Cả thế giới ăn tôm Hôm qua, tại Quốc hội, dù chỉ được cho 10 phút, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Nguyễn Xuân Cường dùng 18 phút để nói về triển vọng của nông nghiệp Việt Nam. Ông đưa ra một phép nhân đơn giản về con tôm: 7 tỷ người nhân với một cân thì ra 7 triệu tấn. Nghĩa là dư địa cho ngành nuôi tôm còn rất nhiều, khi tổng thị trường hiện nay đang là 5 triệu tấn và Việt Nam mới chỉ đóng góp một phần nhỏ.Phép nhân ấy làm tôi nhớ đến ông Hồng ở Cà Mau.Mắt ông Hồng sũng nước khi nhắc đến con trai. Thằng Phúc học đại học trên thành phố Cà Mau. Mỗi tuần, nó ghé nhà một lần. Ông Hồng chỉ cho con được hai trăm nghìn. Trừ tiền thuê trọ, mỗi ngày trung bình thằng Phúc được tiêu mười mấy nghìn, cả tiền ăn, tiền sách vở. Ông không biết làm thế nào hơn. Nhà ông đã mất hết vì con tôm.Ông Hồng thua tới bốn vụ liên tiếp. Hai vụ đầu thì tôm chết vì bệnh. Hai vụ sau, ông nói do thời tiết. Ông cạn vốn, đất đai đã thế chấp ngân hàng, vẫn còn nợ đại lý thức ăn hơn trăm triệu. Nhà cửa ly tán: vợ và con gái đi vào Đồng Nai làm công nhân, còn ông đi chạy xe ôm ráng nuôi thằng út đi học đại học. Một ngày thằng Phúc về, không cầm hai trăm nghìn của cha nữa. Nó nói, để con đi làm tự kiếm tiền đi học. Ông kể đến đó, rồi nước mắt chảy ra.Mơ ước của ông bây giờ, là ai cho vay tiền, để ông lại nuôi tôm. Gieo tôm giống xuống như gieo tiếng bạc, thua rồi, không có cách nào gỡ được nợ nần, chỉ còn cách gieo tiếp.Ở đâu đó, bạn sẽ bắt gặp những tấm gương làm giàu nhờ tôm. “Siêu lợi nhuận” là cách người nông dân miền Tây tả về nuôi tôm. Nhưng cạnh đấy, những gương mặt như ông Hồng không hiếm. Có một số nguyên nhân mang tính quy luật: biến đổi khí hậu khiến cho thời tiết thất thường, những “cơn mưa chìm quạt” trên đầm (lời ông Hồng) kéo dài đến cả những tháng mà trước đây là mùa khô. Những loại bệnh mới xuất hiện. Đợt tôm đầu tiên của ông Hồng, mắc bệnh EMS - một loại bệnh mới được phát hiện trên thế giới từ năm 2010, và bùng nổ ở Việt Nam năm 2012 khiến nhiều nông hộ điêu đứng.Việc Việt Nam trở thành "thế lực" của ngành tôm không hề là viển vông. Nhưng nó cần nhiều điều kiện. Nếu không có ngay-lập-tức những nghiên cứu, hỗ trợ, liên kết, công cụ cho người nông dân, thì xu hướng hiện tại của ngành thủy sản đang là phép trừ chứ không phải phép nhân: thu nhập của người nuôi cá tra có thể giảm 3 tỷ đồng/ha vào năm 2020 và các hộ nuôi tôm sẽ giảm 950 triệu đồng/ha vào năm 2050, theo một nghiên cứu được đăng trên tạp chí của Hội nghề cá Việt Nam. Nguyên nhân là biến đổi khí hậu.Quy luật quan trọng nhất của bi kịch, là việc người nông dân sẽ nuôi và đối phó với các thách thức khủng khiếp ấy bằng kinh nghiệm. Từ lúc mua tôm giống đến khi tôm bị bệnh, những người như ông Hồng sẽ chỉ được trợ giúp bởi các đại lý bán giống, bán thức ăn, theo cái cách mà các cô dược tá đứng sau các hiệu thuốc tư nhân “kê đơn” cho bệnh nhân. Tôm của ông vẫn chết.Như rất nhiều phần của nền nông nghiệp, chuỗi giá trị của con tôm cũng đang thiếu bền vững. Hên thì hưởng, xui ráng chịu. Từ trước tới nay, có rất ít nỗ lực gắn kết các thành tố của chuỗi giá trị này. Cho đến tận giờ, việc các nhà máy chế biến, vốn có trình độ và hiểu thị trường, liên kết trực tiếp với người nông dân vẫn chưa phổ biến. Cho đến tận bây giờ, nước ta vẫn không tự chủ về giống tôm bố mẹ: phần lớn giống được nhập về từ Thái Lan và Hawaii. Cho đến tận giờ, vẫn chưa có một nghiên cứu đầy đủ nào về cách ứng phó với biến đổi khí hậu, hay ít nhất, là người nông dân trực tiếp làm ra con tôm “cho cả thế giới ăn” chưa được phổ biến cách ứng phó ấy.Nếu chuỗi giá trị tôm vẫn không bền vững, thì cho dù cả thế giới ăn tôm, nhiều người nuôi tôm miền Tây vẫn phải đánh bạc với trời. Nếu thị trường chỉ là một phép nhân thuần túy, thì sự thiếu kiến thức và thiếu hỗ trợ của người nông dân Việt Nam sẽ nhân lên bao nhiêu lần và tạo ra những gì? Phải nhấn mạnh rằng xác suất của ông Hồng, là một xác suất mang tính quy luật, nếu nhìn vào bức tranh nông nghiệp thời gian qua: những nỗ lực giúp nền nông nghiệp và người nông dân tự chủ về khoa học công nghệ rất khó thấy. Tôi lên thành phố Cà Mau tìm Phúc. Thằng bé đang đi làm phụ bàn trong quán cà phê, ráng kiếm tấm bằng luật. Nó xin quản lý nghỉ một chút, ngồi kể chuyện sầu thảm những ngày con tôm chết, mẹ đứng ngoài đầm khóc, ba thẫn thờ. Nó kể chị gái bỏ xứ đi làm thuê cơ cực ra sao. Nó nói học xong sẽ làm cán bộ, không muốn nuôi tôm nữa.Tôi đem dự định vay tiền nuôi lại tôm của ông Hồng hỏi thằng Phúc. Nó bảo, nếu cha muốn vậy thì cha cứ vay, nó không góp ý gì. Bây giờ không nuôi lại thì cũng đâu có cách nào trả nợ. Một trăm triệu là quá lớn.Bộ trưởng Nông nghiệp, ngoài con tôm, nói tới triển vọng của toàn bộ nền nông nghiệp. Nhưng ở đâu đó, bạn sẽ bắt gặp một người nông dân khác, bi kịch khác, giọt nước mắt khác kể cho bạn câu chuyện nông nghiệp mà không phải chuyện hôm nay gieo giống xuống đất mai thu hoạch rồi bán cho cả thế giới ăn. Nếu ngay bây giờ cả thế giới ăn tôm, thì ba con thằng Phúc cũng chưa cảm nhận được. Họ sẽ vẫn ăn uống tằn tiện, và tin rằng việc mình mất tất cả là do số trời.Đức Hoàng Hay quá Hoàng ơi!Cám ơn bài viết của bạn. Ý kiến 1: Nếu cứ vẽ ra viễn cảnh như vậy thì VN không chỉ xuất được 7 triệu tấn tôm ra thế giới, mà ngoài ra mỗi năm còn xuất được cả 3,5 triệu tấn cà phê (0,5 kg mỗi đầu người), 0,7 triệu tấn hạt tiêu (100 gram mỗi đầu người), 3,5 triệu tấn hạt điều (0,5 kg mỗi đầu người), 35 triệu tấn xoài (5kg mỗi đầu người), 35 triệu tấn gạo (5kg mỗi đầu người), v.v... và VN trở thành vô địch trong việc xuất khẩu nông sản ra toàn thế giới. Ý kiến 2: Làm thế nào để có được sản lượng khổng lồ như vậy mà không bị mất mùa do thiên tai và sâu bệnh, để có được hàng hoá bảo đảm quy cách và chất lượng, giá cả cạnh tranh để thế giới "đua nhau đặt hàng" ? Ý kiến 3: chỉ riêng con tôm, làm thế nào để có được 7 triệu tấn tôm xuất khẩu mà vẫn bảo đảm được môi trường không bị ô nhiễm ? Nói tóm lại là: đừng nêu đáp số trước rồi đặt bài toán sau. câu nói của ông Hồng chưa đủ: cả thế giới ăn tôm, nhưng họ sẽ không ăn tôm bẩn. Tôi đang ở nước ngoài và vẫn ăn tôm của nước sở tại, đã ngừng mua tôm cá và nước mắm từ VN, thái lan, trung quốc khi vẫn chưa yên tâm về các sản phẩm này..Nên nhớ với thu nhập của nước ngoài thì ít ai mua tôm rẻ mà chất lượng không bảo đảm, trừ các nhà hàng á châu mua về chế biến để giảm giá thành. Anh nói đúng lắm, làm nông nghiệp ở Việt Nam như đánh bạc, hên thì trúng xui thì mất trắng. Các bác chỉ đứng trên phán xuống và thấy thành quả “hên”, không có định hướng rõ ràng về kế hoạch phát triển bền vững cho cả nền nông nghiệp Việt Nam. Tôi ở Úc, vào các siêu thị Á Châu tìm đỏ mắt không thấy con tôm Việt Nam, chỉ có tôm Thái, tôm indonesia và tôm Trung Quốc! Nếu vẫn còn những vụ mùa “đánh bạc” thì con đường vào thị trường quốc tế của tôm Việt vẫn còn lắm long đong. Mỗi lần đọc bài của ông Hoàng là tôi lại ngẫm. Hay và cay! Cứ thích đọc. Gởi lời chúc sức khỏe đến Đức Hoàng, người nuôi tôm và những con tôm. Đọc bài muốn khóc quá, vẫn biết được thua nhờ... trời nhưng đến bao giờ nông dân mới hết khổ đây Cảm ơn Đức Hoàng luôn cho chúng ta thấy được bản chất của vấn đề! Đọc mà thấy thương người nông dân. Cứ đánh bạc với trời thế này hỏi sao mà giàu được.  hãy chung tay giúp nông dân đi Day moi la buc tranh that cua nghe nuoi tom Tôi chợt nhớ có gặp một người nuôi tôm ở phường 8 (Cà mau), chị nói nuôi tôm lời lắm, con tôm chỉ ăn đất thôi, lúc trước nhà có 120 công đất, sau nuôi tôm còn 20 công nên không nuôi nữa. Câu ca dao buồn của người dân: Gió đưa tôm sú về trời, Nông dân ở lại đóng lời Công thương. Ngụ ý con tôm chết, người dân nai lưng trả nợ Ngân hàng. "...Nếu ngay bây giờ cả thế giới ăn tôm, thì ba con thằng Phúc cũng không cảm nhận được...."Và chúng ta cũng chả có tôm mà bán, vì nông dân không có đủ kiến thức để nuôi 3-4 vụ trong một năm, và có nuôi cũng không có năng suất cao vì dịch bệnh do phản lại tự nhiênVà nếu có tôm mà bán, thì chúng ta cũng bị trả lại do làm ăn gian dối như dư lượng kháng sinh, trong con tôm có đinh cho nặng kýSau chữ nếu của ông Bộ trưởng,còn nhiều chữ nếu nữa để thực hiện, và chữ NẾU ở vế thứ 2 sẽ giống tựa đề 1 bộ phim nổi tiếng: NHIỆM VỤ BẤT KHẢ THI Đức hoàng là một trong những người tôi rất mến mộ ở mục góc nhìn,mong là nhiều người có tâm với xã hội và người dân sẽ đọc và hiểu tâm ý của anh trong từng câu chữ anh viết mà giúp xã hội đi lên . Cảm ơn Tác giả. Ước mong to lớn nhất của tôi bây giờ không phải là cả thế giới ăn tôm như Bộ trưởng hùng hồn tuyên bố, mà chỉ là Bộ trưởng đọc bài này và thành tâm suy nghĩ thấu đáo. Bo truong quen mat mot dieu quan trong, tom Vietnam khong duoc phep nhap vao mot so nuoc nhu My. Vi Tom nuoi tu Vietnam dung qua nhieu chat khang sinh. Lam sao rua sach tieng xau do day? Ở nước Mỹ trước khi làm ăn,đầu tư bất luận trong lĩnh vực gì họ đều có tư duy ngược,tức là họ sẽ tìm và phác họa mọi khó khăn rủi ro có thể xảy ra để ứng phó.còn ở ta thì chỉ nhìn vào viễn cảnh,ai mà phản biện thì có thể bị coi đó là không xây dựng cản trở và bị quy chụp.