Hồ Gươm và nhà ga Hà Nội những năm 2000, không giống bài hát của Trần Tiến, mặt hồ xanh màu rêu xỉn, trẻ em vẫn còn ăn xin và khu vực này nhộn nhịp thợ ảnh dạo và gánh hàng rong. Kem Tràng Tiền và Thủy Tạ đông nghịt người. Hơi xô bồ, nhưng không gian Bờ Hồ khi ấy lại cho tôi cảm giác thân thuộc, gần gũi đến tận bây giờ.Gần 20 năm, nơi lắng hồn núi sông của Hà Nội đã nhiều đổi thay. Năm 2004, tượng đài vua Lý Thái Tổ mọc lên. Gạch lát vỉa hè được thay mới liên tục. Hồ Gươm đã trải qua mấy đợt hút bùn và cải tạo lòng hồ. Đầu năm 2016, cụ Rùa qua đời, rồi sau đó, trong một sự bối rối, người ta tranh cãi về Thiên nga. Hơn một năm trước, thành phố cấm xe, khu phố đi bộ được thiết lập.Không thể nói tôi thích Hồ Gươm bây giờ hơn. Con người có xu hướng nhuộm vàng quá khứ, và tôi cũng vậy. Những hình ảnh, câu chuyện, kỷ niệm đã trôi đi thường đẹp đẽ u hoài. Thói quen này khiến chúng ta thèm khát một bát bánh đúc mắm tôm, cơm với tóp mỡ, canh rau muống và cà pháo mỗi khi xa nhà, dù cho có ngộp thở giữa sơn hào hải vị. Tôi cá rằng Bằng Kiều dám đánh đổi nhiều thứ đắt tiền để được ngồi một chuyến xe điện từ Ngô Sĩ Liên lên Bờ Hồ, như câu chuyện anh kể trước khi hát Em ơi, Hà Nội phố, hơn là trên một siêu xe mà anh có thừa khả năng chi trả.Tâm lý này có lẽ lý giải vì sao nhiều người, trong đó có tôi, thấy lo lắng khi xem các phương án  xây dựng ga tàu điện ngầm ở cạnh Hồ Gươm. Ai cũng có cảm thức riêng về những nơi chốn trong quá khứ, và thường không đành lòng khi thấy chúng khoác lên mình hình hài mới.Nhưng ký ức là chuyện cá nhân, còn không gian công cộng là chuyện tập thể. Với một thành phố có tốc độ phát triển mau lẹ như Hà Nội, thay đổi về cảnh quan và hạ tầng là tất yếu. Tôi có thể tiếc một Hồ Gươm ít thợ ảnh hơn, cũng như giới văn nghệ sĩ trưởng thành trước thập kỷ 80 tiếc nhớ leng keng tàu điện. Nhưng tôi không thể ích kỷ giữ khư khư lấy ký ức của mình và ngăn cản sự đổi thay.Bảo tồn không phải là biến mọi thứ thành bảo tàng. Bảo tồn và phát triển không loại trừ lẫn nhau. Một di sản là một thực thể sống, nó cần được kết nối với hơi thở thời đại thay vì nằm yên trong khung kính. Việc hàng triệu du khách vẫn ghé Hồ Gươm mỗi năm đem lại sức sống cho nó chứ không phải mối nguy hại. Bảo tồn những di sản quý giá tạo tiền đề cho phát triển bền vững. Và đổi lại, sự thịnh vượng có được sẽ đem lại tiềm lực tài chính và quyết tâm mạnh mẽ hơn để bảo tồn.Tôi không có chuyên môn về di sản và kiến trúc nên không dám khẳng định tính hợp lý của đề xuất đặt ga tàu ngay cạnh Hồ Gươm. Nhưng về nguyên tắc, tôi đồng tình với việc nâng cấp hệ thống giao thông đô thị và giúp người dân cũng như khách thập phương tiếp cận Bờ Hồ dễ dàng hơn. Nhìn ra thế giới, những địa điểm danh tiếng như Quảng trường Trafalgar và khu phố Oxford ở London, bảo tàng Louvre ở Paris, hay khu đảo bảo tàng ở Berlin... đều có ga tàu điện ngầm rất gần và tiện lợi ngay bên cạnh.Tất nhiên, di sản là thứ khi bị xâm phạm thì không thể quay về hình hài cũ. Chính vì thế, tôi đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Văn hóa và Quốc hội trong việc “yêu cầu xem xét kĩ vị trí đặt ga”. Điều này thể hiện một nét tích cực trong thái độ cầu thị, tinh thần tranh luận thẳng thắn của các bên liên quan ở dự án này.Đề xuất xây ga tàu điện Hồ Gươm được nêu ra từ năm 2004 và trải qua nhiều đợt tham vấn. Ban quản lý cũng đã lấy ý kiến người dân và du khách, dù tôi cho rằng việc lấy ý kiến có thể làm tốt hơn nhờ Internet, các công cụ online và công khai hơn, trên quy mô rộng hơn thay vì chỉ bằng lá phiếu giấy phát trực tiếp tại khu vực Bờ Hồ. Tham vấn ý kiến người dân về các công trình công cộng, một việc phổ biến ở nhiều quốc gia, song không mấy khi người dân của chúng ta được thấy trong nhiều quyết định công, khiến người ta mất dần niềm tin vào năng lực và tính liêm chính của các cơ quan công quyền. Đầu năm, TP HCM gây ồn ào khi muốn phá bỏ dinh Thượng Thơ thời Pháp thuộc để xây trụ sở hành chính mới, không hề tham vấn người dân sở tại.Tôi mong chờ Hà Nội một cuộc trưng cầu dân ý thực sự lành mạnh về ga tàu Hồ Gươm. Dù câu trả lời cho chuyện đặt ga ở đâu vẫn là một câu chuyện có tính chuyên môn cao của nhà thiết kế, tổ chức đô thị, và quyết định nên phụ thuộc vào người có chuyên môn hơn là hành xử cảm tính. Nhưng trong một quyết định quan trọng và có dấu hiệu bị kéo dài, ý kiến của người dân (với số lượng lớn, chứ không phải phát phiếu nhỏ lẻ) sẽ cho nhà hữu trách thêm cơ sở để đưa ra quyết định. Dẫu sao thì từ metro đến cảnh quan Bờ Hồ, người dân sẽ là người hưởng thụ cuối cùng.Tôi bây giờ ít lên Bờ Hồ chơi, nhưng đó lại là địa điểm ưa thích của hai đứa cháu tôi, chúng đợi cuối cuần để được chạy loanh quanh ở phố đi bộ. Rồi Bờ Hồ 2018 sẽ thành ký ức riêng của bọn nhỏ với Hồ Gươm. Nhưng sẽ tốt hơn nếu khi chúng lớn lên, có thể tới nơi này bằng những phương tiện công cộng tiện lợi.Một ga tàu mới, những kí ức riêng và một di sản chung không có cớ gì mà không thể cùng song hành như phép cộng ý nghĩa cho Hà Nội.Nguyễn Khắc Giang Em chỉ là sinh viên, có thể cách nghĩ của em còn ngu dốt và thiển cận, nhưng theo em thấy, ở Paris người ta phải hạ độ cao xây dựng tối đa của cả thành phố, duy trì phạm vi không xây dựng xung quanh tháp Ép-phen như thế nào, và cự li giữa tòa tháp đó tới ga tàu gần nhất là bao nhiêu. So sánh cái tháp với cái hồ nghe có vẻ hơi khó hình dung. Vậy nói đơn giản thôi, dời nhà ga đi vài chục, hơn 100m không là gì cả so với việc cảnh quan của HG bị ảnh hưởng, vì nó không giống cái trạm xe bus, xe đi cái vèo qua là xong, cắm cái cột với vài cái ghế là thành bến, nó còn là chuyện xây dựng cả tuyến đường tàu ngầm bên dưới, em không phải chuyên gia, em không biết liệu nó sẽ ảnh hưởng đến hồ như thế nào khi xây dựng, rồi ảnh hưởng cả khi đưa vào vận hành những giá trị xưa cũ luôn là đáng quý, luôn là hoài niệm, và luôn không thể được như xưa, hàng cây ở đường Nguyễn Trãi không là gì so với HG và mặt giá trị văn hóa, nhưng nó cũng nằm trong tâm thức về tuổi thơ, về quá khứ Hà Nội của bao người, bây giờ và vài năm tới nữa thì còn ai nhớ hay biết về nó nữa? Hạ tầng cơ sở vật chất là quan trọng nhưng có những thứ không nhìn thấy, không đong đếm nó dáng quý, đáng nâng niu hơn nhiều nhiều lắm Tôi không phải chuyên gia nhưng cứ nghĩ đến cảnh ga tàu điện ngầm đặt ngay cạnh HG là thấy không ổn. Một viễn cảnh xô bồ, nhếch nhác sẽ phá hỏng một giá trị lịch sử, văn hóa trầm mặc, lãng mạn, trang nghiêm. Tốt nhất các chuyên gia nên nghiên cứu xây nhà ga cách xa HG, vừa bảo vệ được giá trị di sản, vừa phát triển hạ tầng đô thị. Khách tham quan HG đi xa một chút không có vấn đề gì. Mình cũng đã nghĩ như tác giả và cũng định viết bài như vậy. Bài viết đã nói hộ mình rồi. "Bảo tồn ko phải biến mọi thứ thành bảo tàng", thật chí lý. Việc đặt ga Metro ở trung tâm các thành phố thì hầu như các nước phát triển đều làm rồi và họ làm rất tốt. Đấy chính là cách bảo vệ di sản hiệu quả vì như vậy các phương tiện cơ giới không vi phạm không gian di sản được. Vấn đề đay là chọn vị trí phù hợp nhất và phương pháp thi công tiên tiến nhất thôi. Lập luận của tác giả rất chặt chễ để mọi người mạnh dạn ủng hộ một đề án xe điện ngầm thích hợp dẫn du khách đến Hồ Hoàn Kiếm. Hãy cùng suy ngẫm bài viết của N K Giang .Truyền thống và hiện đại ,trường tồn và phát triển không loại trừ nhau phải song hành để cho tâm thức mỗi đời người khi <>vẫn nhớ không quên muốn thăm, muốn đến được dễ dàng . Cảm ơn tác giả bài viết. Chỉ có những người yêu Hà nội và hiểu biết thì mới có những góc nhìn sâu như trong bài viết. Nhớ ngày ngày bé mỗi lần được đi Bách hoá tổng hợp chơi như được vào vườn cổ tích. Giờ thì cái bách hoá thần thánh đó không còn nhưng tình yêu Hà nội vẫn nguyên vẹn như trong ký ức tuổi thơ. Mong muốn có phương tiện hiện đại như metro giúp cho người dân hay du khách tiếp cận được dễ dàng hơn tới nơi này! Bài viết thể hiện góc nhìn rất khách quan và có tầm bao quát. Tôi hoàn đồng tình với tác giả, đặc biệt là câu "Bảo tồn không phải là biến mọi thứ thành bảo tàng. Bảo tồn và phát triển không loại trừ lẫn nhau"... và "Dù câu trả lời cho chuyện đặt ga ở đâu vẫn là một câu chuyện có tính chuyên môn cao của nhà thiết kế, tổ chức đô thị, và quyết định nên phụ thuộc vào người có chuyên môn hơn là hành xử cảm tính"! Nhà gần bờ hồ thì tốt , sát thì không nên. Bãi gữi xe phía bắc hồ nên dẹp. Quanh hồ có ghế đá có lối đi bộ như hiện nay. Nhà ga nên chỉ từ phía ngoài đường nhựa là phù hợp và có thể chấp nhận được đó là ý kiến của tôi mọi người tham khảo Muốn phát triển lẽ dĩ nhiên phải thay đổi. Có nhiều phương án phát triển: Bảo tồn khu cũ, phát triển khu mới hoặc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển trên nền cái cũ. Nói cho cùng được hay không là phụ thuộc vào cách nhìn. Ví dụ: khi xem tranh khỏa thân, người thì cho là nghệ thuật, người thì cho là dung tục, cả hai đều có lý lẽ của riêng mình. Nhưng muốn phát triển mà không hy sinh bớt những cái cũ thì không thể được. nếu chuyển ga sang bên điện lực có xa xôi gì lắm đâu, vẫn là Bờ Hồ đấy thôi, sao không thể mà phải cú sát mép nước. Hãy đầu tư thêm tiền, đưa ga tàu điện cách xa Hồ Gươm một con phố, người đến thăm Hồ Gươm đi bộ thêm một chút, thư giãn thêm một chút, có thêm một dãy phố đi bộ với các cửa hàng sẽ đẹp, tiện ích biết bao Tôi là người Hà Nội gốc sinh ra đầu những năm 70, tôi họ Nguyễn con cháu của cụ Nguyễn Siêu làng Lủ (Người đã có công xây dựng tháp Bút ở Hồ Gươm), tôi thực sự cho rằng việc có ga tàu điện ngầm khu vực Trung tâm gần HG là điều cần và phù hợp với xu thế phát triển, tuy nhiên không nên đặt nó quá gần như vậy, hãy tưởng tượng HG trong những ngày lễ, tết khi mọi người đổ xô lên HG mà xem, vừa quá đông, rác rưởi khắp nơi, hạ tầng không chịu nổi, vậy thì nếu Nhà ga ngầm trung tâm nằm ở ngay đó thử hỏi mỗi ngày sẽ có bao nhiêu lượt người đi qua đó? Trong đó sẽ có bao nhiêu người đi thăm HG hay chỉ đi qua thôi? Tôi cho rằng nếu ngày BT có đến 80-90% số người qua đó là đi công việc chứ không đi thăm HG đâu? Vậy thì tại sao không đặt cái ga đó cách xa HG ra 50-100m? Không lẽ không còn chỗ nào để đặt? Theo tôi nên đặt nhà ga gần Công viên Lý Thái Tổ phía gần Nhà hát lớn như vậy sẽ phù hợp hơn và bảo tồn được HG, nên nhớ trên TG người ta đi bộ rất nhiều còn người Việt mình lười đi bộ quá, do vậy cứ muốn xây cái gì cũng gần để đỡ phải đi xa, rất mong các nhà Quy hoạch nên có cái nhìn xa và sâu rộng. Xin cảm ơn "Bảo tồn và phát triển không loại trừ lẫn nhau bài viết rất hay và logic Hồ Gươm có long mạch nối Hồ Tây và Sông Hồng. Nếu xây như thiết kế là chặn hết Long Mạch rồi ! Tôi đánh giá cao sự khách quan của tác giả khi đưa ra quan điểm về ga ĐSĐT và Hồ Gươm, về bảo tồn và phát triển. Không ai ở Hà Nội mà không yêu hồ Gươm, không thích mỗi dịp cuối tuần được đi dạo hồ Gươm. Nhưng không vì nuối tiếc một hồ Gươm trong quá khứ mà cứ muốn giữ mãi hình ảnh đó trong tâm trí mình. Phát triển là tất yếu. Vấn đề đáng nói là phát triển mà vẫn bảo vệ, phát huy được các giá trị văn hóa lịch sử như hồ Gươm. Điều đó sẽ được đảm bảo khi các bên liên quan đến dự án ĐSĐT cân nhắc mọi vấn đề một cách thấu đáo, tiến hành một cách cẩn trọng và cầu thị mang đến mọi điều tốt đẹp nhất có thể cho người dân Hà Nội và du khách yêu hồ Gươm.