'Mần mướn' ở Bình Dương Họ dẫn đường cho từng tốp xe máy hồi hương bất đắc dĩ. Hầu hết các cặp vợ chồng ngồi trên xe máy đều rất trẻ, có khi chở thêm đứa con nhỏ, đồ đạc lỉnh kỉnh. Gương mặt họ mệt mỏi sau quãng đường dài.Vài đứa trẻ ngủ gục trên xe máy khiến tôi nhớ đến một em bé. Ở Tứ giác Long Xuyên, tình cờ tôi chụp được bức ảnh em đang ngồi chơi bên kinh xáng và đem dự cuộc thi nhiếp ảnh địa phương.Gương mặt em bầu bĩnh, má dính mấy vệt bùn, vài sợi tóc bị mồ hôi kéo quệt xuống trán. Đặc biệt là đôi mắt đen huyền, tròn xoe, sáng nhưng buồn. Tôi đặt tên là "Em bé đồng bằng".Tôi không quan tâm nhiều đến giải thưởng, chỉ nhớ hoàn cảnh của em. Lúc tôi giơ máy lên chụp hình, người phụ nữ trung niên đi đến, tôi chào và hỏi dì có phải mẹ của bé không. Dì nói "Không, là bà ngoại, ba má nó đi mần mướn ở Bình Dương hết rồi".Rồi dì kéo vạt áo lau mấy vệt bùn và mồ hôi trên mặt em. Miệng kể, ba mẹ nó đi hơn bốn năm nay rồi, sanh thằng nhỏ này được sáu tháng là vợ chồng nó đi, mỗi năm chỉ về nhà được mấy ngày Tết.Em bốn tuổi rồi mà chỉ gọi được tiếng "má", "ba" và "ngoại". Dì mời vô nhà uống nước, tôi vốn quen với sự chân thành của dân miền Tây nên theo dì về nhà.Căn nhà sàn lợp bằng lá dừa nước, từ sau ra trước trống huơ trống hoác. Có lẽ chiếc tivi cũ để trên nóc tủ quần áo là thứ quý nhất. Nhà dì có ba đứa con, lấy vợ lấy chồng xong kéo nhau đi TP HCM và Bình Dương làm hết, sanh được đứa nào thì gởi về ông bà nuôi rồi chúng đi tiếp."Đứa nào cũng nói ráng làm dành dụm được chừng chục triệu rồi về quê luôn, nhưng mấy năm trời có thấy đứa nào về đâu", dì kể, "người lớn chịu cực không sao, chỉ tội nghiệp con nít". Dì nói rồi nhìn thằng bé đang nằm võng. Nó chờ cuộc gọi của ba má nó từ Bình Dương.Hồi Tết ba má nó về, đưa cho cái điện thoại để mỗi ngày "gọi về nói chiện". Buổi trưa thì gọi chừng nửa tiếng, mà cũng không phải nói nữa, vì thằng nhỏ có nói được gì đâu, chủ yếu nhìn nhau cho đỡ nhớ. Có khi má nó ở đầu bên kia khóc thút thít.Khắp miền Tây này, cảnh như gia đình dì kể sao cho hết. Ở quê tôi, không đếm nổi các cặp vợ chồng trẻ đi làm ăn xa, gởi con cho ông bà. Bọn trẻ dường như lúc nào cũng thiếu thốn hơi ấm và giáo dục của cha mẹ.Nếu không, cả gia đình dắt díu nhau lên thành phố, nhiều ngôi nhà khóa cửa, quây kín bằng chà gai, bỏ mặc bàn thờ tổ tiên, mồ mả ông bà. Căn nhà vốn dĩ là tổ ấm của người Việt, thì ở xứ này, đôi khi nó như một trạm dừng chân. Bởi bà con mỗi năm gần như 360 ngày đã ở trọ làm mướn trên thành phố, chỉ vài ngày về lại ngôi nhà của mình ở quê, dọn dẹp lau chùi, thắp vài nén nhang trên bàn thờ gia tiên, ăn ngủ chưa kịp quen chỗ đã lật đật ra đi.Miền Tây là vùng duy nhất trong cả nước số người xuất cư nhiều hơn nhập cư. Báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam lần đầu tiên đưa ra con số 1,3 triệu người miền Tây đã ly hương lên Đông Nam Bộ trong thập kỷ qua. Số người này nhiều hơn dân cư của một tỉnh của Đồng bằng, không chỉ người lao động chân tay tìm việc trong công xưởng mà trí thức cũng bỏ quê đi tìm đất hứa.Thế nhưng, khi "vùng đất hứa" TP HCM quay trở lại bình thường mới sau đợt dịch tàn khốc, vì sao dân miền Tây vẫn muốn đổ về quê?Câu trả lời có lẽ chỉ cần nhìn từ nay đến Tết thôi, họ chưa hết ám ảnh cảnh thiếu việc làm, không dám tin sẽ sớm được đảm bảo đời sống cho cả gia đình, nhiều sợ phải ăn cái Tết phong tỏa trên thành phố. Về quê tá túc một thời gian để lành vết thương rồi tới đâu hay tới đó là giải pháp tốt nhất mà họ có.Đây không phải đợt hồi hương đầu tiên trong đại dịch, nhưng dường như nhiều tỉnh miền Tây vẫn chưa sẵn sàng nhận hết đồng bào, có lẽ vì bị động. Các tỉnh tiếp tục kiến nghị chính phủ có chỉ thị yêu cầu TP HCM, Long An, Bình Dương và Đồng Nai "không để người dân tự về quê sau 30/9". Bạc Liêu nói họ không nhận người về tự phát. Phó Chủ tịch tỉnh Kiên Giang cho biết, tỉnh đã liên hệ với các địa phương nhờ hỗ trợ chốt chặn và vận động các trường hợp tự phát trở về quê quay lại nơi xuất phát. Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho rằng dòng người nếu tiếp tục về sẽ "quá sức chịu đựng" của tỉnh, và rằng "về quê lúc này là cực kỳ khó khăn cho quê nhà". Nhiều người về quê phải tự trả phí cách ly và xét nghiệm.Dù nguồn lao động để phục hồi sản xuất cho TP HCM đang thiếu, dù các tỉnh có thể quá tải nếu đón một lúc nhiều người hồi hương, nhưng theo tôi: bắt buộc phải đón dân về để họ nguôi ngoai ám ảnh của những ngày phong toả.Sau chỉ đạo của Chính phủ "các tỉnh nghiên cứu đưa dân về", nhiều nơi đã đón hàng triệu dân về an toàn, không gây bùng dịch trong vài tháng qua nhờ sự tổ chức đưa đón theo từng đợt, cách ly có quy củ và trật tự như Quảng Nam, Phú Yên, Bình Định...Các tỉnh miền Tây có làm được như vậy không, điều này phụ thuộc bản lĩnh và năng lực lãnh đạo địa phương. Duy trì chính sách kém thuận lợi cho người dân của mình hồi hương có lẽ không phải một cách tiếp cận hay bởi vì nhu cầu là có thật, người dân vẫn tìm mọi cách để về.Song song với phương án phối hợp với TP HCM tiếp đón người về giãn ra theo đợt, lãnh đạo các tỉnh miền Tây hoàn toàn có thể cấp bách tạo công ăn việc làm ngay tại chỗ cho dân. Miền Tây hoàn toàn có thể biến thách thức của đợt "hồi hương" lần này thành cơ hội giảm nạn di dân cực đoan, và đây cũng là giải pháp sống còn cho kinh tế vùng.Làm gì để giữ lực lượng lao động ở lại vùng đất này?Hàng chục khu công nghiệp như Cái Cui ở Hậu Giang, Bình Hòa, Bình Long ở An Giang, khu công nghiệp Năm Căn ở Cà Mau, Trà Nóc, Thốt Nốt ở Cần Thơ... có thể nhân cơ hội này mở rộng quy mô nếu địa phương có chính sách ưu đãi đẩy mạnh đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động địa phương, cải thiện hạ tầng giao thông cho sản xuất. Việc này cũng khớp với mệnh lệnh phải đẩy nhanh đầu tư công tuần trước của chính phủ.Nguồn lao động ở miền Tây không thiếu, chỉ thiếu nơi đào tạo và sử dụng họ. Nếu các nhà máy thân thiện môi trường được mở cùng chính sách thích ứng với bình thường mới, chính người nơi đây sẽ quay về khởi nghiệp.Dòng xe máy hồi hương chỉ là một biểu hiện của vấn đề nhức nhối nhiều năm. Với thế hệ sau và xã hội, những đứa trẻ thiếu sự chăm sóc của cha mẹ trong suốt tuổi thơ chắc hẳn sẽ đối mặt với một tương lai khó khăn hơn. Sự cố kết văn hóa, nhất là văn hóa gia đình đang bị phá vỡ nghiêm trọng khi các thành viên hầu như mỗi năm chỉ gặp nhau đôi lần. Các phong tục cũng dần bị lãng quên do làm ăn xa xứ, con người ta không thể nào giữ gìn đất lề quê thói.Người miền Tây chúng tôi từ lâu không còn muốn nghe ca ngợi nơi đây là "vựa lúa" hay "thủ phủ hoa màu" nữa. Bà con xóm tôi nói, nếu nhà nước hỗ trợ mình phương án làm ăn, cực khổ chịu được hết, miễn được bám đất, bám quê.Trương Chí HùngNhững cuộc hồi hương Bài hay và tình cảm. đọc mà muốn rớt nước mắt! thương miền tây thật thà chất phát, chịu thương chịu khó nhưng chưa được quan tâm đúng mức. Không có ai được lựa chọn nơi mình sinh ra ,bài viết tác giả nói lên sự nghiệt ngã giới tuổi lao động ở miền Tây , nam nữ thanh niên qua lối sống thay đổi có cái nhìn không muốn gắn bó "con Trâu cái Cày" nên trong suy nghĩ khởi nghiệp bằng cách xa quê .Nhiều bậc cha mẹ rơm rớm nước mắt khi đưa tiễn thằng " Ba" con " Bảy " lên Sìa Gòn kiếm tiền với lời dặn."Tía má tui lên Sìa gòn vài năm nữa Vàng đeo đỏ tay rồi dzìa ...". và thời gian lặng lẽ trôi năm này qua năm khác " Tía má " cứ đứng tựa cửa ngóng trông mỗi dịp lễ Tết .. có đứa dzìa đứa không ,tội nghiệp Tía má già rồi chân tay yếu ớt ánh mắt buồn bã khi nghĩ đến " thằng Ba con Bảy " sao không dzìa thăm quê ...Giờ đây từng đoàn xe với đồ đạc lỉnh kỉnh cột chặt sau xe cùng vợ con hay một mình nhằm hướng quê mình thẳng tiến , thằng Ba con Bảy về không vào dịp lễ Tết gì hết ráo mà chỉ muốn "tránh" con Covid, nhìn cảnh đoàn xe hàng dài nối đuôi trên Quốc lộ 1 A hay đường về miền Tây thật xót xa khi nhìn cảnh vật vưỡng trên hành trình về quê ....Nay thành phố nới lỏng "giãn cách" các cty xí nghiệp từ từ ổn định cần nhiều lao động đáng lẽ họ ở lại để mưu sinh ,nhưng trong tâm trí họ vẫn còn ám ảnh những ngày tháng nằm nhà " chống dịch" nên trước mắt về quê rồi tính sau .... Hoàn toàn đồng ý với bài viết của tác giả. Các tỉnh cần phải cho người dân về quê, về nhà của họ. Hơn 4 tháng chống dịch đã qua, không còn lúng túng như lúc mới bùng dịch. Hãy để họ cam kết cách ly tại nhà và có người thường xuyên giám sát. Họ cũng đã đường cùng rồi, hãy dang tay với đồng bào đồng hương của mình. Tôi một người miền Tây nghẹn ngào khi thấy từng đoàn người già trẻ và những em bé phải đội mưa lạnh buốt chạy xe xuyên đêm chỉ mong được về đến quê nhà.. Thật là xót xa cho những người con xa xứ, những đưa trẻ phải sống xa cha mẹ, thiếu đi tình thương yêu và sự dạy dỗ của mẹ cha. Miền Tây đất rộng mênh mông, mà người dân vẫn phải rời xa quê để đi tìm vùng đất hứa. Mong sao sau trận dịch này, sau đợt hồi hương này, chính quyền địa phương cùng những người dân tìm ra hướng đi mới , để họ bám được quê hương mà không phải chịu cảnh đói nghèo. Khu vực sông cửu long mình nên phát triển theo cụm thành phố, phát triển theo mô hình thành phố vệ tinh, chứ không nên cứ chỉ TP HCM mở rộng mãi, các TP vệ tinh được kết nối bằng tào điện ngầm cao tốc. Bài viết rất hay! Nhà mình ngay tuyến QLPH, hôm qua nay nhìn từng dòng người gồng gánh lũ lượt đưa nhau về thật sự ko cầm đc nước mắt, nhiều người đã ko cầm cự đc vì đói và khát đã kiệt sức ngất xỉu. Họ đã ko còn cách nào khác mới phải tha phương cầu thực, giờ cũng hết cách mới trở về quê hương. Thật sự thương cho đồng bào mình quá! Cảm ơn tác giả! Nhiều người miền Tây di cư tới Sài Gòn, Bình Dương... chỉ theo phong trào, không có định hướng, miền tây là vùng đất yếu khó khăn về giao thông, cơ sở vật chất đầu tư sẽ rất khó khăn cho DN, di cư là xu hướng tất yếu theo quy luật. Người Miền Tây cần thay đổi nhận thức rằng cuộc sống ngày càng khó khăn nên đến vùng đất mới cần nhất là đầu tư cho giáo dục để thế hệ con cái không bị tụt hậu (Khi tập trung đầu tư cho con cái sẽ làm cho chúng ta không chi tiêu tiền bạc & thời gian vào những việc khác) Người miền Tây phải thay đổi cách nghĩ và cách sống để thích nghi với điều kiện mới. "Vựa lúa, trái cây, thủy sản" nói nhiều nhưng không thể giúp người dân đủ sống trên chính quê hương mình nên phải bôn ba xứ khác làm ăn. Cơn dịch nầy cho chúng ta thấy " nội lực" của nhiều gia đình không trụ được vài tháng. Nếu không có chính sách phù hợp, sau một thời gian ở quê họ lại đến các khu công nghiệp xa gia đình, cái vòng luẩn quẩn lại hình thành, đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục trở thành "vùng trũng". Đi làm xa lương tuần lương tháng, tuần nào tháng nào không lương lấy gì xài, thôi về quê rau cho qua ngày cũng đặng.Cảm ơn tác giả đã hiểu được chúng tôi sống thế nào. Buồn quá cho quê mình. Thương đến nghẹn lòng....... Không đón con dân mình về khi khó khăn là một hành động vô tâm. Vết thương lòng do giản cách ở đất khách chưa kéo da non lại đến vết thương bị quê nhà từ chối, sự vô tâm đó sát thương gấp nhiều lần. Một bộ phận thanh niên miền Tây giờ không chịu cực như thế hệ trước, chỉ mới có chút tiền đã phung phí và lười! Sau trận dịch này, mong mọi người sẽ rút ra nhiều bài học cho riêng mình! Cảm ơn bài viết của A. Rất đúng các Tỉnh thành miền tây phải tìm giải pháp thích hợp, để lo cho người dân của mình. Khi trở về quê họ cũng là đường cùng vào thời điểm này.