Đồng tiền FDI Chúng tôi cùng có chung nhận xét tích cực về vai trò và đóng góp to lớn của FDI đối với bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam. Có lẽ những tác động to lớn của FDI với tốc độ phát triển kinh tế Việt Nam không cần phải chứng minh thêm ở đây.Nhưng cạnh đó, tôi và anh tâm đắc với nhau ở mấy điểm. Thứ nhất, theo tôi, có lẽ làm sao để giảm bớt tính “sính ngoại” với nhà đầu tư nước ngoài. Tính sính ngoại của người Việt thể hiện rõ ở thái độ tiêu dùng, với hàng ngoại, nước ngoài và cả trong ứng xử với nhà đầu tư FDI của quốc gia.Trong câu chuyện, chúng tôi nhắc tới trường hợp của một doanh nghiệp FDI lớn đang hoạt động tại Việt Nam. Trong một hội nghị về FDI, tôi thấy vị lãnh đạo hiệp hội doanh nghiệp ngành nghề khi phát biểu câu đầu tiên đã “kính thưa, kính gửi” trọng thị đại diện tập đoàn FDI kia mặc dù có rất nhiều đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn doanh nghiệp Việt Nam, các tổ chức quốc tế quan trọng tham dự. Quan khách bối rối quay sang nhìn nhau. Đóng góp hàng năm từ doanh nghiệp nội của anh cho ngân sách gấp bảy lần doanh nghiệp vốn ngoại kia, nhưng họ luôn được đề cao quá mức ở mọi nơi.Tôi không nhắc tên doanh nghiệp trong nước và vốn nước ngoài ở đây, vì không muốn tạo cảm giác cá nhân hóa sự việc. Nhưng độc giả hoàn toàn có thể cảm nhận và đoán được các nhân vật điển hình.Là người làm việc hơn 30 năm trong lĩnh vực FDI, tôi khá băn khoăn về giá trị đầu tư thật của tập đoàn này so với số vốn đã đăng kí. Và quan trọng hơn, chúng ta hầu như không thể biết được số vốn thực góp, lợi nhuận và lợi ích thực sự họ thu được tại Việt Nam nhờ vào các ưu đãi về chính sách, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực... hay việc họ sẽ để lại cho Việt Nam cái gì khi mà việc đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ cũng không có.Thứ hai, tôi nghĩ có lẽ không nên chần chừ thêm một hậu tố “có điều kiện” vào cụm từ “thu hút FDI”, lấy đó làm kim chỉ nam cho giai đoạn tới.“Điều kiện” có nghĩa là ta có quyền mong muốn trách nhiệm của nhà đầu tư nước ngoài đối với việc chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ người Việt tiếp thu, vận hành được các công nghệ trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài đột ngột rút khỏi Việt Nam. Thực tế, chủ trương thu hút công nghệ cao từ FDI được đặt ra ngay từ những năm đầu mở cửa, nhưng đến nay, hiện thực trên các báo cáo tổng kết vẫn đang là “chuyển giao công nghệ cho khu vực trong nước còn hạn chế”.Thị trường vốn quốc tế có thể hiểu một cách đơn giản là “chợ đầu tư”. Đã là chợ thì có mua, có bán, và không ai cho không ai bao giờ, có chăng chỉ là cho những đồng bạc lẻ cho những người ăn xin trong chợ. Không có nhà đầu tư nào lại chuyển giao công nghệ cao của họ cho người khác trong khi công nghệ đó vẫn mang lại cho họ lợi nhuận cao và chưa có công nghệ mới thay thế.Vì thế, điều kiện ở đây còn có nghĩa là làm sao để các doanh nghiệp Việt được tham gia trực tiếp vào dây chuyền sản xuất của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, nắm được công nghệ cốt lõi sản xuất ra sản phẩm, từ đó tăng được năng lực, năng suất của doanh nghiệp và người lao động Việt Nam; cũng từ đó mới nâng cao được giá trị thực của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.Đã đến lúc đưa ra các yêu cầu rõ ràng, rằng việc chuyển giao công nghệ cao từ các doanh nghiệp FDI sang cho các doanh nghiệp Việt Nam sẽ được thực hiện ở đâu và bằng phương thức nào, khi hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài đang chiếm tới trên 70% số doanh nghiệp FDI đã đăng ký đầu tư tại Việt Nam đến nay. Chẳng nhẽ, họ đặt bàn ở ngoài cổng nhà máy (vì khó ai có thể vào trong) để chuyển giao công nghệ cao cho doanh nghiệp Việt qua đường quan tâm?Việc chuyển hướng chính sách phải gắn với khuyến khích đầu tư thành lập các tổ chức kinh tế theo hình thức công ty liên doanh như công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần; hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh, hạn chế hình thức 100% vốn nước ngoài.Cũng không nên để doanh ngiệp FDI có qui mô lớn, chiếm diện tích đất lớn đầu tư theo hình thức 100% vốn nước ngoài được tự tung tự tác trong một khu vực riêng, đến đoàn kiểm tra liên ngành muốn vào trong cũng khó. Và họ xây dựng gì, làm gì trong đó cũng không thể phát hiện kịp thời. Như việc một số công ty nước ngoài xả thẳng nước thải chưa qua xử lý ra sông, biển gây ô nhiễm môi trường trong thời gian qua là bài học rất đắt giá.Trên toàn cầu, tốc độ tiến bộ của khoa học và công nghệ đã nhanh đến chóng mặt. Một phương pháp sản xuất, một sản phẩm mới vừa ra đời ngay sau đó đã có cái mới hơn xuất hiện và thay thế. Cùng với đó là Chủ nghĩa dân túy quay trở lại, chủ nghĩa bành trướng của nước lớn vẫn hiện hữu và ngày càng tinh vi hơn. Hình thức “xâm lấn mềm” thông qua đầu tư, thương mại, di dân cũng đã hiển hiện. Vốn đầu tư đã trở thành một vũ khí của các nước lớn trong việc mở rộng ảnh hưởng của mình.Thế giới đã thay đổi rất nhiều sau 30 năm ta trải thảm cho vốn FDI. Trong thời gian đó, có những chính sách chúng ta đã kiên trì theo đuổi, dành nhiều tâm huyết, nhưng vẫn không đạt được mục tiêu. Không phải do chúng ta kém cỏi, mà do chúng ta chưa chịu nhìn ra bản chất của FDI là đầu tư tư nhân, là thu lời tối đa.Thay vì tiếp tục dùng cụm từ “trải thảm”, việc chủ động chuyển hướng chính sách trong ứng xử với vốn FDI là vô cùng quan trọng, càng sớm càng tốt.Phan Hữu Thắng BÀI VIẾT QUÁ THỰC TẾ THỜI HIỆN ĐẠI.CHÚC TÁC GIẢ LUÔN VUI KHỎE Tôi đồng ý với quan điểm của tác giả, tôi có thể viết không hay nhưng tôi có cảm giác nhà đầu tư nước ngoài đang quá được ưu đãi so với nhà đầu tư trong nước. Bản chất của FDI là vậy. Cảm ơn tác giả đã nói lên bản chất sự việc. Muốn tác giả viết thêm một chủ đề nữa là:" Ai là người được hưởng lợi khi mở cửa cho FDI?" Trung Quốc đặt ra yêu cầu "chuyển giao công nghệ" cho công ty nội địa, và Mỹ đã fánh TQ thế nào các Bác đã biết.vậy nên, chuyển giao ko phải do hành chính, mệnh lệnh mà phải là một chính sách ưu đãi, khuyến khích. VD: Thuế có chuyển giao thì 5%, ko chuyển giao là 35%. Như vậy mới khuyến khích chứ ko ép buộc.Thứ 2 nữa là chuyển giao, chuyển cho ai, người đó được lợi gì và có trách nhiệm gì, có đủ kiến thức và kỹ năng chuyển giao hay ko.Cũng là một trong những vấn đề cần quan tâm và đào sâu thêm tác giả ạ. Bài viết rất hay và sâu sắc! Rõ ràng là ta vừa ko thể quản lý, vừa không nhận đc gì đáng kể từ công nghệ... tôi cho rằng phải là mối quan hệ cộng sinh thì mới đúng! Cảm ơn tác giả! Đừng mơ hồ về chuyển giao công nghệ và đào tạo với giá 0 đồng. Tất cả là tiền, tiền và tiền. Không ai cho không công nghệ mà họ đang sản xuất mang lại những khoản lãi kếch xù. Tôi rất tâm đắc với kết luận của tác giả " ..chủ động chuyển hướng chính sách ứng xử với vốn FDI..." Đã đến lúc đưa lên bàn cân của từng dự án đầu tư FDI , chúng ta được gì ? ( việc làm cho người lao động, thu từ các loại thuế, nhận chuyển giao công nghệ , và cả các lợi ích về ngoại giao v..v ) và thậm chí mất gì ( chảy máu chất xám tại chỗ , ô nhiễm môi trường , thị phần thương mại, thất thu từ các nguồn thuế, phí . Thậm chí là bãi thải công nghiệp của các công nghệ lạc hậu ) . Đất đai, môi trường, nhân lực , thị trường .... Là những tài nguyên hữu hạn , cần có sự chọn lựa chọn cẩn trọng và hợp lý đối với dòng vốn FDI , để làm sao các đồng vốn ngoại thực sự hữu ích cho nền kinh tế đất nước Nói đi cũng nói lại, các doanh nghiệp trong nước tiềm lực đủ mạnh có mấy ai, nếu loại trừ DNNN. Nhưng DNNN thì thua lỗ nhiều. DNTN mới được khẳng định vai trò trong một thời gian ngắn. Nguyên nhân này chính là nền móng cơ bản cho việc ưu tiên FDI, không nói là có "gì đó" Và có điều tác giả chưa nhắc tới là các DN trong nước đã thay đổi rất nhiều khi phải cạnh tranh với DN ngoại. Đó cũng là đóng góp rất lớn với VN ko chỉ có tiền. thưa anh Thắng, có lẽ đã đến lúc chúng ta nên coi FDI như một doanh nghiệp Việt nam, Nếu họ thấy ở việt nam có lợi thế so sánh thì họ vào đầu tư và cũng như mọi doanh nghiệp Việt nam, Phải chăng chúng ta 30 năm qua đã quá ưu đãi cho họ và chính họ đã lấy mất của chúng ta nhiệu hơn cái họ để lại Tôi đang làm cho doanh nghiệp FDI, thực tế thì các doanh nghiêp FDI cũng hoạt động như các doanh nghiệp trong nước. Chỉ có những doanh nghiệp đang nằm tại khu vực được ưu đãi thuế thì mới được ưu đãi về thuế, DN mà tôi đang làm đã nộp cho ngân sách không dưới 2 tỷ tiền thuế mỗi năm . Đáng nhẽ ra việc thu hút FDI nước ngoài vào việt Nam phải làm cho doanh nghiệp trong nước lớn mạnh thì nó lại không kéo được các doanh nghiệp trong nước phát triển! FDI cang nhiều thì GDP cang lớn nhưng GNI sụt giảm. Thu nhâp quôc gia ngày cang giảm ! Tại sao vậy ? Cứ lấy định nghĩa GDP và GNI ra mà hiểu thì rõ thôi mà ! Sắp tới, theo lời mời gọi đầu tư vào VN diễn ra tại nhiều diễn đàn thế giới, chắc sẽ có 1 làn sóng lớn FDI vào VN. Bài viết là một lời nhắc nhở rất cần thiết cho các nhà hoạch định chính sách Tôi ủng hộ tác giả và Vu thiên Toan. Đã đến lúc phải xem xét lại khi nhận đầu tư nước ngoài.