Phía sau ‘nước mắm arsen’ Năm 24 tuổi, tôi lần đầu tiên mang hàng hóa từ xưởng của mình đi triển lãm ở Frankfurt, Đức. Trong thời gian triển lãm, ngày nào cũng có một ông già có đôi mắt tinh anh đi qua đi lại nhìn ngắm và hỏi vài câu bâng quơ. Ngày cuối ông ấy dẫn một nhóm đến và chúng tôi có giao kèo lớn đầu tiên với một tập đoàn Top 3 châu Âu về trang trí nội thất.Sau triển lãm, tôi về nước hí hửng chờ đơn hàng. Nhưng email đầu tiên tôi nhận được là một bộ hồ sơ cỡ 8 trang A4 với yêu cầu đọc kỹ và ký tên gửi lại cho họ. Bộ hồ sơ có tên Supplier Code of Ethics (Bộ quy tắc đạo đức cho nhà cung cấp). Tôi tá hỏa vì trong đó có nhiều quy định và mức phạt về các vi phạm môi trường, nguyên liệu an toàn, trách nhiệm xã hội với công nhân, đạo đức kinh doanh và tôn trọng tôn giáo, văn hóa. Một người từng học luật như tôi mất cả tuần nghiên cứu mới trả lời được... Sau đó là thời gian dành cho việc thử nghiệm: các chất độc hại có trong sản phẩm hay không, nhà máy có đảm bảo về an toàn lao động, điều kiện sống của công nhân ra sao…Sau này khi gặp lại ông già kỳ dị đó, tôi mời ông đi ăn tối và hỏi tại sao công ty ông lắm thủ tục giấy tờ “màu mè” như vậy. Ông ấy kể, ông cố nội ông đẻ ra công ty này và tới giờ cháu ông đang quản lý. Họ tồn tại mấy trăm năm nay là nhờ những thứ được cho là "màu mè" này.Từ đó, khi làm việc với tất cả khách hàng lớn từ Mỹ, Australia hay châu Âu, tôi đều phải ký và tuân thủ Bộ quy tắc ứng xử, mà không cảm thấy phải băn khoăn điều gì nữa.Ngoài nội thất, tôi còn làm việc tay trái là về truyền thông. Tôi lại gặp những điều tương tự. Các công ty nghiêm túc đều yêu cầu chúng tôi phải ký cam kết tuân thủ các quy tắc đạo đức trong công việc truyền thông và tiếp thị cho họ. Có một tập đoàn lừng danh còn yêu cầu toàn bộ thành viên liên quan dành một ngày ngồi học về những quy tắc này.Nhưng khi làm việc với các đối tác Việt Nam, kể cả những công ty nghìn tỷ, thì không một công ty nào có Code of Ethics để yêu cầu đối tác, nhân viên hay nhà cung cấp phải ký và tuân thủ. Đó là sự khác biệt.Khi những giới hạn về đạo đức trong kinh doanh không được vạch ra và tuân thủ, người ta sẽ không lường được hậu quả của nó. Câu chuyện “nước mắm nhiễm arsen” là ví dụ mới nhất. Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Trương Minh Tuấn sáng nay đã phải lên tiếng thể hiện nghi ngờ rằng đây là “một sự cố truyền thông”. Ông đề nghị cơ quan chức năng điều tra làm rõ động cơ, truy ra sự câu kết, xác định mức độ sai phạm và hậu quả để xử lý nghiêm minh nhằm “cứu được ngành sản xuất nước mắm truyền thống thoát khỏi cơn điêu đứng”.Nếu có ai đó đứng sau toàn bộ kế hoạch này, tôi cho rằng, họ đã thành công trong việc tạo ra nỗi sợ như làn sóng lan rộng tới từng bếp ăn mỗi gia đình. Nhưng chiến thuật tưởng chừng bài bản đó phản tác dụng vì họ vi phạm một trong những nguyên tắc tối kỵ trong các Code of Conduct thường có: đạo đức kinh doanh và tôn trọng văn hóa bản địaKhi bạn muốn "lùa" người tiêu dùng về phía mình bằng những chiêu thức lừa dối và "đe dọa", đó là cách thức phi đạo đức nhất. Khi bạn muốn "lùa" khách hàng về mình nhưng bằng cách bôi nhọ tập quán ẩm thực của ông bà cha mẹ họ, làm tổn thương đến giá trị ẩm thực đặc trưng nhất của dân tộc là nước mắm, tức bạn đã dẫm đạp lên niềm tin với họ hàng, ông bà, cô bác, bạn bè của họ. Với bờ biển trải dài như Việt Nam, không ai trong chúng ta không có một "dây mơ rễ má" nào đó với những người làm nước mắm: ông bà, họ hàng, dâu rể, nhà vợ, nhà thằng bạn học… "Đánh" vào truyền thống là cách làm tệ nhất của những người không có đạo đức kinh doanh nghĩ mà không tới.Để trường tồn trong kinh doanh, bên cạnh tài năng, chiến lược còn có một điều không thể thiếu: là tờ giấy A4 thôi, chứa những chuẩn mực đạo đức cơ bản trong thương trường, để tuân theo và truyền từ đời này đến đời khác.Nguyễn Thanh Hải Cám ơn bài viết của anh Thanh Hải, nước mắm truyền thống là 1 trong nhưng quốc hồn quốc túy là niềm tự hào trong ẩm thực của dân Việt, những kẻ kinh doanh vô đạo đức đã phạm sai lầm nghiêm trọng, họ chắc chắn sẽ trả giá. Cám ơn tác giả, hãy chung tay chống lại bọn kinh doanh thất đức. Từ lâu tôi vẫn dùng nước mắm truyền thống, sau này cũng vậy Mình cũng muốn ăn nước mắn truyền thống (và bỏ qua vụ Asen như đã tung tin), đơn giản vì mấy chục năm nay mình vẫn ăn và vẫn sống (nếu dư lượng thạch tín cao thì chả ai sống được đến giờ). Vấn đề khó bây giờ là mua nước mắn truyền thống ở đâu thôi, mình không muốn mua phải "công nghiệp đội lốt truyền thống" :( Cám ơn anh Thanh Hải có baì viết có thể cứu nước mắm truyền thống của chúng ta. tôi share bài này lên face. Những kẻ làm ăn thất đức, gây tổn hại đến công đồng sẽ lãnh hậu quả xấu thôi. Đó là quy luật nhân quả. tại sao đất nước chúng ta lại gặp nhiều vấn đề về thực phẩm đến vậy.trong khi thực phẩm chính là nguồn chính nuôi sống con người .vậy thử hỏi bộ an toàn và thực phẩm đang làm những gì. còn những thực phẩm chất lượng ko đảm bảo lại ồ ạt nhập vào việt nam mà không có sự kiểm soát nào hay sao.trong khi các nước khác họ quản lý chặt chẽ hàng hóa nhập vào.các cơ quan chức năng đang làm gì bấy lâu nay. trong khi ng dân không biết đâu là thực phẩm an toàn để ăn Có thời làm nhân sự cho các công ty sản xuất hàng xuất châu Âu, Mỹ... mình cũng đã chửi rủa Bộ quy tắc này (làm mình khổ), sau này mới thấm. Cả trăm năm nữa các nước đang phát triển cũng chưa theo kịp đạo đức kinh doanh của họ. Tôi thì nghĩ khác về vấn đề này. Trước giờ gia đình tôi rất quan tâm đến "nước mắm cốt" và hay mua ở những cơ sở uy tín hoặc người thân quen để dùng. Vụ nước mắm chứa arsen không đơn giản là "sự cố truyền thông" vì đa số nước mắm trên thị trường là nước mắm công nghiệp. Đã có thông tin về những loại nước mắm công nghiệp được "hình thành" từ 17 loại hoá chất mà được đóng mác mắm cá cơm. Là người tiêu dùng và vì sức khoẻ bản thân và gia đình mong các độc giả hãy sáng suốt lựa chọn sản phẩm an toàn. Chính vì vậy mà khi tôi nghe đến bộ môn Đạo đức kinh doanh được giảng dạy đâu đó ở vài trường đại học ở xứ mình, tôi chỉ biết cười nhẹ một cái mà thôi... Kinh doanh không vì con người trước sau cũng mạc. Không dễ triệt hạ, vì nó ban đầu đã là bị Che mắt bởi "dây mơ rễ má" như Tác giả đang nói tới. Người Tiêu dùng nên tự bảo vệ mình trước nha. Căm giận kẻ kinh doanh vô đạo đức 1 thì căm giận những kẻ bẻ cong ngòi bút tiếp tay nối giáo cho giặc 10 lần. Mong các cơ quan chức năng sớm làm rõ vấn đề này, sử lý nghiêm minh, cách chức, thu hồi thẻ nhà báo như một số vụ trước đây. Bọn bất lương, hết mắm tôm, xì dầu, nay lại nước mắm. Đây là sự khủng hoảng nghiêm trọng về đạo đức và niềm tin xã hội. Chính bọn bất lương này mới là "Thế lực thù địch" cần phải tiêu diệt Cá lớn nuốt cá bé, đó là bản chất của kinh doanh trong thời đại này. Nhưng, vụ nước mắm arsen này thật sự là mưu hèn kế bẩn của công ty X muốn thâu tóm thị trường. Nó vi phạm mọi chuẩn mực và cả Luật pháp nữa. Nếu cơ quan quản lý điều tra đến nơi đến chốn, theo thông lệ quốc tế công ty X này có thể bị phạt hàng tỉ USD. Việc này không khó quan trọng là có chịu làm hay không mà thôi.