Quyền thương lượng Cũng có lúc tôi tự hỏi, các nhà lãnh đạo của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 70 năm về trước sẽ nói gì với những tài xế công nghệ, với những công nhân may hay nhân viên phục vụ khách sạn hôm nay? Bởi tôi dám chắc họ cũng đã từng nghĩ về những phu kéo xe trong những năm 40 thế kỷ trước ở Hà Nội.Liệu họ có nói rằng: “Đừng lo, Nhà nước sẽ bảo vệ bạn ” - Có lẽ không. Mà họ  sẽ nói rằng: “Chính phủ sẽ cố gắng đảm bảo cho bạn sự bảo vệ tối thiểu. Nhưng chính bạn phải tự bảo vệ quyền của mình và đòi quyền lợi bằng cách tổ chức công đoàn, và đàm phán với người sử dụng lao động. Bạn cần làm chủ số phận của mình”.Bạn có nghĩ các nhà lãnh đạo thời ấy sẽ nói vậy không? Tôi thì chắc chắn là có. Bởi, những bài phát biểu, bài viết và những văn bản pháp luật vào cuối thập niên 40 đã thể hiện rõ tư tưởng đó.Sắc lệnh số 29 ban hành ngày 12/3/1947 là văn bản pháp luật lao động hiện đại đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, được thông qua bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với ngôn ngữ rất đơn giản và rõ ràng, quy định một bộ các điều kiện pháp lý tối thiểu để người lao động tập hợp lại, và đàm phán với người sử dụng lao động.Tôi tin rằng đây là một trong những văn bản pháp luật lao động tiến bộ nhất trên thế giới trong thời kỳ bấy giờ. Có lẽ bởi Hồ Chí Minh là người lãnh đạo có tư duy toàn cầu hóa bậc nhất trong thời đại của ông, với nhiều kinh nghiệm sống và làm việc ở khắp nơi trên thế giới.Ngày nay, Việt Nam đang trải qua những thay đổi sâu sắc khi đất nước đang trên đà hội nhập kinh tế toàn cầu. Nhiều dạng thức việc làm mới, như tài xế Grab, xuất hiện, và một số việc làm cũ không còn nữa do đổi mới công nghệ. Trong khi phần lớn người lao động Việt Nam vẫn sống ở khu vực nông thôn và làm việc trong nền kinh tế phi chính thức. Việc sửa đổi Bộ Luật Lao động của Việt Nam, như đang diễn ra, là điều cấp bách và quan trọng.Pháp luật lao động hiện đại nên đưa ra những tiêu chuẩn cơ bản tối thiểu bao gồm tiền lương tối thiểu bắt buộc, giới hạn thời giờ làm việc,… Một khi đã ở trên mức tối thiểu này, tiền lương thực tế và mọi điều kiện lao động được quyết định thông qua thỏa thuận. Điều đó diễn ra giữa người lao động và người sử dụng lao động, có thể là thỏa thuận cá nhân hoặc tập thể.Thay vì chỉ rõ mức lương và điều kiện làm việc thực tế, pháp luật lao động hiện đại cần tạo ra môi trường khuyến khích người lao động và người sử dụng lao động đưa ra quyết định thông qua đàm phán. Quyền được đàm phán này là tinh thần của “Sắc lệnh 29” tiến bộ của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ thế kỷ trước.Nhưng thực tế ngày nay, Bộ Luật Lao động và các văn bản pháp luật của Việt Nam hiện tại lại có xu hướng quy định chi tiết lương, điều kiện làm việc. Người đứng ra "làm chủ số phận" vẫn là Nhà nước. Việt Nam chưa tạo được môi trường pháp lý khuyến khích người lao động, người sử dụng lao động và các tổ chức của họ đối thoại và đàm phán với nhau.Ngày nay, nếu công nhân cảm thấy họ không được trả lương xứng đáng, thì đa phần chỉ biết lựa chọn phương thức đình công, tự phát tụ tập đông người dưới nắng, thậm chí gây tê liệt giao thông. Đó không phải là “thương lượng” theo ý chí của xã hội hiện đại, và thường không giúp được gì nhiều cho họ.Từ năm 1919, nhà cách mạng Hồ Chí Minh đã viết bức thư gửi đến phái đoàn tại Hội nghị Paris, yêu cầu quyền tự do liên kết cho người dân Việt Nam. Và cũng chính tại Hội nghị này, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO)- nơi tôi đang làm việc - được sáng lập.Mục đích của tổ chức là thúc đẩy hòa bình và công bằng xã hội thông qua việc công nhận quyền tự do liên kết của người lao động và người sử dụng lao động; mang lại việc làm đàng hoàng cho mọi người. Tôi mơ về lễ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập của ILO, nơi chúng ta có thể ôn lại tầm nhìn của Hồ Chí Minh khi nó trở thành hiện thực trong xã hội Việt Nam hiện đại.ILO có Công ước 87 về Tự do liên kết và bảo vệ quyền được tổ chức, và Công ước số 98 về Quyền được tổ chức và thương lượng tập thể. Điều làm tôi hy vọng là Việt Nam, một thành viên của ILO, đang nghiêm túc xem xét phê chuẩn hai công ước này, cũng như đảm bảo Bộ Luật Lao động sửa đổi được xây dựng trên những nguyên tắc đó.Nếu ngày ấy, năm 1947, những nhà cách mạng Việt Nam từng nói chuyện với những người lao động yếu thế nhất ở thời đại của họ - những người phu kéo xe trên đường phố Hà Nội - sau khi sắc lệnh số 29 về lao động được thông qua, thì hôm nay, chắc rằng họ cũng sẽ nói với những người tái xế Grab, những công nhân may.Họ sẽ nói rằng: “Luật cho các bạn đã có rồi. Nhưng các bạn cần hiểu luật, cần tự bảo vệ quyền của mình và đòi quyền lợi bằng cách tổ chức, tham gia công đoàn và bằng cách đàm phán tập thể với người sử dụng lao động. Đó là lý do vì sao chúng ta lại cần công đoàn”.Lee Chang-hee Chúng ta đang có Công đoàn, là đại diện cho quyền lợi của người lao động đấy chứ. Nhưng Công đoàn làm được gì thì ai cũng biết. Thậm chí chỉ sinh ra để cho có, có nơi người ta đã miệt thị tổ chức này là “ăn theo, nói leo”. Công đoàn được Người sử dụng lao động trả lương thì không thể làm đối trọng với Người sử dụng lao động được, vì chắc là “ai cho bú thì người đó là mẹ” mà. Các bạn có ý kiến gì khác không ? Tổ chức vô dụng nhất trong nhiều cơ quan là cổ chức Công đoàn Tôi cũng đã từng tranh luận nhưng người ta bảo: ai trả lương cho Chủ tịch Công đoàn? Tôi nói: Giám đốc. Họ lại nói: thế CTCĐ đứng về phía ai khi có tranh chấp? Tôi nói: phía người lao động. Họ cười và nói: CTCĐ rất sợ mất việc và họ làm việc cho ai trả lương cho họ... Biết thế nào được khi đó là thực tế trong rất nhiều cơ quan/cty/doanh nghiệp... hiện nay. Cám ơn tác giả. Ông chỉ ra một thực tế quan trọng ở VN. Cần phải nhìn nhận rằng phần lớn người lao động VN còn rụt rè, không dám lên tiếng, không biết đấu tranh cho quyền lợi của mình. Mà công đoàn thì chỉ là tổ chức chăm lo ma chay hiếu hỉ, tổ chức đi chơi, chấm hết! Thank Lee Chang.Mấy ngày nay, tôi tự hỏi bản thân về điều tương tự bài viết của Anh.Bạn tôi là công nhân của một cty may mặc Hàn Quốc. Khi tôi hỏi chế độ và chính sách dành cho công nhân câu trả lời "là tuân thủ pháp luật Việt Nam", tuy nhiên khi tôi tính ra lương giờ trên một ngày làm của họ = 23.000vnđ/giờ, tương đương 184.000/ngày. Điều đó k có tệ, tuy nhiên khi hỏi "Nếu tăng ca làm thêm ngoài giờ, và ngày chủ nhật". Câu trả lời làm tôi trăn trỡ chỉ 30.000vnđ/giờ.Vậy công đoàn sẽ làm gì khi quy định tăng ca làm ngoài giờ chính là 150% so với lương giờ/ngày đối ngày thường, 200% đối với ngày chủ nhật, và là 300% đối với ngày lễ?Sao Em k khiếu kiện với công đoàn và cấp quản lý trực tiếp? Tôi hỏi.Và câu trả lời tôi thấy nhói "vậy là tốt rồi". Câu trả lời làm tôi chợt nhớ đến sự việc là mức độ hài lòng của người Việt đối với cuộc sống hiên tại.Câu trả lời, làm tôi tự hỏi liệu công đoàn của ban ngành nào đó có thật sự xứng đáng có? Nếu xứng đáng, vậy trường hợp như bài viết Anh Lee Chang và nhân vật tôi nêu sẽ ra sao?Mong công đoàn nào đó trả lời giúp tôi??? Công đoàn là bàn tay nối dài của .......CEO.CEO là bí thư đảng ủy của công ty,chỉ đạo tổ chức và hoạt động của công đoàn. Công đoàn có 2 loại hình. Một loại hình được lập ở công ty. Và một loại hình được thành lập trong liên đoàn lao động các cấp. Chủ tịch công đoàn ở công ty thì cũng chỉ là tay ngang, kiêm nhiệm thôi. Còn chủ tịch công đoàn ở Liên đoàn lao động các cấp là người có chuyên môn. Công đoàn ở công ty sẽ trực thuộc công đoàn tại các liên đoàn lao động. Nếu thấy một sự việc nào đó, công đoàn công ty không giải quyết được thì kiến nghị lên Công đoàn tại liên đoàn lao động để giải quyết. Công ty có trả tiền cho Công đoàn liên đoàn lao động đâu mà phải sợ. Còn những bác nói công đoàn do công ty trả lương thì mình nghĩ thế này: 1/ Các bác chỉ nắm được 1 phần về Công đoàn và cũng chả thèm tìm hiểu về Công đoàn, 2/ Các bác thấy bị trích 2% lương để đóng lệ phí công đoàn nên các bác không muốn -> rời khỏi công đoàn (Công đoàn không mặc định cho mọi người. Ai muốn vào thì làm đơn xin vào. Ai muốn ra thì làm đơn ra). Đến lúc xảy ra sự việc thì gào lên Công đoàn ở đâu. 1/ Có ở trong công đoàn không? 2/ Công đoàn công ty giải quyết không xong thì kiến nghị lên công đoàn cấp trên. Để thương lượng được cần có tổ chức đại diện cho người lao động hiệu quả. 1 người lao động không là gì với chủ doanh nghiệp, nhưng nếu tất cả người lao động đoàn kết lại, sức mạnh thương lượng sẽ khác đi. Đình công tự phát sẽ không xảy ra nếu có công đoàn hiệu quả. Anh Lee nói đúng lắm. Mà có vẻ như cũng chả doanh nghiệp nào thích đình công. Công đoàn hiện nay tôi thấy hoạt động không hiệu quả lắm mặc dù đã có văn bản và luật quy định rất rõ ràng và vai trò và quyền hạn của công đoàn tôi nghĩ có thể là do nguyên nhân các công đoàn ngại nói ra tiếng nói của mình hoặc là sợ đụng chạm với ban lãnh đạo công ty từ đó khiến cho người lao động mất niềm tin vào công đoàn và không còn mặn mà tham gia vào công đoàn nữa. Tôi ủng hộ ý kiến của U70. Tôi cũng u70 và chiêm nghiệm đúng như vậy. Đau lắm. Xin chào tác giả. Cảm ơn vì bài viết. Nhưng tôi cũng như mọi người quan tâm là làm cách nào để người lao động hiểu được quyền lợi của mình và đấu tranh công bằng cho quyền lợi đó. Cần xây dựng một tổ chức độc lập không phải là công đoàn của một công ty như vậy mới có đối trọng đòi quyền lợi cho người lao động cái này ai sẽ là người làm và làm như thế nào bao giờ có kết quả??? Có một thời gian tôi làm ở một công ty giày da và trong bảng lương tháng nào cũng có một khoản trừ đó là tiền công đoàn, 30.000/1 người và ai cũng phải đóng, tôi tự hỏi công đoàn là ai vậy? Một phép tính đơn giản công ty tôi có 2000 lao động và ai cũng phải nộp 30.000 vậy số tiền là 60.000.000 một tháng chúng tôi phải đóng cho công đoàn, và đó chỉ là riêng công ty tôi đang làm việcRất nhiều lần tôi có ý định đi lên huyện hỏi xem tại sao tôi lại phải đóng tiền cho cái gọi là công đoàn nhưng vì nhiều lý do tôi ko đi đượcTôi hỏi mọi người làm việc bên cạnh thì họ cũng chỉ biết chung chung công đoàn để bảo vệ người lao động gì đó, trong khi chúng tôi phải làm việc sáng từ 7h30-11h30 chiều làm từ 1h-5h tối tăng ca từ 5h30-9h , khi làm việc ở đó và cảm thấy rất khó chịu và luôn suy nghĩ có nên khởi tố kiện công đoàn vì đã không làm gì khi chúng tôi đã phải làm việc cật lực thậm chí phải ngã bệnh nhiều lần vì làm việc quá nhiềutrớ trêu thay là đã không có ai hoặc có ai đó đã đề cập lên các cấp chịu trách nhiệm về luật lao động nhưng mọi việc vẫn không có sự thay đổi nàoHiện nay tôi đã bỏ công việc đó vì nó làm tôi cảm thấy phí phạm thời gian của mình chỉ đổi lấy 6tr/ tháng,Tôi muốn hỏi các bạn là tôi có thể kiện công ty hoặc cái gọi là công đoàn gì gì đó không? Và tôi phải làm thế nào để kiện họ ra tòa và đảm bảo thế hệ vàng đang làm việc trong đó có được cuộc sống tốt đẹp hơn nhưng gì họ đang phải gánh chịu Cảm ơn sự đồng cảm của tác giả về ngành nghề đặc thù của chúng tôi. một công việc với số lao động không hề nhỏ nhưng luôn độc lập tác chiến, không có tiếng nói, không có đoàn thể. Luật lao động bảo vệ quyền lợi không được nhắcđến nhiều, lương cực thấp. nghề lái xe phải được liệt vào hàng công việc nguy hiểm, độc hại nhiều rủi ro, nặng nhọc, thời gian làm việc thì không xác định. bạn đọc có nghĩ như vậy không ? Nên bỏ tổ chức Công đoàn. Công đoàn chỉ thu đoàn phí rồi tổ chức đi chơi. Thậm chí còn ngồi bàn nhau xem chỗ nào chưa đi, chỗ nào đi rồi vì không nhớ. chưa thấy bảo vệ quyền lợi cho người lao động