Sinh con một bề Xu hướng này chỉ mới thay đổi từ đầu thế kỷ 20 tại phương Tây, khi các nhà tiếp thị gán màu hồng cho sự dịu dàng, nữ tính của phụ nữ. Mục đích chính là để bán hàng."Chị tìm đồ cho bé trai hay bé gái?" là câu hỏi đầu tiên tôi thường được nghe khi bước chân vào những cửa hàng trẻ em. Vì nếu là bé trai, nhân viên sẽ tư vấn cho tôi đồ màu xanh da trời hay trung tính. Còn bé gái, thông thường sẽ là hồng. Tôi ít khi mua đồ màu hồng cho con. Đơn giản vì con tôi là bé trai, mà con trai hiếm khi mặc màu hồng.Trước khi có con, tôi không để ý rằng chúng ta đã tiếp xúc với những khuôn mẫu về giới từ rất sớm. Và chúng phổ biến đến nỗi hầu như không ai thắc mắc.Khi chơi với các bạn hàng xóm, nếu xảy ra tranh giành hay chẳng may va vào nhau, con tôi thường khóc đầu tiên. Có lúc chỉ cần nghe ai đó nói to hơn bình thường cháu đã mếu. Cậu cũng không quá hiếu động, thích ngồi một chỗ đọc sách, chơi đồ chơi hơn là tham gia hoạt động thể chất nhanh, mạnh. Trong khi đó, một bé gái gần nhà tôi lại thích leo trèo, chạy nhảy. Hàng xóm thường nói con tôi là trai mà mau nước mắt, còn bé gái kia lẽ ra phải là trai mới phải.Khi con tôi bắt đầu thích đọc sách, tôi dễ dàng nhận ra khuôn mẫu giới trong những cuốn sách trẻ em. Thông thường, nhân vật bé trai trong sách có tính cách mạnh mẽ, thích các hoạt động mạnh như đá bóng, trèo cây. Trong khi đó, các bé gái thường ngồi một chỗ chơi búp bê, vâng lời và chăm làm việc nhà.Định kiến giới trong sách không chỉ ở Việt Nam, một nghiên cứu về 100 cuốn sách trẻ em phổ biến nhất thế giới năm 2017 do Nielsen thực hiện đã chỉ ra phần lớn nhân vật trong sách dù là người, con vật hay đồ đạc "có giới tính nam". Một thống kê khác của báo Observer cho thấy số nhân vật chính có giới tính nam gấp đôi số nhân vật nữ và nhân vật nam cũng nhiều lời thoại hơn.Không chỉ sách thiếu nhi, định kiến giới cũng tồn tại trong sách giáo khoa. Theo báo cáo của UNESCO, trong số 8.300 nhân vật được đề cập trong 76 cuốn sách giáo khoa từ lớp một đến lớp 12 ở Việt Nam, nam giới chiếm 64%, nữ là 24%, còn lại là trung tính.Đặc biệt, nhân vật nữ thường làm các nghề như nội trợ, giáo viên, nhân viên văn phòng. Còn nghề nghiệp của nam giới đa dạng hơn, ví dụ như bác sĩ, nhà khoa học, kỹ sư, công an, bộ đội. Nam giới thường được khắc hoạ là trụ cột trong gia đình và có tiếng nói quyết định.Những khuôn mẫu giới lâu nay vẫn hiện hữu, đang tác động đến suy nghĩ, thái độ và hành động của nhiều người, thậm chí cả chính sách dân số.Theo Thông tư 01/2021 mới đây của Bộ Y tế, các cặp vợ chồng sinh hai con một bề (toàn trai hoặc toàn gái) và cam kết không sinh thêm con, tuỳ từng địa phương, có thể được khen thưởng, miễn, giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế và các hỗ trợ khác.Đây là biện pháp nhằm giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Tổng cục Thống kê cho rằng, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới vào năm 2034.Theo tôi hiểu, chính sách khen thưởng trong thông tư ra đời xuất phát từ hiện tượng: những gia đình đã có hai con gái sẽ muốn sinh thêm với hy vọng có con trai; hoặc cặp vợ chồng đã có hai trai muốn có thêm "công chúa". Vì thế, nhà quản lý muốn khuyến khích các gia đình có hai con cùng giới tính, đặc biệt có hai con gái, không sinh thêm con thứ ba.Thoạt nghe có vẻ rất hợp lý, nhưng ngẫm nghĩ, tôi lại khá băn khoăn.Thứ nhất, sự hỗ trợ này đến đâu và liệu có đủ hấp dẫn để khiến các cặp vợ chồng có con một bề dừng sinh con thứ ba hay không? Mới đây, Uỷ ban nhân dân tỉnh Hậu Giang đã tặng bằng khen và 1,5 triệu đồng cho 22 gia đình có hai con gái.Động thái này có giúp những gia đình mong muốn có con trai từ bỏ ý định của mình? Hay những gia đình đang hài lòng với việc có hai con gái cảm thấy phấn khởi với tấm giấy khen và 1,5 triệu đồng? Tôi cho rằng khen thưởng chỉ dành cho những người nỗ lực, đạt được thành tích vượt trội hơn số đông. Còn việc có hai con một bề là Trời cho, có lẽ chẳng mấy ai thấy vui hoặc có nhu cầu nhận thưởng.Đáng chú ý, theo kết quả tổng điều tra dân số năm 2019, sự mất cân bằng giới tính khi sinh lại tỷ lệ thuận với điều kiện kinh tế. Tỷ lệ này ở nhóm người giàu nhất là 112,9 bé trai trên 100 bé gái, trong khi ở nhóm nghèo nhất lại là 105,2. Chính vì thế, tôi băn khoăn liệu khen thưởng và hỗ trợ có thực sự giúp giảm tỷ lệ bé trai được sinh ra?Thứ hai, nguyên nhân gốc rễ của thực trạng mất cân bằng giới tính là tư tưởng trọng nam khinh nữ đã ăn sâu vào xã hội cũng như sự phổ biến và dễ dàng tiếp cận các dịch vụ y tế giúp chẩn đoán và lựa chọn giới tính thai nhi. Vì thế, việc đưa ra chính sách thưởng cho các gia đình có hai con một bề chỉ giải quyết phần nổi của tảng băng.Để điều chỉnh mất cân bằng giới, ta có thể học tập Hàn Quốc. Đây là quốc gia duy nhất ở châu Á đã thành công trong việc đưa tỷ lệ giới tính khi sinh về mức tự nhiên, mặc dù đất nước này có tiếng là ưa thích con trai.Vào đầu những năm 1990, tỷ lệ giới tính khi sinh của Hàn Quốc là 116,5 bé trai trên 100 bé gái, cao hơn tỷ lệ vào năm 2019 của Việt Nam là 111,5 bé trái trên 100 bé gái. Nhưng đến năm 2016, tỷ lệ của Hàn Quốc chỉ còn 105. Tức họ đã giải quyết mất cân bằng giới tính chỉ sau một thế hệ.Có thể bạn cho rằng thay đổi này là nhờ tăng trưởng kinh tế thần tốc và nâng cao dân trí ở Hàn Quốc. Tuy nhiên, một nghiên cứu của tiến sĩ Andrea Den Boer - Đại học Kent và Valerie Hudson - đại học Texas A&M đã chỉ ra Việt Nam cũng đã và đang có sự phát triển mạnh mẽ tương tự, nhưng tỷ lệ mất cân bằng giới lại không có giấu hiệu cải thiện, thậm chí lại tăng.Tác giả nghiên cứu cho biết, thành công của Hàn Quốc đến từ việc xử lý vi phạm lựa chọn giới tính thai nhi rất nghiêm khắc, thay đổi luật lệ để nâng cao vị thế phụ nữ; cải thiện chính sách về gia đình. Ví dụ, cho phép chủ hộ là nữ, các con có thể mang họ mẹ, hỗ trợ nhiều hơn về giáo dục và việc làm cho nữ giới. Bên cạnh đó, họ cũng có những hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức với thông điệp như "Nuôi một con gái lớn lên bằng 10 con trai" hay "Hãy yêu con gái của bạn".Gia đình tôi cũng có hai chị em gái, mặc dù bố mẹ tôi từng chịu áp lực có con trai vì bố tôi là con trưởng. Tôi nghĩ giờ đây bố mẹ có thể tự hào vì chị em tôi đều chí thú học hành, không hư hỏng.Thay vì đánh giá người khác theo những khuôn mẫu giới, thiết kế quy định, chính sách một cách dập khuôn, xã hội sẽ tiến bộ hơn nếu những cá nhân riêng biệt được nhìn nhận với năng lực và hoàn cảnh riêng. Thúc đẩy bình đẳng giới còn là không vô tình ban hành chính sách nghe thiện ý nhưng có thể khiến sự phân cực về giới sâu sắc hơn.Càng ít khuôn mẫu và không bị chi phối bởi khuôn mẫu, xã hội sẽ dễ sống hơn với tất cả, vì chúng ta đều được chấp nhận và trân trọng như nhau. Và hơn cả, hầu hết những điều quan trọng nhất với mỗi chúng ta đều không phải bởi do ta là nam hay nữ.Lương Vân Lam Nhận bằng khen vì sinh 2 bé gái bản chất là sự kỳ thị. Tại sao sinh 2 bé trai không có bằng khen? Mà khen gì khi điều đó lệ thuộc vào tự nhiên? Tôi thấy sự mất cân bằng này không đáng lo, cái đáng lo hơn là chất lượng cuộc sống, trong đó có môi trường, việc làm, văn hóa, thể chất, sức khỏe,... Nói tóm lại là trăm thứ lo khác quan trọng hơn trước khi tới cân bằng giới tính. Riêng vụ thích màu mè hay con trai con gái là preference, not a must (tôi không biết tiếng Việt dùng cách nào cho đúng). Người Châu Á hay Âu Mỹ,... đều có những sở thích tương tự. Tuy nhiên, họ hoàn toàn thoải mái khi sinh con gái chứ không phải con trai. Định kiến của sách báo chính là được tổng hợp từ tư tưởng xã hội, hễ ai làm khác số đông sẽ bị lên án, dè bỉu hay miệt thị. Chúng ta mỗi người nên chấp nhận sự khác biệt của mỗi cá nhân dù không thể tránh khỏi cái nhìn chung của nền văn hóa lâu đời áp đặt. "Sinh con một bề" thật sự là không hiểu luôn , sau khi tra Google mới biết là con cùng một giới tính . Vậy tại sao ra luật mà nhiều người xem không hiểu vậy? Bài viết rất hay ạ, đúng thực trạng của nước ta. Đến chính bản thân em, là con gái, sinh ra ba mẹ đã giáo dục là con gái phải theo khuôn mẫu, quán xuyến việc nhà, em trai không cần đụng tay vào việc nhà, đến cả chồng mình sau này phụ việc nhà cho mình mẹ cũng la. Mẹ bảo để cho con trai nghỉ ngơi, ủa, ai cũng phải đi làm như ai, mà cứ mặc định là như vậy. Hy vọng đến thế hệ mình vấn đề này sẽ được cải thiện. Tôi thấy lúc nhỏ như tôi cả đám trẻ con hàng xóm nữ nam đều đá bóng chung, leo cây, lội sông. Thực tế là các hoạt động xã hội loại hình nào cũng đủ 2 giới tham gia. Ngày nay, tư duy ở VN cũng đã đổi khác hiện hữu rất rõ ở tầng lớp trí thức với ưu tiên hàng đầu là kinh tế trước khi sinh con chứ không phải là giới tính. Mô hình ưu tiên sinh con trai trong quá khứ bắt nguồn từ đặc thù ngành nông lúc đấy cần nhiều sức lao động chân tay, việc học hành lúc đấy cũng ưu tiên nam giới vì mô hình xã hội nữ giới ở nhà nội trợ và nam giới đi làm. Nói chung là ưu tiên con trai lúc đấy cũng vì lý do kinh tế.Sau này bước vào những kỷ nguyên công nghệ lao động chất xám, bình đẳng giới cũng xuất hiện. Cho đến lúc này thì tính tương đồng đã đạt đến 40/60 như tỉ lệ làm kinh tế giữa nữ và nam. Thời đại canh tranh gay gắt cùng với giao thoa văn hoá, kiến thức thông tin giữa các khu vực thế giới đã mang đến sự thay đổi rõ rệt về định hình ưu tiên là kinh tế khi sinh con và IQ là ở giới tính nữ. Vì vậy hiện nay tiêu chuẩn sống cao mới là quan tâm của người thành phố. Ở nông thôn và các vùng sâu xa nơi mà sức lao động chân tay vẫn cần thì vẫn còn tư duy ưu tiên sinh con trai, khó thay đổi là ở chỗ này khi mà đặc thù công việc là thủ công dùng sức lực. "khuyến khích, hỗ trợ cho cặp vợ chồng sinh 02 (hai) con một bề cam kết không sinh thêm con như: tôn vinh, biểu dương việc nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi, thành đạt; miễn, giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh; hỗ trợ sữa học đường và các nội dung, hình thức phù hợp khác." Như vậy, những cặp vợ chồng sinh hai con một bề, nhưng không cam kết không sinh thêm con, nhưng họ vẫn "nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi, thành đạt" thì sao? Hay, những cặp vợ chồng sinh hai con một bề, đã cam kết không sinh thêm con, đã hưởng mọi chế độ khen thưởng, tôn vinh... nhưng ông chồng (hoặc bà vợ) lại sinh thêm con với người khác, thì tính thế nào? Ở đây tôi thấy không ổn vì:Tại sao không nói "sinh con một giới tính" mà lại nói "sinh con một bề" gây khó hiểu cho nhiều người. Không thể dùng từ ngữ dân gian trong các văn bản chính thức.- Nếu có đôi vợ chồng nào cam kết không sinh thêm sau khi đã có 2 con và được khen được thưởng, nhưng sau đó lại phá vỡ cam kết thì chắc bị thu lại bằng khen và đòi lại quà ah?! Trai gái quan trọng gì? Quan trọng là tuổi già của chính mình thì không thấy lo. Cứ trông vào các con mới ra nông nổi. Chung quy cũng vì muốn người khác nuôi mình. Sinh con là quyền và là phần thưởng chứ không phải là để con báo hiếu. Bỏ cái suy nghĩ đó đi. Thay vì chờ người khác lo nên tự chủ động lo trước cho tuổi già để con cái bớt được cái gánh cho các con. Các con còn có gia đình của chúng, thời buổi người khôn của khó, mình không cho bọn nó thì thôi còn muốn chúng phải vừa nuôi mình vừa nuôi gia đình. Tôi đây 3 đứa con giờ phải làm thêm 2, 3 công việc để lo trước cái tuổi già, không mong mình sẽ được các con nuôi, cái gì mình tự chủ được sẽ không làm phiền các con. Bài viết rất hay và giá trị Nam nhiều có khi cũng không phải không tốt, cạnh tranh nhiều nên các chàng phải biết điều hơn. Mình nghĩ chuyện ai là chủ hộ, con mang họ ai nên là lựa chọn tự do vì nó không ảnh hưởng tới ai hết. Pháp luật không nên can thiệp. "Tôi cho rằng khen thưởng chỉ dành cho những người nỗ lực, đạt được thành tích vượt trội hơn số đông. Còn việc có hai con một bề là Trời cho, có lẽ chẳng mấy ai thấy vui hoặc có nhu cầu nhận thưởng."Hành động được khen thưởng ở đây là "cam kết không sinh thêm" chứ không phải là hành động "sinh 2 con 1 bề". Tương tự như việc khen thưởng đặc biệt cho những em nhỏ nhà nghèo học giỏi thì hành động được khen là "học giỏi", còn nhà nghèo chỉ là điều kiện thôi. Vấn đề cốt lõi ở đây là phải: "xử lý thật mạnh tay" việc lựa chọn giới tính thai nhi, thậm chí phải quy vào trách nhiệm hình sự, tước giấy phép hành nghề với những người cố tình vi phạm. Vì đó mới là nguyên nhân dẫn tới mất cân bằng giới tính. Chứ nếu để tự nhiên, thì nhà có con 1 bề nam cũng tương đương nhà có con 1 bề nữ. Nó là tự nhiên chứ có thành tích gì đâu mà tặng bằng khen hay khuyến khích? Để bình đẳng giới thì tôi nghĩ giáo dục là cách tốt nhất để chúng ta thay đổi suy nghĩ về định kiến cũ. Nhưng cũng sẽ tốn một khoảng thời gian không nhỏ,có thể là qua một đến hai thế hệ, không thể thay đổi ngay lập tức được.Còn để cân bằng tỉ lệ sinh nam-nữ thì tôi nghĩ chỉ cần không can thiệp khoa học y tế vào việc chọn lọc giới tính con là ổn thôi.Nếu không can thiệp thì dù có sinh bao nhiêu con chăng nữa cũng chẳng là vấn đề vì đó là chọn lọc tự nhiên. Tác giả nói đúng. Mình đã ở Châu Âu và làm việc về customer behaviour. Hơn 30 năm trước, màu hồng là của con trai. Còn về đời sống cá nhân, mình có 2 con gái. Chồng là con trai duy nhất trong nhà. 2 đứa là đủ để bản thân mình (người mẹ) có thời gian cho sự nghiệp và cân bằng cuộc sống. Nội ngoại không bao giờ can thiệp chuyện sinh con và giới tính, luôn ủng hộ quyết định của mình. Tôi thấy xu hướng hiện tại thường là sinh 3 kể cả sinh 1 bề hay 2 bề đều vậy, đặc biệt là những gia đình có kinh tế. Tư tưởng trọng nam khinh nữ thì vẫn ăn sâu vào máu rồi, đến thế hệ giữa 8x như bạn bè tôi vẫn có tư tưởng đó thì cũng khó thay đổi, chắc chỉ chờ khi nào mất hẳn cân bằng giới tính như bên Trung quốc thì may ra xã hội mới thay đổi. Tâm lý 3 con tôi thấy đều thường trực trong đa số, có 1 con thì bảo có 2 con cho có anh có em, có 2 con rồi nếu con cái lớn chút, nhàn rồi mà có kinh tế thì lại muốn đẻ 3 để sau 2 con lớn đi học thì còn đứa bé ở nhà cho đỡ cô đơn hai thân già.