Bằng cấp doanh nhân Năm 2009, tôi và một nhóm bạn về Hà Nội với ý định mở một công ty dịch vụ nho nhỏ kết nối các doanh nghiệp Singapore và Việt Nam. Các cổ đông công ty thống nhất tôi sẽ kiêm luôn người điều hành. Mọi việc xong xuôi, còn một bước nữa, đăng ký cho tôi làm giám đốc.Cánh cửa đầu tiên tôi gõ là một đơn vị phụ trách cấp phép nhập cảnh thuộc Bộ Ngoại giao. Anh cán bộ trẻ ngồi sau quầy kính xem các giấy tờ rồi thông báo: "Vì anh tốt nghiệp ở nước ngoài, anh phải xác nhận lãnh sự tại nơi cấp bằng, xong xuôi mang lại đây chúng tôi xem xét".Luật của Việt Nam quy định cá nhân phải có bằng tốt nghiệp từ đại học trở lên mới được cấp giấy phép lao động và nhập cảnh với tư cách chuyên gia hay lãnh đạo doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.Tôi chưng hửng. Nếu phải quay lại nơi du học chỉ để xác nhận lãnh sự sẽ vô cùng bất tiện và tốn kém. Kế hoạch lập công ty ở Việt Nam tạm ngưng và chúng tôi đành chọn cách điều hành công việc từ Singapore.Hơn chục năm đã qua, với các nỗ lực đơn giản hóa thủ tục hành chính của Việt Nam, những tưởng quy định liên quan tới tấm bằng tốt nghiệp đã được điều chỉnh. Nhưng không.Lãnh đạo một doanh nghiệp công nghệ ở Malaysia và Singapore cho biết đang đau đầu với các loại văn bằng khi nhập cảnh Việt Nam. Công ty anh, quy mô vốn hóa nhiều triệu USD, đang xem xét liên kết đầu tư trong lĩnh vực công nghệ với một doanh nghiệp trong nước. Anh cần tới Hà Nội làm việc khoảng một tuần. Phía cơ quan Việt Nam yêu cầu anh nộp bản sao bằng đại học, kèm chi tiết kinh nghiệm hoạt động, công tác của bản thân. Theo tra cứu của tôi, quy định này căn cứ Khoản 3, 4, 5 Điều 3, Điều 9 Nghị định 152/2020/NĐ-CP.Tại Singapore, nơi doanh nghiệp của anh và tôi hoạt động, các doanh nhân và nhà đầu tư nước ngoài đã quen với sự thông thoáng, thuận lợi. Nhà đầu tư có thể hoàn tất thủ tục thành lập doanh nghiệp trong một ngày; không có quy định văn bằng với chủ doanh nghiệp hay lãnh đạo doanh nghiệp; không có quy định "hợp pháp hóa lãnh sự" với bằng cấp của nhà đầu tư nước ngoài. Nhà đầu tư có thể làm thủ tục qua mạng, không cần đến Singapore.Nhiều công ty công nghệ hay các công ty khởi nghiệp từ Việt Nam đã sang Singapore lập doanh nghiệp bởi các điều kiện thuận lợi về điều hành cũng như chuyển giao cổ phần, kêu gọi hay bổ sung vốn. Gần đây, một tập đoàn kinh tế lớn nhất nhì Việt Nam đã chuyển cả vốn lẫn tư cách pháp nhân sang Singapore có lẽ cũng do sự thuận tiện này. Tại Việt Nam, các công ty cần từ ba đến sáu tháng để hoàn thành giấy phép mua bán cổ phần và thủ tục liên quan, thì tại Singapore, công việc tương tự có thể hoàn thành sau một ngày làm việc.Trở lại với doanh nhân Malaysia, dù tận tình giải thích quy định của Việt Nam, có một điều tôi không thể không đồng ý với anh: trình độ quản lý, tri thức, hay kinh nghiệm của một người đâu chỉ thể hiện ở tấm bằng đại học. Nếu buộc phải tuân thủ yêu cầu này, ngay cả các tỷ phú Bill Gates, Elon Musk hay Mark Zuckerberg cũng khó vượt qua cửa ải "bằng đại học" để nhập cảnh Việt Nam với tư cách nhà đầu tư.Quy định về chứng chỉ, bằng cấp với doanh nhân không chỉ thể hiện ở tấm bằng đại học, bởi đó không phải yếu tố đảm bảo cho năng lực điều hành, dẫn dắt một doanh nghiệp. Mặt khác, bằng cấp có thể đạt được từ việc "đi mua", đi học hộ.Hai năm qua, dù dịch bệnh phức tạp, Việt Nam đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho chuyên gia nước ngoài đến làm việc, thúc đẩy kinh tế phục hồi. Nhưng đón nhà đầu tư nhập cảnh rồi thì sao?Mở cửa chỉ là bước đầu của quá trình phục hồi rất nhiều thách thức, mà bất cứ quốc gia nào trong khu vực cũng muốn tận dụng cơ hội để bật lên, sau hai năm trì trệ. Từ tháng 11 năm ngoái, Singapore và Campuchia đã thực hiện hộ chiếu vaccine, rồi đường xanh (green lane), đường vaccine (vaccinated travel lane) hay đường cho doanh nhân (business travel lane). Campuchia, mạnh mẽ hơn, mở cửa toàn diện, cho người nước ngoài tự do tới vương quốc này theo mục đích du lịch hay kinh doanh, không kèm quy định cách ly nào.Nhà đầu tư Malaysia nêu trên có thể sẽ dừng một nhịp, để chờ đợi. Nhưng anh cũng có thể cân nhắc lại quyết định đầu tư và chuyển hướng tới một nơi khác thuận tiện hơn.Còn chúng ta? Liệu chúng ta có tiếp tục với những yêu cầu ít tính thực tế và bỏ lỡ các cơ hội đầu tư, hợp tác với đối tác nước ngoài?Tôi rất hy vọng là không.Michael Nguyễn Minh Tôi thích góc nhìn của anh: " trình độ quản lý, tri thức, hay kinh nghiệm của một người đâu chỉ thể hiện ở tấm bằng đại học. Nếu buộc phải tuân thủ yêu cầu này, ngay cả các tỷ phú Bill Gates, Elon Musk hay Mark Zuckerberg cũng khó vượt qua cửa ải "bằng đại học" để nhập cảnh Việt Nam với tư cách nhà đầu tư." Không có ý chê bai nước nhà hay bàn lùi, nhưng tác phong quản lý ở Việt Nam khó thay đổi theo hướng tích cực như mong muốn của anh (và tôi). Trường hợp của anh còn lớn lao, chứ ngay cả việc nhỏ hơn là xin vị trí giảng dạy ở khối công lập cũng gặp khó khăn như thế. Thử nghĩ, một người có 3 bằng (cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ) ở 3 nước khác nhau bên ngoài Việt Nam, nay muốn công tác tại trường công lập phải nộp sao y bản chính có xác nhận lãnh sự của cả 3 nước cấp bằng. Chưa bàn đến các vấn đề khác, chỉ riêng việc giấy tờ đã khiến người tài ngại về Việt Nam, có về cũng nhiều bạn mau chán mà bỏ đi. Tôi làm cho Cty 100% vốn HQ, họ nghe tiếng thủ tục bên VN rườm rà nên khi lập Cty đã thông qua dịch vụ với giá hơn 3000$. Hầu như các Cty tôi biết đều thông qua dịch vụ để làm các thủ tục hành chính vì quá rườm rà, quá là "hành" xong bằng cấp đại học rồi tới chứng chỉ hành nghề cho xem Hoạt động lập pháp của Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn chưa theo kịp sự thay đổi, phát triển từng ngày của thế giới. Các điều khoản luật tưởng chừng chặt chẽ nhưng nhanh chóng lạc hậu, gây ảnh hưởng nhiều đến hoạt động khởi nghiệp, thu hút đầu tư... Nói ra thì bảo suy nghĩ tiêu cực, nhưng tôi làm xuất khẩu 20 năm nay. Tất cả những dịch vụ công liên quan đến XNK, dù đăng ký online, hay có quy định cụ thể số ngày nhận kết quả, nhưng nếu không có vài chục đến vài trăm USD là không bao giờ xong !!! Tất nhiên là các chi phí này phải cộng vào giá thành, và người nông dân cũng bị ảnh hưởng bởi giá bán nông sản, người công nhân sẽ ảnh hưởng đến cơ hội tăng lương.... Bạn cứ làm giám đốc công ty ở Việt Nam đi và bạn sẽ thấy còn nhiều vấn đề phức tạp và mất chi phí nữa! Quy định VN cứ đòi bằng cấp, nhưng người nước ngoài họ không hiểu , VN chỉ cần bằng cấp chứ không chú trọng chất lượng, bằng chuyên tu, tại chức gì đều được Bài viết tác giả chỉ ra sự khiếm khuyết thủ tục thiếu sự linh hoạt ,Việt Nam tự làm khó mình, khi có nhiều nhà đầu tư e ngại mở cánh cửa bước vào Việt Nam để khời nghiệp hay kết nối với toàn cầu . Chúng ta đã chậm và mất quá nhiều thời gian ,khi đất nước đang trong giai đoạn tập trung kinh tế , nhưng thủ tục bằng " Đại học " là tạo thế khó cho một ai muốn đến VN đầu tư là nơi có lực lượng lao động dồi dào , câu hỏi : " anh ..ông có bằng Đại học không..? hồ sơ anh ...ông còn thiếu .....! " câu nói đó vô tình đánh giá trình độ người đối diện , lòng tự trọng và sĩ diện họ mất đi hứng thú muốn kinh doanh tại VN .họ đến vì họ nghỉ VN là đất nước bình yên con người dễ gần và ẩm thực đa dạng ,nhưng " bằng cấp Đại học " làm xóa đi những cái nết tốt của VN , giờ đây bài viết nói rõ,có lẽ chúng ta muốn nhiều nhà đầu tư không " lắc đầu " khi nói đến VN, " Trông người mà nghĩ đến ta " khi các cấp có tầm nhìn thông thoáng giảm bớt thủ tục và hoàn thiện với tốc độ thời gian . Đồng ý với tác giả: Trình độ quản lý, tri thức, hay kinh nghiệm của một người đâu chỉ thể hiện ở tấm bằng đại học. Chúng ta đang tồn tại những quy định vô lý, cần phải gỡ bỏ trong thời gian tới. Bài viết của tác giả hay quá, rất nhiều DN đang vướng và mất nhiều chi phí cho thủ tục hành chính ko cần thiết này. Anh ruột tôi sống ở Mỹ từ năm 1975, có bằng Tiến sĩ ( PhD). Công ty anh làm có nhà máy tại TQ. Đài Loan và phòng Lab ở Singapore. Công ty muốn mở rộng nhà máy tại TQ nhưng anh giới thiệu công ty về VN mở nhà máy dù phải đào tạo lại phần lớn kỹ sư, KTV lại từ đầu chứ không có sẳn như TQ. Bỏ qua các thủ tục đầu tư, thành lập doanh nghiệp, xây nhà máy... vốn rất thuận lợi - so với trước đây thôi, chứ chưa thể thông thoáng như TQ, Đài Loan, Singapore....- Vì anh là Việt kiều nên có thể xin Visa 5 năm nhưng có 1 trở ngại là tên trên giấy khai sinh của anh lại không giống tên trên Hộ chiếu - Do anh đổi tên tiếng Anh lúc nhập quốc tịch Mỹ, vì tên tiếng Việt của anh nếu viết không dấu sẽ có nghĩa tiếng Anh hơi xấu- Tôi cũng không hiểu tại sao anh bị từ chối cấp Visa 5 năm chỉ vì cái tên trên giấy khai sinh không trùng với tên trong Hộ chiếu, mặc dù tên cha, tên mẹ, quê quán, nơi sinh... của anh là Vietnam. Không biết anh có cập nhật luật chưa, khoảng 3 năm trở lại đây, vn mình cấp work permit, hoặc giấy miễn work permit không cần bằng cấp mà? Có thể đi qua đường chứng minh kinh nghiệm, công ty bảo lãnh, abc. Việc yêu cầu điều kiện nhất định với người nước ngoài là để bảo vệ việc làm cho người việt nam. Theo mình biết là người nước ngoài qua Mỹ làm việc, qua Sing làm việc cũng đâu có dễ? Giờ chứng thực văn bằng nước ngoài ko cần lãnh sự đâu nha anh, nộp hồ sơ onl và gửi bản dịch công chứng tiếng Việt bằng cấp nước ngoài (công chứng làm ở bất cứ văn phòng tư pháp nào cả công với tư nhân đều đc) qua EMS tới trung tâm công nhận văn bằng là đc. Nói chung thủ tục đơn giản và chi phí chứng thực cũng rẻ thôi, tầm 500k, xong họ sẽ gửi giấy chứng thực qua bưu điện về tận nhà cho anh. Cái này cũng đc mấy năm rồi. Muốn cất cánh thì phải lấy đà. Muốn lấy đà thì phải chạy đà. Đến bao giờ chúng ta mới loại bỏ được những thứ đang tự ta làm vướng chân mình để chạy đà, tăng tốc trước khi cất cánh đây ? Ai biết bảo với.