Bi kịch 'vào đại học' Chàng trai trẻ ấy trúng tuyển một trường đại học công lập thuộc tốp trung bình ở Hà Nội. Nhưng giảng đường không tạo cho cậu niềm cảm hứng nào. Cậu chỉ mơ ước trở thành đầu bếp. Gia đình tất nhiên không ủng hộ kế hoạch ấy và cũng không trở thành chỗ dựa tinh thần cho cậu những ngày vạ vật chán nản trong trường. Rồi cậu đi bán dâm đồng tính.Chuyện rất điển hình. Nhưng kết cục hơi cực đoan.Đó không hẳn là một hoạt động mưu sinh. Cậu thật thà tâm sự: “Tháng nào em tiêu nhiều cũng chỉ hết 2 triệu” (năm 2014). Tức là chỉ đi khách mấy lần một tháng thôi, vừa đủ ăn. Để kiếm được 2 triệu có thể làm nhiều nghề. Cậu bán dâm một thời gian ngắn rồi cũng đi làm phụ bếp, phục vụ bàn để được học nghề nấu nướng và theo đuổi ước mơ từ bấy đến nay, dù vất vả hơn rất nhiều.Đó không phải là một cú trượt dài cũng không phản ánh nhân cách của một người lười lao động và muốn kiếm tiền dễ dàng. Tôi hiểu rằng cái giai đoạn “thả nổi” bản thân ấy đi kèm với một sự chán nản và mong muốn xoá đi cảm giác cô độc - chính cậu cũng cần những người khách. Dù đôi khi, cuộc mua bán trở thành một cuộc bạo hành, thoả mãn những thú tính của những người chi tiền.Tôi không nói rằng chỉ việc chọn nhầm trường đại học tạo ra cái quãng thời gian đen tối kia. Nhưng tôi chắc chắn, nếu ngay từ đầu, chàng trai ấy có thể được đi học nghề đầu bếp thì sự cô độc và tâm lý “không cần biết ngày mai ra sao” kiểu ấy sẽ khó tồn tại.Có một điều đáng nhớ, là một năm trước đó, trong một buổi nói chuyện mà tôi là diễn giả, cậu đã tìm đến chính tôi để xin lời khuyên về việc có nên bỏ đại học hay không. Lúc ấy tôi không biết hoàn cảnh của cậu. Tôi đã không đủ can đảm nói có. Tôi xoa dịu rằng duy trì việc học trên giảng đường cũng được, trong cuộc sống còn nhiều niềm vui và thứ khác để em phát triển bản thân. Tôi không nhận thức được rằng cậu muốn bỏ lắm rồi. Khi đã vào đại học, với một thiếu niên chưa đầy 20 tuổi, dưới sức ép và sự kỳ vọng của gia đình thì việc bỏ học là điều cực kỳ khó khăn. Và sự chán nản khi phải duy trì ấy có thể tạo ra việc đánh mất niềm vui sống, đánh mất cảm hứng về tương lai.Tôi đã chứng kiến nhiều thanh niên như thế ở thế hệ của mình. Tôi học một trường danh giá và rất nhiều bạn bè dù chán nản lắm, dù chẳng yêu gì ngành nghề, vẫn cố vì “đại học” là một thứ bất khả xâm phạm trong suy nghĩ của số đông. Và chính tôi, cũng đã vạ vật như chàng thanh niên kia vài năm trên giảng đường.Năm nay, khi kết thúc xét tuyển nguyện vọng 1, một lỗ hổng lộ ra trên giảng đường của nhiều ngôi trường: ngay cả những trường tốp đầu, thuộc hàng “danh giá” cũng tuyển không đủ thí sinh. Gần 100 trường phải xét tuyển bổ sung. Và nói như bà Hiệu trưởng Đại học Hoa Sen: “Bây giờ là lúc ngành giáo dục trả giá cho những sai lầm trước đây”.Cái sai lầm ấy đã được nhắc đến nhiều lần khi có quá nhiều trường đại học được mở ra, các trường cũng liên tục tăng quy mô đào tạo mà không căn cứ vào nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Thừa thầy thiếu thợ. Sinh viên ra trường thất nghiệp tràn lan.Tâm lý muốn các em học sinh được vào đại học bằng mọi giá đã tạo ra một chuỗi kịch bản xấu liên tiếp cho xã hội. Có những hậu quả không đo đếm được: rất nhiều bạn trẻ đã cố nghiến răng lấy xong tấm bằng chỉ vì nó là “bằng đại học” chứ không phải vì họ yêu cái nghề đó, ngành đó. Những nhân sự như thế không thể trở thành nhân sự giỏi được. Họ thậm chí có thể gây hại cho ngành nghề của mình.Và như năm nay khi các trường không tuyển đủ thí sinh, tôi cho rằng đó là một tín hiệu mừng. Thực tế đã nhấn mạnh cung lớn hơn cầu. Cuối cùng thì xã hội cũng đã tự điều chỉnh để chống lại một quán tính văn hoá vốn từng khiến các giảng đường liên tục phình to lên những vẫn được lấp kín (mà không biết chất lượng đào tạo ra sao, tâm lý và mơ ước những con người ngồi trong đó thế nào).Chúng ta hướng tới việc xây dựng một nền kinh tế tri thức. Nhưng đại học không phải con đường duy nhất để xây dựng thứ ấy. Cơ chế chia sẻ kiến thức của thời đại mới, có thể tạo ra những con người biết sáng tạo, mà không qua giảng đường.Bởi vì tôi đã gặp rất nhiều người cầm tấm bằng cử nhân bây giờ không thể tìm được việc làm nào khác ngoài công nhân lắp ráp. Họ có thể đã sống tốt hơn, nếu có một cái nghề giản dị như đầu bếp hay thợ máy.Bi kịch của những giảng đường không đủ sinh viên, lại có thể là một tin vui đối với xã hội. Công cuộc phát triển vốn đã bị chi phối bởi nhiều quán tính duy ý chí kiểu “vào đại học” quá rồi.Đức Hoàng Tôi cũng đã từng thi đại học và thi 3 lần mới đỗ. Khi học cấp 3, tôi không hề biết mình cần học cái gì, chỉ biết có một mục đích duy nhất là cày 3 môn thi để ĐỖ ĐẠI HỌC (mà trường nào cũng được, miễn là trường CÔNG LẬP).Bạn tôi trượt Đại học thì không ôn thi lại mà đi học nghề để đi lao động xuất khẩu.Khi tôi ra trường thì bạn tôi cũng đi lao động xuất khẩu về, trong khi bố mẹ tôi thì đang chạy vạy lo việc cho tôi thì nó - thằng bạn tôi đã mua được đất, và có vốn rủng rỉnh để kinh doanh.Và bây giờ, sau ngần ấy năm tôi cũng tự hào là mình có xe máy mà đi, còn nó không có xe máy.Nó đi ô tô :((( Khi người ta không yêu thích môn học, công việc của mình, thì Học tập làm việc thiếu tập trung, minh mẫn, sáng suốt. Tâm lý luôn chán chường, buông xuôi, thiếu sinh khí, thiếu năng lượng. Họ sẽ dần trở nên Yếu về sức khỏe, Bạc nhược về tinh thần. Chán cuộc đời mình, và bất mãn với cuộc sống xung quanh. Cuộc đời làng nhàng, vô vị. Cho nên việc quyết định học gì, làm gì, mà chỉ theo phong trào, theo mốt, theo sự sắp đặt của người khác, không dựa trên khả năng, năng lực tự thân, chỉ tổ làm hại cuộc đời mình mà thôi! Tại địa phương tôi có cậu học không được thông minh; nhưng đôi tay cậu thì tuyệt vời tạo ra các loại tủ; giường... ai trông thấy cũng mê học hết lớp 12 cậu không thi đại học mà đi làm thợ mộc; sau 8 năm cậu ấy đã có xưởng gỗ có 10 CN lao động thường xuyên; trong khi đó các bạn cùng lớp học đại học xong không xin được việc lại về làm cùng bạn là thợ môc! Tôi cũng giống như chàng thanh niên trong câu chuyện anh kể, tôi học một trường kỹ thuật công lập hạng trung ở Hà Nội, nhưng tôi không có đam mê với ngành đó, tôi sống vạ vật qua quãng thời sinh viên, may mắn là tôi không đến nỗi bất cần như cậu kia. Tôi lấy được tấm bằng đại học nhưng giờ không liên quan đến công việc của tôi. Sống mà không có lẽ sống, không được theo đuổi ước mơ, không được theo đuổi đam mê của mình thì chán lắm các bạn ạ. Tôi cũng là "nạn nhân" của ngành giáo dục, của xã hội trọng vật chất , thành tích hơn các giá trị cốt lõi của con người Đức Hoàng yên tâm là năm nay nhiều trường "TOP" thông báo thiếu nhiều chỉ tiêu lắm. Các bạn trẻ cũng đã nhận ra được nhiều điều ...khi có tới 200.000 cử nhân, thạc sỹ,...thất nghiệp! Bài viết rất hay. Cái tư tưởng phải học đại học ấy nó thấm vào máu, ngấm vào tim rồi. Đối với những người làm cha mẹ là nông dân thì sực thự họ rất kì vọng về một tấm bằng đại học có thể giúp con có tương lai sáng rạng hơn, ko chịu kiếp đầu tắt mặt tối như họ. Còn đối với những người chuẩn bị bước vào đại học, háo hức chờ đợi những trải nghiệp, những vùng đất mơi. Khi bước vào , lúc muốn bỏ lại kẹt vì đã lỡ ném lao theo rồi, một hai năm cũng đã đống tiền. Muốn bỏ cũng khó. Vậy đấy ! Tri thức là vô giá. Nhưng ở Việt Nam, món hàng này có giá và đang bị mất giá theo chiều tăng số lượng trường ĐH. Rút ra từ chính hoàn cảnh của nhà mình, mình đồng ý hoàn toàn bài của nhà báo Đức Hoàng.Đứa em trai của mình cố gắng học xong đại học hiện tại không thể tìm ra công việc đúng chuyên môn.Còn mình thì không hề học đại học, đi làm cảm thấy yêu thích ngành đó mình mới đi học đại học về nó và hiện tại công việc rất ổn, mặc dù có hơi thua thiệt đồng nghiệp do còn đi học. Định hướng của Cấp vĩ mô quá kém: Chỉ tiêu ĐH quá nhiều so với nhu cầu thực tế; tuyển dụng tiêu cực, trắng đen lẫn lộn.... học tập là nhu cầu tất yếu của con người, hệ thống giáo dục bất cập đó là lỗi hệ thống chính trị chứ không phải lỗi của thanh niên Cháu tôi quê ở một vùng chiêm trũng Nam Định dù cả nhà là nông dân đặc sệt nhưng vì phong trào nên cũng cố hết sức cho cô con gái thứ 2 đi học khoa kinh tế lâm nghiệp của Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai (Hà Nội). 4 năm nó học ở đó là 4 năm cha mẹ nó cắm đầu cắm cổ làm lụng đêm ngày ngoài đồng ruộng. Và ngày nó ra trường cũng là ngày nhà nó gần như khánh kiệt. Ra trường được mấy tháng, nó cứ tá túc ở nhà tôi (Hà Nội) để tìm việc làm. May mắn là tôi qua quen biết đã xin cho được vào làm chân thu ngân của một nhà hàng, tháng 4 triệu, cơm nuôi cả ngày. Nghĩ thế cũng tạm ổn. Nhưng mới được 2 tháng, nó đã bị cho thôi việc. Hỏi người bạn là chủ quán, ông ấy bảo ông ấy không thế chịu được tác phong 'nhà quê' của nó. Nó làm ông ấy mất mặt mấy lần với khách hàng. Ông ấy kể, nhiệm vụ của nó là thu ngân thf cứ việc thu ngân, đừng xen vào việc của người khác. Nhưng khi thu ngân, thấy người ta ăn uống hết nhiều tiền (có những hóa đơn lên đến 10 triệu), nó căn vặn khách hàng 'Các bác làm gì mà ăn nhiều thế?' 'Các bác lấy đâu ra lắm tiền thế'? 'Sao ăn uống láng phí thế?'... Ông ấy cũng đã nhắc nhở nó vài lần nhưng nó có vẻ như không thể bỏ được cái chất 'nhà quê' đó. Thế là ông ấy buộc phải cho nó thôi viêc. Cháu ở tiếp trong nhà tôi thêm 3 tháng nữa nhưng không thể xin được việc. Nói thật, nhìn bộ dạng rất nông dân của nó chắc người ta cũng ngại. Cuối cùng, cháu đánh phải về quê trầy chật mãi mới xin được vào làm công nhân cho một xưởng máy ở Nam Định. Vào ĐH đã khó, để vất vả và tốn kém mấy năm trời, đến khi ra trường xin việc còn khó hơn, nếu xin được việc (thông thường mất khá nhiều tiền) thì đồng lương cũng chỉ tạm đủ sống, không để dành được. Trong khi đó những chị, những bà đi lau dọn nhà thuê trung bình ngày 2 buổi, mỗi buổi 4 tiếng đồng hồ được trả công 150 nghìn đồng, vị chi mỗi ngày được 300 nghìn. Nếu mỗi tháng họ nghỉ 4 chủ nhật thì vẫn thu nhập 7 - 8 triệu đồng. Một số người chuyên phục vụ người ốm trong bệnh viện cũng có thu nhập tương đương. Nếu làm người giúp việc trong gia đình thì mỗi tháng cũng được trả công 3 - 4 triệu, không mất tiền ăn ở, thỉnh thoảng xin chủ về thăm nhà còn được cho quà mang về. Những người này chẳng cần học đại học, cũng không cần chạy chọt xin việc mà hiện nay nhiều người muốn thuê tìm rất khó. Thật là nghịch lý. Xã hội ta không thể phát triển kịp với thiên hạ nếu người có học thì ế và lương thấp, người không có học thì "đắt hàng" và lương cao như thế này. Hoàng ngày xưa học cùng lớp tôi, tôi biết và hiểu bạn khá rõ, bây giờ tôi cũng như bạn, ra trường mặc dù không cần đến bằng(tôi bỏ ngang năm thứ 4), nhưng doanh nghiệp của tôi vẫn là doanh nghiệp làm theo nghề. Với tư duy vào đại học để lấy bằng thì việc các bạn thất nghiệp là đúng, còn nếu học đại học với tư duy học nghề cho mình thì sẽ thấy, vào đại học là điều tuyệt vời. Điều đáng trách ở đây, là trách hệ thống giáo dục đại học của mình vẫn đầu voi đuôi chuột, vào khó, ra dễ.Tất nhiên, ai cũng muốn làm theo đam mê, nhưng ở tuổi 17-18, có mấy người dám đủ tự tin để nói mình biết là mình thích gì, muốn làm nghề gì ? Cái thiêu ở đây là ngày khi song lớp 12, 18 tuổi đứng trước ngã ba đường , nhưng thực tế là " bọn trẻ trâu ấy" ( ai cũng có một thời như thê). Hầu như chưa có định hướng của chính mình vì chưa hiểu gì để lựa chọn , để đứng trên đôi chân của mình, sống bằng niềm tin và lựa chọn của người khác sẽ không hạnh phúc, tạo ra niềm tin hay thử thách bản thân nhiều hơn Tôi vào đại học năm 2006, ở thời điểm đó, tôi rất tự hào vì mình đỗ ĐH (còn một số bạn của tôi thì không), nhưng càng ngày, tôi càng bớt tự hào, vì:- Vài năm sau, thay vì những người học giỏi/ khá mới đỗ ĐH thì ĐH đã được "phổ cập" tới cả những bạn có học lực trung bình, hoặc dưới cả trung bình (có những trường báo điểm chuẩn 13 - 14 điểm cho 03 môn thi, tức là chưa đạt trung bình cũng đỗ);- Ở trong môi trường ĐH, thay vì phải học (nghề) để ra đời làm việc thì có những người vẫn chạy theo thành tích, mua điểm/ xin điểm/ đổi điểm (bằng nhiều thứ, có cả bằng "tình")... để lấy bằng đẹp;- Học xong thì đi "xin" việc chứ không phải là đi tìm việc, đi làm việc. Và những người "cho" mình việc, trả mình tiền thì lại là những người không học nhiều bằng mình (nhưng thành đạt hơn mình rất nhiều).