Dược tính trong tâm Tôi vẫn nhớ như in lần khám với bà, bệnh nhân 70 tuổi không may mắc ung thư tụy di căn phổi. Bà có nhiều dịch tích trong ngực, còn gọi là tràn dịch màng phổi, và cần chăm sóc giảm nhẹ. Bốn tháng trước, bà còn bị thêm di căn da - thành ngực, liên quan tới thủ thuật đặt ống thông để giảm dịch ngực ở một bệnh viện khác. Vì đau ở thành ngực, bà cũng đã được xạ trị vào khối u. Cơn đau được khống chế một thời gian, khi bị đau lại, bà được giới thiệu tới bệnh viện của tôi bởi gần nhà.Chúng tôi nói chuyện thăm hỏi ban đầu khá vui vẻ, nhưng khi tôi sờ vào cục u trên da để thăm khám, bà đột nhiên bật khóc. Tôi hơi hoảng, liền hỏi ngay tại sao."Bàn tay bác sĩ ấm làm tôi dễ chịu quá", bà nói. Bà thật tình kể tiếp một chuyện bất ngờ hơn. Đi khám ở các bệnh viện bốn tháng qua, bà không được ai chạm tới chỗ đau đó. Ở đâu, người ta cũng chỉ hỏi bệnh, kê đơn thuốc giảm đau, xem hình chụp CT rồi chỉ cho bà cục u trên màn hình máy tính.Tôi vừa nghe chuyện vừa nghĩ tới cách giải thích để bênh vực cho những đồng nghiệp bận rộn của mình. Rằng khối u đã quá rõ ràng trên hình ảnh nên bác sĩ nghĩ rằng không cần phải chạm tới, hay bác sĩ bận rộn quá không thể chờ người bệnh kéo áo lên xem. Việc chạm vào cục u thường không thay đổi "chiến lược điều trị", và có thể bác sĩ cũng đã không có thời gian nghĩ tới cảm xúc của bệnh nhân.May thay, bà không khóc vì giận bác sĩ mà vì cơn đau dai dẳng tự nhiên mất đi không ngờ. Bà không biết rằng tôi cũng đã khóc thầm sau khi gặp bà, từ bài học mà bà đã vô tình dạy cho bác sĩ. Tôi khóc vì hóa ra bàn tay vụng về của mình lại có thể ý nghĩa đến vậy với một ai đó.Mấy tháng sau, một bệnh nhân khác nói với tôi rằng cô cũng cảm thấy dễ chịu khi được bác sĩ thăm khám. Tôi thầm cảm ơn cô vì đã giúp các bác sĩ trẻ như tôi thêm động lực. Bệnh nhân vừa là người thầy của bác sĩ, vừa làm nghề thầy thuốc trở nên ý nghĩa.Hầu hết bệnh nhân thật ra kỳ vọng khá lớn vào việc được bác sĩ thăm khám trực tiếp. Hầu hết họ vẫn nghĩ rằng bác sĩ phải sờ - nhìn - gõ - nghe hoặc ít nhất "sờ vào người" thì mới gọi là "đi khám". Cho dù các chỉ số như huyết áp, nhịp tim đã có y tá lấy bằng máy hoặc đo tự động, nhiều bệnh nhân ở Nhật nói với tôi rằng họ vẫn muốn được bác sĩ bắt mạch "truyền thống" dù chỉ vài giây. Trong bối cảnh phòng khám bận rộn, nhu cầu "kinh điển" này có thể khó thực hiện, nhưng tôi luôn tự nhắc mình để không làm bệnh nhân buồn lòng.Lần khác, tôi có duyên gặp một bệnh nhân bị khó thở vì ung thư phổi kèm tràn dịch màng phổi. Các bác sĩ trước đó đã nói với bà rằng khó thở vì "phổi đã ngập nước". Sau khi gõ và nghe tiếng phổi của bà, tôi cười, nói với bà rằng dịch chỉ chiếm 1/3 ngực và 2/3 còn lại "vẫn chạy tốt". Bà bớt khó thở ngay chiều hôm đó.Thật khó tin, một bệnh nhân vẫn than khó thở với thuốc an thần, morphine liều tối ưu lại khỏe hơn chỉ nhờ một câu nói. Khó tin hơn, bà cũng đã là người nhận dự đoán "có lẽ chỉ còn sống tầm sáu tháng", nhưng rốt cuộc sống lâu gấp bốn lần."Chính bác sĩ còn chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra với họ vào ngày mai, sao có thể dự đoán chính xác thời gian sống của bà?", bệnh nhân cười phá lên gật gù khi tôi nói tiếu lâm như vậy.Bằng việc vực dậy niềm tin, tinh thần của bà đã cải thiện rõ rệt. Với một số biện pháp khác như thay đổi tư thế nằm, ngồi cho dễ chịu hơn, dùng thêm các dụng cụ hỗ trợ để bà tập trung vào hiện thực và tiếp tục sở thích đan len, chúng tôi đã giúp bà đã sống thêm một thời gian ý nghĩa.Nói chuyện với bệnh nhân, nhất là người mắc ung thư giai đoạn cuối, là cả một nghệ thuật. Nhiều người hỏi rằng như vậy có gọi là nói dối bệnh nhân hay không?Khi ly nước chỉ còn 1/3, tuyên bố "mất hết 2/3 rồi" hay "vẫn còn 1/3 đấy" không thay đổi sự thật phũ phàng, nhưng có thể thay đổi nhận thức về cuộc sống của người bệnh. Bệnh nhân không chỉ đau khổ vì sự thật, mà còn đau khổ vì cách diễn giải sự thật đó. Đôi khi, đau khổ là do chính người bệnh hoặc người thân tự ám thị, tự liên tưởng mà bác sĩ phải là người nhận ra và giải quyết những khúc mắc thầm kín đó.Một bác sĩ đàn anh nói với tôi rằng điều này đã được viết trong Kinh Dược sư từ mấy nghìn năm trước. Người thầy thuốc cần uốn lưỡi bảy lần khi nói chuyện, với tâm thanh tịnh cầu nguyện sự tốt lành cho bệnh nhân. Nghe thật mơ hồ, nhưng những điều Đức Phật dạy không phải không có lý.Nhiều bệnh nhân ở Việt Nam nói với tôi rằng, cũng là loại thuốc đó nhưng khi gặp được bác sĩ ân cần quan tâm, giao tiếp bằng thân, khẩu, ý tốt đẹp thì họ thường tự tin hơn vào kết quả điều trị.Đức Bồ tát Phổ Hiền từng nói với đồ đệ rằng: "hãy vào rừng, tìm những loại cỏ cây không phải là thuốc mang về đây cho ta", ngụ ý rằng cái gì cũng là thuốc mà cũng không phải là thuốc. Tất cả phụ thuộc cách dùng và hiệu quả còn phụ thuộc vào "dược tính" trong tâm mỗi người. Ai cũng có khả năng trở thành Phật dược, chính là bởi dược tính trong tâm mình.Tôi viết những dòng này khi thế giới đang hoang mang vì dịch bệnh. Trong thời buổi vật chất được ưu ái, thông tin lan tràn trên mạng, nhiều bệnh nhân dễ bị lung lạc bởi các "bài thuốc" hay "điều trị tiên tiến" qua Youtube, Facebook, Google hoặc nghĩ rằng phải chụp chiếu bằng máy móc hiện đại mới yên tâm. Lời nói của bác sĩ nhiều khi không được xem trọng. Tuy nhiên, tôi vẫn tin rằng sẽ có lúc người ta nhận ra, không gì thay thế được giá trị của "dược tính" trong mỗi người thầy thuốc."Tiền bạc, danh vọng có thể là mục tiêu mà nhiều người hướng đến trong thời gian ngắn, nhưng nuôi dưỡng được dược tính mới là yếu tố giúp bình an lâu dài", thầy tôi, một người Nhật, nói với chúng tôi như vậy.Phạm Nguyên Quý người có đức độ tự tỏa ra trường ấm áp, khiến những người xung quanh an ổn, cảm giác vui và thiện lành! Cảm ơn anh, một đệ tử của Đức Phật Dược sư. Tôi tuy không phải bác sỹ nhưng cũng sẽ ghi nhớ lời anh, trở thành Phật dược trong gia đình mình. Đầu năm mới kính chúc anh mạnh khoẻ, luôn là người bác sỹ được nhân dân yêu mến, kính trọng. Thật tình thì sự quan tâm bằng tình cảm chân thành của Bác sỹ luôn là liều thuốc quý giá nhất với người bệnh, nhưng trong thực tế, dù đã có nhiều thay đổi, đó cũng là liều thuốc quá hiếm. Thật là hay! Tôi cũng từng mong đuọc bs thăm, trò chuyện ... nhiều hơn về bệnh của mình. Và cảm giác đúng là như bài viết. Tks tác giả Bài viết rất hay, cám ơn anh! đầu ngày đọc đc bài viết hay quá ạ. đối với sinh viên y như con là 1 bài học quý giá ạ Thật sự quá hay và ý nghĩa!Bệnh nhân thường hay bị "tâm bệnh" nên việc tư vấn, trò chuyện đúng cách của bác sĩ cũng là một liệu trình kháng sinh tích cực cho bệnh nhân.Cảm ơn BS đã luôn nuôi dưỡng y đức của mình để giúp nhiều bệnh nhân có thêm thời gian sống ý nghĩa!Chúc bác nhiều sức khỏe, hạnh phúc và thành công! May quá, tôi đã làm đúng. Mỗi khi thăm người già đau ốm, tôi hay tìm điểm mạnh trong giọng nói, nước da, ánh mắt tinh anh, cử động bình thường của họ để động viên họ, còn không thì làm ngơ. Tôi thấy họ vui ,tỉnh táo hơn. Bác sỹ nói hay quá. Một bài viết tuyệt vời. Hoan hỷ. Bài viết rất hay và đúng tâm trạng. Tôi rất nhiều lần đi khám và có tâm lý sao bác sỹ không sờ vào sao biết được bệnh mà thông qua nghe tôi khai triệu chứng mà kê đơn cho uống thuốc. Đôi khi về uống thuốc nhưng trong lòng còn nghi ngại không biết có đúng bệnh không. Trời ơi! Đây là mong mỏi của 100% bệnh nhân đi khám. Ít ra là bv được nói ra những lo lắng của họ.Nhưng, vẫn còn bác sỹ không cho nói Cảm ơn bài viết quá ấm áp, đầy tính nhân văn sâu sắc mà bác sĩ đã truyền đạt. Mong sao những ai làm nghề bác sĩ sẽ luôn tràn đầy dược tính trong tâm hồn để thấu hiểu và sẽ chia nổi đau với người bệnh Bài viết thật đúng, chỉ những tấm lòng chân tình mới viết ra được những điều như vậy, cảm ơn bác sĩ! Có phúc cho những người sớm ngộ ra và nuôi dưỡng dược tính, không chỉ bác sĩ mà ở mọi ngành nghề. Cám ơn tác giả về bài chia sẻ tuyệt vời và cầu cho bài viết lan toả tới nhiều người Cảm ơn Bác Sĩ Phạm Nguyên Quý!