Nhân tài bỏ việc Đề án 992 là đề án phát triển nguồn nhân lực cao, bỏ nhiều tiền đưa nhân tài đi học ở nước ngoài rồi về phục vụ cho thành phố. Nhưng đến nay, có 40 trong số 460 người về công tác đã nghỉ việc. Một tỷ lệ khác, sẽ nhẫn nại chờ đến lúc hết 7 năm làm việc theo cam kết rồi “nhảy” ra khỏi nhà nước - đơn giản vì họ không có tiền đền bù cho thành phố.Ông Thương nói một thời gian dài cán bộ công chức có tâm tư là không biết khi nào đến lượt mình được bổ nhiệm, vì thấy: "Từ anh thư ký, đến bà con được bổ nhiệm, còn anh em đường đường chính chính thì khó quá. Vấn đề này diễn ra từ phường, quận cho đến thành phố".Trong cuộc khảo sát mấy năm trước, 64,6% học viên cho biết công việc được bố trí không phù hợp với chuyên ngành, sở trường. Nhiều người không thích nghi được môi trường làm việc hành chính và cho rằng lãnh đạo thiếu quan tâm, chưa cởi mở, chưa lắng nghe tiếp thu ý kiến từ cấp dưới. 12,5% học viên đang đi làm cho biết sẽ không tiếp tục làm việc, với các nguyên nhân môi trường chưa tốt, mức lương chưa đảm bảo cuộc sống, không có cơ hội thăng tiến.Thậm chí, có xu hướng học viên xin ra khỏi đề án và chấp nhận bồi hoàn kinh phí cho thành phố. Khi một thanh niên chưa ổn định sự nghiệp mà sẵn sàng trả tiền tỷ chỉ để được… nghỉ việc, chấp nhận đối mặt với việc bị kiện để được bẻ lái cuộc đời, thì lương chắc chắn không phải là vấn đề duy nhất.Những đặc thù cứng nhắc của môi trường nhà nước chắc chắn có vai trò quan trọng trong quyết định ra đi. Có học viên khi bị Đà Nẵng khởi kiện ra tòa, nói rằng họ chỉ có nguyện vọng tiếp tục học lên tiến sĩ bằng kinh phí tự túc, chỉ cần gia hạn cho họ thời gian rồi sẽ về làm việc cho thành phố, nhưng không được chấp thuận. Bồi hoàn tiền gấp nhiều lần số tiền đã nhận để tiếp tục được học, hẳn nhiều tiến sĩ sẽ không còn hãnh diện khi nhắc đến hai từ Đà Nẵng.Con số 12,5% học viên đang chờ đến hết thời gian công tác để "nhảy việc" có lẽ không phản ánh đầy đủ tâm lý những người được gọi là nhân tài này. Họ không muốn phá vỡ hợp đồng vì không có tiền tỷ bồi hoàn, nhưng khi đó thành phố chỉ giữ được thân xác, còn tâm trí đã để ở nơi khác, không còn động lực cống hiến.Từng viết nhiều về chủ đề nhân tài ở Đà Nẵng, câu chuyện nhiều học viên bỗng dưng nghỉ việc khiến tôi quan tâm. Tôi đem thắc mắc của mình đến giám đốc Trung tâm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao TP Đà Nẵng, đơn vị quản lý đề án.“Chờ đợi lâu nhưng không được tuyển vào công chức hoặc không được sắp xếp công việc phù hợp có phải là nguyên nhân chính khiến họ nghỉ việc?", tôi hỏi. Câu trả lời nhận được khá chung chung: học viên đưa ra lý do thường liên quan đến yếu tố gia đình, sức khỏe hoặc muốn tìm công việc khác.Tôi rất chờ đợi một cái nhìn trực diện và những bình luận thẳng thắn của lãnh đạo thành phố về vấn đề này. Nhưng cuối tuần qua, buổi làm việc giữa chủ tịch Huỳnh Đức Thơ với học viên đề án lại phải hoãn, vì lãnh đạo “bận công tác đột xuất”.Một cái nhìn trực diện và thấu đáo là cần thiết, vì chuyện nhân tài bỏ việc không phản ánh một tâm trạng cá biệt của những người đi học ở nước ngoài về. Nó còn phản ánh niềm tin chung của đội ngũ công chức với hệ thống mình đang phục vụ.Mới đây, thành phố trải qua đợt thanh tra, điều tra liên quan đến nhiều sai phạm. Phó giám đốc Sở Nội vụ nói rằng nhiều công chức đang “run sợ” trong quá trình tham mưu. Ông dùng từ “dao động” để nói về tâm lý của đội ngũ.Một công chức nói với tôi rằng, anh mất niềm tin sau vụ việc hàng loạt lãnh đạo thành phố bị khởi tố, bắt giam liên quan đến vụ án Phan Văn Anh Vũ. "Tôi chán nản. Vì những lãnh đạo đó mình phục vụ từ khi các anh còn làm giám đốc sở. Họ trước đây như những mô hình lãnh đạo gương mẫu cho mình phấn đấu".Sự đánh mất niềm tin này, từ chính các thành viên hệ thống, chứ không phải là nỗi cám cảnh lương thấp, mới là thứ đáng sợ nhất với chính quyền.Nguyễn Đông Trong hệ thống này mọi người đều nói chung chung, ít có ai dám nói thật bản chất của vấn đề, từ thử trưởng tới nhân viên. Sự đấu tranh phê bình và tự phê bình chỉ hình thức, mọi người đều dĩ hòa vi quí vì vậy mới có nhiều sai phạm ở cán bộ cấp cao; thủ trưởng thì nói gì cũng đúng, cái sai thuộc về nhân viên, mọi thứ thiếu công khai minh bạch, nên cơ hội thăng tiến cho người có năng lực thật khó. Xin lập lại câu kết luận thẳng thắn và chính xác của nhà báo “Sự đánh mất niềm tin này, từ chính các thành viên hệ thống, chứ không phải là nỗi cám cảnh lương thấp, mới là thứ đáng sợ nhất với chính quyền.” Cũng là nỗi bi quan của nhân dân về tương lai đất nước. họ chấp nhận mất tiền tỷ bồi thường tức là vấn đề gốc rễ không phải là tiền lương mà ở những con người xung quanh. Ngày nào chưa có đào thải mạnh tay thì ngày đó còn chưa có thay đổi Không run sao được khi tuổi trẻ và tài năng làm lung lay cái ghế mà các quan đã an vị. Vấn đề này không chỉ xảy ra ở Đà Nẵng Ở đâu chả vậy! có riêng gì Đà Nẵng. Những người có tài và không muốn phung phí thời gian để chơi game ăn lương 4 triệu thì tất nhiên không thể trụ được. càng giỏi càng khó sống với hệ thống, tư duy cũ. Khi bạn quá hiểu, quá biết, dám nói dám làm thì mơ đi, bạn không có cơ hội để được tồn tại chứ nói chi đến phát huy, phát triển... Cái sai ở chỗ chúng ta xem thạc sĩ, tiến sĩ là nhân tài và ràng buộc họ bằng tiền. Học vấn chưa bao giờ là thước đo của tài năng và tiền thì không bao giờ mua được tài năng. Tài năng được hình thành từ môi trường, chứ không phải học tập, do đó môi trường không minh bạch và nhiều tham nhũng sẽ sinh ra các "tài năng tham nhũng" và đẩy các tài năng khác xuống.. Do đó chúng ta cứ tiếp tục thế này thì tiền mất nhưng nhân tài thực sự vẫn không có. Thực ra công chức cũng là một nghề , nhưng là nghề nhàm chán , chỉ phù hợp với những ai an phận, con ông cháu cha, ham địa vị và quyền lực . Hiện nay cơ chế lương , thi đua, đánh giá cán bộ , môi trường làm việc ....đều mang tính chất nghiệp dư, hình thức, . Còn TỨ Ệ (Hậu duệ, tiền tệ, quan hệ, đồ đệ) thì Trí tuệ phải ra đi. Sự đánh mất niềm tin này, từ chính các thành viên hệ thống, chứ không phải là nỗi cám cảnh lương thấp, mới là thứ đáng sợ nhất với chính quyền. Chán rồi Cái kết của bài viết thật sắc sảo. Niềm tin vào bộ máy công quyền mới là nguyên nhân chính để người tài phải ra đi. Đó không phải riêng ở Đà Nẵng. “Nhân tài bỏ việc” không chỉ ở Đà Nẵng, và không chỉ hiện nay. Đã có bao nhiêu học sinh xuất sắc được cấp học bổng du học Mỹ và các nước tư bản phát triển, sao khi tốt nghiệp ở lại luôn (đơn cử là các quán quân 1 cuộc thi lớn dành cho học sinh trung học ).  Đành là “đất lành chim đậu”, nhưng chẳng lẽ đối với nhiều nhân tài, quê hương lại là “đất dữ” ? Lại là vấn đề của niềm tin, một thứ rất dễ mất và rất khó tìm lại.