bằng máy bay đến những sân bay lạ, việc nhầm lẫn là thường tình, và thông thường ở các SB có hệ thống quản lý bài bản đều có hệ thống chỉ dẫn rất khoa học. Khi thiết lập các bảng chỉ dẫn, những SB đó luôn đặt mình vào hoàn cảnh của khách lạ, thậm chí cho khách chưa từng đi máy bay cũng vẫn tới được nơi mình cần tới. Không như ở ta, đặt bảng chỉ dẫn nhiều khi chỉ để cho có, vì luôn nghĩ rằng những thứ tối thiểu đó khách phải biết rồi, không cần đặt nữa. Chuyện nhỏ của cái bảng chỉ dẫn nhưng sẽ thành chuyện lớn khi khách lần đầu đến VN mà bị nhỡ chuyến. Đó có thể là một nỗi ám ảnh, một kỷ niệm không bao giờ quên trong đời họ. dùng chữ 'cơm heo' là bất lịch sự, bị khách phê là đúng rồi! Tiếp viên nói tiếng Anh thì giải thích dài dòng (chứ chẳng lẽ nói pig's rice) còn với người Việt chỉ thêm có một chữ 'thịt heo' cũng không biết nói sao? Chẳng cứ gì đi máy bay, tôi đến khách sạn cũng bị tiếp viên lơ là, mượn cái tô ăn mì gói cũng bị đòi tiền, trong khi với người nói tiếng Anh thì họ khúm núm ra mặt..Chị tôi mua 2 vé đi ÂU CHÂU (quá cảnh Bangkok) định cư với con gái 6 tuổi, mà lên máy bay họ chỉ cho ngồi 1 ghế, để ghế kia cho khách khác ngồi, chị than phiền: đi máy bay sao giống xe đò vậy cô, tui mua 2 vé mà? tiếp viên trả lời: từ đây qua Thái chỉ có 1 tiếng hà, chịu khó đi chị ơi!! Tôi thì gọi điện thoại vào một khách sạn 5 sao ở Sài gòn, nói tiếng Việt, hỏi về dịch vụ nhà hàng ở khách sạn đó, cô tiếp tân trả lời rất miễn cưỡng. Tôi tắt máy, 5 phút sau gọi lại nói bằng tiếng Anh, cũng là cô tiếp tân đó trả lời điện thoại nhưng thái độ khác hẳn, rất nhẹ nhàng lịch sự. Hình như họ nói tiếng Anh thì là người khác vậy. Sau một lúc nói chuyện tôi trở lại tiếng Việt với một câu " Cảm ơn em" thì cô tiếp viên nói ( Nguyên văn) " Trời, biết tiếng Việt mà nãy giờ không nói". Tôi không hiểu tại sao trong khi nói tiếng Anh thì rất chuẩn, chủ ngữ, vị ngữ... rất rõ ràng, giọng thì nhẹ nhàng, còn khi nói tiếng Việt thì thiếu tùm lum.Không biết có ai từng bị như tôi không?Tôi thầm nghĩ có lẽ người Việt còn tự ti khi tiếp xúc với người nước ngoài, trong khi rất tự tin khi nói chuyện với người Việt.Thân Cách đây 2 năm, tôi đi từ Hà Nội về Sài Gòn. Do mệt quá, tôi ngủ thiếp đi. Lúc sau thức dậy, hỏi 1 bạn nam tiếp viên (Việt Nam) là có thức ăn gì không. Bạn ấy bảo:"Thức ăn hả anh? Hết rồi anh!". Sau đó tôi gọi cô tiếp viên trưởng (người nước ngoài), và hỏi câu tương tự, cô ấy hỏi tôi ăn mì gói không, và sau đó sai 1 tiếp viên nữ khác mang cho tôi 1 ly mì. Có lẽ, nói tiếng Anh thì thái độ phục vụ tốt hơn chăng? Xưa đi máy bay là phải thuộc dạng "thứ dữ".Nay thì khỏe rồi, sáng đi chợ HN, chiều nấu cơm SG là chuyện nhỏ.Nhưng cái gì cũng vậy, để có thể được xem là "VĂN MINH" thì phải cần sự cảm thông giữa hai bên.Thế nên Cơm Heo và Cơm Thịt Heo đó là một bài học kinh nghiệm cho sự phát triển ngành hàng không VN. Mình đi máy bay chưa bao giờ bị đối xử thô lỗ hay không lịch sự. Bản thân mình là khách hàng cũng cần phải lịch sự với tiếp viên chứ ko chỉ có tiếp viên phải lịch sự. Mình thấy nhiều khách hàng cũng kinh khủng lắm! Nên chăng chúng ta phải luôn giáo dục văn hoá khiêm tốn từ trong gia đình ra ngoài xã hội. Đành rằng mình có tiền thì mình có quyền đòi hỏi quyền lợi. Nhưng cái gì cũng có cái giá của nó mình đối xử tốt với người thì chắc chắn nhận lại những điều tốt đẹp về mình thôi. Đây là câu chuyện của tôi. Có một lần đi máy bay, sau khi xong bữa là phục vụ trà hay cà phê, hôm đó đầu óc tôi lơ đãng gì đó, tôi gọi trà, xong bảo em trai tiếp viên cho chị lát chanh, tôi không để ý là mình phải tự lấy vì 2 tay của em tiếp viên đầu bưng bê hết cả hai tay. Trả lời với khách thế nào cho phù hợp có lẽ con nít cũng biết, ấy thế mà em trai này cao giọng gắt với tôi bảo là chị không thấy hai tay tôi đều bận hết rồi sao! Haiz, tôi xấu hổ với em này và với những người ngồi xung quanh quá!!! Nghề tiếp viên ở Vietnam thường gắn liền với các cô gái chàng trai trẻ và có hình thức đẹp dễ nhìn.Các bạn qua Mỹ mà xem, có nhiều chuyến bay các cô tiếp viên cao to như đàn ông và cũng có những tiếp viên là các cô tuổi đã ngoài 50. Ở các hãng này quan trọng là kỹ năng và kinh nghiệm trong công việc.Jennifer Nguyen Viêt nam thấy buồn cười. người nước ngoài thì phục vụ tốt. Tùy theo quán và tỉnh phục vụ khác nhau. ở Miền Nam, phục vụ pro nhất, nhanh nhất và vui vẻ nhất. còn ở miền trung tùy theo quán, quán do người bắc phục vụ là kém nhất và giang hồ nhất. Gửi những bạn cảm thấy khó chịu khi bị chính người Việt phân biệt đối xử, các bạn hãy thực tấp những bước này nhé:Bước 1: hãy bỏ qua ý nghĩ mình là thượng đế, và người kia là người có bổn phận phục vụ mình nhé. Mỗi người đều có những công việc và vị trí riêng. Nếu như mình may mắn ở vị trí được phục vụ, thì hãy cảm ơn người đang phục vụ mình nhé.Bước 2: Khi xe thức ăn gần đến, hãy chỉnh ghế đứng dậy, kéo bàn ăn xuống, đừng để nhắc.Bước 3, Khi tiếp viên đến, hãy nở một nụ cười thân thiện, và nói chào em/anh. Nếu không quen thì say Hi thôi cũng được.Bước 4: Nếu họ có sơ suất gì thì bỏ qua, hoặc nhẹ nhàng nhắc nhở thôi, chứ bắt bẻ và lảm ầm ỷ lên làm gì? Bạn có thể nhắc rằng: "em ơi thêm một từ thịt vào cũng không tốn công lắm đâu, nhưng nghe lịch sự hơn em nhé"Bước 5: Sau khi họ dọn món ăn và cả khi họ đến dọn mâm dơ, thì nói một tiếng "cảm ơn" nhé.Thử làm vậy xem có còn bị đối xử kém lịch sự không. Thấy tựa bài của chị Hồng Phúc là tôi liên tưởng ngay đến một hãng hàng không. Đó là điệp khúc trên các chuyến bay mà tôi vô cùng ái ngại khi phải nghe. Tôi thường né tránh việc nghe câu hỏi chối tai bằng cách đưa ra ý kiến "tôi dùng cơm" hoặc "mỳ" trước khi bị hỏi. Tôi cũng nhiều lần muốn góp ý nhưng rồi cũng không biết phải nói như thế nào. Không biết sau vụ kiểm điểm tiếp viên thì hãng hàng không có điều chỉnh câu hỏi của mình chưa. mấy lần đi máy bay tôi để ý thấy, đặc biệt là nam lễ tân khi hỏi hành khách Việt nói trống không (trà không?...) còn với nước người thì ..please.. sir...