Nỗi oan của môn Văn Tôi chỉ bắt đầu yêu những tiết Văn từ lúc vào cấp II. Trường Trung Tự, Hà Nội, hồi ấy còn dáng dấp trường làng, không có thư viện để đọc sách văn học. Cô Hương, giáo viên chủ nhiệm kiêm cô dạy Văn đã cho chúng tôi những giờ học rất khác.Tiết học Giáo dục công dân được thế bằng những buổi đọc truyện "Những tấm lòng cao cả" của Edmondo De Amicis. Còn trong giờ Văn, cô luôn dành 15 phút cuối đọc từng chương của truyện "Totto-chan, cô bé bên cửa sổ" và nhiều tác phẩm nổi tiếng khác cho cả lớp nghe. Tới bây giờ, dù đã qua một phần tư thế kỷ, tôi vẫn nhớ về các nhân vật của "Những tấm lòng cao cả", từ cậu bé Garone hào hiệp, luôn giúp đỡ mọi người tới Giulio lén thức đêm giúp bố làm việc.Tôi đã luôn mơ mộng về ngôi trường đặc biệt Tomoe và phong cách giáo dục của thầy hiệu trưởng Kobayashi Sosaku, nơi học sinh luôn được tôn trọng và được tự do phát huy cá tính, khả năng bẩm sinh của mình. Tôi đã ấn tượng với những câu chuyện nhỏ này còn hơn cả các tác phẩm đã học trong 12 năm đèn sách.Tôi đã sợ văn miêu tả hồi cấp I vì tôi không thích mèo, không thích lợn và cũng không giỏi quan sát cây cối. Trong khi bài tập thường xuyên yêu cầu tả loài vật và các loại cây. May thay lên cấp II, tôi được gặp cô Hương. Nhưng khi hết cấp III, nỗi sợ môn Văn trở lại khi tôi luyện thi khối D vào đại học. "Lò" luyện thi ở khu vực Đại học Bách Khoa nêm cứng học sinh cả ngày đông giá rét hay mùa hè bức bối. Giờ học bắt đầu từ 7h30 sáng. Chủ lò luyện thi đuổi muỗi bằng cách hun những lò than. Chúng tôi ngồi chen chúc trong những phòng học thiếu sáng, ngáp ngắn ngáp dài.Thầy đi đi lại lại, đọc, phân tích hết tác phẩm này tới tác phẩm khác, mọi người thi nhau chép. Tôi thường xuyên ngủ gật, giật mình tỉnh dậy lại cắm cúi chép một cách vô thức. In vào đầu tôi là công thức "yêu căm chiến lạc" - tức các nhân vật và tác phẩm cần hội tụ đủ bốn phẩm chất: yêu nước, căm thù giặc, tinh thần chiến đấu và lạc quan. Thầy bảo, mỗi tác phẩm sẽ lên án một giai cấp nào đó, ca ngợi một thành tích nào đó. Và cái giỏi của nhà văn là nêu bật được một điển hình, hoặc đề cao chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng.Cách "luyện thi" Văn ấy rất xa lạ với lối cảm thụ văn chương mà tôi được dạy từ ông nội - nhà văn Bùi Hiển. Qua những cuộc chuyện trò thường ngày với ông, tôi hiểu rằng các nhân vật trước khi là anh hùng, là điển hình, họ phải được, phải là những con người bình thường trước đã. Như cu Tý trong "Ngày công đầu tiên của cu Tý", là em bé vật nhau với cu Tèo, "đú đởn như con hai chó con", "đặt mình là ngủ tít thò lò, chốc chốc lại chép miệng nhai tộp tộp như người lớn" trước khi ngượng nghịu dắt trâu ra đồng.Có lần tôi nghêu ngao đọc bài thơ nổi tiếng ca ngợi sự hy sinh của một em bé giao liên trong chiến tranh, ông kể cho tôi nghe hồi ở chiến trường Thừa Thiên chống Pháp, bộ đội đã hội ý với nhau cần chấm dứt việc đưa các cháu nhỏ 14, 15 tuổi làm liên lạc trong các trận đánh. Ông cũng chính là người đã nhiều lần góp ý với các đồng nghiệp ở Hội Nhà văn, rằng ông không thích hình tượng chị Út Tịch mang bụng "chang bang" đi đánh giặc. Theo ông, tinh thần của chị rất đáng quý, nhưng đáng lẽ chồng chị hoặc anh em đồng đội phải can ngăn.Ông tôi chăm viết nhật ký. Ông ghi chép liên tục hơn 60 năm, từ những năm 1940 khi còn thanh xuân cho tới lúc sức khỏe yếu không thể viết được nữa. Ông rất thích quan sát những con người bình thường nhưng luôn cố gắng vươn lên trong cuộc sống. "Gắng hiểu thêm con người, vấn đề cuối cùng vẫn là ở đó", ông dặn dò các thành viên trong nhà có ý nối nghiệp mình.Một cách tự nhiên, học Văn, đọc sách đối với tôi là để hiểu thêm về con người, để học cách làm bạn với mọi người, với những niềm vui và cả những uẩn khúc của họ. Thời bao cấp khốn khó, có lần khu nhà tôi bắt được một tên trộm. Các thanh niên nhanh tay trói ngay anh ta và hăm he định đánh. Ông tôi thấy ồn ào liền chạy từ gác tư xuống. "Dừng tay lại. Các cháu không được đánh người ta. Nếu anh này đói quá, mình cho anh ta chút cơm rồi thả người ta đi", ông nói với mọi người. Từ cuộc sống cho tới sáng tác, ông truyền cho tôi và những thành viên trong gia đình tinh thần hướng thiện, hướng bản thân và những người xung quanh về tin yêu và hy vọng.Bảo, con trai út của tôi tuần trước nhập học lớp năm. Cháu vẫn tự chuẩn bị sách vở cho khai giảng mới, riêng năm nay có ngoại lệ, tôi dành mươi phút ngồi với cháu. Trang 174 trong sách Tiếng Việt lớp năm có bài chính tả "Chợ Ta-sken" của nhà văn Bùi Hiển, ông nội tôi. Tôi chỉ cho cháu và nhắc lại kỷ niệm: "Anh Hai từng viết chính tả bài này của cụ được 9 điểm. Con thi đua với anh nhé". Bảo vui vẻ nhận lời "thách đấu". Thời tôi đi học, sách giáo khoa lớp sáu còn có bài "Ngày công đầu tiên của cu Tý", cũng do ông nội sáng tác. Tôi còn nhớ cảm giác hồi hộp, mong chờ từng ngày cô giáo dạy tới truyện đó.Đề thi Ngữ Văn của kỳ thi THPT quốc gia vẫn yêu cầu phân tích về thể thơ, cách sử dụng phép điệp, bút pháp, hình tượng văn xuôi, những kỹ năng của các nhà phê bình, lý luận văn học chuyên nghiệp. Không ngạc nhiên khi số thí sinh đạt điểm 1 trở xuống môn Ngữ Văn năm nay cao gấp 2,5 lần năm 2017 và gấp 1,6 lần năm 2018.Môn Văn sẽ tiếp tục là nỗi khiếp sợ với nhiều thế hệ học sinh khi nó xa rời chức năng chân chính của văn học: giúp ta hướng thiện, giúp khám phá những vấn đề phức tạp của xã hội và những bí ẩn trong tâm hồn con người. Dường như đang có sự lẫn lộn giữa việc học Văn để có kỹ năng viết tốt và học Văn để tưới tắm cho nhận thức, thẩm mỹ và nhân cách của học trò.Môn Văn không có lỗi. Nó cần được giải oan. Một nền giáo dục còn mơ hồ về mục đích sẽ biến không chỉ môn Văn mà còn nhiều môn học khác thành gánh nặng cho học sinh chứ không phải là hành trang vào đời. Chúng ta có quyền đòi hỏi và chờ đợi những người đang chủ trì việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ nhìn vào những điểm 1 của môn Văn để kịp thời điều chỉnh nội dung và cách học, để mỗi mùa khai giảng lại là một mùa vui.Cẩm Hà Tôi lớp 3 miêu tả cây rau ngót có quả và hoa đẹp bị cô trừ điểm. Nhà bạn nào trồng rau ngót chắc biết r nhỉ.Em gái tôi hồi lớp 5 cứ đứng lúi húi nhìn tôi rồi hí hoáy viết. Hỏi viết gì thì cô bảo về tả chị gái nhưng không có chị nên nhìn anh rồi tả ngược lại là được.Trước ở gần nhà tôi có 1 anh. Hồi tiểu học văn miêu tả bố, nhà anh này nuôi lợn. Thế anh này miêu tả khi bố em ngủ bố em ngáy như lợn ỉn. Bài văn được 4. còn anh này sau làm bác sĩ cũng khá thành công.Khi tôi làm giáo viên tiếng Anh, khi luyện kỹ năng viết và nói cho học sinh, tôi nhận ra nguyên nhân chính khiến ng việt kém nói k chỉ là kiến thức mà quan trọng là từ nhỏ họ sợ nói sai bị chê cười và họ sợ đưa ra ý kiến bản thân bị chê sai lầm, giống như bài văn 4 điểm tả bố.Văn chương vốn phải được tự do, trẻ em muốn phát triển toàn diện phải được tự do phát triển ý thức của mình. Công việc của giáo viên chỉ là định hướng, uốn nắn chứ k phải áp đặt. Và hơn nữa học văn phải có mục đích chứ phân tích câu cú , phép điệp bút pháp liệu có ích lợi gì cho việc hiểu văn và tăng niềm ham mê văn học của các em hay? Trong khi những cái rất quan trọng và cần thiết trong cuộc sống như học viết đơn thì lại rất qua loa.Hãy dạy các em cái các em thật sự cần và cho các em viết cái các em muốn viết. Sợ nhất hồi đi học là mấy bài thi "phát biểu cảm nghĩ của em" nhưng sau đó lại chấm điểm theo ý của cô :') Hãy nêu suy nghĩ của em. Nhưng lại chấm theo suy nghĩ của thầy cô Trước khi đề cập các khía cạnh như hướng thiện, phản ánh hiện thực xã hội hay lột tả chiều sâu tâm lý con người...cần nhấn mạnh vai trò đầu tiên của môn Văn: hoàn thiện kỹ năng ngôn ngữ, nâng cao khả năng biểu đạt (ở cả văn nói, văn viết) cũng như tư duy phản biện cá nhân ở mỗi học sinh.Tính thực tiễn của môn Văn ở đâu khi trong giao tiếp hàng ngày hai tiếng "Dạ", "Vâng" ngày càng vắng bóng; lối nói năng cộc lốc, trống không, thậm chí nói bậy, chửi thề...còn "phổ biến" ở không ít học sinh?Tính thực tiễn của môn Văn ở đâu khi một cử nhân, kỹ sư dù đã tốt nghiệp đại học nhưng vẫn chưa thể biên nổi một đơn xin việc, một văn bản hành chính thông thường?Học Văn giản dị nhất là để mỗi học sinh hay mỗi con người biểu đạt đúng, biểu đạt trúng và hay nhất tư tưởng của mình với người khác. Kế đó là trau dồi cho mình biết rung cảm trước cái đẹp của thiên nhiên, của con người; biết thương cảm và chia sẻ với người khác.Biết là cần cả quá trình, nhưng từng chút một qua bồi đắp, qua trau dồi, sự cằn cỗi và "vô cảm" sẽ dần được thay thế bởi sự nhạy cảm và thương cảm nơi nội tại mỗi chúng ta. Ở cấp 1 hay cấp 2 người ta gọi là " tập làm văn" thì việc miêu tả bắt đầu từ con mèo con chó, cái cây..là những thứ gần gũi nhất thì có gì sai? Có những thứ cô không thích lắm nhưng cô buộc phải luyện tập từ những thứ giản dị, gần gũi nhất như vậy. Tôi luôn nói với con tôi rằng ở cuộc sống này không phải lúc nào con cũng gặp được điều con thích, có những thứ con không thích nhưng con vẫn phải cố gắng hoàn thành nó - kết quả tốt hay chưa tốt đối với ba lúc này chưa quan trọng, điều đáng khen nhất là sự cố gắng của con.Mọi điều cô nêu trong bài cơ bản đều có sự hợp lí, tôi không phản bác. Nhưng riêng việc cô lấy chuyện cấp 1 phải tả con mèo con lợn là những thứ cô không thích để chứng minh điều gì đó là hoàn toàn sai.Môn văn chỉ sai khi mà bắt học sinh đọc chép, theo văn mẫu. Chứ cũng là cấp 1 nhưng : con hãy về quan sát thật kỹ con mèo ( lợn, gà..) có thể là mẫu thật hoặc qua tranh ảnh, video.v.v. và miêu tả nó...thì rất bình thường thưa cô. đồng quan điểm với tác giả. tôi thích Văn nhưng ghét cách dạy Văn, học Văn ở trường, lớp; toàn dạy những thứ đâu đâu. tôi chưa bao giờ đạt điểm cao môn Văn thời đi học. Rất hay, đúng suy nghĩ của mình.nền giáo dục nước mình mơ hồ không rõ mục đích các môn học. Kìm hãm tư duy. Khuếch trương bản năng là sứ mệnh của môn văn. Bằng chứng hùng hồn là chủ trương để những bài văn mẫu. Cảm ơn bài viết của chị Cẩm Hà. Trùng hợp thay 2 tác phẩm chị đọc hồi bé là Những tấm lòng cao cả và Totto chan cô bé bên cửa sổ, cũng là 2 tác phẩm gây ảnh hưởng mạnh đến bản thân tôi trong quá trình lớn lên và hình thành quan điểm sống. Cuộc đời có nhiều ác nghiệt nhưng 2 tác phẩm này đã giữ cho tôi sự trong sáng giống như tìm về dòng suối mát của cái thiện, cái đẹp, cách làm người, giống như tắm rửa cho tâm hồn. Rất tiếc rất ít bạn học của tôi đã đọc toàn bộ tác phẩm này vì ko có trong chương trình, vì có cái duyên nên tôi mới đọc được. Có lẽ giáo dục của ta nhằm mục đích phân loại học sinh hơn là giáo dục con người có những phẩm chất tốt cần thiết. Thú thật với bạn mình là người cũng rất sợ môn văn .Mình cảm thấy học văn giống như đi tù mà làm văn vậy. Mình thích những suy nghĩ của bạn Môn văn rất hay, nhưng rất cần người dạy có tâm và tầm để giảng dạy.Tôi thuộc rất nhiều thơ, gần như toàn bộ truyện Kiều, và rất nhiều thơ hay. Nhưng chỉ được nhận xét là học sinh trung bình môn văn, giáo viên dạy văn tôi có vài người khá tệ. Tôi thuộc thế hệ 8xx. Cũng còn rất nhiều điều muốn nói trong vấn đề này... Tôi rất đồng ý với chị Cẩm Hà. Cám ơn chị khi đã phản ánh một thực trạng của xã hội. Tôi mong muốn mỗi giáo viên, vào ngày đầu của năm học này, giành ra một buổi học nói chuyện với các em học sinh của mình rằng môn học này hay như thế nào, vào cuối khóa học các em sẽ được những gì. Đồng cảm và cảm ơn Cẩm Hà! Vì thế người xưa có câu Văn là Nhân, hay Văn dĩ tải đạo. Văn chương , trước hết và quan trọng nhất, là mang lại cảm xúc, là đưa đến cho người đọc cái nhìn về cuộc sống, về con người... Các kĩ năng viết chỉ là điều kiện đủ, chứ không phải là mục đích của việc học văn. Một đứa trẻ 12-16 tuổi chưa hiểu nhiều về cuộc sống thường ngày nhưng đã phân tích được những tác phẩm nổi tiếng của đất nước và thế giới như thế có khiên cưỡng quá không?