Tư duy 'tiện cho bản thân' Nhưng trong khi các loài sinh vật khác chịu ảnh hưởng của yếu tố tự nhiên thì con người chủ yếu bị chi phối bởi môi trường xã hội.Nhiều người thắc mắc: Tại sao có những người Việt Nam, khi ra nước ngoài ứng xử rất văn minh, nhưng về nước lại nhiễm ngay các thói xấu như xả rác bừa bãi, chen lấn xô đẩy…? Tôi cũng đang học tập ở nước ngoài (Australia) nên không lạ gì hiện tượng ấy. Trước khi sang Australia, tôi từng đi công tác ở một số nước châu Âu, rôi rất ấn tượng bởi phong cách sinh hoạt văn minh của họ. Khi về nước tôi cũng cố gắng học hỏi.Ví dụ, tôi không còn sang đường tùy tiện, mà chỉ qua đường ở vạch kẻ dành cho người đi bộ. Nhưng thói quen này cũng không tồn tại lâu. Bởi ở Việt Nam, dù có sang đường đúng chỗ hay không cũng không có tác dụng gì. Dòng xe vẫn ào ào lao tới khiến bạn phải chủ động mà tránh. Trái ngược với ở các nước phát triển khi bạn qua đường đúng vị trí dành cho người đi bộ, tất cả các phương tiện khác sẽ dừng lại nhường đường.Mới đây, một anh bạn của tôi - người vừa hoàn thành khóa học ở Australia để trở về Việt Nam - cũng chia sẻ câu chuyện của bản thân. Anh ấy đi mua thuốc và giữ thói quen ở Australia là xếp hàng chờ đến lượt mình. Nhưng anh đã phải sớm bỏ đi ý định, vì những người khác đều chen ngang, khiến anh ấy chờ dài cổ không đến lượt.Chuyện của tôi và bạn tôi có lẽ là câu trả lời cho thắc mắc nêu trên. Đơn giản là môi trường Việt Nam hiện nay không khiến người ta có ý thức cũng như điều kiện duy trì những thói quen tốt đã học được ở nước ngoài. Một số thói quen tốt, nhỏ lẻ sẽ dễ dàng lạc lõng và bị cuốn theo những thói quen xấu nhưng phổ biến và được cả xã hội chấp nhận (hoặc chí ít là chịu đựng).Rất nhiều người chê bai người Việt Nam chúng ta ứng xử không văn minh trong sinh hoạt hằng ngày; nhất là trong việc xếp hàng hay tham gia giao thông. Nhưng trách được ai, khi mỗi người trong chính chúng ta cũng lại góp phần tạo nên bộ mặt xấu xí ấy. Liệu bao nhiêu người dám tự tin khẳng định rằng: Mình luôn kiên nhẫn xếp hàng? Chưa bao giờ bắt xe hoặc xuống xe khách dọc đường, thay vì vào bến và điểm đỗ cố định? Chưa bao giờ sử dụng các mối quan hệ để được ưu tiên trong thăm khám bệnh hay thực hiện các thủ tục hành chính? Chưa bao giờ vượt đèn đỏ, lấn làn, chen lấn để đi nhanh hơn khi tham gia giao thông? Chưa bao giờ qua đường tùy tiện? Chưa bao giờ tiện tay xả rác không đúng chỗ?...Còn rất nhiều “điều chưa bao giờ” nữa mà chắc chắn số đông không làm được. Tất cả chúng đều là những điều nhỏ nhặt. Nhưng nếu mỗi cá thể trong xã hội không tự ý thức thay đổi ngay từ những thứ vặt vãnh ấy; vẫn duy trì thứ tư duy "tiện cho bản thân" thì bộ mặt xã hội Việt Nam vẫn sẽ mãi nhếch nhác như bây giờ.Phan Tất Đức Để xã hội lộn xộn là lỗi của nhà quản lý . Nỗi trăn trở của bạn những đứa trẻ sống ở VN và chưa bao giờ đi ra khỏi VN đều hiểu và biết hết, chúng cũng muốn làm những điều tốt như bạn muốn nhưng sự "thích nghi môi trường và hoàn cảnh" là điều kiện sống còn của chúng. Đa số những điều tốt đẹp về mặt đạo đức và sự hình thành lên 1 nhân cách tốt không có "đất sống" khi bạn ra ngoài đường ở VN. Chỉ có thích nghi hoặc bị đào thải, sự thật luôn tàn nhẫn và chúng ta phải đối mặt với sự thật này hàng ngày ở VN. Thật đúng với câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. Nhiễm thói xấu biết sai cũng phải nhiễm như chuyện xếp hàng, bắt xe dọc đường, sử dụng các mối quan hệ ...Cảm ơn tác giả bài viết đã có góc nhìn ý nghĩa. Chúng ta đang cố gắng làm thay đổi những hành động nhỏ làm nhếch nhác xã hội VN như bạn nói qua giáo dục từ cấp mầm non, nhưng liệu các cháu có chuyển làm được nhũng điều như đã học không khi mà xung quanh nó có quá nhiều người lớn làm ngược lại? Một cách gd có vẻ hiệu quả mà đất nước ta đang sử dụng đó là phạt hành chính! Tôi cũng ủng hộ cách làm này khi nó thực sự nghiêm túc, công bằng! Tôi rất chia sẻ những suy nghĩ của bạn. Bạn đã nói ra những thói quen xấu mà chúng ta gặp hàng ngày, đối mặt hàng giờ ở Việt Nam. Không xếp hàng, chen lấn, xả rác tùy tiện, chửi thề ... tưởng chừng như mấy chuyện vặt vãnh, nhưng theo tôi nó là thước đo chính xác nhất cho sự văn minh, sự tốt đẹp của một xã hội. Như ý kiến của bạn, khi đó mới cần nhà nước ra tay, ban hành luật lệ, giáo dục con trẻ, luật lệ rõ ràng. Không phân biệt người nào, được không ? Chuyện này nhỏ mà không nhỏ đâu, nói mãi chẳng thay đổi gì, đời sống kinh tế khó khăn thì mọi thứ cũng khó khăn theo. bạn Đức mới nói một nửa của vấn đề. Người phương Tây quan niệm con người sinh ra bản chất là tư lợi nên muốn họ hành động theo lợi ích chung thì phải dùng luật. Băng qua đường không đúng chỗ bị tai nạn chết còn bị phạt thêm, xả rác phạt vài nghìn đô, tàu không có người soát vé nhưng trốn vé bị bắt phạt 100 lần..v..v.. Xử công bằng nghiêm minh ắt không ai dại gì làm láo nữa, dần dà thành nếp sống có khi không cần luật họ vẫn ứng xử theo thói quen (tốt) đã hình thành. Ai cũng tự phân tích cost benefit mà hành động thôi chứ giáo dục đạo đuc chỉ phát huy khi có môi trường mà môi trường lại hình thành từ những thứ trên. Không thể kêu gọi được đâu bạn Đức ạ. bạn nói rất đúng với thực trạng xã hội hiện nay của việt nam. Tôi ước gì mọi người việt nam đều bỏ thói "tiện cho bản thân" để không còn cảnh nhếch nhác nữa. Tôi không xả rác bừa bãi, ăn xong vỏ bánh, vỏ kẹo đều cất lại trong túi của mình. Đèn giao thông chưa bao giờ vượt, cũng không chen lấn xô đẩy, vì tôi sợ chen như vậy sẽ dễ té xe. Tôi luôn xếp hàng đợi thang máy cho dù bị trễ học cũng không vượt lên người khác. Tôi cũng không bao giờ xuống xe hay bắt xe dọc đường cả, vì tôi e ngại nguy hiểm. Tôi cũng không qua đường tùy tiện khi không có tín hiệu đèn giao thông hay vạch kẻ đường. Tôi không ồn ảo nơi công cộng. Cũng sẵn sàng đợi vài giờ đồng hồ để đến lượt khám của mình. Đó đều là vì gia đình tôi ai cũng làm như vậy. Ngay cả những người bạn chơi thân với tôi đều có thói quen như vậy. Theo tôi là do cách giáo dục con cái của từng gia đình, dạy con làm nhưng bản thân mình không thực hiện thì nó chẳng bao giờ đi vào quỹ đạo cả. Mọi việc đều bắt đầu bằng thói quen của mỗi người mà thôi. Năm nay, tôi 20 tuổi và thói quen này có được do Bố Mẹ dạy tôi từ lúc nhỏ, Cô giáo dạy từ lúc đi nhà trẻ. "Liệu bao nhiêu người dám tự tin khẳng định rằng: Mình luôn kiên nhẫn xếp hàng? Chưa bao giờ bắt xe hoặc xuống xe khách dọc đường, thay vì vào bến và điểm đỗ cố định? Chưa bao giờ sử dụng các mối quan hệ để được ưu tiên trong thăm khám bệnh hay thực hiện các thủ tục hành chính? Chưa bao giờ vượt đèn đỏ, lấn làn, chen lấn để đi nhanh hơn khi tham gia giao thông? Chưa bao giờ qua đường tùy tiện? Chưa bao giờ tiện tay xả rác không đúng chỗ?..." Trong các điều kiện bình thường thì tôi là người rất nghiêm túc trong việc tuân thủ các quy định mà bạn kể ra. Còn trong các trường hợp bị đám đông phá luật lệ và nguyên tắc thì tôi ứng xử bằng 2 bước: 1/ Không làm theo họ mà vi phạm nguyên tăc 2/ Nhưng cũng không chịu ép một bề, chịu đựng sự bất công mà tìm cách thay đổi tình thế, buộc những người vô kỷ luật phải tuân thủ quy định. Chẳng hạn như việc có người chen ngang hàng dài mọi người đang xếp, tôi sẽ lên tiếng và kêu gọi những người nghiêm túc tuân thủ quy định như tôi cùng hợp sức tái lập trật tự. Và tôi chưa từng thất bại. Tuy nhiên, tôi cũng đã từng đi xe máy leo lề để tránh ùn tắc giao thông và bắt và xuống xe khách dọc đường trong vài trường hợp khẩn cấp, bất khả kháng. Sống ở VN đa số không có nhiều lựa chọn để thực hiện những điều tốt đó bởi còn nhiều điều khác đáng phải lo hơn. 1 người khi ở trong nhà họ sợ: sợ cháy nổ, sợ mưa bão ảnh hưởng nhà mình, sợ trộm cắp đột nhập vào nhà, sợ rò rỉ đường ống nước hay dây điện mỗi tháng khi thấy hoá đơn hơi cao, sợ bọc rác mình bỏ ra trước cửa chưa kịp được mang đi đã bị ve chai bấy cho tung hoành, sợ những nhà keo kiệt bỏ rác " ké " trước cổng nhà mình, sợ kim tiêm lơ đãng trước cửa nhà vào sáng hôm sau, sợ người nhà đang ở ngoài đường bị tai nạn hay bất trắc gì đó.....và còn nhiều cái sợ nữa. 1 người VN khi ra ngoài đường sợ: tai nạn giao thông, lừa đảo, cướp giật, va chạm với côn đồ, kẹt xe, ngập nước chết máy xe khi trời mưa, cây đổ lúc giông bão hay " vật thể lạ "bay vào người, CSGT tuýt còi, mua hàng hoá bị chặt chém, ăn chặn, ăn bớt, thoá mạ, chửi bới.....phụ nữ ra đường thì sợ bắt cóc, hiếp dâm. Người già trẻ em ra đường bị ức hiếp, bắt nạt thậm chí bị đánh đập. Vào các cơ quan sợ bị hẹn giải quyết giấy tờ, không ai tiếp chuyện, giải đáp, vào bệnh viện nếu không có tiền chẳng khác nào đang vào địa ngục.....và còn nhiều cái sợ nữa cho các bạn bổ sung vậy. Ngay những nhà làm luật còn nhếch nhác. Họ ra những điều luật chỉ có lợi cho ngành mình bất chấp có thể thực hiện được hay không, có trái với luật của quốc gia hay không. Những người thay mặt nhà nước để bảo vệ và thi hành luật của nhà nước lại thường áp dụng các điều luật sao cho có lợi nhất cho cá nhân và phe nhóm hay cơ quan của mình (có thể là tốt có thể tốt, có thể xấu - theo quan điểm của mỗi người. Nhưng không chuẩn mực theo quan điểm luật pháp). Vậy người dân lấy gì để trông vào làm chuẩn để "sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật" và hành xử theo những quy tắc xã hội thông thường khác!?! Xã hội điều chỉnh hành vi của mỗi con người. Con người học được ở xã hội và phản ánh lại xã hội thôi chứ có gì lạ đâu. Khi những nhà Lãnh đạo, quản lý và thực thi pháp Luật còn "tuỳ tiện", thì thực tế đáng buồn trên còn tiếp diễn, những gì lẽ ra bình thường trở thành bất thường ở xã hội mà ai cũng chỉ nghĩ cho riêng mình, từ trên xuống dưới Đã có bao sinh viên đầy hoài bão nhưng khi ra ngoài xã hội họ đã phải đối diện với những gì? và nó tác động ngược lại những thế hệ tiếp theo! Ở đâu cỏ dại nhiều thì lúa không thể phát triển được (để thích nghi tồn tại được thì không có hạt). Đã đến lúc phải nhổ cỏ thôi, chí ít thì cũng để cho cỏ dại không nhiều hơn lúa.