Gạo Việt đi đâu Những ai từng đi nước ngoài trong thời gian dài chắc sẽ hiểu được tầm quan trọng của nồi cơm điện. Thứ công cụ kỳ diệu này giúp người Việt sống với thói quen ăn cơm hàng ngày ở bất kỳ đâu trên thế giới. Thế nhưng chắc sẽ có chút băn khoăn với mấy cân gạo. Luôn giữ vị thế nước xuất khẩu nhất nhì thế giới, logic thông thường là việc mua gạo ta ở nước ngoài là điều không mấy khó khăn. Tại sao phải mang theo gạo để tăng thêm số cân nặng ít ỏi được cho phép trên máy bay?Anh bạn của tôi sẽ không đồng ý với logic này. Lý do là bởi việc tìm gạo Việt ở thị trường bên ngoài không khác gì mò kim đáy bể.Dù vài lần vượt mặt người Thái về sản lượng, gạo Việt hoàn toàn vô danh và vắng bóng trên các thị trường lớn, khi so với sản phẩm của nước bạn.Thời gian tôi đi học ở một số nước châu Âu như Đan Mạch, Anh, và Đức, gạo thơm Thái là thứ gạo hợp khẩu vị duy nhất mà tôi có thể tìm thấy ở các kệ hàng. Hiện tại ở khu vực Liên minh Châu Âu (EU), Cambodia cũng đã xuất khẩu hơn 200 nhìn tấn sang thị trường này năm 2014. Trong khi đó, Việt Nam xuất khẩu chưa đến 30 nghìn tấn, con số không thấm vào đâu ở thị trường có 28 quốc gia và hơn 500 triệu người. Điều này có lẽ cũng dễ hiểu khi gạo Việt thậm chí còn vô danh ở ngay sân nhà. Khi tôi vào các siêu thị ở Hà Nội hay TP HCM, tôi thấy tràn ngập trên giá là những gạo Nhật, gạo Đài Loan, gạo Hàn Quốc, hay gạo Thái. Dù giá đắt hơn nhiều, những sản phẩm này luôn đắt hàng và được ưa chuộng. Có lẽ đáng buồn hơn cả là chuyện ngay chính người dân của vựa lúa Đồng bằng sông Cửu Long cũng có xu hướng chọn ăn gạo Thái Lan hoặc gạo từ Cambodia, thay vì ăn gạo chính mình làm ra.Vậy niềm tự hào trong 30 năm qua của chúng ta đang ở nơi đâu?Câu trả lời là Trung Quốc, các nước Đông Nam Á, và các nước châu Phi. Thống kê của Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho thấy trong năm 2014, 83% số gạo xuất khẩu Việt Nam là sang những địa điểm trên. Đặc điểm của các thị trường này là sẵn sàng chấp nhận gạo có chất lượng không cao, gạo tạp, không có thương hiệu, nhưng giá rẻ.Nguyên tắc kinh doanh là hết sức công bằng: với sự dễ dãi về chất lượng, chúng ta không thể kỳ vọng bán được với giá cao, qua đó mang lại nhiều lợi nhuận. Trong một phiên thảo luận chính sách lúa gạo, đại diện của một công ty xuất khẩu lúa gạo ở Đồng Tháp cho rằng, cùng một loại gạo và với chất lượng như nhau, gạo Thái Lan có giá cao hơn gạo Việt đến 200 USD mỗi tấn nhờ có thương hiệu.Trong bối cảnh tiêu chuẩn sống của thế giới ngày càng tăng và nhiều quốc gia nhập khẩu gạo truyền thống đang tăng cường khả năng tự cung cấp lương thực, việc chạy đua theo số lượng sẽ khiến chúng ta luôn chịu thiệt.Do vậy, tôi cho rằng, nếu tiếp tục tập trung vào sản lượng như những gì đã làm 30 năm qua, ngành gạo Việt Nam sẽ chỉ mãi quẩn quanh với loại gạo “không thương hiệu” giá thấp.Liệu chúng ta có nên sống mãi với niềm tự hào rằng Việt Nam là cường quốc lúa gạo trong khi nông dân vẫn là tầng lớp nghèo nhất trong xã hội, gạo Việt mất tích trên các thị trường lớn và thua ngay trên chính sân nhà?Theo tôi, đến lúc cần phải đoạn tuyệt với những chỉ tiêu về sản lượng, những mục đích “nhiều nhất thế giới”, mà hướng tới nhiều hơn đến việc cải thiện chất lượng và xây dựng thương hiệu.Để làm được như vậy, tất nhiên sẽ có rất nhiều bài toán phức tạp cần tìm lời giải. Nhưng theo tôi, điều trước tiên là chính sách ngành lúa phải ưu tiên phục vụ “hai nhà”: nhà nông và nhà doanh nghiệp. Bởi họ chính là người phải đương đầu trực diện nhất với sóng gió của thị trường, là người hiểu thị trường nhất, và giỏi xoay sở nhất để tồn tại trong đó. Điều này, đáng tiếc chưa được thực thi với một số chính sách hiện tại, khi những “ông lớn” nhà nước vẫn thống trị thị trường, trong khi tổ chức quyền lực nhất trong ngành là Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) chưa có nhiều tiếng nói từ nông dân và doanh nghiệp tư nhân.Vụ thu đông đang tới, lúa sẽ chín vàng trên những cánh đồng miền Nam và trên những thửa ruộng bậc thang Tây Bắc. Khắp nơi sẽ lại tràn ngập những bức ảnh ngày mùa ở Sa Pa, Mù Cang Chải, hay Hoàng Su Phì như biểu tượng của vẻ đẹp Việt Nam.Nhưng tôi e rằng, bạn tôi sẽ không thể mang theo bức ảnh cánh đồng ruộng bậc thang vàng ruộm trong hoàng hôn ở Mù Cang Chải để thay thế bữa ăn thèm gạo Việt ở xứ người. Và nhiều nông dân cũng không thể treo ảnh ngày mùa trong căn nhà mà hạt gạo họ trồng chưa đủ để đảo mái, cho dù chỉ là căn nhà mái rạ.Khắc Giang Cao nhất, to nhất, nhiều nhất, kì quặc nhất, ... nghèo nhất ! Anh viết bài rất hay! Hay không vì văn phong mà còn là vì cái nhìn đúng và đầy tính nhân văn nữa! Đọc bài viết của anh, tôi cảm nhận rất rõ được nỗi lòng, được tình cảm chân thành của anh đối với người nông dân làm ra hạt lúa, tôi tưởng tượng ra được tiếng thở dài của anh khi viết bài!...Tôi thực sự đồng cảm với anh! Bạn nào luôn tự hào là người Việt Nam trí tuệ và thông minh xin hãy vào đây trả lời. Một nước có trên 70% dân số là nông dân, hơn 10.000 cán bộ khoa học nghiên cứu về nông nghiệp mà chất lượng và năng suất gạo làm ra thua xa cả Campuchia. Gạo Campuchia đã xuất đi được 58 thị trường khó tính trên thế giới như Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản,... với chất lượng cao và tất nhiên giá không hề rẻ, nông dân họ rất nhàn, mỗi năm làm một vụ nhưng thu nhập từ gạo của họ cao hơn nông dân Việt Nam suốt ngày đầu tắt mặt tối... Là cường quốc xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới nhưng giống lúa ta vẫn phải nhập, thuốc trừ sâu, phân, lân, đạm cũng vậy, cho nên lợi nhuận từ xuất khẩu gạo cũng rất thấp. Chúng ta vẫn hay thích vị trí cao, số lượng lớn nhưng chất lượng và hiệu quả kinh tế thì ngược lại rất thấp. Thay đổi tư duy không hề đơn giản, và có muốn cũng cần thời gian dài vì hạ tầng kỹ thuật, khoa học của ta cũng chỉ có giới hạn,,và nhất là thói quen Nhất thế giới đã ngấm sâu vào chúng ta Ai làm bên lĩnh vực giám định nông sản sẽ biết, trộn gạo chất lượng thấp vào chất lượng cao để bán lời hơn là mấy bác nhà ta giỏi nhất, gạo vn còn thua gạo campuchia về giá nữa thì nói gì, là nước xuất khẩu gạo thứ 2 thế giới nhất nhưng nhập về phân bón và thuốc trừ sâu cũng nhất nhì nên nông dân vẫn cứ nghèo, cứ ham sản xuất xe hơi trông khi thế mạnh ta là nông sản. Tôi hoàn toàn đồng ý với bạn Khắc Giang. Không hiểu giống lúa ngon, gạo ngon của Việt Nam bây giờ biến đâu mất? Nhà tôi toàn ăn gạo Thái nhập khẩu. Lý do: bây giờ mọi người ăn rất ít cơm nên phải chọn loại gạo ngon mà gạo ngon của VN thì chẳng thấy đâu nên đành phải ăn gạo Thái. Buồn thay vì là người dân của một nước xuất khẩu gạo thứ nhì Thế giới mà lại phải dùng gạo nhập khẩu. Tội nghiệp cho người nông dân, xấu hổ thay cho bộ nông nghiệp. Mang tiếng là quốc gia nhiệt đới, thích hợp cho các loại cây trồng. Vậy mà..... các bác ăn rồi chỉ biết làm sao cho đầy túi riêng. Còn nông dân thì 'sống chết mặc bay' Thèm bát cơm gạo tám Hải Hậu ngày xưa, hạt nào hạt nấy trong suốt, dài và đều, bốc lên trên tay đã thơm ngan ngát, nấu lên đến khi sôi thì từ đầu ngõ đến cuối ngõ đều ngửi thấy mùi thơm, sới bát cơm ra trăm hạt như một vừa dẻo vừa thơm mà không hề dính, chỉ cần là cơm nguội trộn nước mắm thôi cũng ngon không thể tả. Tiếc là từ cách đây khoảng chục năm thì giống lúa tuyệt vời này đã mất giống mất rồi. Đính chính người dân ĐBSCL làm ra gạo nào ăn gạo đó không có chuyện mua gạo Thái ăn, dân làm lúa không giàu rất chân trọng những gì mình làm ra, chỉ có những nhà giàu, khá giả mới mua gạo Thái ăn. Nhiều khi cácbạn đang ăn gạo Việt nam mà không biết đó. Bởi vì những nhà nhập khẩu nước ngoài mua gạo VN rồi đóng gói dưới thương hiệu nổi tiếng của họ và bán ra thị trường nước ngoài thôi nên không bao giờ thấy gạo VN là thế. Vấn đề là ngành lương thực VN không biết làm thương hiệu và chỉ biết kinh doanh theo kiểu ăn xổi ở thì thôi. Làm thằng mù nhiều khi cũng sướng, nhìn thấy mà vượt tầm tay chỉ tổ buồn và tức. Hiện giờ ở Đức tôi đang ăn gạo parboiled của Đức giá 0.85€/kg, gạo thơm Thái khoảng 1.5€/kg, gạo Việt Nam thì ... biệt tích nên không biết giá bao nhiêu. Bây giờ thê thảm nhất là 3 giới nông dân trồng/sản xuất: Muối, thanh long và bắp.Muối giá bán 200 đồng/kgBắp luộc bán 2000đ/tráiThanh long chưa tới 1000đ/kg. Ước gì cấp lãnh đạo có tầm nhìn như anh để nông dân khỏi khổ, để dân Việt có niềm tự hào về hạt lúa quê nhà.