Dạy nghề nên thuộc Bộ nào? Thật ra, lâu nay một phần dạy nghề đã thuộc Bộ Lao động. Phần mà một số người nay đề xuất chuyển thêm từ Bộ Giáo dục sang Bộ Lao động thực chất là các trường cao đẳng. Họ cho rằng trường cao đẳng là dạy nghề, nếu chuyển sang Bộ Lao động chất lượng của chúng sẽ được cải thiện. Chuyện này phần nào liên quan đến nỗi buồn năng suất lao động Việt Nam bằng 1/15 so với Singapore (thu nhập bình quân thì bằng 1/30 tính theo PPP).Vấn đề là, nếu coi dạy nghề phải thuộc Bộ Lao động, thì các trường đại học thuộc Bộ Giáo dục dạy... cái gì, nếu không phải dạy nghề? Sinh viên tốt nghiệp đại học ra trường sẽ làm gì, nếu không phải làm nghề? Làm kinh doanh, giáo viên, bác sĩ, nhà khoa học, kỹ sư, luật sư, nhà báo, nhà văn, họa sĩ, nhạc sĩ, ca sĩ, nhà chính trị, nhà ngoại giao, quân nhân, cảnh sát... việc nào trong đó không phải là nghề?Nếu lấy chất lượng đào tạo cao đẳng lâu nay thấp (mà thấp thật) làm lý do để chuyển các trường cao đẳng sang Bộ Lao động, ai đảm bảo là lãnh đạo Bộ Lao động sẽ luôn luôn giỏi giang hơn lãnh đạo Bộ Giáo dục? Có nước nào quản lý xã hội theo kiểu chỗ này làm chưa tốt thì chuyển cho chỗ khác và hy vọng tốt hơn, bất kể logic vấn đề? Logic quản lý khoa học là "việc đó" phải ở "chỗ đó" mà "chỗ đó" làm chưa tốt thì cần bắt "chỗ đó" làm cho tốt, chứ sao lại chuyển việc từ chỗ này sang chỗ khác?Nhìn sang Singapore, nơi có nền giáo dục tiến bộ bậc nhất thế giới, có năng suất lao động xã hội cao bậc nhất thế giới, mọi thứ thuộc về giáo dục đều thuộc Bộ Giáo dục Singapore, kể cả các trường nghề với chương trình đào tạo từ vài ba tháng đến vài năm. Trường ITE (Institute Of Technical Education), với các khoá học 1-2 năm, mỗi năm "xuất xưởng" một lượng lớn lao động thạo nghề cho nền kinh tế Singapore. Nó thuộc Bộ Giáo dục. Bộ Lao động Singapore không quản trường dạy nghề nào cả. Họ "đặt hàng" và sử dụng các "sản phẩm" của Bộ Giáo dục. Bộ Lao động Singapore đồng thời tạo sự cạnh tranh vì chất lượng lao động (thông qua chính sách nhập khẩu lao động trong các lĩnh vực người Singapore chưa đủ giỏi, đủ nhiều).Hệ thống giáo dục Singapore chỉ "cào bằng" trong 6 năm tiểu học. Bắt đầu từ trung học, số môn học chỉ còn 7-8 môn, bằng nửa số môn học trung học ở Việt Nam, đồng thời học sinh được tự chọn một số môn phù hợp với tố chất và năng khiếu cá nhân, có tính hướng nghiệp cao.Mặt khác, hệ thống giáo dục Singapore có các "đường dẫn", "đường chuyển" giữa các hướng đào tạo để học sinh có thể thay đổi khi thấy lựa chọn ban đầu chưa phù hợp. Một em trước đó định hướng theo một ngành học kinh điển, đã học xong 2 năm A-level (ta gọi là dự bị đại học), vẫn có thể chuyển sang học tiếp hệ đào tạo nghề 2-3 năm (Polytechnics). Ngược lại, một em đã học hệ nghề, nếu có kết quả học tập tốt, vẫn có thể chuyển tiếp sang hệ đại học kinh điển (Universities). Nếu chia hệ thống giáo dục hiện nay của Singapore cho hai Bộ, những điểm ưu việt, tiến bộ đó sẽ biến mất, các "pháo đài giáo dục" sẽ mọc lên. Tất nhiên là Singapore chẳng bao giờ làm một việc kỳ cục như vậy.Trở lại chuyện của Việt Nam, cần phải nhắc lại "Học để Làm" là một trong 4 mục đích học tập trụ cột của UNESCO được nước ta thừa nhận (Học để Biết, Học để Làm, Học để Chung sống, Học để Tự lập). "Học để Làm" đề cao việc dạy và học các kiến thức, kỹ năng thực tiễn để mỗi học sinh khi ra trường có thể dễ dàng vào đời với nghề nghiệp lựa chọn của mình. Nó nhấn mạnh yêu cầu "dạy nghề" không chỉ ở trong các trường trung cấp, cao đẳng, mà cả ở các trường đại học, chống lại việc dạy và học lý thuyết suông. Một số báo cáo điều tra cho thấy, ở Việt Nam khoảng 70% kiến thức học sinh, sinh viên học được trong nhà trường không được sử dụng khi làm việc, 100% doanh nghiệp phải đào tạo bổ sung cho sinh viên tốt nghiệp đại học cả về chuyên môn lẫn các kỹ năng biên soạn tài liệu, thuyết trình, làm việc theo nhóm, thậm chí cả về chính tả, ngữ pháp tiếng Việt. Khả năng tự tìm việc làm trong nước của nhiều em sau khi ra trường rất hạn chế, tìm việc ở nước ngoài lại càng khó hơn do cả chất lượng chuyên môn và ngoại ngữ.Trong khi tính "dạy nghề" (dạy các kiến thức, kỹ năng thực tiễn) ở đại học nước ta đã thấp, cần được cấp bách cải thiện, việc chia dạy nghề cho Bộ Lao động, "dạy không nghề" cho Bộ Giáo dục chắc chắn sẽ làm cho các các hoạt động giáo dục ở nước ta càng cồng kềnh, kém tính liên kết, liên thông, đã rối lại càng rối, càng kém hiệu quả.Lương Hoài Nam Quá hay anh Nam ơi. Mong hai bộ làm đúng và làm xuất sắc vai trò và trách nhiệm của mình. Xin đừng nhập - tách, tách - nhập nữa. Thỉnh thoảng họ có đọc nhưng vấn đề ở chỗ "tư duy khoa học", "lợi ích nhóm"... Mọi thay đổi của họ cứ lẩn quẩn trong 4 bức tường thôi. Chúng ta đứng bên ngoài nên dễ thấy hơn. Bao nhiêu người Việt tâm huyết vẫn bị đứng ngoài cuộc. Điểm nhấn ở chỗ Bộ Lao động đặt hàng và sử dụng sản phẩm của Bộ Giáo dục, làm chưa tốt thì bắt phải làm cho tốt đối với Singapore, ở ta thì đào tạo thoải mái còn sử dụng được hay không thì mặc kệ nên tình trạng ra trường không xin được việc làm mà cái doanh nghiệp cần vẫn thiếu. Anh Nam viết một bài thật ấn tượng và có tính thực tế. Cám ơn bài viết của anh.Duy Chương Hoài nghi về chất lượng đào nghề nếu chuyển cho Bộ lao động quản lý là có cơ sở. Mấy năm qua họ đã kịp xây lên hàng trăm cái trung tâm hoành tráng ở các huỵện bỏ hoang không có người học đấy thôi. Tác giả viết rất hay rất hot, liệu các nhà hoạch định chính sách có suy nghĩ không nhỉ. Các bác nên để 1 đơn vị quản lý dùm em. Ai cũng đòi quản lý, giấy phép con, thanh tra là tiêu em luôn. Quá đúng, cảm ơn anh Nam đã chia sẻ một quan điểm hay. Rất hay ! Cứ loay hoay đào tạo nghề thuộc Bộ nào thế này thì… chẳng bao giờ đào tạo được… nguồn nhân lực đúng! Rất hay, mong các cấp các bộ suy nghĩ từ bài viết này mà có hướng đi mới cho tương lai con em chúng ta. Sòng phẳng mà nhận xét, bộ lao động chưa bao giờ làm được việc dạy nghề. Tiền ngân sách cho dạy nghề, tái cơ cấu ngành nghề nhiều vô kể, nhưng hiệu quả thì không thấy đâu. Hay. Đào tạo Y - giao bộ y tế, đào tạo giao thông vận tải giao bộ GTVT, đào tạo giáo viên giao bộ GDDT, đào tạo kỹ sư máy móc, công nhân nhà máy giao bộ công thương, đào tạo chế biến, an toàn thực phẩm giao bộ nông nghiệp, đào tạo ngành nghề nào giao cho bộ đó cho mấy xếp CHIA đồng đều chứ không suốt ngày ăn no giành lộn mà không giải quyết được vấn đề tại sao kém chất lượng. VN chưa lo xong chuyện này lại xọ chuyện kia. VN có thể làm tất cả những điều mà thế giới chưa làm, không dám làm...Vì bộ máy tham mưu VN nhàn rỗi, bên cạnh ly nước trà, vại bia có thể nghĩ ra rất nhiều "sáng kiến". Trong khi các sếp bận họp hành nhiều. Đọc bài của anh thấy mà thỏa nỗi lòng. Nhất là việc họ chỉ dạy 7-8 môn- việc học đó có thể khiến cho học sinh không" hiểu biết rộng" nhưng khi hiểu biết thì rất " chất" và chuyên sâu.Cảm ơn anh!