Phương án sinh tồn Năm giờ chiều ngày 19/10, trời mưa tầm tã, ngôi nhà của ông Trần Văn Thân, 55 tuổi, tại xã Cẩm Bình, huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh, nước dâng ngập hơn một mét. "Lụt rồi!", ông hô lớn. Người nhà vội di chuyển ba tạ lúa lên tầng hai để không bị ướt. Nhìn ra dãy chuồng sau bếp, ông Thân nghe tiếng hàng chục con gà, lợn kêu vì bị ngập nước nhưng đành bất lực và xác định mất trắng, không thể kịp dời chúng đi.Ông Thân bế cháu gái bốn tuổi, bốn người còn lại theo sau, lội bộ 600 mét trong nước ngang bụng đi ra ngoài khu đất cao. Đến cổng Đại học Hà Tĩnh, ông thấy hàng chục người khác cũng đang đứng ở đây để xin vào ký túc xá tránh lụt. Nhưng trời tối dần, cổng chính đóng, bảo vệ vắng mặt, không thể vào trong.Nhìn chếch về hướng đông, thấy chiếc máy xúc đang thi công đường ven biển đậu cách cổng trường 400 mét, nhóm của ông Thân gọi điện cho chính quyền xã, đề đạt mong muốn đập bỏ một mảng tường rào để vào trong tránh lũ, vì công trình cao quá, không thể trèo qua. Khi được cho phép, thợ máy xúc đã phá một mảng tường cao hai mét, rộng bốn mét để nhóm người chạy vội vào trong ký túc. Lúc đó đã hơn sáu giờ tối, đứng lên tầng cao nhìn ra bên ngoài, ông thấy nhiều xã, phường ở huyện Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh mênh mông trong nước, chỉ nhô lên ít mái nhà.Tối 20/10, gặp tôi ở ký túc xá, ngồi trên giường bên ánh nến lập lòe, ông Thân phân trần: "Việc dân nhờ thợ máy xúc phá tường là bất đắc dĩ. Chúng tôi làm theo bản năng sinh tồn". Lúc đó, ngoài người lớn còn có nhiều trẻ em, chúng rất hốt hoảng. Trời liên tục đổ mưa nặng hạt, nước xung quanh dâng nhanh, nếu chần chừ, tai họa sẽ ập đến.Đợt lũ này không chỉ riêng ông mà nhiều người khác cũng bị động. Năm 2010, huyện Cẩm Xuyên từng xảy ra trận lụt được cho là lịch sử, nhưng mực nước cao nhất chỉ gần một mét và dâng chậm, ai cũng kịp đưa tài sản giá trị lên chỗ cao và ít người phải sơ tán. Ở vùng đồng bằng, chỉ cách trung tâm thành phố Hà Tĩnh khoảng 5 km, ông Thân chưa từng nghĩ mình sẽ phải đối mặt với cơn lũ lịch sử khác lớn hơn gấp bội.Vì không chuẩn bị trước, khi nước ập đến, trong nhà ông Thân không hề có phương tiện và vật dụng nào có thể ứng phó với lũ lụt tức thời như thuyền, áo phao, hay còi báo động để lực lượng chức năng biết vị trí gặp nạn. Hớt hải chạy trốn khỏi con nước, thứ cần thiết mà lão nông cùng nhiều hàng xóm mang theo chính là một số bình gas và bếp gas mini, vài chiếc bát, đũa, ấm nước, để "pha mì tôm ăn trong những ngày chống lũ".Đi qua nhiều dãy phòng khác trong ký túc xá năm tầng của Đại học Hà Tĩnh tối hôm đó, tôi cố gắng quan sát xung quanh xem có chiếc áo phao nào hay không, song không thấy. Thành giường hoặc ghế gỗ đặt ngoài hành lang đầy quần áo ướt đang chờ hong khô.Hàng trăm người dân đang tránh lũ tại đây, họ đều bảo phải tự đi bộ từ 600 mét đến hơn một cây số lên ký túc xá trong nước ngang người mà không có trang bị cứu hộ phòng thân. Một số cụ già được chính quyền đưa thuyền đến tận nhà "giải cứu" khi nhà họ đã ngập tới hai mét vào trưa 19/10. Thời điểm đi trú họ có áo phao, nhưng là của nhà chức trách phát chứ không phải do bản thân chuẩn bị từ trước.Ông Thân nói hàng chục năm qua chưa từng chứng kiến trận "đại hồng thủy" nào kéo dài và hoành hành khắp miền Trung như trong tháng 10 năm nay, nên không chú ý việc trang bị cho gia đình vật dụng cứu hộ. Ngay cả khi đã an toàn ở ký túc xá, điều ông bận tâm chính là đàn gà và đàn lợn nái hàng chục con bị nước nhấn chìm, không rõ còn sống hay chết. Chỉ khi tôi nêu giả thiết, nếu rạng sáng 19/10, mực nước dâng lên cao hơn hai mét, lút đầu người, ông sẽ làm cách nào để thoát. "Không dám nghĩ đến", ông Thân giật mình nói.Từng tác nghiệp trong lũ lụt ở nhiều nơi, tôi thấy dân ở các vùng thấp trũng đều trang bị cho mình được nhiều bài học chống lũ. Tại "rốn lũ" xã Tân Hóa, huyện Minh Hóa, Quảng Bình, nhiều năm nay người dân đã làm hàng trăm nhà nổi bằng thùng phuy. Khi xảy ra ngập lụt, họ đưa ngay vật dụng, thực phẩm, gia súc vào nhà đó chờ nước rút. Hay tại nhiều xã như Hương Thủy, Điền Mỹ của huyện Hương Khê, Hà Tĩnh, bà con đều sắm sẵn thuyền gỗ để di chuyển.Dân ở "rốn lũ" của Hà Tĩnh, Quảng Bình chia sẻ, với những trận lụt nước ngập mái nhà, họ cũng cần sự giúp đỡ của nhiều phía. Song hàng chục năm sống chung với lũ, họ đã có rất nhiều bài học, bản năng sinh tồn mách họ phải trang bị cho bản thân và gia đình những phương án đảm bảo an toàn tính mạng trước khi nhờ nhà chức trách hỗ trợ.Nhưng, đó chỉ là kinh nghiệm của số ít người từng đối mặt với thực tế. Còn rất nhiều người dân khác trên khắp đất nước chưa từng đương đầu với một trận bão hay lũ, tôi lo họ sẽ lúng túng nếu phải trải qua tình huống khẩn cấp, không biết nhờ máy móc đập tường để chạy lụt như dân huyện Cẩm Xuyên.Tại Nhật Bản, gần như tất cả các thành phố đều có những "bản đồ nguy hiểm" thể hiện chi tiết những bãi bồi dễ ngập nước, các khu vực có nguy cơ lở đất cao được đăng ở nhiều nơi, trên mạng. Người Nhật luôn lưu ý ghi nhớ các tín hiệu cảnh báo khi nhận được tin nhắn khẩn cấp từ chính quyền, ngay cả khi chưa xuất hiện mối đe dọa tức thời. Tôi thấy Việt Nam có rất ít "bản đồ cảnh báo nguy hiểm" đăng công khai. Trước những trận bão lũ, điện thoại người dân đôi khi nhận được tin nhắn cảnh báo từ chính quyền, nhưng có người xem qua loa, hoặc cho rằng đó là "tin rác", không để ý.Biến đổi khí hậu đã được cảnh báo từ nhiều năm trước, và ở Việt Nam giờ đây, nó không còn là một thuật ngữ môi trường mà hiển hiện bằng bão lũ, lụt lội và sạt lở, hạn mặn liên miên... Riêng tháng 10, toàn dải miền Trung đón bốn cơn bão, một áp thất nhiệt đới, nhiều nhất trong chuỗi số liệu gần 20 năm của ngành khí tượng ghi nhận, bằng tháng 10/1993. Ba tuần cuối tháng 10 này, theo Ban Chỉ đạo trung ương về phòng chống thiên tai, chúng ta mất đi hơn 130 sinh mạng, vài chục người đang mất tích.Ở phút cận kề hiểm nguy, ông Thân cùng nhiều hàng xóm đã làm theo bản năng sinh tồn, phá tường trường học để tránh lũ, nhưng việc này có thể tạo ra rắc rối nếu không được chính quyền thông cảm và chia sẻ. Còn nhiều phương án khả dĩ hơn, nếu khi đó tất cả có sẵn thuyền và áo phao, chắc sẽ không ai hốt hoảng.Giáo dục kỹ năng sinh tồn cho mọi người, ở mọi địa phương giờ đây có lẽ là một nhiệm vụ quan trọng của nhà nước, các cấp chính quyền trong tình thế thiên tai có thể nổi giận bất kỳ lúc nào.Đức Hùng Trước kia, từ năm 1971 trở về trước ở Miền Bắc thường bị lụt (theo chu kì 12 năm) nên khi đó nhà nào ở quê tôi cũng có một chiếc thuyền nan to để chạy lụt. Khi không dùng đến nó được gác trên xà nhà, cứ đến đầu mùa nước (cuối thánh 6 đầu tháng 7 âm lịch) là thuyền lại được đưa xuống để kiểm tra sắn lại (trát củ nâu cùng vỏ cây sắn thuyền giã nhỏ trộn cùng phân trâu) để phòng lụt!Nhưng rồi sau trận lụt năm 1971, quê tôi không còn bị lụt nữa, những chiếc thuyền cũng hư hỏng dần theo thời gian và biến mất chẳng nhà ai còn đan lại thuyền nữa! Đó là cái giá của việc phá rừng,giờ hết rừng thì lại phá luôn cây xanh trong tp,hậu quả sẽ còn khốc liệt hơn. (Ai) ăn của rừng (để dân) rưng rưng nước mắt ?!?! Bài viết rất hay, cần làm ngay cho năm sau để giảm bớt thiệt hại cho người dân. "Văn ôn võ luyện duy trì. Thời khắc khắc nghiệt việc gì cũng xong. Quá trình rèn luyện chấm công. Tạo nên phản xạ trong lòng người dân" Nhà tôi cũng ở hà tĩnh. Trước đây cứ mưa bão thì không ngập nhiều cũng ngập ít. Nhưng sau trận lụt lịch sử 2010 đến nay chỗ tôi không bị ngập nữa, kể cả trận mưa lịch sử vừa qua cũng không sao. Vì vậy người dân bắt đầu chủ quan. Khi có thông báo xã lũ, chính quyền đã phát loa yêu cầu người dân kê đồ lên cao. Nhưng cả xóm chỉ mình nhà tôi kê đồ còn lại ai cũng bảo " kệ ". Vì biết chỗ mình ở là nơi lũ bão thường xuyên nên năm nào vào đầu tháng 9 tôi đã bắt đầu sắm nhu yếu phẩm dự trữ dù rằng nhiều năm nay ảnh hưởng bão lụt rất ít. Nhưng nhiều nhà khác vẫn bình chân như vại. Tôi nghĩ ở các vùng ngập khác người dân cũng tự đẩy mình vào thế bị động như thế. Biết mình có nguy cơ cao ngập nhưng không hề chuẩn bị gì. Nước lên nhanh quá kê đồ không kịp tôi có thể hiểu nhưng nhu yếu phẩm không có để sống trong vài ngày thì do chủ quan. Bây giờ phương tiện thông tin phát triển, chính quyền cũng thường phát loa thông báo cho dân nhưng mấy người để tâm. Tôi thấy quá nhiều lần những người dân đợi tới nước vào tới nhà mới hối hả thu dọn xếp đồ. Cuộc sống phát triển, nhà cao tầng nhiều hơn người dân càng chủ quan hơn. Khi nào các "đại gia" còn khoe nhà có nhiều gỗ quý, bàn quý, phản quý, nhà toàn gỗ quý.... thì khi đó dân còn khổ nhiều Bài viết hay. Nên tự cứu mình trước. BÀI VIẾT NÓI LÊN SỰ THẬT ĐAU LÒNG.CẦU MONG BÀ CON MAU VƯỢT QUA VÀ KHỎE MẠNH thời lượng phát sóng trên tivi, báo đài trước 1 tháng mùa bão là phải cảnh báo liên tục cho các tỉnh có trong ảnh hưởng bão, chính quyền địa phương, thôn, xóm ,ấp, quận huyện phải họp bà con ở những sân vận động, quảng trường lớn để tuyên truyền tác hại của bão cũng như các kỹ năng tránh bão cho mọi người. Một bài học đáng giá thì hãy bắt đầu từ năm nay đi đồng bào nhé. Tự trang bị kiến thức phòng thân cho mình và gia đình trước khi trông đợi chính quyền địa phương hành động! Vào mùa mưa bão hàng năm nên có sự chỉ đạo của cấp trên để các địa phương thành lập các đoàn đi khảo sát để nắm các điểm có nguy cơ sạt lở, úng ngập và có kế hoạch cụ thể cho người dân phòng chống trước các sự cố có thể xảy ra là giải pháp có hiệu quả an toàn nhất. Bài viết rất hay Chỉ cần trong nhà có chục can nhựa từ 5L trở lên và một số thùng phuy nhựa có nắp chắc chắn thì viêc chống ngập ban đầu không bị động, trong trường hơp có nhiều thùng phi, nồi, xoong, ..., thì có thể liên kết để làm bè nổi đúng là mình ở khu vực không lũ, ko biết sẽ cần làm những gì trong lúc cấp bách vậy. Mong sẽ có những bài phổ biến về nội dung này.