Học để làm gì? Với việc học, có ba câu hỏi tối quan trọng cần phải trả lời: “Học cái gì?”, “Học thế nào” và “Học để làm gì?”. Trong số ba câu hỏi này theo tôi, “Học để làm gì?” là quan trọng nhất, vì nếu trả lời được câu hỏi này thì hai câu còn lại sẽ tự động có đáp án.Hệ thống giáo dục hiện thời đang đặt trọng tâm vào “Học cái gì?”, vì thế sách giáo khoa sẽ chiếm vị trí là trung tâm. Đó là lý do vì sao những cuộc cải cách giáo dục trong suốt mấy chục năm qua chỉ loay hoay vào sách giáo khoa. Ngay cả đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đang được triển khai cũng tập trung vào sách giáo khoa với lượng kinh phí lớn.Sách giáo khoa là chân lý. Ông thầy với cuốn sách giáo khoa trong tay chính là hiện thân của chân lý. Học sinh sẽ không được nói những điều khác sách, không được phản biện, chất vấn thầy cô. Việc học sẽ tiến hành theo kiểu đọc - chép, học thuộc, luyện tập nhuần nhuyễn các dạng bài, theo mẫu hoặc sách tham khảo.Việc lấy “Học cái gì?” làm trọng tâm cũng dẫn đến một hệ quả tất yếu là học để thi vì đó là cách dễ nhất để kiểm tra xem học sinh đã học được cái gì. Mà khi đã học để thi thì bệnh thành tích cũng là hệ quả hiển nhiên, không cách nào khắc phục được.“Học cái gì?” và “Học để thi” cũng là cách tốt nhất để thể hiện quyền uy của người thầy, vì chỉ cần kiểm tra học sinh xem có thuộc như sách hay không là nắm trọn quyền sinh, quyền sát trong tay. Đây là cách tiếp cận yêu thích của các nhà quản lý vì dễ dàng kiểm soát. Chỉ cần nắm chặt sách giáo khoa là kiểm soát được cả hệ thống.Muốn thoát khỏi cách tiếp cận này thì hệ thống giáo dục cần phải thay đổi từ “Học cái gì?” sang “Học thế nào?” và lý tưởng nhất là chuyển hẳn sang “Học để làm gì?”.Càng lên cao thì “Học để làm gì?” càng trở nên quan trọng. Với bậc đại học thì “Học để làm gì?” là câu hỏi chủ chốt mà mỗi sinh viên, và rộng hơn là nhà trường, cần phải trả lời. Với một cá nhân, muốn việc học có hiệu quả thì phải trả lời bằng được câu hỏi “Học để làm gì?”. Với một hệ thống giáo dục, muốn cải cách thành công thì câu hỏi này cũng phải được bàn thảo một cách thấu đáo.Vậy nên, trong hơn một năm qua, tôi thường làm các khảo sát bỏ túi xung quanh câu hỏi “Học để làm gì?” với những bạn học sinh, sinh viên hoặc phụ huynh mà tôi gặp. Câu trả lời thường rơi vào các nhóm như sau: Học để thi; học vì bố mẹ bảo học; học vì không biết làm gì khác; học mà không biết học để làm gì; học vì tất cả mọi người đều như vậy; học như một quán tính, hết cấp 1 thì lên cấp 2, lên cấp 3, rồi vào đại học.Khoảng 80% học sinh trung học cơ sở và phổ thông trung học, khoảng 50% sinh viên trả lời: học để kiếm tiền hoặc học để sau này có công ăn việc làm. Khoảng 40-50% sinh viên đại học và khoảng 20-25% học sinh phổ thông trung học nói rằng: học để có thể tự lo cho cuộc sống của mình, kiếm được công việc phù hợp, sau này đỡ khổ và giúp đỡ gia đình.Khoảng 80-90% bậc phụ huynh trong kỳ thi đại học vừa rồi trả lời: học để mở mang hiểu biết hoặc học để có địa vị trong xã hội.Câu trả lời chung trong các nhóm khác nhau, chiếm tỷ lên khoảng 5-10%, tùy theo nhóm là học để tự hoàn thiện mình. Với một số người có tuổi, hoặc giáo viên, thì có thêm câu trả lời: Học để làm người.Như vậy có thể thấy, phần lớn các bậc phụ huynh đặt mục tiêu cho việc học của con để sau này có một công ăn việc làm tốt, kiếm được tiền lo cho bản thân và gia đình. Một số khác ít hơn cho rằng học để mở mang hiểu biết, để có địa vị trong xã hội. Với sinh viên thì mục tiêu học để kiếm tiền, để có công ăn việc làm chiếm khoảng một nửa, còn lại là học mà không có bất cứ mục tiêu nào.Điều ngạc nhiên là trong số những người được hỏi, có đến >95% cho biết họ chưa từng tự đặt câu hỏi này cho bản thân mình.Xét về logic thì đây là một sự bất hợp lý. Trung bình một người đang đọc bài viết này chắc hẳn đã đầu tư khoảng 10-20 năm để đi học. Một đầu tư rất lớn về thời gian và tiền bạc như vậy mà mục đích lại không rõ ràng thì thật là kỳ lạ.Tất cả đều quay cuồng dạy và học, đua nhau nhồi nhét kiến thức, mà rất ít khi dừng lại tự hỏi: Học để làm gì?Xét rộng hơn cho cả hệ thống thì kết luận cũng tương tự. Khi câu hỏi “Học để làm gì?” không được trả lời thì tính hướng đích của hệ thống sẽ không rõ ràng. Hoạt động của hệ thống sẽ rơi vào vòng luẩn quẩn. Cải tiến, cải lùi, rồi lại cải tiến, rồi chạy lại vòng vòng, như mấy chục năm qua, là kết quả có thể dự đoán trước.Trong mớ bòng bong đó, rất may, UNESCO đã đưa ra câu trả lời giúp chúng ta nhân dịp bước sang thiên niên kỷ mới, rằng: Học để biết, Học để làm, Học khẳng định mình và Học để chung sống với người khác (learning to know, learning to do, learning to be and learning to live together). Đây là một nhận định sáng suốt của UNESCO và cần được phổ biến. Nhưng đây không phải là câu trả lời duy nhất.Trong số các câu trả lời mà tôi nhận được thì cá nhân tôi cho rằng, học để làm người là một nhận định xác đáng và sẽ vẫn còn chỗ đứng trong giáo dục. Vấn đề là người như thế nào?Điều đó cho thấy câu trả lời này có nội hàm mập mờ, thậm chí hàm chứa cạm bẫy áp đặt quan niệm, nên cần làm rõ. Chẳng hạn, chỉ cần dấn thêm một bước bằng câu hỏi người là gì, hay làm người theo tiêu chí nào, thì câu trả lời này sẽ rơi vào thế bế tắc hoặc hỗn loạn vì có quá nhiều đáp án. Do đó, học để làm người thoạt nghe tưởng là chân lý, nhưng lại chứa rất nhiều nội dung không rõ ràng, hoặc bị áp đặt sai lệch, nên cần phải bàn thảo để làm rõ.Vậy theo bạn, trong ba câu hỏi của việc học, thì đâu là câu hỏi quan trọng nhất? Bạn đã từng đặt câu hỏi “Học để làm gì?” chưa? Nếu có thì câu trả lời của bạn là gì? Bạn hiểu thế nào về học để làm người?Giáp Văn Dương nói thật, trong suốt quá trình 12 năm học + 4 năm học đại học tôi luôn tự hỏi mình học để làm gì, nhưng chẳng ai có thể trả lời câu hỏi này cho tôi cả. Việc tôi phải làm chính là cố gắng bằng mọi cách để đạt điểm cao trong các kỳ thi để mong có cái bằng đại học khá giỏi, như vậy sau này đi xin việc cũng dễ dàng hơn. Tôi cũng muốn làm được những việc có ích cho xã hội nhưng tôi không biết làm cách nào. nhà trường, thầy cô và sách giáo khoa chẳng thể giúp gì được cho tôi... Học để có tri thức. Từ tri thức kết hợp kinh nghiệm thực tiễn sẽ có trí tuệ. Có Trí tuệ đánh bại Vô minh (Phật Giáo), có Trí tuệ để làm ra của cải. Có Trí tuệ thì Tiền-Quyền tự đến. Mình đã nghĩ như thế nên thời SV chỉ tập trung những môn mình thấy hữu ích thôi. Giờ đi làm mới thấy may nhờ suy nghĩ như vậy nên đường đời mình khá suôn sẻ và sự nghiệp cũng nhiều phát triển. P/S: Mình mong các em học sinh cấp 3 nên ra đời sớm, tìm việc part-time để làm thay vì tụm năm tụm bảy như bây giờ. Khi đó các em sẽ định hướng được khả năng bản thân, công việc yêu thích thì phấn đấu lên đại học học đúng ngành thì sẽ đỡ lãng phí cho cha mẹ và xã hội rất nhiều. Năm nào cũng nghe các em hỏi Nên học ngành nào? Thi trường nào? Nghe ai hướng nghiệp.. mà thấy đau lòng. Chuyện hệ trọng ảnh hưởng cả đời mà cứ mông lung thì chết chắc! Học để làm chủ . ( làm chủ bản thân , làm chủ tiền bạc , làm chủ cuộc sống và làm chủ vũ trụ....) Nhưng xã hội bây giờ đa số là học để đi làm thuê , làm giàu cho người khác. hi hi Học để "giữ ghế" và thăng quan tiến chức. Học để cải cách giáo dục Câu hỏi này quá lớn ! Phải xét từng trường hợp cá nhân mà nói. Như mục đích của người là học vì đam mê, học vì khẳng định giá trị bản thân, học để thoát nghèo.... Nhưng tựu chung lại, những người nào có học đều ý thức được cái sai của tệ nạn xã hội, đều thượng tôn pháp luật. Đại khái là học trước tiên để không phải trở thành dân đầu đường xó chợ, gây ra tệ nạn cho xã hội đã là một thành công tối thiểu rồi. Bài viết hay và phản ánh đúng thực tế hiện trạng tình hình giáo dục của nước ta hiện nay. Đọc bài này xong, người đọc sẽ có 1 định hướng hợp lý tốt hơn trong việc học cũng như có thể áp dụng với các vấn đề khác trong cuộc sống. Cám ơn tác giả! Cải cách =))) từ mà nghe rất nhàn tai ở GDVN. Cả hệ thống GD trả lời câu " học để làm gì " đi ! Học để trưởng thành! Khi tôi học 1 lớp Cử nhân Sư phạm Anh văn tại chức, GV hỏi cả lớp "Các bạn học lớp Cử nhân này để làm gì?", 90% trả lời để có tắm bằng phục vụ công việc, hoặc vì thích là GV. Riêng tôi trả lời "đơn giản là em thích, thế thôi". Tôi ham chơi game từ năm 18t - 21t, kết quả rớt ĐH, học TC du lịch nhưng cũng không tốt nghiệp được. Vào tối sinh nhật 23 tuổi, khi lang thang 1 mình, nghĩ bạn bè học TC ai cũng sắp ra trường có việc làm, tôi chợt thấy hối hận hoang phí 1 tuổi trẻ, chợt thấy tương lai đen tối muốn tự tử. Cũng may, mẹ kịp ngăn tôi lại, và âm thầm đăng ký lớp tại chức để tôi học, dù tôi cũng không biết khoảng mấy tuần mình sẽ ngán, sẽ quay lại với lũ bạn trên Võ lâm truyền kỳ. Nhưng kì lạ, càng học tôi càng thích, 2 năm đầu tôi thích đến lớp vì tôi để ý 1 em gái trong lớp, vì thế tôi luôn học trước ở nhà, để khi thầy hỏi là tôi có dịp "lấy số" với e. Tôi cũng thích đọc sách về Lịch sử, Chính trị, Xã hội, Tự nhiên, Triết học, chơi nhạc cụ, chơi thể thao... cũng để chờ có "khoe hàng" với e ấy. Năm thứ 3, tôi quyết định thổ lộ tình cảm thì bị dội 1 gáo nước lạnh, "em chỉ xem a là a trai, hơn nữa e chỉ muốn toàn tâm cho việc học", 1 con mọt sách từ chối 1 con mọt sách. Đau khổ Kể cho mẹ, mẹ cười, me hỏi "thế còn muốn học nữa ko?", tôi chợt nhận ra mình đi đến 1/2 chặng đường mà nghỉ học thì ngu quá; hơn nữa giờ tôi cũng có thể nói và nghe tiếng Anh trên truyền hình cáp khá rõ ràng. Tôi học tiếp 2 năm cuối ra trường với bằng loại khá (năm 4 tôi nghĩ học khá nhiều do công việc yêu cầu, chứ không có khi đạt loại giỏi - đến bây giờ tôi vẫn luôn nghĩ thế về mình). Cầm tấm bằng đến nay, gần 30 tuổi, trải qua 5,6 công việc khác nhau (do tôi thích trải nghiệm, chứ không phải do bị đuổi nhé), ngồi từ vị trí nhân viên đến vị trí điều hành, tôi chợt nhận ra: học hành quả là 1 điều tuyệt vời, bạn học, bạn trải nghiệm; quan trọng hơn nó khiến bạn hi vọng vào 1 tương lai tốt đẹp hơn. Và đến giờ tôi vẫn đang học đó thôi, học giao tiếp, học cách tiết chế cảm xúc, học cách lắng nghe, học cách trình bày ý tưởng của mình... Đến bây giờ, tôi vẫn nộp đơn xin việc sẵn sàng từ bỏ công việc hiện tại để làm 1 công việc cuối cùng: làm thầy giáo. Tôi không cần là thầy giáo giỏi, nhưng là người khơi gợi niềm lý do và niềm đam mê học cho học trò. Và biết đâu đấy trong số đó, sẽ có người trả lời "đơn giản, là e thích, thế thôi" như chính tôi năm nào.... Học để trở thành một người có khả năng tự lập (độc lập), sống tư do và hạnh phúc. Học để trở thành người có năng lực để đóng góp và phục vụ cho xã hội. Từ hồi nhỏ tôi đã có câu trả lời này đó là học để biết, vì vậy xuyên suốt quá trình học thì những cái gì chưa biết, những cái gì còn nảy sinh trong cái đầu non nớt của học sinh là tôi đem ra đi hỏi và học, kết quả về mặt tích cực đó là đến khi ra khỏi trường đại học, những kiến thức và công nghệ nó ăn sâu đến mức hầu như tất cả các vấn đề do nhà phỏng vấn tôi đều có rất nhiều đáp án cho họ, giải quyết đến mức "bản chất" của vấn đề, và sau này khi đi làm mỗi một vấn đề nảy sinh về công nghệ cũng như cách giải quyết vấn đề tôi đều bật ra được câu trả lời góc cạnh nhất cho bản thân cũng như đồng nghiệp. Mặt trái của nó đó là có quá nhiều câu hỏi cần giải quyết "nó là cái gì" và tôi bị lan man trong câu hỏi cũng như câu trả lời đó, một sự định hướng lan man đã khiến cho kết quả điểm số của tôi không bao giờ đáp ứng mong mỏi của bản thân vì đã sa đà vào việc tự giải quyết vấn đề trong khi kiến thức của xã hội là biển cả. Do vậy nền giáo dục cần phải định hướng thay cho cái đầu non nớt của tôi, phải biết tôi có năng khiếu và thiên hướng về cái gì để làm người hướng dẫn, hướng sự chú ý của tôi vào nó thì tôi mới có đủ sinh lực cũng như năng lực để thực hiện. Với tình hình học hành như hiện nay, tôi nghĩ đó là một sự thất bại của nền giáo dục, những thành công nếu có đó chẳng qua là thành công của một nhóm người có năng lực đã được tập hợp lại và trương biển quảng cáo " chúng tôi thành công là nhờ nền giáo dục Việt Nam". không phải bàn nhiều, các nước phát triển như Mỹ, Nhật, Châu Âu... họ làm như thế nào thì bắt chước mà làm! Mục đích của việc học : " HỌC ĐỂ BIẾT, HỌC ĐỂ LÀM VIỆC, HỌC ĐỂ KHẲNG ĐỊNH MÌNH, HỌC ĐỂ CHUNG SỐNG VỚI NGƯỜI KHÁC" theo định nghĩa của UNESCO là chính xác. học để đi làm thuê