Câu hỏi ngày khai giảng Ở THCS Phù Việt, một em nhỏ đuổi theo tôi ra đến tận cổng trường. “Chú ơi cho cháu xin một quyển sách” - em nói - “Cháu thích đọc sách nhưng không có tiền”. Ánh mắt tha thiết của đứa trẻ làm tôi cay xè mắt. Hình ảnh ám ảnh đó là đại diện tiêu biểu cho hàng triệu trẻ em nông thôn Việt Nam, những đứa trẻ đang “khát sách”. Trong gần 20 năm theo đuổi sự nghiệp đưa sách về nông thôn, tôi nhận ra một thực tế: được đọc sách là nhu cầu tự thân của những đứa trẻ. Chúng ta hay coi người lớn là chủ thể, nghĩa là cho trẻ đọc hay không là quyền của người lớn. Thực tế, chính những đứa trẻ mới là chủ thể và người lớn trong câu chuyện này chỉ đóng vai trò tạo điều kiện hoặc định hướng chúng.  Năm 2013, em Uông Hải Minh, học sinh lớp 8 ở Thái Bình viết một lá thư gửi cho Bộ trưởng Phạm Vũ Luận. Em nhờ tôi chuyển đến tay Bộ trưởng. Lá thư mong Bộ trưởng nhân rộng mô hình tủ sách Phụ huynh - một mô hình phụ huynh làm tủ sách cho từng lớp học tại trường của Minh - để trẻ em nông thôn trên cả nước có sách đọc. Một đứa trẻ được hưởng lợi từ việc có sách đọc đã tự có ý thức và hành động tương ứng để chia sẻ cho các bạn. Ngoài lá thư viết cho Bộ trưởng, mỗi năm em tự trích 240.000 đồng tiền học bổng để mua sách cho các bạn nông thôn khác. Lũ trẻ có nhu cầu tự thân khám phá tri thức. Nhưng nhu cầu đó vẫn liên tục bị tước đoạt dưới nhiều hình thức khác nhau. Ở hầu hết các vùng tại nước ta, không phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, vẫn không có sách cho trẻ, người lớn không tạo điều kiện cho trẻ tiếp cận sách thậm chí còn ngăn cấm.Tôi từng gặp một cô giáo dạy văn ở trường Quốc học Huế phải thường xuyên gọi điện thuyết phục cha mẹ không ngăn cấm con đọc sách. Bởi vì một nền giáo dục cứng nhắc đã biến sách giáo khoa thành kinh thánh, biến những cuốn sách khác trở nên không cần thiết. Nhiều phụ huynh cảm thấy việc đọc sách giáo khoa là đã đủ, các cuốn sách khác gây tốn thời gian, làm mất tập trung cho việc học.Khảo sát của tôi về tình trạng đọc của học sinh nông thôn cho thấy mỗi năm học các em chỉ được đọc từ 0,5 đến 2 cuốn ngoài sách giáo khoa, ngay cả ở các địa phương trù phú. Đó là một thực tế đau lòng. Cùng với toàn xã hội, chúng tôi đã xây dựng được hơn 10.000 tủ sách. Con số này cũng chỉ là một phần rất nhỏ trong cơn “khát sách” của 15 triệu trẻ em nông thôn Việt Nam.Chúng ta đã nói nhiều về sách giáo khoa, về chương trình chính khóa, về thi tuyển, về các “phần cứng” của nền giáo dục. Trong khi đó, một phần rất quan trọng là thúc đẩy nhu cầu tự học, tự đọc, học qua hành - vẫn đang bị bỏ trống nhiều phần. Những ví dụ tôi vừa kể, là chuyện ở nông thôn. Nhưng ngay cả ở thành thị, thì hoạt động “tự học” cũng bị khuyết tật theo một cách khác. Trẻ thành thị, theo khảo sát đọc từ 10 đến 30 cuốn mỗi năm, không quá ít, nhưng chúng lại không được tạo điều kiện để trải nghiệm với thực tế cuộc sống - không được tiếp xúc thiên nhiên, không được thực nghiệm khoa học - và cũng không thể mang niềm thích thú với tri thức hay việc tự đọc, tự học.Hôm nay là ngày khai giảng năm học mới. Trong ngày đến trường đầu tiên của hàng triệu trẻ em trên khắp đất nước, tôi rất muốn những người có trách nhiệm, dù là người làm giáo dục hay phụ huynh, nhớ được rằng chương trình chính khoá chỉ là một phần nhỏ trong cuộc đời học hành. Chúng sẽ phải tự học cả đời. Và làm sao để khuyến khích tinh thần tự học, hay chính xác hơn, là không ngăn trở cái nhu cầu tự nhiên ấy của trẻ, là một bài toán lớn cần giải ngay hôm nay.Nguyễn Quang Thạch Vẫn luôn dõi theo chuyến tàu mang tri thức lan tỏa khắp mọi miền của anh. Từ quê hương Hà Tĩnh, mong chuyến tàu nhân ái của anh luôn thuận buồm xuôi gió, vươn mãi ra khơi xa. Sách giáo khoa đã trở thành pháp lệnh. Những bài văn mẫu, toán mẫu đã trở thành kim chỉ nam. Dạy ngoài sách, nói ngoài bài mẫu, không theo sách giáo khoa được xem là vi phạm qui định. Giáo dục mà cứng nhắc làm vậy thì xã hội sẽ sản sinh ra những robot. Đó cũng là lý giải vì sao người Việt ta chỉ giỏi khi đi thi còn áp dụng vào cuộc sống thì kém xa các nước trong khu vực. Chúng ta đang bị trói tư duy cá nhân. Đọc là cách học tốt nhất. Tôi mê sách nhưng nhiều khi vẫn tần ngần khi cầm cuốn sách lên rồi đặt xuống, giá sách còn cao quá so với thu nhập đại bộ phận người dân. Tôi đã từng trải qua cái cảm giác "khát sách" nên rất hiểu và đồng cảm với bài viết của tác giả. Tuy nhiên, tôi ngẫm lại trong suốt quá trình phát triển của bản thân thì hầu như những sách tôi tìm kiếm trong thời thơ ấu lại không đọng lại trong tôi nhiều. Cũng bởi không có sự định hướng của cha mẹ nên hầu hết sách đọc của tôi chỉ là truyện tranh hoặc những truyện chữ không hợp lứa tuổi. Chính vì thế, việc trẻ "khát sách" cũng cần phải nhìn nhận ở nhiều góc độ và phải định hướng để trẻ được tiếp cận những cuốn sách kinh điển phù hợp lứa tuổi như: Túp lều bác Tôm, Không gia đình.... Đó sẽ là tiền đề để trẻ trưởng thành với nhân cách lớn ! Tôi hoàn toàn ủng hộ sự nghiệp của anh Thạch. Tôi vô cùng buồn khi nước ta quá thiếu thư viện. Trước đây chúng ta đã có cả một hệ thống thư viện xã và thư viện trường học và nó đã từng phát huy hiệu quả. Nhưng rồi sauquản lý cứ tồi dần đi. Rồi nữa, tôi cho rằng ta đã mắc sai lầm khi khi sát nhập thư viện xã vào thành điểm bưu điện văn hóa xã.Về mặt chức năng, thư viện và bưu điện hoàn toàn khác nhau. Khi sát nhập những tổ chức có chức năng khác nhau vào nhau chắc chắn sẽ không ổn. Và thực tế là thư viện xã đã không còn tồn tại, hoặc nếu còn thì cũng chỉ còn cái vỏ. Còn bưu điện thì không thể làm hộ phần việc của thư viện được. Hệ quả, chúng ta đã thấy. Muốn phục hưng dân trí thì phải tái thiết hệ thống thư viện và phần hồn của hệ thống ấy - là những con người làm trong thư viện. Trong mấy năn gần đây giáo dục cứ thay đổi xoành xoạch. Còn chât lượng thì vẫn đi xuống một cách ổn định. đồng ý với tác giả 100%. năm 2015 tôi được chọn thao giảng một trường cáp 3 ở Bình Định. Trong tiết dạy tôi dạy lớp yếu nên thiết kế lại bài giảng, có sử dụng một lại vài câu hỏi SGK và tự thiết kế các bài tập dễ hơn ngoài SGK nhằm giúp HS lớp yếu hiểu được bài. Một kết quả đánh giá thật đau lòng. Tôi bị xếp đạt yêu cầu vì cái "tội" đi ngoài SGK, Tôi phản đối gay gắt vì đây là lớp yếu nếu yêu cầu HS trả lời các câu hỏi SGK các em không làm nổi. đồng thành GV trong tổ góp ý chân thành rằng tiết dạy của em rất tốt, có sáng tạo như SGK là pháp lệnh, đi ngoài pháp lệnh là bị "trảm". Tôi chỉ biết ngậm ngùi kêu trời!!!. Cảm ơn những trăn trở của tác giả đã nói hộ cho các bậc phụ huynh như chúng tôi. Kiến thức là vô tận và có nhiều cách để học hỏi ngoài chương trình của trường lớp , mong các em , các cháu được tiếp xúc với nhiều hình thức giáo dục bên cạnh những chương trình phổ thông Mong là văn hoá đọc sẽ phát triển và diễn ra ở mọi nơi thì sự nghiệp giáo dục mới phát triển mạnh mẽ Tôi học xong đại học như con gà mờ. Gần 30 tuổi mới biết đọc sách về đắc nhân tâm, về những con người truyền lửa, về dạy cách giáo dục con cái... và thấy mình tiếc gần 20 năm không biết đọc sách. Cám ơn tác giả với tâm huyết xây dựng tủ sách nông thôn. Ước gì các em nhỏ của chúng ta cũng có cơ hội biết đến cái hay của sách, có cơ hội đọc sách để lĩnh hội những cái hay từ sách. Nói chung, văn hóa đọc giảm dần. ... Văn hóa mạng lên ngôi. ôi tôi muốn con tôi đọc sách mà bạn ấy lại rất biếng Người việt nam nhìn chung là nóng tính,ít đọc sách,ít sáng tạo.Mổi năm người việt đọc không nổi một cuốn sách thì tri thức ở đâu.Sự yếu kém của nước việt một phần cũng là do từ sự lười đọc sách của người Việt! Tôi thống nhất với ý kiến của bạn Thạch. Nhưng muốn trao đổi thêm rằng, ngay cả "kinh thánh" mà bạn nói cũng không thống nhất, không biết đâu mà lần. Bạn cứ tìm hiểu xung quanh mình mà xem, đầu năm học mới phụ huynh không biết phải mua loại sách nào cho con, thậm chí ngay cả cái bìa bao sách cũng không biết chọn màu nào. Cải cách giáo dục là cần thiết, nhưng đừng đem các cháu ra làm vật thí nghiệm. Chương trình VNEN đề rõ là "sách thử nghiệm" mỗi loại lại chia tập 1A và 1B. Nhưng sách thữ nghiệm lại dẫn chiếu đến sách khác khiến phụ huynh và học sinh hoa cả mắt. Ví dụ trong sách Tiếng việt thử nghiệm ở lớp 2, đề cập đến nội dung bài "có công mài sắt có ngày nên kim" Tuy nhiên tìm mỏi mắt trong sách cũng không có bài này. Thì ra bài "có công mài sắt có ngày nên kim" được biên soạn trong sách giáo khoa (sách cũ). Thế thì, xin các ngài biên soạn tích hợp lại để đôi vai của các cháu không nặng hơn! tai sao không sử dụng sách nhiều lần như trước kia nhỉ, tất cả học sinh thành phố chỉ mua sách dùng một lần quá phí . Hãy để lại sách sau khi học xong tại trường , mỗi năm có hàng triệu bộ sách giáo khoa để gửi tặng các bạn nhỏ khắp các vùng quê không có tiền mua sách .