Ngoi ngóp trong lũ Những cánh tay giơ lên cầu cứu trên nóc nhà, bốn bề là nước. Những khuôn mặt khắc khổ, hoảng sợ và ướt nhẹp trong những căn gác áp mái thấp tè mà người miền Trung gọi là “chạn tránh lũ”. Điều khiến tôi day dứt nhất khi nhìn những hình ảnh đó là chúng tuy xót xa nhưng lại quá quen thuộc.Năm 2010, sau trận lũ lịch sử, tôi cũng từng ngồi trong một cái “chạn tránh lũ” như vậy ở xã Phương Mỹ, huyện Hương Khê, Hà Tĩnh. Chủ nhà kể cho tôi về sự hoang mang của ông khi ngồi nhìn nước dâng mỗi lúc một cao. Giữa cơn lũ dữ chỉ có căn gác ọp ẹp cao chừng 3m là nơi trú ngụ duy nhất của cả 6 nhân khẩu nhà ông.Ở trụ sở UBND xã Phương Mỹ ông Nguyễn Hồng Quân, chủ tịch xã, tiếp tôi trong một căn phòng làm việc nằm ở tầng 2. Lúc đó căn phòng này là vị trí cao nhất của cả xã nhưng vẫn bị nước lũ tràn vào ngập tới gần một mét. Ông Quân mở cho tôi xem những khoản thống kê hỗ trợ từ trung ương. Chúng lặp đi lặp lại từ năm này qua năm khác.Những bàn ghế, cửa gỗ của các cơ quan xã cứ vài năm lại được thay thế một lần vì ngập nước nhưng rồi lại tiếp tục dùng vật liệu gỗ.Nhà dân sập, một khoản hỗ trợ được chi ra nhưng mức hỗ trợ chỉ đủ xây một căn nhà mới với chiều cao tương tự. Cả xã Phương Mỹ là nơi rốn lũ nhưng bao năm qua không có nổi một căn nhà cao để làm nơi sơ tán tập trung cho người dân. Những căn nhà tránh lũ, được xây cao và kiên cố để người dân yên tâm sống với lũ, cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay.Những cây cột điện ở Phương Mỹ đều chỉ có độ cao theo quy định chung của ngành điện. Nhưng với chiều cao này, mỗi khi nước ngập chúng trở thành những hàng rào chắn mọi lối ra vào của ca nô hay thuyền cứu hộ. Lãnh đạo xã, huyện đều biết điều này nhưng đề xuất để nâng chiều cao của các cột điện lên trên mức lũ là điều họ không làm được.Rồi ông chủ tịch dẫn tôi đến những cửa cống bên dưới những đường quốc lộ đó chỉ để khẳng định rằng chúng bị thiết kế quá nhỏ không phù hợp cho việc thoát lũ. Ông Quân khẳng định không phải là biến đổi khí hậu mà chính là các tiêu chuẩn quy hoạch, thiết kế và xây dựng theo kiểu mạnh ai nấy làm của mỗi ngành từ giao thông, thủy lợi, hay điện lực mới chính là nguyên nhân khiến lũ ở miền Trung đang trở nên ngày càng trầm trọng.Bàn ghế gỗ, cột điện, độ cao nền nhà, cửa cống... tất cả những thứ ấy năm này qua năm khác trở thành cơn ác mộng trong lũ lụt. Để rồi khi lũ qua đi, chúng lại xuất hiện với đúng kích thước, hình dạng ấy như chưa bao giờ có cuộc thương đau.Ông Lê Huy Ngọ, nguyên trưởng ban Phòng chống lụt bão Trung ương có lần từng bảo tôi rằng: càng về sau thì ông càng nhận thức rằng khái niệm “phòng chống lụt bão” là một khái niệm sai lầm. Bởi lụt bão thì không có cách nào chống được như đánh nhau với kẻ thù. Theo ông Ngọ chỉ có một cách là phải xây dựng cơ sở hạ tầng và làm quy hoạch để người dân có thể thích nghi và chung sống với lụt bão một cách ít thiệt hại nhất.Nhưng khái niệm chung sống và thích nghi mà ông Ngọ nói tới đến giờ hầu như vẫn chỉ nằm trong các văn bản. Ở miền Trung, nhiều người dân cho biết lũ đang trở nên dữ dội hơn chính bởi việc cải tạo hạ tầng. Để tránh ngập các hệ thống đường quốc lộ được tôn nền cao như những con đê. Mỗi khi lũ về những con đê đó ngăn cản nước rút, tạo thành những dòng nước chảy xiết hơn đủ sức cuốn trôi nhà cửa.Chuyện rất quen thuộc, vì cái lối nâng cốt đường này ta gặp ở cả những trận lụt cục bộ tại TP HCM.Rút cuộc chúng ta còn lại gì sau lũ? Chúng ta chỉ còn những bài học. Nhưng những bài học đó lại quá chậm được tiếp thu. Và có lẽ bởi thế, mùa lũ năm nay thủy điện vẫn xả nước mà dân không biết, những dây điện vẫn cản đường vào của ca nô cứu hộ, những ống cống vẫn quá nhỏ để thoát nước và muôn vàn những bất cập từ hạ tầng vẫn khiến cho người dân miền Trung phải tiếp tục có thêm một năm ngoi ngóp trong cơn lũ dữ.Mỗi năm ngân sách nhà nước vẫn chi ra hàng trăm tỷ đồng để cứu trợ lương thực cho người dân vùng lũ. Hàng nghìn tỷ đồng khác vẫn được chi để sửa chữa tái thiết hạ tầng nông thôn. Chúng ta dường như đã quen rằng số tiền khổng lồ đó cứ đến sau mỗi trận lũ sẽ lại giải ngân.Những cơn lũ mang về đau thương quen thuộc, bởi chúng đã được tiếp đón một cách quen thuộc. Sau đợt lũ này, ngân sách sẽ lại được chi ra để khắc phục hậu quả. Và tôi đoán, các cơ quan sẽ lại dùng tiền ấy, mua bàn ghế gỗ.Lê Anh Ngọc với tình hình mưa lũ như thế này tôi nghĩ chính quyền đã đúng khi xây cổng chào phải to,cao bởi vì khi ngập nước vẫn còn cái cổng chào để người ta biết địa chỉ tới cứu hộ Góc nhìn của tác giả rất đáng suy ngẫm " những cơn lũ mang về những đau thương quen thuộc vì chúng được đón tiếp một cách quen thuộc " đừng đem sự an nguy của dân ra" cái bàn họp " đổ lỗi, chối tội nữa. Cơn bão lớn nhất là bão lòng dân đó. Ước gì những công trình trăm tỉ đồng bị lãng phí như những căn biệt thự bỏ hoang, những cổng chào..... được đầu tư đúng chỗ thì có nhiều số phận sẽ bớt khổ Ai cũng biết chỉ có những nhà làm lãnh đạo là không biết. Ôi, tiêu tốn hàng nghìn tỷ đồng để xây cổng chào, để làm khu hành chánh... mà chi trong khi dân khổ như vậy. Ông Lê huy Ngọ biết....Nhà báo biết....lãnh đạo xã biết ...các lý do làm lụt lội ngày càng hung dữ với dan , dan ngày càng điêu đứng sợ hãi lũ lụt ...mà sao ko ai chỉ đạo giải Ouyết hạ tầng nông thôn vùng lũ để bà con mình có thể sống chung với lũ một cách an toàn ? Mọi ng chỉ nghĩ cứu trợ...giải ngân tiền cứu trợ là nhanh nhất.....nếu tìm đc ai đó gay ra thì đền bù....Khi đó dan đã chết..tài sản đã mất..Đau cho dan miền trung vùng rốn lũ? Có một hệ thống khép kín trong xây dựng cơ sở hạ tầng , từ đầu tư, thiết kế , tư vấn ,giám sát ,thi công phải được chọn kỹ mới làm tốt được việc chia chác . Còn bản thiết kế công trình đã được các nhà khoa học ngồi trong phòng máy lạnh nghiên cứu kỹ tính tối ưu của nó rồi , người dân làm sao kinh nghiệm bằng các vị ấy mà có ý kiến .Thay đổi thiết kế trong xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của rất nhiều ai đó .Không được đâu. Và ông bạn tôi, tác giả của bài báo này lại có những bài viết xúc động, đau lòng cho những mua lũ tiếp theo tại miền Trung... Phương Mỹ là làng quê mẹ tôi. Nhà bà ngoại nằm ngay trên bờ sông Ngàn Sâu . Dù đại gia đình của chúng tôi đã chuyển vào Đắc lắc sinh sống. Dù chúng tôi không sinh ra ở Phương Mỹ nhưng mỗi năm vào mùa lũ vẫn canh cánh ngóng về quê mẹ. Thương lắm Phương Mỹ ơi THƯƠNG QUÁ MIỀN TRUNG ƠI Tôi không dám bán về lũ lụt hay thiên tai, nhưng những trận lũ thế này ở ta đã có tiền lệ và đã có phần đoán trước được, cải tạo để cho phù hợp, để lần sau còn không thể xảy ra đau lòng nữa,cũng giống như cách cho cái cần và con cá. Quê tôi ngày xưa những khoảng đất trũng ngập nước quanh năm không ai dám nhận , rồi cũng có những nguời dám nhận, họ chia một nửa làm ao, móc đất lên đắp cho nửa kia kè lại thành vườn. Hay đọc truyện xưa về Phong Thuỷ địa lý hình như là Lưu Bá Ôn, nghiên cứu kỹ , cùng dân để thay thế phong thủy bố cục của cả một vùng . Ngày xưa đồng bằng Bắc Bộ cũng lũ, nhưng duy trì đuợc hệ thống đê bao đời để chống chọi với thiên tai, có người bạn tôi nói "Nghệ An lâu rồi không thầu được cơn bão nào". Anh ấy không nói dưới góc độ một người dân mà hình như mỉa mai cho bộ phận nào đó, không có bão lũ thì không ăn được đồng nào. Giờ đọc bài báo này, đúng là càng nhận thức sâu sắc câu nói trên. Không phải không nhìn thấy vấn đề, mà có những người đang lợi dụng nỗi đau của người khác để trục lợi mà cố tình làm ngơ khi để điều đó cứ lặp đi lặp lại không ngừng. xây dựng nông thôn mới??? để làm gì khi xã này đã đẹp lại đẹp hơn, xã kia đã nghèo lại chẳng được đầu tư gì, nói đi nói lại, nói qua nói về.... nỗi khổ cũng chỉ đổ lên đầu dân, cán bộ thì đã có nhà cao tầng, sợ gì lũ... Sao không xây thủy điện hay hồ thủy lợi có đập tràn tự nhiên khi nước đầy (khỏi xả lũ) để không cãi vã triền miên vì xả lũ khi bão về ANH NGỌC nói không sắm bàn ghế gỗ sao được, sắm loại thấm nước không hư thì nhiều tiền, lấy đâu còn dư mà tiêu xài. Sắm đồ gỗ được sắm nhiều lần, có tiền bỏ túi dài dài... Rất quen và rất lạ.. bởi tính định kỳ của lũ là rất quen còn những quả tim lạnh nuôi dưỡng những cái đầu nóng chậm khôn một cách kỳ quặc khó hiểu đến lạ lùng.