Giá của sự miễn phí Có thể bạn sẽ bảo đó là chuyện nhỏ. Bạn có thể nghĩ rằng số tiền tác quyền của một lần “mượn” như thế không thấm vào đâu so với thu nhập của một ca sĩ - nhạc sĩ tên tuổi. Nhưng nếu cái nhỏ nhân lên một triệu lần, thì nó sẽ giết được nền âm nhạc. Và đó là chuyện đã diễn ra. Chuyện bài hát bị “mượn” để biểu diễn vô tư chỉ là một trong những biểu hiện của việc ý thức về tác quyền bị đánh mất.Cuối năm 2012, có một chàng trai nổi tiếng của ngành nhạc số phất cờ cho một kế hoạch mà nhiều người cho là “điên rồ”: thu phí tải nhạc trực tuyến, chỉ một nghìn đồng mỗi bài. Công ty của anh mua lại tác quyền tương đương với 50% số sản phẩm âm nhạc đang có trên thị trường và kêu gọi các công ty kinh doanh nhạc trực tuyến cùng ngồi lại để thu phí. Một kế hoạch lãng mạn.Cuộc trò chuyện với chàng trai ấy khiến tôi lần đầu tiên ý thức được việc nghe và tải nhạc miễn phí đang tràn ngập trên Internet nước ta bây giờ có thể “giết” được nền công nghiệp thu âm thế nào. Các công ty không còn bán được đĩa nữa. Tôi đưa cho anh bút, sổ tay của mình và nhờ vẽ biểu đồ: rất nhanh, anh vẽ một đường cong lao xuống. Từ năm 2007 đến 2012, doanh thu của các hãng đĩa nước ta giảm 80% và vẫn đang giảm. Chỉ trong vòng nửa thập kỷ, nền công nghiệp âm nhạc bị tàn phá bởi hai chữ “miễn phí”.Nếu bạn theo dõi các nền âm nhạc có ảnh hưởng, bạn sẽ rất dễ nhận ra điều này: trung tâm của họ, là các hãng đĩa – không phải là ca sĩ. Các hãng đĩa sẽ ký hợp đồng với ca sĩ, kiểm soát doanh thu, rồi tái đầu tư cho thị trường. Nhắc đến làn sóng Hàn Quốc là nhắc đến SM và YG Entertainment. Nhắc đến âm nhạc Mỹ là nhớ đến những cái tên đã đi vào huyền thoại như Universal, Sony BMG, EMI hay Warner Music. Có thời điểm, 4 cái tên ấy điều phối 70% thị trường âm nhạc thế giới.Nhưng ở nước ta, khi các hãng đĩa bị các trang nghe nhạc trực tuyến “tiêu diệt” là khi các ca sĩ tự phát đầu tư cho sản phẩm âm nhạc của họ. Họ quay clip, thu album chỉ để làm thương hiệu mà “chạy show” chứ không bán được cho ai.Thời điểm ấy, chàng trai với ý tưởng điên rồ nói với tôi rằng, việc thu phí tải nhạc trực tuyến chắc chắn sẽ phải đến. “Đó không phải là cách mạng, mà là sự tiến hóa”. Nhưng “cuộc tiến hóa” ấy chưa diễn ra. Chàng doanh nhân nhạc số ngồi với tôi hai năm trước giờ đã bỏ nghề, đi buôn.Các trang nghe nhạc trực tuyến sử dụng bùa hộ mệnh: “âm nhạc do người dùng tự tải lên” để thoái thác trách nhiệm trả bản quyền. Ngay bây giờ, bạn có thể vẫn tải dễ dàng một bài hát ở đâu đó miễn phí. Trong khi năm 2009, một phụ nữ ở Mỹ đã bị phạt 1,9 triệu USD vì tải 24 bài hát trái phép. Xin nhắc lại: 80.000 USD mỗi bài.Hãy nghĩ xem cuộc “tiến hóa ngược” này có thể dẫn chúng ta đến đâu. Ở khắp mọi nơi, tôi có thể dễ dàng đọc được những ý kiến chỉ trích nghệ sĩ vì “tạo ra scandal để nổi tiếng”, vì “hát những bài nhố nhăng”, vì cái gọi là “chiêu trò” và chất lượng âm nhạc của nhiều chương trình bị lên án.Nhưng tôi tự hỏi rằng có bao nhiêu người trong số những ý kiến chỉ trích ấy từng trả một đồng nào cho nghệ sĩ khi nghe nhạc của họ trên nhiều trang web.Và rồi tất nhiên hành xử của những nghệ sĩ có thể tác động đến nền văn hóa? Họ có thể làm ra tấm gương xấu cho con cái bạn chứ? Có thể lắm. Khi họ phải tự loay hoay trong một thị trường nơi ý thức về “tác quyền” đã bị đánh mất, hay nói cách khác, là sự công bằng và tính hợp lý đã bị phủ nhận, thì nhiều điều vô lý khác có thể diễn ra.Nếu một nữ ca sĩ có thể thu được 1.000 đồng mỗi lần tải nhạc trực tuyến, thì rất có thể quần áo của cô ta sẽ dài ra thêm đôi chút, bớt mỏng đi đôi chút. Cô ta không cần câu khách bằng mọi giá nữa. Rất có thể.Đức Hoàng Mình thích câu kết của bài này "Nếu một nữ ca sĩ có thể thu được 1.000 đồng mỗi lần tải nhạc trực tuyến, thì rất có thể quần áo của cô ta sẽ dài ra thêm đôi chút, bớt mỏng đi đôi chút. Cô ta không cần câu khách bằng mọi giá nữa. Rất có thể." Nếu đúng quy luật của sự phát triển, vươn lên một nước văn minh thì không phải là âm nhạc mà còn bao nhiêu thứ phải trả bản quyền mà người dân VN ta phải thực hiện, điều đó ai cũng biết. Nhưng vì đất nước ta đi lên từ nông dân mà lên, bình quân chủ nghĩa nhiều rồi, tính tự giác mới đầu cũng có nhưng vì một số người có quyền có chức không thực hiện và có tình vi phạm cao, bao che, lươn lẹo trong việc thực thi luật pháp, dần dần toàn dân ta đều thế hết, dùng không mất tiền, coi việc lấy tiền của người khác mà không có sự thỏa thuận nào cả là một sự thành công cho cuộc đời mình, cho gia đình mình, cho dòng họ mình đã làm nên một văn hóa như vậy. Bên cạnh đó nhà nước cũng chưa muốn dân thực hiện nghiêm việc sử dụng bản quyền vì mọi thứ nếu thực hiện thì sẽ đội chi phí sản xuất lên rất cao, khó có cạnh tranh được với các nước phát triển, chắc là phải từ từ, để nền SX VN dần phát triển, ý thức người dân từ từ phát triển.... Ai cũng biết điều đó, chỉ có nhiều người cố tình không hiểu thôi. Thôi thì nước trôi thì bèo nổi vậy. đó là về sau của chủ nghĩa xã hội đó 'làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu' mà Các tiền bối thường dạy chúng ta là phải đi tắt đón đầu để theo kịp thế giới. Mình có thắc mắc là nếu chúng ta tôn trọng tác quyền như tác giả đã nói thì liệu Việt Nam giờ sẽ ra sao. Mình làm ngành kỹ thuật, có rất nhiều nhiều thứ phải dùng lậu của nước ngoài đặc biệt là phần mềm (gọi là bản crack), hay thậm chí phổ biến như windows, bộ office, tôn trọng tác quyền thì lấy đâu ra mấy chục triệu hay hàng trăm triệu để các bạn sinh viên sắm cho mình một cái máy dùng đc trong khi mỗi phần mền có giá vài trăm $ và sử dụng đc 1 năm. Hay là đợi khi Việt Nam viết được phần mềm, đợi khi đồng tiền Việt có giá hơn. Vấn đề không chỉ đơn giản nằm ở mấy bài hát khi mà xung quanh ta còn nhiều cái vô lý hơn. Đúng rất đúng. Tôi hoàn toàn đồng ý với anh Đức Hoàng. Nhân đây tôi cũng bày tỏ sự ủng hộ nhạc sĩ Phó Đức Phương và trung tâm bảo vệ quyền tác giả của ông. Nếu cái gì cũng tận thu hết thì không biết lúc đó ca -nhạc sĩ sẽ sống ra sao khi bị công chúng quay lưng lại. Cái gì cũng vừa phải thôi, lạm dụng thu tiền quá cũng không tốt đâu, trong khi tập quán xưa nay là: Âm nhạc là sản phẩm công khai rộng rãi trong dân chúng, ai muốn thưởng thức, ca hát thì là quyền của họ. "Nếu một nữ ca sĩ có thể thu được 1.000 đồng mỗi lần tải nhạc trực tuyến, thì rất có thể quần áo của cô ta sẽ dài ra thêm đôi chút, bớt mỏng đi đôi chút. Cô ta không cần câu khách bằng mọi giá nữa. Rất có thể." Bảo sao chả ông khán giả nào chịu đóng phí, vì có ai mong điều đó xảy ra đâu. Thói quen không muốn trả tiền cho bản quyền và tác quyền của nhiều cá nhân và doanh nghiệp đang giết chết sự sáng tạo và sự phát triển của đất nước. Nếu mọi ca sỹ, nghệ sỹ, nhà khoa học đều được trả tiền bản quyền.. thì họ sẽ có tiền để tái đầu tư cho phát triển, mọi người sẽ được hưởng thụ cái mới, tạo ra nhiều công ăn việc làm và cả nước sẽ giàu lên... Hãy dùng đồng tiền thông minh để thúc đẩy mọi người làm việc và phát triển đất nước. Hoan nghênh tác giả. Phải có một lộ trình thu phí, không thể miễn phí cho người sử dụng. Một thói quen thời bao cấp ảnh hưởng đến bây giờ. Tựu trung cũng do nền GD mà ra, không giáo dục cho con trẻ lòng tự trọng khi dùng đồ, kiến thức của người khác. Những hãng thu âm ăn rồi cứ kêu trời về chuyện tác quyền, nói thật nếu thu tiền mỗi lượt download các ông chả những lỗ mà còn lỗ sặc máu! Chẳng ai chịu nhìn vào vấn đề rằng càng nhiều người biết đến sản phẩm của bạn thì bạn càng nhanh nổi tiếng, tiền thu về không phải từ download nhạc mà từ quảng cáo, từ hợp tác với doanh nghiệp, từ các show diễn. Gangnam Style từng rất thành công chỉ đơn giản là mặc kệ mọi người thích chế gì thì chế và rồi họ thu được rất nhiều tiền Ngay như những dịch vụ như hệ điều hành, các phần mềm cũng bắt đầu chuyển dần sang freemium miễn phí sử dụng và thu tiền gói nâng cao. Nói thẳng ra là các nhạc sĩ hay ca sĩ người trực tiếp sáng tác chẳng được nhiêu tiền nếu có thu tiền đâu, tiền chảy về túi các hãng thu âm hết nhưng các hãng thu âm thì vẫn ngồi đó với cái tư duy lỗi thời từ những năm 9x, thích kiểm soát ca sĩ, đầu từ và gọt dũa họ theo ý mình, tung ra sản phẩm mình nghĩ là tốt. Nhận thức người Việt mình còn kém, mà Giáo dục thì bận đi thi quốc tế rồi, ko làm được những điều này... Chúng ta đã hình thành thói quen ăn sâu vào đầu óc: nghe nhạc miễn phí, tải sách online miễn phí... Tôi chỉ là một người "tiêu dùng" đơn thuần, tôi cố gắng tuân thủ ở mức có thể để góp một hạt cát vào "bể sa mạc" ý thức không biết bao giờ mới hình thành. Tôi liên tưởng đơn giản thế này thôi, phải làm sao để khi đi ra đường, anh thấy không đội mũ bảo hiểm là không bình thường thì lúc đó may chăng mới gọi là thay đổi thực sự được Bài viết hay. Không phải chỉ trong âm nhạc thôi đâu. Nếu ai có sáng kiến gì hay, lập tức bị sao chép, phổ biến miễn phí ngay. Điều này chẳng những giết chết sự sáng tạo mà còn tạo cho xã hội tâm lý coi thường những người có tài, có ý tưởng. Chuyện một cô giáo trước đây nhận giải thưởng 50.000 đồng cho sáng kiến cải tiến giáo dục tại một tỉnh nọ là minh chứng rõ nét. Luật và quản lý của ta chưa cụ thể, ngay cả tài liệu KH, sách in, phần mền ...cứ mặc sức copy, bẻ khóa, xài chùa, ..... tác giả và NXB chỉ có khóc .... mà không thể kêu...ai ?! Nền kinh tế chúng ta đang ở đâu? đã nói lên tất cả!