Trách nhiệm cá nhân Thời còn ở địa phương, ông ghi dấu ấn với việc truy quét quy mô lớn (dù chưa phải tất cả) nạn khai thác khoáng sản lậu trên địa bàn. Tôi hỏi ông làm thế nào? Ông cười bảo, không khó lắm. Đào một cái mỏ, xe ra xe vào, người dân trong vùng biết, lãnh đạo phường xã không thể nói không biết được. Ở đâu phát hiện tình trạng làm mỏ lậu, thì cứ xử lý lãnh đạo phường xã trước.Giải pháp nghe có vẻ đơn giản, nhưng đã có lúc tỉnh lỵ vãn cả quán xá, hiu hắt bóng người, vì đám dân anh chị không còn tiền ăn chơi. Trong nhiều câu chuyện buổi tối hôm ấy, tôi nhớ nhất chi tiết này. Không phải vì nó khiến tôi tâm đắc, mà quả thực nó khiến tôi... không hiểu.Tôi tưởng đấy là chuyện hiển nhiên? Trong não trạng giản đơn về chính trị của tôi, nếu có tình trạng tội phạm, việc phải truy đến cùng trách nhiệm của người đứng đầu ở cấp trực tiếp quản lý, là việc đầu tiên phải làm. Nhưng có vẻ như đấy chỉ là lý thuyết.Mới đây, UBND tỉnh Gia Lai ra văn bản nhấn mạnh: nếu có tình trạng chặt phá rừng trên địa bàn, thì chính quyền huyện phải chịu trách nhiệm. Gia Lai gần đây liên tục xảy ra những vụ phá rừng nghiêm trọng, khi lâm tặc công khai đốn gỗ, thậm chí còn ngang nhiên xông vào bãi tập kết lấy đi tang vật sau khi bị tịch thu.Chỉ đạo này có thể là một sự nhấn mạnh cần thiết, trong bối cảnh tình hình phức tạp. Nhưng nó vẫn khiến người quan sát tự hỏi rằng nếu không phải như thế thì... còn thế nào? Chính quyền huyện không chịu trách nhiệm thì ai chịu?Việc quy trách nhiệm cá nhân không phải là lựa chọn duy nhất cho mọi giải pháp điều hành. Đôi khi, quy trình và thiết chế cũng sai, cũng cần được điều chỉnh. Nhưng cá nhân phải là thứ đầu tiên được tính đến khi sự cố xảy ra: ít nhất, nếu không phải “bị can” thì anh ta sẽ phải là “nhân chứng” cho sai sót của quy trình, và có trách nhiệm khai báo rõ chuyện gì đã xảy ra.Nhưng khi mà chủ tịch xã phải chịu trách nhiệm về khai thác khoáng sản lậu; chủ tịch huyện phải chịu trách nhiệm về tình trạng phá rừng; lại phải được đưa ra như những “giải pháp”, thậm chí là một giải pháp đột phá, thì rõ ràng là có vấn đề.Vấn đề đó, tên là “trách nhiệm tập thể” - một thứ đã luôn tồn tại như cứu tinh cho những cuộc truy cứu trách nhiệm. Tập thể là một cỗ máy lớn, nó tạo ra những chỉ đạo mang tính vĩ mô, mang tính định hướng chung. Và một khi đã quy trách nhiệm cho tập thể, thì người ta có thể dễ dàng tiếp tục trơn miệng nói ra những trạng thái chung tiếp theo như “còn nhiều thiếu sót”, “còn nhiều yếu kém”, “còn nhiều vướng mắc cần được tháo gỡ”... Đã nói đến tập thể, tất nhiên là phải nói đến số nhiều. Đã nói đến số nhiều, thì không thể giải quyết ngày một ngày hai được. Tập thể sẽ dần dà chỉ đạo khắc phục các thiếu sót.Một ví dụ: trong vụ phá 100 ha rừng phòng hộ ở Phú Yên để xây sân golf, nguyên nhân được chỉ ra là “còn thiếu sót” trong quản lý dự án (giải thích của UBND tỉnh).Có một điều rất thú vị của tập thể, là khi một vấn đề xảy ra, không thể kiểm đếm lại toàn bộ quá trình công tác của “tập thể” - vì nó quá lớn. Trừ khi có một cuộc thanh tra sâu rộng, không thể biết là tập thể đã làm được nhiều việc tốt hơn hay là vi phạm nhiều hơn. Nên cách nói mang tính tình huống, “còn nhiều thiếu sót” cũng mang hàm ý là phần lớn các việc khác đều tốt cả. Rốt cục, mấy khi có thể xử lý cả tập thể?Trách nhiệm cá nhân của người quản lý - trong bối cảnh ấy - trở thành một thứ lạ lẫm. Đôi khi, trở thành một loại “át chủ bài” nếu tình thế trở nên quá khó tháo gỡ. Trong khi nó đáng ra phải là việc thông thường. Khái niệm quyền năng “trách nhiệm tập thể” hay là những cơ chế chuyền dài liên ngành khác, về hình thức chỉ là cách nói, nhưng về bản chất, là một mối nguy hại khôn lường cho xã hội.Đôi lúc, tôi thậm chí tự hỏi, những câu như “Bên cạnh đó, còn tồn tại thiếu sót trong công tác quản lý...” có đúng ngữ pháp tiếng Việt không.Vì tôi luôn băn khoăn rằng chủ ngữ của chúng đâu? trách nhiệm tập thể là vô trách nhiệm Không có chịu trách nhiệm cá nhân thì chả bao giờ khá lên được ! Tác giả bài viết đã nêu rất đúng thực trạng vấn đề: Nhiều sai phạm từ giới quan chức khó khắc phục chính là bởi cơ chế trách nhiệm tập thể, trong khi thực tế điều hành và gây nên chuyện dở hoàn toàn từ một vài cá nhân. Luật pháp phải được áp dụng cho tất cả mọi người thay vì luật chỉ cho dân và lệ cho quan, khi ấy bổn phận sẽ rõ nét và sai phạm sẽ thuyên giảm Tôi đã đọc ở đâu đó được một câu rất tâm đắc là: " Số nhiều đồng nghĩa với KHÔNG AI CẢ" Ngẫm mà thấy đúng, khi nói về những yếu kém, khuyến điểm người ta đã tận dụng tối đa điều này. Ví dụ:" Một số đ/c" sẽ chẳng phải anh, chẳng phải tôi, chẳng phải ai cả nhưng nếu nói "một đ/c" thì sẽ khác, nó nhất định sẽ là một ai đó. Hoặc "Chúng tôi" cũng vậy nó khác hẳn với tôi. Buồn! Bài viết rất hay. Với tôi " tập thể" theo cách hiểu của tôi ở những dạng như thế này chỉ là vật vô tri vô giác. Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm của tác giả bài viết ! 'Khi vui thì xúm vào, khi buồn thì lảng đi', đó là tình trạng khá phổ biến trong các cơ quan chức năng của chúng ta. Xin đề nghị tất cả các tổ chức, cá nhân nghiêm túc tuân thủ quy định 'QUYỀN HẠN CÀNG CAO THÌ TRÁCH NHIỆM CÀNG LỚN', chỉ có như vậy mới có thể xử lý được những vi phạm đang hàng ngày hàng giờ diễn ra trên cả nước. buồn. một điều đơn giản, dân hiểu nhưng quan chức ko hiểu. sáng ra đã thấy nhói, tập thể chia sẻ cái sai của cá nhân là sự bao dung mang tính nhân văn cao cấp nhất của xã hội :)nhói... QUÁ Ý NGHĨA.RẤT HAY Rất hay! Cảm ơn anh! Bài viết làm tôi nhớ đến vở kịch "Tôi và chúng ta" của Lưu Quang Vũ. Dùng chủ ngữ "tôi" khi nói về thành tích và dùng "chúng ta" khi nói về sai phạm! Ngày trước có chuyện vui là : trong chuyên bay vào vũ trụ nhóm phi hành đoàn bị người ở hành tinh khác giữ lại, họ hởi dưới hành tinh các ông có gì lạ không, mọi người bảo ở hành tinh chúng tôi có tên lửa vượt đại dương, tàu ngầm, xe tăng...Nghe đến đây người trên hành tinh ôm bụng cười, họ bảo những cái đó ở trên này có từ thời cổ lỗ sĩ rồi, thấy vậy một phi hành gia vội lên tiếng, vậy trên này các ông có biết tinh thần làm chủ tập thể là gì không, nghe đến đó các người ngoài hành tinh cứ há hốc mồm ra, vì làm chủ tập thể lạ quá, nhưng họ muốn hiểu rõ trách nhiệm tập thể là gì, thì được giải thích là : Một Việc Chung, Ai Cũng Làm, Nhưng Không Ai chụi Trách nhiệm.? Nghe đến đó, người ngoài hành tinh vỗ đùi, Tuyệt, đúng là cái này thì trên hành tinh chúng tôi không có thật... Chủ ngữ đâu á, còn lâu mới thấy ! Tập thể chỉ chịu trách nhiệm khi sai sót bị phanh phui thôi, còn lợi lộc thì tập thể nghỉ nhé Có chủ ngữ cũng chả giải quyết được gì. Vì " Xin nhận trách nhiệm " nghĩa là xin cái gì ? Ví dụ như Huấn luyện viên bóng đá nói " XIN NHẬN HOÀN TOÀN TRÁCH NHIỆM " khi đội nhà bị thua, là xin cái gì ? Liệu sau khi xin, đội nhà có chuyển từ thua thành thắng không ? Rồi Ông HLV có bị cách chức không ? Đáng lẽ phải nói " tôi xin nhận bị trừ 6 tháng lương " chẳng hạn thì người nghe mới hiểu, chứ " trách nhiệm " là cái từ trừu tượng, nói "tôi xin nhận 10 trách nhiệm " cũng rứa thôi. Chả có nghĩa.