Tương lai của miền Tây Chú Sáu, ba của Bằng, lúc đó nói, nhà ruộng đất nhiều, cần gì học, ở nhà làm ruộng cũng sống khỏe re. Ở tuổi 16, Bằng không nghĩ được gì nhiều, người lớn nói sao nghe vậy. Vài năm sau, Bằng trở thành lao động trụ cột trong nhà. Một mình cậu quán xuyến hai mẫu ruộng, mỗi năm canh tác ba vụ, của ăn không thiếu. Rồi Bằng lấy vợ, sanh con, xây dựng một gia đình như bao gia đình khác ở quê tôi.Dân miền Tây có câu "lấy táo đong lúa chớ không ai lấy táo đong chữ", nghĩa là mọi thứ phải ưu tiên cho cái ăn cái mặc, chuyện học hành có cũng được, không có cũng chẳng sao. "Đói mới chết, dốt không chết"- người quê tôi thường nói vậy. Quan điểm đó kéo dài đời này sang đời khác, nên người dân ở đây không chịu cho con học đến nơi đến chốn. Nhiều gia đình chỉ cho con học đến biết đọc biết viết, rồi nghỉ. Xứ này vốn dĩ đất ruộng mênh mông, trên cơm dưới cá, chuyện đói kém hiếm khi xảy ra. Đó cũng là nguyên nhân khiến người ta không chú trọng nhiều đến chuyện học hành, nhất là bà con ở quê.Hôm trước, tôi đi công tác dưới miệt Gành Hào. Đang chạy xe, bỗng có người đàn ông trung niên đứng bên đường ra dấu. Tưởng anh xin quá giang, vì miệt này chuyện đi nhờ xe của người lạ cũng rất phổ biến. Nhưng anh muốn nhờ tôi đọc giùm hướng dẫn sử dụng bao thức ăn cho tôm anh mới mua. Anh nói, chủ cơ sở bán thức ăn có nói qua cách sử dụng nhưng anh không nhớ rõ, lại không biết chữ nên không đọc hướng dẫn được, sợ cho ăn sai sẽ thiệt hại vuông tôm. Tôi biết, những người như anh không hiếm ở xứ này. Nhiều nông dân miền Tây một chữ bẻ đôi không biết, không đọc nổi những dòng chữ trên bao phân, bao thức ăn thì thật xa xỉ khi nói về chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi hay xây dựng một nền nông nghiệp thông minh để phát triển vùng.Những năm qua, miền Tây đứng trước nhiều thách thức. Nạn ô nhiễm môi trường, lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, cách đánh bắt kiểu tận diệt làm cho nguồn thủy sản gần như cạn kiệt. Hiện tượng "được mùa mất giá" lúa gạo và nông sản cũng khiến cho người nông dân điêu đứng. Khi ruộng vườn, sông nước miền Tây không còn đủ sức để "cưu mang" người dân, thì làn sóng di cư ồ ạt diễn ra.Báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam lần đầu tiên đưa ra con số 1,3 triệu người miền Tây - lớn hơn dân cư của một tỉnh đồng bằng - đã ly hương lên Đông Nam Bộ trong thập kỷ qua. Bài toán giáo dục ở miền Tây lại bị đặt vào thách thức nan giải.Em Neang Sà B. là người dân tộc Khmer, sinh năm 2003, đang học lớp 12 ở Châu Đốc thì nghỉ ngang để đi Bình Dương làm công nhân. Mấy tháng sau em lấy chồng rồi sanh con đầu lòng. Ở tuổi 19, khi bạn bè cùng trang lứa đang viết nên tương lai tươi đẹp trên giảng đường đại học thì Sà B. chăm con trong phòng trọ mấy mét vuông gần khu công nghiệp, cách quê nhà mấy trăm cây số. Mọi chi phí trong gia đình nhỏ của Sà B. phụ thuộc vào đồng lương chồng em, cũng đang làm công nhân trên ấy.Ở miền Tây, học sinh đến độ tuổi lao động bỏ học để đi Bình Dương, đi Sài Gòn làm công nhân như Sà B. nhiều không đếm xuể. Đáng báo động hơn là học sinh tiểu học và trung học cơ sở cũng bỏ học. Cô giáo Võ Diệu Thanh đang dạy ở Tiểu học Thị trấn Chợ Vàm (Phú Tân, An Giang) cho tôi biết, mỗi năm sau đợt Tết Nguyên Đán là trường cô lại "hao hụt" hàng chục học sinh. Mấy em này có phụ huynh đi mần mướn ở Bình Dương, nghỉ Tết về rồi "bắt" con lên trên ấy luôn. Tôi gặp thầy Quách Ngọc Thuần đang dạy cấp hai ở huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng, thầy bảo tình hình học sinh bỏ học theo cha mẹ lên Bình Dương quả thật rất nhức nhói. Năm nào trường của thầy Thuần cũng dùng mọi biện pháp để vận động học sinh đừng bỏ học, nhưng không hiệu quả.Khi lên Bình Dương, Sài Gòn, những đứa trẻ này hầu như không được đi học tiếp. Các em không chuyển trường đúng quy định nên không được giải quyết cho nhập học trên đó. Các tỉnh khác như Kiên Giang, Đồng Tháp, Bạc Liêu, Cà Mau, Vĩnh Long, Bến Tre, tình hình cũng tương tự. Nói cách khác, làn sóng bỏ học để đi Bình Dương, Sài Gòn mấy năm nay đã bao phủ khắp miền Tây. Với những đứa trẻ thất học này, cánh cửa tương lai chắc chắn sẽ hẹp lại. Rồi miền Tây sẽ ra sao?Khi dịch bệnh Covid-19 bùng phát, nhiều nơi ở miền Tây không tiêu thụ nông sản được khiến đời sống người dân lâm vào khó khăn. Công ty, xí nghiệp ở các tỉnh miền Đông cũng lần lượt đóng cửa, đẩy lượng lớn công nhân rơi vào cảnh thất nghiệp, đói kém. Lúc bấy giờ, nhiều người mới nhận ra, chỉ có học hành đến nơi đến chốn mới là kế sách "sâu rễ bền gốc" giúp cuộc sống ổn định lâu dài. Nghỉ học để đi Bình Dương, Sài Gòn làm thuê chỉ nên là việc bất đắc dĩ, không thể biến thành một làn sóng, một trào lưu rầm rộ.Người miền Tây đã quá mệt mỏi với những đợt ly hương rồi hồi hương. Ước mơ của bà con là các tỉnh miền Tây xây thêm nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, để họ có thể vừa đi làm vừa được sống gần gũi với gia đình, chòm xóm, để con cái không phải chịu cảnh dang dở chuyện học hành. Đó cũng là giải pháp căn bản để hạn chế nạn di cư tự phát đang kéo theo nhiều hệ lụy cho vùng.Ở những khu công nghiệp lớn như Bình Dương, Sài Gòn, Đồng Nai, theo tôi cũng cần đánh giá lại các chính sách giáo dục và an sinh cho người nhập cư. Mấy tháng nay, khi dịch bệnh cơ bản được kiểm soát, nhiều công ty bắt đầu mở cửa hoạt động lại. Họ dùng mọi biện pháp để thu hút và tuyển dụng công nhân. Song, trong các chế độ đãi ngộ mà công ty trưng ra để chào mời, tôi không thấy đề cập gì đến chuyện chăm lo giáo dục cho con cái của những công nhân sẽ được tuyển dụng.Nếu cứ tiếp diễn tình trạng cha mẹ đi làm công nhân, cho con cái nghỉ học rồi lên ở trong các căn phòng trọ chật chội gần khu công nghiệp, suốt ngày với chiếc điện thoại hay máy chơi game, chúng ta xem như đã tước mất tuổi thơ và tương lai của những đứa trẻ này.Và tương lai của miền Tây phụ thuộc vào những thế hệ đang dần bị tước mất tuổi thơ và quyền được học hành đó.Trương Chí Hùng Hãy thôi nói về miền Tây đất đai phì nhiêu và trù phú cho con cháu đời sau nghe. Mà hãy kể về miền Tây thường xuyên ngập mặn, nước ngọt không đủ uống, đất đai bị nhiễm phèn. Hãy động viên con cháu học như người miền Trung đã làm trong mấy chục năm qua. Chỉ có kiến thức mới giúp tương lai ổn định, xã hội phát triển hơn mà thôi Dãy trọ nhà tôi ở Bình Dương có 3-4 gia đình người miền Tây: Kiên Giang và An Giang lên đi làm thuê. Phần lớn trong số họ ko biết chữ hoặc nguời nào biết thì biết rất ít. Có thằng nhỏ 13 tuổi rồi mà giờ đang học lớp 4. Dãy trọ đối diện có 1 gia đình là anh em với người miền Tây ở dãy tôi. Có 4 đứa nhỏ từ 8-15 tuổi cũng ko đi học. Mỗi khi phải làm giấy tờ gì là họ đều mang lên nhờ tôi viết. Bữa dịch Covid tôi viết muốn liệt tay. Các doanh nghiệp thành lập ra là để kiếm lời, không phải để làm từ thiện bạn ạ. Họ chỉ có nghĩa vụ trả lương theo đúng hợp đồng, còn tiền và sức để chăm lo cho đời sống của nhân viên, công nhân là tùy khả năng từng doanh nghiệp. Chuyện quan tâm tới việc ăn học của con nhân viên lại càng hiếm vì không ai rảnh để quản lý việc đó, trừ tập đoàn lớn có đủ nhân lực tài lực. Hơn nữa, đó là trách nhiệm của cha mẹ chứ không liên quan gì tới công ty cả. Cha mẹ còn không quan tâm thì sao doanh nghiệp phải lo? Có lẽ thiên nhiên khắc nghiệt như miền Bắc hay miền Trung thì lại dễ hun đúc ra những con người chăm chỉ hiếu học hơn. Ở một số địa phương đồng bằng chỗ tôi có câu, "Nghèo cũng phải cho thằng tèo đi học". Việc học không phải là nghĩa vụ mà là phong trào của các gia đình. Bởi vì họ biết chỉ có con đường học mới là cơ hội thoát nghèo. Người Miền Tây có thể than về nơi ở của mình nhưng có một thực tế là trên thế giới ít nơi nào có điều kiện tự nhiên lý tưởng như Miền Tây, nếu không muốn nói là đáng mơ ước. Tuy nhiên hàng chục năm qua bà con Miền Tây vẫn nghèo khổ, có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do thái độ và tư duy, trong đó việc xem nhẹ học hành, kiến thức và đổi mới là nguyên nhân chính khiến người miền Tây bao năm qua vẫn khó khăn lạc hậu, tôi nói điều này chắc chắn sẽ gây mất lòng không ít người nhưng đó là sự thật. Cũng vì thế mới có quan điểm rằng miền Trung sản sinh rất nhiều nhân tài một phần vì điều kiện khắc nghiệt ở nơi đây Tôi cũng sinh ra và lớn lên ở miền Tây (Tiền Giang) nhưng tôi thật sự rất may mắn vì sinh ra trong gia đình xem trọng việc học. Dù gia đình tôi cũng chẳng có nhiều đất đai hay khá giả gì nhưng cha mẹ vẫn luôn cố gắng để lo 3 anh em chúng tôi học đại học. Đã có nhiều lúc gia đình tôi không có tiền để tiêu xài phải vay mượn nhưng cha mẹ vẫn chưa bao giờ để chúng tôi phải nghỉ học để kiếm tiền. Và tôi thật sự rất biết ơn cha mẹ rất nhiều. Bài viết hay và rất thực tế ......nhưng rất tiếc những người ít học ...học thấp thì không chịu đọc những bài thế này ,để giải quyết vấn nạn bỏ học văn hóa và không chịu học nghề chỉ muốn làm tay ngang .rất khó vươn lên khổ mãi . Tôi năm nay gần 40 tuổi rồi, tôi thấy rằng chí ít được học hành đàng hoàng thì sẽ dễ kiếm được cái ăn hơn, công việc cũng có thể nói là ổn định hơn. Mình quê Long An. Miền tây không thiếu nhân tài nhưng lực lượng thanh thiếu niên bỏ học đi làm công nhân hoặc làm nông cũng rất cao.có nhiều cha me vẫn còn tư tưởng cho con học biết cái chữ rồi làm nông trồng trọt, chớ cũng không cần gì học hành cao siêu rồi bươn chải sống thuê sống trọ. Ngay cả trong gia đình mình, mình là con thứ 10 va duy nhat trong gia đình 11 anh chị em được ăn học đến nơi đến chốn (học bổng 100% du học nước ngoài 6 năm từ 2005). Giờ cũng ko thành công lắm nhưng cũng nhờ cái học mà mình có nhà cửa, xe cộ và bất động sản tại Sài Gòn. Mình luon ao ước là dẫn dắt các cháu ăn học thành người: có thể thành danh hoặc chỉ trồng trọt trên đất ông bà nhưng có trình độ thì cuộc sống sẽ dễ dàng hơn, có kiến thức để trồng trọt, nuôi dạy con cái, chăm sóc sức khoẻ Đến nay mình đã dẫn dắt 3 người cháu thành kĩ sư, mặc dù không giàu có nhưng sống vui vẻ hạnh phúc. mình vẫn tiếp tục thực hiện ý chí cho đến ngày nhắm mắt. Nhưng phải khẳng định là cam go lắm trong công tác thay đổi tư tưởng của các cháu va anh chi: nhiều người cứ vẫn nghĩ học cao thất nghiệp cũng vậy, ở nhà trồng trọt có nhiêu ăn nhiêu, an nhàn, Mình hiểu vì sao họ nghĩ cuộc sống ở nông thôn là ăn nhàn vì họ đa phần chưa có cơ hội được trải nghiệm cái tốt hơn để có cơ hội so sánh và tạo ý chí phấn đấu.Thế hệ trẻ miền tây ơi, cố lên nhé! Đất rộng phì nhiêu, đồng xanh biển bạc thẳng cánh cò bay, nếu con người ở đó được học hành tử tế, hoặc đạt tới mức độ học hàm học vị nữa để kết hợp với đất làm giầu thì tuyệt vời quá! điều kiện thiên nhiên trù phú ưu đãi nếu có tri thức thì đây đáng ra phải là một vùng giàu có bậc nhất của cả nước chứ không phải có nhiều người phải đi kiếm ăn ở xa Công ty tôi ở miền Tây có thể thu xếp việc làm cho 7000 lao động nhưng mới chỉ tuyển được 3000. Công nhân cứ làm việc được 1, 2 năm có chút tay nghề là bỏ lên Sài Gòn, Bình Dương hết. Lương chúng tôi trả cũng khá, nếu so thu nhập với mức sống ở Sài Gòn, Bình Dương thì phần tích lũy của công nhân ở đây cũng tốt hơn, điều kiện làm việc và ăn ở tốt hơn, gần gia đình hơn. Ấy vậy mà Tết ra, năm nào cũng thế, nhà máy lại mất vài trăm công nhân. Đợt dịch vừa rồi tôi tuyển được 600 công nhân mới, đa phần là người trở về từ miền Đông. Nhiều em nói với tôi rằng về quê làm khỏe hơn, dù lương có thấp hơn nhưng phần tích lũy thực tế không kém, môi trường làm việc tốt, ăn cơm nhà đi làm là sướng nhất. Các em cũng nói ngày trước một phần là không biết, phần khác là chưa rõ thực hư và tiếc công việc trên đó lương cao nên không quay về. Tôi cũng hi vọng các em khác sẽ hiểu và đừng ly hương nữa. Tiếc rằng hiểu biết hạn chế, ít va chạm, thiếu trải nghiệm nên các em vẫn nghe lời đồn, lời rỉ tai rủ rê của cò mồi, bạn bè kéo nhau đi.Chất lượng giáo dục ở miền Tây thực ra đáng báo động. Cử nhân sư phạm Anh ngữ mà không viết nỏi một đoạn tiếng Anh ra hồn. Cử nhân kế toán không nắm được hệ thống tài khoản. Cử nhân IT có kỹ năng duy nhất là cài phần mềm, mà còn chưa ra đầu ra đũa. Cử nhân luật và quản trị kinh doanh ngoài cái ảo tưởng vĩ đại thì không có kỹ năng gì đáng kể, word, excel còn chưa thành thạo. Tôi tuyển vào phải đào tạo lại từ đầu. Đó chỉ là suy nghĩ của số ít người miền tây hoặc là suy nghĩ của ngày xưa thôi chứ hiện tại thì chuyện học hành luôn đặt trên hàng đầu, dù chưa bằng các vùng khác do điều kiện kinh tế thoải mái hơn nhưng đừng nhìn vào thiểu số mà đánh giá Cốt lõi vấn đề vẫn là hệ thống giao thông ở Miền Tây quá lạc hậu, cả chục năm rồi mà vẫn chưa có một đường cao tốc đúng nghĩa, không có đường sắt vận chuyển hàng hóa thì có xây khu công nghiệp cũng chẳng có doanh nghiệp nào đầu tư