Ai trả tiền trái phiếu? Tôi được nhiều người hỏi như vậy sau khi có tin công bố bà Trương Mỹ Lan, chủ tịch tập đoàn Vạn Thịnh Phát, bị bắt; tương tự các câu hỏi trong trường hợp trái phiếu Tân Hoàng Minh.Câu trả lời của cơ quan chức năng trong cả hai trường hợp gần giống nhau. Ai phát hành người đó trả tiền.Ví dụ, trong trường hợp gần đây, Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư An Đông, thuộc "hệ sinh thái" Vạn Thịnh Phát đã phát hành trái phiếu, khoảng 25 nghìn tỷ đồng, đáo hạn trong giai đoạn 2023-2024. Vậy, với nhà đầu tư trái phiếu, người có trách nhiệm trả tiền là Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư An Đông.Vấn đề ở đây là, người mua có thật sự hiểu rõ mình đã mua trái phiếu của ai, hợp đồng mua trái phiếu là gì, và quan trọng hơn, họ đã được tư vấn như thế nào khi mua trái phiếu?Lâm, làm trong ngành tài chính, chia sẻ rằng nhà anh có người mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ từ ngân hàng, do các nhân viên thân quen chuyên chăm sóc lâu năm tư vấn. Người nhà Lâm chỉ biết đại loại trái phiếu do một công ty có trụ sở rất to ở Hà Nội phát hành, lãi suất 12%, cao hơn nhiều so với lãi suất ngân hàng, và phát hành để đầu tư vào những dự án bất động sản tiềm năng ở Hà Nội.Đây là một hợp đồng mua trái phiếu chứ không phải hợp đồng hợp tác đầu tư như trong trường hợp "đầu tư trái phiếu" Tân Hoàng Minh. Nhưng rủi ro vẫn cao. Cách mà nhân viên tư vấn cũng như cách "thẩm định" của người nhà Lâm quá ngây thơ: trụ sở to, đầu tư bất động sản, lãi suất cao hơn gửi tiết kiệm.Không có một phân tích cơ bản nào về đầu tư được đưa ra như khả năng trả nợ, tình hình tài chính của công ty, khả năng thanh khoản của trái phiếu... Bởi vì người nhà Lâm không phải chuyên gia tài chính, và người tư vấn bán trái phiếu có lẽ cũng không. Không phải nhân viên ngân hàng nào cũng là chuyên gia tài chính có chuyên môn để tư vấn đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.Mối quan hệ ở đây rất đơn giản, người nhà Lâm tin vào nhân viên ngân hàng chăm sóc mình bao lâu nay, còn nhân viên ngân hàng, vì áp lực doanh số và sự cám dỗ của khoản hoa hồng bán trái phiếu (có thể lên 1-2%) mà tiến hành giao dịch.Sợi dây tín nhiệm mong manh đó đang được nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán lợi dụng để bán trái phiếu kiếm tiền trung gian. Theo tổ chức dữ liệu tài chính FiinPro, dữ liệu của thị trường thứ cấp cho thấy số lượng trái phiếu doanh nghiệp được nắm giữ bởi các cá nhân lên tới 32,6%, chủ yếu nhờ vào các giao dịch mua trung gian với công ty chứng khoán. "Có thể thấy, thị trường đang tồn tại hiện tượng môi giới chứng khoán mời gọi nhà đầu tư cá nhân không chuyên đầu tư vào các lô trái phiếu doanh nghiệp như một dạng tiền gửi tiết kiệm lãi suất cao", FiinPro nhận định trong báo cáo ngày 20/9 "Đánh giá tác động của Nghị định 65/2022/NĐ-CP".Nhà đầu tư cá nhân tin vào nhân viên ngân hàng và công ty chứng khoán tư vấn mà mua trái phiếu, nhưng khi trái phiếu gặp rủi ro thì nhà đầu tư tự lo. Vậy trách nhiệm của những người tư vấn đó ở đâu? Tiền hoa hồng thì lấy, nhưng không gánh trách nhiệm nào cả.Ở Anh, chuyên viên tư vấn tài chính cho khách hàng phải có bằng cấp tư vấn tài chính do cơ quan quản lý Financial Conduct Authority (FCA) công nhận. Ngoài ra, các công ty trung gian tư vấn sản phẩm tài chính cũng phải công khai rõ các mối quan hệ mâu thuẫn lợi ích với khách hàng, chẳng hạn họ nhận được bao nhiêu phần trăm hoa hồng từ phí bán sản phẩm cho khách, hoặc họ hưởng lợi khi bán được trái phiếu như thế nào. Quan trọng nhất, công ty còn phải lập một báo cáo thể hiện rõ vì sao họ đánh giá sản phẩm mà họ tư vấn cho khách hàng là phù hợp với tình trạng tài chính và thông tin do khách hàng cung cấp, gọi là báo cáo đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm (suitability report).Căn cứ vào đó, khi có sự việc xảy ra, khách hàng có thể khiếu kiện về việc không được tư vấn đầy đủ, cũng như công ty có thể đưa bằng chứng đã theo đúng quy trình. Quan trọng hơn, những bằng chứng được lưu trữ như vậy cho phép cơ quan quản lý đánh giá có ai vi phạm trong việc bán sản phẩm hay không và ra quy định xử phạt hợp lý.Vì quy trình chặt chẽ như vậy, những nhà tư vấn tài chính ở Anh không dám nhắm mắt bán đại sản phẩm cho khách hàng chỉ vì hoa hồng, vì nếu họ làm sai, họ có thể bị thu lại chứng chỉ mà rất vất vả mới có được. Không có chứng chỉ thì không thể hành nghề.Từ lâu câu chuyện trái phiếu doanh nghiệp, nhất là trái phiếu bất động sản chỉ tập trung nói về công ty phát hành không đủ khả năng tài chính hay nhà đầu tư không chú ý tìm hiểu kỹ về sản phẩm. Vai trò của nhà trung gian phân phối mới chính là tảng băng chìm rất quan trọng mà các cơ quan quản lý nước ngoài nhận ra và xây dựng hẳn một bộ quy định rất dày để bảo vệ nhà đầu tư.Việt Nam đã đến lúc nhìn ra câu chuyện này. Nó không chỉ giới hạn trong chuyện bán trái phiếu, mà còn liên quan đến bán bảo hiểm qua ngân hàng hay kênh chứng khoán. Sản phẩm tài chính là loại sản phẩm đòi hỏi kiến thức và sự tận tụy với khách hàng, vì nó có thể liên quan đến những khoản tích lũy cả một đời người lao động.Một người tư vấn mẫn cán sẽ không để khách hàng hoang mang tìm câu trả lời "ai trả tiền trái phiếu" trên... tivi.Hồ Quốc Tuấn Bài viết rất đúng. Đơn vị trung gian phân phối (thường là các ngân hàng, công ty chứng khoán và nhân viên của họ) cũng phải liên đới chịu trách nhiêm khi phân phối, tư vấn các trái phiêu không chất lượng, nhiều rủi ro, chứ không phải vô can như ở nước ta hiện nay. (Đôi khi họ còn tạo sức ép với ngưoi vay hay gởi tiền tại ngân hàng để KH phải mua trái phiếu mà họ phân phối.) Tại nhà đầu tư tham. Trước khi đầu tư nếu nhà đầu tư tự hỏi : Tại sao lãi suất của họ cao thế nhưng ngân hàng không đầu tư vào. Nếu đặt ra được câu hỏi thế thì không ai bị hớ. Bài viết hay và nói lên thực trạng hiện nay. Nhiều ngân hàng, công ty chứng khoán chỉ tư vấn nhưng hồ sơ chào bán ghi rất nhập nhằng khiến nhiều người thiếu kiến thức tài chính tưởng ngân hàng phát hành hay bảo lãnh. Theo tôi đây có thể xem như một dạng lừa đảo và cần chấn chỉnh sớm. ..cảm ơn Thầy mở mang kiến thức tài chính cho cộng đồng. Theo tôi hiểu thì trái phiếu là giấy nợ và nó có kỳ hạn để thanh toán vốn lẫn lời. Không phải là mỗi khi có gì trục trặc thì chạy ào đến trước cửa đòi nợ đâu. Chỉ khi nào công ty lỗ quá nhiều và phải giải thể thì lúc đó các trái phiếu mới được thanh toán. Còn các người trung gian môi giới thì họ cũng chỉ là cò mồi đứng giữa bỏ công sức ra để kiếm chút cháo chứ làm sao bắt họ chịu trách nhiệm khi người ký hợp đồng vay nợ là chính mình và công ty vay tiền. Cũng như môi giới mua nhà vậy. Cái nhà sụp thì người môi giới bị gì? Mua trái phiếu mà không biết ai trả tiền mà vẫn mua ? Khi bạn đầu tư vào một cái gì đó thì bạn phải hiểu nó vận hành thế nào, bạn phải có trách nhiệm tìm hiểu. Ko thể nói rằng môi giới phải chịu trách nhiệm được. Lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn, một chân lý bất di bất dịch mà tại sao ko chịu hiểu? Vụ việc này cho thấy rất rất nhiều lỗ hổng bất cập hạn chế...trong việc trách nhiệm các tổ chức cá nhân phát hành TP DN riêng lẻ, môi giới...người mua thì làm sao mà có kiến thức chuyên môn hiểu hết được? Chỉ nghe nói có trụ sở to đẹp hoành tráng, lại đc những ng có uy tín giới thiệu, LS lại cao nữa..!Vừa qua Bộ tài chính đã ra văn bản qui định hướng dẫn rõ ràng, chi tiết, đầy đủ, công khai công bằng...để bảo vệ an toàn hiệu quả cho nhà đầu tư k chuyên riêng lẻ...Đây chính là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất! Thiếu hiểu biết thiếu kiến thức nhất...! Chỉ vì họ tin tưởng! CHÚNG TA CÓ RẤT NHIỀU CHUYÊN GIA KINH TẾ, SAO KHÔNG AI GIẢNG GIẢI HAY TƯ VẤN CHO KHÁCH HÀNG MUA TRÁI PHIẾU NHỈ? Đòi hỏi người mua trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) phải có kiến thức chuyên sâu về TPDN là không thực tế. Người mua TPDN thường chỉ nghe theo chào mời của nhân viên ngân hàng phát hành TPDN. Để phát huy tác dụng tiềm tàng và linh hoạt của TPDN nhà nước cần có những quy định hợp lý về : Điều kiện để một DN được phép phát hành TPDN, Trách nhiệm của cac tổ chức trực tiếp bán TPDN cho người mua...Làm tốt khâu này TPDN sẽ là nguồn huy động vốn rất tiềm năng và linh hoạt phục vụ cho SX KD Mình ko đồng ý với ý kiến sính ngoại của chuyên gia, trước khi phát hành trái phiếu thì công ty chứng khoán, ngân hàng sẽ thẩm định đơn vị phát hành làm nghiệp vụ rồi mới phát hành, từ đó các nhân viên của họ sẽ đi bán sản phẩm tới khách hàng nên bảo nhân viên ko có nghiệp vụ là không đúng. Còn trái phiếu phát hành quá dễ dàng đó là do quy định chưa chặt chẽ thôi Trách nhiệm của đại lý phát hành, tổ chức tư vấn phát hành cũng như của cơ quan quản lý nhà nước ra sao trong hoạt động phát hành TP của các công ty, nhất là DN chưa niêm yết, ... Bài viết hay qua quá. Vào khoảng tháng 7 năm nay tôi mới bắt đầu biết về trái phiếu doanh nghiệp qua kênh ngân hàng do một người bạn khoe lãnh lãi định kỳ. Tôi cũng có hỏi thăm bạn chút thông tin để có thêm kênh đầu tư nhưng bạn bảo cũng không rõ về nó (y chang trong bài viết nói), bạn kể chỉ đến ngân hàng và hỏi có cách nào để lãi suất cao hơn mức NH đang có không thì được nhân viên hướng dẫn đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.Sau đó tôi có tìm hiểu đọc thêm tài liệu về trái phiếu và quyết định tích lũy đến tháng 9 mới đầu tư vào kênh này. Khoảng tháng 8, bạn tôi đáo hạn lô trái phiếu và buồn rầu than với tôi không biết sao tự nhiên vốn đầu tư ban đầu hụt đi hơn 1 triệu, tôi bảo bạn hỏi môi giới, môi giới nói thì tiền đó lãnh trong lãi định kỳ rồi và bạn cũng chỉ biết như thế. Tôi hỏi bạn mua trái phiếu như thế nào, bạn bảo nhân viên sẽ đưa 1 vài mã để tham khảo giá và lãi suất, sau đó bạn mua, lấy lãi định kỳ và chờ đáo hạn, bạn còn không biết phí môi giới và phí chuyển nhượng trái phiếu và tôi nói rằng có thể số tiền vốn bạn bị hụt là do bị trừ phí này. Tôi hỏi thế cty ấy có tài sản đảm bảo gì không ? bạn bảo không biết. Bạn nhờ tôi đọc những thông tin kiến thức về trái phiếu và giải thích cho bạn hiểu, nhưng tôi đọc xong cũng chỉ nắm được 10% lý thuyết, chưa từng tham gia thị trường làm sao dám nói gì. Cuối cùng thấy mình vẫn còn lơ tơ mơ về nó nên tôi quyết định không đầu tư nữa. Tâm lý con người thật kỳ lạ : Mua mớ rau thì mặc cả bằng được , nhưng bỏ tiền tỷ mua trái phiếu thì lại rất " dễ tính " . Không thấy Thầy nói về trách nhiệm của tổ chức thu xếp và bảo lãnh nhỉ? Thường khi danh nghiệp phát hành trái phiếu như thế này thì phải có tổ chức tư vấn và bảo lãnh chứ! Ngân hàng hoặc một tổ chức tài chính nào đó ?