Trung thực và thạo việc Tiêu chí của tôi rất đơn giản: Trung thực và thạo việc. Trong đó, trung thực là tiêu chí được ưu tiên số một. Còn thạo việc chỉ là ưu tiên thứ hai. Nhưng sau gần hai tháng, tôi vẫn chưa tuyển được người đáp ứng hai yêu cầu này. Trung thực thì chỉ có thể hỏi và cảm nhận phần nào. Còn thạo việc thì cũng phải vào việc mới biết. Ứng viên hoàn toàn có thể qua mắt người phỏng vấn nếu là người trung thực và có chút chuyên môn. Cái nào biết thì bảo là biết. Cái nào không biết thì bảo là không biết. Nói năng mạch lạc rõ ràng. Thế là qua vòng phỏng vấn.Vậy mà gần hai chục hồ sơ gửi đến vẫn chưa chọn được ai. Người thì quá cẩu thả, gửi hồ sơ mà tiêu đề email cũng không có. Người có viết tiêu đề thì lại cộc lốc không có nội dung, cứ như là đi rải tờ rơi vậy. Rồi email có lỗi chính tả, viết tắt nhí nhố theo ngôn ngữ chát chít. Những hồ sơ như thế, tất nhiên là không qua khỏi vòng xét loại ban đầu, vì không cho thấy sự nghiêm túc và không sạch các lỗi cơ bản. Bạn bè làm doanh nghiệp gặp nhau có chia sẻ điều gì đau đầu, thì trước sau gì cũng xoay về nhân sự. Định làm cái gì mới, điều lo ngại nhất không phải là vốn, mà lại là người. Không có người có đủ khả năng để triển khai. Mà người có đủ khả năng đó, cũng không có gì cao xa hơn hai chữ “trung thực và thạo việc”.Than thở với bạn về chuyện tuyển người không được, bạn bình luận ngay: Tiêu chí như vậy là quá cao. Phải hạ tiêu chí xuống nếu không sẽ không bao giờ tuyển được người. Thạo việc thì quá sức của các đại học, chỉ cần “biết việc” là được. Tôi thấy cũng có lý, nên hạ thấp tiêu chuẩn xuống biết việc. Trong thâm tâm tôi nghĩ, ngay cả khi không biết việc, chỉ cần là người trung thực và ham học thì đã có thể nhận. Vậy mà gần hai tháng vẫn chưa tuyển được người. Lý do là tôi tiến hành một bài kiểm tra tưởng chừng rất đơn giản, nhưng hóa ra lại thành ra thách thức với tất cả ứng viên: Hãy viết một bài luận dài 700-800 chữ về một chủ đề mà bạn quan tâm.Mong đợi của tôi cũng khá đơn giản: Viết đúng chính tả, đúng ngữ pháp, ý tứ mạch lạc rõ ràng. Vậy mà biết bao người đến rồi lại đi, không ai vượt qua được cửa ải này. Có bạn ứng viên nhanh nhẹn, hỏi đáp trôi chảy, nói chung là tương đối tốt, dù chuyên môn không hợp nhưng tôi vẫn sẵn sàng nhận để đào tạo thêm. Nhưng đến bài viết văn này thì suy nghĩ rất lung rồi xin rút vì khó quá. Tôi sửng sốt, đây thực chất chỉ là bài tập làm văn của học sinh lớp 5, có gì mà sợ. Nhưng bạn vẫn xin rút, vì… ngại. Tôi thực sự buồn rầu vì chuyện này. Vì sao học hết 12 năm phổ thông, rồi 4 năm đại học, rồi cũng đã ra trường đi làm, mà lại không thể viết được một bài văn 700-800 chữ, tức cỡ một trang giấy. Nhà trường đã dạy gì, và dạy như thế nào, để tạo ra kết quả như thế này?Hỏi sang các doanh nghiệp bạn, thì thấy y chang. Nên chuyện tuyển người trở thành chuyện rất đau đầu với doanh nghiệp. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp cứ thất nghiệp, hàng trăm nghìn cử nhân không việc làm, mà khát người vẫn cứ khát người.Vì thế, tôi đặc biệt lưu ý đến một bạn sinh viên mới ra trường có hồ sơ khá đẹp. Tốt nghiệp loại giỏi một trường có tiếng. Email gửi đến cũng không đến nỗi nào. Với hồ sơ như thế, chỉ cần thể hiện là người trung thực thì đã có thể nhận được. Nhưng kết quả thì vô cùng thất vọng. Vẫn là không qua được cửa ải bài văn 700-800 chữ. Đọc bài viết của bạn, tôi thấy ngờ ngợ, lên mạng tra Google thì ôi thôi xong. Bài của người ta, bạn lấy về làm bài thi của mình. Bạn đã không chỉ là không trung thực, mà còn mắc lỗi đạo văn. Tôi vừa buồn vừa tiếc, hỏi vì sao em làm như vậy, thì em nói xưa nay vẫn làm như vậy. Ở trường, các bài tiểu luận, em đều lên mạng cóp về, sửa chữa qua loa rồi nộp là xong. Bạn bè cũng làm thế. Thầy cô đều chấp nhận. Mọi thứ đều ổn. Các em vẫn ra trường với bằng giỏi. Khi tôi nói, như vậy là mắc lỗi đạo văn, có thể bị kiện, thì em ớ người ra. Đối với em, chuyện xào xáo một bài viết cũ, sửa chữa vài chữ để thành bài của mình, là chuyện thường ngày, không có gì phải băn khoăn, không có gì phải nghĩ ngợi. Tôi biết đây cũng không hẳn là lỗi của em. Cả trường như thế. Cổng trường đại học nơi em học, người ta bày bán công khai các luận văn và bài tập lớn. Có cả dịch vụ viết thuê. Chỉ cần thay tên, sửa chữa vài chi tiết, là có ngay một luận văn và in ngay tại chỗ. Khóa này thì xào xáo của khóa trước. Khóa trước thì xào xáo của khóa trước nữa. Cứ thế mà nối đuôi nhau ra trường. Tôi chẳng biết nói gì khác, ngoài một câu rất lấy làm đáng tiếc, rằng nếu em trượt, thì không phải vì chuyên môn, mà vì em không trung thực. Em lấy đó làm kinh nghiệm để phỏng vấn lần sau. Trong thâm tâm, tôi biết bạn ứng viên này chỉ làm như một thói quen. Rất có thể, thầy cô của em cũng làm như thế, dưới nhiều hình thức khác nhau mà không biết. Chuyện dùng văn mẫu, chuyện lên mạng lấy giáo án điện tử của người khác về làm giáo án của mình cũng là như vậy. Nhà tuyển dụng nhiều khi không cần gì những năng lực cao siêu. Nhiều vị trí ứng viên chỉ cần trung thực, cộng trừ nhân chia thông thạo, nói năng mạch lạc rõ ràng, biết sử dụng internet, tự viết được một bài văn 700-800 chữ đúng chính tả và đúng ngữ pháp, tức yêu cầu không quá trình độ bậc Tiểu học, là đã có thể tuyển dụng được. Vậy mà tìm được một người như thế bây giờ hóa ra cũng không phải dễ. Đó là thất bại của giáo dục, và cũng là nỗi khổ của nhà tuyển dụng. Giáp Văn Dương Bài luận không liên quan gì đến nội dung trung thực và thạo việc. Chắc chắn tác giả sẽ không bao giờ tuyển nổi người. Tôi đã đi làm nhiều năm, qua nhiều công ty và nhiều cuộc phỏng vấn. Những sinh viên, thợ kỹ thuật thực sự rất khô khan, đòi hỏi họ phải có CV chuẩn chỉnh, ngôn từ cú pháp lịch sự là rất hiếm, có chăng là những người đi làm rất lâu năm, viết thư, giao tiếp với người nước ngoài nhiều.v.v. Cái chúng ta cần là năng lực thực sự, những người giỏi chuyên môn lại thường kém mặt giao tiếp và ngược lại. Các em, các bạn mới ra trường đều còn quá trẻ, quá non nớt, đừng mang tư tưởng của một người "già" đi phỏng vấn họ. Hãy cho họ cơ hội và đó cũng là cho chính mình cơ hội. Tôi ra trường electrical engineering từ một "Cal State University," của California. Trong những điều kiện để tốt nghiệp, sinh viên phải qua một kỳ thi viết luận văn (tất nhiên là bằng tiếng Anh).Lúc tôi thi, thí sinh phải viết 2 bài: một bài chừng 150-200 chữ, thời hạn: 5 phút, bài kia chừng 700-1000 chữ, thời hạn: 45 phút. Đề bài cho sẵn, nhưng rất mở. Thí dụ, đề bài cho thời hạn 5 phút: "Bạn hãy diễn tả một qui trình làm một việc đơn giản (nấu một món ăn, thay nhớt xe, ....)." Thí dụ đề bài cho thời hạn 45 phút: "Hãy viết về một người không nổi tiếng, nhưng có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc đời bạn."Mục đích của kỳ thi viết, như bác Giáp Văn Dương đã viết, chỉ là để khảo sát khả năng suy nghĩ và trình bày ý tưởng rõ ràng mạch lạc.Chú thích: Bang California có hai hệ thống đại học công: (1) University of California chú trọng về nghiên cứu, tuyển sinh viên đầu vào khó hơn. Phần lớn sinh viên của UC là sinh viên toàn thời gian (full-time), và (2) State University, chú trọng về thực nghiêm. Một phần rất lớn sinh viên là bán phần (part-time). Bạn đòi hỏi cao quá! Như tôi đây này, đã từng gặp một trường hợp tuyển người không bao giò quên. Một cô tuyển chân kế toán, sử dung phần mềm, excel nhoay nhoáy. Tôi rất hài lòng và hẹn hôm sau quay trở lại bắt đầu làm việc. Sáng hôm sau, khi mọi nhân viên đã vào làm việc khá lâu, riêng bạn đó vẫn ngồi không động tĩnh gì, không thao tác máy, không làm gì trên bàn cả, gần một giờ sau thấy vậy tôi ghé lại hỏi có vấn đề gì với bạn, tại sao không làm việc và cũng không ai giao cho làm gì cả à? Bạn trả lời như sau:" EM KHÔNG BIẾT KHỞI ĐỘNG MÁY TÍNH" !!!!Tại sao?" Ở trung tâm dạy máy tính hay ở trường ĐH người ta khởi động sẵn hết cả rồi, bọn em chỉ ngồi vào và thao tác"Cha mẹ ơi, tôi đành nói lời chia tay ngay với bạn ấy lúc đó, một câu hỏi đồng nghiệp khác cũng không cất lời xem cái máy này được khởi đông thế nào một cái máy lạ hoắc em không biết khởi động ,sợ nó hỏng, anh hay chị bày cho em, kiến thức người ta dạy các bạn ấy là như thế sao, như một cái máy và vô cùng nghèo nàn vốn sống Đấy là nhà tuyển dụng muốn tuyển người mới ra trường, chứ người có kinh nghiệm làm việc thì lại không tuyển, vì sợ trả lương cao. Tôi có người quen đã làm trưởng phòng các công ty nước ngoài, không may bị thất nghiệp (lý do khách quan) khi chị ấy đã 43t, chị ấy nôp hồ sơ nhiều nơi, nhưng không được gọi đi phỏng vấn. Nhiều người ở nhà thì nói, cty nào giờ tuyển được chị thì may mắn vì có nhiều kinh nghiệm làm việc. Vậy mà chị ấy vẫn nộp đơn mãi không được pv (có lẽ do nhiều tuổi chăng?). Ở cái tuổi làm việc sung sức thì bị thất nghiệp. Sau đó chị ấy quay sang làm trái nghề và chuyển qua mở cửa hàng kinh doanh. Bài viết rất hay!Nhưng bây giờ trung thực chỉ có nhiều..."ở trẻ lên 3-5 tuổi" còn thạo việc chỉ có nhiều ở lớp trẻ "tuổi từ 45-55" mà tuổi này thì...?! tôi cũng rất buồn vì điều này, hỏi và trách ai đây. Chúc a thành công trong sự nghiệp, thân ái! Vấn đề là anh tuyển làm vị trí gì công việc gì và đãi ngộ thế nào. Tôi đoán vị trí không quan trọng nên người ta không thiết nộp hồ sơ, chỉ toàn hồ sơ rác. Anh nên xem lại tiêu chí tuyển và vị trí làm việc. Cái tiêu chưa của anh quá chung chung không có định lượng chắc 2 năm tới cũng không có ai làm được ngoài anh. Tôi đã làm tuyển dụng, tôi cũng không yêu cầu viết luận nếu tôi tuyển một nhân viên chuyên bưng bê và sai vặt. Nhiều giảng viên đại học (tỷ lệ không nhỏ đâu) mà đến chỗ anh Dương thì cũng không qua được 2 cửa ải đó chứ không nói sinh viên của họ. Cách đây 20 năm, lần đầu đi pv mình cũng đc Yc viết đoạn văn hay suy nghĩ, cảm nhận của mình ra giấy. Lúc đó mình thấy lạ lắm nhưng vẫn nắn nót viết chữ thật đẹp, chính tả thì khỏi nói là lợi thế của mình. Thế là đc nhận việc. Về sau này khi pv ứng viên mình cũng đánh giá nhiều về hồ sơ và chữ viết. Có bạn nộp đơn xin việc mà lấy đơn cũ, gạch bỏ tên Cty cũ, ghi lại tên Cty mình lên trên thì coi như ko bao giờ đc hẹn gặp pv. Nhưng mình thấy đi làm trung thực không được coi trọng. Ở cơ quan mình môi trường mình đánh giá rất tốt. Thế nhưng vẫn không khuyến khích trung thực. Mình làm được bao nhiêu báo cáo bấy nhiêu, khó khăn thì chia sẻ nhưng mọi người và sếp lại lấy đó và cho rằng mình không làm được việc trừ lương trong khi mọi người làm không được khi hỏi cũng cứ báo cáo đại một con số và được đánh giá là tốt. Mình thì không muốn vậy nên toàn thiệt thòi. Riết rồi mình nhận ra cuộc sống khắc nghiệt, thật thà thẳng thắn thường thua thiệt, luồn lách lắt léo lại lên lương. Dù vậy tôi vẫn sẽ chọn trung thực, có thể nghèo có thể bị đuổi việc nhưng lương tâm thanh thản. Có người khuyên tôi thật thà nhưng phải khôn khéo nhưng tôi thấy dung hòa cái này thật khó. Làm người thật thà trong xã hội này thật khó vì ai cũng thích lời ngon tiếng ngọt thôi. Công ty nào quản lý lao động theo kiểu Nhật , mà lương trả cho người lao động thì thấp , sẽ không bao giờ tuyển được lao động trung thực và biết việc . Giả dối trong việc nhỏ thì chẳng bao giờ trung thực trong việc lớn ! Cảm ơn anh Giáp Văn Dương về bài viết " trung thực và thạo việc" ! Anh tuyển tôi đi. Tôi đảm bảo có đủ hai yếu tố anh cần. Tuy nhiên, tuổi của tôi hơi cao. Anh cho tôi một cơ hội nhé! Tôi mà ứng tuyển chắc là được, hiềm nỗi là quá tuổi rồi, tiếc quá Cơ quan bạn cần người giỏi lĩnh vực gì thì tuyển người giỏi linh vuc ay mới hợp lý. Bạn tuyển người viết được 700-800 chữ mà kiến thức chuyên môn không có thì tuyển làm gì. Có người giỏi về tin học, sinh học,...nhưng khong gioi viết văn. Còn họ viết bài hay luận văn mà có kien thuc tu sách vở, trên mạng ... nhưng họ biết áp dụng để làm ra bài của riêng họ thì cũng được chứ. Ngay cả sách giáo khoa, tác phẩm.... cũng trích dẫn kiến thức của người khác cơ mà. Đừng quá câu nệ vì 1 cái đơn mà bỏ phí người tài.