Làm xong thì dân biết Không hẹn trước, cũng chẳng có tư cách công tác gì, tôi và anh bạn chỉ là hai khách du lịch bình thường. Nhưng tôi rất muốn tìm hiểu về đất nước đang chuyển mình này, mà chẳng có nơi nào tốt hơn, ngoài việc tìm đến các nhà báo. Tôi gặp lễ tân, trình bày ý nguyện, rồi bày tỏ mong muốn được gặp ai đó, bất kỳ ai cũng được.Kết quả không ngờ. Phó tổng biên tập tờ này ra tiếp chúng tôi. Ông bảo, các anh muốn biết điều gì, về tờ báo, về đất nước, cứ hỏi. Chúng tôi trò chuyện khá cởi mở.Thời ấy, Myanmar vẫn nằm dưới quyền chính phủ quân sự cũ, chưa chuyển giao hết quyền lực như bây giờ. Tôi hỏi ông về một đại dự án của chính phủ, lớn nhất Myanmar thời kỳ đó, một dự án khiến nhiều nhà quan sát quốc tế ngạc nhiên. “Tại sao họ làm thế?” - “Điều đó phải đi hỏi họ” - ông nhún vai. “Thế người dân không biết gì về dự án đó hay sao?” - “Biết chứ, họ làm xong thì dân biết”.Mỗi lần nhớ về cuộc trò chuyện ấy, tôi lại thấy câu nói ấy buồn cười. Ông phó tổng tỏ ra là một người nghiêm túc. Và dù cởi mở, vẫn giữ chút ít sự thận trọng - vì cuối cùng ông vẫn là lãnh đạo một tờ báo, cũng chẳng biết tôi là ai, không một mẩu giấy tờ. Nhưng đến cuối buổi nói chuyện, nhà báo ấy vẫn không tránh được việc thốt lên một câu mỉa mai.Mệnh đề “dân biết chứ, họ làm xong thì dân biết” ấy thật ra là kinh điển không chỉ ở Myanmar.Báo cáo vừa công bố của Tổng cục Thống kê cho biết, bội chi ngân sách Nhà nước năm 2016 là 192 nghìn tỷ đồng. Tất nhiên nếu nhìn kỹ vào báo cáo, thì một trong những nguyên nhân chủ yếu là do thu ngân sách không đạt dự toán. Nhưng dù là lý do gì, bội chi tất nhiên là không tốt. Nó khiến nợ công gia tăng. Ngân sách eo hẹp thì không thể tạo động lực cho các dự án phát triển.Và tôi tự hỏi rằng trong bức tranh ảm đạm này, thì có bao nhiêu dự án, bao nhiêu khoản chi nằm trong tình trạng “họ làm xong thì dân biết”?Những gang thép Thái Nguyên hay xơ sợi Đình Vũ, nghìn tỷ vốn nhà nước “đắp chiếu” đã khiến người dân kinh hãi. Nhưng đến đầu tuần trước, Văn phòng chính phủ lại công bố danh sách 7 dự án nghìn tỷ “cần xử lý” nữa, như Đạm Hà Bắc, đóng tàu Dung Quất hay gang thép Lào Cai.Tất nhiên làm ăn có lỗ lãi là chuyện rủi ro có thể gặp, nhưng những con số kinh hoàng về vốn ngân sách này luôn khiến tôi nhớ đến sự minh bạch của các doanh nghiệp nhà nước. Quy định về việc họ cũng phải công bố thông tin hoạt động lên website vốn đã có từ lâu, nhưng số doanh nghiệp tuân thủ rất ít. Về cơ bản, dân sẽ biết khi đã có kết cục.Rồi những chuyện ngang trái như tiếp khách hết 3,2 tỷ ở ủy ban tỉnh Gia Lai; cán bộ ủy ban xã Đồng Thái (Ba Vì, Hà Nội) nợ đến 3,5 tỷ tiền ăn uống, hát hò và khiến chủ nợ kéo đến tận ủy ban đòi; hay là thành ủy Bạc Liêu hết tiền không có cả tiền đóng điện nước... đều khiến tôi tự hỏi rằng tại sao “họ làm xong dân mới biết”?Việc công khai hoạt động của các cơ quan chi tiêu hay đầu tư ngân sách là chuyện hiển nhiên. Đằng nào, Luật tiếp cận thông tin (có hiệu lực vào năm 2018) cũng sẽ cho phép người dân được quyền hỏi mọi vấn đề như vậy. Nhưng tôi tự hỏi rằng tại sao phải đến khi báo chí chất vấn, người dân chất vấn thì chúng ta mới có quyền “biết”. Thời đại này không thiếu gì kênh để chủ động bạch hóa. Huyện nào cũng có cổng thông tin riêng. Doanh nghiệp thì khỏi bàn.Nhưng không. Việc chủ động minh bạch vẫn là một thứ gì rất xa xỉ. Họ cứ làm xong thì dân biết.Họ làm xong thì dân biết, câu mỉa mai của ông phó tổng tờ báo kia rất đắt giá. Cũng là cái sự “biết”, nhưng “biết trước” và “biết sau” vô cùng khác biệt. Họ làm xong thì dân biết, cũng là “biết” nhưng không thể gọi là có sự giám sát, không có sự điều chỉnh, ngăn chặn và dân biết nhưng dân... không thể bàn.Người dân biết rất nhiều thứ. Nhưng đều là sau khi nó đã trở thành đống bê tông đắp chiếu hay một lỗ rỗng toác không thể quyết toán trên sổ sách. Và nếu không có một sự thay đổi quyết liệt nào đó, thì trong năm 2017 tới, người dân sẽ còn được biết rất nhiều thứ nữa. Có điều, "họ làm xong thì dân biết".Đức Hoàng Còn một thứ xong thì dân biết đó là người chịu trách nhiệm chính những vụ bê bối đó đã đi nước ngoài xong thì dân biết , còn cơ quan chức năng thì bảo là không tìm thấy . Xong Hà Nội cắt cỏ hết 800 tỷ mỗi năm, nạo vét với vài cái xà lan và gầu cạp, cào cào mấy cái cũng hết 120 tỷ đồng. Những chuyện như vậy nếu người lãnh đạo trong cuộc không nói ra thì cũng chẳng ai biết. Dân biết và rùng mình: Thế thì làm sao có chuyện "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra". Chỉ có một thứ cần phải giữ bí mật, đó là những con số và sự việc liên quan đến an ninh quốc gia. Ngoài ra, những thứ khác mà không công khai, minh bạch (một cách kịp thời) thì chắc chắn do muốn che dấu bới một động cơ không lấy gì làm trong sáng. Trớ trêu ở chỗ càng cố giấu, càng nửa kín nửa hở thì càng tạo nghi ngờ, và những nghi ngờ thường là quá sự thật, gây tác dụng ngược đối với mục đích che dấu. Chúng ta đang phấn đấu cho dân giàu, nước mạnh, công bằng dân chủ, văn minh. Một xã hội thiếu công khai,minh bạch thì không thể gọi là xã hội văn minh được. chúng ta đều biết sau khi ngân sách cho tiếp khách, ngân sách cho đầu tư bị trống rỗng ! chúng ta luôn là người sau cùng được biết. và nực cười thay, biết rồi cũng không biết phải làm gì để cho nó không còn tái diễn, chúng ta chỉ còn "biết" thở dài: tiền chùa mà ! HOAN HÔ ĐỨC HOÀNG, mọi ng dân chỉ mong cấp cap nhất là TW , QH, kịp thời ra các chế tài buộc các doanh nghiệm, các cơ quan công quyền, quản lý NN phải minh bạch các kế hoạch chi tiêu và cả những khoản ngoài kê hoạch vì đó là tiền của DÂN Và dân sẽ phải dọn cái đống ấy ư? dân biết nhưng dân... không thể bàn.vậy thì biết để làm gì?thà không biết cho đỡ đau lòng anh à...cay như bánh vẽ ý MỌI THỨ CÁC BẠN LIỆT KÊ DÂN CÓ NGƯỜI BIẾT CÓ NGƯỜI KHÔNG. ...NHƯNG CÓ MỘT THỨ MÀ TẤT CẢ CÁC NGƯỜI DÂN TỪ TRẺ BẮT ĐẦU ĐI HỌC MẪU GIÁO ĐẾN NGƯỜI SẮP CHẾT, TỪ NGƯỜI TỈNH ĐẾN KẺ ĐIÊN ĐỀU BIẾT ĐÓ LÀ. ....TẤT CẢ LÃNH ĐẠO ĐỀU RẤT. ........GIÀU Họ tham nhũng, mua bán quan chức để lên cao, khi bị bắt thì dân biết. Còn những ai nâng đỡ, dọn đường cho họ thì dân không thể biết, có chăng về hưu thì dân hơi biết. Có 2 câu hỏi không ai trả lời cho dân chúng: (1) các vị đại biểu dân cử ở đâu mà không giám sát?; (2) ai chịu trách nhiệm, có bị mất chức không, hay chỉ là nghiêm khắc phê bình và nghiêm khắc rút kinh nghiệm ? Anh hoàng chẳng bao giờ làm sếp to được vì anh biết quá nhiều Chúng ta đang sống trong một xã hội mà chỉ có những quan chức mới được biết dự àn nàu dự án kiaVà cái đó được tình bằng tiền mua dự án Và cả cái dự án hơn nghìn tỷ BRT ( xe buýt nhanh) mà HN mới chạy thử nghiệm để đưa vào khai thác. Họ lấy hơn 1000 tỷ để làm 14km BRT mà khi chạy ko nhanh hơn bus thường và cũng có mẫu số chung làm song rồi dân mới biết. Trong lĩnh vực quản lý chi tiêu công ở ta,nhiều khi Ông Phó nơi đó còn chưa biết nữa là dân,cái mà Đức Hoàng gọi là ..biết sau đó cũng là do báo chí hoặc lý do gì đó thôi,mà theo tôi thì đó K phải là hiện yượng hiếm đâu mà dân cần biết!Cám ơn Đức Hoàng,ở ta phải nói:Họ làm xong dân còn chưa biết Đức Hoàng ạ Họ làm xong thì dân biết để ...còng lưng đóng thuế khắc phục cho họ !