Liêm chính khoa học "Anh ơi, em thấy bài anh viết để tên bác sĩ khác", thấy đồng nghiệp nhắn, tôi đã thử liên lạc với "tác giả" đó bằng email nhưng không có hồi âm. Trước đây, tôi dễ dàng chia sẻ bài trình bày của mình cho học viên là các đồng nghiệp tại cơ sở khác. Một vài học viên sau đó sử dụng lại và trở thành tác giả của chúng, vì vậy, việc chia sẻ không còn nữa.Nơi tôi đang học, Đại học Quốc gia Australia, mọi sinh viên trước khi thực hiện nghiên cứu đều phải tự học một khóa có tên "huấn luyện về sự chính trực trong nghiên cứu". Chỉ vượt qua bài thi, chúng tôi mới được tiếp tục thực hiện các hoạt động liên quan đến nghiên cứu. Nội dung bài thi là những tình huống thực tế được chọn ngẫu nhiên. Học viên chỉ được thi lại một lần, nếu không đạt, phải gặp riêng người hướng dẫn để thảo luận về khả năng tiếp tục được thực hiện dự án của mình.Khóa học gồm bảy phần với rất nhiều nội dung chi tiết. Bốn phần đầu tập trung vào sự chính trực, ngay thẳng khi thực hiện nghiên cứu. Các phần còn lại hướng dẫn quy định về việc xét duyệt và giám sát của các hội đồng liên quan đến việc thực hiện nghiên cứu và quản lý dữ liệu. Những công trình có can thiệp đến con người và động thực vật thường được giám sát ở mức độ cao nhất.Phần lớn nội dung học là về sự chính trực trong nghiên cứu học thuật, bao gồm làm việc không đúng cách, đăng bài và lỗi đạo văn, mâu thuẫn lợi ích, cách hướng dẫn nghiên cứu - chúng đều nhất quán với Luật lệ thực hiện nghiên cứu tại Australia. Tất cả các trường, tổ chức trong mọi lĩnh vực đều phải tuân thủ bộ luật trên.Tôi thử tra cứu trên Internet, vào trang chính thức của một số đại học tại Việt Nam, nhưng không tìm thấy nội dung hay văn bản nào đề cập đến luật lệ, quy định trong việc thực hiện nghiên cứu khoa học. Trong quá trình học và thực hiện nghiên cứu của mình trong nước, tôi cũng không có cơ hội được hướng dẫn cụ thể việc này.Quay lại khóa huấn luyện, phần học tiếp theo về những nguyên tắc đạo đức cơ bản và việc vi phạm chúng. Trung thực, chính xác, minh bạch, chịu trách nhiệm giải trình và thúc đẩy môi trường nghiên cứu trong sạch là vài trong số quy tắc đạo đức này. Ở chiều ngược lại: đạo văn, ghi nhận sai quyền tác giả, không công bố hoặc không kiểm soát các mâu thuẫn về quyền lợi là vài hành vi vi phạm đạo đức nghiên cứu.Thế nào là đạo văn? Chúng được chia thành hai nhóm "vô ý" và "cố ý". Nhóm lỗi cố ý đạo văn được xem là lỗi rất nặng, người phạm lỗi có thể bị đuổi học. Ví dụ, sử dụng ý tưởng của người khác mà không ghi nguồn, "mượn" ý tưởng của người khác trong lúc thảo luận nhóm trở thành ý tưởng của mình, ngụy tạo ý tưởng không có trong nguồn trích dẫn hoặc ngụy tạo nguồn trích dẫn, sử dụng lại nguyên văn một nội dung trong bài viết của mình ở bài viết khác. Một trong những cách khách quan để phát hiện lỗi đạo văn là bài nộp phải được "quét" qua một phần mềm để tìm ra những câu trong bài giống với những câu đã được viết trong sản phẩm được đăng ký trước đó. Việc thuê người viết bài, mua bài, nhờ người thi hộ là những hình thức đạo văn được xem là nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị cho ngừng học.Ghi nhận quyền tác giả là một vấn đề nhạy cảm trong nghiên cứu khoa học. Chính vì vậy, các tổ chức thường hướng dẫn rõ ràng việc này để hạn chế tranh chấp. Như tại trường tôi, chỉ những người tham gia vào việc thiết kế, phân tích và diễn giải kết quả, phác thảo ý hay có những chỉnh sửa quan trọng đóng góp vào nghiên cứu mới được công nhận quyền tác giả. Những người chỉ tài trợ, giám sát chung, lãnh đạo nơi thực hiện nghiên cứu, hỗ trợ kỹ thuật, ít đóng góp trí tuệ vào công trình không được ghi nhận quyền này. Song vẫn có đồng nghiệp tâm sự với tôi "dù sếp không làm gì nhưng nghiên cứu của em phải điền tên sếp vào mới được duyệt cho làm đó anh"."Anh sử dụng thuốc này của công ty em đi", một trình dược viên giới thiệu loại thực phẩm chức năng được cho là có tác dụng tốt cho rối loạn phổ tự kỷ, "thuốc này đã được công ty em tài trợ làm nghiên cứu tại bệnh viện X rồi, hiệu quả lắm". Nói xong em đưa cho tôi một bài báo đăng trên tạp chí chuyên ngành trong nước. Tôi đã không sử dụng "thuốc" đó để điều trị. Ở góc độ chuyên môn, không có phác đồ điều trị chuyên ngành nào hướng dẫn sử dụng "thuốc" này. Ở góc độ khoa học, cách thực hiện nghiên cứu kia có nhiều vấn đề khiến tôi e ngại. Tôi khá băn khoăn bởi tác giả nghiên cứu nhận tài trợ từ chính công ty đang bán thuốc, trong bài báo lại không có phần tuyên bố về mâu thuẫn lợi ích.Mâu thuẫn lợi ích trong nghiên cứu là tình huống mà lợi ích cá nhân của nghiên cứu viên có thể ảnh hưởng đến công việc họ làm, và sự ảnh hưởng này được ghi nhận khách quan từ người quan sát độc lập. Trở lại tình huống trên, câu hỏi tôi đặt ra là "liệu việc nhận tài trợ từ chính công ty đang bán thuốc có khiến tác giả nghiên cứu công bố một cách trung thực về hiệu quả của thuốc không?". Trong các bài báo nghiên cứu quốc tế tiêu chuẩn, việc tuyên bố công trình không bị ảnh hưởng bởi nhà tài trợ là bắt buộc.Bên cạnh vi phạm cố ý là những lỗi do thiếu kiến thức phù hợp. Bản thân tôi cũng phải làm lần hai mới vượt qua bài thi về sự chính trực trong nghiên cứu, bởi phần lớn các tình huống trong bài đều khá xa lạ với hiểu biết tôi được học tại Việt Nam. Khá nhiều bài báo khoa học đăng trên tạp chí trong nước tôi đọc được cũng cho thấy khiếm khuyết kiến thức này.Nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học trước tiên nhờ nâng cao chất lượng người thực hiện chúng về cả kiến thức lẫn đạo đức. Tôi cho rằng một văn bản chính thống quy định về luật lệ và sự chính trực trong thực hiện nghiên cứu cần được ban hành, và nó bám sát quy định chung của quốc tế. Dựa trên văn bản này, các đơn vị áp dụng, điều chỉnh cho phù hợp với mình. Bên cạnh đó, việc huấn luyện và thực thi văn hóa liêm chính trong khoa học không bao giờ thừa để cải thiện chất lượng nghiên cứu của Việt Nam.Phạm Minh Triết Hay quá bác Triết ơi, hy vọng ý kiến của bác đến được các cấp lãnh đạo và được tiếp thu góp phần nâng cao nền đạo đức học thuật nước nhà. Một bài viết rất hay, và nói rõ thực tế. Bất kỳ một sinh viên nào đi học ở nước ngoài đều được làm quen và hướng dẫn với việc phòng chống đạo văn và trích dẫn đến mức nào thì phải ghi rõ nguồn gốc, và phải tuân thủ điều này nếu không muốn bài luận của mình (kể cả bài tập ngắn nộp hàng tháng, hàng tuần) bị đánh điểm trượt. Các trường có một hệ thống để kiểm tra điều này và kho tự liệu khổng lồ, hầu như quét được hầu hết các nội dung luận (internet đã đóng góp một công sức rất lớn cho công tác chống đạo văn). nếu các trường và sinh viên việt nam không bắt đầu làm quen và cải thiện vấn đề này, thì thực khó để nói rằng lĩnh vực giáo dục của chúng ta đang phát triển và bước đầu khẳng định vị trí trên thế giới Một số người bằng mọi cách chạy học hàm học vị vì không phải vì mục đích nghiên cứu, sáng chế phát triển mà chủ yếu vì tìm kiếm một chức vụ trong quản lý và được thời gian nghỉ hưu chậm hơn so với quy định chung! Cám ơn bài viết của anh, còn nhiều khâu cần xem xét để các nhà khoa học làm việc theo đúng nghĩa, và cộng đồng, và nhà khoa học ấy cũng được bảo vệ tốt nhất Cảm ơn anh đã chia sẽ về liêm chính trong khoa học.Em thấy đây là vấn đề đang ngày càng được quan tâm nhiều sau nhiều sự kiện. Lương tâm nghề nghiệp, sự trung thực là những điều luôn được đề cao nhưng dường như nó bị lu mờ vì những lợi ích. Rất hay. Có lẽ các viện nghiên cứu và các đại học ở VN cần phải đưa vào giảng dạy ngay nội dung này! Ở VN các em SV không được dạy về vấn đề nhạy cảm này, hoặc có được dạy cũng rất sơ sài. Văn hoá VN hầu như không có những điều này, nên các trường ĐH, như trường tôi làm, cũng đi theo format kiểu cách nhiều hơn là theo giá trị. SV tôi hướng dẫn nghiễm nhiên được lấy kết quả tôi và các đồng nghiệp làm bỏ vào bài luận cuối khoá mà không cần giải thích là đó không phải là cái em làm. Thậm chí đồng nghiệp tôi còn không được nêu tên trong bài thuyết trình do trường chỉ cho để tên một người hướng dẫn chính. Chúng tôi thì chọn im lặng để các em được tốt nghiệp vì các thầy cô khác cũng làm vậy cho SV mình.Vấn đề là trường tôi trực thuộc trường lớn nhất nước mà còn như vậy, nói gì đến các hệ thống trường nhỏ hơn. Liêm chính khoa học rất quan trọng trong phát triển khoa học và kinh tế nước nhà.Không có liêm chính ,người nghiên cứu ko muốn sẻ chia kiến thức,người thực hiện sẽ giấu nghề giấu bí kíp,và ai lo phận nấy vì họ ko muốn bị lợi dụng,bị ăn cắp mà ko có qui chế bảo vệ rạch ròi hiệu quả. Tôi nghĩ không phải là liêm chính mà là liêm sỉ thì đúng hơn nhất là trong khoa học và y khoa Tôi không biết lý thuyết cao siêu thế nào, chỉ biết các cháu nội ngoại tôi ở Nga, Pháp, Mỹ, Úc được giáo dục ngay từ nhà trẻ lên cấp 1, 2, 3 là không nói dối. Có gì lỗi hay đúng cũng nói thật. Người thân của tôi đi học nước ngoài về không thể làm như người trong nước, họ xuất bản bài báo liên tục bằng cách xào đi xào lại cùng một bài thành nhiều bài gửi nhiều tạp chí, xuất bản ngay trong tạp chí mình làm biên tập... miễn là có điểm để tính và được phong gs, pgs. Người thân của tôi bị chê là làm sao mà ít bài thế? Lý do thì rất nhiều, do bận việc không tên không tuổi trong trường, không có nguồn trang trải chi phí nghiên cứu, mà quan trọng nhất là không đánh mất mình để gian lận trong khoa học được. Y đức mà. Người làm ngành y phải có cuộc sống sung túc, nhưng ngành y không phải ngành để làm giầu Chúng ta còn lâu mới theo được các nước phương Tây về việc liêm chính, đặc biệt là liêm chính trong khoa học. Lý do rất đơn giản: chưa có 1 quy trình hay quy định cụ thể nào thành văn bản để bắt buộc tất cả mọi người cùng tham gia; hơn nữa, các cấp lãnh đạo hoặc các cá nhân ít có đóng góp nhất trong nghiên cứu lại là những người quyết định tài chính hoặc có quyền phê duyệt đề tài. Vậy nên, trước nhất vẫn là các cấp lãnh đạo phải kiên quyết làm gương: quyết liệt đưa quy định và tuân thủ theo quy định về liêm chính! Vẫn mong thế lắm... Điều này nói lên "Tính Tự Ái" của người làm là ko có, thực ra tính cách này phải được hình thành và dạy dỗ ngay từ những năm đầu của tiểu học, trong những giờ Đạo Đức, nếu một người đủ "Tự Ái" thì họ sẽ tự biết cách hành xử trong những trích đoạn mà họ sử dụng.