Tầm nhìn điện gió Thời điểm đó, dự án điện gió thương mại đầu tiên tại Việt Nam và lớn nhất Đông Nam Á vừa được khởi công ở Bình Thuận. Tôi đem dự án này ra trình bày với sếp cùng danh mục điện gió tiềm năng.Sau phần thuyết trình đầy hào hứng của tôi về cơ hội đầu tư rộng mở tại Việt Nam về năng lượng sạch, sếp chỉ cười. Vị giám đốc đầu tư người Mỹ gốc Việt, vốn là chuyên gia tài chính đã thành danh tại Phố Wall, nêu ba câu hỏi đơn giản: Thứ nhất, dự án có lợi nhuận không? Thứ hai, các rủi ro là gì và giải pháp kiểm soát rủi ro? Thứ ba, có thể thoái vốn khi cần không?Theo những ước định về chi phí và doanh thu thì dự án kia có lợi nhuận. Lúc ấy, cơ chế riêng về giá bán điện gió lên lưới chưa được ban hành. Dù vậy, chủ dự án vẫn tin tưởng vào những chính sách ưu đãi đầu tư có sẵn và cho rằng dự án mình đương nhiên được hưởng. Nhà đầu tư tin tưởng dự án sẽ có giá bán điện cao.Nhưng điều mang tính sống còn, là hợp đồng mua bán điện với EVN, thì chưa có. Đây là rủi ro về doanh thu và ngoài tầm kiểm soát của chủ đầu tư. Tôi đã không tự thuyết phục được bản thân khi trả lời câu hỏi thứ hai.Thực tế đã diễn ra cho thấy, dự án phải trải qua thủ tục thẩm định giá phức tạp vì chưa có tiền lệ và vướng nhiều quy định chồng chéo. Thậm chí 6 tháng sau khi phát điện lên lưới, nhà đầu tư vẫn chưa thống nhất được giá điện. Sau 10 năm vận hành, những người làm dự án vẫn còn "đau khổ" vì sự giẫm chân nhau giữa những quy định pháp lý.Sau này nghiệm lại, tôi thường vận dụng bài học vỡ lòng gồm ba câu hỏi trên cho nhiều quyết định đầu tư cá nhân.Dù cơ chế hỗ trợ đầu tư điện gió đã được ban hành 10 năm qua tại Việt Nam, chỉ chưa đến 4.000 MW công suất điện gió vận hành, tính đến cuối tháng 10 vừa rồi. So với gần 20.000 MW điện mặt trời được đưa vào hoạt động chưa đầy ba năm qua, điện gió đang bị "đàn em" bỏ lại phía sau quá xa.106 dự án điện gió đã phải "chạy bở hơi tai", nhưng chỉ hơn một nửa kịp tiến độ vận hành thương mại và được áp giá điện ưu đãi cuối tháng 10. Tôi nghĩ, đã đến lúc cần tư duy lại tầm nhìn điện gió cho quốc gia.Dù được Ngân hàng Thế giới đánh giá là quốc gia có tiềm năng điện gió lớn nhất Đông Nam Á, bức tranh điện gió của Việt Nam vẫn còn nhỏ bé và nhà đầu tư còn chật vật.Theo Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA), giá điện gió đã giảm một nửa chỉ trong thập niên qua. Cụ thể, giá điện gió trên bờ giảm đến 56%, điện gió ngoài khơi giảm 48%. Giá điện gió hiện nay hoàn toàn có thể cạnh tranh được với giá điện than và điện khí trong khi thân thiện môi trường hơn rất nhiều. Đây là cơ hội để phát triển điện gió, đa dạng hóa nguồn năng lượng cho một nước như Việt Nam.Không như điện mặt trời có thể "đánh nhanh rút gọn" trong vòng sáu tháng là có thể phát điện lên lưới, dự án điện gió phức tạp, cần nhiều thời gian và đối diện nhiều rủi ro hơn. Chỉ riêng việc đo gió để lập dự án đã cần tối thiểu 12 tháng. Kinh nghiệm cho thấy thời gian phát triển dự án đến lúc vận hành cần từ ba đến năm năm. Vì lẽ đó, chính sách điện gió cần có tầm nhìn dài hạn và ổn định để hạn chế rủi ro cho nhà đầu tư.Chẳng hạn ở Đức, nước phát minh ra mô hình giá điện nối lưới (FIT) cho năng lượng tái tạo mà Việt Nam và nhiều nước đang áp dụng, đã thay đổi từ FIT sang đấu thầu cạnh tranh giá điện sau 17 năm áp dụng. Nhờ vậy, Đức hiện có hơn 60.000 MW điện gió và gần 50.000 MW điện mặt trời. Năm ngoái, hai nguồn điện sạch này đóng góp đến một phần ba sản lượng điện năng vào lưới điện nước này. Tại Việt Nam, sản lượng điện gió và mặt trời chưa đến 5% của toàn hệ thống.Nếu chọn một lĩnh vực đầu tàu để phục hồi kinh tế, kích thích tăng trưởng, tạo công ăn việc làm để tránh những cú sốc của đại dịch, tôi cho rằng điện gió xứng đáng gánh vác vai trò quan trọng này. Trong đó, điện gió ngoài khơi ngoài ưu điểm sản lượng điện cao và ổn định, ít tác động môi trường và xã hội, góp phần giảm đầu tư vào điện than còn có vai trò khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo.Cơ quan Năng lượng Đan Mạch (DEA) ước tính tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi Việt Nam có thể đạt 162.200 MW, tức là gấp 2,3 lần quy mô lắp đặt toàn bộ nguồn điện cả nước hiện nay.Tôi cho rằng Việt Nam cần tham vọng hơn trong kế hoạch phát triển điện gió ngoài khơi. Hồi tháng ba, Đan Mạch đã đề xuất mục tiêu 10.000 MW điện gió ngoài khơi năm 2030 cho Việt Nam, phù hợp với lộ trình mà các nghiên cứu của WB và DEA đã chỉ ra.Không chỉ thế, với tiềm năng điện gió của mình, Việt Nam còn có thể thu hút các nhà sản xuất thiết bị điện gió đến đầu tư, hình thành chuỗi cung ứng điện gió, đảm nhận luôn vai trò trung tâm dịch vụ logistics, chế tạo, lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng, tài chính, giáo dục, đào tạo... cho toàn khu vực Đông Nam Á. Với hạ tầng cảng biển và nền tảng năng lực sẵn có về chế tạo, xây lắp các công trình trên biển của Việt Nam, đặc biệt của ngành dầu khí, cũng như quy mô và nhu cầu thị trường hiện nay, mục tiêu đó hoàn toàn trong tầm tay.Viễn cảnh tốt đẹp đó có thành hiện thực hay không tùy thuộc vào quyết sách của nhà điều hành. Thị trường đang chờ tín hiệu cụ thể, rõ ràng hơn về lộ trình phát triển điện gió.Điện gió Việt Nam sẽ vươn lên tầm châu Á nếu được nghĩ lớn, nhìn xa, và làm đúng.Nguyễn Đăng Anh Thi Tác giả trình bày với vai trò là nhà kinh tế đơn thuần thì không có gì sai. Vấn đề tồn tại của điện gió hiện nay là không chủ động công suất phát điện lên lưới. Điều này làm cho việc điều độ hệ thống điện là rất khó khăn nếu phát điện gió theo phương thức có bao nhiêu thì phát bấy nhiêu. Nhà đầu tư bảo chi phí điện gió thấp rồi là chưa chuẩn xác khi họ đã bỏ đi các hệ thống lưu trữ năng lượng để điều tiết công suất điện gió. Đẩy cái khó, cái tốn kém cho điện lực rồi bảo lỗi cơ chế là chưa chuẩn xác vì an ninh hệ thống điện quang trọng hơn lợi nhuận của bất kỳ công ty nào. Ồ, muốn làm đúng được thì phải có cạnh tranh kìa. Tức là phải mở đường cho tư nhân vào đầu tư cơ sở hạ tầng để kinh doanh cơ. Chừng nào vẫn phải cung cấp thông qua một đơn vị trung gian thì chừng đó còn vô vàn khó khăn. Bài viết hay với nhiều số liệu và gợi ý mang tính chiến lược cho phát triển Điện gió và Năng lượng Tái tạo tại Việt Nam. Hay quá Thi ơi.Nguyễn Đức Bình(SMEPC, VCCI-HCM) Tận dụng chiều dài bờ biển để phát triển điện gió thay vì Điện than theo đúng tầm nhìn COP vừa rồi. Cứ thế mà làm thôi. :) Ba câu hỏi đẳng cấp của người sếp, đặc biệt câu hỏi thứ hai ở thị trường Việt Nam. Thứ hai, các rủi ro là gì và giải pháp kiểm soát rủi ro? Điện gió hay điện mặt trời cũng tốt đấy. Nhưng nguy cơ rã lưới cực kì cao thì không thấy ai nói đến nhỉ. Hiểu đơn giản là khi mọi thứ dùng điện đang chạy, bất chợt trời lặng gió hoặc mây mù kéo đến che mặt trời khiến các không thể phát điện nữa, các máy móc ngừng hoạt động thì sẽ làm thế nào?.Có 2 giải pháp:- Dùng các nguồn điện khác bù vào. Như thế thì lại phải xây các nhà máy điện không tái tạo khác như nhiệt điện, thủy điện với công suất tương đương để bù vào rồi.- Dùng nguồn điện từ hệ thống lưu trữ để bù vào. Mà hệ thống lưu trữ như các loại pin thì cũng hủy hoại môi trường không nhỏ đâu. Một bệ móng trụ tháp điện gió cần tới hàng chục cho đến hàng trăm cái cọc PHC tùy thiết kế, và một dự án điện gió tính theo giai đoạn đầu tư cũng phải tầm ngoài chục cho đến vài chục trụ tháp tua-bin gió như vậy. Nếu đem nhân số lượng cọc PHC lên với số lượng trụ tháp gió này thì một trang trại điện gió gần bờ sẽ phải có vài chục héc-ta mặt nước là vùng bị đóng cọc. Xét đến vòng đời một dự án điện gió là 20-25 năm, thì sau khi dự án kết thúc, vấn đề thu hồi và thanh thải các bệ móng trụ điện gió sẽ phải đặt ra như thế nào?Nếu như một trang trại điện gió kết thúc vòng đời dự án của nó, nếu như công tác thanh thải không được kiểm soát gắt gao vì cọc PHC không có giá trị thu hồi và rút lên thường bị vỡ hỏng, thì chúng ta sẽ có cả một 'bãi cọc Bạch Đằng' thời hiện đại chặn vùng ven biển. Tác hại và sự nguy hiểm khôn lường đến như thế nào thì không nói mọi người cũng rõ. Không biết khi duyệt ĐTM thì vấn đề này được yêu cầu như thế nào? Điện gió và điện mặt trời không hề xanh và sạch như nhiều người lầm tưởng, ở Việt nam nhiều khu rừng, rừng ven biển, cây cối đã bị chặt để xây điện gió và điện mặt trời, ngoài ra điện gió sẽ sinh ra ô nhiễm từ trường, điện mặt trời ô nhiễm các tấm pin rác thải. Vật tư điện gió và điện mặt trời đều nhập khẩu.Điện gió, điện mặt trời phụ thuộc vào thời tiết, lúc cần dùng cao điểm thì không thể tăng công suất và khi thấp điểm thì chỉ có bỏ đi nên phải xây dựng các nhà máy điện dự phòng hết sức tốn kém.Giá điện lại quá đắt kéo theo gánh nặng cho toàn xã hội và mỗi người dân dùng điện.Đề nghị mở thị trường điện cạnh tranh để người dân có quyền chọn đơn vị bán hàng nào phù hợp. Chỉ là một người đọc, nhưng những điều tác giả phân tích tôi cũng thấy tâm đắc, và phấn khởi kỳ vọng ở tương lai phát triển điện gió ở Việt Nam, nhất là trên vùng biển hàng ngàn km dọc theo chiều dài đất nước. Xin được ý kiến : Mong các nhà đầu tư điện gió quan tâm đây cũng là "bảo vệ chủ quyền biển đảo". " Đất - Nước - Gió- Lửa " là Tứ Đại của trời đất ban cho nhân loại , người xưa đi thuyền dùng buồm mượn sức gió đẩy thuyền đi ,ngày nay " GIÓ " vẫn là năng lượng sạch từ thiên nhiên ưu đãi .Việt Nam ta có hơn 3200 km bờ biển có nhiều thuận lợi khi xây dựng " Điện gió " ,bên cạnh " gió " ta còn có " Điện mặt trời " mà các tỉnh miền trung trung bộ trải dài ra nhiều tỉnh có khí hậu nóng nhiều quanh năm , vì thế người dân đang tận dụng năng lượng từ " Mặt Trời " có nguồn nhiệt tạo dòng điện để sử dụng đôi khi bán lại lượng điện dư thừa cho EVN . Phần " Điện gió " Việt Nam đang từng bước hội nhập vào " điện gió thế giới " , và theo đánh gía các chuyên gia thì VN nguồn điện gió rất tiềm năng tương lai để giảm bớt " Điện hạt nhân " hay " Nhiệt điện đốt hóa thạch ...".Chính vì thế để các nhà đầu tư với " tâm huyết " xây dựng mạng lưới " điện gió " cho nước nhà thì cần có " lộ trình " giải pháp tạo thuận lợi "đầu ra nguồn điện" và có kế hoạch phát triển "Điện gió ngoài khơi" vì " GIÓ " là tài nguyên mà thiên nhiên ban tặng cho nhân loại . Hãy dừng ngay việc đầu tư các thủy điện con, thủy điện cóc ... thì hãy làm điện gió, điện mặt trời ! Trong năng lượng tái tạo tôi chọn điện gió. Cái quan trọng nhất là giá điện mua vào (kể cả có ưu đãi) còn cao hơn cả giá bán ra thì ỉm đi. Gió với mặt trời chỉ phù hợp quy mô nhỏ, không phải thứ để làm kiểu công nghiệp.Mà kể cả cái danh điện sạch có đúng không? Năm ngoái người ta bảo điện hạt nhân là điện bẩn, năm nay EU lại xếp vào điện sạch. 20 năm trước người ta bảo thủy điện là điện sạch. Có chắc 10, 20 năm nữa gió với mặt trời vẫn sạch? Đức thuộc thị trường điện của liên minh châu âu nên nhu cầu cân bằng lưới khó so sánh với Việt Nam. Việc phát triển điện gió, điện mặt trời được nước ngoài rất kỳ vọng vì họ xuất khẩu công nghệ. Đối với nhà đầu tư thì quan tâm tới hiệu quả kinh tế. Suất đầu tư điện gió hiện tại từ 30-40 tỷ đồng/mw. Bên đức họ có cách chứa bằng các bể hydro và sử dụng làm nhiên liệu ô tô. Nên nhìn rộng là một nền kinh tế sử dụng năng lượng điện thay cho năng lượng hoá thạch thì thấy được triển vọng của các nhà máy điện. Mặc dù vậy, nên nhớ là các nước châu âu đã chuyển dịch công nghiệp nặng sang châu á nên họ dùng điện vào công nghiệp nhẹ và tiêu dùng. Vậy Việt Nam có tiếp tục theo đuổi công nghiệp nặng tới bao giờ, mới trả lời được câu hỏi năng lượng tái tạo với các nhà máy mọc lên trên khắp mọi miền. Cám ơn anh Thi. Các câu hỏi vẫn còn nguyên nhưng chắc đã cởi mở hơn. Cơ chế sòng phẳng trong kinh doanh cần thực hiện sớm. Chứ tình trạng hiện nay là 1 bên áp giá, 1 bên tuân thủ thì căng lắm.