Lối thoát cho sách giáo khoa Xác định đúng giá sách giáo khoa không phải chỉ nhờ vào giới hạn giá trần. Muốn sách giáo khoa đúng giá, trước hết phải có sách giáo khoa chuẩn; chuẩn theo mọi nghĩa: nội dung, thời lượng giảng dạy, kích cỡ và số trang, chất lượng in ấn; thù lao viết sách, chi phí phát hành... Khi tất cả thành tố làm nên sách giáo khoa được quản lý đúng giá, tự nhiên giá sách sẽ đúng.Năm 2014, Bộ Giáo dục & Đào tạo đề xuất chi 34.275 tỷ đồng để đổi mới chương trình và sách giáo khoa. Con số 34.275 tỷ đồng này về sau đã được giảm xuống. Đến nay, qua ba nhiệm kỳ bộ trưởng, Bộ Giáo dục đã chi những khoản tiền khổng lồ để viết lại sách giáo khoa và sẽ còn phải chi nữa cho đến khi hoàn tất bộ sách giáo khoa mới.Trước đây, ví dụ dưới thời Bộ trưởng Giáo dục Nguyễn Văn Huyên, sách giáo khoa cho tất cả môn học của hệ giáo dục phổ thông được viết ra chỉ bởi một nhóm nhỏ tác giả trong một khoảng thời gian ngắn, dưới sự chủ biên của GS Hoàng Tụy, là Trưởng ban Tu thư. Thù lao viết sách được trả bằng lương, bồi dưỡng không đáng kể, chính phủ không phải trả chi phí cho các dự án.Trong chiều hướng ngược lại, từ 2020, Việt Nam triển khai "một chương trình, nhiều bộ sách". Trong năm đầu tiên thực hiện, Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt 5 bộ sách giáo khoa lớp 1, trường học lại có thể chọn các sách khác nhau trong từng bộ, mỗi năm một khác, tạo nên tình trạng rối tinh rối mù.Nhìn sâu vào công việc biên soạn, sẽ thấy rõ hơn chi phí sách giáo khoa bị đẩy lên như thế nào. Không hiểu từ bao giờ xuất hiện một khuynh hướng lạ lùng trong biên soạn sách giáo khoa: đó là kéo dài thời gian giảng dạy và kéo dài cách trình bày cho cùng một nội dung, so với sách thời trước.Lấy ví dụ về sách giáo khoa Toán lớp 1. Để dạy học sinh các số từ 1 đến 100 và cộng trừ từ 1 đến 100, sách Toán 1 (bộ Cánh Diều) cần đến 172 trang giấy khổ lớn (18,5 cm x 26 cm), cùng hai cuốn vở bài tập Toán 1 (17cm x 24 cm), gồm 76 bài học, dày 162 trang.Trẻ lớp 1 những năm 1990 không cần nhiều bài học như hiện nay và cũng chỉ dùng hết hai cuốn vở ô ly mỏng để nhận biết và cộng trừ từ 1 đến 100. Trẻ nhà nghèo thậm chí có thể học cộng trừ từ 1 đến 100 với bút bằng cành tre và giấy là bãi cát, và cũng chỉ trong khoảng mươi bài học.Không riêng môn Toán, tiếng Việt và các môn khác đều trong tình trạng tương tự. Ví dụ, bộ lớp 10 cũ có 13 đầu sách, tổng cộng 14 cuốn; trong khi bộ mới gồm 15 đầu sách, 30 cuốn (bộ Kết nối tri thức). Tương tự, bộ lớp 3 cũ có 6 cuốn; trong khi bộ mới nhiều gấp đôi - 12 cuốn. Với việc tăng số lượng các cuốn sách, Nhà xuất bản Giáo dục thừa nhận: "Chi phí tổ chức bản thảo sách giáo khoa cũ chỉ bằng khoảng 1/10 chi phí tổ chức bản thảo sách giáo khoa mới".Tại sao lại xuất hiện khuynh hướng "sách giáo khoa dày cho một nội dung mỏng"?Các tác giả viết sách, trong khung cảnh cạnh tranh, đã chủ ý làm cho bộ sách của mình "phong phú hơn, đầy đủ hơn, màu sắc hơn, bắt mắt hơn, trực quan hơn"... để thu hút khách hàng. Vì thế mà mọi tổ hợp của phép cộng trừ các số từ 1 đến 100 được liệt kê ra, với đủ kiểu tranh vẽ minh họa. Những thứ "hơn" vô ích này không chỉ làm dày cuốn sách, làm tăng tiền in ấn, mà tai hại hơn, đi ngược với tiến bộ của giáo dục.Einstein từng nói "tưởng tượng quan trọng hơn tri thức". Cung cấp tri thức vụn vặt là phí phạm thời gian và bộ nhớ. Liệt kê tiểu tiết là phương hại đến tư duy tổng quát, là quay lưng với tưởng tượng.Vậy lối thoát là gì?Giá sách giáo khoa, đúng ra, không phải là đối tượng nằm trên bàn họp của Quốc hội. Cho nên, Quốc hội không nên quyết về giá trần sách giáo khoa.Ở các nước có nền kinh tế thị trường toàn phần, giá sách do thị trường điều tiết. Ở Việt Nam, thực tế, các tác giả viết sách giáo khoa được chỉ định, nhà xuất bản in sách giáo khoa được chỉ định, tất cả nằm trong tình thế độc quyền. Vì thế, giá sách giáo khoa phải được nhà nước điều tiết. Thay mặt nhà nước quyết định các tác giả viết sách giáo khoa là Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thay mặt nhà nước quyết định nhà xuất bản in sách giáo khoa cũng là Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cho nên, Bộ phải là nơi quản lý giá. Vấn đề còn lại là Bộ quyết định chọn xác định giá sách giáo khoa, hay xác định giá trần sách giáo khoa? Cả hai vấn đề này không chỉ nằm trong phạm vi mà nằm trong khả năng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.Bài toán sẽ dẫn đến vấn đề ban hành phương thức xác định giá và chỉ định người xác định giá. Các vấn đề này đều phụ thuộc vào quyết định của Bộ trưởng. Riêng vấn đề phương thức xác định giá, thì, hoặc cần đến trợ giúp của tổ tư vấn, hoặc đích thân Bộ trưởng tự thiết lập. Do khuôn khổ của bài viết, ở đây sẽ không đề cập chi tiết về phương thức xác định giá. Nhưng như trên đã nhấn mạnh, thù lao viết sách và chi phí in sách là các thành tố quan trọng. Do đó, cách trả lương để viết sách, nội dung cùng độ dày của sách sẽ quyết định cơ bản giá thành sách.Nhưng còn một lối thoát khác phù hợp hơn cho hoàn cảnh Việt Nam hiện nay. Đó là cho mượn sách giáo khoa miễn phí trên toàn quốc. Tính ưu việt của một xã hội thể hiện ở việc đưa lại nhiều phúc lợi nhất cho người dân, trong đó có giáo dục miễn phí. Cho nên, Việt Nam cần sớm tiến đến miễn phí giáo dục phổ thông trên toàn quốc.Trong hoàn cảnh chưa thể miễn phí toàn phần cho học sinh phổ thông, thì hãy miễn phí từng phần, và cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí. Với cách thức quản lý khoa học về viết sách và in sách, thì giá sách giáo khoa sẽ giảm. Tổng số tiền in sách giáo khoa cho học sinh mượn trên toàn quốc là khoản kinh phí nằm trong tầm tay của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Quan trọng hơn là sách khoa được dùng cho nhiều năm, cho nhiều thế hệ học sinh, cả nhà nước lẫn nhân dân sẽ tiết kiệm được một khoản tài chính khổng lồ.Nguyễn Ngọc Chu Trí thức là đôi cánh đưa ta bay tới thiên đường. Ta chưa biết có bay được hay không mà đã thấy đó là một gánh nặng rồi. Sách vở nhiều và dày hơn, học sinh phải đi học với mấy kí lô trên lưng thì tội cho chúng.Chúng ta cũng từng học với những bộ sách cũ, tuy không màu mè nhưng vẫn cảm thấy đủ. Còn sách mới thì sao? Nếu như ai là phụ huynh sẽ thấy, đôi khi có những hướng dẫn trong sách gây khó hiểu cả với người lớn chứ đừng nói gì tới trẻ em.Những câu ca dao tục ngữ rất hay của đất nước ta càng ngày thấy ít xuất hiện trên sách Tiếng Việt. Những nhà viết sách bỏ qua những giá trị cội nguồn ấy và đưa vào những "bài thơ" mới để cho sách nhìn có vẻ thêm phần "cải tiến". Mà chưa biết cải tiến hay cải lùi. Cách viết sách hiện nay là theo hướng khoa học hơn, tốt cho tư duy, phát triển của học sinh nên không vấn đề gì cả. Có thể có "sạn" (lỗi hình ảnh, chính tả...) nhưng góp ý sửa dần là được.Việc có nhiều bộ sách mục đích chính là tạo sự cạnh tranh, bỏ thế độc quyền, chiều theo dư luận xã hội cách đây mấy năm.Vướng mắc hiện tại của SGK là việc không thể tái sử dụng sách. Lý do là các nhà xuất bản liên kết với các tác giả làm SGK theo hướng làm bài tập thẳng vào SGK. "Chiêu trò" này giúp các NXB đảm bảo nguồn thu hàng năm. Nên nếu muốn thì chỉ cần loại bỏ các "bài tập" này ra khỏi SGK, muốn làm bài tập thì làm ở vở riêng. Thế là xong.Các tác giả, nhà xuất bản vẫn có thể cạnh tranh với nhau cả về giá và nội dung. SGK thì có thể sử dụng lại. Năm học mới phụ huynh nào có điều kiện thì mua sách mới. Không có điều kiện thì mua sách cũ hoặc trao đổi sách (trường hợp dùng bộ khác), thị trường sẽ tự điều tiết. Tôi thấy nó như thực phẩm chức năng , bao bì vỏ hộp cực đẹp bắt mắt . Có lẽ đắt ở cái vỏ . "Tính ưu việt của một xã hội thể hiện ở việc đưa lại nhiều phúc lợi nhất cho người dân" Không biết đến bao giờ chúng ta mới có sách giáo khoa chuẩn như tác giả nói đây???!!! Trừ các môn Lịch Sử, Địa lý, Văn Học... ra các môn Khoa học tự nhiên và thiết kế chương trình cứ theo các nước phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ mà làm. Vừa đỡ tốn tiền vừa tiếp thu được cái hay của nền giáo dục của họ để sau này đỡ phải gửi con ra nước ngoài học. Còn lại thì giải tán hết mấy đội nghiên cứu SGK từ hơn chục năm đổ lại đây là vừa. Chào thân ái và quyết thắng! Năm nào cũng chuyện giáo dục, cải cách hơn 3 nhiệm kỳ bộ trưởng vẫn ko xong. Sao các nhà làm giáo dục ko sang nước khác mà học tập như Hàn Quốc, Sing. Khoa học cơ bản thì cả thế giới như nhau rồi, trừ các bộ môn thuộc đặc thù mỗi quốc gia như Văn học, Địa lý, lịch sử thì cần biên soạn lại và cũng chỉ cần biên soạn 1 lần là xong Tại sao sách giáo khoa mỗi cấp học không là 1 bộ chuẩn thống nhất toàn quốc. Còn việc giảng dạy thế nào là do giáo viên có nhiều phương pháp dạy, từ đó nâng cao năng lực giáo viên. Không biết từ bao giờ một vấn đề đáng lẽ ra không phải là vấn đề thì nay đã trở thành vấn đề gây bức xúc gây tốn thời gian và nguồn lực của cả đất nước. Sách to, vở nhiều. Hôm nào cân chiếc cặp của con cũng từ 4,1-4,5kg (đủ các môn học,..). Mong các bác đứng ở cổng trường nhìn đôi vai nhỏ bé của các con thôi sẽ thấy tác dụng của việc in sách to hơn, đẹp hơn như thế nào. Khi lợi ích lên trên thì mọi thứ có thể sẽ biến dạng Có lẽ, thực tế , từ xưa đến nay, có thể nhận thấy là :+ Sách giáo khoa thì nên chuẩn hóa và nhà nước chỉ định Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì nội dung và hình thức ; và cập nhật thích hợp và hiệu quả thời đại ?+ Học sinh, sinh viên mượn sách giáo khoa là hay nhất về tất cả phương diện . Sách giáo khoa bây giờ tôi coi mà không biết tìm chõ cải tiến hữu ích nó ở chỗ nào. Cái cần có thì không có, cái không cần thì đầy. Sách giao khoa cần tạo sự liên thông về tri thức, tạo tính logic trong phát triển tư duy, trong khi sách giáo khoa hiện thời đang xé rời trì thức, khiến trẻ nặng tính học thuộc lòng từng thứ rời rạc. Đây có lẽ là cách lập luận của các tác giả là làm đơn giản hóa, đưa giao dục gần với giáo thực tiễn, giảm tải lý thuyết...Nhưng xin lưu ý rằng: Giáo dục thực tiễn là gia tăng hoạt động thực hành - giảm giờ dạy lý thuyết, chứ không phải mô tả thực hành trên giấy. Rất dễ. Hãy sang các nước tiên tiến thuộc EU, G7. Mua 1 bộ sách giáo khoa về Việt Nam, sau đó tập hợp các nhà chuyên môn chỉnh sửa lại cho phù hợp với Văn hóa, Lịch sử, truyến thống, điều kiện cơ sở vật chất.... chắc chắn sẽ có 1 bộ sách giáo khoa chuẩn. theo tôi thì giá sách không cao so với chất lượng sách in ra, hiện tại sách giáo khoa là sách thương mại có ấn bản lớn nhất và lợi nhuận khủng nhất , đã là sách thương mại thì phải in cho nó to , cho nó thật đẹp để bán được giá cao nhất ( đúng với giá thành sản xuất chứ ko bán khống giá) vì tỷ lệ lợi nhuận càng cao khi giá sản phẩm bán ra càng cao ( sp giá 4k thì anh ko thể bán 5k để thu lợi nhuận 1k nhưng sản phẩm giá 10 k thì lợi nhuận rần 1k tỷ với tầm 10/% lợi nhuận được phép thu) và cần phải tìm mọi cách làm sao cho HS không thể sử dụng lại được sách thì mỗi năm mới bán được nhiều sách thu lợi nhuận, nếu để HS tái sử dụng sách thì ai mua sách mới??? lợi nhuận ở đâu ra ???