Vì sao Đà Nẵng ngập 'chưa từng thấy'? Ngày 14/10, mưa lớn do hoàn lưu trước bão Sơn Ca khiến cả 7 quận huyện của Đà Nẵng ngập 0,5-1,5 m, một số nơi ở quận Liên Chiểu ngập gần 2 m. Sáng hôm sau nước cơ bản rút hết, chỉ còn vài vùng trũng thấp ngập 0,5-1 m. Thành phố ghi nhận 4 người chết, gần 3.900 nhà ngập sâu, hơn 200.000 hộ dân mất điện.Trong cuộc họp khắc phục hậu quả ngày 15/10, lãnh đạo thành phố đánh giá đây là trận mưa "lịch sử và chưa từng xảy ra". Cơ quan chuyên môn và các chuyên gia thời tiết, quy hoạch chỉ ra một số nguyên nhân lớn khiến Đà Nẵng ngập nặng.Mưa đặc biệt lớnGhi nhận của cơ quan khí tượng, từ 7h ngày 14/10 đến 7h ngày 15/10 lượng mưa ở Suối Đá là 795 mm; trung tâm thành phố 630 mm; hồ Thạc Giám 590 mm. Các khu vực khác phổ biến 300-500 mm, tập trung khoảng 6 tiếng chiều tối 14/10. Lượng mưa một ngày đã vượt trung bình cả tháng 10 của Đà Nẵng (610 mm) và bằng 1/3 trung bình cả năm.Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo Thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, đánh giá mưa trong 6 tiếng đến 500 mm là đặc biệt lớn. Nguyên nhân là áp thấp nhiệt đới suy yếu từ bão Sơn Ca kết hợp với không khí lạnh, dải hội tụ nhiệt đới và gió đông trên cao. Đặc điểm địa hình chắn gió ở miền Trung dễ gây mưa lớn khi không khí lạnh tràn về.Địa hình Đà Nẵng độ dốc lớn, núi cao tập trung ở phía tây và tây bắc, đồng bằng ven biển ở phía đông. Bình thường mưa lớn, nước sẽ nhanh chóng đổ ra Biển Đông. Tuy nhiên, đêm qua triều cường dâng cao từ Thừa Thiên Huế đến Phú Yên, trong đó có TP Đà Nẵng, làm chậm quá trình thoát nước ra biển.>>Đà Nẵng ngập một mét, nhiều người dân kêu cứuHệ thống thoát nước quá tảiÔng Tô Văn Hùng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng, nói lượng mưa như hai ngày qua vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống thoát nước thành phố. Đà Nẵng đã đầu tư hệ thống thu gom nước thải ven Biển Đông từ Võ Nguyên Giáp đến Hồ Xuân Hương, tách nước thải và nước mưa riêng, nhưng cũng chỉ tính toán cho lượng mưa 100-200 mm/ngày.Chung quan điểm, Giám đốc Sở Xây dựng Phùng Phú Phong cho biết tính toán hệ thống thoát nước cho lượng mưa 100-200 mm/ngày là phổ biến của nhiều đô thị trên thế giới. Đà Nẵng ngập nặng do mưa lớn, nhưng hệ thống thoát nước đã phát huy vai trò. Thực tế sau đêm 14/10, đến sáng hôm sau nước gần như đã rút hết, chỉ còn một số khu rốn lũ chưa khớp nối hạ tầng thoát nước (đã có dự án).Hai khu vực dân cư bị ngập nặng là ở quận Hải Châu và Thanh Khê. Ông Phong nói đây là những khu đô thị chắp vá, phát triển dựa trên đô thị cũ trước đây chứ không phải xây dựng mới hoàn toàn, hệ thống cống thoát nước hiện hữu không thể tải được lượng mưa lớn. Những vùng ngập sâu cốt nền thấp, nhưng thành phố không có điều kiện nâng cốt nền lên cao vì tốn kém.Ông Phong nói thêm, bất lợi của thành phố trong đợt mưa này là trùng với triều cường. Thủy triều dâng cao hơn lượng nước trong cống khiến nước mưa không thể thoát ra qua đường này. Hệ thống máy bơm hoạt động cũng không thể xử lý đẩy nước khi mưa 700 mm.>>Bốn người chết trong đêm mưa ngập ở Đà NẵngĐô thị hóa quá nhanhTiến sĩ Phạm Thành Hưng, giảng viên Khoa Xây dựng Công trình thủy (Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng), nói ngoài lý do mưa lớn cực đoan, nguyên nhân quan trọng khác là bê tông hóa đô thị ngày càng nhiều ở các thành phố lớn như Đà Nẵng. Bề mặt bê tông tăng đồng nghĩa diện tích đất thấm nước, chẳng hạn công viên, bị giảm xuống.So sánh từ 2015 đến 2019, diện tích đô thị Đà Nẵng tăng từ 104,97 lên 106,3 km2 (tương đương 10,81 lên 10,92%), trong khi diện tích rừng giảm từ 716,2 xuống 715,4 km2 (từ 73,74 xuống 73,64%). Đô thị hóa kèm theo dân cư ngày càng tăng, lượng rác thải tăng theo, tiềm ẩn nguy cơ tắc hệ thống thoát nước vốn chủ yếu đang được vận hành thu gom chung nước mưa và nước thải sinh hoạt.Giám đốc Sở Xây dựng Phùng Phú Phong cho rằng quy hoạch đô thị có trách nhiệm, nhưng không thể dành diện tích cho các mương, hồ chứa hay mở rộng lòng cống đáp ứng lượng mưa 700-800 mm, vì như thế phải bỏ ra số tiền rất lớn và không còn đất xây dựng hạ tầng, không gian khác. "Nếu lượng mưa tương tự xảy ra ở TP HCM hay Hà Nội thì phải vài ngày mới thoát hết", ông Phong nói.Ông Phong đề xuất sử dụng thêm hồ điều tiết để ngăn bớt nước từ sân bay Đà Nẵng tràn về trung tâm thành phố. Như hôm 14/10, nước mưa từ sân bay (rộng khoảng 1.000 ha) tràn về theo bốn hướng. Những khu vực thấp trũng được xác định từ trước thì khi mưa lớn cần điều ngay lực lượng quân đội đến di dân.Thiếu kinh nghiệm đối phó mưa lũĐại tá Nguyễn Quang Vinh, Phó chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, cho biết đơn vị đã huy động toàn bộ lực lượng đi cứu hộ ở 7 quận, huyện. Tuy nhiên, số cứu được chỉ được hơn 10 người. Lý do là trời tối, nước ngập sâu, xe thiết giáp gặp nước sâu một mét là không thể di chuyển."Qua lũ lịch sử này, chúng tôi rút kinh nghiệm và có hướng tham mưu cho lãnh đạo thành phố trang bị phương tiện đi kèm với xe ôtô, xe thiết giáp", ông Vinh nói. Xe cơ động đến nơi có người kêu cứu, nếu gặp nước lớn thì lực lượng cứu hộ sẽ đưa ca nô hoặc xuồng xuống tiếp tục chèo, kịp đưa nạn nhân ra xe đến nơi trú tránh, hoặc bệnh nhân đến bệnh viện kịp thời.Do địa hình cần cứu hộ ngập lụt chủ yếu ở các kiệt, hẻm nhỏ trung tâm thành phố, đại tá Vinh nói cần trang bị thuyền hơi để cơ động. Ngoài ra, Bộ Chỉ huy quân sự thành phố sẽ tập huấn hàng năm cho lực lượng cứu nạn cứu hộ các kỹ năng sát với môi trường cứu hộ ngập lụt ở đô thị. "Bão thì ngồi trong xe thiết giáp an toàn để đi ứng cứu, nhưng lụt thì cần cơ động hơn", ông nói.Ông Tô Văn Hùng cũng cho rằng hệ thống phương tiện cứu hộ hiện tại của thành phố chưa phù hợp với tình huống ngập lụt diện rộng và những nơi nước chảy xiết. Thành phố chắc chắn sẽ phải tính toán trang bị phương tiện cứu hộ phù hợp, trong đó đặt ra tình huống mất thông tin liên lạc như hôm qua, khi sóng bị gián đoạn, nhiều người hết pin điện thoại."Hình ảnh chiến sĩ quân đội, công an lội nước cứu dân là đáng ghi nhận, nhưng với cách làm hiện nay thì không thể kịp thời và tiềm ẩn rủi ro cho cả người đi cứu hộ và người cần cứu", ông Hùng nói.Còn Giám đốc Sở Xây dựng Phùng Phú Phong thì cho biết, thành phố sẽ lấy dữ liệu từ trận mưa lịch sử với tần suất 100 năm mới có một lần này làm cơ sở để rà soát, đánh giá tổng thể khả năng chống chịu của đô thị, từ đó, xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp cho tương lai.Ngoài xây dựng hệ thống cảnh báo, hạ tầng, quy hoạch đô thị liên quan đến nhiều ngành, thì người dân cũng phải tăng cường khả năng thích ứng với mưa ngập. "Đây cũng là bài học cho thành phố khi làm những khu đô thị mới ở Hoà Vang và các khu vực còn lại", ông Phong nhấn mạnh.Nguyễn Đông - Gia Chính Mưa kinh khủng như vậy thì không có hệ thống thoát nước nào chịu nổi. Ví dụ, trên mái ta làm ống thoát cỡ 100 là thoát thoải mái rồi. Nhưng hôm đó ống cỡ 300 may ra thoát kịp. Vậy nên đừng nói kiểu "quy hoạch", "tầm nhìn"...Những khu ngập nặng cơ bản là khu phố cũ. Còn nếu muốn thành phố không ngập thì chỉ còn cách kê nó lên cỡ 1m nữa so với mặt nước biển thì may ra. Có điều tôi thấy dạo này thành phố đang thí điểm thu rác về ban đêm. Điều này có vẻ không ổn lắm. Vì mùa mưa, vào ban đêm rác rất dễ trôi nổi khi không thu kịp. Mà mưa to lại hay vào buổi chiều, buổi tối. Và tôi cũng thấy vất vả quá cho đội ngũ thu gom... Nhiều nguyên nhân nhưng thấy rõ nhất là các lỗ cống nhỏ rải rác còn tất cả đã bê tông hóa, các nẻo đường ra sông biển đều bị thu hẹp, TP như hồ chứa nước không còn nơi để nước ngấm vào đất, thoát vào cống thì không kịp.... Chứng minh cho sự thay đổi của môi trường ngày càng khốc liệt hơn. Chỉ còn cách trả lại tự nhiên cho thiên nhiên thôi, không còn cách nào khác. Không liên quan, nhưng trong bài trước một vị độc giả đã nhận thấy qua hình ảnh, bà con Đà Nẵng giữ đường phố sạch sẽ, ngập nước không thấy rác. Nhờ vậy mau thoát nước. Lượng mưa lớn như vậy bên Mỹ ,Úc ,châu Âu ...cũng bị ngập nói gì Đà Nẵng . Buồn cười những con người chưa biết đã đặt chân ra Đà Nẵng nghiên cứu lần nào chưa mà cứ đụng chuyện lại phán quy hoạch thoát nước yếu kém, cứ mưa là ngập.Tôi xin nói thẳng là hệ thống thoát nước của Đà Nẵng tốt hơn rất nhiều tỉnh thành Việt Nam. Không phải ngẫu nhiên mà Đà Nẵng rất ít ngập lụt dù nằm ngay tâm điểm của miền Trung, từ đổi mới đến nay Đà Nẵng chỉ hứng 3 lần ngập sâu do mưa lớn. Lần kề trước là 9/12/2018 nhưng lúc đó không hề nghiêm trọng như thế này (chỉ ngập sâu ở các tuyến đường trũng của đô thị cũ, lượng mưa nhưng trải đều suốt 3 ngày tạo thế chủ động cho người dân và chính quyền, chứ không đánh úp chỉ trong 6 tiếng như lần này). Hệ thống thoát nước của Đà Nẵng đáp ứng lượng mưa lớn 200 ml, có núi có rừng, có địa hình dốc, có cửa biển lớn. Không hiểu các bạn đòi cái gì nữa nhỉ?Các bạn mang Tokyo, Kualar Lumpur, Singapore... ra so sánh nhưng xin thưa, những thành phố các bạn nói trên đều từng bị ngập lụt với lượng mưa 100-200 ml. Seoul chịu trận với lượng mưa nhỏ hơn Đà Nẵng 4 lần, nhiều bang Mỹ thành biển nước khi chạm trán cơn bão yếu hơn siêu bão Noru,... Những lúc như thế sao không thấy các bạn chê bai hệ thống thoát nước của họ nhỉ? Với lượng mưa mà trong 6 giờ đỉnh điểm đạt tới 500 ml, cùng lúc đó hứng trọn triều cường từ 3 tỉnh khác đổ về như Đà Nẵng thì tôi dám khẳng định chưa có cái hạ tầng thoát nước nào trên thế giới chịu nổi đâu. Thành phố Đà Nẵng rất đáng sống. Mưa cỡ đó mà đến sáng sớm nước đã rút gần như sạch sẽ là đẳng cấp lắm rồi, chính quyền đã chỉ ra nguyên nhân và tìm cách khắc phục cho lần sau, rất có trách nhiệm. Thượng nguồn thì cây đốn hạ hết thì khi mưa cái là nước nó đổ hết về hạ nguồn. Hạ nguồn thì xây dựng ai ai cũng cố lấn lấp để được rộng và tôn tạo dạng như đắp cái nền đất chắn dòng chảy hoặc thu hẹp dòng chảy tự nhiên để lấy đất xây dựng dạng lấn chiếm ao, hồ, sông... thì đâu còn chỗ mà đựng và thoát nước. Nên tương lai còn ngập dài mà thôi. Thiên nhiên, không thể tiếp tục đổ thừa cho nó mãi nữa, hãy dũng cảm nhìn nhận việc kẹt xe, ngập nước ở Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng... là hậu quả tất yếu của việc quy hoạch, quản lý xây dựng với tầm nhìn ngắn hạn. Nhiều đô thị lớn của Việt Nam như Sài Gòn có hệ thống thoát nước rất nhỏ. Đường cống nhỏ, miệng hố ga thì rất hẹp không đủ để thoát lượng nước mưa lớn. Dù mưa to hay nhỏ đều ngập. Không nên lấy cớ mưa to những nước khác cũng ngập rồi hài lòng với thực tại. Trong tương lai những cơn mưa lớn như vậy sẽ không còn là hiện tượng mà sẽ là thường ngày.Cần nâng cấp hệ thống lên gấp 3 4 lần và tạo ra nhiều khoảng xanh, hồ chứa nước, hãy hào phóng vì đó là đầu tư cho con cháu sau này. Siêu hầm G-Can của Tokyo cũng chỉ chịu được lượng mưa 550mm trong 3 ngày. Mưa như Đà Nẵng hôm qua hơn 500mm trong 6 tiếng thì Tokyo cũng ngập nặng thôi. Toàn các bậc thầy online vào chém gió mà chắc chẳng biết mưa hôm đó nó như thế nào với dân Đà Nẵng chúng tôi. Người dân thì nói : do cống thoát ko được nạo vét dẫn đến nước thoát ra sông biên không kịp gây ngập , do quy hoạch , do đô thị hóa ,..... cán bộ quản lý thì lý giải do lượng mưa quá lớn , có nhà khoa học còn nói đây là cơn mưa mà 500 năm mới có , do đó làm quá tải hệ thống thoát nước ra biển , cùng với triều cường dâng cao ,.... nhưng có 1 vấn đề mà chưa thấy ai nhắc đến , mà cứ đổ thừa cho mưa 100 năm với mưa 500 năm , đó là : ngày 08/12/2018 Đà nẵng cũng đã hứng chịu 1 cơn mưa lịch sử tương tự 100 năm gây ngập diện rộng rồi , hôm qua là cơn mưa 500 năm , rồi năm sau và các năm sau nữa thì sao ???Rõ ràng vấn đề nằm ở sự biến đổi khí hậu gây ra các cơn bão , mưa và hạn hán sẽ khốc liệt hơn và tần xuất sảy ra sẽ nhiều hơn . Vậy các TP ko riêng gì Đà nẵng phải chuẩn bị ngay một kịch bản chống ngập lâu dài để việc ngập úng này không còn xảy ra .Một số mô hinh để tham khảo : TP Tokyo họ xây cả 1 bể ngầm khổng lồ chứa nước mưa để chống ngập , TP Kuala Lumpur họ xây một đường hầm lớn , bình thường dùng để phục vụ giao thông nhưng khi có mưa lũ họ sẽ dùng hầm này là cống để thoát nước , cứu TP bên trên không bị ngập... Thương quá Miền Trung ơi!. Bê tông hóa xây dựng các công trình cao tầng, cơ sở hạ tầng thoát nước quy hoạch kém không đáp ứng :'( Trong vòng 6h nước mưa lên tới 500mm thì đến hệ thống thoát nước số 1 thế giới của Nhật ở Tokyo cũng khóc thét .