Tâm bệnh của đội tuyển Một bài viết hay, nhưng thật chua chát khi mà ở đó, nhà báo nước ngoài gọi ta là Hà Lan của châu lục. Có lẽ chúng ta không còn xa lạ gì với nền bóng đá Hà Lan, một nền bóng đá vĩ đại đã sản sinh ra biết bao cầu thủ, HLV tài năng, sản sinh ra cả lối đá tổng lực đã tạo nền tảng cho bóng đá hiện đại. Vậy mà quốc gia ấy chưa một lần vô địch World Cup, và vỏn vẹn một lần lên ngôi ở EURO.Có một câu chuyện được truyền miệng ở châu Âu mà tôi nghe được khi sang Đức. Ở Hà Lan, một người bố dẫn con mình ra biên giới và chỉ sang nước Đức: "Này con, đó là nơi ở của những nhà vô địch thế giới". Còn tại biên giới nước Đức, người bố chỉ sang Hà Lan và nói với con mình: "Này con, bên kia là chỗ của những người đá bóng giỏi nhất chưa từng vô địch thế giới".Vấn đề của Hà Lan, đội bóng đã vào đến chung kết World Cup ba lần (và thua cả ba) là gì? Chính là tâm lý. Họ cũng như ta: nhiều tài năng, thừa đam mê, vậy mà cứ đứng trước những trận đánh then chốt là tim đập chân run, bao nhiêu tinh hoa biến đi đâu mất.Chúng ta khởi đầu SEA Games đầy hứa hẹn với ba trận toàn thắng, ghi 12 bàn và không để lọt lưới một bàn nào. Cửa vào bán kết đã mở trước mắt. Trận hòa 0-0 trước Indonesia khiến cửa hẹp lại một chút, nhưng vẫn rộng mở. Đến trận Thái Lan thì cánh cửa đóng sập phũ phàng. 3-0, một tỷ số chênh lệch, giữa hai đối thủ trình độ không hề chênh lệch.Thái Lan gặp áp lực phải thắng, còn ta chỉ hòa là đủ. Vậy mà xem trận đấu, người ta cứ ngỡ như ta mới là đội chịu áp lực. Cũng là một cú sút bật vào khung gỗ, ta ôm đầu tiếc rẻ, đối phương... cười tươi như Tết. Sự tương phản từ gương mặt nói lên sự tương phản trong tâm lý. Phải chăng chúng ta đã thua trước khi bóng lăn, bởi vì cái đầu của chúng ta căng cứng, và cái chân của chúng ta không nghe chúng ta nữa.Thái Lan hơn Việt Nam về đẳng cấp, trưởng đoàn và HLV trưởng của Thái Lan tuyên bố như thế. Chua chát, nhưng... không cãi được. Vì một Thái Lan thuộc hàng yếu nhất trong các kỳ SEA Games vẫn hạ một lứa cầu thủ đầy tiềm năng và đã được cọ xát nhiều của ta. Ta không yếu hơn họ, thậm chí mạnh hơn, nhưng ta thua họ cái đầu.Mới năm ngoái, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã nói chúng ta thua Thái Lan đến... 16 năm. Có thể chúng ta thua họ từ nông sản, dịch vụ, hàng hóa, du lịch, nhưng bóng đá phát triển độc lập với những ngành nghề ấy. Từ khi kinh tế Brazil còn èo uột, họ đã là nhà vô địch thế giới. Thứ khiến ta thua Thái Lan chính là cái đầu, và chỉ là cái đầu mà thôi. Các cầu thủ cần một cái đầu lạnh, có thể đến từ một HLV biết cách cởi trói tâm lý cho họ, để họ vào sân và phô diễn hết khả năng của mình. Cũng giống như khi chúng ta mặc định gạo Thái hay trái cây Thái ngon hơn đồ của Việt Nam, nó đến từ một thứ định kiến trong đầu nhiều hơn là sự thật. Chữa được thứ tâm bệnh ấy, ta sẽ nhìn thấy nhiều thứ còn xa hơn, rộng hơn là SEA Games hay AFF Cup.Trần Minh Chiến Thực sự Thái hơn hẳn ta về đẳng cấp. Điều đó không phải bàn. Nhìn cách họ chơi là thấy rõ sự khác biêt. Rất bài bản, mạch lạc. Còn chúng ta? Hai mươi năm nay, nếu có thắng họ thì chẳng qua là do phong độ ở trận cụ thể ấy ta hơn họ chứ còn lại thì dưới họ hẳn một bậc. Thua Thái, không có gì ngạc nhiên và xấu hổ cả vì thực tế ta đâu có bằng họ mà ngạc nhiên và xấu hổ là trận hòa Indo kia kìa. Điểm yếu cố hữu của VN ngoài vấn đề tâm lý còn là thể lực. Hy vọng trong tương lai gần các điểm yếu này sẽ được khắc phục. Tôi nghĩ đây là bệnh nan y rồi thưa bác Chiến. Và nan y thì khó trị. Tạm gác vấn đề HLV (tôi k muốn bàn tới nữa, dù sao HT đã từ chức, k liên quan tới tương lai), đánh giá về cầu thủ tôi thấy k chỉ tâm lí mà thua kém rất nhiều. Đầu tiên là về tâm lí, bản thân tâm lí cầu thủ, nhất là các cầu thủ trẻ cần một người "đàn anh", người có phong thái lãnh đạo, ta không có; ta tung hô những CP, XT, TA hay những cầu thủ trẻ khác mà quên mất họ thiếu yếu tố cần nhất để thành công là bản lĩnh, không ai trong đội có điều đó, đó là lí do khi xuống tinh thần, ta gục ngã (giống với Ars, rất tài năng nhưng nhìn quanh k có thủ lĩnh, kết quả thế nào năm rồi quá rõ), còn khả năng khích lệ của HLV, bác đã nói, tôi k bàn. Thứ hai là khả năng dứt điểm, tôi phải nói quá tệ, đá theo kiểu băm bổ sút, trúng khung thành là vui rồi, ta cần những tiền đạo có tài hơn thế, k cần hoa mỹ như CP, mà cần khả năng 1 chạm ghi bàn (tôi k trách HTT vì e ấy cũng hết khả năng rồi, mong sau này e hoàn thiện hơn thôi chứ giờ trách chẳng được gì). Kế đến là điểm yếu thể lực, tương tự tâm lý, đây cũng là bệnh nan y khó chữa. Thể lực ta k kém, nhưng tại sao luôn hụt hơi? Do lối chơi bất hợp lí, nhịp độ quá nhanh và thay đổi k linh hoạt, ta cần cải thiện cả thể lực lẫn lối chơi nếu muốn mạnh hơn. Cuối cùng là việc k nhìn ra sai lầm của những người đứng đầu, từ việc tổ chức tập huấn k hợp lí (sang một xứ lạnh như Hàn để tập trong khi thi đấu dưới trời nắng 35-40 độ là quá vô lí), đến việc phân bố nhân sự, tuyển quân đều bị chỉ trích, chổ ăn tập chưa gì tràn thông tin trên báo, đá chưa chi đã bung hết sức (cái này là bệnh thành tích). Sai một cách có hệ thống thì nó vậy thôi chứ tâm lí chỉ đóng 1 phần nguyên nhân. Thực tế thì tự chúng ta nhận mình là đối thủ của Thái, chứ giờ họ có còn coi ta là đối thủ nữa đâu. Gạo Thái, trái cây Thái ngon hơn của Việt Nam là sự thật không phải định kiến trong đầu. Còn cầu thủ đá banh của Việt Nam thì........thôi bỏ đi, không nói nữa. VN đừng ảo tưởng sức mạnh thì may ra mới phát triển đc. VN Đã thua Thái Lan như thế thì cần thừa nhận và xem yếu gì để khắc phục. Khi trình độ thưc sự mạnh thì tâm mới mạnh được. Vấn đề là VN ảo tưởng sức mạnh nhiều quá, đến khi gặp đối thủ có trình độ hơn hẳn thì mới hết ảo tưởng. Đa số lần nào cũng thua Thái Lan thì VN cũng cần nhìn nhận lại năng lực, trình độ chứ không chỉ là tâm thôi. Tôi không đồng tình khi anh nói: "3-0, một tỷ số chênh lệch, giữa hai đối thủ trình độ không hề chênh lệch". Việt Nam ngang bằng trình độ với Thái Lan? Cả 2 trận đầu tiên Việt Nam đều gặp các đội dưới cơ, vậy nên kết quả thắng không có gì là lạ cả. Với tỉ số hòa không bàn thắng với Indo, một đội bóng yếu hơn Thái Lan nhiều lần mà anh vẫn khẳng định là chúng ta "trình độ không hề chênh lệch"? Làm gì cũng cần cái đầu, yếu hay mạnh cũng từ cái đầu. Họ mạnh vì họ có cái đầu. Thái Lan hơn VN về đẳng cấp là đúng, không chỉ bây giờ mà kể cả từ xưa. Vấn đề là VN cứ ngộ nhận nhiều quá thôi, đến giờ vẫn chỉ nghĩ là do tâm bệnh, chứ đâu nghĩ đến trình độ, khả năng VN yếu kém dẫn đến VN thua đau thế. Quá đúng, chúng ta thua TL cái đầu, vậy nên thua tất cả (vì cái đầu dẫn dắt mọi hoạt động), kể cả trận với Indo và nhất là trận với TL thì U22VN đá như đội bóng làng, nhiều pha như ngớ ngẩn. Khi TM Minh Long giữ quả bóng chuyền về, ko đá lên và cầu thủ TL đứng ngay đó (tôi xem trực tiếp lúc đó hét lên sao không đá ngay đi, và nghĩ ông này chắc sẽ dùng tay bắt bóng cho mà xem và sẽ bị phạt), y như rằng ông TM bắt bóng và bị phạt và thua... (nhớ ngẩn, mất hồn...), tắt tivi ngay... cái đầu cũng là do đẳng cấp, còn thua họ (TL, Indo, Malai, Sing) xa lắm. Chừng nào chúng ta còn so sánh trong sự cay cú hơn thua chừng đó chúng ta còn tự tạo cho mình áp lực. Cay cú và nôn nóng thì ko thể tỉnh táo và sáng suốt được.Chúng ta hay nhìn theo thống kê lịch sử, nhưng tất cả đã là quá khứ cần phải đóng lại, thành công hay thất bại trước đó đều phải đóng lại, đâu là cái ta cần ở thực tại ta cần thì cần phải chuẩn bị kỉ lưỡng. Thành công ngày hôm qua dễ làm ta tự hão mình và thất bại dễ làm ta cay cú, sợ sệt nếu ko đủ lí trí và bản lĩnh.Sức ta đã yếu sau 4 trận nên khó tỉnh táo và sáng suốt trong khi đối thủ thì ngược lại. 3 trận đầu ta bung hết sức, phô hết bài ko cần thiết, hòa trận thứ tư phần nào ảnh hưởng đến tâm lí.Đá với Thái tâm lí ta ko tốt lại bị họ áp sát, lộ bài giờ bị họ bắt bài nên lóng ngóng, áp lực tăng lên. Chỉ chuyền dài hay đá trung lộ trong khi Thái đã chờ sẵn nên ko thể đánh lừa họ được.Thua Thái vì sức khỏe, tâm lí, ko có bài vở do HLV chưa tốt chứ ko hẳn Thái mạnh hơn. Chúng ta tự thua là chính. Hãy cứ nhìn nhận thẳng thắn là do trình độ, nang luc cua VN yếu kém hơn thì mới bị thua đau như thế chứ. Trình độ, năng lực của VN giỏi thì sẽ tự tin đc ngay. Thua về tâm lý - nghĩa là đội tuyển chúng ta đã tự "mặc định" mình thua từ trước khi bóng lăn! Nếu anh tự tin,anh đã giành thắng lợi 50% rồi! Ngược lại,không thắng được bản thân mình thì thua là hiển nhiên,có gì lạ! Tâm bệnh. Vậy HLV nội lại là những người từng thua người Thái trước đây chính là bệnh nhân nặng nhất thì làm sao dẫn dắt và truyền lửa cho đội tuyển khi đối đầu với họ Vậy thì HLV ngoại có lẽ là giải pháp tốt hơn vậy. Niềm trăn trở k riêng gì từ bóng đá sang bài học kinh tế."Mới năm ngoái, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã nói chúng ta thua Thái Lan đến... 16 năm. Có thể chúng ta thua họ từ nông sản, dịch vụ, hàng hóa, du lịch,...""như khi chúng ta mặc định gạo Thái hay trái cây Thái ngon hơn đồ của Việt Nam, nó đến từ một thứ định kiến trong đầu nhiều hơn là sự thật."Và khi những cái đầu k đủ lạnh để đánh đố lại sự âm thầm mặc định nào đó, thì rất khó quật khởi được sự sáng tạo để vượt lên trên cái rào cản của Chính bảm thân.Không có chiến thắng nào làm nên lích sử. Nếu không chiến thắng được chính bản thân mình.