Không thể xử án để 'làm gương' Từ hành xử thiếu ý thức như hôi bia, hôi hoa... đến những vụ việc có liên quan thể chế, chính sách như chạy chức, chạy án, hối lộ, tham nhũng. Mới đây nhất là các vụ xử hai bảo mẫu hành hạ trẻ con, Hồ Duy Trúc chặt tay nạn nhân cướp xe và 5 công an đánh đến chết một nghi can.Lòng nhân ái bị thách thức, nỗi lo sợ rủi ro có thể xảy ra với bản thân khiến dư luận dậy sóng. Và thật khó khiến những trái tim đang bừng bừng máu nóng dịu xuống để lắng nghe tiếng nói của lý trí. "Xử làm gương" là một yêu cầu đi ngược mục đích của pháp luật.Khoản 2 điều 3 Bộ luật Hình sự hiện hành quy định: Mọi người phạm tội đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt nam, nữ, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội.Bình đẳng được hiểu nôm na là bị cáo phải được điều tra, xét xử theo đúng hành vi phạm tội của mình đã được quy định trong luật. Một bị cáo có khuôn mặt khả ái không vì thế mà được xử nhẹ hơn người xấu xí. Một bị cáo bày tỏ trạng thái cảm xúc rất bản năng là cười mừng rỡ khi nhìn thấy người thân không thể bị quy kết là "sát thủ máu lạnh" để đòi tăng nặng hình phạt. Một người mẹ khóc quỵ giữa sân tòa khi con bị tuyên án tử hình cũng không thể là lý do khiến pháp luật nương tay.Bình đẳng tức là khi bước vào cửa phòng xử án, các vị thẩm phán, hội thẩm, kiểm sát viên phải bỏ lại con người cá nhân của mình bên ngoài, bỏ lại toàn bộ cảm xúc bình thường ai cũng có để trở thành những người thực hiện pháp luật công bằng.Điều này rất khó, cho nên đã có những biện pháp giúp các quan tòa có thể "thoát xác" dễ dàng hơn. Ở nhiều nơi trên thế giới, quan tòa khi ra xét xử phải mặc bộ áo chùng (thường là màu đen). Ở Anh, từ thế kỷ 17 các thẩm phán và hội thẩm còn phải đội thêm bộ tóc giả màu trắng rắc phấn. Những quy định đặc biệt về trang phục này, theo một số tài liệu nghiên cứu pháp lý giải thích là để giống những nhà thông thái cổ xưa thường có mái đầu bạc trắng, mong các quan tòa thừa kế được sự thông thái của họ. Đó là kiểu đồng phục đặc biệt khiến quan tòa dễ nhập vai và tập trung vào công việc.Khi xét xử, thẩm phán nhân danh nhà nước và pháp luật để bảo vệ công lý chứ không nhân danh cá nhân mình. "Vì lẽ ấy, khi xét xử người thẩm phán không được để cho tình cảm, ý nghĩ, lợi ích cá nhân chi phối, không được quy phục bất cứ ý chí nào, quyền uy nào ngoài uy quyền pháp luật. Có thể còn nhiều quan niệm khác, tuy nhiên, nguyên tắc “Thẩm phán xét xử độc lập, chỉ tuân theo pháp luật” từ lâu đã phổ biến trong tất cả các nền tư pháp của các nhà nước. Nguyên tắc này đề cao vị trí thượng tôn của pháp luật; bảo đảm tính khách quan, công bằng của các phán quyết, bởi pháp luật thể hiện ý chí chung, không thiên vị người bị hại, cũng không xử nặng những kẻ tội đồ mà hành vi phạm tội không đáng như vậy.Tuy nhiên, tác động của truyền thông lên cảm xúc và nhận định cá nhân rất lớn. Do vậy sự độc lập của người xét xử phải được bảo vệ bằng nhiều hình thức. Ở Mỹ, khi bàn bạc để đưa ra phán quyết một vụ án, thì nếu đến tối mà không đạt được quyết định thì các thành viên bồi thẩm đoàn được đưa về nhà với những chỉ dẫn kiên quyết không được trao đổi vụ án với người khác hay đọc về vụ án trên báo. Trong những vụ án cực kỳ quan trọng hoặc tai tiếng, bồi thẩm đoàn có thể bị thẩm phán tách riêng ra, nghĩa là các thành viên của bồi thẩm đoàn sẽ ở một khách sạn địa phương suốt đêm để tránh sự soi mói của công chúng.Những yêu cầu khắt khe trên chỉ nhằm để bảo đảm cao nhất các trình tự tố tụng công khai, dân chủ, giúp tìm ra sự thật khách quan trong mỗi vụ án.Một bản án sai dẫn đến lao tù hoặc thậm chí tử hình một con người sẽ không thể chuộc lại.Trong một xã hội thượng tôn pháp luật, không thể tùy tiện cho phép cảm xúc chi phối hành động thực hiện việc thực thi pháp luật. Nếu chúng ta cứ quen với câu nói cửa miệng "xử thật nặng", "xử làm gương", thì cũng có thể suy diễn cũng có những vụ xử nhẹ, xử dễ dãi... vì những lý do ngoài công lý.Hoàng Xuân Bài viết rất hay, phản ánh thực trạng "Nhận xét và phán quyết theo cảm tính" của số đông người VN, kể cả nơi tòa án.. Mong rằng những bài thế này được phổ biến rộng rãi trên các hệ thống truyền thông để người dân hiểu được thế nào là sự công bằng và khách quan của Pháp Luật. Xin cảm ơn tác giả Hoàng Xuân! Tại không xử nghiêm được tất cả nên chỉ xử 1 vài vụ điểm làm gương, hòng cho công luận hả hê, khen rằng phát luật nghiêm thật! Phân tích rất tỉnh táo. Một trong những bài viết hay nhất của độc giả trên vnexpress từ trước tới nay "Xử làm gương" ko có nghĩa là xử nặng vượt khung hình phạt quy định. Giả xử tội giết người cướp của có thể án tù, án chung thân hay tử hình. Nhưng với tình hình tội phạm xảy ra liên tục, gây bất an cho xã hội, thì tử hình "Xử làm gương" để tăng tính răn đe là phù hợp và chẳng có gì đi ngược mục đích của pháp luật Quốc có quốc pháp. Xã hội đang loạn thì làm xử làm gương là cần thiết. Khi xã hội yên bình thì nên bỏ việc này. Trị quốc phải theo tình hình mà có biện pháp đúng cho từng thời kỳ. Nếu tòa xử án mà nghiêm minh đúng theo pháp luật thì mặc nhiên nó đã có tác dụng làm gương rồi. Làm gương cho ai? Cho những kẻ đã, đang và sắp có những hành vi phạm tội tương tự, hạn chế thậm chí bỏ ý định phạm tội. Và làm gương cho công việc xét xử vì không phải tòa nào, lúc nào cũng đã xét xử công minh. Xử tốt, để lại gương tốt, xử sai để lại gương xấu. Đó là hệ quả tự nhiên, không phải mục đích xét xử "Trong một xã hội thượng tôn pháp luật, không thể tùy tiện cho phép cảm xúc chi phối hành động thực hiện việc thực thi pháp luật. Nếu chúng ta cứ quen với câu nói cửa miệng "xử thật nặng", "xử làm gương", thì cũng có thể suy diễn cũng có những vụ xử nhẹ, xử dễ dãi... vì những lý do ngoài công lý." Đúng trong trường hợp XH luật pháp được tôn trọng ở tất cả các cấp. Nếu các nhà thực thi pháp luật đã xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật thì cần gì đến việc nghe những câu cửa miệng " xử thật nặng", "xử làm gương". Thực tế thì dư luận khủng khiếp hơn nhiều, gia đình người bị hại hoặc cộng đồng chứng kiến sẵn sẽ xử tử những kẻ mất nhân tính nếu không có sự can thiệp của pháp luật. "Xã hội thượng tôn pháp luật". Về lý thuyết thì ổn, về thực tế thì phạm phải phép chủ quan duy lý trí. Hoa Kỳ được coi là có một nền luật pháp "không ai đứng trên pháp luật" . Mặt trái của nó là pháp luật mất đi tính răn đe, vốn là lí do pháp luật ra đời, những vụ xử án chịu chi phối quá nhiều vào "bằng chứng trực tiếp" vốn không phải lúc nào cũng có, hay không phải bao giờ chính phủ cũng muốn chi phí quá nhiều tiền để truy tìm những thứ đó. Mặt trái đem lại là những vụ án xâm hại tình dục chờ hơn 15 năm để thử DNA, hay những băng đảng với hơn 100.000 thành viên, và một đất nước mà mỗi 120 người thì lại có một tù phạm, và rồi chính phủ cũng không muốn bỏ tù tội phạm nhỏ chỉ vì không muốn tốn thêm chi phí cho hệ thống nhà tù khổng lồ. Nói cho cũng pháp luật chỉ là công cụ để ổn định đất nước, điều gì cũng có mặt trái của nó. Chúng ta bắt đầu nói về vấn đề này là vừa rồi! Hoàng Xuân viết như một lời cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta. Đúng là lâu nay cứ lặp đi lặp lại điệp khúc "xử thật nặng, xử làm gương". Theo tôi từ nặng và gương nên để trong trình tự luận án hơn là để chung với từ "xử" . Cảm ơn Hoàng Xuân với bài viết này . Tôi cho rằng ai cũng được học điều này trước khi ngồi vào chiếc ghế thẩm phán, nhưng thực hiện và không bị lý trí và áp lực chi phối mới là điều quan trọng Bài viết của bạn chỉ đúng "về nguyên tắc" thôi. Xin thưa với bạn đến khoa học tự nhiên, và kể cả toán học cũng chỉ đúng trong hệ quy chiếu nhất định thôi. Nói cho cùng thì pháp luật cũng là do con người nghĩ ra và phục vụ con người, cũng như chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố con người bạn ạ. Khi xây dựng các Pháp luật cũng chỉ dựa trên những tình huống có thật hoặc giả định rồi đưa ra các quy định đáp ứng cho đại đa số các trường hợp tương tự thôi. Nên bản thân 1 quy định đem áp dụng vào một tình huống cụ thể cũng có "độ vênh" nhất định rồi. Nên nói rằng định tội không nên bị ảnh hưởng bởi dư luận đúng mà cũng chưa đúng. Cũng là giết người, nhưng giết giữa đồng không mông quạnh nếu xét toàn diện không thể nói là như giết người trước mặt bao nhiêu quần chúng nhân dân được. Cái này trong luật có phân biệt không bạn? Nhưng nếu nghiên cứu sâu xa mà nói thì yếu tố manh động, coi thường xã hội, coi thường con người có sự phân biệt chứ! Nên theo tôi, một quan tòa xử án thì CÔNG TÂM còn quan trọng hơn CÔNG BẰNG thưa bạn. Nếu ai xem phim BAO CÔNG sẽ thấy hầu như người ta ít dùng công bằng, mà hay nhắc đến công tâm hơn! NÓi như tác giả đúng nhưng chứ đủ. Bởi vì pháp luật còn có những khung hình phạt giảm nhẹ hoặc tăng nặng. Đơn giản là thái độ ăn năn hối cải, một con người sau khi phạm tội luôn tươi cười thì ko thể là hành vi của kẻ ăn năn hối cải được, do đó cần áp dụng khung phạt cao... Tác động của truyền thông cộng sức mạnh của ý chí có thể đưa pháp luật không phục vụ mục đích vốn có của nó Hình phạt của pháp luật vốn luôn luôn để làm gương cho toàn xã hội, không nên đánh đồng việc làm gương (tức là tác dụng) với xử nặng (mức độ). Đương nhiên việc xử nặng hay xử nhẹ đều không đúng, nhưng tác dụng "làm gương" thì luôn cần đạt đc.