Áp lực học Tôi không hẳn nghĩ như vậy. Những đứa trẻ sẽ trở thành ai, sẽ đối diện với các vấn đề của cuộc sống sau này thế nào, nếu ngay từ bây giờ, chúng được "miễn hoàn toàn" áp lực.Có hai vấn đề ở đây. Một là phân loại áp lực tốt - xấu cho các con và hai là hướng dẫn các con cách đối diện và xử trí khi chẳng may gặp áp lực xấu.Cuộc sống không thể nào thiếu áp lực. Vì vậy, đòi loại bỏ hoàn toàn áp lực là điều không tưởng và không nên. Vấn đề là làm sao tạo ra áp lực tốt, giúp trẻ coi đó là thách thức để vươn lên, thay vì khiến chúng nhìn nhận như một mối đe dọa, dẫn tới căng thẳng, trầm cảm và bệnh tật.Giáo dục tại các quốc gia phát triển rất coi trọng việc tạo ra áp lực tốt cho trẻ thông qua việc trao cho chúng rất nhiều sự tự quyết và chủ động.Tôi có cậu con trai du học ở Mỹ. Muốn tốt nghiệp trung học, các cháu phải đảm bảo có đủ 28 tín chỉ, để ra trường và có bằng. Cháu nào thích ra sớm có thể đẩy nhanh tiến độ học. Cháu nào muốn ra trễ cứ việc học rề rà.Để trẻ con chủ động, 28 tín chỉ này cũng không bắt các cháu phải học theo thứ tự như nhau. Học sinh có thể chọn các môn yêu thích để học trước, môn khó học sau; hoặc là cân đối giữa các môn vừa dễ vừa khó, tránh mất cân bằng.Trong các môn học, có những môn hoàn toàn do thầy dạy, nhưng có nhiều môn trò tự học trên lớp. Con tôi có một lớp mà thầy chỉ yêu cầu thuyết trình về một đề tài tự chọn. Tụi nhỏ có thể chọn bất cứ đề tài nào chúng thích, chẳng hạn như ôtô, máy bay, con vật nuôi, bảo vệ trẻ em, nạn buôn người, du lịch, chống nghiện chất cấm... Với cách này, các con học được nhiều điều từ bạn bè. Còn thầy chỉ nghe và góp ý chứ không đánh giá phê phán gì ghê gớm cả.Thầy và trò có những ngày học trong phòng. Nhưng vào mùa xuân khi trời rất đẹp, thầy sẽ hỏi ý học trò, sau đó cả lớp có thể ra sân học ngoài bãi cỏ một vài giờ tùy thích. Nhà trường không can thiệp.Học trò cũng không mấy học thêm. Chỉ cháu nào đạt dưới mức điểm trường chấp nhận thì sẽ phải học kèm với thầy cô hay bạn học do trường tuyển chọn, nhưng hoàn toàn miễn phí. Tiền dạy thêm sẽ do trường trả.Khi chuẩn bị nộp đơn vào đại học, các cháu có thể dự các kỳ thi tiêu chuẩn như SAT hay ACT, AP bao nhiêu lần cũng được; và được lấy điểm cao nhất để nộp. Khi tham gia chơi thể thao, học sinh tự chọn môn yêu thích và được tự do bỏ giữa chừng nếu thấy không phù hợp. Bằng cách này, các đội tuyển thể thao của trường sẽ sàng lọc bớt các cháu chỉ tham gia lớt phớt cho vui, giữ lại các cháu ưa thích thật sự. Khi đó đội tuyển sẽ thi đấu rất quyết liệt.Vì được chủ động và tự do, được tôn trọng ý kiến trong khuôn khổ các quy tắc và kỷ luật của trường, học trò sẽ coi mọi áp lực là thử thách do chúng đặt ra cho bản thân. Áp lực lúc đó sẽ tự nhiên chuyển thành động lực để vượt qua trở ngại.Ngược lại, nếu ép chúng học toàn các môn chúng không hề thích, ép chúng phải hoàn thành theo một lịch trình bất khả thi, ép chúng học thêm quá nhiều, ép chúng chạy theo thành tích mà chúng không hào hứng..., tất cả sẽ tạo ra áp lực xấu, dẫn chúng tới sự chán nản, mất sức và căng thẳng.Trong khi chờ đợi ngành giáo dục thay đổi, các bậc cha mẹ có thể linh hoạt áp dụng trước, tạo cho các con nhiều cơ hội tự do, chủ động thiết kế mục tiêu của bản thân thay vì chạy theo thành tích ảo và sống theo ước mơ của bố mẹ. Đích đến của giáo dục và dạy dỗ là mang lại lợi ích cao nhất cho đứa trẻ, chứ không phải là làm rạng danh gia đình, dòng họ.Vấn đề thứ hai là cách xử trí với áp lực xấu khi không thể loại bỏ nó, hay trong các trường hợp bất khả kháng. Vì không có cuộc sống nào chỉ bao gồm áp lực tốt, đứa trẻ phải học cách cân bằng.Điều này đặc biệt nan giải với những đứa trẻ được gia đình bao bọc quá kỹ. Khi có bất cứ điều gì xảy ra với mình, thay vì tìm cách xử trí, chúng sẽ nhờ cha mẹ làm tất, hoặc là bỏ mặc tới đâu hay tới đó. Những đứa bé này rất sợ thất bại vì chúng không dám đối mặt với thất bại, chưa nói tới việc học hỏi từ thất bại để sau này sống tốt hơn.Kinh nghiệm nhiều năm làm mẹ giúp tôi nhận ra một sự thật rằng, rất khó dạy bọn trẻ bằng những bài học lý thuyết. Tất cả các bài học sẽ trôi tuột đi rất nhanh. Nhưng từng bước một, cha mẹ có thể cho phép con làm quen với thất bại, coi đó là chuyện đương nhiên phải có để từ đó đứa trẻ không sợ hãi và chủ động học được từ thất bại của mình. Tất nhiên, những bậc cha mẹ ưa thành tích sẽ rất khó chấp nhận sự thất bại, dù là nhỏ, của con. Nhưng khó, cũng phải học.Nhiều cha mẹ vì quá tập trung, lo lắng cho sự học của con mà quên mất đào tạo kỹ năng cho chính mình.Nguyễn Anh Thi Đồng ý một nửa với bài viết thôi vì còn một vấn đề nằm ở chỗ giáo dục Việt Nam không chú trọng giáo dục kỹ đạo đức và kỹ năng sống cho các em, và đó tôi tin mới là chìa khóa tạo nên một thế hệ đầy nội lực và có sức chịu đựng cao với nghịch cảnh. Mỗi đứa trẻ được sinh ra cần được dành nhiều thời gian giáo dục về tâm lý đạo đức để sớm có được một tâm hồn lương thiện và suy nghĩ đúng đắn về cách sống.Tôi vẫn mơ ước nhà trường bớt dạy kiến thức lại và để thì giờ cho các em học đạo lý, hoạt động ngoại khóa và đóng góp cho cộng đồng để định hình cách sống hướng thượng cho các em. Nếu không chỉ một điều bất như ý nhỏ nhặt cũng đủ thổi bay các em chứ đừng nói đến thử thách gì to tát. Tôi đang là giáo viên cấp 3 trường công lập ở California, Mỹ, nhưng chưa hề biết là học sinh có thể ra trường sớm hay muộn tùy ý, hay là trường hợp đó xảy ra ở các tiểu bang khác, hoặc là ở trường tư?California qui định các em phải rời khỏi hệ thống nhà trường khi đủ 18 tuổi, có một số trường hợp được ở thêm 1 năm nữa và chỉ dành cho học sinh mới nhập cư hoặc các em thuộc diện special ed (chương trình cho các em khuyết tật). Gần 20 năm dạy học nhưng tôi cũng chưa từng thấy các em được ra trường sớm bao giờ.Tôi chỉ thấy các em, mặc dù đang là học sinh trung học, nhưng có thể xin lấy lớp trên đại học cộng đồng (community college) cho college credits và được miễn phí hoàn toàn. Các em sẽ không cần học lại các lớp này khi lên đại học.Tôi đang làm việc ở Bắc Cali, các em phải đủ 220 credits (tín chỉ) mới được ra trường. Nếu không đủ credit & hơn 18 tuổi thì các em có thể chuyển sang Adult Center để học lấy bằng GED (giống bổ túc văn hóa ở VN).Các vấn đề còn lại thì tôi đồng ý với tác giả, con người không thể nào không gặp áp lực trong cuộc sống và chúng ta phải dạy con em chúng ta làm sao để sống với áp lực. Quan điểm tôi quan trọng nhất con phải có sức khỏe, biết giữ gìn sức khỏe; biết học và là người có đạo đức, có nhân cách và kỹ năng sống; còn học văn hóa luôn động viên con theo năng lực; nếu trung bình cố gắng phấn đấu lên khá, khá cố gắng phấn đấu lên giỏi...xen kẽ học phải có chơi, khuyến khích các con thỉnh thoảng rời xa cái góc học, rời xa cái giường, rời xa cái máy tính, điện thoại dành thời gian giao lưu với gia đình, bạn bè...nếu thành tích của con chưa đạt như ý định, có thể hơi buồn chút, nhưng không sao, rồi lúc khác con sẽ tiến bộ vậy không nên quan trọng hóa vấn đề về thành tích học của con đâu; Xin hỏi nhiều bậc phụ huynh là áp lực thật sự đến từ giáo dục hay đến từ chính các vị và các vị giờ đây đang ngồi đây và đỗ trách nhiệm hết cho nhà trường/giáo dục. Tôi biết rất nhiều phụ huynh vì một lý do nào đó xem con cái của họ như là một món trang sức, và thay vì để con phát triển theo hướng con mong muốn, họ lai luôn cố gắng dùng mọi cách kể cả việc thao túng tâm lý để hướng cho con thực hiện những việc họ muốn, có thể là những việc trong quá khứ mà họ đã không thể làm?Quý vị luôn đổ lỗi cho giáo dục (nhà trường/giáo viên/ hệ thống) tuy nhiên gia đình vẫn luôn là nền tảng thì quý vị cho rằng quý vị nằm ngoài các lý do dẫn đến những sự việc đau lòng ấy? Ngay cả khi trong hầu hết các bức thư mà người đã khuất để lại, dường như đối tượng họ hướng đến cũng chỉ là gia đình?Theo số liệu nghiên cứu từ 2006, ở Mỹ hằng năm trong độ tuổi teen, có khoảng 24 nghìn học sinh có ý định/hành vi tự tử và khoảng 1100 vụ thành công. Con số quá lớn cho những quan điểm muốn so sánh. Tuy nhiên tôi thừa nhận tính ưu việt và khai phóng của nền giáo dục Mỹ, nhưng phải rất lâu nữa Việt Nam mới có thể theo kịp (về cả xây dựng hệ thống cũng như trình độ văn hoá của người học và các cá thể xã hội có liên quan). Tôi có con lớn năm nay lớp 7. Con tôi không xuất sắc, nhưng từ sau lớp 1 chưa bao giờ tôi phải bận tâm về việc học của cháu, trừ khi có bài cháu chưa hiểu nhờ tôi giảng bài. Tôi nghĩ hãy rèn cho trẻ tính tự lập, tự lo và hoàn thành trách nhiệm của mình mới là điều quan trọng, chứ không phải gây áp lực hay ép buộc các cháu làm những điều mà các cháu không hiểu là làm để làm gì, làm cho con hay làm cho bố mẹ. Tôi có trí nhớ kém, do đó chậm tiếp thu hơn người khác, và việc học thời phổ thông của tôi vẫn gây cho tôi một sự ám ảnh với hàng dài các trang Văn, trang Sử cần phải học thuộc lòng. Tôi kết thúc bậc phổ thông với số điểm trung bình, vào đại học với vé vớt nhờ điểm cộng vùng sâu vùng xa, tôi luôn mang trên mình tâm lý mình chỉ là người bình thường và thua kém các bạn, nhưng khi bước chân lên đại học, được học chính ngành mà mình đã chọn, tôi bỗng nhiên toả sáng. Chỉ 1 năm sau đó, tôi tham gia vào đội tuyển Olympic Tin Học ở năm 2, và từ đó về sau, năm nào tôi cũng mang giải về cho nhà trường. Còn bây giờ ngồi đây, viết những dòng này với tư cách là Giám đốc công nghệ của một công ty nhỏ, nhớ lại về những tháng ngày ngồi học trên ghế nhà trường, tôi ước gì tôi được học thứ mình thích sớm hơn, thì có lẽ tuổi thơ tôi hẳn đã thú vị hơn nhiều ! Nói thật, tôi thấy lạ là sao giờ nhiều bố mẹ kêu con bị áp lực học hành nọ kia, trong khi bây giờ tôi thấy chương trình học của các con quá nhẹ nhàng. Thế hệ đầu 8X ngày xưa đến học cấp I thôi còn tháng nào cũng đầy đủ kiểm tra miệng, viết đầy đủ các môn; cuối tháng đều tổng kết điểm phẩy và xếp loại thứ hạng bao nhiêu trong lớp. Vậy mà tâm lý học sinh, phụ huynh thời ấy vẫn nhẹ nhàng, có ai kêu ca gì đâu. Bây giờ các con học cấp I thì đã bỏ chấm điểm, chỉ mỗi nhận xét và thi giữa kỳ, cuối kỳ; cấp 2, cấp 3 bây giờ cũng bỏ bớt nhiều bài kiểm tra, lại bỏ cả thi tốt nghiệp cấp 2, bỏ cả thi đại học; kỳ thi tốt nghiệp THPT bây giờ đề cũng khá nhẹ nhàng. Bố mẹ cứ than phiền con áp lực phải học suốt ngày rồi thức khuya mà không biết nguyên nhân là do không rèn con kỹ năng tự học, cho con đi học thêm quá nhiều và các con ban ngày hay tối cũng dành nhiều thời gian vào game, mạng xã hội, đến khuya mới lấy sách vở ra làm rồi lại than áp lực. Cảm ơn nhà báo, tôi rất đồng tình với chị về áp lực tích cực và tiêu cực đang đan xen nhau trong tâm lý học sinh ở các môi trường học tập khác nhau. Thiết nghĩ, chúng ta cần lắm một nền giáo dục với những định hướng dạy và học có nhiều không gian tự do hơn để giải tỏa áp lực tiêu cực... (tiếp) Thậm chí ĐH cũng nên rộng cửa cho những người có nhu cầu học tập, mở rộng đầu vào, siết chặt chất lượng đầu ra cũng là cách phân loại và để người học phấn đấu. Thích học gì cho học nấy, nhưng học không có kết quả thì đừng mơ ra trường. Chúng ta phải học các nước phương Tây, xem nhu cầu học tập của mọi người là chính đáng, có các chính sách khuyến khích học tập hết mức, chương trình học đa dạng (kiến thức lẫn học nghề) để đáp ứng cho mọi người. Chúng ta hiện cũng đang giống như các nước Đông Á, rất coi trọng việc học, sùng bái việc học nhưng lại bóp nghẹt cơ hội học tập, làm khổ nhau bằng những kỳ thi khắc nghiệt.Tôi đồng ý với tác giả về việc học theo tín chỉ hay các kỳ thi tiêu chuẩn được tổ chức nhiều lần và muốn tham gia bao nhiêu lần đến khi đạt kết quả mong muốn cũng được. Con người có mức độ nhận thức nhanh-chậm khác nhau, giỏi môn này kém môn nọ, vậy mà chúng ta lại gò hàng chục triệu học sinh trong một cái khuôn với cùng một hệ tiêu chuẩn, tiến độ, mốc thời gian thì bảo sao cả xã hội không chật vật vì việc học Rất thích 2 câu của tác giả:"Đích đến của giáo dục và dạy dỗ là mang lại lợi ích cao nhất cho đứa trẻ, chứ không phải là làm rạng danh gia đình, dòng họ." và "Nhiều cha mẹ vì quá tập trung, lo lắng cho sự học của con mà quên mất đào tạo kỹ năng cho chính mình."Thật sự nhiều ông bố bà mẹ, có thể vì gánh nặng cơm áo gạo tiền mà không thật sự chuẩn bị tinh thần để HỌC làm bố, làm mẹ. HỌC cách chuẩn bị kỹ năng, dạy con cái gì. Đâu phải chỉ có bọn trẻ phải học, bố mẹ nếu không học không tự nâng cao kỹ năng bản thân thì lấy gì ra dạy bọn trẻ? Áp đặt chính là ví dụ tiêu biểu nhất và phổ biến nhất cho các ông bố bà mẹ thiếu sự chuẩn bị. Tôi là giáo viên và cũng là phụ huynh, tôi thấy áp lực học không chỉ đến từ nhà trường mà ở chính các bậc phụ huynh. Con nhà tôi đang học tiểu học, tôi không cho học thêm nên cháu rất nhàn và nhiều thời gian chơi. Nhưng nhìn sang bạn bè xung quanh ngang cháu, bố mẹ yêu cầu học thêm tối ngày, họ nói cả lớp học thêm nên không thể không cho con học. Tôi ko biết đó có phải là lý do hay do chính sự kỳ vọng quá cao của bố mẹ. Với văn hóa của chúng ta, sẽ rất khó để tạo ra một nền giáo dục kiểu Mỹ mà người viết nói trong bài trong thời gian ngắn. Cả ba nước có hệ thống giáo dục trước sự tiếp xúc với phương Tây là Nhật, Hàn và Trung Quốc đều có vẻ có một môi trường cực kì áp lực, còn "xấu" hơn ta nhiều về độ khốc liệt ở thời điểm hiện tại.Cứ từ từ thôi, trong quá trình hiện tại, họ còn nhiều trường hợp hơn ta vậy. Nhưng cuộc sống vẫn phải tiếp diễn theo như nó vẫn thế thôi. Sau một thời gian dài làm gia sư cá nhân cho các em học sinh, mình nhận ra là không phải là hệ thống thi cử trường công quá áp lực, mà là gia đình chưa có cách tiếp cận phù hợp. Bởi vì các em học sinh của mình có người học trường tư, trường quốc tế, có người chỉ học với Tây từ nhỏ... không hề học chương trình công nhưng cũng phải học hành rất vất vả, thế nên không thể đổ lỗi cho chương trình.Chương trình học của các em A-level rất khó và rộng, kiến thức một số môn ngang bằng chương trình đại học năm 2 ở trường đại học, không hề có chuyện học kiểu tây dễ hơn kiểu ta như mọi người lầm tưởng. Cái sai ở đây mình thấy là các bậc phụ huynh vốn dĩ không có chuyên môn dạy học, kiến thức cũng không vững vàng nhưng lại ngồi kèm cặp học sinh. Mình từng có một học sinh có người mẹ rất giàu có, nhưng ngày đi làm tới 6 giờ tối về rồi ngồi kèm con mình tới 10h, thế thì người mẹ ấy ngủ nghỉ lúc nào mà chẳng phát điên lên. Phần lớn những học sinh tìm tới mình dạy là khi bố mẹ các em ấy đã thừa nhận "hết cách"," không thể bảo được"..., nhưng mình khi dạy thì luôn thấy các em ngoan, thông minh và học tốt.Một người không có chuyên môn thì làm sao sửa điện, không có bằng lái sao lái xe tải, không có chuyên môn làm sao dạy học? Các bậc phụ huynh nên từ bỏ việc ngồi canh chừng con mình học, vì vốn dĩ cái cảm xúc tiêu cực đấy còn nặng nề hơn chương trình học nhiều lần và tìm tới những người có năng lực chuyên môn để gửi gắm con mình. Cuộc sống không có áp lực là điều gần như không thể có nên chúng ta không cần phải lo lắng thái quá việc đứa trẻ sống mà không có áp lực. Có những áp lực bất khả kháng (như thiên tai địch hoạ, bệnh tật, sức khoẻ thể chất.v.v) chúng ta phải dạy trẻ đối mặt và giải quyết, còn những áp lực không cần thiết do tự cha mẹ, nhà trường, xã hội đặt lên đứa trẻ thì cần phải xem xét thay đổi.Trước khi đòi hỏi con phải đỗ trường này, lớp nọ, học lực top nọ top kia, các ông bố bà mẹ có bao giờ tự nhìn lại xem mình có xuất sắc ở mọi môi trường, có là CEO, chủ tịch hay "Employee of the year" hết năm này đến năm nọ không? Hay các vị đi làm cũng nay biên bản, mốt kiểm điểm, đến điểm danh đúng giờ cũng tuân thủ khó khăn?Các cấp học phổ thông chỉ đơn thuần cung cấp những kiến thức cơ bản, học tập là nhu cầu, là quyền lợi tại sao lại cần phải đánh giá, chọn lọc, phân loại quá khắc nghiệt đến mức như vậy? (còn tiếp) Cảm ơn tác giả với một góc nhìn rất mới nhưng nó sẽ không phù hợp với quan điểm của nhiều người nên có thể họ sẽ phản đối nhưng tôi thì lại thấy bài viết có rất nhiều cái hay và học được nhiều điều ở đây. Cũng chính vì những quan điểm khác nhau nên ai cũng có mục đích là muốn con của mình giỏi dang sung sướng nhưng lại rất ít người làm được điều đó vì cách mà mình ứng xử họ cho là tốt nhưng lại không có kết quả. Bởi thực ra số đông không phải lúc nào cũng chính xác !!!