Trò chơi quyền lực "Tôi không dùng Whatsapp nữa, tạm biệt các bạn", ông nói rồi rời khỏi nhóm trao đổi của phòng nghiên cứu, nơi tôi đang làm việc tại Pháp, ngày đầu năm nay. Là chuyên gia về công nghệ số, mấy năm trước, ông đã chọn Whatsapp chỉ vì tính bảo mật của nó. Nay, cũng vì lý do đó, ông rời đi vì "không muốn thông tin cá nhân của mình làm béo bụng những ông lớn như Facebook".Mặc dù tôi thấy phản ứng trên có vẻ cực đoan, nội dung các cuộc nói chuyện của chúng tôi không có nhiều điều tối mật. Tuy nhiên, tôi biết giáo sư nhận định không sai. Chúng ta, những người dùng, đang cung cấp "dinh dưỡng" bằng thông tin và sự chú ý của mình cho các nền tảng số.Là một người làm công nghệ, tôi sử dụng Facebook để kết nối với bạn bè, người thân ở khắp nơi và giải trí, nhưng luôn tự nhắc mình đừng quá tay, đưa qúa nhiều thông tin, hình ảnh cá nhân lên nền tảng này. Tôi tự tin rằng Facebook sẽ chẳng bao giờ lấy được gì nhiều từ tôi cả.Nhưng một ngày tôi nhận ra, trên "tường" của mình chỉ còn tin tức về công nghệ, video bóng đá và những người tôi ít tương tác thì mất tích từ bao giờ. Hóa ra, Facebook đã sử dụng bộ lọc để chủ động "lựa chọn" tin tức hộ tôi. Tôi bị phụ thuộc vào những gì Facebook "đưa cho" và thay đổi thói quen, thế giới quan trên mạng từ lúc nào không hay.Bắt đầu với sứ mệnh "kết nối mọi người" hay "tăng cơ hội tiếp cận thông tin cho người dùng", Facebook và Google hôm nay trở thành những gã khổng lồ toàn cầu gần như không có đối thủ cả về sức mạnh kinh tế và các ảnh hưởng khác.Từ chính dữ liệu của Facebook, Việt Nam có khoảng 70 triệu người sử dụng mạng xã hội này. Con số rất đáng nói, vì nó chiếm hơn 70% dân số. Đến những người già cả như bố tôi, đã hơn 80 tuổi, vẫn ngày ngày có sở thích "chơi phây" dù mắt ông đã kém. Còn mẹ tôi thì sửng sốt khi được biết ông chủ của Google hay Facebook đều là những người giàu nhất thế giới, vì "mình có trả cho họ đồng nào đâu".Có thể nói, Facebook và Google đã trở thành những "đế chế" không biên giới nhưng đông dân nhất và ảnh hưởng lớn tới hành vi con người. Với đôi cánh gồm Dữ liệu lớn và Trí tuệ nhân tạo, họ sẽ tiếp tục mở rộng đường biên và sức mạnh. Họ đang trên đường trở thành những quốc gia vô hình có quyền lực mềm mà chúng ta chưa biết giới hạn ở đâu, khi mà các nền tảng đang lấn sân sang mảng thanh toán của các nhà băng, hẹn hò, môi giới kinh doanh, rao vặt, bán hàng trực tuyến... và các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu - thứ được coi là vàng trong kỷ nguyên số.Quyền lực luôn đi kèm với nguy cơ lạm dụng nó. Chỉ bằng những dòng code, những cú click chuột, các thuật toán, Google, Facebook có thể quyết định hiển thị hay không hiển thị cái gì trên màn hình của bạn. Họ có xu hướng cung cấp nhiều hơn những thứ mà họ cho rằng bạn muốn thấy và nên thấy, nhưng không luôn là những gì bạn cần.Và chuyện dường như mới chỉ bắt đầu.Khi đã nắm hàng tỷ người dùng trong tay, Google hay Facebook có vẻ sẵn sàng đối đầu với các chính phủ để thể hiện quyền lực và bảo vệ lợi ích ngày càng lớn của mình. Google mới đây dọa cắt các dịch vụ liên quan đến tìm kiếm khi Australia lên kế hoạch bảo vệ các công ty truyền thông nội địa. Facebook thẳng tay chặn mọi tin bài từ các báo mạng của nước này khi chính phủ muốn chia sẻ lợi nhuận từ quảng cáo. Còn vô số các trường hợp tranh cãi khác khi quyền lực mềm đã can thiệp vào các hoạt động kinh tế hay chính trị của các quốc gia.Phải nói thêm rằng thứ quyền lực này thậm chí nguy hiểm đến mức ngay chủ nhân của chúng đôi khi cũng không thể kiểm soát hết, chỉ một sai sót cũng dẫn đến sự biến động xã hội. Khi Facebook muốn "cảnh cáo" chính phủ Australia bằng cách chặn các tin tức của báo chí nước này, họ đồng thời vô tình chặn các thông tin quan trọng về từ thiện, y tế tới những người cần.Điều gì có thể kiềm chế những thế lực mạng của thế giới hôm nay bớt lạm dụng "trò chơi quyền lực"?Các nhà hoạch định chính sách toàn cầu đang quan tâm đến câu hỏi này. Ngoài Trung Quốc và Triều Tiên đã thể hiện thái độ cứng rắn từ đầu, Australia vừa có động thái "san bằng sân chơi", buộc Google và Facebook trả tiền nếu muốn hiển thị nội dung tin tức của truyền thông nước này.Cuộc chiến có lẽ chỉ mới manh nha. Các nước châu Âu cũng đã và đang có những hành động nhằm hạn chế quyền lực mềm cũng như bảo vệ dữ liệu của người dân. Giới chức Mỹ đã mở điều trần với Google, Facebook, Amazon nhằm điều tra sự lạm dụng quyền lực trên thị trường trực tuyến.Cuộc chiến giữa những quốc gia hữu hình và quốc gia vô hình - không có đường biên trên mạng - rất có thể quyết định nhiều thứ với loài người.Việt Nam đang đứng thứ bảy trong bảng tổng sắp về số người dùng Facebook trên toàn cầu. Không thể phủ nhận những nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc giảm thiểu sự lộn xộn của không gian mạng, cũng như ngăn chặn tin giả, thông tin xấu hay rà soát chính sách thuế trên các nền tảng xuyên quốc gia, nhưng có lẽ là chưa đủ.Câu hỏi không thể lờ đi ở đây: liệu các chính sách hiện nay của chúng ta đã đủ để bảo vệ quyền lợi và sự riêng tư cho người dùng là công dân, các doanh nghiệp và cả chính phủ?Một đường đi nước bước rõ ràng hơn, nhanh hơn nhưng không ngược lại sự tiến bộ của loài người là nhu cầu có thật để đảm bảo sự hài hòa giữa quyền lợi, trách nhiệm của các nền tảng mạng với lợi ích của cộng đồng, bảo vệ công dân và nguồn tài nguyên mạng của quốc gia ngay từ bây giờ. Tôi muốn nhấn mạnh cụm từ "bây giờ", bởi các nền tảng số mỗi ngày đều đã tinh vi hơn chính nó của hôm qua.Nguyễn Như Văn Cảm ơn tác giả. Tôi từng mong 1 mxh của VN đang có sẽ trở thành 'weibo của Việt nam' để thay thế cho facebook, ít nhất thì tôi cũng có thể chia sẻ thông tin cá nhân và làm giàu cho doanh nghiệp Việt để Việt Nam thu được thuế. Và tôi vẫn mong mxh Việt sẽ làm được việc đó. Mình không xài facebook nhưng đúng là gần như lệ thuộc vào Google ! Rất cảm ơn tác giả đã giới thiệu tầm nhìn và ảnh hưởng của thế giới số! Tốt nhất nên xoá nó đi. Tôi thấy ko chỉ bị mất thông tin cá nhân mà còn rất nhiều người đặc biệt giới trẻ mất rất nhiều thời gian cho nó. rất đồng ý với tác giả, đây là mặt trái của công nghệ khi con người quá phụ thuộc và đắm chìm vào thế giới ảo Người Việt mình có câu " Không Ai Cho Không Ai Cái Gì " . Facebook và Google cũng vậy , họ lấy thông tin của người dùng làm lợi nhuận cho họ , ngược lại người dùng đc dùng miễn phí hầu như tất cả các dịch vụ của họ . Nếu những người cần bảo mật thông tin thì họ tự biết nên làm thế nào với Facebook và Google . Còn những người nông dân , cô bán hàng giữa chợ họ chỉ xem Facebook là nơi kết nối bạn bè , là nơi giải trí , tương tự Google là nơi họ tìm hiểu những điều mà họ mơ hồ chưa biết rõ . Với họ cho dù có lấy thông tin cá nhân của họ thì họ cũng chẳng thèm quan tâm . 1. Giờ phải xác định là Việt Nam có mở cửa với thế giới hay không? Có kết nối với thế giới hay không? Nếu câu trả lời là không cần thì việc không dùng Facebook hay việc lập một mạng xã hội của riêng VN không phải bàn vì quá dễ để trả lời.2. Nếu câu trả lời là có, thì việc các bạn kỳ vọng vào một mạng xã hội riêng của VN ở thời điểm này mình nghĩ là rất khó (câu trả lời của mình là không thể). Vì sao, vì chúng ta phải kết nối với thế giới. VN cũng không đủ lớn về dân cư, kinh tế, giao thương để tạo một hệ sinh thái của riêng mình như Trung Quốc.3. Giải pháp là gì: chúng ta, mỗi cá nhân, có quyền lựa chọn chia sẻ thông tin gì lên mạng xã hội cũng như không chia sẻ thông tin gì. Chúng ta, cả quốc gia đồng thuận, cũng có quyền yêu cầu Facebook cũng như Google ... phải đảm bảo tính bảo mật thông tin, tính toàn vẹn thông tin, tính xác thực của thông tin.4. Môi trường thông tin là môi trường cực kỳ phức tạp. Nếu muốn thông tin cởi mở thì sẽ đi kèm sự sáng tạo và bùng nổ thông tin và đi kèm là phải chấp nhận thông tin sai, nhiễu, giả sẽ nhiều hơn. Nếu muốn thông tin đóng thì sẽ đi kèm là thông tin chính xác hơn, ít nhiễu thông tin nhưng mặt trái là chẳng có hoặc có ít thông tin, thông tin sẽ rất chậm. Bạn hay cả quốc gia phải chọn một điểm cân bằng nào đó tối ưu. Chúng ta hoàn toàn có thể nói không với facebook nếu có mạng xã hội made in vietnam. Giống như trung quốc vậy. Không cần ai trả tiền cũng giàu nhất thế giới. Tư duy dẫn đầu. Bài viết rất hay. Những người quen và người thân của tôi cũng đang được Facebook bơm cho những thông tin lệch lạc mà chính bản thân họ lại không hề biết là đang bị "dắt mũi". Từ lâu tôi đã chẳng còn dùng Facebook để tìm thông tin thậm chí bỏ cả đọc những bài nào ngắn hơn 2000 chữ (vì nó chẳng được đầu tư đủ thời gian), giờ chỉ đọc sách rồi có gì mà đọc không hiểu hay muốn tìm hiểu rõ thì google để bổ sung thêm thôi. NGUY HIỂM THẬT. CẢM ƠN TÁC GIẢ RẤT NHIỀU Cách đây mấy ngày đồng nghiệp của tôi nhờ tôi tìm giúp một mẫu laptop để mua, tôi đã lên google tìm kiếm và truy cập vào 1 trang duy nhất thôi nhưng sau đó trời ơi facebook của tôi tràn ngập quảng cáo về laptop. Điều này thật ĐÁNG LO NGẠI. Một mình một chợ thì cái chợ phải đủ lớn và đủ tiện lợi để thu hút được nhiều người đến chợ. MXH của riêng VN là ý tưởng chính xác nhưng phải có bước tiếp cận rất quyết liệt và thật khôn ngoan với người dùng. Nếu không thu hút được nhiều người dùng thì chợ không đủ lớn và sẽ teo tóp dần đi thôi. Lúc đầu G,F cố hắng tỉm hiểu tâm trí của từng cá nhân, còn bây giờ họ tiến lên 1 bước nữa là điều khiển tâm trí từng cá nhân 1. Việt Nam đang đứng thứ bảy trong bảng tổng sắp về số người dùng Facebook trên toàn cầu. Một con số nói lên rằng người Việt mình đang dành quá nhiều thời gian vào không gian ảo mà bỏ qua thực tế ngay trước mắt: không có gì là miễn phí và những thứ mất đi nhiều hơn rất nhiều so với những thứ nhận được từ mạng xã hội. Hãy tỉnh táo,ngay từ bây giờ!