Người Mỹ tại Việt Nam Nhờ chuyến thăm Hà Nội đầu tiên vào 23 năm trước, Việt Nam đã trói được đôi chân tôi. Khi dọn đến đây vào năm 2005, tôi gia nhập một nhóm nhỏ người nước ngoài - số lượng ước tính hiện là 100.000 so với 97 triệu dân Việt Nam.Là một người nước ngoài, bạn có thể ví tôi như một sinh vật lạ đến từ một hành tinh xa xôi nào đó, bước từng bước vô định trong khi bản thân bất giác bùng lên vô vàn xúc cảm, từ hứng thú đến tò mò và khác biệt; bị khinh thường và thậm chí cả sợ hãi. Người ngoại quốc trong mắt dân bản địa cũng có nghĩa là "nguồn thu nhập", là hình mẫu, kho tri thức, chiếc bình chứa vạn điều tốt, "miếng mồi dễ xơi" cũng như là cửa đón tất cả những xu hướng và thói quen xấu.Cái "đẹp" của chúng tôi phụ thuộc hoàn toàn vào cặp mắt của người nhìn. Đôi khi họ rất quý và đôi khi thì không, thường có lý do chính đáng, dựa theo những trải nghiệm quá khứ hay một chuyện không vui khó quên.Vì lý do gì mà vô vàn người ngoại quốc lại tràn về Việt Nam trong những năm gần đây? Có thể kể đến: chuộc tội, đức tin tôn giáo, hòa giải chuyện xưa, học bổng, học tập, kinh doanh, lợi nhuận, phát triển, thám hiểm, tham quan di sản văn hóa, thỏa mãn tính tò mò, tìm sự tha thứ, tình yêu và từ thiện. Một số người đến đây để nhận, số khác để cho hoặc hoàn trả, hoặc để trải nghiệm cái bình minh của thời đại mới tại một quốc gia đang trên đà bắt kịp thế giới, như để bù đắp lại khoảng thời gian đã mất.Tôi hiểu rất rõ, và đôi khi cũng rất buồn rằng, suốt bao thế kỷ, những người có ngoại hình giống tôi, cụ thể là nam da trắng, đã đến Việt Nam nhân danh Chúa trời, văn minh, quốc gia, lý tưởng và lợi nhuận.Bên cạnh những người đã được ghi tên trên những con đường của Việt Nam như Pasteur, Alexandre de Rhodes, Yersin bởi cống hiến của họ, có rất nhiều người đã lợi dụng, lạm dụng và chém giết. Việc họ đã rời đi hoặc chết đều là lý do để vui mừng.Trong khi tôi sống cùng những người Việt, nhiều người nước ngoài lại sống một cuộc sống khá cô lập với nội tâm phản ánh cả hai thế giới. Họ chăm chú theo dõi "dân bản địa" như đang xem một bộ phim hay chiêm ngưỡng các bảo tàng, hầu hết chỉ chạm được tới bề nổi của tảng băng văn hóa. Rất nhiều người không ngừng phàn nàn tại sao "họ" không giống "chúng ta" hơn. Họ thậm chí không ngớt đưa ra những lời khuyên chả ai cần về những thứ Việt Nam nên làm hoặc nên cải thiện. Và cũng như bao dòng người khác, họ đến rồi đi liên tục, chỉ có một số ít đáng quý là ở lại lâu dài.Tôi là người ngoại quốc nhưng cũng là một người Mỹ, do đó mà tôi thuộc diện đặc biệt. Trái ngược với những gì đồng hương Hoa Kỳ của tôi vẫn hay được nghe, đại loại như "toàn bộ người Việt Nam đều hướng về tương lai, quá khứ là chuyện cũ"; hay muốn tin vào câu đó như một cách có thể xoa dịu được tội lỗi của họ, tôi biết vẫn có nhiều người Việt hoài nghi hoặc không hề thích chúng tôi.Trách họ được sao? Quân đội Hoa Kỳ và các đồng minh đã gây ra cuộc chiến tranh Việt Nam, đã biến nhiều vùng rộng lớn trở thành đất chết, thả hàng triệu tấn thuốc nổ lên một quốc gia có diện tích bằng nửa bang Texas, cùng lời tuyên bố tai tiếng của tướng Curtis LeMay "ta sẽ thổi tung họ về thời Đồ đá". Ước tính có đến hơn 3,8 triệu người đã bị giết, hơn nửa trong đó là thường dân trong một cuộc đại chiến mà số xác người vẫn còn đang trong quá trình đong đếm.Nước Mỹ cũng đã tàn phá môi trường trên diện rộng và để lại các chiến tích kinh khủng như chất độc da cam và bom mìn chưa kích hoạt mà ngày nay chúng vẫn đang tiếp tục giết người, làm cho họ dị dạng hay tàn tật, xuyên suốt bốn thế kỷ sau khi bom đã ngừng rơi và súng đã ngưng nhả đạn. Một vài người Mỹ, bao gồm cả cựu binh, đã quay trở lại đây giúp giải quyết những dấu tích kinh khủng này. Đa số ở lại lâu hơn nhiều so với điều họ dự định, và trong vài trường hợp là lâu hơn rất rất nhiều.Bạn của tôi, Chuck Searcy, một cựu binh Mỹ trong chiến dịch Tết Mậu thân 1968 tại Sài Gòn, trở lại Việt Nam vào năm 1995 để giúp các em nhỏ bị tàn phế trong suốt ba năm. Sau đó hai thập niên, anh vẫn ở lại đây giúp đỡ dọn bom mìn và hỗ trợ các gia đình đang phải chịu hậu quả của chất độc da cam. "Dân Việt Nam chưa bao giờ đòi hỏi bất kỳ điều gì từ chúng tôi ngoại trừ hòa bình, tình hữu nghị và sự tôn trọng lẫn nhau, kể cả sau những tàn phá nặng nề họ phải chịu đựng trong thời chiến", Searcy nói."Họ hòa nhã và cao thượng đáng ngạc nhiên trước những đóng góp nhỏ nhoi của chúng tôi trong khi, thật tâm mà nói, là những gì mà lương tâm buộc chúng tôi phải làm. Tôi đã học hỏi được rất nhiều từ người Việt về tính khiêm nhường và sự cảm thông".Greig Craft, một nhà khởi nghiệp Mỹ lần đầu đến Việt Nam vào năm 1989, đã thành lập Hội phòng ngừa thương tích châu Á để chống lại cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng do đi xe máy không đội nón bảo hiểm.Lady Borton là một công dân Hà Nội. Trong chiến tranh, bà đã tổ chức một dự án chăm sóc người tàn tật tại Quảng Ngãi. Bà cũng đã làm việc trong rất nhiều dự án xoa dịu hậu quả chiến tranh ở miền Bắc. Với tiếng Việt thành thạo, bà Borton đã thu thập rất nhiều câu chuyện xuyên suốt nửa thế kỷ qua từ vô số người Việt trong mọi khía cạnh cuộc sống. "Tôi chưa bao giờ ngừng ngạc nhiên", bà nói, "tôi lắng nghe câu chuyện và nhận ra rằng: Ồ, thì ra hoàn cảnh của họ không như mình nghĩ, và chắc chắn không phải cái mà người Mỹ chúng ta cho rằng mình biết".Sống và làm việc ở đất nước này, qua những tương tác với người Việt, những định kiến, những bức tường ngăn cách dần bị phá vỡ. Tôi tới từ Hoa Kỳ nhưng không phải là "người Mỹ" trên nhiều khía cạnh bởi trải nghiệm và góc nhìn quốc tế cũng như toàn cầu, nói cách khác là không chỉ hướng về Mỹ. Mỗi khi tự nhìn vào gương, tôi nhận ra mình sẽ luôn là "người ngoài", nhưng là một "người ngoài" được chấp nhận, được tôn trọng và đã tìm ra được con đường của chính mình tại Việt Nam.Tôi là "người ngoài", nhưng cũng là người nhà.Mark A.Ashwill Chiến tranh thật là khốc liệt, thiên tai cũng thật là khốc liệt- Thiên tai: lũ lụt miền Trung Việt Nam chết vài trăm người nhiều người buồn thương. Sóng thần bên Nhật Bản chết 30.000 người cả thế giới buồn đau. Trận sóng thần, động đất bên Indonesia và 1 số nước bên cạnh với số người chết kỷ lục từ trước đến nay gần 300.000 người cả nhân loại choáng váng và đau thương- Nhân tai: nội chiến Mỹ chết gần 1 triệu người. Cuộc chiến ở Việt Nam khoảng 3,8 triệu người chết,..., chiến tranh thế giới thứ 1 gần 17 triệu người chết và mất tích, thế chiến 2 khoảng hơn 70 triệu người chếtTa thấy thiên tai kỷ lục gần 300k người chết mà choáng váng nhưng nhân tai kỷ lục những 70 triệu người chết. Tại sao người giết người nhiều vậy?Hồi còn đi học trong 1 lớp học thường chia làm nhiều nhóm. Nhóm thành phố đa số coi thường và không chơi với nhóm “ tỉnh lẻ”. Nguyên nhân trong suy nghĩ nhiều người là do: cách sống, do giọng nói, do cách ăn mặc khác nhau... Tôi thuộc nhóm thành phố, tôi bị ảnh hưởng và sau này khi ra trường tôi vẫn tiếp tục không ưa họ, thấy họ là tôi tránh mặt hay không nói chuyện. Cho đến khi 1 lần ra nước ngoài, xung quanh toàn là người bản địa và tôi gặp lại những người “ tỉnh lẻ” đó thì tôi đã rất vui mừng gặp họ, những ghét bỏ trước kia đã biến đi đâu mất hết. Từ đó trở đi ở bất cứ đâu tôi cũng không ghét họ nữa. Đó là do tâm tôi mở rộng ra từ chiếc ly trở thành thùng nước.Nhưng tâm vẫn chưa đủ rộng, trong sâu thẳm tâm hồn tôi vẫn ghét người Châu Á, những nước đã từng xâm lược nước tôi. Cho đến khi tôi sang 1 nước Châu Âu, quanh mình toàn người da trắng. Khi gặp 1 vài người Châu Á, những người ở những nước mà tôi không ưa trước kia ( bằng mặt nhưng không bằng lòng). Lúc gặp họ tôi thật sự vui mừng, cảm giác không bằng lòng biến đi mất hút mãi mãi. Có thể tâm tôi tạm thời rộng ra như bể nướcKhi tâm của ta như 1 ly nước, cuộc sống với nhiều bon chen đắng cay tranh đấu , bệnh tật, ly dị, phân biệt chủng tộc, chiến tranh... . Khi ta cho 1 thìa muối và 1 thìa ớt vào ly nước (đắng cay vào) thì ta không thể uống nổi.Nhưng khi tâm của ta rộng ra như thùng nước cho vài thìa muối vài thìa ớt vào thì ta vẫn uống được mặc dù hơi lờ lợ.Khi tâm của ta rộng hơn nữa như cái bể nước thì thì cho cả chục thìa muối và ớt thì uống ngon lành không thấy lờ lợ nữaKhi tâm của ta như sông như biển thì có cho hàng chục hàng trăm xe muối ớt - xe đắng cay cũng chẳng sao cảXung đột sắc tộc, chiến tranh giữa các nước là do tâm một số người chưa đủ rộng lớn. Khi tâm họ đủ rộng lớn họ sẽ yêu quý tất cả nhân loại. Rộng lớn hơn nữa họ sẽ yêu quý tất cả thiên nhiên, tất cả chúng sinh muôn loài. Lúc đó rất ít chiến tranh, môi trường trong lành, bệnh tật ít, hạnh phúc yêu thương trên khắp Trái Đất ... và đây là 1 viễn cảnh mà tất cả đều mong đợiKhông thể gìn giữ hòa bình bằng bạo lực. Nó chỉ có thể đạt được bằng sự thông hiểu lẫn nhau.-Peace cannot be kept by force; it can only be achieved by understanding.Albert Einstein Hân hoan chào đón và cảm ơn Mark A.Ashwill, ông đã thấu hiểu và đồng cảm với đất nước Việt Nam yêu quý của chúng tôi. Tôi tin tương lai không xa, những "người ngoài" quốc tịch, ngoài biên giới đều sẽ cũng là người nhà Việt Nam. Anh đã là người nhà từ khi anh mong muốn điều đó rồi. Người nhà từ trong tâm anh chứ không phải từ sự chấp nhận của người Vietnam "Dân Việt Nam chưa bao giờ đòi hỏi bất kỳ điều gì từ chúng tôi ngoại trừ hòa bình, tình hữu nghị và sự tôn trọng lẫn nhau, kể cả sau những tàn phá nặng nề họ phải chịu đựng trong thời chiến", Searcy nói.Tác giả có nhiều năm sống và làm việc tại VN, bằng trải nghiệm thực tế và tư duy toàn cầu đã có bài viết rất ý nghĩa dịp 30/4 này, cám ơn tác giả. Bài viết hay, mong ông có thời gian vui vẻ ở Việt Nam. Một bài viết hay và cảm động đúng vào dịp kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, 1 người nước ngoài (lại là người Mỹ) rất thẩu hiểu và trân trọng giá trị của hòa bình. Hy vọng nhiều người đọc được bài viết này!!! Cuộc sống ở Việt Nam thì xô bồ ,nhưng người việt không đặt nặng vấn đề quá khứ. Rồi sẽ đến lúc có những con đường mang tên một người Mỹ nào đó bên cạnh những cái tên của người Pháp như Pasteur hay Yersin Bạn là Con Người, sống một cuộc sống duy nhất trên thế giới này, vì vậy không có biên giới nào dù là vô hình hay hữu hình thực sự tồn tại một cách cơ học, chúng chỉ tồn tại trong tâm trí những người nghĩ về nó mà thôi. Hãy làm vì tấm lòng lương thiện của chính mình .đừng nhân danh ai hết vì ta là ta không phải người khác . Chúng tôi muốn hoà bình và làm bạn với tất cả các nước trên thế giới I am touched by your words and how you think about my country :) Thank you for writing this. Phải rất nhiều người hiểu người vn như anh thì chúng tôi mới vơi hết đau thương được. Tôi có cậu hi sinh Quảng Ngãi năm 1971 mà bây giờ còn chưa đưa về Nghệ An được. Chỉ có người nào có mất mát mới hiểu được. Nhất là những gia đình mãi không tìm được mộ liệt sĩ, những gia đình bị chất độc da cam, những gia đình vẫn có người chết vì bom mìn còn sót lại... Tôi đưa gia đình qua Mỹ đã hơn 3 năm nay vì lý do công việc. Hòa nhập vào cuộc sống ở một đất nước xa lạ là không dễ dàng, cuối cùng tôi vẫn đang chỉ thực sự chơi được với những người Việt ở đây. Tuy nhiên, xét giữa Việt Nam và Mỹ, việc hòa nhập ở Mỹ vẫn dễ hơn hẳn do sự phổ biến của tiếng Anh và văn hóa Mỹ nên mỗi người trên thế giới đều biết ít nhiều "chất" Mỹ. Việt Nam không phải nước đa dạng về nhập cư cũng như người dân ít cởi mở hơn với người nước ngoài nên tôi rất phục những người nước ngoài viết tiếng Việt như anh, rất nhiều người hiểu VN hơn cả người Việt. Gần đây, tôi cũng tìm hiểu thêm về lịch sử VN qua sách tiếng Anh, muốn biết xem người ta đánh giá VN ở một góc nhìn khác như thế nào. Nếu có điều kiện anh hãy nói giúp cả với thế giới những suy nghĩ và cảm nhận của anh.Chúng tôi chỉ mong được yên ổn,chúng tôi ghét chiến tranh,chúng tôi ghét bá quyền.