Giá của 500 triệu USD Ông kể, cách đây mấy ngày có người đem đến cho mấy cân cá nục, nhưng không dám ăn ngay. Ông đem cho con chó trong nhà ăn trước. Thấy con chó không sao, gia đình mới ăn. Mấy người quanh bàn cố nặn ra mấy tiếng cười. Cho không gian đỡ nặng nề. Người đàn ông kia chỉ kể chuyện vô tư thôi: đấy cũng là một con người bình thường với những nỗi lo rất bình thường. Nhưng bởi vì ông là Chủ tịch Hội nghề cá, là người đại diện cho những con người đang đánh cá và nuôi cá, sống bám vào cái bờ biển ngoài kia, nên câu chuyện cười ấy thành ra rất buồn.Tôi lại đến cảng cá. “Ôi sụt chứ” - bà hàng nước ở cảng cá thốt lên với tôi, rồi chỉ tay về góc cảng, nơi có một thương lái chắc là số má ở cái cảng này, đang ngồi dựa vào tường. Nhưng rồi khi tôi bước đến, người thương lái không hề muốn nói chuyện. “Bọn chị kinh doanh vẫn bình thường” - chị ta nói. Rồi im lặng. Bình thường? Tôi đã gặp nhiều người như thế. Những người không còn tin rằng báo chí có thể giúp gì được họ nữa, nói hay không nói cũng vậy. Tôi ngồi thêm một lúc, rồi gượng gạo chào, đi ra khỏi cảng không có một dòng phỏng vấn nào. Ở đó, tôi thấy một bầu không khí ngột ngạt bao trùm lên những câu chuyện quanh những cảng cá, những con tàu, những ngư phủ trong những ngày tháng ấy. Nặng nề hơn cả sự bức xúc, là sự khó thở. Ở đó, trong tâm trạng của những con người này, có những điều đã mất đi mà không đồng đô la nào cứu lại được. Sự căng thẳng không chỉ có quanh các cảng cá.Ở Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Trần Hồng Hà để một chiếc lược trong túi áo. Ông đi từ cuộc họp này sang cuộc họp kia, không nhớ cả điện thoại của mình ở đâu, túi áo ông chỉ có một chiếc lược và một cái bút. Bình thường trong những câu chuyện như thế này, sau những ngày tháng liên tục đấu tranh với Formosa để họ cúi đầu nhận lỗi (dù không muốn, như họ vẫn khẳng định đến phút chót), sẽ rất dễ để nói rằng ông Hà “phờ phạc”. Và có thể rất nhiều người không thích chiếc lược bỏ túi của ông. Nhưng với tôi, thực tế ở đây ông là đại diện của Việt Nam đi đấu tranh với công ty Đài Loan. Ông không nên phờ phạc, cho dù chính Bộ trưởng thừa nhận rằng “lòng nặng trĩu căng thẳng”. Bởi vì đó là một cuộc đàm phán dài và mệt, với một đối tác dày dạn kinh nghiệm và hiểu biết. Bởi vì đó là một cuộc điều tra môi trường ở cấp độ quy mô nhất từ trước đến nay, như chính phủ thừa nhận là “chậm”, là “không có kinh nghiệm”.Trong phòng ăn của nhà khách chính phủ, ông Hà trả lời phỏng vấn, rồi lại chạy sang bàn bên. Ở đó, có một cuộc họp khác với các khách nước ngoài. Rồi sực nhớ ra một chuyện, ông quay lại bàn chúng tôi chỉ để nói thêm, đây là lần đầu tiên chúng ta đối mặt với một vấn đề như thế này, nó tạo ra một bài học cho cả chính phủ và các doanh nghiệp. Ông băn khoăn tìm từ. “Một tiền lệ?” - tôi hỏi lại. Ông gật đầu, đúng rồi. Đó là một tiền lệ để Việt Nam ứng xử với các tình huống tương tự.Ông Chủ tịch hội nghề cá ở tỉnh nọ giờ đã chuyển hẳn sang ăn đầu cá hồi mua ở siêu thị, con chó của ông cũng không được cho ăn cá nữa. Người thương lái ở cảng chắc vẫn dựa vào tường và không muốn nói chuyện với phóng viên. Họ sẽ còn khắc khoải lâu nữa.Nhưng chúng ta có một tiền lệ. Một tiền lệ về sự tham gia của các nhà khoa học, các Bộ ngành và cả người dân nhằm ứng phó với các tình huống mang tính chất thảm họa. Một tiền lệ về việc đối phó với một thể chế kinh tế lớn, dày dạn và cứng rắn, như Formosa trong bối cảnh toàn cầu hóa. Quá trình hội nhập sẽ còn mang đến cho chúng ta những vị khách cứng rắn hơn. Một tiền lệ để cân nhắc lợi ích kinh tế và lợi ích môi trường.“Chọn cá hay chọn thép?” - câu hỏi ấy của ông Chu Xuân Phàm sẽ còn giá trị rất rất lâu nữa. Và tiền lệ ấy, có giá trị như thế nào, do chúng ta tự quyết. Tiền lệ ấy để mọi thứ tái diễn một lần nữa, hay là để vĩnh viễn không bao giờ xảy ra thêm; để chúng ta tỉnh táo hơn trong việc tiếp nhận FDI, kiểm soát môi trường hay chỉ để có kinh nghiệm đòi bồi thường khi xảy ra chuyện; sẽ cần rất nhiều nỗ lực nữa để trả lời.Chuyện của cá không chỉ của cá, mà rất nhiều từ khóa vĩ mô, từ “trách nhiệm giám sát”, “trách nhiệm giải trình”, “cộng đồng khoa học”, “phối hợp liên ngành”… cho đến “quyền tham gia của người dân”. Sự hy sinh của những con người sống bám vào bờ biển miền Trung, không phải chỉ để đổi lấy 500 triệu USD tiền bồi thường. Sự hy sinh đổi lấy một tiền lệ. Một thứ mà giá trị của nó phụ thuộc vào cách chúng ta dùng trong tương lai.Đức Hoàng Nguyên nhân cá chết không nằm ngoài dự đoán ban đầu của người dân ít học, thậm chí mù chữ nhưng lại trái với kết luận ban đầu của những người có trách nhiệm học cao, biết rộng. Ngoài hậu quả môi trường lâu dài, cái mất ở đây chính là niềm tin của dân chúng vào trách nhiệm cũng như sự minh bạch về trách nhiệm, năng lực cán bộ của các cơ quan chuyên môn trong thừa hành công vụ liệu có thực sự yếu kém đến mức như vậy hay ẩn sau đó là gì?! Tự nhủ, giá như kết luận trong một vụ án "người chết" cũng được thực hiện thận trọng như trong vụ "cá chết" thì đâu đến nỗi oan nhục, bị giam hãm, tốn cả cuộc đời như Nguyễn Thanh Trấn, Huỳnh Văn Nén hay có thể thêm cả Lê Bá Mai...?!!! một bài viết hay và sâu sắc, theo những gì mà mình đã được học thì nếu nhà máy tiếp tục hoạt động, nước thải đạt chỉ tiêu cho phép, cá tôm quay về sinh sống thì bà con mình cũng k thể sử dụng được vì bản chất sinh học là Tích tụ, mỗi ngày xả 1 ít tuy đạt chuẩn nhưng lượng xả cứ đều đều mỗi ngày tôm cá mỗi ngày hấp thụ một ít chất độc và rồi đến một ngày bản thân tôm cá tuy sống được ở vùng biển đó những sẽ không sử dụng được :( Sẽ là tiền lệ xấu nếu Việt Nam nhanh chóng nhận số tiền đền bù đó mà quên đi mục đích chính của là đáp ứng lòng mong mỏi nhân dân cả nước, ô nhiễm môi trường ko chỉ ảnh hưởng đến Miền Trung mà ảnh hưởng đến sức khỏe của toàn quốc, ảnh hưởng đến sức khỏe của giống nòi, 500 tr USD ko là gì so với việc CP hạn chế những dự án chết, dự án ko hiệu quả! Mong CP hãy làm quyết liệt vì dân vì thể diện của Quốc gia! Khoảng 5 năm sau sẽ là 1 tỷ đô đến bù vá lời xin lỗi của một công ty nữa và vài chục năm không ai dám ăn (và được ăn) cá sông Hậu nói riêng và cá sông đồng bằng Cửu Long nói chung. Băn khoăn và bâng khuâng !!! Dựa vào cơ sở nào mà xác định phạt Formosa 500 triệu USD ?Thu 500 triệu USD làm được việc gì ? trước thảm họa này ? Chọn cá hay chọn thép? Không hẳn là chỉ chọn cá đâu, đó là cả một hệ thống dây chuyền phức tạp của sinh kế. Không có hải sản, nghề chế biến cũng chết; làm lưới, đóng tàu, buôn bán hải sản, dầu thô cũng chết... Và du lịch, dịch vụ du lịch? Tôi mới có chuyến công tác Quảng Bình, Biển đẹp nhưng buồn, một vài người đi bơi, một vài người ăn hải sản ven đường Trương Pháp, trái ngược với mùa này các năm trước. Ảm đạm lắm thay... Tôi vốn đang lo lắng cho môi trường sống của VN. Đọc bài báo của Đức Hoàng thấy càng buồn hơn. Không biết chính quyền còn bao nhiêu lần rút kinh nghiệm nữa? Không biết tương lai của môi trường sống của các thế hệ con cháu của chúng ta sẽ ra sao??? Bao giờ biển lại nắng vàngThuyền ta đánh cá vang vang điệu hòBao giờ buồm lại gió noThuyền ta lướt sóng điệu hò lại vangQua đây thấy rất rõ ràngTrách nhiệm cán bộ phải mang trong mìnhĐể cho đất nước đẹp xinhCá không còn chết dân mình lại vuiĐể cho không có ngậm ngùiQuy trình không đúng phải lùi đi xaĐể cho biển của chúng taNgư dân bám biển cả nhà ấm no!(An Lâm) Một bài viết rất hay, phân tích rất sâu sắc và hơn hết tôi cảm nhận được cái tâm của người đặt bút. Cảm ơn anh. Fomosa là thủ phạm gây ra thảm họa môi trường! Điều này đã được chứng minh và công bố. Nhưng Fomosa có phạm tội hay không? Biết đâu tất cả những gì Fomosa đã làm đều đã được cấp phép đúng luật pháp Việt nam thì sao? Và vì sao lại là 500 triệu $ bồi thường mà không phải là 1 triệu hay 500 tỷ $? Chỉ có tòa án mới có quyền đưa ra câu trả lời cho hai câu hỏi này thưa các quý vị. Tôi không đồng tình với cách giải quyết "phạt cho tồn tại này" Khi xây dựng khu công nghiệp này Formosa chắc chắn đã cam kết xả thải không gây hại đến môi trường. Thực tế thì sao? chất độc vẫn đc xả ra biển, kể cả sau này vẫn xả ra biển với mức nhẹ hơn nhưng chắc chắn vẫn gây độc cho môi trường sau này. Đọc bài báo thấy đau xót vô cùng, người dân mất niềm tin không chỉ hiện tại mà còn sau này, cá không ai đánh bắt, bán không có người mua, du lịch cũng bị ảnh hưởng trầm trọng. 500 triệu$ không giải quyết đc vấn đề. Cái họ cần là môi trường biển, thị trường đánh bắt, mua bán cá, là công việc, là niềm đam mê...Thà chúng ta không cần 500 triệu$ nhưng phải xử đóng cửa khu công nghiệp này thì người dân mới tin tưởng và mọi hoạt động sẽ dần trở lại bình thường. Mong rằng tiền lệ không lặp lại ! Tôi tin hầu hết người dân VN đều CHỌN CÁ, KHÔNG CHỌN THÉP! Cảm ơn anh đã nói thay những trăn trở của những người dân. Nguồn gốc từ tham nhũng và không minh bạch mà ra. Chống tham nhũng tốt thì không có các sự cố trên. Cảm ơn bài viết của anh. Đức Hoàng. Sau khi truyền hình đưa tin tức em cũng đã có suy nghĩ rằng " vậy nếu sau này có những cũng ty B, C nào đó cũng gây ra những điều tương tự cũng cúi đầu vào phút chót và bồi thường như thế thì đất nước mình sẽ ra sao?" cảm ơn anh đã chỉ mặt đặt tên giùm e suy nghĩ đó.