Những đứa trẻ hoang mang Bản năng con người dễ bị thu hút bởi những tin tiêu cực hơn là tin tích cực. Đó là một phát hiện khoa học. Nhưng cũng chính giới khoa học cũng đồng quan điểm rằng tin tốt, tin tích cực có khả năng giúp cơ thể chúng ta khoẻ mạnh hơn, phấn chấn hơn và chiến thắng bệnh tật.Trong suốt hơn 20 năm cầm bút của mình, tôi luôn phải đứng giữa lằn ranh đó: Tin cần chính xác, khách quan. Nhưng tin cũng cần hấp dẫn, thu hút hay như chúng tôi thường nói, là "đọc báo không đau đớn"."Đọc báo không đau đớn" luôn là lựa chọn của chúng tôi. Tờ Hoa Học Trò đã gắn liền với tuổi học trò của nhiều thế hệ bởi điều đó. Chúng tôi chọn thái độ tích cực khi đưa tin. Tránh hẳn đi những mảng tối vì chúng tôi cho rằng 700 tờ báo khi đó ở Việt Nam, nhiều tờ đã làm tốt điều đó: Chiến đấu tấn công chống lại cái xấu. Vạch trần và lên án cái xấu. Chúng tôi chọn mảng sáng trong việc phục vụ độc giả nhỏ tuổi của mình. Bởi thứ chúng tôi làm là tạo ra hệ miễn dịch tốt cho lũ trẻ, một sức đề kháng bằng sự lạc quan, tích cực và tin tưởng.Chúng tôi không muốn phủ sự u ám lên đầu lũ trẻ bằng những vấn đề chưa thể giải quyết được ở tuổi chúng. Có lẽ cách đó, đến tận giờ, nhiều người vẫn chưa ủng hộ. Nhưng chúng tôi đã làm suốt hơn 20 năm qua, và vẫn tin rằng mình đã làm đúng.Covid-19 cũng vậy. Ngay từ những ngày đầu tiên của dịch, qua những câu chuyện chat chit cùng bạn bè, nỗi sợ hãi đã manh nha trên những khuôn mặt, câu chuyện của các con. Những nỗi sợ hãi đã được kể trong bữa cơm gia đình. Rằng bạn A lớp con kể gần nhà của bạn ấy có người về từ Trung Quốc và "mắc Corona Vũ Hán rồi". Hay bạn B kể rằng bố mẹ bạn ấy dự định cho bạn ấy về quê tránh dịch vì Hà Nội "toang rồi". Hoặc bạn C nói bố bạn ấy bảo chính phủ giấu số người nhiễm virus để làm thành tích. Số người nhiễm có thể là 1.600 người chứ không phải 16 người đâu. Lũ trẻ nhà tôi chẳng khi nào lên mạng đọc tin tức vì chúng còn quá nhỏ. Nhưng chúng luôn được cập nhật tin tức qua bố mẹ của bạn bè chúng. Khi đó, tôi chỉ biết liếc mắt nhìn vợ để nhắc nhớ với nhau rằng mọi câu chuyện trên bàn ăn này có thể đến tai nhiều bố mẹ khác ở những bàn ăn khác. Lũ trẻ luôn thật thà như vậy.Sự thật thà của những đứa trẻ tôi được chứng kiến trong quán nước nhỏ đối diện trường học của các con mình, nơi tập trung khá nhiều giáo viên người nước ngoài ngồi chờ đến tiết lên mạng livestream dạy trẻ. Một đứa trẻ đã rất thật thà tránh né ngồi gần các giáo viên nước ngoài. Đứa trẻ đó thật thà nói bằng tiếng Việt với bạn chúng (vì biết chắc giáo viên nước ngoài không biết tiếng Việt) rằng: "Bố tớ bảo, 17 người nước ngoài bị nhiễm "cô vy" rồi. Hãy tránh xa lũ này ra". Hôm đó, trên mạng xã hội, làn sóng kỳ thị người ngoại quốc đang tăng ầm ầm. Đâu có đứa trẻ nào trên mạng nào lan truyền thông điệp này. Chỉ có cha mẹ chúng.Hay trong buổi sáng ngày 7/3/2020, khi hàng loạt chợ và siêu thị thất thủ, bao nhiêu đứa trẻ đang giúp bố mẹ vơ vét đồ ở siêu thị? Nỗi sợ hãi dễ lây lan hơn cả dịch Covid-19 là thật.Trẻ con không cần phải sợ Covid-19 đến mức đó. Chúng ta có thể nói với con về sự nguy hiểm của dịch nhưng không có nghĩa là không có cách nào để chống lại chúng. Cẩn trọng chứ không sợ hãi. Thật không hiếm để gặp những tiếng quát mắng của những người mẹ có con không chịu nổi việc phải đeo khẩu trang. Là những câu quát mắng kiểu: Không đeo vào ra ngoài đường nhiễm bệnh chết người đấy. Có biết bao nhiêu người chết vì nhiễm bệnh không? Nghe đáng sợ với cả người lớn chứ đừng nói là đứa trẻ 5 tuổi đang phụng phịu vì khó chịu khi phải đeo khẩu trang. Tôi vẫn nghĩ, sao người mẹ đó không "tranh thủ" nói với con mình rằng đeo khẩu trang là chung tay với mọi người chiến đấu với dịch? Hay khi phải chứng kiến những đứa trẻ xịt nước rửa tay miễn phí hết gần nửa bình, đẫm tay. Liệu có phải chúng đang xịt bằng nỗi sợ hãi mà bố mẹ đã gieo cho chúng? Khi mà cha mẹ phớt lờ thậm chí khen con mình giỏi vì tự biết xịt nước rửa tay không phải nhắc. Sao không "tranh thủ" dạy con xịt vừa đủ dùng để dành cho những người đến sau? Không lẽ bài học san sẻ, biết nghĩ cho người khác không cần phải dạy tự trẻ con sẽ biết?Ngay cả khi nói chuyện với con mình về Covid-19, tôi luôn để ý nhịp thở của lũ trẻ thay vì thao thao bất tuyệt nói về bệnh dịch. Tại sao các con được nghỉ học không phải vì đang có dịch và con ở nhà an toàn hơn mà là chúng ta đang thi hành nguyên tắc phòng chống dịch: Không tụ tập đông người. Tiếc rằng nhiều cha mẹ "thật thà" quá khi nói về việc cho con nghỉ học vì "trường học nguy hiểm".Người lớn bị tấn công bởi tin giả. Lũ trẻ cũng bị ảnh hưởng dù chúng không đọc tin giả. Chúng nghe nỗi sợ của người lớn để trở thành nỗi sợ cho bản thân. Như khi rộ lên tin giả tòa T18 khu Times City nhà tôi bị phong toả. Rõ ràng con tôi không đọc tin đó nhưng chúng nhận được sự kỳ thị từ chính bạn bè chúng. Tất nhiên, đôi khi chỉ là những câu đùa kiểu: "Này, nhà cậu nuôi được bao nhiêu con virus Corona rồi vậy?". Nó khiến lũ trẻ con nhà tôi trở thành nhân vật chính trong những group chat của lớp. Những ngày này, khi mà chúng ta đang có số lượng người bị cách ly rất lớn, có bao giờ bạn nghĩ về lũ trẻ nhà mình? Chúng nghĩ sao nếu gia đình bạn đang trong diện bị cách ly và chúng nghĩ sao, nói gì với những người bạn của chúng đang trong diện bị cách ly? Hay chúng ta quá bận bịu để không cần quan tâm đến cảm xúc của chúng?Liệu những đứa trẻ gốc Á khắp thế giới đang bị bắt nạt, thậm chí bị bạn bè đánh đến nhập viện vì "nhiễm virus" có khiến cha mẹ Việt nghĩ về con mình, những đứa con đang theo học ở nhiều nơi trên thế giới? Và nếu phẫn nộ vì con mình bị kỳ thị các cha mẹ sẽ làm gì? Những kỳ thị xuất phát từ cha mẹ luôn có khả năng lây nhiễm đến con cái họ. Như căm thù bệnh nhân 17, như tránh xa bác giúp việc quê ở Vĩnh Phúc dù bác ấy vẫn ở nhà ta từ đầu dịch đến nay, như xa lánh người nói giọng Hà Nội vì Hà Nội đang là nơi có nhiều ca nhiễm nhất cả nước, như những tin đồn vô căn cứ về việc có nhiều người nhiễm bệnh đang trốn ở nhiều nơi mà chính phủ chưa bắt lại được... Hay thậm chí, con tôi kể lại rằng có những đứa bạn của chúng nói: nCov "tha" trẻ con nên trẻ con không phải sợ. Cứ vô tư đi. Rồi cả việc phải tránh xa ông bà vì người già dễ mắc nCoV lắm.Lũ trẻ con của chúng ta không đáng phải bị sợ hãi vì Covid-19. Hãy để lũ trẻ tiếp cận thông tin một cách chính xác không bao gồm cảm xúc tiêu cực của chúng ta. Nhưng cũng đừng giấu nhẹm chúng, đưa những thông tin mơ hồ vì cho rằng "trẻ con thì biết cái gì". Kiến thức chính là thứ sức mạnh chống sợ hãi. Đừng để lũ trẻ đến cả trong mơ cũng run rẩy sợ hãi bị con virus bắt đi mất, bắt bố mẹ mình đi hay bắt những người thân của mình đi. Đừng để lại trong ký ức chúng những năm tháng này đáng sợ thế nào.Tôi không biết đến bao giờ lũ trẻ nhà chúng ta sẽ được trở lại trường nhưng tôi có thể chắc chắn rằng hơn 50 ngày qua, lũ trẻ nhà tôi đã trưởng thành lên một chút chút. Chúng tự lên lịch học online, tự lo cho bản thân, chăm sóc bản thân và tìm thấy cả những niềm vui tự thân như đọc sách, nghiên cứu về một điều gì đó bé bé thôi, nuôi lớn những kế hoạch xa hơn và không sợ Covid-19 vì đã có khẩu trang cùng nước rửa tay sát khuẩn. Ho, hắt hơi hay cả ngứa chúng cũng dùng khuỷu tay che miệng.Hoàng Anh Tú Xin tặng bạn đọc báo Vnexpress những câu nói ý nghĩa về cuộc đời:**** " Chấp nhận được sự không chắc chắn là một dấu hiệu chắc chắn của sự trưởng thành. "- Sayadaw U Jotika.**** " Đối với một vấn đề đã có cách giải quyết, thì sao phải lo lắng? Vì đã có cách giải quyết rồi.Đối với một vấn đề không có cách giải quyết, thì sao phải lo lắng? Vì lo lắng cũng không có ích gì trong việc giải quyết vấn đề. "**** " Tôi nhận ra rằng, một tâm hồn bình an, một lối sống tối giản, trầm tĩnh có thể giúp ích chúng ta rất nhiều khi phải đối mặt với những biến cố, nghịch cảnh xảy đến trong đời sống. "- Khuyết danh.**** " Hãy cám ơn cuộc đời vì nó là như vậy, dù là khổ đau hay hạnh phúc. Thực ra cuộc đời không đau khổ mà chính ước mong cuộc đời như ý mình mới là niềm thống khổ khôn nguôi. "- Viên Minh. Trong thời đại mà những đứa trẻ tiếp xúc với công nghệ sớm như hiện nay, không quá khó để tìm thấy một đứa trẻ mà suy nghĩ và tình cảm của chúng trưởng thành hơn so với lứa tuổi sinh học của bản thân. Trẻ em có kĩ năng làm chủ các thiết bị công nghệ, bị bủa vây bởi một khối lượng lớn thông tin từ mạng số hoá nhưng lại chưa đủ kinh nghiệm sống để phân biệt được tin tức thật-giả vàng-thau lẫn lộn khiến tư duy đôi khi sai lạc và gây nên tâm lý hoang mang, sợ hãi. Do đó chúng quan sát cách ửng xử và đối phó tình huống của người lớn để trang bị kiến thức cho mình, bao gồm cả cảm xúc tích cực lẫn tiêu cực từ chúng ta. Tôi cũng đề xuất cùng nguyện vọng như tác giả rằng Đừng để lại trong kí ức chúng những năm tháng này đáng sợ thế nào.Một bài viết đúng ý tôi muốn nói quá, cảm ơn anh Tú. Phòng chống dịch bệnh đúng cách, nhìn nhận vấn đề bình tĩnh, cảm ơn anh Chánh Văn huyền thoại. Từ đầu dịch tới giờ không lo nhiễm virus nhưng giờ bắt đầu lo kinh tế suy thoái. Nhìn những người lao động bình thường bắt đầu thất nghiệp, kéo nhau về quê mà thấy bất an. Loài người tồn tại từ mấy trăm ngàn năm cho tới cả triệu năm qua, những bản năng sinh tồn đã ăn sâu vào cái đầu ta (hardwired), từ cách phản ứng cho đến cái hành sử được gọi là bản năng ở thời nguyên thủy (primal instinct). Con người chỉ có khoảng vài ngàn năm gần đây mới được khoát lên cái áo của văn minh trong nền văn hoá của xã hội và loài người. Với thời gian được so sánh về hai mặt thì mình cũng có thể hiểu rằng con người thường hay nghiêng về hướng nào rồi. Trong lịch sử của loài người, rất nhiều sự kiện nổi tiếng trên thế giới cũng cho ta thấy rằng, cái hướng nào sẽ là hướng lựa chọn khi ta rơi vào hoàn cảnh đó. Bạn có bao giờ nghĩ mình sẽ ăn thịt người không? chắc hầu hết thì ai cũng sẽ không, NHƯNG, trong tình huống mà con người phải đối diện với cái chết trước mặt thì câu trả lời đó sẽ rỏ. Chính ở Châu Mỹ cũng có đó bạn ạ, khi một máy bay rơi ở đỉnh núi Andes Argentina năm 1972. và cũng có rất nhiều sự kiện khác trên thế giới nếu bạn muốn tìm hiểu thêm thì có thể tìm tòi thêm. Nói tóm lại, con người, loài người mình vì tự cao tự đại nên cho mình là lúc nào cũng đang khoát lên cái mặt nạ của văn minh, NHƯNG, thật sự mình không có đi xa lắm so với thời nguyên thủy đâu các bạn ạ. Đến lúc phải đối đầu với sinh tử thì mình sẽ phản ứng tự nhiên và hướng về cái cốt chính của mình (Primal instinct). Trẻ em là tấm gương phản chiếu từ cha mẹ. Chúc anh sức khoẻ, người góp phần mang suy nghĩ tích cực đến cho chúng. Tôi cũng đồng quan điểm với tác giả, không chủ quan nhưng không nên gây hoang mang cho trẻ con - đấy là trách nhiệm của người lớn. Con tui chẳng thấy nó quan tâm gì đến cô vy cả, chỉ suốt ngày hỏi ba chừng nào đến ngày đi câu cá. Chúng ta cần rất nhiều những bài báo trung thực và tích cực như bài viết này.Cám ơn Hoàng Anh Tú và xin được chia sẻ bài viết. Tôi thì lại nghĩ người biết sợ là kẻ sống sót sau cùng, vì lúc nào họ cũng có chuẩn bị các phương án B, C, D. Cẩn thận không bao giờ là thừa! Mình đồng quan điểm với tác giả. Người lớn chúng ta nhiều khi không kiểm soát được lời nói và hành động, vô tình trở thành người truyền đạt những điều có hại cho bọn trẻ. Cám ơn tác giả bài viết. Ông bà xưa thường nói : " Ra đường hỏi già, về nhà hỏi trẻ". Tức là1 đứa trẻ còn nhỏ sẽ không nói dối khi được hỏi so sánh thì giống như tờ giấy trắng. Khi lớn lên tính cách đứa trẻ đó như thế nào là phản ánh hình ảnh của bố mẹ và xã hội. ở thời điểm đứa bé lớn lên. Bài viết rất hay và ý nghĩa Học sinh thời nay không còn đọc báo HhT như trước, chúng cũng học được vô số điều ngang người lớn, chỉ có điều học rồi dữ liệu lại xử lý thành vấn đề khác. Cám ơn bài biết của bác Tú! CHÚC TÁC GIẢ LUÔN VUI KHỎE