Liên thông xét nghiệm Đó là khi người bệnh hoặc thân nhân cứ khăng khăng bắt buộc chúng tôi phải chẩn đoán và điều trị theo những kết quả xét nghiệm của cơ sở khác - dù chúng đã hết hiệu lực hoặc thiếu độ tin cậy. Việc phải xét nghiệm nhiều lần, trong nhiều trường hợp, thực sự xuất phát từ nhu cầu chuyên môn. Nhưng cũng đôi khi, chúng xuất phát từ việc lạm dụng để tận thu - như nhận định của nhiều nhà quản lý y tế và bảo hiểm. Điều này khiến cho nhiều bệnh nhân hình thành một định kiến, về việc bác sĩ cố tình gây phiền hà qua xét nghiệm, vì mục tiêu vụ lợi.Thông tin từ Bộ Y tế về việc thực hiện liên thông xét nghiệm áp dụng từ 1/7/2017 làm nhiều bệnh nhân, và những người chi trả tiền khám chữa bệnh, vui mừng. Đối với họ, đây là một động thái ngăn ngừa việc lạm dụng xét nghiệm.Nhưng sự mừng vui ấy làm tôi, một bác sĩ ngần ngại. Nếu không có cái nhìn chính xác, nếu quá đề cao mục tiêu ngăn ngừa lạm dụng xét nghiệm, thì có thể sẽ dẫn đến những hậu quả đáng tiếc về chất lượng khám chữa bệnh.Để “liên thông”, điều kiện đầu tiên là chất lượng các trung tâm xét nghiệm, ở các bệnh viện khác nhau, phải đồng đều. Bộ Y tế đã bắt buộc thực hiện ngoại kiểm, đó là việc đối chiếu, so sánh kết quả xét nghiệm giữa các cơ sở khác nhau, thông qua một trọng tài là Trung tâm kiểm chuẩn. Nhưng thực hiện ngoại kiểm tốn kém khá nhiều, không thể làm thường xuyên, mà chỉ có thể thực hiện theo một chu kì thời gian nhất định. Ngoài ngoại kiểm, việc thực hiện nội kiểm có tầm quan trọng đặc biệt, vì nó được thực hiện thường xuyên nhiều so với ngoại kiểm. Nhưng nội kiểm rất dễ bị bỏ qua, vì nó khá tốn kém, ảnh hưởng nhiều đến giá, và đòi hỏi chuyên môn sâu.Đã không dưới một lần, chính tôi phải sa thải nhân viên. Vì cố tình không tuân thủ qui trình nội kiểm trong xét nghiệm.Bất cứ một xét nghiệm nào, thực hiện theo bất cứ phương pháp nào, đều có hai đặc tính quan trọng, là độ nhạy và độ chuyên. Độ nhạy là khả năng phát hiện bệnh, tức là thực tế có bệnh, và kết quả trả lời là có bệnh, mà không cho kết quả âm tính giả. Và độ chuyên là tính chính xác của kết quả, có nghĩa là khi kết quả cho là có bệnh, thì thực tế là có bệnh thật, chứ không phải kết quả dương tính giả.Thật đáng buồn là không có bất cứ một xét nghiệm nào, dù tiên tiến đến đâu, mà lại chính xác 100% cả. Luôn có những kết quả âm tính giả, hoặc dương tính giả. Bao giờ cũng có sai số.Việc nhận định các kết quả xét nghiệm có chính xác hay không phụ thuộc vào kinh nghiệm và khả năng nắm bắt triệu chứng của các bác sĩ lâm sàng. Do vậy, sẽ có những kết quả được bác sĩ của cơ sở này công nhận, nhưng lại không được bác sĩ của cơ sở khác chấp nhận, và yêu cầu làm lại. Nếu muốn người bác sĩ phải chịu trách nhiệm về chẩn đoán và cách thức điều trị của mình, thì họ phải được quyền tự quyết định tin vào cái gì để chẩn đoán.Ngoài ra, mỗi kết quả xét nghiệm chỉ có giá trị trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu như kết quả về nhóm máu, hay kết quả xét nghiệm gen, gần như không thay đổi trong suốt cuộc đời, thì có những xét nghiệm thay đổi hàng giờ, thậm chí còn nhanh hơn. Ví dụ như xét nghiệm huyết đồ (công thức máu) trong xuất huyết nội, sốt xuất huyết, bệnh lí nhiễm trùng cấp... có thể thay đổi theo đơn vị thời gian dưới giờ.Khi có những thay đổi về lâm sàng, hoặc kết quả xét nghiệm trước không còn hiệu lực phản ánh đúng thực tế bệnh tình vào thời điểm đó, bác sĩ lâm sàng vẫn có thể yêu cầu làm lại. Nếu quy kết tất cả những trường hợp yêu cầu làm lại những xét nghiệm của cơ sở trước là lạm dụng, rồi nâng quan điểm lên tầm y đức thì có thể sẽ ảnh hưởng xấu đến chất lượng khám chữa bệnh. Tôi luôn giải thích rất rõ khi cần phải chỉ định xét nghiệm lại, nếu nhận thấy những xét nghiệm ở các cơ sở khác không phù hợp hoặc hết thời hạn.Việc thực hiện liên thông xét nghiệm có thể giúp ngăn ngừa việc lạm dụng xét nghiệm, tránh gây phiền hà cho người bệnh, nhưng nếu sử dụng nó như một vũ khí để khống chế các bác sĩ chỉ định xét nghiệm, có thể sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng khám chữa bệnh.“Liên thông kết quả xét nghiệm” là một hàng rào ngăn chặn tiêu cực mới được đưa ra. Nhưng nếu thiếu những cái nhìn trung dung và khách quan, thì hàng rào ấy có thể ngăn chặn cả những nỗ lực đúng đắn.Trong bối cảnh mà khả năng kiểm định chất lượng của các phòng xét nghiệm, cũng như mọi thứ “kiểm định” ở các lĩnh vực khác, chưa hề đáng tin, thì tôi rất sợ hàng rào ấy được tuyệt đối hóa. Đặc biệt, là tạo thành hiểu nhầm trong quan niệm của người bệnh.Võ Xuân Sơn Bác sỹ ngoài chữa bệnh ra còn có chức năng tư vấn, trả lời mọi câu hỏi cho bệnh nhân liên quan đến sức khỏe của cá nhân anh ta. Hầu hết bác sỹ ở VN do việc khám chữa bệnh quá tải nên đã quên mất nghĩa vụ tư vấn này. Cả khám cả tư vấn, thời gian tối thiểu là 30 phút, 1 ngày tối đa 1 bác sỹ chỉ có thể khám cho 16 người. Trong trả lời tư vấn có cả các vấn đề liên quan đến xét nghiệm. Bệnh nhân không hỏi, bác sỹ không có thời gian giải thích, vậy là phần ai nấy suy diễn riêng rồi tự cho là đúng. Từ đó đưa ra cái kết quả đáng buồn cười là "xét nghiệm liên thông". Đó là chưa nói đến cái chuyện "y bác sỹ phải cúi chào bệnh nhân trước khi khám chữa bệnh". Bệnh nhân cần cấp cứu gấp, mọi người chạy ra làm thủ tục chào, chào xong thì anh ta hết cứu. Những chuyện buồn cười như thế chỉ có ở VN. Tuổi thọ trung bình của người ta cao vì 1 năm họ đi khám tổng quát 2 lần, phát hiện bệnh sớm chữa sớm, đỡ tốn tiền đỡ mất thời gian. VN mình bệnh gần chết mới đi khám, vừa khó chữa vừa tốn kém vừa tốn nhiều thời gian. Tình trạng quá tải ở các bệnh viện chính là do nguyên nhân này. Người ta không thể ép ai đi khám tổng quát nếu như tự những người đó không có ý thức. Nguyên nhân của sự thiếu ý thức này là do VN thiếu bác sỹ cộng đồng, là những bác sỹ chuyên làm việc ở các trạm y tế xã phường. Những bác sỹ này khám chữa bệnh không giỏi nhưng tư vấn thì khó ai bì được. Họ là những người cái gì cũng biết (thuộc về ngành Y) nhưng không có cái gì có hiểu biết sâu để chữa trị. Chức năng của bác sỹ cộng đồng là phòng chống dịch bệnh, tư vấn khám chữa bệnh và chữa trị các bệnh thông thường. Họ là cái sàng lọc những bệnh nhân nhẹ ra để giảm tải cho bệnh viện tuyến trên. 10 nghìn dân 1 bác sỹ là chỉ bác sỹ cộng đồng chứ không phải bác sỹ chuyên khoa. Không có bác sỹ cộng đồng, không ai tư vấn cho người bệnh thì ý thức giữ gìn sức khỏe (khám tổng quát định kỳ hàng năm) là rất thấp và tình trạng quá tải không bao giờ hết. Chữa bệnh tốn kém quá lại ý kiến ý cò đòi này đòi nọ (những chuyện buồn cười ở trên) tạo thành 1 cái vòng tuần hoàn lẩn quẩn không thoát ra được, không giải quyết được vấn đề gì (toàn làm chuyện tào lao). Nếu phải xét nghiệm lại thì tốn tiền. Nếu công nhận kết quả xét nghiệm của cơ sở y tế khác thì có thể chuốc lấy rủi ro không chính xác. Vậy là người có tiền sẵn sàng đồng ý xét nghiệm lại, còn người nghèo thì sẵn sàng đồng ý công nhận xét nghiệm của nơi khác. Nếu loại bỏ yếu tố tiêu cực (bày vẽ xét nghiệm lại để thu tiền) thì không cơ sở y tế nào muốn công nhận kết quả xét nghiệm của nơi khác. Ngay các bệnh viện, phòng khám của các nước phát triển cũng không muốn công nhận kết quả xét nghiệm của nơi khác. Như vậy để thấy: không có biện pháp nào là hoàn hảo mà không có mặt trái của nó, nhất là trong điều kiện chất lượng dịch vụ y tế dành cho số đông còn nhiều điều bất cập như ở ta. Có lẽ phải thêm một quy định: nếu bệnh nhân không đồng ý xét nghiệm lại mà cứ yêu cầu cơ sở y tế công nhận kết quả xét nghiệm ở nơi khác thì phải ký giấy cam kết hoàn toàn chịu mọi rủi ro gây ra trong trường hợp kết quả xét nghiệm sẵn có là không chính xác. Dưới góc độ nhà cung cấp ống nghiệm tôi có ý kiến nhỏ đó là chất lượng ống nghiệm của các bệnh viện là khác nhau ( ống nghiệm chân không lưu giữ và cho kết quả ổn định hơn ống nghiệm thường 4-6 giờ sau khi lấy máu ) đó là lý do tại sao các tuyến trung ương và các bệnh viện quốc tế sử dụng ống nghiệm chân không trong khi các tuyến dưới sử dụng ống nghiệm thường ( tôi hiểu là tiền thu không giống nhau ... => kết quả thôi Với cương vị là bệnh nhân, tôi cũng đã từng nghi ngờ kết quả xét nghiệm và sau xét nghiệm lại kết quả sau khẳng định là đúng đã 05 năm. Nếu tôi vẫn là bệnh nhân tôi không cần sẽ không sử dụng kết quả xét nghiệm tuyến huyện lên tuyến tỉnh,....quy định này đẻ chống tiêu cực ngành y tế nhưng mạo hiểm trong điều trị. Tôi đồng tình với cách nhìn có tầm chuyên môn của tác giả . Theo tôi trước khi thực hiện một chủ trương gì cần phải có cơ sở khoa học và thực tiễn , nếu ko khéo chính sách đó làm dễ cho nhà quản lý , nhưng có hại cho bác sỹ và bệnh nhân . Đọc bài này của BS Võ Xuân Sơn tôi mới thấy cái khó của nghề BS. Trước đây tôi đưa 1 bệnh nhân đi khám trong bệnh viện nằm điều trị 2 ngày trong phòng cấp cứu vì viêm phổi và phế quản đã được xét nghiệm máu 2 mẫu. Khi chuyển sang khoa khác tại viện đó vẫn phải làm lại xét nghiệm máu với chi phí không hề nhỏ. Tôi cứ thắc mắc và bây giờ thì đã HIỂU. Quy định của BYT cũng có thể là rào cản cho các BS. Cảm ơn BS "Nếu muốn người bác sĩ phải chịu trách nhiệm về chẩn đoán và cách thức điều trị của mình, thì họ phải được quyền tự quyết định tin vào cái gì để chẩn đoán."Rất tâm huyết và chuẩn. Thế nếu kết quả xét nghiệm của cơ sở A nào đó không chính xác, rồi cơ sở B dựa vào đó điều trị sai lệch, thì ai là người chịu trách nhiệm? Cám ơn bác sĩ đã lên tiếng từ góc nhìn của một chuyên gia để các nhà lãnh đạo thấy rõ yêu cầu xét nghiệm lại là cần thiết trong những trường hợp bệnh hiểm ngèo, và khi phải đưa ra những quyết định quan trọng về phương án điều trị cho bệnh nhân. Đừng để vì qui định liên thông kết quả xét nghiệm dẫn đến những hậu quả đáng tiếc trong điều trị. Tôi ko phải là 1 bác sĩ. Nhưng tôi vẫn hiểu 1 điều: bác sĩ là người chịu trách nhiệm với bệnh nhân về kết quả khám chữa bệnh, nên bác sĩ phải có quyền dc xét nghiệm lại cho bệnh nhân nếu cần. Thiết nghĩ, việc quan trọng hơn đó là cần có quy định rõ bác sĩ phải chịu trách nhiệm những gì nếu phải dùng kết quả của nơi khác, và trách nhiệm của người ký kết quả xét nghiệm ỏ bệnh viện trước nếu có vấn đề phát sinh ở những bệnh viện sau. Tôi rất đồng tình với quan điểm của BS.Võ Xuân Sơn. Có thể nói nếu như liên thông kết quả xét nghiệm mà BS chẩn đoán điều trị không tới bệnh sẽ gây lãng phí rất lớn cho bệnh viện,người bệnh và xã hội. Giả sử Bs chúng tôi nhận được kết quả xét nghiệm liên thông do một cơ sở nào đó nhân bản thì sao nhỉ. Có bệnh thành không bệnh hoặc ngược lại chắc các Bs sống bằng tư thế quỳ là chính? Tiết kiệm việc xét nghiệm, như cha ông nói, không cẩn thận sẽ thành tham bát bỏ mâm. Một góc nhìn chuyên môn và đầy trách nhiệm, dường như BS muốn nói Bộ Y Tế quá vội liên thông khi các điều kiện chưa đạt yêu cầu ? Tôi rất tán đồng quan điểm về "độ nhạy và độ chuyên" trong xét nghiệm y tế hoặc trong các ngành nghề khác. "Độ nhạy" không thể giống nhau khi chất lượng công cụ xét nghiệm khác nhau (tiền là một yếu tố). "Độ chuyên" không thể giống nhau khi trình độ tay nghề của các cơ sở khác nhau. Tôi kể lại một chuyện ở cơ quan cũ của tôi. Có một đơn vị cơ sở cùng ngành nhờ xét nghiệm một mẫu bệnh phẩm. Tuy nhiên, họ tách mẫu bệnh thành 2 phần nộp cho hai đơn vị xét nghiệm cùng ở cơ quan của tôi. Kết quả, một đơn vị là dương tính còn đơn vị kia là âm tính. Chuyện cười ra nướcmắt. Đấy là mẫu bệnh không liên quan đến sức khỏe con người. “Liên thông kết quả xét nghiệm” cũng cần cân nhắc cho đúng cho mọi trường hợp kết luận. Ý kiến của BS Võ Xuân Sơn là chính xác. Vì vậy, Bộ Y tế nên quy định loại xét nghiệm nào có giá trị tham khảo trong thời gian bao lâu thì phải làm lại và phải có "hướng mở" cho BS thuộc cơ sở khám, chữa bệnh khác quyền quyết định cho xét nghiệm lại (nếu thấy cần thiết theo quy định của chuyên môn).