Siêu chùa Công trình này đã lập hàng loạt kỷ lục trong nước và châu lục về sự đồ sộ. Chùa có tượng đồng dát vàng lớn nhất châu Á, hành lang tượng La Hán dài nhất châu Á, tượng Phật Di Lặc bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á, chuông đồng lớn nhất Việt Nam, nhiều cây bồ đề nhất...Nhưng những kỷ lục này đang sắp bị xô đổ, bởi một chùa khác đang được xây dựng ở Hà Nam. Chùa Tam Chúc có tổng diện tích 5.000 hecta, có điện thờ, hồ nước, rừng tự nhiên... Điện Tam Thế ở đây có thể chứa 5.000 phật tử cùng hành lễ. Chùa có 1.200 bức tranh bằng dung nham núi lửa, ba tượng phật bằng đồng đen nặng 200 tấn. Bảo tháp sẽ đặt thiên thạch mặt trăng trị giá đến 14 tỷ đồng.Đây chỉ là hai trong số các siêu công trình chùa đang được xây dựng khắp đất nước hiện nay. Ta có thể bắt gặp những ngôi chùa tương tự ở Tây Thiên (Vĩnh Phúc), Ba Vàng (Quảng Ninh), Linh Ứng (Đà Nẵng) ... Nơi không xây chùa thì sẽ xây công trình khác lập kỷ lục như tượng phật A Di Đà lớn nhất Đông Nam Á ở chùa Khai Nguyên, Hà Nội.Từ hàng trăm năm trước, nhiều ngôi chùa lớn đã xuất hiện trên thế giới. Chùa Haeinsa trên núi Kaya của Hàn Quốc được xây dựng lần đầu năm 802, tái thiết năm 1818 đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Chùa Wat Arun của Thái Lan có tháp Phra Prang cao 79 mét. Chùa Pha That Luang được xây dựng từ thế kỷ XVI là tháp vĩ đại ở Viên Chăn của người Lào. Chùa Shwedagon hay còn gọi là Chùa Vàng trên đỉnh đồi Singuttara ở Yangon là niềm kiêu hãnh của người Myanmar... Nhưng đó là truyền thống của các nước bạn từ nhiều thế kỷ. Còn ở Việt Nam, "chùa rất to" mới xuất hiện từ sau thời xây dựng kinh tế thị trường. Chùa Việt truyền thống thường mang đặc trưng là tinh thần khiêm tốn, khoan thai, thanh tịnh, hoà hợp với thiên nhiên. Những công trình Phật giáo đỉnh cao của nước nhà từ thời Lý - Trần như chùa Thầy, Tây Phương, Một Cột... đều thể hiện điều đó.Trong một cuộc trao đổi với tôi, nhà phê bình văn học Mai Anh Tuấn cắt nghĩa, từ thế kỷ 17, Phật giáo bình dân chảy về nông thôn, trú ẩn trong hệ thống chùa làng đã đóng góp một phần quan trọng kiến tạo lối sống tính thiện từ các làng xã. Nhưng đáng buồn là hiện nay các chùa làng không còn giữ được vai trò ấy, bởi bị hút theo đời sống kinh tế, xã hội hiện đại. Công trình Phật giáo ngày càng nhiều hơn, nhưng tính chân, thiện, mỹ trong xã hội lại càng ít hơn.Cách đây mấy năm, tại hội thảo về thực trạng xây mới các công trình tín ngưỡng ở Việt Nam đương đại, kiến trúc sư Trần Huy Ánh nhận định, những công trình Phật giáo được xây mới hiện nay "xa lạ" với các chùa trước năm 1954 ở miền Bắc hay trước 1975 ở miền Nam.Ông Ánh cảm thán rằng: chùa Việt truyền thống, dù linh thiêng, chứa đựng bao truyền thuyết hay chỉ nép dưới gốc đa làng thì vẫn luôn xinh xắn, có tỉ lệ hài hoà với thiên nhiên, gắn bó với con người. Hồn cốt Việt trong những ngôi chùa luôn theo phong cách dùng phương tiện vật chất tối thiểu để biểu đạt những giá trị tối đa hoặc lấy chi tiết nhỏ gọn mà tinh tế của phương Nam để đối trọng với những thứ to lớn, xa hoa của phương Bắc. Đó là những ngôi chùa mà khi tìm đến, mỗi người cảm nhận rõ sự trở về với sự thân thuộc, với bản ngã, sự tĩnh tâm sau dặm dài cát bụi, đua chen.Nhưng những siêu công trình mới vẫn thu hút nườm nượp khách tham quan đổ về. Ở Bái Đính, năm nào báo chí cũng phản ánh cảnh người hành hương nhét tiền kín hàng chục pho tượng La Hán, vứt tiền lẻ khắp nơi từ Giếng Ngọc, ban thờ hay bất cứ nơi nào có tượng Phật.Bởi thế nên nhiều địa phương rất hào hứng xây chùa, với kỳ vọng công khai là sẽ thu hút du khách, tạo công ăn việc làm và mang về cho ngân sách những khoản thu không nhỏ. Phong trào xây chùa to nở rộ khắp nơi. Nơi nào cũng cố gắng huy động tiền của từ ngân sách, doanh nghiệp, Phật tử, người dân... để xây cho được ngôi chùa bề thế. Tâm thư kêu gọi quyên góp xây chùa ngày càng nhiều.Nhưng dù được xây dựng bằng vốn ngân sách hay xã hội hoá thì những công trình này đang sử dụng nguồn lực lớn của xã hội.Mặc dù trong nền kinh tế hiện nay, chắc chắn mỗi nhà đầu tư, dù là địa phương hay cá nhân, khi bỏ tiền đều đã dự toán cẩn mật các lợi ích thu về. Nhưng trong quy mô một xã hội, và sâu hơn, là một nền văn hóa, khi chúng ta quyết định thay đổi bộ mặt một nền kiến trúc lâu đời, đầu tư hàng chục, hàng trăm nghìn tỉ để thỏa mãn một nhu cầu thẩm mỹ mới - thì rất cần cân nhắc cái được và cái mất là gì.Vũ Viết Tuân Cái được đã rõ ràng thì cái mất cũng rõ ràng: mất tính thiện, tính thiêng liêng vì tăng tham, sân, si! Tôi ko bao giờ xúc pham đến Trời Phật. nhưng tôi cảm thấy chưa bao giờ XH hiện nay lại lợi dụng Phật để kinh doanh đến thế ( Sự cạnh tranh chưa có hồi kết ). Người ta đang có một kiểu kinh doanh văn hóa, bán văn hóa rẻ tiền để thu lợi lâu dài của các tài phiệt, lợi dụng sự mê tín dị đoan của người dân để trục lợi. Nói chung là chỉ cần có hiếu với ông bà, bố mẹ, sống tử tế lương thiện, chấp hành luật pháp, chỉ vậy là cuộc sống ý nghĩa rồi. Mấy công trình khổng lồ này bản chất là xây ra để kiếm tiền thôi. Toàn các tập đoàn bỏ tiền tấn đầu tư, họ đương nhiên không thể đặt mục tiêu lợi nhuận sau bất kì mục tiêu nào. Một tôn giáo dạy người phá tướng giải thoát, lại tự chấp vào tượng đẹp chùa to. Trong chùa không có Phật, những kỷ lục tự hào là u mê che lấp tâm Phật. Mình thấy xây chùa to đẹp, hoàng tráng, để hưởng lạc chứ không phai tu hành. Mà tu thì phải hành Theo tôi, mọi thời đại đều có nhu cầu riêng của nó. Việc xây một ngôi chùa to, một ngôi chùa lập kỷ lục nào đó vẫn tốt hơn là một vũ trường to hay một casino đẳng cấp. Trước hết, xây chùa to như Bái Đính hay Tam Chúc..v.v.. có phải là chủ trương và tài lực của GHPGVN đầu tư hay do một tổ chức hay cá nhân nào đó không? Theo tôi GHPGVN không xây dựng các công trình này. Còn của một tổ chức hay cá nhân nào đó "đầu tư" theo dạng "du lịch tâm linh" thì vẫn tốt hơn là casino hay vũ trường, karaoke..hoành tráng, vì ít ra, đến một khu du lịch có hình ảnh chùa chiền, Phật pháp, La hán v.v.. vẫn làm tâm người hướng thiện hơn, khoan nói có "Phật" trong chùa loại này hay không. Riêng trách nhiệm của GHPGVN là có trách nhiệm gìn giữ hình ảnh của đạo Phật nơi đây, vì đây là hình ảnh của một tôn giáo mà GH là người đại diện. Vốn dĩ xây chùa chiền đã là xa rời đời sống thanh bần, sống không không gia đình, không nhà cửa - một đời sống mang đến sự an vui, tính lặng tuyệt đối mà Sa môn Gotama - Đức Phật đã tìm ra. Chùa chiền cáng lớn, vật chất càng nhiều, càng đê làm cho những người tu hành dễ bị cuốn vào đời sống trần tục. Sự thiểu dục - tri túc, điều làm cho con người bớt khổ đau, sầu não ai sẽ hiểu nữa đây, khi chính các ngôi chùa lại đang làm điều ngược lại. Các ngôi chùa của nước bạn kiến trúc và tượng phật dù lớn hay nhỏ đều mang hình ảnh của đất nước, của người dân đất nước họ; còn của mình thì dạng như "nhập nguyên mẫu" từ ấn độ về. Tác giả dùng từ "xa lạ" là quá đúng. Công nhận rằng những vị trí đặt chùa đều là nơi thắng cảnh của đất nước, nhưng kiến trúc và tượng phật thì xa lạ và không được tinh xảo, làm mất đi giá trị của công trình. Mọi thứ trong đời sống đang hơn trước rất nhiều về hình thức, nhưng nội dung thì chưa chắc. Hãy lấy vài ví dụ: ngày xưa rất khó để đạt danh hiệu học sinh giỏi, bây giờ học sinh giỏi ở đâu cũng thấy nhưng chất lượng thì ai cũng biết. Ngày xưa làm gì có khu dân cư văn hoá, bây giờ danh hiệu này rất nhiều nơi được trao, nhưng dân trí không tăng, thậm chí có nơi còn giảm. Ngày xưa tốt nghiệp đại học ra đi làm phải qua thực tập một năm, sau đó lên mức cán sự, hết ngạch cán sự mới đến ngạch chuyên viên, và khi ai đã là chuyên viên thì đều tinh thông nghiệp vụ (vì chuyên viên còn có nghĩa là chuyên gia - expert mà), còn ngày nay đi làm vài năm đã là chuyên viên trong khi nhiều người viết không nổi một công văn. Ngày xưa người ta phần lớn đi xe đạp, nhỡ va phải nhau cũng ít khi to tiếng, còn ngày nay rất nhiều người đi xe máy, nhiều người có ô tô riêng, và hễ va quyệt là sẵn sàng chửi nhau, thậm chí lao vào đánh nhau. Nói tóm lại ngày xưa chúng ta có ít của cải vật chất nhưng nhiều tính nhân văn hơn bây giờ, ngày nay chúng ta có nhiều danh hiệu, học vị, cấp bậc, các công trình hoành tráng nhưng chúng ta sống thiếu chân, thiện, mỹ hơn ngày xưa. Vì vậy nếu ta hay bắt gặp những kẻ trọc phú - thừa tiền của nhưng thiếu thẩm mỹ, trí tuệ và văn hoá - là điều dễ hiểu. " Sợ " nhất là đến Chùa chổ nào có thể đặt thùng tam bảo là người ta đặt. Giờ vào thăm chùa còn là để du lịch cho biết chùa to Tôi thích đi chùa, nhưng ra giêng tôi không đi 1 chùa nào vì chùa nào cũng đông nghịt người. cuộc sống mệt mỏi, muốn tìm về nơi thanh tịnh để f5 lại tinh thần thì ngày trước vào chùa lang thang là lựa chọn số 1. giờ người ta đi chùa, dâng lễ và du lịch là chủ yếu! không xây chùa ở các danh lam thì ngày thường cũng không đông người được Tôi là người phật tử , nhưng tôi không thích người ta xây dựng ngôi chùa quá to , tốn quá nhiều tiền của , tôi là bs đông y , tôi ước 5000hecta đó dùng để đầu tư trồng thuốc cho người dân , tiền xây chùa thì làm bệnh viện cho người nghèo và nghiên cứu chữa bệnh . Dành bớt tiền để xây trường học, bệnh viện có lẽ phù hợp với giáo lý nhà Phật hơn.