Thực phẩm bẩn do chính chúng ta Một lần, chúng tôi đi làm việc về muộn, anh đã đóng cửa rồi mà vẫn còn quay ngược xe trở lại mở cửa nấu cho chúng tôi một bữa cơm với thịt bò xào kiểu ở nhà. Rất quý. Nhưng khi tôi đặt một chân qua cửa bếp, anh đã hét lên hoảng hốt: “Đừng vào em ơi, Tây mà nhìn thấy anh không làm ăn được”. Tôi lúc đó cũng đóng bộ tử tế, trông không nhếch nhác gì, nhưng đơn giản, tôi không phải là đối tượng được phép đặt chân vào bếp. Tôi vừa từ ngoài đường bước vào, đi xuống bếp tức là đã không đảm bảo vệ sinh.Tất nhiên cảm giác của tôi lúc ấy là hơi choáng, vì anh hô lên rất hoảng. Trong khi việc này ở Việt Nam vốn là vô cùng bình thường. Tôi biết rõ vì mẹ tôi là một thanh tra y tế. Bà thường xuyên phải tham gia các đoàn liên ngành kiểm tra tình trạng vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn mình phụ trách. Và sau những cuộc ấy, bà đối mặt với một vấn đề rất lớn, là gần như bất khả thực thi các quy định về an toàn thực phẩm.Chuyện bằng cái móng tay, xử lý cũng rất khó. Nếu làm đúng và làm đủ, thì một cái móng tay để dài của người phục vụ hay nấu bếp cũng phải xử lý. Nhưng đó chỉ là lý thuyết. Thực tế thì rất khó đóng cửa một cơ sở kinh doanh hay cưỡng chế các chủ cửa hàng nộp phạt vì nhân viên của họ để móng tay dài. Và một đoàn liên ngành như vậy, gồm quản lý thị trường, y tế, công an, vốn hàng ngày đã có hàng núi việc liên quan đến chuyên môn của mình. Mỗi quận, huyện có hàng nghìn nhà hàng, tình trạng "bẩn - sạch" diễn ra hàng ngày, hàng giờ trong khi đoàn thanh tra mỗi năm lập được mấy lần, nên việc xử lý trở thành điều bất khả.Sau những đợt kiểm tra là những lời than phiền bất lực. Tôi tin các cán bộ thanh tra cũng không thích thỏa hiệp, cũng muốn làm điều đúng, nhưng để một phòng chuyên môn cấp quận chưa đến chục con người phải nắm được hoạt động của hàng nghìn nhà hàng 365 ngày trong một năm, đến từng cái móng tay, tôi không nhìn thấy giải pháp.Tôi không có ý định so sánh khập khiễng các tiêu chuẩn vệ sinh của châu Âu và Việt Nam nhưng câu chuyện xảy ra ở nhà hàng Wroclaw khiến tôi tự hỏi: Cái nhân tố “Tây mà nhìn thấy” ấy có thể xuất hiện ở nước ta không? - Một người nhìn thấy sự vi phạm và phản ánh nó.Câu trả lời là không. Sẽ không có chuyện một ai đó gọi vào đường dây nóng nào đó phản ánh rằng cái nhà bếp và nhà vệ sinh của một nhà hàng nào đó bẩn không thể chấp nhận được. Họ thậm chí không có ý định tẩy chay nhà hàng đó. Cái sự “bẩn” được chấp nhận bởi chính khách hàng. Đến mức nếu có cơ sở kinh doanh nào không chấp hành quy định vệ sinh, rửa bát ngay trong chính toilet, họ cũng không buồn giấu khách hàng. Nếu ai có nhu cầu đi vệ sinh, họ sẽ chỉ thẳng vào đó. Chuyện vô cùng phổ biến.Trong lời hô hoán của ông chủ nhà hàng ở Wroclaw, có hai khía cạnh: sự tự giác của chính anh; và cơ chế giám sát của người dân/thực khách. Nhưng tôi tin rằng cơ chế giám sát phải có trước rồi mới tạo ra được ý thức tự giác.Đến đây lại phát sinh câu hỏi thứ hai: Giả sử có một người dân có ý thức tự bảo vệ mình và cộng đồng, thì họ sẽ phải làm như thế nào để phản ánh? Có một đồng nghiệp của tôi từng làm một phóng sự, bằng cách nhờ các khách du lịch nước ngoài gọi đến cái được quảng bá là “đường dây nóng” phản ánh sự cố dành cho khách du lịch. Đầu dây bên kia thậm chí còn không nói sõi tiếng Anh. Không có gì lạ. Nếu có ai đó có nhu cầu phản ánh điều gì, họ sẽ đối mặt với một bức tường thủ tục không thể vượt qua.Sẽ không có lực lượng hành pháp nào đơn phương kiểm soát được hoạt động sản xuất và kinh doanh thực phẩm - bởi nó là thứ diễn ra hàng giờ ở quy mô vô cùng lớn. Và nếu như mỗi người không có ý thức tự bảo vệ, cũng như không có một cơ chế nào giúp toàn xã hội thực thi cái ý thức ấy, thì Tết sang năm, và nhiều Tết nữa chúng ta sẽ lại phải nói về chuyện này.Càng gần Tết, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ càng nóng. Và cứ mỗi lần đọc về chủ đề này, tôi lại nhớ đến những tiếng thở dài bất lực của mẹ tôi.Đức Hoàng Câu chuyện của Đức Hoàng nêu ra không mới nhưng luôn luôn nóng. Nóng rồi lại nguội bởi sự bất lực của các cơ quan chức năng. Còn người tiêu dùng ư? Bức xúc đấy, lo sợ đấy, nhưng liệu mỗi chúng ta có thể từ chối, tẩy chay tất cả những thứ bẩn và nghi là bẩn đang bủa vây xung quanh mình không? Ăn sáng bằng gì? Phở hay bún? Mỳ hay Cháo?...? Ăn ở đâu cho sạch? Rau chỗ nào không có thuốc BVTV? Hoa quả ở đâu không bị thuốc thúc chín ép? Lợn, gà, cá... ở đâu không có chất cấm trong chăn nuôi? Và câu trả lời sẽ là chẳng biết (và chẳng tin) ở đâu sạch cả, chỉ có điều rằng "khuất mắt trông coi" mà thôi. Đành tặc lưỡi tự an ủi rằng thôi thì mỗi thứ ăn một ít chắc chẳng sao, chứ không thì có mà nhịn tất. Chừng nào pháp luật chưa đủ mạnh thì cũng khó mà tạo ra ý thức tự giác của người dân. Để xẩy ra tình trạng này một phần chính là do pháp luật và những người thực thi pháp luật đã dung túng cho những kẻ giết người không dao. Tại sao dân VN đi ra nước ngoài, thường ngoan ngoãn xếp hàng. Không dám xả rác bừa bãi? Đó đơn giản là Luật Pháp bên họ nghiêm minh hơn. "Tiếng thở dài bất lực" không còn là của riêng mẹ anh đâu, anh Đức Hoàng ạ. Càng nhiều đầu tư cho "tăng cường năng lực" các "bộ máy", người dân lại càng thấy các "bộ máy" này "bất lực" khi nhận được lời khuyến cáo "người tiêu dùng phải thông minh", ngừoi dân "phải biết tự bảo vệ mình". Tại sao các nhà Quản lý ko nghĩ? ở các nước Châu âu các thực phẩm bẩn ko tồn tại được trên những đất nước đó (Pháp, Mỹ, Đức ......) Hãy nói Cơ chế quản lý trước rồi hãy nói đến ý thức người dân! Tôi rất quí mến cây bút Đức Hoàng, nhưng đọc bài này, nếu tôi nhận xét thật lòng thì mong bạn Đức Hoàng đừng buồn, tôi chẳng thấy gì mới cả, giải pháp nào cho các cơ quan chức năng và xã hội? Giải pháp nào cho vấn nạn thực phẩm bẩn? Bạn có đề xuất gì ko? Thực sự đáng lo ngại, đặc biệt cho trẻ. Không cho con ăn thì thiếu chất mà ăn thì sợ mang bệnh vào người. Càng ngày tỷ lệ ung thư ngày càng cao :( THỰC PHẨM BẨN DO CHÍNH CHÚNG TABây giờ thịt lợn thịt gàĐều có chất cấm đến là thất kinhLại còn “sáng kiến phát minh”Ngâm vào hóa chất dân mình hại nhauHãy nhìn hoa quả hay rauĐều phun chất cấm làm đau giống nòiXem nông dân Nhật gương soiRau ăn tại ruộng giống nòi họ to! Thật ra theo cá nhân tôi (người sống ở nước Mỹ) nhận xét,hằng ngày tôi thường xuyên đọc báo trong nước. Tôi thật sự thấy rõ một vấn đề nghiêm trọng:Ở VN hình phạt cho loại tội phạm này (loại tội phạm giết đồng loại) còn quá nhẹ và hình như các cơ quan công quyền còn quá lỏng lẻo đối loại tội phạm này... Theo tôi nếu bắt được 1 xe chở thịt thối trên đường vào thành phố mà người tài xế không nêu được những dữ kiện như: chở cho ai và đưa đến đâu cho người nào... Nhốt thẳng tay người tài xế này khỏang 6 tháng đối với vi phạm lần đầu và cứ thế từ từ sẽ không còn những vụ việc như thế này nữa. Xin hãy mạnh tay với loại tội phạm giết chính đồng loại này Bạn viết hay và đúng cả, nhất là bạn nói rằng : cơ chế chính sách phải đi trước, điều bất khả, tôi không nhìn thấy giải pháp...phản ảnh thực tế về vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhưng câu này thì bạn nói giống các cơ quan chức năng, lãnh đạo các bộ liên quan ở ta hay phát biểu : "nếu như mỗi người không có ý thức tự bảo vệ ", lạ thật. Cứ quy về ý thức của người dân là xem như xong tất, từ thực phẩm độc hại, rồi đến tai nạn chết người, buôn lậu, hàng giả hàng kém chất lượng, đạo đức xã hội xuống cấp, thất nghiệp tràn lan... đều cứ một câu nghe mãi là người dân phải tự nâng cao ý thức, bạn đức hoàng là cây bút trẻ nhưng nhận thấy rất nhiều vấn đề của xã hội. Rất ủng hộ và mến bạn. Riêng câu nói trên về ý thức tự giác của người dân chắc bạn vũng là người việt nam nên nghe quá thành quen. Tôi không chấp bạn ! Khó quá, tôi cũng muốn ăn sạch, uống sạch nhưng khổ lỗi ăn ở đâu khi mà chỗ nào cũng không được vệ sinh. Nhà hàng nào cũng như nhau cả. Trong khi tôi đi làm cả ngày, sang dậy sớm đi làm không có đủ thời gian nấu bữa sang cho gia đình. Nếu có bạn bè cuối tuần rủ nhau ra ngoài ăn cho thu thái thì ôi thôi nhà hàng nào chẳng như nhau, chọn đâu cho được? thôi đành sống chung với lũ hay hãy là người tiêu dùng thông thái như một số bài báo đưa tin. Tôi đi du lịch và vào một nhà hàng ăn. Tôi cũng tò mò vào bếp xem họ chế biến thức ăn như thế nào và góp ý một chút thế nọ thế kia về vệ sinh khi chặt thái thịt. Ra ngoài, bạn tôi vẻ mặt rất serious nói rằng chị bảo thế, chúng nó ghét mặt, chút bê đồ ra, nó nhổ cho bãi nước bọt vào đó đấy. Hic. Nhục thế Mỗi ngày có 60k tiền ăn ( mỗi bửa ăn 20k ) nên đành phải tìm chỗ nào hợp túi tiền mà ăn thôi, hi vọng lương tâm người bán đừng có hóa chất , thịt bẩn là được còn tiêu chuẩn này nọ như nhà hàng thì chịu ! nếu lãi suất là 300%, người ta sẵn sàng đánh đổi tất cả chú ạ Đức Hoàng có vẻ sinh ra để biết những bài báo hay, tốt cho xã hội thì phải :-). Qúa đã, nếu có ở SG, nhất quyết mời Hoàng ly cafe rang xay thứ thiệt 100% sạch!!! Nghiện cà phê - và chỉ cà phê, hơn 20 năm rồi, chắc là chỉ đúng chỗ. Giặc gì chúng ta cũng đánh thắng, vậy mà giặc bẩn không đánh thắng nổi....