'Người rơm' trong đại dịch "Người rơm" là từ chỉ những người nhập cư bất hợp vào vào Anh và các nước châu Âu. Họ, vì nhiều lý do, bằng nhiều con đường bất hợp pháp đến với miền đất hứa nhằm kiếm được thật nhiều bảng Anh, USD hay đồng Euro. Khi không còn hộ chiếu, giấy tờ tùy thân trong tay, sinh mệnh của những người này được ví như rơm.Chặng đường vượt biên phó mặc số phận cho đường dây buôn người, tiềm ẩn rủi ro và luôn phải chuẩn bị sẵn tâm lý: sống không ai biết, chết không ai hay."Sợ lắm anh ơi. Khu vực em đang ở có khoảng 5 người nhiễm nCoV, nhưng ở những chỗ khác thì không ổn", Tuấn trả lời khi tôi hỏi thăm về tình hình Covid-19 tại Anh. Tuấn, 32 tuổi, quê thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh, đã trở thành một con người như vậy vào năm 2016, sau chuyến vượt biên đầy khổ ải bằng container đông lạnh đến Anh với giá 25.000 USD, gần 600 triệu đồng tiền Việt Nam. Bốn năm qua, anh làm nhiều nghề như nhân viên tiệm nails, nhà hàng, xây dựng... mỗi tuần kiếm được từ 500-700 bảng Anh chuyển về quê. Món nợ vay để xuất ngoại đã trả hết, Tuấn cũng tích lũy thêm được kha khá vốn để vợ gửi tiết kiệm tại ngân hàng. Nhưng từ năm 2019, anh không tìm được việc làm, tình hình tưởng khả quan hơn vào năm 2020, song Covid-19 đã phá hỏng tất cả.     Anh là vùng dịch lớn thứ ba toàn cầu với hơn 180.000 bệnh nhân, trong đó gần 29.000 người đã chết. Tuấn nói một tháng qua đang thực hiện lệnh cách ly xã hội, nên không biết tình hình thế giới bên ngoài chuyển biến ra sao, và cũng không muốn quan tâm vì quá sợ, khi thấy ca nhiễm nCoV tăng nhiều mà giảm ít. Cứ một tuần, anh ra cửa hàng, siêu thị mua thức ăn về bỏ tủ lạnh dự trữ, rồi nhốt mình trong căn phòng trọ rộng khoảng 30 m2 phòng dịch.     Ở Anh, nếu thấy ai đeo khẩu trang thì người dân sẽ kỳ thị, cho rằng bị bệnh. Nên thời điểm này không muốn ra đường chút nào, nhưng khi hết lương thực thì bắt buộc phải liều mình đi. Mỗi sáng thức dậy, anh có thói quen sờ tay lên đầu xem có bị sốt và đổ mồ hôi không, cảm giác cổ hơi ngứa một tý cũng giật mình, lại cắt ngay thanh gừng để ngậm vì sợ ho - ho là triệu chứng mắc nCoV.     "Nếu bị nhiễm nCoV, chắc em tự tìm phương pháp chữa, dù chưa biết sẽ chữa ra sao khi không biết bất cứ chuyên môn gì về y tế", Tuấn nói một cách mơ hồ, và cho hay đã xác định "sống chung với lũ" khi Covid-19 khởi phát ở Anh hồi tháng một. Anh chia sẻ hệ thống y tế ở xứ sở Sương mù hiện quá tải, bác sĩ không kịp khám hết cho bệnh nhân bản địa. Những người nhập cư như Tuấn – nếu nhiễm bệnh sẽ bị liệt vào "chế độ chờ". Và khi thoát ra khỏi chế độ chờ đợi ấy, anh cũng chưa chắc được khám, trừ khi đó là bệnh cực nặng, thập tử nhất sinh.     Tuấn bảo may mắn khi bốn năm qua chưa khi nào ốm liệt giường. Thỉnh thoảng bị cảm cúm nhẹ, anh thường mua một số loại lá cây ngoài chợ đem về rửa sạch bỏ nồi đun sôi, sau đó đem xuống trùm chăn lại, ngồi xông khoảng 15 phút cho ra mồ hôi. Khoảng ba lần xông như vậy là hết cảm. Một đơn thuốc cảm thông thường tại Anh không đắt, chỉ 3-5 USD, song để mua được không hề đơn giản, dược sĩ chỉ bán thuốc theo đơn của bác sĩ gia đình hay bệnh viện kê."Không có đơn chỉ định của bác sĩ, có chết đó họ cũng không bao giờ dám bán thuốc", Tuấn kể. Nhiều "người rơm" mà anh biết có trường hợp mua được thuốc, nhưng bằng một hình thức rất dị biệt, đó là: bắt bệnh qua ông chủ. Anh giải thích, nếu "người rơm" nào đó chẳng may bị bệnh trùng vào lúc ông chủ cũng bị bệnh, và có triệu chứng giống nhau, thì khi ông này đi lấy thuốc sẽ nhờ lấy thêm vài liều về chia ra uống cùng. Còn lúc bản thân mắc bệnh mà ông chủ không bị, tất nhiên không thể kêu ông ấy đi gặp dược sĩ được, phải tự nén đau mà chữa.Tuấn tâm sự bị tiểu đường nhiều năm nay, giờ chẳng may vô tình đen đủi mà nhiễm nCoV thì thật tai hại, vì qua tìm hiểu thấy bệnh này rất nguy hiểm đối với những người mắc thêm một bệnh lý nền khác. Không dám nghĩ tiếp các viễn cảnh về sau, Tuấn cắt ngang cuộc trò chuyện rồi hỏi: "Bây giờ muốn về Việt Nam mà không được, anh có cách nào giúp tôi không?".     Sau thoáng chần chừ và có phần bất ngờ, tôi hỏi lại: "Chắc anh đùa? Phải rất vất vả và mất nhiều tiền, thậm đánh đổi cả tính mạng mới vượt biên sang Anh. Bây giờ nếu trở về, dự định kiếm thêm nhiều USD hay bảng Anh được đặt ra từ trước sẽ tiêu tan?". Tuấn đáp một năm qua thất nghiệp phải sống cầm chừng, hiện dịch bệnh ở Anh không biết bao giờ mới chấm dứt. Ở lại thì tương lai cũng mơ hồ, nếu chẳng may nhiễm nCoV thì chỉ đành phó thác số phận cho ông trời. Giờ hết cách rồi, phải trở về quê thôi. Làm ra ít tiền cũng được, nhưng an toàn.     Bố mẹ, vợ con mấy tháng qua gọi điện qua hỏi thăm liên tục. Dù thâm tâm lo lắng, nhưng anh phải giấu đi, nói mình vẫn ổn để mọi người không hoang mang. Ông bố của hai đứa trẻ hi vọng đường bay quốc tế Anh - Việt Nam sớm được mở lại để về quê đoàn tụ với gia đình, không phải sống trong sợ hãi thêm bất cứ ngày nào nữa.Tôi không dám chắc sau khi nước Anh tuyên bố hết dịch Tuấn sẽ trở về quê hay không, vì rất có thể ma lực của những đồng bảng Anh sẽ níu kéo anh ở lại, giống như bốn năm trước từng để lại hộ chiếu, giấy tờ tùy thân lại biên giới Pháp để trở thành một người không quốc tịch, vượt phà qua cảng Calais vào nội địa Anh theo đuổi ước vọng đổi đời."Không phải riêng em, bây giờ nhiều lao động bất hợp pháp cũng muốn về Việt Nam mà không làm sao về được đây", Tuấn nói. Đứng giữa lằn ranh sinh tử của Covid-19, Tuấn và rất nhiều "người rơm" khác đã có thời gian suy nghĩ và thấy được nỗi lo lắng bình thường của một công dân về bệnh tật. Họ muốn lấy lại lòng tự trọng từng vứt bỏ, muốn trở về nơi mình từng từ chối quốc tịch để được bảo vệ các quyền công ước về con người, hơn là ở xứ sở được cho là "thiên đường" nhưng lại mất đi nhiều quyền năng đáng lẽ ra ai cũng được hưởng.     Chắc Tuấn và nhiều "người rơm" sẽ phải suy nghĩ. Bởi trước khi và sau khi sang Anh được cả một đường dây tội phạm xuyên quốc gia hỗ trợ, từ quá trình vượt biên cho đến việc chuyển những đồng ngoại tệ bất minh về quê. Nhưng trong thời điểm Covid-19, không có một ai ở bên họ tư vấn hay đưa ra một lời khuyên. Có chăng chỉ là những câu nói động viên xa xôi cách hàng chục nghìn km qua điện thoại từ phía người thân ở Việt Nam.     Có phân tích khẳng định rằng trong những ca tử vong được công bố ở Anh, chính quyền sở tại chỉ tính những trường hợp chết trong bệnh viện, song số liệu thực tế có thể cao hơn vì nhiều người qua đời tại nhà và viện dưỡng lão. Đem so sánh lời kể của Tuấn, tôi nghĩ những gì mình được nghe từ đồng hương có lẽ đó chỉ là một phần nổi của tảng băng, còn những phần chìm ở phía sau thật sự còn bi đát hơn nhiều, nhưng chắc anh không dám nói thêm vì nhiều lý do.Rời cuộc nói chuyện, lòng tôi lấn cấn câu hỏi: Liệu Covid-19  không xảy ra, thì khi nào những "người rơm" ấy sẽ có ý định trở về Việt Nam?    Đức Hùng Người rơm không ở Anh để làm nail, phụ hồ như bài viết, tất nhiên dấu ... để ngỏ cho người hiểu thực chất họ làm việc gì, cuộc sống càng rủi ro thì thu nhập càng cao, các bạn bỏ quê hương đất nước bằng mọi giá kiếm tiền thì khi dịch bệnh Tổ Quốc sẵn sàng dang tay đón, nhưng hãy suy nghĩ mình đã làm được gì cho đất nước trước khi nghĩ và mong trở về. Cảm ơn tác giả về một góc nhìn mở cho những người Việt nhập cư trái phép và tình huống éo le khó có thể tìm được một đối sách vừa thấu tình đạt lý vừa nhân văn hợp pháp hiện nay cho họ. Hi vọng một ai đó có thể đưa ra được một đáp án cho bài toán khó họ đã và đang viết ra trong cuộc đời mình. Cuộc mưu sinh đẩy người ta đến những cảnh ngộ trớ trêu, có khi thoắt cái thiên đường trong mộng tưởng lại trở thành địa ngục ngoài thực tế. Mong ước đổi đời luôn thôi thúc một cách tự nhiên trong mỗi con người nên họ không ngừng dấn thân vào mọi nẻo đường để hy vọng tìm thấy kết quả sáng sủa hơn, và chỉ khi hiện thực dữ dội khiến họ phải mang mặc cảm "người rơm" thì sự tỉnh ngộ nhất dành cho họ không còn là cầu toàn nữa mà là...cầu được bình an. Giấy tờ tùy thân không có thì làm sao mà về bằng đường hàng không được?Qua những bài viết này thì thân nhân những "người rơm" ở nhà nên quý trọng đồng tiền họ làm ra và gửi về để tiêu xài cho hợp lý. Nếu nói ra câu này 30 năm trước thì nó còn có lý vì VN lúc đấy còn quá nghèo. Còn hiện nay ở VN nếu để sống bình thường thì không quá khó , chỉ cần chăm chỉ, nhưng đây là những người muốn siêu giàu . Nói thật ở đây học hành tốt đi làm cũng ổn lương đến lúc bằng tuổi bạn ý cũng chỉ bằng bạn ý kiếm 1-2 tuần thôi. Đừng nói VN không có cơ hội, buồn lắm. số phận con người gần như do chính họ quyết định! họ bất chấp để ra đi, bỏ hộ chiếu, bỏ tất cả và hy vọng sẽ có nhiều tiền gửi về cho người thân, tôi tin rằng nhiều người trong số họ còn hy vọng sẽ đưa được người thân họ sang đó để thành người bên đó. thật đáng thương! với 600tr tiền lệ phí đi sang đó, họ đâu có nghèo khó lắm đâu? đừng lấy lý do nghèo phải ra đi! Quyền sống, tự do và mưu cầu hạnh phúc. Đơn giản mà phải đánh đổi rất nhiều! Âu cũng do lòng người mà ra. Những người này, vốn từ đầu đã vì đồng tiền mà bất chấp luật pháp, giờ nói "thông cảm cho họ", e hơi khó. Cuộc sống vốn dĩ phải đánh đổi, được này mất kia, bạn không thể muốn được tất cả. Kiếp người rơm sống nhục nhã khổ sở nhưng thu nhập ấy thật sự rất khó kiếm ở Việt Nam với những người không có học vấn, kỹ năng, tay nghề. Họ buộc phải đánh đổi thôi. Cuộc sống ở Việt Nam theo tôi đánh giá hiện rất tốt, Chỉ cần bạn chăm chỉ, chịu khó cuộc sống sẽ khá hơn. Không việc gì phải đánh đổi tuổi trẻ, sức khỏe để đi làm khổ ải nơi xứ người. Cứ thành thât liên hệ với tòa Đại sứ VN tại London xem sao, để khi nào VN có chuyến bay đến xứ Anh, thì xin về nước, còn nếu do dự muốn kiếm nhiều tiền trong tương lai thì lại là chuyện khác. Ko có gì mới và cũng ko có gì để bày tỏ. Những người xuất cảnh đi làm việc bất hợp pháp thì điều đầu tiên họ đc biết và phải biết là khi có bất cứ vấn đề gì xảy ra, họ chỉ có một mình. Đơn giản vậy thôi, cái gì cũng có giá của nó. Covid19 nó đã làm lộ tất thảy điểm yếu, điểm mạnh cùng từng xã hội, từng con người, từng góc khuất của đời sống xã hội. Theo tôi, tốt nhất lúc lúc này nên gọi điện đến Đại sứ quán hoặc lãnh sự quán gần nhất, mong muốn được giúp đỡ, chẳng thể che giấu được mãi thế được. Chấp nhận thôi. thân cô thế cô, giấy tờ tùy thân cũng đã bỏ, hay can đảm gọi đến đăng ký và xin được trợ giúp, ít nhất là cái tên, từ vùng quê nào đến, và làm gì ở đây Về thôi , về sống trên quê hương đất nước của mình..nghèo một chút cũng không sao !