Biết ước mơ Nếu đã đọc về "tám trí thông minh", và đồng cảm với điều tôi đã viết trong bài Học để tự do thì ngay từ thuở học sinh, mỗi bạn (và cha mẹ khuyến khích con) nên tự do lựa chọn con đường tương lai của mình.Tôi muốn kể câu chuyện về bạn tôi. Ngay sau khi tốt nghiệp Trường trung cấp Sư phạm trung ương, bạn đã từ chối việc được phân công về tiếp quản Thủ đô để xin về Lào Cai, một tỉnh miền núi xa xôi chỉ vì ước ao sẽ trở thành nhà văn.Đành rằng nghề nào muốn giỏi cũng khó nhưng theo tôi viết văn là nghề khó nhất. Không phải ai cũng có thể trở thành nhà văn. Rất nhiều người muốn trở thành hội viên Hội nhà văn, nhưng họ quên rằng dù có cái thẻ hội viên song người đọc khó có thể coi họ là nhà văn khi các tác phẩm anh viết ra không để lại dấu ấn gì trong lòng công chúng. Nghề gì muốn giỏi cũng phải học nhưng nghề viết văn thì không ai dạy nổi. Vậy mà bạn tôi đã tự làm được. Đó là nhà văn Ma Văn Kháng, người bạn học với tôi thời cấp ba.Năm 1954, sau khi tốt nghiệp trường Sư phạm trung cấp Trung ương ở Nam Ninh, Trung Quốc, tôi vì quá ít tuổi nên được cử về học tiếp Đại học Sư phạm khoa học tại Hà Nội, Kháng được cử về tiếp quản Thủ đô để dạy cấp II. Một vinh dự hiếm có lúc ấy. Nhưng Kháng đề nghị được về Lào Cai. Bạn bè ai cũng nghĩ Kháng quê ở Lào Cai, đâu biết quê anh ở ngay ngoại thành Hà Nội.Kháng xin về Lào Cai vì trong người đã có máu viết văn và nghĩ rằng lên biên cương với đông đảo bà con dân tộc ít người mới là mảnh đất để tôi luyện ngòi bút. Thời đó Lào Cai còn loạn lạc. Kháng phải tham gia nhiều công tác tiễu phỉ, xây dựng hợp tác xã... trước khi trở thành ông giáo. Kháng bám chặt lấy mảnh đất ngồn ngộn tư liệu sống ấy trong rất nhiều năm.Truyện ngắn đầu tiên dưới tên Ma Văn Kháng được đăng trên báo Văn nghệ với nhầm tưởng là một người dân tộc Tày tập viết đã là nguồn động viên quý giá bắt đầu sự nghiệp của một nhà văn cho đến tận hôm nay, khi đã bước sang tuổi 80. Tôi không muốn kể về thành tựu văn chương của Kháng vì với giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng ASEAN và hàng chục luận án thạc sĩ, tiến sĩ khai thác về nhà văn này đã nói lên quá đủ.Tôi viết bài này chỉ vì quá xúc động khi đọc cuốn tiểu thuyết mà Kháng nói "có lẽ là cuốn tiểu thuyết cuối cùng của mình tặng Lân Dũng". Tôi nói ngay với Kháng: "Mình kém bạn hai tuổi, lại mang hai stent trong động mạch vành rồi nhưng không bao giờ mình nghĩ đã viết cuốn sách cuối cùng. Nói thế là nói dại. Còn sống còn phải viết, còn phải cống hiến".Đó là cuốn "Người thợ mộc và tấm ván thiên". Cuốn tiểu thuyết giản dị về một ông giáo bị trù dập phải đi học nghề mộc để nuôi vợ con, và sau cùng khuyên ông thầy dạy nghề mình đừng lấy ác để trả thù ác. Chỉ có vậy thôi mà tôi phải đọc rất chậm từng dòng, từng trang vì một lý khác.Đó là điều tôi muốn tâm sự với ai có mộng ước viết văn: phải biết chục, biết trăm, thậm chí biết nghìn điều mới viết thành một. Một sự nghiệp thành tài là sự tự học suốt đời qua cuộc sống quanh mình, qua kiến thức thu nhận được từ sách vở, từ bạn bè. Với nhà văn, cuộc đời thấm vào máu thịt và chảy ra ngòi bút đúng lúc, đúng chỗ. Người đọc thấy thú vị không chỉ bởi diễn biến cốt truyện mà chính là thấy mình học được thêm nhiều điều, khiến kiến thức của mình rộng ra, tâm hồn mình được tắm mát và nhân lên niềm vui sống.Tôi cũng mới đọc cuốn sách của cô bé 16 tuổi, Trịnh Thị Huyền Vi, là con gái cưng của bạn tôi - nhà báo Trịnh Bá Ninh. Tôi biết cháu từ nhỏ và không ngờ năm nay cháu đã là sinh viên năm thứ nhất của Đại học Công nghệ Indiana. Ninh tặng tôi cuốn sách cháu Vi viết về những năm học phổ thông ở Mỹ. "Tôi được dạy là tôi luôn phải cố gắng, cố gắng để tìm ra con đường của mình vì tôi còn trẻ. Và người trẻ nào thì cũng lạc lối, vấp ngã rất nhiều lần", Vi viết, "Không phải cặp sách nặng mà ước mơ mới là nặng. Dù bạn muốn thành ai thì bạn cũng phải nỗ lực hết mình. Bạn không thể cứ mãi sống một cách bất cẩn rồi mong mơ ước của mình thành sự thật... Ai biết sau này sẽ thế nào, nhưng thanh xuân chỉ có một lần, lãng phí nó để sống một cuộc đời núp sau bóng người khác thì không bao giờ là đáng nhớ cả".Thế giới ngày mai biết bao thách thức nhưng cũng tràn đầy cơ hội dành cho những người có ý chí phấn đấu, có sức khoẻ, có ngoại ngữ, am hiểu công nghệ thông tin và nhất là can đảm dám ước mơ lớn.Các cháu học sinh, những nhà giáo, nhất là các nhà quản lý đang nắm vận mệnh của cả nền giáo dục, liệu có thể thay đổi 180 độ trong suy nghĩ về mục đích sống, về tương lai, về ý nghĩa của hạnh phúc và tự hỏi cách dạy, cách học của ta phải thế nào để giúp người trẻ không thụ động và lạc lối?Nguyễn Lân Dũng Về bản chất, con người chúng ta ít nhiều đều giống nhau. Trước những trải nghiệm tích cực hay đẹp đẽ, chúng ta xử lý không mấy dị biệt. Điểm khác nhau cơ bản nhất, tách biệt phàm nhân và kẻ xuất chúng nằm ở cách mà mỗi cá nhân đối diện, vật lộn và vượt qua nghịch cảnh ra sao. Nói cách khác: mọi điều chúng ta nhận được trong cuộc sống không phải được xác định bởi lòng khát khao; mà phụ thuộc vào chỉ số vượt khó ở mỗi cá nhân (AQ-Adversity Quotient). Trước khi đòi hỏi mỗi em học sinh "dám mơ ước", liệu cha mẹ (những người gần gũi các em nhất) đã chia sẻ, vun đắp gì cho con mình trong việc định hình tự nhận thức về bản thân, trang bị kỹ năng cũng như trò chuyện với con về quan niệm, mục đích sống. Không thể hô hào các con "dám mơ ước" nếu ba mẹ không chịu lắng nghe các con, thậm chí còn áp đặt quan niệm sống của bản thân lên con mình. Hay quan niệm mình trước đã khốn khó, khi đã dư đủ vật chất thì cưng con hết mức cũng vô hình trung làm con ỷ lại, mang tâm lý "ăn sẵn", mòn đi tâm lý phấn đấu. Ở trường, cái Tôi/ bản sắc cá nhân của con trẻ cần phải được ghi nhận, tôn trọng và định hướng đúng đắn. Hơn ai hết, các Thầy cô là người nhìn nhận được thiên tư của con về một môn học hay ưu điểm mà về sau con có thể phát huy được. Thực tế cũng cho thấy, nếu điều bạn đam mê, theo đuổi mà "nhu cầu" của xã hội về ngạch đó không cao thì để anh tồn tại được cũng đã đầy khó khăn, chứ chưa nói đến việc anh sống được với đam mê mà mình theo đuổi. Cho nên, nói "dám mơ ước" dù mang tính cá nhân, nhưng để "sống chết cho lý tưởng" đó, đôi khi cá nhân thậm chí còn phải giằng xé, đấu tranh với chính mình. Nhưng nói như John S. Mill: "Thà làm một con người không được thỏa mãn, còn hơn là làm một con vật được thỏa mãn". Ý thức mình bất toàn để còn vươn lên, ý nghĩa cao nhất của cuộc sống, phần nào đó ở khát khao miên viễn này. Muốn nền giáo dục thay đổi trước tiên phải bỏ bệnh thành tích trong các trường học,  trong các trường học có những cánh tay học sinh dơ lên trong giờ dự giờ của các lớp là có sự sắp đặt mà cũng chỉ để đấy thì thay đổi kiểu gì? Các thầy cô và cha mẹ là những người định hướng cho con cái bước đi mà thử hỏi thầy cô còn lo thành tích cho trường và bản thân thì các con có đi đúng hướng? Theo tôi ngành giáo dục nên có những cách quản lý chéo giữa các trường học và tuyên dương những thầy cô phát hiện ra tiêu cực và chất lượng giảng dạy không tốt thì mới khuyến khích được cái chất lượng giảng dạy thực hiện nay. Không ai trên thế giới này có thể thay đổi được người khác trừ khi họ tự thay đổi. Bởi vậy ta có thể tìm cách nào đó để họ tự thay đổi. Thêm nữa để thay đổi 180 độ chỉ với số ít còn với toàn bộ thì không thể. Có 3 yếu tố để kích thích sự thay đổi :Thiên thời: khả năng tư duy sẵn có từ khi mới sinhĐịa lợi: ngành giáo dục, thầy côNhân hòa: cha mẹTrong 3 cái trên thì nhân hòa quan trọng nhất- Thiên thời: sẵn có là thông minh thì không nói nhưng sinh ra hơi đần hơi chậm thì sao! “ có đức mặc sức mà ăn”, có thể tạo thêm đức bằng các hành động thiện nguyện giúp đỡ chúng sinh đặc biệt là giúp đỡ những người không được đi học.Theo tôi cách trực tiếp phát triển tư duy đó là thiền định. Tôi ngày bé đầu óc chậm chạp nhưng nhờ ngồi thiền 3 tháng mà trở lên thông minh hơn 1 chút :).- Nhân hòa:Trong 3 tháng hè gia đình nào có điều kiện gửi các cháu lên chùa hay thiền viện để các cháu thực hành thiền định là tốt nhất. Tất nhiên ta phải tìm cách kích thích mong muốn được thiền định của các cháu bằng “nhân hòa” đề cập phía dưới.Thiền định không nhất thiết phải ngồi thiền, nghĩa của thiền định là tập trung cao độ - HỘI TỤKhúc củi khô để ngoài nắng cả ngày không cháy, cả năm không cháy nhưng có 1 cái kính hội tụ ( kính lúp) thì 1 phút nó sẽ cháy- các tia nắng không lan man mà tập trung vào 1 điểm duy nhất.Thiền định khác với Thiền Tông. Thiền tông là 1 tông phái thiền, ta phải ngồi thiền và theo giáo lý của tông phái đó. Còn thiền định thì bất cứ ai đạo nào cũng học được, ta chỉ cần tập trung – hội tụ vào 1 điểm là được. Không nhất thiết phải ngồi thiền, mọi lúc mọi nơi ta đều có thể tập trung được. Con của tôi cả năm không bao giờ làm bài tập về nhà trước kỳ thi 2 tuần cắt WiFi, cất tivi vào hộp, tịch thu điện thoại để các cháu hội tụ duy nhất vào 1 điểm đó là học – 2 tuần này bằng 9 tháng học nhưng điểm lại cao hơn. Ngoài ra để loại bỏ những thứ lan man khác ( lan man là ngược với hội tụ) ta phải loại bỏ hay giảm bớt các loại hưởng thụ về vật chất, lẫn tinh thần – những thứ làm phân tán sự tập trung. Nếu người lớn mà cũng “thích giảm hưởng” thụ thì cũng dễ khiến trẻ em cũng vậy. Nếu cả nhà thực hành giảm hưởng thụ thì mỗi lần giảm bớt 1 sự hưởng thụ thì đó là ta “đang hưởng thụ”.Có thể thay đổi sở thích hưởng thụ theo link:https://vnexpress.net/goc-nhin/dung-yeu-benh-vien-3919558.html?commentid=30221327- Địa lợi:Với thầy cô: “ người thầy bình thường chỉ biết nói, thầy giỏi biết giải thích, thầy xuất chúng biết minh họa, thầy vĩ đại biết cách tạo ra cảm hứng”Ngành giáo dục: hội tụ 3 khúc củi sauKhúc 1: loại trừ, giảm bớt tham nhũngKhúc 2: bớt lý thuyết đi 2/3 tăng thực hành lên gấp 3 cho giáo trình họcKhúc 3:tăng lương cho GVTham khảo thêm 1 cách tạo ra cảm hứnghttps://vnexpress.net/goc-nhin/tu-nhung-cau-chuyen-au-tho-3911917.html?commentid=29999512Khi đã có đủ 3 yếu tố trên rồi ta có thể kích thích sự tự thay đổi suy nghĩ 180 độ của các em bằng các ƯỚC MƠ – mong muốn. Nếu thiếu 3 yếu tố trên thì ước mơ cũng chỉ là ước mơ viển vông trừ khi em đó sinh ra đã “xuất chúng”.Những hành vi, suy nghĩ, cách ứng xử của ta đều tạo ra các tần số phóng vào vũ trụ, vũ trụ sẽ phản hồi lại năng lượng, tần số giống như vậy. Ai ước mơ mà liên tục nghĩ về nó thì nó phản hồi trước, tức là người đó thực hiện thành công được ước mơ trong cuộc sống. Ước mơ nào vì nhân loại, vì chúng sinh sẽ được phản hồi ngay lập tức ( ví dụ dám bỏ hết cả tài sản, sự nghiệp thậm chí tính mạng để giúp nhân loại, chúng sinh). Ước mơ nào mà ít nghĩ đến, hay ước mơ nào mà ích kỷ chỉ lo cho bản thân nó phản hồi rất chậm vì người xếp hàng để vũ trụ phản hồi rất dài – 7 tỉ người thì đến 6,999 tỉ người ở dạng này tức là hàng chờ là 6,999 tỉ :)Đã ước mơ thì ước mơ thật lớn vào, tất nhiên là phải đúng với sở thích của mình, vì đúng sở thích thì ta mới thường xuyên nghĩ đến. Càng nghĩ đến nhiều sự phản hồi (thành công) càng sớm. Ước mơ lớn và thường xuyên nghĩ đến, liên tục nghĩ đến cũng chính là 1 sự tập trung, hội tụ ở phần nhân hòa phía trên.Ước mơ lớn có lợi thế hơn ước mơ nhỏ rất nhiều. Nếu ước mơ lớn quá sức của mình thì ta có thể giảm dần ước mơ cho đến khi vừa sứcTóm lại ước mơ càng lớn càng tốt, liên tục tương tác và nghĩ đến nó. Lúc đó dù chưa thành công ước mơ đó ta đã thành nhân hay giàu có. Trên thế giới có 2 tỉ phú nổi tiếng ước mơ chinh phục vũ trụ, mặc dù ước mơ chưa thành họ đã là tỉ phú, họ cũng phóng lên không gian 1 số vệ tinh...Người già có ước mơ được không? “Nếu chỉ còn 1 ngày để sống” cũng nên ƯỚC MƠ Đọc mà thấy xót xa, "thay đổi 180 độ trong suy nghĩ" nhưng cuối cùng lại là 360 độ khi thực hiện. Thời điểm này đọc một tin về giáo dục lại buồn cho nghề của mình. Bản thân tôi, và nhiều thầy cô là HS cũ của tôi theo nghề giáo vì thần tượng thầy cô, ước mơ cống hiến dạy chữ dạy người. Nhưng thời gian nay chúng tôi thật sự thấy nghề thật mong manh. HS thì bị ám ảnh bởi MXH, bây giờ tìm một HS 12 xếp loại học lực TB cuối năm còn khó hơn ngày chúng tôi đi học được HSTT. Ngày xưa chúng ta quá dốt hay bây giờ HS quá giỏi. Ma Văn kháng: tôi là nhân vật được GS TS. Lân Dũng vinh dự nêu tên trong bài viết đây. Với tôi, chính GS TS Lân Dũng là một mẫu hình của một tuổi trẻ biết ước mơ và dám thực hiện ước mơ. Thực ra thì ước mơ là thuộc tính của mỗi con người. Nhưng dám dấn thân vào cuộc đời với tất cả sự khắc nghiệt của nó để thực hiện ước mơ thì ko phải ai cũng dám. Bởi vậy nhà trường và các bậc phụ huynh cần gây dựng cho các em lòng dũng cảm đương đầu, thậm chí sự can trường bất chấp cả gian khó hi sinh thiệt thòi cô độc, phải dám độc hành kỳ đạo để thực hiện cho được ươ mơ! Cám ơn GS ts Lân Dũng bạn thân mến và ngưỡng mộ của tôi. Tôi nhận thấy: quy kết tình trạng người trẻ thụ động và lạc lối hiện nay cho mỗi nền giáo dục ở nhà trường là hơi hạn hẹp. Nền giáo dục ở trường học (từ tiểu học) của ta tồn tại nhiều vấn đề thì không có gì bàn cãi. Nhưng giáo dục ở địa phương và gia đình càng vô cùng quan trọng bức thiết nhưng thấy hơi ít người ý kiến quan tâm sửa đổi.Ví dụ một mảng nhỏ như sau: tôi ở nước ngoài, người ta giáo dục cho trẻ từ tuổi 0 cho tới mầm non rất kỹ, quan sát để ý từ mốc phát triển trí tuệ theo từng tháng cho tới 3 tuổi. Nhưng ở ta, cha mẹ sinh con xong chăm được một thời gian thì buộc phải để con cho ông bà chăm hoặc gửi nhà trẻ, mầm non tự phát ở địa phương, hoặc đơn giản là nhờ cậy ai đó trông hộ để bươn chải mưu sinh. Tất cả những người chăm trẻ này đều không thật sự quan tâm đến sự phát triển tâm lý và trí tuệ của trẻ, hầu như đều xoay quanh việc ăn ngủ, cho xem tivi hoặc youtube để giữ trẻ an toàn trong nhà, trong cả một ngày, ngày qua ngày cho tới khi đủ tuổi đi học. Và hầu như không ai nghĩ nhưng năm đầu đời như thế có ảnh hưởng quan trọng đến một đứa trẻ như thế nào. Tôi về nước ăn Tết có để ý xung quanh xóm xem người ta chăm con thế nào, những đứa nhỏ ngày nghỉ không đi học hoặc không ai trông sẽ được ba mẹ dắt theo bên mình nhưng tay luôn cầm điện thoại hoặc ipad xem hoặc chơi game để ngồi yên lặng, không quấy rầy người lớn. Cuối tuần thấy nhiều người dắt con đi siêu thị nhưng bé mới quấy khóc một chút là mở youtube, game...cho xem, cha mẹ thảnh thơi.Những đứa trẻ bị mài mòn đầu óc từ thuở bé như vậy, thì học hành thế nào? dù cho cách giáo dục ở trường có cởi mở hơn nữa nhưng nếu cha mẹ không quan tâm/ không đủ điều kiện tiền bạc để quan tâm/ không đủ trí tuệ để quan tâm và định hướng cho con cái; và vấn đề nhà trẻ, mầm non tự phát không được quản lý đúng mực, thì cũng khó thay đổi vấn đề lắm. Cảm ơn Bác! Bài viết rất tâm huyết như vốn dĩ con người bác vậy. Chúc bác sức khoẻ và có nhiều hơn nữa những bài viết, hành động nhắm tới mục đích tốt đẹp cho nền giáo dục nước nhà. Khổng Tử có học trò tên Mỗ, người nước Đằng. Mỗ học vào loại trung bình, song luôn luôn tự cho mình là giỏi nhất. Học được vài năm, Mỗ xin về nước vì tưởng rằng đã học hết đạo của thầy. Tử Cống thấy vậy hỏi:- Người ấy về nước rồi làm quan có sao không?Khổng Tử rung đùi đáp:- Không sao.Lại hỏi tiếp:- Làm tướng có được không?Khổng Tử vuốt râu đáp:- Được.Lại hỏi tiếp:- Thế nhỡ về làm giặc?Khổng Tử vừa ngáp vừa trả lời:- Cũng không hại gì.Bấy giờ Tử Cống mới yên tâm mà thủng thẳng:- Nghe nói Mỗ xin về nước chỉ để làm thầy!Khổng Tử vừa nghe câu đó, bỗng giật bắn mình. Thế là chân không kịp xỏ giày, áo không kịp cài khuy, vội vàng lao ra cổng chạy như hớt hơ hớt hải. Học trò đuổi theo hỏi: “thầy chạy đi đâu?”. Khổng Tử vừa chạy vừa đáp:- Sang ngay nước Đằng.Học trò lại hỏi: “sang nước Đằng làm gì?”.Khổng Tử vẫn vừa chạy vừa trả lời:- Sang ngăn không cho tên Mỗ làm thầy. Hắn có làm quan thì cùng lắm chỉ hại đến một ấp. Làm tướng cũng chỉ hại đến một thành. Thậm chí có làm giặc cũng chưa chắc đã hại nổi ai. Nhưng nếu hắn làm thầy thì sẽ hại đến muôn đời. Ngay cả ta cũng khó mà tránh khỏi liên luỵ 4 ngày nữa cháu thi toán 2, và thực sự không có 1 chút tâm trạng để ôn bài, đọc bài viết này thất thật xấu hổ về bản thân, cháu cũn có 1 ước mơ lớn là đi du học, thế nhưng xong năm nhất đh rồi mà vẫn dậm chân tại chỗ nếu không muốn nói là thụt lùi so với các bạn,cháu trằn trọc về tương lai hứa chăm nhưng rồi lại đâu vào đó, đọc câu này của emm mà xấu hổ với bản thân quá" Tôi được dạy là tôi luôn phải cố gắng, cố gắng để tìm ra con đường của mình vì tôi còn trẻ. Và người trẻ nào thì cũng lạc lối, vấp ngã rất nhiều lần", Vi viết, "Không phải cặp sách nặng mà ước mơ mới là nặng. Dù bạn muốn thành ai thì bạn cũng phải nỗ lực hết mình. Bạn không thể cứ mãi sống một cách bất cẩn rồi mong mơ ước của mình thành sự thật... Ai biết sau này sẽ thế nào, nhưng thanh xuân chỉ có một lần, lãng phí nó để sống một cuộc đời núp sau bóng người khác thì không bao giờ là đáng nhớ cả". Mỗi bài của bác còn hơn nghìn bài diễn văn trên nghị trường. Kính chúc bác luôn vui khỏe để cống hiến nhiều hơn cho đất Nước Ước mơ thật quá quan trọng, người không có ước mơ như con thuyền không có bánh lái, sẽ chẳng có mục tiêu, không có mục tiêu thì không có con đường, ... điều đó thật nguy hiểm biết bao!Bác viết rất hay và ý nghĩa, mong bác có nhiều bài viết hơn nữa để truyền động lực cho các thế hệ Cảm ơn bài viết của Giáo sư. Tìm kiếm ước mơ và theo đuổi ước mơ của cũng giống như việc đi tìm lời giải cho một bài toán khó. Cho dù quằn quại, nhọc sức và đánh đổi cả việc thức trắng nhiều đêm để tìm ra đáp án thì điều đó cũng là việc mỗi chúng ta phải làm để tìm kiếm một thứ gì đó thuộc về riêng mình. Vì đó là điều chúng ta được dạy. Được dạy "phải cố gắng để tìm ra con đường của mình". Năm phút hướng dẫn của thầy cô có thể đánh đổi thành tựu "thức trắng hàng đêm" của cá nhân. Vì khi chúng ta không cố gắng tìm kiếm và theo đuổi thành tựu của riêng mình, chúng ta sẽ mãi sống trong cái bóng của người khác… Cháu năm nay học 11. Cháu học khá lệch và thế mạnh của cháu nghiêng về các môn xã hội nhiều hơn. Cháu thích ngoại ngữ, viết văn và tìm hiểu lịch sử. Nhưng bố mẹ cháu vẫn luôn giữ tư tưởng của thời đại cũ, phải học giỏi Toán, phải học làm bác sĩ, kĩ sư thì mới giàu, mới hạnh phúc. Ông ấy luôn nhìn vào con điểm 6,7 của môn Toán mà trách mắng cháu nhưng lại chẳng thèm ngó ngàng đến con điểm 8.5 bài thi môn Văn, con điểm cao nhì khối. Ba cháu không tiết tiền cho cháu đi học thêm Toán, Lý, Hoá nhưng khi cháu mua một cuốn sách Lịch Sử 40.000 ba lại không vui. Nhưng cháu lại cảm thấy, bỏ ra 40.000 đồng cho cháu được nhiều kiến thức gấp đôi, gấp ba so với 400.000-500.000 đồng mỗi tháng tiền học Toán. Cũng may là cháu khá mạnh mẽ, nên cháu chỉ muốn theo đuổi cái mình thích và làm cái mình giỏi nhất. Bố cháu có thể mắng cháu bây giờ, nhưng cháu tin tương lai ông ấy sẽ khác. Cháu biết có các bạn ở độ tuổi cháu cũng rơi vào trường hợp như vậy. Mong là các bạn đủ kiên cường đã vượt qua, cuộc sống là của các bạn, các bạn không cần giỏi mọi thứ nhưng cái các bạn thích, các bạn nhất định phải giỏi. Cháu cũng thật mong các cô chú khi đọc được cmt này của cháu có thể suy nghĩ thoáng hơn về đam mê của con mình mà ủng hộ chúng cháu. Đừng bắt một con cá phải leo cây hay một kiến phải xây một toà lâu đài!