Tên đại biểu tôi bầu Khi còn làm việc ở Văn phòng Quốc hội, tôi thường tổ chức chương trình "Nghị viện trẻ" để giáo dục cho các cử tri trẻ về Quốc hội. Tại nhiều cuộc tiếp xúc, tôi hay hỏi các bạn trẻ: "Các bạn có nhớ trong cuộc bầu cử Quốc hội vừa rồi mình đã bầu cho ai không?".Câu trả lời khá nhất quán, gần như không ai nhớ đã bầu cho đại biểu.Không nhớ tên các đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân mình đã bầu là tình trạng chung của nhiều cử tri chúng ta.Không nhớ tên đại biểu thì khó xác lập chế độ trách nhiệm của đại biểu trước cử tri. Nếu dân chủ là việc các đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân phải chịu trách nhiệm trước cử tri, chúng ta sẽ vận hành nền dân chủ của mình thế nào trong tình cảnh như vậy?Hơn nữa, nhớ tên đại biểu của mình, tức là nhớ tên người đã được mình ủy quyền, không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi.Trong thể chế chính trị hiện nay, chỉ có các đại biểu mới phụ thuộc vào cử tri và vì vậy mới có khuyến khích lớn nhất để lắng nghe và cố gắng giải quyết những vấn đề của chúng ta. Các quan chức hành chính ít có động lực này, vì họ cũng ít phụ thuộc vào cử tri hơn. Điều này đúng không chỉ cho Việt Nam, mà còn đúng cho tất cả các nước có bầu cử dân chủ.Tôi còn nhớ, một cặp vợ chồng Việt kiều Australia về Việt Nam thăm thân, và người vợ sinh con ở Việt Nam. Không biết vì chuyện gì, vợ chồng họ đã bất đồng đến mức người chồng cầm toàn bộ hộ chiếu, giấy tờ bỏ về Australia. Người vợ và đứa con bị kẹt lại ở Việt Nam vì không còn giấy tờ tùy thân. Cô đã tìm cách tiếp cận nhiều cơ quan chức năng của Australia nhưng không xử lý được vấn đề. Khi rời Australia, cô chưa có đứa con, các giấy tờ chứng minh sự ra đời của đứa trẻ đã bị chồng mang đi mất. Gần như không có cách gì để người mẹ có thể làm được thủ tục đưa con cùng trở về Australia.Quá bế tắc, cô đã gửi thư cầu cứu vị nghị sĩ Australia, là đại biểu đại diện cho cô. Ông nghị sĩ đã tiếp xúc tất cả cơ quan chức năng liên quan và giải quyết được cho hai mẹ con trở về Australia. Rõ ràng, trong tất cả các quan chức nước này, vị nghị sĩ có sự khuyến khích lớn hơn cả trong việc giúp người mẹ Việt kiều. Vấn đề không chỉ nằm ở chỗ cô đã bỏ phiếu bầu ra ông, mà còn nằm ở chỗ trong đợt bầu cử tới, nghị sĩ vẫn cần tới lá phiếu của cô.Một mô thức khuyến khích tương tự cũng sẽ vận hành ở Việt Nam, nếu chúng ta nhớ tên các đại biểu Quốc hội hay Hội đồng nhân dân của mình. Ta còn có thể tiếp cận họ để nhờ giúp đỡ khi gặp khó khăn.Có thể, không phải đại biểu nào của Việt Nam cũng chuyên nghiệp và hiệu năng trong việc giải quyết khiếu nại và kiến nghị của cử tri. Tuy nhiên, điều này thuộc về kỹ năng nhiều hơn.Nền dân chủ đại diện có hai cấu phần: đại diện và ủy quyền. Phần đại diện do các đại biểu đảm nhiệm; phần ủy quyền do cử tri đảm nhiệm.Vận hành nền dân chủ đại diện chính là vận hành cả hai phần cấu thành này. Tuy nhiên, từ trước đến nay, có vẻ như chúng ta chỉ chú ý đến phần đại diện mà ít quan tâm đến phần ủy quyền.Các đại biểu phải hoạt động theo quy chế, phải báo cáo kết quả hoạt động với cử tri, phải chịu sự giám sát của Mặt trận và của truyền thông... Còn các cử tri, sau khi bỏ phiếu xong, gần như hết trách nhiệm, gồm cả việc nhớ tên.Ngoài ra, trong gần 30 năm làm việc cho Quốc hội, tôi biết rằng có không ít đại biểu đã giải quyết được rất nhiều việc cho cử tri của mình, đặc biệt là khi họ đeo bám đến cùng những vấn đề mà cử tri kiến nghị.Làm đại biểu, đặc biệt đại biểu Quốc hội, là một nghề rất khó. Nếu chỉ được làm một nhiệm kỳ, khó có đại biểu nào có thể trở nên hiệu năng và chuyên nghiệp được. Điều đáng phấn khởi là tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách đang được tăng lên đến 40% cho khóa XV tới này. Như vậy, chúng ta sẽ có đến 200 đại biểu sẽ làm việc toàn thời gian cho Quốc hội và cử tri. Hy vọng, họ sẽ có kỹ năng làm người đại diện cho nhân dân tốt hơn, chuyên nghiệp hơn.Tất nhiên, để có được các đại biểu hiệu năng, trước hết phải chọn được những đại biểu như vậy hoặc có tiềm năng trở thành như vậy qua cuộc bầu cử vào ngày 23 tháng 5 sắp tới. Mà ở đây, cử tri chúng ta sẽ có vai trò quyết định.Ngày bầu cử tháng 5 sắp tới chính là ngày "chọn mặt gửi vàng". Để "chọn mặt gửi vàng", quan trọng là phải hiểu biết về các ứng cử viên mà mình sẽ cân nhắc lựa chọn.Tìm kiếm thông tin về các ứng cử viên thông qua tiểu sử, qua các cuộc tiếp xúc cử tri trong quá trình vận động bầu cử và qua phỏng vấn được đăng tải trên truyền thông rất quan trọng. Trong trường hợp bất khả kháng, bạn vẫn có thể tìm hiểu về các ứng cử viên thông qua tiểu sử tóm tắt được dán ở khu vực bỏ phiếu.Quan trọng hơn nữa, cần tránh hiện tượng bầu thay, bầu mù. Bầu thay là việc một người đi bầu cử thay cho cả nhà. Việc này mặc dù bị pháp luật nghiêm cấm, nhưng đôi khi vì thành tích, nhiều tổ bầu cử có thể nhắm mắt cho qua. Bầu mù là việc nhắm mắt gạch đại cho xong, không cần để ý mình đã bầu cho ai.Nếu chúng ta để chuyện bầu thay, bầu mù xảy ra, thì làm sao ta có thể nhớ được mình đã bầu cho ai? Nếu không nhớ được mình đã bỏ phiếu cho ai, làm sao bạn biết đại biểu của mình là ai để đòi hỏi người đó phải đại diện cho lợi ích của mình?Nguyễn Sĩ Dũng Nói thật, tôi cũng là người có học hành, cũng là người quan tâm đến chính trị, xã hội, nhưng để biết bầu ai cho đúng thì chịu, vì chỉ được biết qua bản tiểu sử và tự giới thiệu của đại biểu như một bài văn, còn để hiểu họ thực sự là người như thế nào thì chịu. Rất hay! Rất cần! Một việc tưởng như đơn giản, nhỏ mà đến nay đã ngoài 80 tôi mới hiểu. Cảm ơn tác giả Nguyễn Sĩ Dũng!Có công dân nào vẫn tù mù như tôi không? đại biểu tôi bầu trúng cử,tôi liên hệ với họ bằng cách nào ? Cảm ơn anh đã nói ra những điều mà rất nhiều người biết nhưng không dám nói! Giới thiệu lý lịch của ứng cử viên là điều đúng nhưng chưa đủ. Vấn đề là khi ứng cử viên làm được gì khi đại diện cho dân Cái quan trọng là thông tin và cách liên lạc của những đại biểu này cần được công khai và phổ biến rộng rãi để khi cần người dân có thể liên hệ. Ví dụ tôi chưa thể tra cứu thông tin ĐBQH khu vực của mình một cách dễ dàng trên các trang chính thống (chỉ tra được theo tỉnh thành) mà phải qua Wikipedia. Thời đại 4.0 rồi, ít nhất đại biểu cũng phải có email hay số điện thoại để cử tri liên lạc. Giờ tôi muốn tìm hiểu vị đại biểu của tôi là ai, làm gì, ở đâu tôi không biết tìm hiểu thông tin ở đâu, những tin tức cho vấn đề này rất hạn chế. Trong khi tin tức về quảng cáo sản phẩm, như " nhà tôi 3 đời trị..." thì nhan nhản đủ mọi nơi, không muốn xem cũng không được, tự động đập vào mắt. Có người sẽ nói tôi không chịu đi tìm hiểu, trong khi tôi còn phải đi làm kiếm cơm, không có nhiều thời gian cho việc tìm hiểu những thông tin rất khó tiếp cận kiểu vậy, sao không xây dựng một cách tiếp cận thông tin nhanh, dễ dàng ở thời đại 4.0 này? Cho em hỏi muốn tham gia việc tiếp xúc đại biểu của cử tri thì phải làm ntn ạ ?? Em gần như ko có thông tin của việc tiếp xúc đại biểu. bài viết hay quá ! Suốt cả cuộc đời, tôi cũng không nhớ mình đã bầu cho ai và ai đã trúng cử. Khi có việc gì cần người giúp đỡ, tôi tìm đến người quen thân ... Bài viết hay và trúng 1 phần thực tại của quan hệ giữa cử tri và ĐBQH ,ĐBHĐND Các cấp. Tôi năm nay thuôc thât thập rồi và đã đi bầu cho không biết bao nhiêu đại biểu ,nhưng cũng chưa 1 lần được nhìn thấy mặt các ĐB mà mình bầu ra, trừ 1 ĐB của HĐND phường thì được gặp mặt và nói chuyện -Muốn tiếp xúc với ĐBQH THÌ CÀNG KHÓ ,không có số ĐT ,không có email, các cuộc gặp mặt cử tri thì không đến lượt. Thân phận phó thường dân như tôi gặp được ,nhìn được mặt các ĐBQH THẬT LÀ KHÓ ??? Cảm ơn tác giả đã nói đúng sự thật. Ngoài lý lịch, theo tôi cần có thông tin các ứng cử viên đã làm được gì, ký những quyết định lớn có ảnh hưởng tốt hay xấu đến xã hội như thế nào, dự định làm những gì khi trúng cử để người dân lựa chọn cho đúng. Để làm được điều này thì ít nhất phải biết ai sẽ đại diện cho mình, nếu chưa thể thực hiện tranh cử thì chương trình hành động và tiếp xúc cử tri cần thực hiện rộng rãi theo yêu cầu của cử tri, hiện nay thì chịu chẳng biết bầu ai cả, cứ gạch tùy hứng thôi! Cảm ơn tác giả Nguyễn Sĩ Dũng rất nhiều! Thật lòng là tôi không nhớ tôi đã bầu cho ai lần vừa rồi. Tôi cũng không biết là người tôi bầu có trúng cử hay không. Nếu người đó trúng cử thì tôi cũng không biết họ có làm đúng vai trò Đại biểu không.Cuộc sống bận rộn khiến tôi không có thời gian tìm hiểu theo dõi các Đại biểu khi họp họ nói gì. Tôi chỉ tin vào họ, đơn giản vậy thôi.