Tiền và cống hiến Câu hỏi đầu tiên tôi thường đặt ra là: Bạn giỏi nhất việc gì? Các câu trả lời khá đa dạng. Thậm chí, có ứng viên (vừa tốt nghiệp đại học), sau khi suy nghĩ một lúc đã trả lời rành rọt: "Em giỏi nhất môn Văn".Câu hỏi cuối cùng tôi thường chốt lại là: Bạn mong đợi gì ở chúng tôi? Trái với câu mở đầu, phần trả lời cho câu hỏi cuối này sẽ khá giống nhau. Cơ bản là mong đợi một môi trường làm việc chuyên nghiệp, năng động, tạo điều kiện phát huy khả năng, được tin tưởng giao phó, được học hỏi đàn anh…Tôi chưa gặp ứng viên nào đưa ra câu hỏi về mức lương và chế độ đãi ngộ trong các cuộc phỏng vấn. Mặc dù, sau khi phỏng vấn xong họ thường tìm cách hỏi dò những thông tin này. Thậm chí có những người rất giỏi, được mời về hẳn hoi, thì cũng chỉ nói chuyện công việc chứ không đả động đến đãi ngộ. Để rồi chỉ sau đó một thời gian ngắn, khi lương thưởng và quản lý thời gian không như ý, họ quay ra phản ứng bằng… thái độ làm việc (cụ thể là bằng chất lượng công việc, sản phẩm).Đó là một thói quen kỳ lạ của người Việt Nam: Che giấu nhu cầu vật chất của mình vì sợ bị đánh giá không tốt.Bạn tôi, một người Anh, từng kinh qua nhiều nghề, trong đó có thời gian là bếp trưởng của nhà hàng 4 sao. Ở châu Âu, vị trí đó có thu nhập khá cao rồi. Nhưng sau này, anh vẫn bỏ việc, sang Việt Nam sống bằng nghề dạy tiếng Anh. Ở TP HCM, anh nhận làm giảng viên cho hai đối tượng chênh lệch rất lớn về trình độ. Một vài buổi trong tuần, anh dạy cho nhân viên của hãng IBM, tiếng Anh chuyên ngành công nghệ thông tin. Phần thời gian còn lại, anh dạy một lớp sơ cấp cho một trung tâm Anh ngữ hạng xoàng ở ngoại ô. Khá ngạc nhiên trước lựa chọn của bạn, tôi có hỏi, thì anh giải thích: "Tôi dạy IBM vì ở đó tôi thỏa thuận được mức lương khá cao. Còn tôi dạy ở lớp sơ cấp, vì ở đó tôi có được sự tôn trọng còn cao hơn cả IBM". Đó là một lập luận rất hay về sự tương xứng giữa thu nhập và công sức bỏ ra, giữa giá trị của tiền công và giá trị của niềm hứng khởi.Không có quy ước nào bắt người ta phải “học hỏi”, “cống hiến”, “trưởng thành” trong công việc. Họ có thể nói thẳng rằng mình làm việc thuần túy vì tiền. Họ có thể học ở nơi khác, dành lý tưởng và sự cống hiến ở nơi khác. Tiếc rằng ở nước ta mấy thứ này đang bị đánh đồng.Mới đây, người ta xôn xao về cô gái đặt câu hỏi: “Em phải học tập và làm việc như thế nào để các nhà tuyển dụng ở đây nhận em vào làm với mức lương khởi điểm 2.000 USD/ tháng?”. Rất nhiều chì chiết và răn dạy cô gái, cho rằng cô nên nghĩ đến việc tạo ra giá trị trước rồi hãy đòi hỏi.Nhưng tôi lại nghĩ rằng đó là một câu hỏi rất hay, đi thẳng vào vấn đề mà chúng ta thường tránh né. Không hiểu vì sao và từ bao giờ, có một nếp nghĩ rằng, đòi hỏi đãi ngộ, lương thưởng là không nên, không phải. Tôi suy luận, có lẽ đây là nếp nghĩ từ thời bao cấp.Mệnh đề cô gái trẻ đưa ra là sự tò mò về mục tiêu lý tưởng (tạm xem mức lương khởi điểm 2.000 USD là lý tưởng với một thanh niên vừa tốt nghiệp đại học). Nhà tuyển dụng hôm đó cũng đã thẳng thắn đưa ra những yêu cầu, cụ thể là liệu ứng viên có thể đem lại cho công ty giá trị gấp 5, gấp 7 lần con số 2.000 USD đó. Tôi cho đây là một cuộc đối đáp thẳng thắn, hữu ích.Lương bổng và đãi ngộ chắc chắn không thể xem là tiêu chí đầu tiên để thu hút nhân tài. Nhưng rõ ràng, cũng khó có thể kêu gọi nhân tài cống hiến, nếu vẫn áp đặt các giá trị đạo đức vào các giá trị cơ bản như là mưu sinh, nâng cao điều kiện sống. Thành phố Đà Nẵng năm ngoái đã phải thừa nhận kế hoạch đầu tư đào tạo nhân tài cho tầm nhìn dài hạn đã thất bại, khi mà gần như tất cả các trường hợp được hỗ trợ tài chính đi du học nước ngoài sau đó đều không muốn trở lại.Hai thập kỷ trước, có hai bộ quần áo thay đổi và được ăn no khi lên giảng đường đã là điều rất hạnh phúc với các sinh viên. Nếu hỏi họ về một chiếc xe máy riêng, một chiếc điện thoại di động như là những điều kiện cơ bản và tối thiểu để bắt đầu đi làm, hẳn sẽ là một giấc mơ viển vông không kém gì mức lương khởi điểm 2.000 USD của năm 2016. Chúng ta sẽ trông đợi vào điều gì để rút ngắn thời gian của những giấc mơ như thế: Thay đổi tư duy đãi ngộ người tài, hay là chờ đồng tiền trượt giá?Gia Hiền Tôi thích bài viết này. Mặc dù không thích câu hỏi Lương khởi điểm 2.000USD/tháng. Nhà tuyển dụng cũng nói rồi, nếu bạn tạo ra giá trị gấp 5 - 7 lần, người sử dụng lao động sẽ trả cho bạn như thế. Thị trường mà. Bài viết hay quá! Tâm đắc nhất câu nói của tác giả về một trong những thói quen kỳ lạ của người Việt Nam: "Che giấu nhu cầu vật chất của mình vì sợ bị đánh giá không tốt". Lâu nay khi được nhận vào làm, nhân viên phải cố gắng cống hiến, tận tâm để công ty thấy được khả năng rồi tăng lương nên nghe câu hỏi của em thấy lạ và bị chì chiết là đúng rồi. Một câu hỏi hay đáng cho các bạn trẻ đi xin việc suy nghẫm. dù bạn có cống hiến gấp 100 lần hoặc hơn và công ty có trả bạn cao gấp vài ba lần con số bạn muốn mà môi trường làm việc ko phù hợp thì bạn cũng ko thể gắn bó lâu dài được. Kinh nghiệm này tôi rút ra sau 20 năm đi làm. Lương đôi khi ko phải là tất cả đâu các bạn ạ. Lương tương xứng công sức mình bỏ ra, được làm trong môi trường làm việc thân thiện, dược tôn trọng... đó là niềm mơ ước của tất cả mọi người. Tôi nghĩ, bạn hay tôi cũng có câu trả lời rồi. Tại sao du học luôn là niềm khát khao của gần như tất cả học sinh của chúng ta? Câu hỏi cũng là câu trả lời đấy. THAY ĐỔI TƯ DUY ĐÃI NGỘ NGƯỜI TÀI . CHỐT CÂU NẦY Người Việt Nam là thế ..và không thể khá được vì không có bản lĩnh. Thường "chọc gậy bánh xe " là giỏi. Tiền và cống hiến là hai mặt của một vấn đề không thể tách rời nhau nhưng chúng ta xác định chậm quá, làm cho mỗi người lao động thiếu tự tin ngay bản thân mình. Nếu người quản lý và người lao động thực sự hiểu được giá trị lao động và tài năng cống hiến thì tiền và công hiến phải rõ ràng, thấu đáo. Rất cảm ơn bài viết của anh...rất ý nghĩa cho người lao động và doanh nghiệp cùng tạo ra năng lực cạnh tranh cho chính mình! Chắc bạn làm việc ở môi trường nhà nướn quá. Chứ tôi làm ở doanh nghiệp ( ngân hàng), người lao động đặt vấn đề lương bổng rất rõ ràng. Đáp ứng được yêu cầu họ mới đồng ý làm. Đặc biệt đối với vị trí quản lý thì thu nhập gần như được xem trọng hạng đầu. Việc nhút nhát ko đề cập đến thu nhập có lẽ chỉ xảy ra với các bạn mới ra trường thôi vì tâm lý miễn có việc làm để học hỏi và tích luỹ kinh nghiệm là chính. Còn lại người có từ vài năm kinh nghiệm và quản lý thì có thể ngồi "trả giá" lương với nhà tuyển dụng đấy. Bài viết chưa phản ánh đúng với công tác tuyển dụng thực tế hiện nay lắm! O nuoc ngoai thuong tra luong theo gio cho khong theo thang vi co che do lam them (,over time), lam over time hay ngay le thuong duoc tra gap hai lan ruoi (double _ haft) so voi luong chinh .Thuong khong phai nguoi xin viec ma chinh nguoi chu (employer) hoac nguoi phong van ( interviewer)hoi nguoi xin viec muon duoc tra bao nhieu mot gio ,hoac lich su hon ho hoi cho lam cu tra bao nhieu mot gio.Nhu vay,khong nen chi trach nguoi xin viec ve viec hoi truoc tien luong. Thế thì bạn Gia Hiền chưa gặp tôi rồi. Tôi cũng đa từng đi xin việc nhưng câu cuối cùng chắc chắn là là tôi hỏi lương thưởng và chế độ đãi ngộ. Tôi cũng xin nói mấy câu hồi tôi còn đi làm và đi xin việc. năm 2001 tôi ra trường và xin đi làm. đến năm 2006 tôi xin nghỉ và tôi xin sang công ty khác là một tập đoàn lớn của việt nam khi đề xuất mức lương 1300USD họ bảo mình nghĩ gì khi đưa ra mức lương như thế và tôi cũng nói thẳng luôn nếu tôi không làm được thì tôi đã không yều cầu mức lương như thế, thế rồi họ không nhận tôi. sau 3 tháng khi tôi xin được một công việc ở công ty liên doanh việt nhật với mức lương cao hơn thì tôi gặp lại ông chủ tịch của tập đoàn tôi đã xin việc trước đây mà tồi đòi 1300USD ông đã ngớ người khi gặp tôi và lúc đó ông ta hỏi xếp của tôi là người mà anh đã từng nói chuyện tôi tôi đây à thì lúc đó tôi mới vênh mặt với ông ta và lúc đó ông ta không giám nhìn tôi mà đi thẳng luôn. Tôi luôn buồn về việc người Việt Nam luôn mong muốn vật chất nhưng lại nói tránh đi. Tôi cũng suy nghĩ nhiều về nguyên nhân có việc đó. Hiện giờ tôi cho rằng đó là do hệ thống quản lý từ thời xa xưa ở Việt Nam - luôn đánh giá thấp những người nói thật nhu cầu vật chất của mình! Hay, rất hay. Nhiều bài viết nhấn mạnh quá nhiều vào cống hiến mà quên đi sự đối đãi xứng đáng để tái sản xuất, nâng cao chất lượng hơn nữa. người lao động ngại hỏi vì sợ bị đánh giá còn nhà tuyển dụng thì cũng có nhiều nơi vì câu hỏi đó mà cũng lại đánh giá ko thiện cảm về ứng viên. Nói chung quan niệm phải cần thay đổi từ hai phía.