Thời đại camera Đang làm việc, tôi nhận được tin nhắn của mẹ. Hình chụp một mảnh giấy có ghi vài ký tự. Trong lúc tôi đang băn khoăn "giải mã", mẹ ở Ninh Bình gọi điện lên. Mẹ vừa gửi mật khẩu để đăng nhập ứng dụng xem camera trên điện thoại. "Nhà mình mới lắp camera. Bốn cái liền, xem được cả trong nhà, ngoài đường, đằng trước, đằng sau luôn". Mẹ dặn, các con ở Hà Nội nhớ mở điện thoại coi camera trông nhà giúp bố mẹ."Nhà mình có hai bố mẹ với mấy con gà mà cũng đầu tư thế mẹ?", tôi ngạc nhiên. "Bố gọi người đến lắp, tốn hơn 12 triệu, nhưng mà được cái yên tâm con ạ", mẹ bảo, "Giờ trộm cắp nhan nhản không biết đâu mà lần. Nhà mình mới có bốn, có nhà còn tám camera cơ".Nhưng bốn camera chưa làm bố mẹ tôi yên lòng. Vài tuần sau, tôi về thăm nhà, bố mẹ vẫn lăn tăn. Bây giờ camera bình thường không ăn thua, có khi phải dùng camera giấu kín. Vừa rồi có cái vụ mất trộm tiệm vàng ở Phúc Thọ đấy. Camera công khai bị trộm rút dây, vô hiệu hoá hết, may mà có camera giấu kín ghi lại được.Chẳng riêng nhà tôi, việc sử dụng camera theo dõi hay thiết bị, ứng dụng định vị, gọi chung là công nghệ giám sát ngày càng phổ biến. Các đồng nghiệp, bạn bè tôi hầu hết vừa đi làm vừa quan sát nhất cử nhất động của con mình qua camera của các trường. Một số người dùng thiết bị định vị trẻ em để theo dõi vị trí của con. Nhiều gia đình lắp đặt camera tại nhà để giám sát người giúp việc. Tại các công sở, cửa hàng, siêu thị, nhà hàng, cả trên đường phố, đâu đâu bạn cũng có thể rơi vào tầm ngắm của chiếc camera nào đó.Tôi cảm thấy thích thú ban đầu vì những tác dụng, cảm giác an tâm nhờ chúng, nhưng tôi cũng thấy trong lòng chùng xuống. Nếu không có những vụ bạo hành trẻ em, học sinh, người già, hay những vụ phạm tội ghê người, liệu công nghệ giám sát có lên ngôi?Trong luận án thạc sĩ của mình, tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: so sánh quan điểm và ý định sử dụng thiết bị định vị vị trí trẻ em của phụ huynh ở Việt Nam và Hà Lan. Kết quả nghiên cứu cho thấy, so với phụ huynh người Hà Lan, phụ huynh người Việt có niềm tin mạnh mẽ hơn rằng thiết bị định vị góp phần mang đến sự an toàn cho con cái họ khi không có bố mẹ ở bên.Trong số 220 phụ huynh người Việt trả lời khảo sát, có đến 145 người cho rằng công nghệ định vị giúp bảo vệ con họ khỏi những nguy hiểm bên ngoài và 104 người có ý định sử dụng thiết bị này. Trong khi đó, chỉ có 48 trong số 223 phụ huynh Hà Lan tham gia nghiên cứu đồng tình với quan điểm trên và 41 người có ý định sử dụng.Nghiên cứu của tôi cũng gợi ý rằng nguyên nhân của khác biệt này là Chỉ số an toàn giao thông và Chỉ số niềm tin trong xã hội của Việt Nam thấp hơn Hà Lan.Báo cáo An toàn giao thông đường bộ toàn cầu 2015 chỉ ra Việt Nam có tỷ lệ tử vong khi tham gia giao thông đường bộ là 24,5 trên mỗi 100.000 người, trong khi con số tại Hà Lan chỉ là 3,4. Theo bảng xếp hạng Niềm tin trong xã hội do Torpe và Lolle công bố năm 2011, Việt Nam đứng thứ 25, trong khi thứ hạng của Hà Lan chỉ là 9 trên 52 quốc gia được đánh giá.Cách thức chúng ta nhìn nhận và sử dụng công nghệ thực ra phản ánh xã hội ta đang sống. Trong một môi trường nơi con người cảm thấy bất an hay thiếu sự tin tưởng lẫn nhau, người ta "bấu víu" vào công nghệ giám sát như một công cụ mang lại cho họ cảm giác được bảo vệ, chở che. Ngược lại, ở một nơi mà con người cảm thấyđủ an tâm, người ta sẽ không quá phụ thuộc vào thiết bị phụ trợ.Nếu bạn để ý thì ở đây tôi nói về cảm giác an toàn, chứ không phải sự an toàn. Cảm giác là khái niệm mang tính chủ quan còn sự an toàn là một phạm trù mang tính khách quan, được xác định dựa trên số liệu, bằng chứng cụ thể. Nó cũng giống như khi bạn bỏ nhiều tiền hơn để mua một mớ rau "sạch" trong siêu thị, dù không thể tự mình kiểm chứng liệu mớ rau đó có thực sự sạch hơn rau bán ngoài chợ hay không, nhưng việc mua ở đó mang lại cho bạn cảm giác an toàn.Không thể phủ nhận các thiết bị giám sát có thể giúp hạn chế những hành động không đúng mực, phạm pháp hay giúp truy lùng dấu vết tội phạm. Nhưng thực tế chưa có nghiên cứu nào cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa việc sử dụng các thiết bị giám sát và việc giảm thiểu bền vững những hành vi xấu. Theo báo cáo của tổ chức Big Brother Watch, mặc dù là một trong những thành phố có mạng lưới camera dày đặc nhất thế giới, tỷ lệ phạm tội ở London hầu như không thay đổi kể từ khi mạng lưới giám sát này được lắp đặt vào giữa những năm 80 của thế kỷ 20.Công nghệ giám sát cũng có thể khiến những kẻ có ý định vi phạm pháp luật phải dè chừng. Nhưng không có gì đảm bảo rằng vì có camera mà cuộc sống trở nên an toàn và tốt đẹp hơn. Ở khía cạnh nào đó, chúng ta có thể rơi vào chủ nghĩa hình thức vì biết mình đang bị giám sát, hoặc những người có ý định thực hiện hành vi xấu sẽ vẫn tìm cách làm việc xấu nhưng né khỏi chiếc camera mà thôi. Như ở cơ quan bạn tôi, kể từ ngày ông sếp mới lên nắm quyền, camera đã được lắp đặt ở cổng chính để kiểm soát giờ giấc đi làm của nhân viên. Và cũng rất nhanh sau đó, một lối đi ngách - nơi từ lâu không ai buồn qua lại - được các nhân viên tái sử dụng thường xuyên.Việc sử dụng công nghệ giám sát không góp phần giải quyết gốc rễ các bất ổn trong xã hội. Ví dụ, việc Sở giáo dục đào tạo TP HCM đề xuất gắn camera ở các cơ sở mầm non tại 3 quận huyện xảy ra tình trạng bạo hành trẻ em đến nay chỉ mang lại cảm giác an tâm nhất thời. Nguyên nhân sâu xa cần giải quyết là môi trường làm việc căng thẳng, chế độ đãi ngộ chưa hợp lý, thiếu chương trình quan tâm đến đời sống sức khoẻ tâm thần của giáo viên... thì không mấy ai nói tới. TP HCM đang thực hiện dự án gắn camera nơi công cộng với kinh phí hàng nghìn tỷ đồng, song chưa có số liệu chứng minh số vụ cướp ở đây giảm đi hay công an tìm ra nhiều tội phạm hơn.Nếu có ai căn vặn, vậy tôi có lắp camera ở nhà, có cho con học ở trường gắn camera hay mua thiết bị định vị cho con không, câu trả lời vẫn là "có". Vì rốt cục tôi vẫn là một cá nhân chịu tác động của môi trường chung.Khi mà gốc rễ các vấn đề như bạo lực học đường, an ninh xã hội, sự thiếu niềm tin giữa người và người vẫn còn đó, tôi không còn cách nào khác là dựa vào công nghệ giám sát để vớt vát cho mình chút an tâm trước mắt.Lương Vân Lam Nếu mẹ bạn ở Ninh Bình thì cùng quê với tôi.Nhà tôi cũng lắp camera,nhưng ko có nghĩa là sẽ ngăn được trộm.Chỉ mục đích là trông nhà rất tiện.Và trưa nghỉ ai gọi nằm trong nhà quan sát xem có cần thiết phải tiếp họ hay ko.Tôi lắp camera mục đích đầu tiên là có kẻ hay đổ rác bên đường đối diện nhà mình.Hỏi ko nhận,từ khi lắp xong tôi bắt sống .ko cãi chày cãi cối dc nữa.nói chung rất tiện... Tôi lắp camera để trông coi bảo vệ công trình đang xây dựng nhà ở tại làng quê, quan sát được kẻ nhiều lần đột nhập vào vác trộm vật liệu xây dựng như sắt thép, các thiết bị thi công..., khi triết xuất hình ảnh và báo xã thì được trả lời là "phải tự trông nom chứ, thấy mặt kẻ trộm nhưng nay biết nó ở đâu". Kinh phí hàng ngàn tỷ đồng nhưng không giải quyết được vấn đề tận gốc. Xã hội càng phát triển, Niềm tin của con người càng đi xuống. Cảm ơn bài viết của tác giả! Có ... còn hơn ko.. có camera :( 4 mắt mà hẳn 12tr thì đắt quá ! Bài viết hay và thực tế quá. Tôi đọc nhiều bài đề cập giải quyết ngọn. Trong khi giải pháp cái gốc nói thì dễ, làm mới khó, thì giải quyết ngọn có cái tốt của nó. Camera thực sự giúp ích rất nhiều. Mai lắp đã, nhiều người dùng thế này mình không thể phớt lờ được Hở ra là mất trộm. Camera ở nước nào cũng nhiều, ở ta mới đua theo thôi. 1 người làm camera 10 năm cho hay. Nhờ cam có thể bắt đc kẻ gian, nhưng vấn đề ở chỗ xử lý kẻ gian thế nào? Tôi chỉ thấy mỗi cái tiện là mình biết đc chính xác diễn biến ở nhà mà quản lý con, hoặc người giúp việc. Kẻ gian mà đột nhập thì chỉ cần 1-2 phút là xong việc. May ra vô tình bạn bật ĐT lên xem đúng lúc đó mà phát hiện đc, gọi hàng xóm sang giúp (nếu may mắn có nhà, lại may mắn lần 2) cũng mất khoảng 5 phút. Lúc đó mọi việc đã xong. Bố mẹ vợ tôi ở quê chỉ có 2 ông bà với nhau, cũng lắp camera an ninh nhưng mục đích chính là để con cái ở xa thỉnh thoảng truy cập xem bố mẹ sống thế nào, lâu không thấy người đi lại ngoài sân vườn thì điện về hỏi xem có chuyện gì hay ốm đau gì không, còn lại thì mục đích phụ mới là trông trộm. Tôi thấy thế kể cũng tiện đấy chứ. Ngoài việc lắp camera thì ko biết tác giả đã làm gì thêm để thay đổi môi trường sống. Khi mà 5 năm lại có sự thay đổi. Gắn camera xong thì phải có người quan sát, để có ai làm điều gì đó, người quan sát biết được & xử lý, chứ không phải gắn camera để hù kẻ trộm ( hoặc người làm gì đó xấu ) hoặc là để đó cho có, khi có chuyện gì xảy ra thì return lại để xem, rồi mới tìm ra thủ phạm. Tôi đã từng chứng kiến mất 2 vụ trộm, xem lại camera chỉ toàn thấy bóng mờ mờ, chả nhận ra ma nào cả, cũng như không. Hoặc có chỗ gắn camera nhiều quá, trên màn hình có đến 12 ô quan sát ( cho 12 cái camera ) thì ai mà quan sát nổi. Thế nên, để tránh chuyện " thấy người ta ăn khoai, cũng vác mai đi đào ", phải cân nhắc xem bao nhiêu camera là vừa & ai sẽ chịu trách nhiệm quan sát, chứ không phải gắn theo phong trào, cho nó " oai ". Ở những nơi có đèn sáng, có camera hay không biết đường đi nước bước thì tội phạm sẽ e dè vì rủi ro bị phát hiện cao hơn.Lắp camera ở nơi công cộng (bởi chính quyền) là tốt, nó cung cấp thông tin, bằng chứng để hành pháp và tạo rào cản tâm lý với tội phạm.Tuy nhiên, nếu bằng chứng này không đi kèm chế tài đủ sức răn đe, đánh vào gốc rễ của sai phạm và đồng thời mang tính nhân văn thì việc lắp đặt camera đúng là không hiệu quả. Hoặc trường hợp có mà không dùng, thấy mà không phạt đến nơi đến chốn, thì đúng là không hiệu quả.Camera là công cụ, có thêm công cụ không làm xấu đi vấn đề, mà quan trọng là quản lý và sử dụng như thế nào.Còn vấn đề gốc rễ mà bạn nói thì tôi đồng ý, đó là quản lý xã hội, lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tết nay về tui cũng lắp camera cho cái nhà ở quê. Lâu lâu tui nhớ nhà tui ngồi mở xem.