Sếp và lãnh đạo Hơn 10 năm trước, tôi được gởi đi học một lớp huấn luyện về kỹ năng lãnh đạo ở Australia do chuyên gia tâm lý và quản trị giảng.Tôi rất thích lớp học hai ngày này. Một trong những điều tôi nhớ mãi là sự khác biệt giữa người làm sếp và lãnh đạo. Nhìn lại sự phát triển của viện, nơi đã làm việc gần 30 năm qua, tôi thấy sự khác biệt giữa sếp và lãnh đạo rất rõ ràng.Có thời, viện tôi được điều hành bởi giáo sư A. Ông là người rất tài ba trong chuyên môn nội tiết học, một chuyên gia có hạng trên thế giới về lãnh vực nghiên cứu lâm sàng. Dưới thời mình, ông quyết định tất cả, các giáo sư dưới quyền chỉ làm theo ông. Ông có thói quen quản lý mà sau này được gọi là đi vào tiểu tiết.Một hôm, ông đi làm sớm và thấy điện thoại reo, nhưng cô thư ký chưa đến. Thế là sau đó ông ra lệnh thư ký phải có mặt từ 8 giờ sáng. Ông can thiệp vào những chi tiết về chính sách cho nhân viên đi dự hội nghị, ra quy định về số tiền mà nhân viên được chi cho ăn sáng, ăn trưa và ăn tối.Cách quản lý đó làm nhiều giáo sư "tướng lãnh" dưới quyền không hài lòng. Các giáo sư có thành tích khoa học cao hơn ông cảm thấy đó là sự xúc phạm. Một cuộc "cách mạng" xảy ra. Kết quả, chúng tôi có viện trưởng mới.Người mới, ông B, là dân khoa học, lừng danh trên thế giới đến nỗi có mô hình DNA lấy tên ông. Ông B được tuyển từ Mỹ về Australia. Có lẽ vì ảnh hưởng phong cách Mỹ nên ông điều hành hoàn toàn khác người tiền nhiệm.Ông đề ra tầm nhìn và sứ mệnh của viện, tái cơ cấu các chương trình nghiên cứu, và mỗi chương trình được điều hành bởi một giáo sư. Ông vận động xin tiền để mở rộng viện, lên danh sách nhân tài muốn chiêu dụ. Ông làm việc theo kiểu dung nạp, cái gì cũng bàn bạc với các giáo sư trước khi ra quyết định.Cá nhân ông rất vui tính, hay nói đùa, hầu như bài giảng nào cũng làm người ta cười ngất vì những câu chuyện thật, nhưng đằng sau đó là bài học hay. Lúc nào ông cũng khuyên, nên chia sẻ công trạng với đồng nghiệp trẻ tuổi hơn. Ông điều hành viện rất thông thoáng, thuyết phục.Phong cách điều hành của hai giáo sư là bài học về sự khác biệt giữa sếp A và lãnh đạo B.Ở Việt Nam, chúng ta hay gọi người quản lý là "sếp" hay "lãnh đạo" một cách không phân biệt. Nhưng thực tế, lãnh đạo ở tầm cao hơn sếp.Rất nhiều người quản lý chỉ là sếp, chưa là lãnh đạo. Một lãnh đạo là sếp. Nhưng không phải ai làm sếp đều là lãnh đạo. Hai người này, sếp và lãnh đạo, khác nhau ở nhiều tố chất. Tôi chỉ liệt kê 5 điểm cơ bản sau:Sếp ra lệnh, lãnh đạo gây ảnh hưởng. Sếp là người điều hành nhân viên sao cho họ tuân thủ điều lệ của tổ chức. Còn lãnh đạo khuyến khích người khác tự suy nghĩ và hoàn thành mục tiêu đề ra. Do đó, sếp hay ra lệnh cho người khác phải làm gì, còn lãnh đạo truyền cảm hứng để họ tìm ra cách làm tốt hơn.Sếp giải thích và cầm tay chỉ việc, lãnh đạo tạo động lực. Người sếp muốn nhân viên dưới quyền hiểu rõ công việc, còn lãnh đạo yểm trợ và hướng dẫn cấp dưới tự giải quyết vấn đề. Lãnh đạo khuyến khích và giải thích cho cấp dưới rằng công việc của họ là quan trọng, làm người dưới quyền cảm thấy hào hứng về việc họ làm.Sếp duy trì kỷ luật, lãnh đạo hướng dẫn. Bất cứ ai cũng có sai lầm, và ứng xử với sai lầm là kỹ năng phân biệt giữa sếp và lãnh đạo. Sếp có thể sử dụng hệ thống phạt để ngăn chặn những sai sót, nhưng lãnh đạo nhận thức rằng nếu nhân viên làm tốt, họ phải được ghi nhận và biểu dương.Sếp giao công việc, lãnh đạo trao quyền. Sếp thường tập trung vào các mục tiêu trước mắt của cơ quan hay tổ chức, thường suy nghĩ ngắn hạn. Họ chỉ muốn đạt ngay các chỉ tiêu và do đó, có thể sốt sắng can thiệp vào công việc của cá nhân. Họ có xu hướng quản lý theo tiểu tiết, quan tâm đến những chuyện nhỏ nhặt của nhân viên. Ngược lại, lãnh đạo đề ra tầm nhìn và đặt mục tiêu lâu dài. Họ dấn thân bằng cách làm gương, tạo cảm hứng để người khác tự phát triển. Họ luôn sẵn sàng giao quyền và tránh việc quản lý vi mô.Sếp đứng trên cộng sự, lãnh đạo đứng chung cùng đội ngũ. Nhiều người sếp chẳng cần quan tâm đến nhân viên hay biết ai là ai, vì họ nghĩ rằng mình là cấp trên. Còn lãnh đạo lại tìm cách xoá bỏ đẳng cấp và thứ bậc trong tổ chức, tự xem mình là một thành viên của đội và tất cả bình đẳng với nhau. Người lãnh đạo xây dựng mối liên hệ tích cực với nhân viên, làm việc cùng họ và tạo ra kênh liên lạc mở cho mọi người.Còn nhiều khác biệt giữa sếp và lãnh đạo về phong cách cá nhân. Chẳng hạn như sếp thích nói về tài năng của mình nhưng khi có vấn đề lại đổ lỗi cho người khác, còn lãnh đạo thích nói về đồng đội và nhận trách nhiệm khi có vấn đề. Sếp do đó thích phê bình người khác, lãnh đạo lại khuyến khích khi có dịp. Sếp rất trọng "cái tôi" và thường tỏ ra ta đây mạnh mẽ, còn lãnh đạo sẵn sàng chia sẻ sự mong manh và bất định cùng đồng đội.Tôi thấy nhiều người Việt Nam dùng chữ "sếp" và "lãnh đạo" khá tuỳ tiện. Nhưng nếu quan sát kỹ, đa số họ chỉ là sếp chứ chưa phải lãnh đạo. Ít người chịu trách nhiệm, nhiều người hay đổ thừa. Ví dụ, khi có đại biểu Quốc hội chất vấn về mất rừng, một vị bộ trưởng từng trả lời "đó là do Mỹ rải chất độc hoá học".Nhiều cấp quản lý thấp hơn cũng chỉ lo những việc nhỏ nhặt, ít khi nào chú ý đến hệ quả lâu dài. Nhiều người chỉ làm sao để đạt chỉ tiêu cấp trên đề ra, và cấp trên cũng lại bị ràng buộc bởi chỉ tiêu từ cấp trên nữa. Hậu quả là tổ chức thiếu tầm nhìn rộng lớn của lãnh đạo, chỉ quanh quẩn trong phạm vi của sếp. Điều này rất dễ thấy khi đọc các phát biểu về tầm nhìn và sứ mệnh, chiến lược của các cơ quan, viện nghiên cứu, đại học... Chúng thường mang tính ngắn hạn, hiếm thấy những ước mơ lâu dài.Kỹ năng lãnh đạo thời nay rất quan trọng, bởi khái niệm "công việc trọn đời" không còn nữa. Hầu như tất cả chức vụ đều có nhiệm kỳ. Và người lãnh đạo thường để lại một di sản sau khi họ rời chức vụ.Sếp và lãnh đạo là hai phiên bản khác nhau ở tầm nhìn, phong cách và tố chất truyền cảm hứng. Mặc dù cả hai đều có trách nhiệm điều hành một tổ chức, nhưng nếu áp dụng những khác biệt về tố chất, tất cả lãnh đạo đều có mẫu số chung: họ tạo điều kiện để người dưới quyền phát huy và thành công.Lãnh đạo thật sự là người kiến tạo môi trường làm việc để những thành tựu và sáng tạo cá nhân tỏa sáng. Như giáo sư B ở trên là tạo nên môi trường an toàn về tâm lý, nơi nhân viên phạm sai sót chịu trách nhiệm và học hỏi từ sai sót mà không bị đau khổ bởi những "hình phạt".Mọi doanh nghiệp, cơ quan công quyền và mỗi chúng ta đều cần lãnh đạo hơn cần sếp.Nguyễn Văn Tuấn Việc phân biệt 2 khái niệm như Tác Giả là trình bày làm người đọc hiểu được phần nào. Tuy nhiên, một người quản lý giỏi không có nghĩa chỉ theo một trong hai khái niệm trên. Chúng hoà quyện, bổ sung cho nhau, tuỳ đối tượng, nghành nghề, môi trường hoạt động mà người quản lý cần thể hiện để đạt hiệu quả. Đơn cử, một người quản lý viện nghiên cứu thì phải thúc đẩy sự sáng tạo, chia sẻ cùng nhân viên, ngược lại vận hành một nhà máy thì nhiều khâu phải áp đặt theo các tiêu chuẩn ngặt nghèo về an toàn, chất lượng, thời gian...vv. Làm "sếp" hay "lãnh đạo" theo sự phân biệt của Tác Giả cái nào hay hơn thì không thể áp dung cho mọi trường hợp. Người quản lý giỏi cần có cả 2, chỉ có điều ở mỗi vị trí, đối tượng quản lý mà áp dụng phù hợp. Bài viết rất hay vào đi thẳng vào thực tế trần trụi. Cảm ơn tác giả. Xin phép tác giả cho chia sẻ về trang cá nhân. Tôi hiểu điều này. Và đúng là ở VN chúng ta, gặp nhiều sếp, chứ lãnh đạo khó gặp. Chúng ta cần nhìn thẳng vào vấn đề và nên thừa nhận rằng văn hóa của chúng ta đang bị ảnh hưởng rất nặng nề "bệnh thành tích". Do vậy dù là Nhân viên, người muốn lên Sếp, cho đến các Sếp, chỉ chăm chăm vào cái bảng thành tích để kể công rằng tôi đã làm được gì, có những khen thưởng gì, đạt tiêu chuẩn, đạt tiêu chí gì... đặt cái tôi lên cực cao để thậm chí có thể là tranh giành, đấu đá. Có đáng để suy ngẫm không?Nhìn nhận về mặt nào đó, các Sếp có những thành công, đơn vị đạt được một số thứ. Nhưng tôi chắc chắn rằng họ không thể nào hiểu nổi: thành quả cuối cùng là sự bền vững, dài lâu phát triển,sự sinh sôi, công việc này luôn làm nền tảng cho công việc khác chứ không phải làm cho xong để kết thúc (lấy thành tích). Tất nhiên mở rộng hơn đó là cho cả những thế hệ tiếp nối; thế hệ này là nền tảng cho thế hệ tiếp theo. Văn hóa nhiệm kỳ chính là do không hiểu như vậy nên nó mới tồn tại. Chuẩn quá bác. Có người được ngồi vào ghế sếp mà cứ tưởng mình là sếp hoặc lãnh đạo mới chết. Giáo sư đã cho biết cách làm thế nào để phát triển một gia đình, một tổ chức hay một xã hội.Bài viết rất hay, cảm ơn giáo sư! Ở Việt Nam mà cấp dưới "toả sáng" thì "thôi rồi Lượm ơi", mau mà đi tìm nơi làm khác. Bài viết rất hay, cốt lõi là tầm nhìn của mỗi người, chịu ảnh hưởng rất lớn từ khi còn nhỏ, ngay trong nhà trường, ngay cả giáo viên và hiệu trưởng, nên giáo dục con người thế nào để khi lớn lên họ hiểu mình sẽ là ai, có thể làm gì cụ thể hữu ích, liên hệ trực tiếp với cuộc sống, thay vì cứ phải đạt điểm cao theo đề cương có sẵn, giành giải, bằng cấp này nọ, rồi công trình nghiên cứu bỏ trong tủ, học để mà làm, văn hóa thôi chưa đủ, cuộc sống cần kỹ năng sống và làm việc nữa, ... Sếp và lãnh đạo trong bài viết của bạn cũng giống như tư tưởng Pháp Trị hay Đức Trị thời xưa. Sếp có thể làm lãnh đạo nhưng lãnh đạo chưa chắc làm được sếp. Sếp là người có học có kỹ năng do được đào tạo. Lãnh đạo thuộc về bẩm sinh chẳng ai dạy. Làm lãnh đạo mà không làm sếp, nhân viên sai lầm không bị kỷ luật thì tổ chức sẽ hỗn loạn. Vượt đèn đỏ không bị phạt thì chả ai quan tâm đèn đỏ có tồn tại hay không. Kết luận, hãy giữ vững cương vị làm sếp trước đi. Còn có làm được lãnh đạo hay không tính sau. Cảm ơn tác giả, bài viết vô cùng hay, vô cùng ấn tượng khi mà rất nhiều người có chút chức vụ thì tự coi mình là sếp, rồi rất nhiều ông "sếp" luôn tưởng và đang nghĩ mình là "lãnh đạo"... Hy vọng các ông đó sẽ chăm đọc báo, đọc sách để trau dồi kiến thức và quan trọng nhất là đọc được bài viết này của tác giả để biết rõ mình là ai, trân trọng! BÁC VIẾT RẤT ĐÚNG QUAN ĐIỂM CỦA TÔI. TÔI THÌ THÍCH DÙNG CHỮ MANAGER VỚI LEADER HƠN :-) Tôi cũng được đào tạo tại Úc. Những gì anh nói rất đúng giữa Sếp và Lãnh đạo. Tuy nhiên, tại VN làm Lãnh đạo mà giống như được đào tạo tại Úc hay tại bất cứ môi trường chuyên nghiệp nào thì đa phần sẽ thất bại toàn tập vì ý thức của con người sống tại VN, văn hóa môi trường tại VN. Cùng 1 con người, cùng 1 hoàn cảnh nếu là ở nước ngoài hay ở doanh nghiệp nước ngoài họ làm khác, nghĩ khác hành động khác.... nhưng tại cty VN họ lại làm khác, hành động khác. Tôi đã từng thất bại vì áp dụng cách Lãnh đạo được đào tạo tại Úc.... vì quá vội đốt cháy giai đoạn. Bài viết rất hay , tôi cũng từng làm sếp ở vài công ty , và trải nghiệm thấy chủ công ty ( Lãnh đạo ) có tầm nhìn cao và xa thì trao quyền cho các sếp soi xét đốc thúc nhân viên , còn lãnh đạo sau đó đồng hành ít nhiều với các sếp , hoặc vài nhân viên cần trợ giúp để phát triển . Xem xét thưởng phạt là việc của sếp , nhưng lãnh đạo chỉ yêu cầu thưởng cho nhóm nhân viên xuất xắc hoặc khi có sếp nào vượt trội mà không chỉ định phạt ai , chỉ nhắc nhở . Mình đồng tình với quan điểm và góc nhìn của tác giả về 2 vị trí Sếp và Lãnh đạo, đã từng qua nhiều công ty thì mình thấy, các cty thường chưa có vị trí lãnh đạo đúng nghĩa mà chỉ ở vị trí Sếp nhiều hơn. Tuy nhiên 1 cty bao giờ cũng cần 2 vị trí này song hành, người lãnh đạo cần có người sếp hỗ trợ phía sau để quan sát, đôn đốc, điều chỉnh cho phù hợp với tầm nhìn mà lãnh đạo đưa ra. Lãnh đạo là người đưa ra tầm nhìn, chiến lược, còn sếp là người quản lý, vận hành. Nếu ko có sếp thì tầm nhìn hay chiến lược của LĐ cũng khó mà đạt mục tiêu, và ngược lại. Đúng là bài viết rất hay. Nêu rõ sự tương phản giữa boss và leader. Leader là người đại diện cho mọi người và là người dẫn dắt mọi người đi đến thành công. Còn boss chỉ đại diện cho quyền lợi của bản thân boss và tìm mọi cách để mọi người phải làm việc để phục vụ lợi ích của chính mình. Bài viết rất hay! Cảm ơn tác giả. Xin phép tác giả cho chia sẻ