Mỏ vàng lộ thiên Thấy sự rụt rè của tụi học sinh Việt Nam, chú và cô dốc lòng giúp đỡ. Cô chú lo liệu từ những chuyện nhỏ như vận chuyển đồ đạc, bảo lãnh để được thuê nhà cho đến tìm việc làm thêm cho cả chục đứa mỗi mùa hè. Thỉnh thoảng, họ nấu những món Việt cho chúng tôi tại gia đình. Bún chả, phở, nem rán... những món thuần Việt đã trở thành xa xỉ trên đất Pháp đối với sinh viên.Cũng qua chú, tôi được gặp cố giáo sư Dũng, cũng là người đỡ đầu hàng chục du học sinh Việt. Ông là giáo sư có tiếng tại Pháp trong ngành cơ khí hàng không, và cũng là người đặt nền móng cho sự ra đời của bộ môn hàng không vũ trụ tại hai trường đại học lớn của Việt Nam. Bao nhiêu thế hệ sinh viên Việt Nam đã được thầy Dũng tạo điều kiện sang học hành, nghiên cứu tại Pháp. Sau khi ông qua đời, gia đình, bạn bè và các sinh viên đang nỗ lực lập một quỹ khuyến học dành cho người Việt trẻ để tiếp nối di sản ông để lại.Những sinh viên lơ ngơ ngày nào được cô chú Minh, thầy Dũng đỡ đầu giờ đây đều đủ lông đủ cánh. Người lập nghiệp ở nước ngoài, người về Việt Nam làm việc với tấm bằng hạng ưu, người sang nước khác tiếp tục sự nghiệp nghiên cứu. Nhưng không ai quên tấm chân tình của các cô chú ngày ấy. Trong mắt tôi, họ là những người vô cùng Việt Nam.Họ không quên  đất nước nơi họ sinh ra, cho dù đã mang quốc tịch Pháp, đã gắn bó với quê hương mới và thành danh nơi này. Bằng cách này hay cách khác, họ tìm cách đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam, hoàn toàn không vụ lợi, không chờ đợi bất cứ hình thức "đền đáp" nào cho bản thân. Có lẽ, điều duy nhất mà chú Minh và thầy Dũng mong đợi ở chúng tôi, là hãy tiếp tục truyền lửa cho những người trẻ khác.Trong những năm tháng ở nước ngoài, tôi gặp rất nhiều người Việt như thế. Đó là những trí thức luôn sẵn sàng mang nguồn kiến thức và cả nguồn vật chất của bản thân để góp phần thay đổi đất nước. Tôi nhận thấy một phần bởi triết lý "uống nước nhớ nguồn" đã ăn sâu vào con người họ, và phần khác là tự ái dân tộc. Tại nhiều cuộc gặp, họ từng đặt câu hỏi: Người Việt không kém cỏi, vậy tại sao đất nước vẫn nghèo?Vài năm gần đây, tôi chứng kiến một làn sóng mới trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Làn sóng nỗ lực kết nối, tạo mạng lưới trí thức với mục tiêu đóng góp cho sự thay đổi của đất nước.Ngày nọ, trong một căn hộ không xa tháp Eiffel tráng lệ, tôi may mắn được nghe các buổi tranh luận sôi nổi giữa những Việt kiều không chỉ đầy kiến thức chuyên môn mà còn có thừa nhiệt huyết. Họ gồm đủ thành phần. Một giáo sư ngành năng lượng đi tàu mấy tiếng đến Paris chỉ vì mong muốn góp ý cho chính phủ Việt Nam về năng lượng tái tạo; một giáo sư toán cho dù tuổi đã cao vẫn tham gia đóng góp với hy vọng cải tổ nền giáo dục; các trí trức trẻ vừa ra trường và đang đi làm tại châu Âu, các bạn trẻ đang là nghiên cứu sinh hay sinh viên tới để lắng nghe và bày tỏ quan điểm... Điểm chung giữa những người Việt này, đó là họ luôn mong muốn làm được một điều gì đó cho Việt Nam - nơi xa xôi bên kia bờ đại dương. Lòng yêu nước vốn rất mơ hồ khi là lý thuyết, nhưng với những gì tôi chứng kiến, nó cụ thể và rõ nét hơn nhiều khi được chuyển thành hành động, thành các bản kiến nghị gửi đi.Cũng phải ghi nhận rằng gần đây, chính phủ Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc thu hút trí thức Việt ở nước ngoài và đã có một số kết quả ban đầu. Nhiều chuyên gia, nhà khoa học trẻ người Việt tiêu biểu ở nước ngoài đã về nước tham dự chương trình "Kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam". Họ trở về Pháp với động lực rõ ràng. Họ đang nỗ lực biến các ý tưởng đã bàn với nhau thành hiện thực. Nếu tận dụng được trí tuệ Việt kiều theo cách này, chúng ta có thể cải thiện vấn nạn chảy máu chất xám mà Việt Nam đang đối mặt. Nhưng chỉ kêu gọi lòng yêu nước thôi thì chưa đủ để thu hút người tài. Nếu như tôi vô cùng tán thành động thái vừa qua của chính phủ trong việc khuyến khích các chuyên gia, trí thức gốc Việt ở nước ngoài hướng về Việt Nam, thì phải thừa nhận rằng, cần nhiều thay đổi hơn nữa, để tất cả không chỉ dừng lại ở "một tín hiệu đáng mừng".Tôi vẫn nhớ câu nói hào hứng của một bạn trẻ người Việt trở về Pháp sau chuyến đi tham dự chương trình kết nối: "Có nhiều việc để làm lắm chị ạ!". Nhưng ta vẫn nghe câu chuyện Việt kiều này kia về nước làm việc, rồi lại phải ra đi. Hay kiều hối lại đạt kỷ lục, hàng chục tỷ USD.Còn nhiều chục, trăm tỷ USD nữa nằm trong các bộ óc đã được đào tạo qua các nền giáo dục tiên tiến chưa được khai thác. Trong câu chuyện với tôi, nhiều chuyên gia gốc Việt làm việc tại nước ngoài vẫn mong chờ từ chính phủ các chính sách cụ thể, định hướng lâu dài và bền vững, để họ quyết định có nên về quê lập nghiệp hay cộng tác với các cơ quan ở Việt Nam.Ngoài việc Việt Nam đang trở thành mội thị trường mới đầy hấp dẫn, với chúng tôi còn là hai chữ "quê hương". Tôi biết rằng những trí tuệ Việt đang mong đợi cơ chế thông thoáng, minh bạch, một môi trường nghiên cứu khoa học thuận lợi, tự do tư tưởng trong nghiên cứu và sáng tạo cho những bộ óc nhiều ý tưởng.Sự nhiệt thành không thiếu, nhưng nếu không có kênh hấp thụ năng lượng đó hợp lý thì mọi mong ước hướng về quê nhà đều chỉ nằm ở dự định và lời nói. Chừng nào Việt Nam chưa thực sự tận dụng được nguồn lực tri thức ở nước ngoài, thì chừng đó chúng ta còn đang lãng phí trầm trọng những "mỏ vàng" lộ thiên.Lê Thị Thiên Hương Nếu chúng ta chưa có một két sắt hoàn hảo để chứa những "thỏi vàng" này thì hãy nên để chúng ở những két sắt "an toàn" hơn. Vừa đảm bảo giá trị của "vàng", vừa đảm bảo vàng không bị "mất" vào tay kẻ gian. Sự thật này đã có từ lâu.Tầng lớp tri thức "chân chính" yêu nước đã và đang đóng góp bằng nhiều cách nhưng họ đang bị đối xử như những người đối lập.Hãy coi trọng những tư duy phản biện của họ, chúng ta sẽ mãi sai nếu không biết mình sai. Không thể gọi về được. Chính sách đãi ngộ không bằng nước ngoài. Làm việc dựa vào mối quan hệ , gốc gác quá nhiều. Lòng yêu nước là 1 chuyện chứ kinh tế vẫn là một chuyện khác, không thể để vợ con đói mà yêu nước được. Về mà điều kiện làm việc khó khăn, nhà cửa chỗ ở, tranh đấu với "XẾP" kém chất lượng, rồi kết quả là phải đi bưng trà. Nếu VN thay đổi là phải thay đổi tận gốc...... Họ có thực sự muốn "Đào vàng" đâu mà về? Như trường hợp của 1 giáo sư  ở trường đại học kia đó, bao nhiêu là nhiệt huyết, bao là dự định nhưng cuối cùng cũng đành bỏ lại, quay trở lại Mỹ đó thôi. khoản luồn lách thì mấy anh giáo sư, tiến sĩ chuyên môn sao bằng mấy anh "tiến sĩ âm mưu" ở nhà được, xếp ngồi chơi ăn lương cơ bản thì ai chán phải đi thôi. Trừ lãnh đạo là người giỏi hẳn, chứ tầm thường mà công khai nhận người tài thì chẳng khác gì tự mình đốt tương lai mình. Chừng nào chữa xong căn bệnh "nói một đằng làm một nẻo" thì mới mời được họ về. Mà ngày đó là lúc nào? Cái đáng sợ nhất mà tôi biết là lãnh đạo của Việt Nam chỉ sợ cấp dưới giỏi hơn mình VIỆT KIỂU TRỞ VỀ XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC ?Tốt lắm, nhưng họ gặp TRỞ NGẠI lớn,là chính những người đã có ĐỊA VỊ trong nước SỢ HỌ VỀ CHIẾM CHỖ.Giải pháp: bên cạnh những vị trí đã có sẵn, cần mở những VỊ TRÍ MỚI, dành riêng cho họ.Thí dụ:bên cạnh các chức giáo sư bình thường, mở những VỊ TRÍ GIÁO SƯ dành riêng cho GS NGOẠI KIỀU. Lương thấp là đúng vì đang trong quá trình xây dựng và kiến tạo nhưng cái sợ nhất là sợ cơ chế không cho các trí thức này có cơ hội để phát huy hết năng lực của họ và nếu cơ quan đó có "con em các cụ" thì các tri thức vàng này cũng không có đất để dụng võ . Vấn đề không nằm ở chính sách, mà là trong hạ tầng khoa học công nghệ, chỉ thấy chủ yếu "phát triển" trong lãnh vực địa ốc, bất động sản, thì liệu bao nhiêu người sẽ có đất dụng võ ? Đọc bài của bạn tôi thấy buồn cho thân tôi! Mất 4 năm học thạc sĩ (1 năm học tiếng, 3 năm chuyên ngành) tại Trung Quốc. Có vài ba Cty TQ liên kết với VN làm ăn tại Quảng Châu mời gọi về làm việc, nhưng với tấm bằng trong tay và kinh nghiệm làm việc 8 năm trước khi đi học tôi háo hức về quê hương cho gần gia đình và để phục vụ đất nước! Rồi cái tôi nhận được lại là những cái lắc đầu không nhận đơn giản họ nói không có nhu cầu(Mà thực tế vì sao không nhận tôi tin nhiều người đã rõ), tiền không, quan hệ không... giờ đây thực sự tôi thất vọng và tiếc cho sự khờ dại của mình giá như lúc đó tôi....p/s: Tôi học chuyên ngành Cây trồng-bvtv.haizzz buồn!!! Hãy hỏi xem tại sao những thỏi vàng ấy lại không làm được việc ở Việt Nam? Tôi nghĩ ai cũng biết... Cho người ta về nghiên cứu thì cấp tiền mà đừng có bắt phải báo cáo cho cấp trên. Đừng có bắt người ta phải lên chức quản lí khi không thích. Quan trọng nhất là đừng có nói là đi nước ngoài chưa chắc đã là người tài, hay là đi nước ngoài về rồi coi ai không ra gì. Chán nhất là cái thái độ. Vài lời thật lòng, ai trách tôi xin nghe. tôi cũng có cô bạn là một bác sĩ ở một bệnh viện đầu ngành của cả nước nhưng vì không cố thích nghi được với môi trường bệnh viện công mà cũng đã bỏ qua Pháp làm việc. Ngày cô ấy đi tôi cũng động viên "mỗi người chỉ có một cứ cho mình thật nhiều trải nghiệm, ở đâu cũng là nghề chữa bệnh, ở đâu cũng là cống hiến'. Nhưng cũng thấy trong lòng buồn vì người có tâm có tài chẳng ở trong nước để phục vụ cho dân mình