Sơ cứu tinh thần Người mẹ tự giới thiệu là độc giả VnExpress hồi tháng tư gửi tin nhắn cho tôi trong tâm trạng lo lắng. Con của chị, một du học sinh tại Mỹ mới phải về nước để tránh dịch. Vấn đề là cháu từng có ý định tự tử khi còn ở nước ngoài, không đồng ý gặp chuyên viên tâm lý để được hỗ trợ. Trước khi bay về, cậu sinh viên nói việc cách ly 14 ngày tại Việt Nam có thể làm tình trạng của cháu nặng hơn.Sau vài lần chúng tôi trao đổi, chị lấy lại bình tâm và hỗ trợ con theo hướng dẫn. Hết những ngày cách ly, cháu về nhà và đồng ý gặp chuyên viên tâm lý. Sau vài tuần, tôi liên hệ lại, tâm trạng hai mẹ con đều tốt hơn dù tiếp tục theo tham vấn trực tiếp từ chuyên viên tâm lý tại địa phương. Một phụ huynh khác nhờ tôi liên lạc với con trai chị đang học ở Australia vì cháu bị lo lắng quá mức. Chúng tôi nói chuyện online trong nhiều ngày, cháu ổn định dần.Thống kê tại các nước phát triển cho thấy sức khỏe tinh thần của cộng đồng bị tác động tiêu cực, nhu cầu được hỗ trợ tâm lý tăng cao đột biến khi có những biến cố không mong muốn ảnh hưởng rộng đến toàn xã hội.Ví dụ, sau sự kiện 9/11/2001 tại Mỹ, nghiên cứu của Stein BD và Jaycox L cho thấy 44% dân số được khảo sát có các biểu hiện của phản ứng stress cấp - một biểu hiện lo lắng cấp tính - trong khi chỉ có khoảng 16% người có biểu hiện này trong điều kiện xã hội bình thường. Khoảng 70% người trưởng thành tại Mỹ có biểu hiện stress liên quan đến lý do kinh tế trong giai đoạn dịch Covid-19 thời điểm tháng 5/2020 so với tỷ lệ 46% cùng kỳ năm 2019, theo một khảo sát khác.Không chỉ trong cộng đồng, nguy cơ mắc các vấn đề tâm lý cũng phát sinh với những người đang tham gia các hoạt động phòng chống dịch. Đài NPR đưa tin, một bác sĩ khoa cấp cứu tại bệnh viện ở New York đã tự tử vì căng thẳng. Tình trạng kiệt sức nghề nghiệp, thiếu nhân lực và trang thiết bị hỗ trợ là những vấn đề hàng đầu liên quan đến rối loạn tâm lý ở các nhân viên y tế.Mức độ ảnh hưởng của biến cố thay đổi tùy theo mỗi cá nhân, nhưng nhìn chung có thể chia thành ba nhóm. Nhóm vượt qua ảnh hưởng, nhóm bị căng thẳng và nhóm bị rối loạn bởi khủng hoảng. Nhóm thứ nhất có thể tiếp tục các hoạt động bình thường, hai nhóm sau có thể mất đi những khả năng đã có trước đó và rơi vào tình trạng khủng hoảng tâm lý nặng nề, cần được điều trị chuyên khoa càng sớm càng tốt. Tùy theo nghiên cứu, tỷ lệ nhóm ba chiếm từ 5% đến 49%, nhóm hai chiếm 60% đến 90%. Nhóm bị căng thẳng dù có thể thực hiện được một số hoạt động bình thường nhưng cần được theo dõi, vì một số ca có thể rơi vào nhóm rối loạn.Có rất nhiều biểu hiện giúp ta nhận biết sức khỏe tinh thần người thân, quen của mình có bị xấu đi, ít nhất trong dịp dịch bệnh hay không, và thường cần bảng liệt kê để có thể phân biệt chính xác các nhóm. Nhóm bị rối loạn có thể được nhận ra nhờ vào biểu hiện ở mức độ nặng và thường kéo dài về mặt nhận thức, cảm xúc, hành vi, đức tin và thể chất. Nạn nhân có thể tuyệt vọng, muốn tự sát hoặc bị hoang tưởng, ảo giác.Về mặt cảm xúc, họ có thể có cơn hoảng loạn, trầm cảm nặng hoặc tê liệt cảm xúc. Người bệnh tránh né mọi người hoặc ngược lại - có biểu hiện hung hăng, bạo lực. Một số khác tự điều trị bằng cách sử dụng nhiều rượu, chất kích thích, nước tăng lực...Về mặt tôn giáo, bệnh nhân có thể ngừng hoạt động thể hiện đức tin trước đây hoặc cho rằng hành vi thiếu đức tin của nhóm người nào đó chính là nguyên nhân tạo ra khủng hoảng hiện tại. Về thể chất, nạn nhân có thể có các rối loạn về tim mạch, tiêu hóa hoặc tri giác không có nguyên nhân thực thể.Những phụ huynh mới chớm khủng hoảng tâm lý tôi gặp may thay đều sớm cân bằng lại nhờ được hỗ trợ kịp thời. Chúng tôi gọi là sơ cứu tâm lý. Khác hẳn với cách tiếp cận thường gặp trong trị liệu tâm lý là cần một liệu trình điều trị gồm nhiều buổi gặp gỡ bệnh nhân, đi dần từ xây dựng mối quan hệ điều trị giữa bác sĩ và bệnh nhân, đánh giá rồi mới đến điều trị chính thức; sơ cứu tâm lý cũng áp dụng những nguyên tắc tương tự sơ cứu của y khoa. Sơ cứu tâm lý dựa trên nguyên tắc: nhanh, gọn, tập trung những vấn đề ưu tiên cần giải quyết ngay lập tức liên quan đến trạng thái cảm xúc.Sự hỗ trợ linh hoạt tùy theo từng cá nhân nhưng cách tiếp cận chủ yếu dựa trên tháp nhu cầu của Maslow có điều chỉnh trên nghiên cứu từ thực tế. Bắt đầu từ nhu cầu hỗ trợ y tế như vết thương, thuốc, thức ăn, chỗ ở, tiếp đến là sự kết nối những người thân quen, hoặc với tổ chức phi lợi nhuận, nơi nạn nhân có thể nhận được giúp đỡ và cảm thấy được yêu thương, an toàn. Những đánh giá tiếp theo tập trung vào nhận thức, hành vi tự hại, mức độ định hướng, cảm giác tuyệt vọng, khả năng thực hiện những hoạt động cần thiết cho cuộc sống và các nguy cơ khác. Trong điều kiện dịch Covid-19, khám chữa bệnh từ xa khá thuận lợi với ngành tâm lý vì chủ yếu dựa vào đối thoại và quan sát thay vì thăm khám trực tiếp như y khoa.Nghiên cứu cho thấy, sơ cứu tâm lý hiệu quả về mặt điều trị và kinh tế hơn trong những giai đoạn khủng hoảng so với điều trị tâm lý tiêu chuẩn, đồng thời giúp phát hiện sớm nhóm rối loạn. Những hoạt động hỗ trợ sớm có thể ngăn ngừa tình trạng chuyển từ nhóm nhẹ sang nhóm nặng hơn và giảm thiểu các biểu hiện trầm trọng.Trong làn sóng Covid thứ hai đang diễn ra, khả năng xuất hiện các nhóm bị ảnh hưởng bởi tác động của dịch rất cao. Sự chuẩn bị hỗ trợ tâm lý, đặc biệt là sơ cứu tâm lý của nhà quản lý các cấp, ngành Y tế và cả cộng đồng có lẽ không thừa.Phạm Minh Triết Ai đã từng muốn tự tự vì thấy cuộc sống này vô nghĩa? Tôi đã từng. Cũng có lúc chỉ vì cơn đau bụng mà nghĩ là ung thư gan, viêm họng tái phát vài lần lại nghi là ung thư vòm họng. Tôi luôn là người kết thúc cuộc nói chuyện với đám bạn vì ăn nói quá nhạt, tôi đã lo lắng thái quá về mọi thứ tới nỗi người ta nói gì tôi cũng nghĩ là đang nói xấu tôi. Tôi bị stress và đã từng muốn bỏ nhà ra đi hoặc là tự tử, đó là khoảng những năm tôi mười mấy hai mươi tuổi. May thay thời gian đó đã qua, thông qua các cuốn sách (tôi thích đọc sách của chú Nguyên Phong và thiền sư Thích Nhất Hạnh) và viết nhật ký, tôi đã tự cứu lấy chính mình. Tôi biết ơn với mọi thứ, từ tia nắng ban mai tới ông bà, bố mẹ, cả những người tôi ko quen (như các nhân viên chống dịch Covid-19 chẳng hạn). Tôi đã hiểu một vài quy luật trong cuộc sống và ko còn suy nghĩ , stress nhiều như trước. Giờ đây tôi thản nhiên đón nhận mọi thứ xảy đến trong cuộc đời, cho dù đó là những thứ tồi tệ như mất người thân, bệnh tật. Gửi các bạn đang bị stress, không chuyên gia tâm lý nào có thể giúp mình ngoại trừ chính mình. Thời gian sẽ trôi đi, mọi thứ sẽ khác. Bản thân mỗi người đều có sức mạnh, hãy vực dậy sức mạnh từ bên trong của chính bạn Tôi nhận thấy :- Người thành thị dễ trầm cảm hơn người nông thôn.- Người giàu dễ trầm cảm hơn người nghèo- Người có chức vụ cao dễ trầm cảm hơn nhân viên.- Người trưởng thành dễ trầm cảm hơn trẻ em.- Người có gia đình dễ trầm cảm hơn người độc thân.- Nữ dễ trầm cảm hơn nam.Có những cái ta không chọn lựa được (tuổi tác, giới tính...) nhưng có những cái ta vẫn có sự lựa chọn để cho cuộc sống thoải mái và vui vẻ hơn. (công việc, tình cảm...) Anh nói rất đúng,càng nhanh chóng tiếp cận những người hoảng loạn thì càng giải quyết triệt để vấn đề của họ.Tuy nhiên trong lúc các ông chủ đang đau đầu vì tiền,chính quyền địa phương có dịch thì lo cách ly,ko dịch còn phải đi nhắc nhở đeo khẩu trang,đó là 1 mong ước xa vời.Theo tôi nên áp dụng đầu tiên ở trường học,tạo thói quen nói chuyện với bác sĩ tâm lý cho bọn trẻ,dần dần sẽ tạo được nền tảng tâm lý vững vàng cho người dân Khi khó khăn đến làm xáo trộn cuộc sống, thay đổi các dự định. Việc bạn cần làm đầu tiên là chấp nhận sự thay đổi không mong muốn này như một điều bình thường trong cuộc đời của mọi con người. Con người ai cũng sẽ phải đối mặt với một hoặc nhiều những điều không mong muốn như sức khỏe ngày càng suy giảm, rời xa người thân yêu, làm ăn không thuận lợi....Hãy xem đó như những cung trầm trong bản nhạc cuộc sống của mình. Chỉ cần chấp nhận nó. Không cần cố sức làm bất cứ điều gì. Bạn sẽ có được bình yên trong tâm. Người ta thường có xu hướng lo lắng thái quá về một vấn đề hơn là sợ chính bản chất của vấn đề đó. Với những bạn được đi du học khi trở về mà bị khủng hoảng tâm lý thì cũng đúng, vì các bạn đã được cha mẹ bảo bọc quá nhiều cho đến lúc đi du học nên các bạn không hề có một kinh nghiệm nào để đối phó với các vấn đề phát sinh cả. Sức mạnh tinh thần cũng giống như sức mạnh thể chất nếu không tôi luyện thì sẽ chẳng phát triển được. Và các bạn bị chấn thương là vì các bạn còn quá tập trung vào cái tôi là chính mình, lúc nào cũng "tôi, tôi...", để khắc phục điều đó thử hãy giữ các suy nghĩ như "dịch bệnh vầy mình có lây cho mọi người không, ba mẹ cứ lo lắng cho mình thật bất hiếu quá, ai bị giống mình mà mình giúp được không..." Không phải người nước ngoài lo lắng hơn người Việt. 2 dẫn chứng đều là du học sinh Việt tại nước ngoài lo lắng là phải, vì đã bỏ ra tiền tỷ để du học nhưng cơ hội tốt nghiệp và ở lại làm việc hầu như không còn. Bấy lâu nay, xã hội chú trọng đến thể lực và bệnh thực thể mà chưa chú trọng đến sức khỏe tâm thần. Nghiên cứu của Viện tâm thần cho thấy có tới 20% người có rối loạn tâm thần. Trong những hoàn cảnh khủng hoảng thì tỷ lệ này còn cao hơn nhiều. Những người bị rối loạn tâm lý, tâm thần sẽ trở nên nặng hơn khi bị xa lánh, kỳ thị bằng lời nói hay hành động. Các rối loạn tâm thần sẽ sớm ổn định hay giảm nhẹ nếu từng người từng gia đình hiểu biết tìm cách giải quyết và nếu cần thì phải có sự giúp đỡ của các bác sĩ hay chuyên gia về trị liệu tâm lý. Họ muốn tự tử khi cảm thấy cuộc sống còn tồi tệ hơn cái chết, do đó việc sơ cứu tinh thần rất quan trọng. Trừ một số trường hợp thực sự khó khăn vì bệnh tật hay kinh tế, còn lại đa số là các trường hợp người ta hay tưởng tượng ra điều tệ hại ở tương lai và đau khổ. Chúng ta đã từng nghe về những khó khăn mà con người đã trải qua trong chiến tranh nhưng vẫn vượt qua, hoặc là việc thiếu thức ăn ( ăn cơm độn hoặc thiếu thịt cá trong bữa ăn hàng tháng trời) hay mặc đồ vá trước đây ở Việt Nam. Chúng ta khổ sở vì vẽ ra viễn cảnh tồi tệ. Điều cần thiết là cần lạc quan và bình tĩnh vượt qua những khó khăn hiện tại. Xã hội cần phải quan tâm chia sẻ. Cảm ơn bác chuyên gia tâm lý vì bài viết này ạ. Với những gì đã xảy ra, tôi cũng từng nhiều lần muốn tự tử, muốn thoát khỏi sự đau khổ và gánh nặng tâm lý, vết sẹo tâm lý cứ thi thoảng lại hiện lại, dằn vặt, đau khổ.Hiện vẫn đang phải sống và chấp nhận mà ko làm sao khác đi được Bài viết hay quá. Cám ơn bác sĩ! Du học sinh VN ở nước ngoài bị nhiều áp lực nó làm cho phải lo lắng. Học lực kém những gia đình sĩ diện cho con đi du học nước ngoài để oai với thiên hạ, khi không theo học được thế là sinh đủ thứ tồi tệ. Người thì học ở nhà có vẻ giỏi nhưng ra thế giới bên ngoài thì cũng bình thường nên cũng sinh chuyện vì trước nay cứ nghĩ mình giởi thế này chả ai hơn mình... Vậy nên ta hãy là chính ta thì không có gì phải lo âu mà sinh bệnh.