Tiền boa Tôi rất lấy làm lạ khi nghe cô nhân viên thu ngân nhắc đi nhắc lại rằng: chị đã trả toàn bộ tiền cho chuyến đi, xin đừng đưa thêm tiền cho tài xế. Vốn đã quen với văn hoá tiền boa (tiền tip) sau mấy năm sống ở Mỹ, tôi không khỏi suy nghĩ khi một chuyện bình thường ở phương Tây lại trở thành một căn dặn mang tính cảnh báo nghiêm nghị đến thế.Sực nhớ tới những lần bị tài xế taxi vòi tiền trắng trợn, tôi ngẫm ra rằng có thể cô nhân viên hãng xe kia nhắc nhở kỹ càng quá mức cần thiết về vấn đề tiền boa là bởi họ lo sợ tiền “boa” của khách sẽ làm hư tài xế. Dăm năm trước, vào khoảng sau kỳ nghỉ Tết, tôi đón taxi từ Tân Sơn Nhất về nhà và khi vừa ra khỏi sân bay, tôi đã nhận ra đồng hồ tính tiền của anh tài xế có vấn đề. Nó nhảy tiền nhanh bất thường. Tôi thắc mắc với anh rằng sao cùng một đoạn đường tôi mới đi cách đây vài tuần mà xe của anh lại tính tiền gấp đôi xe khác? Anh tài xế tỉnh bơ bảo: “Ờ thì sau Tết, chị cũng phải mừng tuổi cho tôi chút chớ!”. Nghe đến đó, tôi bảo anh tài dừng xe cho tôi xuống ngay vì tôi không chấp nhận kiểu vòi vĩnh trơ tráo như thế.Có lẽ anh tài xế đòi tiền mừng tuổi ấy đã đánh đồng tiền boa và tiền vòi, đã nhầm lẫn sự tri ân của khách hàng với quyền được đòi hỏi của người làm công việc dịch vụ trực tiếp. Sử dụng dịch vụ taxi thường xuyên, tôi đã có thói quen cảm ơn và gửi thêm tiền boa cho những người lái xe nghiêm chỉnh, tận tình giúp đỡ nếu thấy khách cần xách đồ. Nhưng với những người làm việc ẩu tả, gian dối và không ngần ngại vòi vĩnh như anh tài xế tôi gặp dăm năm trước thì một xu tôi cũng không muốn cho. Chắc anh ta sẽ cho rằng tôi là người keo kiệt, cũng như tôi đương nhiên coi anh ta là người làm nghề không có tâm, chung quy lại thì chỉ vì quan niệm về tiền boa của chúng tôi khác nhau hoàn toàn.Tôi chỉ thực sự biết về tiền boa khi bắt đầu cuộc sống ở Mỹ - nơi người ta bày tỏ sự trân trọng, biết ơn với những người phục vụ trực tiếp bằng tiền boa. Tiền boa đã trở thành một thứ văn hoá của người Mỹ mà muốn biết cũng phải học. Ở Mỹ, nếu bạn nghỉ ở khách sạn, bạn sẽ phải gửi tiền boa cho tất cả mọi người phục vụ bạn, từ anh nhân viên đưa giúp hành lý lên phòng cho tới người trông xe lấy giùm xe. Ngay cả người làm việc vệ sinh phòng - người hầu như không bao giờ xuất hiện trước mặt bạn, bạn cũng phải gửi khéo tiền boa dưới gối. Người Mỹ boa tiền cho những người làm công việc chân tay ở khách sạn, nhà hàng vì họ chỉ có mức lương cơ bản ít ỏi và không có cơ hội nào để kiếm thêm tiền. Tiền boa vừa thay lời cảm ơn, vừa là một sự khích lệ của khách hàng cho công việc của họ.Không rõ khái niệm tiền boa xuất hiện ở Việt Nam từ bao giờ nhưng cũng như vô vàn những thứ du nhập khác từ phương Tây, tiền boa bị biến nghĩa khi vào môi trường văn hoá nông nghiệp của Việt Nam. Một lần, tôi đi ăn cơm tối với chồng ở một nhà hàng khá sang trọng. Vừa ngồi vào bàn, mấy cô gái tiếp thị thuốc lá và rượu đã đến bàn mời mua nhưng chúng tôi từ chối. Rồi một cách bất đắc dĩ, chúng tôi phải chứng kiến cách bàn bên cạnh boa tiền cho mấy cô. Họ là mấy người đàn ông đang ngồi nhậu, thấy mấy cô gái đến thì buông lời chòng ghẹo chứ không quan tâm gì đến rượu hay thuốc. Mấy cô gái kiên nhẫn chào mời trong những lời đùa cợt thô lỗ của đám đàn ông. Tươi cười mời mọc cho đến lúc biết là họ sẽ không mua hàng, các cô gái xin phép đi sang bàn khác. Lúc bấy giờ, một anh trong nhóm đứng dậy rút ví dúi tiền vào tay một cô, cao giọng bảo: boa cho các em.Chắc nhiều người vẫn nghĩ về tiền boa theo cách của đám đàn ông kia - một thứ tiền xoè ra không nghĩ ngợi, nếu có nghĩ thì chỉ nghĩ về bản thân chứ không đếm xỉa gì đến cảm giác của người nhận tiền boa.Boa tiền là một hành vi văn hoá. Người trao thể hiện văn hoá ở thái độ trân trọng công việc của người phục vụ mình. Người nhận thể hiện văn hoá ở thái độ tận tâm với công việc một cách vô tư. Có như thế, tiền boa và hành vi boa tiền mới thực sự thoát ra khỏi ý nghĩa đổi chác thông thường như nhiều người vẫn nghĩ.Nguyễn Thị Thanh Lưu Về vấn đề này quan điểm của tôi là thích kiểu văn hoá Nhật hơn: tất cả chi phí tính vào giá niêm yết chính thức, công khai và việc cho hay nhận tiền boa được coi là một sự xỉ nhục. Tôi muốn boa cho tác giả vì bài viết này! Mấy chục năm nay, Đạo đức văn hóa VN suy đồi không thể trở lại như thời các Cụ xưa; Đừng mơ văn minh văn hóa ở VN nữa!!! Ở Mỹ những người phục vụ nhận tiền boa vì đồng lương của họ thấp hơn cả lương tối thiểu, không đủ sống. Câu hỏi ở đây phải là tại sao nhà hàng khách sạn nơi họ làm việc lại trả lương thấp thế và đòi hỏi thêm tiền phục vụ từ khách hàng, trong khi ở Nhật nếu để lại tiền boa cho nhân viên sẽ bị coi là xúc phạm danh dự người phục vụ và nhà hàng vì cho rằng nhà hàng không trả đủ lương cho nhân viên. Ở Việt Nam tiền boa diễn ra trong "quán đèn mờ" phổ biến hơn "quán đèn sáng"... Nói đến tiền boa người ta thường nghĩ đến những nơi thiếu lành mạnh...! Theo tôi nghĩ tiền boa nó giống như tiền thưởng, muốn gởi tri ân tới những người giúp mình công việc nào đó vd như người phục vụ, giữ xe... còn những người đàn ông kia chỉ là cho tiền người khác mà thôi. Nên ta phài hiểu rõ tiền boa và cho tiền khác nhau hoàn toàn về ý.....!!!! Của cho không bằng cách cho. Cho thật khéo và tinh tế tí Nhớ lại chừng chục năm trước ở một số thành phố lớn ngoài Bắc như Hà Nội, Hải Phòng khi đi ăn nhà hàng xong mình có để lại trên bàn chút tiền Tip, vừa đi khỏi nhà hàng vài bước chân thì anh phục vụ nhà hàng hớt hơ hớt hải chạy theo gọi "anh ơi, anh để quên tiền trên bàn", mình có giải thích là tiền đó mình tặng lại cho người phục vụ thì anh đó nói rằng "anh cầm đi, chúng em không lấy đâu", kèm theo nụ cười rất vô tư. Bi giờ chắc họ "tiến bộ" nhiều rồi, chắc không còn ngây thơ như xưa nữa ... hehehehe Bài viết rất hay :) Các bạn toàn là người Việt, viết bài cho người Việt đọc nhưng toàn đưa dẫn chứng ở Mỹ, Úc, Canada... Đem thói quen và văn hoá nước khác để nói chuyện Việt Nam thì không thuyết phục lắm! Cám ơn tác giả bài viết, tôi được biết thêm một điều nữa về văn hoá boa của người Mỹ. Lê Huy mình chỉ là sinh viên cũng hay đi làm thêm để kiếm thêm thu nhập vừa trang trải cuộc sống vừa đóng học phí, lần đầu tiên nhận tiền boa (mấy nghìn lẻ thôi) mà cũng thấy vui rồi tại chỉ cần vài lần nghìn lẻ đó là cũng đủ ăn sáng, tiết kiện được một khối. nhờ đó thấy thích công việc mình đang làm hơn, công việc cũng đỡ nhàm chán. Đó là quy luật cho và nhận. Con người phải tôn trong nhau thì mới có thể sống tử tế với nhau. Cảm ơn chị Thanh Lưu về chia sẻ đầy ý nghĩa trong năm mới. Toi duoc nghe nhung nguoi ban ke rang: Trong lan vao quan Bar choi, den khi tinh tien, Anh ban boa cho co gai 200000d. Co ta tra lai voi mot cau noi: Anh cam tien nay ve mua sua cho con! Mình mở quán trà sữa boardgame. Có hàng trăm trò chơi trí tuệ của nước ngoài. Những trò chơi này đòi hỏi tư duy, suy luận & tốn nhiều thời gian để chơi. Nên mỗi lần khách đến quán ngồi chơi mình phải chỉ & hướng dẫn cho khách kỹ. Nhiều khi khách ngồi 3, 4 tiếng mình phải chịu khó ngồi cạnh chỉ khách 3, 4 tiếng. Bỏ công bỏ sức rất nhiều nhưng chỉ thu tiền nước chứ k bao giờ yêu cầu hay đòi hỏi khách phải boa, vì đơn giản đây là VN. P/S: À. Hiện tại thì quán mình đã dẹp rồi, còn mình đang nợ nần chồng chất & bán cả nhà cửa. Giờ trở thành người vô gia cư luôn rồi! :)