Lãng phí sách giáo khoa Trong chiếc ba lô nặng trĩu của con lúc nào cũng phải có đủ những cuốn sách theo danh mục yêu cầu đó, nhiều khi chỉ vì “nhỡ cô bảo lấy ra học”. Mỗi lần cùng con soạn sách vở và đồ dùng học tập, mẹ con lại bất đồng vì mẹ muốn bỏ bớt ra, con khăng khăng cho hết vào. Có những môn cần đến ba quyển sách và ba quyển vở. Ví dụ, riêng môn Tiếng Việt lớp Một thì có: sách giáo khoa Tiếng Việt, sách - vở tập viết, sách - vở bài tập Tiếng Việt. Chiếc ba lô của con tôi thường xuyên nặng vài cân. Lần nào xách thử những chiếc ba lô của học trò, tôi cũng xót xa vì quá nặng.Lên cấp học cao hơn, mỗi môn học cũng thường phải có ít nhất hai đầu sách. Ngoài ra, tùy từng trường, tùy từng môn, tùy từng giáo viên, học sinh được yêu cầu trang bị thêm vở bài tập - được in dưới dạng sách, rồi sách tham khảo.Có khoảng 20 triệu học sinh bước vào năm học mới mỗi năm. Một trong mối quan tâm  hàng đầu của phụ huynh là mua đủ sách giáo khoa cho con. Sách năm trước của anh, năm nay em không dùng được. Nên năm nào cũng vậy, nhu cầu về sách giáo khoa không bao giờ giảm, dù còn rất nhiều gia đình nghèo, để mua một bộ sách giáo khoa cũng phải suy nghĩ, chưa kể nếu họ có vài ba đứa con đi học.Nói đến sách, nói đến gần 100 triệu bản sách phải bỏ đi hàng năm do không thể tái sử dụng, tôi lại ngậm ngùi nhớ đến một người bạn. Nhiều năm nay, cứ chuẩn bị vào năm học mới, anh lại đau đáu làm thế nào để có sách cho trò nghèo vùng cao. Sách mới thì không đủ tiền mua, sách cũ xin được thì không thể dùng. Vậy mà người ta vẫn thản nhiên biến sách cũ thành đồng nát, thản nhiên nhìn trẻ nghèo thất học, và vẫn thản nhiên vẽ lên những kế hoạch nghìn tỷ. Sự thản nhiên đó đáng sợ ở chỗ luôn có sức bao trùm và lan rộng không thể kìm hãm. Nó vẫn chưa được phanh lại bởi những người có trách nhiệm, có thẩm quyền đã không làm gì; còn những người dân thường chỉ biết hiền lành tuân thủ hoặc thở dài chấp nhận. Cơ chế độc quyền dành cho Nhà xuất bản Giáo dục trong việc phát hành sách giáo khoa suốt hàng chục năm qua liệu có tạo ra những mục tiêu phi giáo dục? Dư luận đã đặt hoài nghi như vậy khi sách liên tục được cải cách sửa đổi từ dạng có thể dùng nhiều lần sang dạng chỉ dùng được một lần, từ hình thức một cuốn cho một môn học đến nhiều cuốn cho một môn học; khi chính Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng đã nhấn mạnh có thực tế là nhiều trường bằng cách này hay cách khác ‘ép’ học sinh, phụ huynh mua sách tham khảo để hưởng hoa hồng, rằng đây là “một trong những biểu hiện của tiêu cực trong giáo dục”.Một lớp học ở trường công có sỹ số trung bình là 45 học sinh với năng lực nhận thức cũng như định hướng tương lai khác nhau. Nên sách giáo khoa trong các trường phổ thông, theo tôi, chỉ đủ sức gánh một sứ mệnh duy nhất là trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản ở mức độ phổ cập. Để vượt qua giới hạn phổ cập và đạt mục tiêu cao hơn, xa hơn, sách giáo khoa cũng như những bộ sách được biên soạn dành cho giáo duc đại trà chắc chắn không phải là lựa chọn tối ưu.Bản thân tôi từ lâu cũng đã không còn phụ thuộc nhiều vào sách giáo khoa khi lên lớp. Với tôi nếu một giờ học chỉ xoay quanh nội dung trong sách giáo khoa thì cực kỳ đơn điệu và nhàm chán. Tôi luôn cố gắng sử dụng máy chiếu, máy tính, tranh ảnh, phim, bài hát hoặc các tài liệu bổ trợ để giúp học trò tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả nhất. Tất nhiên, mỗi môn học có một đặc thù và không phải lúc nào chúng tôi cũng có thể soạn được những giáo án như vậy. Trong điều kiện giáo viên bị bó chặt giữa vô số khó khăn như hiện tại thì việc này đòi hỏi sự cố gắng và tâm huyết rất lớn. Dạy học không phụ thuộc nhiều vào sách giáo khoa cũng là cách dạy mà tôi đã tiếp nhận được trong thời gian học tập tại Nhật Bản. Buổi học đầu cách đây gần 20 năm đã cho tôi ấn tượng sâu sắc đến tận bây giờ. Giờ học bắt đầu bằng một bài hát do ca sỹ nổi tiếng của Nhật trình bày, xen kẽ các đường link có nội dung liên quan đến bài học, những hình ảnh sống động của lớp lớp thanh niên đầy sức trẻ và hoài bão trong công cuộc kiến thiết đất nước đã chuyển tải đến trái tim cũng đầy sức trẻ và hoài bão của tôi khi đó một nguồn năng lượng mạnh mẽ.Người thầy cứ thế hướng đạo cho tôi tiếp cận những kiến thức đất nước học, văn hóa và giáo học pháp một cách đầy sáng tạo. Còn sách giáo khoa được dùng để tham khảo, được xem như một khung năng lực để tham chiếu. Hết khóa học, tôi đạt được cấp độ gì, biết vận dụng kiến thức ra sao, và quan trọng là trở thành con người có tố chất như thế nào, đó mới chính là thước đo chất lượng giảng dạy của người thầy.Rõ ràng chất lượng giáo dục không hề phụ thuộc vào một bộ sách giáo khoa duy nhất, càng không thể giao phó cho một nhóm người độc quyền định đoạt con đường tiếp cận tri thức cho khoảng 20 triệu học sinh phổ thông. Có rất nhiều chiếc chìa khóa để mở các cánh cửa khác nhau dẫn vào những ngôi nhà khác nhau. Người thầy nào tìm được chiếc chìa khóa hữu hiệu nhất, mở được cánh cửa dẫn vào ngôi nhà tốt nhất sẽ trở thành lựa chọn tất yếu của xã hội.Năm học này, khoảng 100 triệu bản sách được bán ra, đồng nghĩa với việc khoảng 100 triệu bản sách trở thành giấy vụn, và khoảng 1.000 tỷ đồng của phụ huynh phải trả cho các đại lý sách. Bên cạnh sự lãng phí đó, tôi lại bị ám ảnh bởi những ánh mắt của trẻ vùng cao khi không có nổi một cuốn sách để đón ngày khai giảng.Công nghệ làm sách giáo khoa, vì đâu, đã thiếu nhân văn ngay trong chính một ngành nghề cần nhân văn nhất?Đỗ Sông Hương Nhớ một thời,hễ khi bước vào năm học mới, mỗi cuốn vở và đặc biệt sách giáo khoa luôn được chúng tôi lấy giấy báo bọc quanh bìa lại. Hơn ai hết, vì chúng tôi hiểu sách- vở là những người bạn sẽ gắn bó dài lâu, thân thiết với mình trên con đường học tập. Việc bọc cuốn sách, quyển vở tuy nhỏ bé, nhưnh thể hiện sự cẩn trọng, mà xa hơn, là sự trân trọng tri thức.1- Sách giáo khoa không như thứ "đồ dùng một lần". Việc mỗi năm phải thay, in, mua bộ mới...rõ ràng vừa lãng phí, vừa vô hình chung hình thành nên một tâm lý thiếu trân trọng ở trẻ với những vật thiết thân. Như vậy chẳng đi ngược lại ý nghĩa giáo dục lắm sao?2- Sách giáo khoa chỉ là tài liệu định hướng, gợi mở. Do đó, việc xã hội hóa khâu biên soạn, phát hành sẽ tránh được việc "độc quyền" như hiện tại. Tôi ủng hộ "một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa" chính vì cái lợi nhiều nhất, sẽ thuộc về phụ huynh và học sinh. Mỗi con trẻ là một thế giới, chớ nhào nặn các con vào cùng một chiếc khuôn.3- Chứa đựng những kiến thức, chân lý cơ bản, đã được khoa học thừa nhận- Bản thân sách giáo khoa cần phải tinh giản, loại đi yếu tố kinh viện, hàn lâm. Chiếc cặp càng nặng, tuổi thơ của con càng mỏng, quỹ thời gian cho vận động- khám phá thế giới càng ít đi. Điều này, có bậc phụ huynh nào mong?Giáo dục là con đường nhiều chông gai, sách giáo khoa cũng tựa như cây cầu. Hãy làm sao tạo cho con trẻ niềm ham thích, chứ không phải sự áp lực hay một nỗi sợ, dù nỗi sợ ấy là mơ hồ. Càng ngẫm càng thấy thương nhà xuất bản giáo dục.Mỗi năm chi phí in ấn sách lỗ đến 40 tỷ đồng, nhưng vì trách nhiệm cộng đồng, họ vẫn phải 1 mình cắn răng gánh vác mà không dám chia sẻ cho các NXB khác.Thật là xúc động "Công nghệ làm sách giáo khoa, vì đâu, đã thiếu nhân văn ngay trong chính một ngành nghề cần nhân văn nhất?" hay quá bạn Sông Hương ơi! bạn đang nói điều rất nhiều người hiểu ... chỉ tiếc rằng ... làm sao đây ? Chúng ta chưa giàu đã lãng phí đủ đường: những công trình đội vốn, kém hiệu quả, đội ngũ cán bộ ăn lương quá đông, những đoàn thể quần chúng nhiều khi hoạt động mang tính phong trào và bề nổi, nay lại thêm chuyện lãng phí in ấn sách giáo khoa nữa. Chưa có ai có thể thống kê được những sự lãng phí này, nhưng nếu tính được thì chắc chắn con số tính ra tiền sẽ là khổng lồ. Những sự bất cập đó kéo chậm sự phát triển, đẩy nhanh tổng số nợ công. Nhà giàu đích thực thì lắm tiền của nhưng họ rất tiết kiệm, những gì đáng chi thì nhiều tiền cũng chi, còn những gì không đáng thì ít cũng không chi, và họ đã giàu lại càng giàu. Nhà nghèo “đích thực” đã nghèo lại hay tặc lưỡi, sỹ diện, ít tính đến hiệu quả, thiếu thì đi vay rồi tính sau. Thiết nghĩ cách chi tiêu của một quốc gia và một gia đình cũng chẳng khác nhau là mấy. BÀI VIẾT ĐẦY Ý NGHĨA THỰC TẾ THỜI HIỆN ĐẠI.SÁCH GIÁO KHOA CẦN NHÌN LẠI.. CHÚC TÁC GIẢ LUÔN VUI KHỎE.NHIỀU BÀI VIẾT NỮA. CỦA CÔ GIÁO .SÔNG HƯƠNG "Rõ ràng chất lượng giáo dục không hề phụ thuộc vào một bộ sách giáo khoa duy nhất, càng không thể giao phó cho một nhóm người độc quyền định đoạt con đường tiếp cận tri thức cho khoảng 20 triệu học sinh phổ thông."Một ý kiến vô cùng chính xác! Cảm ơn TG đã nói hộ nỗi lòng của hàng triệu phụ huynh HS trong cả nước! Tổ chức thi ĐH thì cho rằng hoang phí vậy sgk năm nào cũng đổi có hoang phí không? Học cách năm mà 2 sách 2 chương trình khác nhau, giờ thấy công việc “ trồng người” quá vất vã: từ phụ huynh đến thầy cô rồi đến NXB, 365 ngày lúc nào cũng “ chỉnh cũng sửa cũng bổ cũng sung. SAO HỌ LẠI THẢN NHIÊN ĐÁNG SỢ VẬY NHỈ Cảm ơn tác giả rất nhiều, nhưng thật tiếc bài viết của chị không thể làm thay đổi những người quản lý vô cảm Có người bảo: "Lãng phí là tội ác". Tôi cũng nghĩ vậy và càng thấy đau lòng khi đất nước mình vẫn còn rất nghèo.. Nhưng những ai là chủ đạo gây ra sự lãng phí này, xin hãy suy ngẫm mà dừng lại Đúng. SGK chỉ là khung,giới hạn lượng kiến thức tối thiểu buộc phải đạt đối với mỗi cấp độ học sinh.SGK phải được tái sử dụng nhiều lần, trường phổ thông phải tổ chức thư viện,thu gom , lưu dụng SGK phục vụ những HS không có điều kiện hoặc muốn tiết kiệm,không muốn mua mới SGK. Xã hội sẽ đỡ tốn kém nhiều. Ko biết con chị sao chứ con tôi đi học cả bộ SGK đều nằm trong lớp, thậm chí tập (5 quyển) cũng ở trong lớp, chỉ có hôm nào có bài tập mà chưa làm xong thì con mới đem tập và sách về làm (chỉ 1 hoặc 2 quyển) vì buổi chiều ở trường đã được làm bài rồi. Nhiều hôm chả có quyển nào tôi còn hỏi con tập sách đâu. Cặp con đi học mỗi ngày chủ yếu chỉ để sữa, nước và áo ngủ buổi trưa ở trường. Còn về bài thì hè tôi đã cho con coi sách trước rồi nên vào năm học tôi ko muốn con phải học nhiều. Những gia đình nghèo đông con, theo tôi thấy là do nhận thức, thứ nhất nếu đã nghèo thì ko nên sinh nhiều con, thứ hai chả ai cấm những gia đình đó sử dụng lại sách cũ của anh chị đi trước. Nói chung trước khi chờ ng khác thay đổi thì mình phải tự thay đổi để mà thích nghi với hoàn cảnh mà thôi. Ai dám nói một bộ sách giáo khóa chỉ có chưa tới 90n đồng? Bạn Long cần tìm hiểu kĩ trước khi có ý kiến. trước khi bế gảng năm học, ban phụ huynh dưới sự gợi ý của giáo viên chủ nhiệm đã "ép" phụ huynh và học sinh phải đăng kí và mua ngay sách giáo khoa cho năm học sau, và khi mà các con nhận phần thưởng cuối năm cũng đồng thời ôm về luôn bộ sách giáo khoa của năm sau, giá trên dưới 400 ngàn đồng, ai chả biết giáo viên chủ nhiệm đã có hoa hồng ở đây Bài viết thật là sâu sắc, nhưng có đánh thức được các vị lãnh đạo giáo dục Việt Nam không ?