Làm thuê hay làm chủ Tôi là cựu học sinh chuyên toán. Ngày bé, nhà nghèo, ngay từ khi học phổ thông tôi đã muốn sau này sẽ theo con đường "phi thương bất phú". Hai mươi tuổi, tôi bước chân vào trường kinh tế và bắt đầu hành trình.Tôi từng khởi nghiệp nhiều lần. Suốt ba năm làm sinh viên, tôi mua sim điện thoại theo lô về bán lẻ. Số tiền kiếm được tuy không nhiều nhưng nó làm tôi cảm thấy đam mê và thích thú. Ra trường được một năm, tôi và hai người bạn chung tiền mở quán cà phê trong ngõ. Sau sáu tháng, do không nhiều vốn, kỹ năng quản lý kém và đặc biệt ba anh em không trực tiếp làm mà thuê hai nhân viên, vốn bị thất thoát và càng làm càng thiệt. Ba "nhà đầu tư" mỗi người không những mất số tiền ban đầu mà còn phải bỏ ra thêm một ít để bù lỗ.Sau ba năm đi làm, tôi lại cùng người bạn mở công ty kinh doanh hàng tiêu dùng, nhập và phân phối cho các đại lý. Nhưng chỉ một năm, công ty phải đóng cửa gấp vì mấy lý do: tiền thuê cửa hàng cao do chọn mặt bằng trung tâm, không lấy được hàng với giá gốc vì nhập qua trung gian, kỹ năng quản lý nhân sự và dòng tiền kém. Nhưng rồi, một năm sau, tôi lại cùng hai ông anh mở dịch vụ cho thuê ô tô. Chúng tôi ký hợp đồng với công ty nước ngoài ở Bắc Ninh, cho họ thuê xe bảy chỗ chở các chuyên gia. Vốn của mấy anh em mỏng nên chúng tôi phải đi vay ngân hàng. Và kết quả, chúng tôi làm chỉ để trả nợ ngân hàng.Tôi còn nhiều "phi vụ làm ăn" nữa, thất bại nhiều hơn thành công. Sau này, tôi may mắn được làm việc với các chuyên gia nước ngoài. Họ vẫn thường nói, một start-up cần tuân thủ sáu bước chuẩn hóa để có thể thành công, gồm: xác định chiến lược, xác định mô hình kinh doanh, xác định mô hình hoạt động phù hợp, xây dựng cơ cấu tổ chức, chuyển đổi văn hóa và thực thi. Nhưng tôi thấy còn nhiều bài học không có trong sách vở.Là người khởi nghiệp nhiều năm và tham gia cố vấn cho một số start-up non trẻ, tôi nhận thấy những ai muốn lập start-up nên đi làm thuê từ 5 đến 10 năm. Tại sao? Bởi chỉ đi làm thuê mình mới hiểu cách một cỗ máy kinh doanh vận hành, rằng khách hàng, đối tác và nhân viên cần gì ở mình. Không thể có chuyện chưa đi làm thuê đã đòi làm chủ. Cũng có những trường hợp như Bill Gates, nhưng đó chỉ là những cá thể xuất chúng của nhân loại. Làm thuê chính là một bài kiểm tra thực sự về sức mạnh và sự nhẫn nại của bản thân. Mình đã đủ kiến thức, kinh nghiệm, đủ trải nghiệm trong công việc và quan trọng hơn, đủ bản lĩnh đương đầu với sóng gió khi làm chủ một doanh nghiệp hay chưa. Làm thuê thành công thì mới có thể làm chủ. Thương trường là chiến trường mà ở đó anh phải bản lĩnh, sáng tạo và hết sức bền bỉ. Tất nhiên không phải cứ giỏi kiến thức sẽ thành công, nhưng tôi chưa thấy ai thành công mà không giỏi cả.Các start-up ở Việt Nam đa phần nhỏ lẻ, tính đột phá chưa cao, số thành công thực sự như Foody, Cốc cốc, Momo, Topica, Luxstay, Tiki không nhiều trong khi số người khởi nghiệp rất lớn. Thống kê chưa đầy đủ, mỗi ngày ở Việt Nam có ít nhất trên 300 doanh nghiệp đăng ký thành lập, chưa kể các dự án khởi nghiệp không đăng ký. Nhưng đa số những người chủ chưa có nhiều kinh nghiệm về quản trị công ty, thiếu các kỹ năng quản trị nhân sự, quản trị dòng tiền, bài toán chi phí và rất nhiều các yếu tố không tên khác. Đó là lý do nhiều người vẫn khởi nghiệp theo phong trào và theo cảm tính, bỏ ra số tiền lớn và bao công sức nhưng vẫn thất bại. Đa phần các start-up đều đốt tiền trong mấy năm đầu mà lợi nhuận hầu như không có. Đó là lý do tôi hay khuyên các bạn cân nhắc kỹ và chọn cho mình con đường hợp lý để dù thành công hay thất bại cũng không hối tiếc, và quan trọng là không ảnh hưởng đến ai. Nếu bạn không có tố chất làm chủ, mình đi làm thuê cũng được. Làm thuê vẫn có nhiều người giàu có, thành công. Làm chủ nếu không đủ năng lực thì quả là tai họa.Có một vấn đề tôi nhận thấy, nhiều start-up ở Việt Nam thường không trung thực. Tôi theo dõi một số chương trình về khởi nghiệp, nghe các "shark" nói người khởi nghiệp che giấu số liệu báo cáo tài chính và các khoản nợ. Họ đâu biết rằng đối mặt với mình là những chuyên gia đầu ngành, những CEO lão luyện thương trường - người đã trải qua biết bao thất bại cay đắng. "Shark" Dũng và tôi cùng quê miền trung, anh hơn tôi bảy tuổi, là "bà đỡ" mát tay cho nhiều start-up tại Việt Nam. Một lần, anh phát biểu rằng sau khi nhận đầu tư vào một số dự án khởi nghiệp, khi làm việc, anh thấy các bạn trẻ ở công ty đó không trung thực. Được đào tạo bài bản ở Nhật, anh đọc các chỉ số tài chính và nhận ra ngay họ nói chính xác không.Vì thế, theo tôi những ai muốn khởi nghiệp, đầu tiên chuẩn bị cho mình kiến thức về đạo đức kinh doanh, rồi mới tới quản lý nhân sự, chi phí, dòng tiền, phân tích ngành. Sự học ở đời không bao giờ là thừa cả, cả cuộc đời luôn luôn phải học hỏi nếu không muốn tụt hậu. Nếu bạn nghĩ mình giỏi nhưng chưa thành công, tôi xin trả lời luôn là bạn chưa giỏi đâu. Người giỏi hơn bạn trong xã hội quá nhiều. "Nếu bạn chưa thành công chứng tỏ có những cái bạn còn kém", tôi đã nói thẳng với một số bạn để họ bớt tự tin đi một chút.Tất nhiên, nếu muốn khởi nghiệp, bạn cứ mạnh dạn thử. Nhưng vừa làm vừa nhìn lại mình cẩn thận mỗi ngày. Nếu thấy không đi đến đâu thì dừng lại, chuyển qua làm cái khác bớt mất mát hơn. Thế mới là "giỏi". Chỉ thất bại có hiểu biết mới biến bạn trở thành một người có giá trị hơn.Nguyễn Ngọc Tú Tôi kết nhất câu: người thành công nói gì cũng đúng Cảm ơn bài viết quá hay và đầy đủ súc tích của anh!Bản thân mình luôn phân vân giữa việc Làm thuê hay Làm chủ! Đọc bài anh xong tôi biết mình nên làm gì rồi! Học hỏi tiếp thôi, đủ dạn dày kinh nghiệm tất sẽ biết mình làm gì. Trích lời anh "Tất nhiên không phải cứ giỏi kiến thức sẽ thành công, nhưng tôi chưa thấy ai thành công mà không giỏi cả.", tôi vô cùng tâm đắc! Cám ơn anh vì những chia sẻ rất thật lòng. Nhận ra giới hạn của bản thân mình không phải là thất bại, mà là một sự dũng cảm đáng quý. Không phải ai cũng có tố chất làm chủ. Khởi nghiệp đã đem lại những câu chuyện thành công và hạnh phúc, nhưng cũng mang lại sự đau khổ, mất mát và tan rã cho rất nhiều gia đình trong đó có gia đình em. Rất tán thành ý kiến của tác giả, làm thuê có áp lực của làm thuê nhưng học được kinh nghiệm và sự nhẫn nại. Làm chủ rất nhiều áp lực và trách nhiệm, tỷ lệ thành công của người làm chủ không cao, nhiều khi vừa mất tiền của mình, mất tiền của người khác rồi còn mắc thêm một đống nợ nữa. Đọc xong thấy thấm quá anh Bài viết rất hay. Cảm ơn tác giả!!!!! Người người nhà nhà giờ ai cũng muốn làm chủ, muốn phải thế này thế kia, nói chuyện nghe tầm vĩ mô lắm. Mà cái cơ bản như đạo đức kinh doanh, uy tín, "con người"...v..v.. mấy cái cơ bản chưa hoàn thiện, phát triển xong nữa thì làm gì. Chưa tập bò, tập đi mà cứ muốn chạy. Cứ đem chuyện các tỷ phủ thành công mà nghĩ rằng số người biết chạy ko cần tập nó chiếm tỷ lệ bao nhiu trên cái thế giới rộng lớn này. Mình hoàn toàn đồng ý với anh Tú.Nhưng những câu chuyện thành công mới làm con người ta thích thú khi đọc, khi nghe. Ngay cả khi những cá nhân trong những câu chuyện xuất chúng đó cũng đề cập là họ đã thất bại rất rất nhiều lần, nhưng họ vẫn cố gắng, để rồi họ đã thành công, đâu đó tạo nên tư tưởng là "Cứ làm, cứ thất bại, rồi sẽ thành công".1 đời người có thể có đủ bao nhiêu lần thất bại để thành công? Nếu là rường cột trong gia đình, thất bại của bạn cũng là thất bại cho cả cha mẹ, vợ/chồng, con cái.Cho nên thất bại ít lần thôi, và để như vậy, hiểu rõ ngành và nâng cao khả năng để đừng mắc lỗi trước cái đã. Bài viết của bài quá hay, thiết thực. Nếu mình không có tố chất làm chủ thì đi làm thuê cũng được. Bạn cũng sẽ thành công, giàu có nếu có năng lực thật sự. Vấn đề ở chỗ về định nghĩa thế nào là thành công.Cứ phải làm ông/bà chủ có thật nhiều thiền thì là thành công sao?Quan niệm của tôi là nếu được làm việc mình thích, say mê mà không phải lo bữa ăn hàng ngày và có một gia đình ổn, vậy là thành công.Thấy người khác có nhiều tiền rồi mơ được như họ trong khi (i) không biết rõ cái giá mà họ phải trả cho thành công của họ là GÌ, và (ii) khả năng của mình đến đâu là không biết mình, biết người. Vậy thành công sao được! Cảm ơn tác giả của bài viết. Anh không chỉ nói lên quan điểm của riêng anh mà còn cho giới trẻ một cách nhìn mới về khởi nghiệp. Em rất thích một ý trong bài của anh là làm việc phải đặt sự trung thực lên hàng đầu. Những người thành công là những người giỏi, những người HỌC GIỎI chưa chắc đã thành công Cảm ơn ý kiến của tác giả. Mình làm gì cũng phải cố gắng hết mình và hãy làm cái mình giỏi nhất. Cảm ơn bác, em gác mộng khởi nghiệp lại đi làm thuê tiếp đây.hihi Có nhiều bạn cứ nghĩ mình học trường này trường nọ ra là có thể làm chủ. Nhưng rất tiếc, tất cả các kiến thức, kỹ năng mà bất kỳ trường nào dạy cũng đều chỉ là điều kiện cần và người có kiến thức kỹ năng đó cũng chỉ có thể đi làm thuê! Để làm được chủ, nó không chỉ cần kiến thức, kỹ năng. Mà còn cần có bản lĩnh (để vượt qua sóng gió, khó khăn), sự nhanh nhạy (để nhìn ra cơ hội), và quan trọng nhất là tố chất lãnh đạo (luôn coi mình là chủ và chỉ làm theo ý chí, khát vọng của mình). Nếu có những tố chất đó cùng với chiến lược phát triển cuộc đời phù hợp, nếu không thành công lớn thì chí ít cũng trụ được ở cương vị làm chủ. Hay quá anh. Em đang tính qua năm mở một cửa hàng bán điện thoại new like, nhưng cũng sợ thất bại.Gia đình em thì không có điều kiện nên em phải tự lo vốn hết, tốt nghiệp đại học xong ngành xã hội nhưng lại đam mê buôn bán, cũng đi làm thuê từ lúc học, rồi ra trường, bây giờ cũng đang tập tành buôn bán nhỏ lẻ để lấy kinh nghiệm và vốn để mở của hàng.Em cũng rất lo cho khó khăn phía trước, tất nhiên trước khi lên cửa hàng thì em cũng cần phải có kế hoạch và tìm hiểu học hỏi nữa. Vì dự định mở shop đã lên ý tưởng từ 2 năm trước, nhưng vì không có vốn nên chưa dám làm. Em xin được một ít tư vấn từ mọi người ạ?Hy vọng sẽ thành công