Ì ạch thu phí không dừng Khi đi qua các trạm thu phí ở thành phố San Francisco, tôi thấy đây đều là các trạm không dừng, không có barier ngăn xe qua lại. Tôi lái xe trong tâm trạng rất lo lắng, không biết chiếc xe mình thuê đã gắn thiết bị trả phí tự động chưa. Không có lựa chọn khác, tôi lái xe thẳng qua trong nỗi sợ bị dừng phạt.Tới khách sạn ở San Francisco, tôi gọi điện cho công ty cung cấp dịch vụ thuê xe. Họ trả lời rằng tôi hãy yên tâm. Dù xe có được gắn thiết bị tính phí hay không thì biển số xe của tôi đã được ghi nhận khi qua trạm. Hoá đơn phạt sẽ được gửi về trong 21 ngày kể từ khi tôi đi qua. Tôi sẽ phải thanh toán khoản phí này trước thời hạn, nếu không, phải nộp các khoản phạt phụ trội rất cao sau mỗi lần quá hạn.Các xe qua trạm đều không thể dùng tiền mặt để thanh toán dù muốn hay không. Không có khoản tiền nào bị thất thoát. Ngược lại, mọi giao dịch đều thông qua hệ thống nhận diện và thanh toán điện tử, rõ ràng và minh bạch.Ở Việt Nam, tôi cũng sớm sử dụng hệ thống thu phí tự động (VETC). Tôi biết đến VETC cách đây năm năm và bắt đầu sử dụng từ năm 2020. Từ đó, tôi nhiều lần phân tích những lợi điểm của thu phí không dừng cho đồng nghiệp trong công ty, bạn bè và người thân, khuyến khích nhiều người trong số họ sử dụng.Lợi ích của thu phí không dừng là rõ ràng. Thu phí bằng tay từ lâu đã làm giảm ý nghĩa của đường cao tốc. Ở Việt Nam, chúng ta hay hỏi nhau từ điểm A tới điểm B bao nhiêu km, một phần vì thời gian đi đường ở Việt Nam khó xác định do quá nhiều nút tắc. Ở các nước tiên tiến tôi đi qua, họ hỏi nhau từ điểm A tới điểm B hết bao lâu. Hai tiếng lái xe hay chỉ dăm phút đi bộ là những cách trả lời phổ biến.Dịp lễ cuối tháng 4 đầu tháng 5 là thời điểm các trạm thu phí trên khắp đất nước thường phải xả trạm nhiều giờ liền để giảm ùn tắc, thất thoát cho ngân sách không nhỏ. Tôi hay về quê trên đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng mới, mất 75 phút cho 105 km. Những ngày lễ ùn tắc, thời gian này kéo dài hơn nhiều, đặc biệt ở các trạm thu phí nơi xe nối đuôi nhau chờ qua.Trạm thu phí không dừng góp phần giúp người tham gia giao thông tối ưu hóa thời gian di chuyển. Đặc biệt trong đại dịch Covid, hệ thống này mang lại "lợi ích kép" cho tôi và nhiều người sử dụng, khi không phải tiếp xúc với bất kỳ ai.Thu phí không dừng là xu thế toàn cầu và mang lợi ích lớn nhưng Việt Nam triển khai ì ạch suốt nhiều năm qua. Nhiều nguyên nhân được đưa ra trong đó có quán tính trì trệ của cả doanh nghiệp BOT lẫn người sử dụng phương tiện. Không ai muốn làm khi lợi ích chưa tường minh mà quyền lợi trước mắt có thể bị ảnh hưởng. Đối với doanh nghiệp BOT là quyền thu phí và mức doanh thu. Với chủ xe là thời gian chờ đăng ký dán mã lần đầu và việc ngại dùng ứng dụng công nghệ trong thanh toán.Để thúc đẩy quán tính trì trệ này đòi hỏi một biện pháp mạnh từ chính phủ. Tôi rất mừng khi thấy từ ngày 5/5, Bộ Giao thông Vận tải đã chỉ đạo Công ty quản lý và khai thác đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng tạm dừng thu phí thủ công để chuyển sang áp dụng thí điểm hình thức thu phí điện tử không dừng (ETC). Đây là động thái mạnh tay bởi từ nay, chỉ có các phương tiện tham gia giao thông sử dụng dịch vụ thu phí điện tử và đã nạp đủ tiền vào tài khoản mới lưu thông được trên cao tốc mang tính huyết mạch này.Cách làm "mạnh tay" nên được triển khai rộng ở một số tuyến cao tốc khác. Nỗi lo lắng giờ đây là các xe chưa dán thiết bị thu phí thì sao? Không lẽ ngăn cấm họ qua lại. Nỗi lo này có cơ sở khi hiện chỉ 57%, tức khoảng gần 2,6 triệu phương tiện đã dán thẻ dịch vụ không dừng trong số gần 5 triệu xe. Trong số phương tiện đã dán, chỉ 60% đã nạp tiền vào tài khoản.Kinh nghiệm của tôi ở Mỹ gợi mở một chính sách hợp lý khác. Chúng ta thậm chí hoàn toàn có thể cho các xe chưa dán mã đi qua và áp dụng hình thức phạt sau, như cách phạt nguội vi phạm giao thông hiện nay. Những xe chậm nộp sẽ bị truy thu mỗi khi xe đến hạn đăng kiểm. Ở Việt Nam, nhiều chủ xe đã bị truy thu tới hàng chục triệu tiền phạt khi đi đăng kiểm. Điều này có thể áp dụng tương tự ở các trạm thu phí với hệ thống nhận diện biển số như nhận diện vi phạm giao thông.Trong khi tại Việt Nam, chậm đóng phí chưa tới mức bị phạt như ở Mỹ, mô hình phạt trả chậm nên được xem xét. Những chính sách nghiêm khắc sẽ tạo đà cho sự chuyển biến của toàn hệ thống vì mô hình thu phí tự động là xu thế không thể đảo ngược.Một ngày, tôi sẽ kể cho con cháu mình nghe về một thời từng phải dừng chờ ở các trạm thu phí để được trả lại những đồng tiền lẻ, như chuyện ngày xưa xa xôi.Lê Trần Quỳnh Bài viết đã nêu ra lợi ích của việc thu phí không dừng và đề xuất rất chuẩn xác tuy nhiên cần tìm hiểu thêm tại sao các chủ phương tiện không hào hứng. Một trong số đó là sự phi lý khi chủ xe phải nạp tiền vào tài khoản thẻ VETC lại mất phí nhưng tiền thừa trong đó lại không được tính lãi. Tại sao việc thanh toán này không liên kết trực tiếp tới tài khoản thẻ ngân hàng, thẻ tín dụng của chủ phương tiện như các hãng xe công nghệ đã làm? Cái gióc của vấn đề chậm triển khai ETC không nằm ở công nghệ hay kỹ thuật mà nằm ở cái rễ của vấn đề. ^_^ Nếu phí được trừ trực tiếp từ tài khoản có kết nối của chủ xe thì ai cũng sẽ làm thôi. Nhưng ở đây, người ta lại đòi nạp tiền trước. Ứ đọng vốn của doanh nghiệp kinh doanh vận tải. Mất công của cá nhân.Chỉ có người cầm tài khoản nạp tiền là có lợi. Thêm nữa, khi nạp tiền lại còn mất phí. Ý kiến rất đáng tham khảo. Một số chủ phương tiện ở ta viện lý do là nạp tiền vào TK VETC phải mất phí là không chính xác, nói rằng dán thẻ mà nhỡ quên nạp tiền thì cũng không khác gì đi xe đường trường mà quên đổ đủ xăng, cũng khó chấp nhận. Tiếp theo, nói rằng sao không kết nối với ví điện tử thì sẽ có câu hỏi ngược lại : sao không kết nối với ví khác, Viettel Pay chẳng hạn?Cuối cùng, thắc mắc rằng nạp tiền vào thẻ sao không tính lãi thì thử hỏi tất cả các phương tiện thanh toán nêu trên (ví điện tử), có ví nào tính lãi?Việc thu phí không dừng mang lại lợi ích tổng thể cho nhà nước, nhà đầu tư, chủ phương tiện, tăng tính minh bạch và là xu thế tất yếu của các nước văn minh, lẽ nào ta chần chừ, hoặc tạo lý do kém thuyết phục để cản trở? Tôi đang sống ở bang Massachusetts của Mỹ. Khi mới bắt đầu triển khai hệ thống thu phí tự động khoảng hai chục năm trước, họ vẫn duy trì hai loại cổng thu phí, một tự động và một trả tiền mặt hay thẻ.Chủ xe phải mua thiết bị thu phí gắn trên kính trước xe, mỗi cái là 35 đôla. Chủ xe cũng sẽ lập một tài khoản với cơ quan giao thông vận tải của tiểu bang trong đó có thông tin cá nhân của chủ xe, địa chỉ, biển số xe, mã số của thiết bị định vị dùng cho xe đó. Một thiết bị có thể dùng cho nhiều xe để tiết kiệm tiền mua thiết bị nhưng phải đăng ký rõ trong tài khoản là thiết bị dùng chung cho các biển số xe nào. Biển số xe sẽ bị chụp lại khi qua cổng thu phí nên nếu không trùng với thông tin kê khai sẽ bị phạt.Khi thiết lập tài khoản này lần đầu, chủ xe sẽ phải nạp một số tiền, tối thiểu là 10 đô la, trong tài khoản và sẽ bị khấu trừ mỗi khi lái xe qua các cổng thu phí tự động. Khác với VN, bạn không bị thu phí khi sử dụng tài khoản này. Đa số hay hầu hết chủ xe sẽ chọn cách chuyển khoản tự động từ thẻ hay tài khoản ngân hàng khi số tiền trong tài khoản bị âm khi bị thu phí. Nếu không sẽ bị phạt vì không trả đủ phí. Chẳng hạn lần đầu tôi nạp 15 đôla và chọn chuyển khoản tự động từ thẻ mastercard thì mỗi khi hết hay không đủ tiền trả, nó sẽ tự nạp thêm 15 đôla vào tài khoản để không bị âm.Khoảng vài năm sau, họ thông báo và tuyên truyền trên các cơ quan truyền thông về hạn chót các cổng thu phí bằng tiền mặt hay thẻ trong tiểu bang sẽ không còn hoạt động nữa, các thiết bị thu phí cũng sẽ được cấp miễn phí cho chủ xe, tối đa là 3 cái cho mỗi địa chỉ. Các thiết bị nếu không còn sử dụng sẽ hoặc trả lại cho cơ quan giao thông vận tải hoặc giữ lại để sử dụng cho các xe có thêm sau này. Thiết bị không sử dụng cũng phải kê khai rõ trong tài khoản là tạm ngưng hoạt động (inactive). Các chủ xe ở cùng địa chỉ có thể sử dụng chung hay lập tài khoản riêng cũng được. Chủ tài khoản phải cập nhật thông tin mỗi khi có thay đổi để luôn được chính xác nhằm tránh các tình trạng bị phạt oan uổng hay mất thì giờ liên lạc để giải quyết oan sai.Khoảng 20 năm trước, vì có tai nạn ở trước cổng thu phí gây ùn tắc giao thông nên tôi và nhiều người khác bị lùa qua cổng thu phí tự động theo chỉ dẫn của cảnh sát giao thông. Vài tuần sau liền nhận được thư báo rằng tôi đã lái xe qua cổng thu phí tự động nhưng hệ thống không nhận được tín hiệu từ thiết bị thu phí của xe. Nếu thiết bị thu phí của xe vì lý do nào đó không hoạt động thì báo cho họ biết để thay thế cái mới, còn không thì phải nộp phạt 180 đô la. Tôi phải liên lạc để trình bày lý do xảy ra ở trạm thu phí vào ngày giờ đó để họ kiểm tra và thu hồi lệnh phạt. Sau 20 năm thì bây giờ tiền phạt chắc sẽ cao gấp mấy lần lúc trước. Lợi ích của thu phí không dừng ETC rất rõ, hầu như ai cũng biết. Tuy nhiên, việc chậm áp dụng rộng khắp ngoài nguyên nhân sức ỳ như tác giả nêu, còn có nguyên nhân nữa là Nhà đầu tư dự án BOT không muốn làm ngay. Họ chưa muốn bỏ ra một khoản tiền đầu tư hệ thống này. Ai cũng hiểu vấn đề tại sao mà. Về kỹ thuật không có gì khó, về kinh phí đầu tư không là gì so với cả con đường, về luật lệ/cơ chế/hướng dẫn... đều có sẵn, nhưng cứ chây ì không chịu triển khai thì tự mọi người đoán nhé. Xe nào đã cài thẻ phí không dừng thì được giảm 10% phí, bảo đảm 1 tháng sau tất cả xe đều sử dụng phí không dừng hết Vấn đề chính của thu phí không dừng là MINH BẠCH. Bao nhiêu lượt xe đi qua, thu được bao nhiêu tiền đều rỏ ràng không thể can thiệp thay đổi được. Còn chi phí đầu tư thiết bị thì chả đáng là bao so với chi phí nhân công khi thu phí thủ công!Vậy vì sao các trạm BOT không muốn hoặc trì hoãn triển khai thu phí không dừng? Cá nhân tôi đang sử dụng dịch vụ Epass. Dán lần 1 thì đi qua trạm không nhận, lần 2 ra cửa hàng dán lại và từ hàng năm nay đi qua các trạm đều nhận và rất thuận tiện. Nạp tiền qua các ứng dụng đều không mất phí. Rất hài lòng về dịch vụ. Mình đang ở nhật, nếu xe có gắn thiết bị thu phí tự động thì chỉ cần nhét thẻ ETC vào là đi qua trạm nào cũng được hết. chưa thấy trường hợp nào qua trạm mà thiết bị đọc không được thẻ. thẻ ETC được cấp khi tạo một thẻ ghi nợ trả sau, số tiền mà thẻ ETC sử dụng sẽ được thanh toán vào một ngày cố định trong tháng, việc này tránh trường hợp tài khoản không đủ tiền qua trạm vì là trả sau nên có thể đi vô tư, cuối tháng mới mất tiền.Thêm vào nữa là sử dụng thẻ ETC thì phí sẽ rẻ hơn so với thu phí dừng, và giá phí sẽ tuỳ thuộc vào khung giờ mà thay đổi. đi nửa đêm sẽ rẻ hơn so với đi ban ngày.Thiết nghĩ nếu thực hiện được như vậy thì sẽ khuyến khích người đi xe sử dụng dịch vụ. Nên cho qua trạm trước, trả sau. Ví dụ cấp tín dụng cho chủ xe hoặc liên kết tài khoản ETC với thẻ ATM, thẻ tín dụng, cuối tháng trừ tiền tự động như tiền điện, tiền nước...Tôi nghĩ giải pháp này rất dễ thực hiện, tuy nhiên các đơn vị cung cấp dịch vụ có lẽ không muốn làm vì họ còn trông vào khoản lợi nhuận tồn đọng trong tài khoản ETC mỗi ngày. Rất hay nhưng vấn đề là con người và cơ quan quản lý thực thi ở ta có làm hay không thôi Đây chỉ là xu thế ở Châu Á thôi chứ không phải toàn cầu. Mỹ và Châu Âu đã hoàn thành việc này từ lâu và không còn nằm trong diện xu thế nữa. Kể từ lúc bị dịch thì tất cả các trạm thu của California đã không còn nhân viên. Tôi sống cách cổng thu tiền của Bay Bridge khoảng 1 tiếng và đã đi qua vài lần năm vừa qua, tất cả đều tính tiền bằng hoá đơn tự động hết. Ý thức tham gia giao thông của chúng ta đi sau rất nhiều quốc gia. Vấn nạn dùng biển giả còn chưa giải quyết xong. Hệ thống quản lý giao thông còn chưa tiến bộ. Mình nghĩ, nếu chúng ta có thể quản lý biển số cùng với xe như quản lý CCCD thì rất dễ phát hiện những xe gắn biển giả. Tăng hình thức phạt cho tội sử dụng biển giả lên mức hình sự.