Tham nhũng ở tòa án Miếng đất vốn là tài sản đang thế chấp tại một ngân hàng để đảm bảo một khoản vay. Chủ nợ và ngân hàng thoả thuận bán cho anh chị để thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi quá hạn. Việc mua bán xong xuôi, vì tài sản chỉ đảm bảo một khoản nợ duy nhất, có đăng ký giao dịch bảo đảm nên giao dịch thuận lợi, miếng đất đang được làm thủ tục sang tên.Đột nhiên, thủ tục hành chính này bị dừng lại, cơ quan nhà nước thông báo tòa án huyện vừa ban hành quyết định khẩn cấp tạm thời, phong tỏa tài sản, không cho thực hiện chuyển nhượng, lý do là có một yêu cầu đòi nợ, một chủ nợ đâu đó mà ngay cả chủ đất hay ngân hàng cũng không hề biết.Choáng váng, tiền đã chồng đủ nhưng hồ sơ bị ách, chạy vạy đủ cách, cuối cùng anh chị được dẫn lên gặp thẩm phán phụ trách, ông gợi ý nên thuê một luật sư quen biết của tòa. Giá của hợp đồng “bảo vệ” được báo là 100 triệu đồng thì giao dịch này mới trót lọt. Cuối cùng, miếng đất giá 600 triệu đồng phải cõng thêm 1/6 chi phí cho việc can thiệp của tòa và anh chị tôi có một trải nghiệm không hề tốt đẹp.Tôi đang tham gia một nghiên cứu nhằm thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng toà án hiệu quả trong giải quyết tranh chấp. Nghiên cứu này chỉ ra rằng việc lạm dụng ban hành quyết định khẩn cấp tạm thời của một số toà án là một trong nhiều lý do làm đình trệ các tranh chấp và giao dịch. Trong đó, tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng.Kết quả điều tra của Phòng thương mại công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho thấy các doanh nghiệp dường như ít sử dụng tòa án hơn. Trong hơn 10 nghìn doanh nghiệp được điều tra tại 63 tỉnh thành phố hàng năm, tỷ lệ doanh nghiệp có tranh chấp cho biết sử dụng toà án đã giảm từ 57,9% năm 2013 xuống còn 36,7% năm 2015. Đặc biệt trong cuộc điều tra, những doanh nghiệp từng giải quyết tranh chấp tại toà mang trải nghiệm tiêu cực hơn nhiều so với các doanh nghiệp chưa từng ra tòa.Các doanh nghiệp ngại "đáo tụng đình” vì điều gì? Vì phương thức khác như hòa giải hay trọng tài thương mại hiệu quả hơn? Vì kiện ra tòa bị kéo dài, tốn kém thời gian? Vì trình độ thẩm phán chưa phù hợp? Hay tình trạng tham nhũng, "chạy án" tại một số cơ quan tòa án?Bằng cách mô tả lại hành trình trên thực tế một vài vụ kiện kinh tế, thương mại điển hình của doanh nghiệp (từ nhiều vụ việc có thực), chúng tôi thấy rất nhiều cách thức để cán bộ toà án có thể đình hoãn, kéo dài thời gian một vụ xét xử.Hãy cứ cho rằng câu chuyện của chị tôi là cá biệt. Nhưng với phương thức vận hành của tòa án hiện nay, có rất nhiều rủi ro tiềm ẩn, để bất kỳ ai cũng có thể trở thành... chị tôi.Rủi ro xuất hiện có thể từ giai đoạn nhận đơn (như bắt người nộp đơn cung cấp xác nhận về đăng ký kinh doanh mới nhất, cung cấp xác nhận của cơ quan nhà nước về địa điểm của bị đơn…). Rủi ro cũng có thể xuất hiện ở giai đoạn chuẩn bị xét xử (ra quyết định đình chỉ vụ án bằng những lý do kỹ thuật như bị đơn không nhận văn bản tống đạt, dàn xếp các uỷ thác tư pháp, uỷ thác thu thập chứng cứ bế tắc). Kể cả bản án có hiệu lực pháp luật rồi nhưng vẫn có thể bị kháng nghị, giám đốc thẩm không chính xác… Trong tiến trình tố tụng, có nhiều vòng lặp để một vụ việc bị trả lại giải quyết từ đầu.Chính vì vậy, vụ việc giải quyết một tranh chấp về kinh tế, thương mại trên thực tế thường mất ba đến năm năm, trong đó thời gian xét xử sơ thẩm khoảng 2 năm. Một luật sư tiết lộ với tôi: nghệ thuật hành nghề hiện nay là làm cho đối phương, đối tác biết độ phức tạp và rủi ro của hệ thống tư pháp để biết sợ, phải nhanh chóng thống nhất giải pháp khi đàm phán… Với những tranh chấp thắng thua tương đối rõ ràng, mà để doanh nghiệp đòi lại quyền lợi, bảo vệ lợi ích của mình mất đến từng đó thời gian thì họ có quyền sợ. Làm sao mà nhà đầu tư có thể yên tâm đầu tư, doanh nghiệp có thể yên tâm đổi mới sáng tạo, giao kết hợp đồng cho được?Đó là chưa kể bất kỳ một giai đoạn nào kể trên cũng có thể tạo ra cái tâm lý đòi hỏi sự “biết điều” từ người tham gia tố tụng.Một xu hướng rất tích cực gần đây là toà án Việt Nam đã có những đổi mới như công khai các bản án, sử dụng án lệ, chấp nhận nộp đơn điện tử… nhưng hành trình thay đổi có thể còn rất dài. Một trong những cản trở lớn theo nhiều chuyên gia là vị trí của tòa án chưa độc lập cũng như chế độ lựa chọn và đãi ngộ các thẩm phán chưa tương xứng.Khi tôi hỏi về chế độ cho thẩm phán, một nguyên lãnh đạo toà án tối cao nói rằng lương trung bình của thẩm phán sơ cấp hiện nay ngang chuyên viên thường, khoảng 6-7 triệu đồng mỗi tháng. Thẩm phán đang hưởng lương như công nhân bậc thấp trong thị trường lao động, nhưng đi xét xử thắng thua những hợp đồng, giao dịch có thể lên hàng trăm triệu USD. Toà án có vai trò rất lớn trong xã hội. Người dân khi gặp bất công, bị chèn ép bởi hệ thống công quyền muốn được bảo vệ thì kiện ra toà án. Với người kinh doanh, nếu hệ thống tòa án hoạt động nhanh, hiệu quả, chi phí thấp, đưa ra các phán quyết công bằng, đúng pháp luật thì sẽ giúp chống lại các hành vi gian lận thương mại, lừa đảo, cạnh tranh không lành mạnh, xâm phạm sở hữu trí tuệ…Do vậy, toà án cần miễn nhiễm với tham nhũng. Không thể có chuyện người dân phải lo lắng về tính liêm chính hay tham nhũng của thẩm phán. Người dân phải có quyền dễ dàng chứ không phải nhọc nhằn đi tìm công lý. Tôi là một cán bộ Tòa án, xin có vài lời như sau;1. Tác giá bài viết viết rất chính xác, việc giải quyết nhanh hay chậm, kết quả như thế nào gần như cán bộ Tòa nắm vai trò quyết định chứ không phải pháp luật.2. Tiền lương Thẩm phán nói chung và cán bộ Tòa nói riêng phải nói là quá thấp (1 ng vào ngành để lên được Thẩm phán trung bình từ 8-12 năm thì lương tầm 6 -7tr) nhưng công việc rất nhiều và phức tạp: đặc biệt là các tranhchấp về đất đai, về kinh tế, hành chính; ngoài ra, công việc luôn gánh với trách nhiệm cao, đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận rất lớn.Nhưng nguyên nhân lương thấp, thì từ nhiều phía, trong đó lý do chính đó là ngành Tư pháp, cụ thể là Tòa án không được xem trọng đúng như giá trị vốn có của nó. Ngoài ra, lương công chức ở VN bị cào bằng, dù làm công việc khác xa nhau, tính chất, trách nhiệm khác xa nhau nhưng lương chênh nhau chỉ vài % phụ cấp, nên không tạo được động lực cống hiến, phòng ngừa tham nhũng.3. Theo đánh giá của tôi hiện nay, nhân lực ngành Tòa án trình độ chưa cao, vẫn tồn tại nhiều người có năng lực chưa tốt, cùng với phẩm chất đạo đức cũng tương tự. Theo quan điểm của tôi, ngành Tòa án phải là nơi hội tụ của những con người phải thật sự giỏi về chuyên môn, liêm chính, mẫn cán về đạo đức. Nhân đây tôi chia sẻ câu chuyện của anh họ tui. Lái taxi ở gần bến xe Mỹ Đình, khi CSGT ko cho đứng đón khách gọi vào anh ấy lái đi luôn, chú CSGT lao ra báng vào sườn xe bị ngã. Đi chụp chỉ bị đau cơ nhẹ vì anh tôi lái xe chậm chỗ đó lại đông người. Quay sang kiện anh tôi chống người thi hành công vụ. Đúng là anh tôi sai nhưng hậu quả gây ra đâu có nghiêm trọng, trong khi bình thường anh là người hiền lành, bộ đội nghĩa vụ mới về. Bác tôi là thiếu tá về hưu.... Nói chung là nhân thân tốt, tình tiết giảm nhẹ rất nhiều. Theo luật thì mức án cao nhất cho anh tui là 1 năm tù giam, nhưng nếu xét tình thiết giảm nhẹ vào thì sẽ giảm được 1 nửa là còn 6 tháng. Vậy mà bà thẩm phán bảo tội nặng bảo bác tôi đưa 20 triệu thì xử giảm án xuống còn 1 nửa là 6 tháng cho. Lúc đó ở quê bác đâu biết gì? Còn tôi lúc đó đang sinh viên năm cuối ĐH Thương mại cũng ko biết nhiều về luật để có thể nói bác biết. Đến giờ khi học VB 2 luật tôi mới biết việc của anh tôi việc giảm xuống 6 tháng như vậy là đương nhiên. và bác tôi đã mất 20 triệu oan cho bà thẩm phán đó.Trong phiên tòa tôi có tham gia, trước phiên tòa anh tôi có 1 phiên tòa bà thẩm phán đó xử có hỏi phạm nhân tội TRỘM xe máy( anh này có nghề làm cơ khí thu nhập 3-5tr 1 tháng) 1 câu? "" SAO CÓ NGHỀ LÀM RA 1 THÁNG 3-5TRIEU MÀ KO LÀM ĂN TỬ TẾ CÒN ĐI ĂN TRỘM? '' Lúc đó tôi nghĩ sao BÀ TA LÀ THẨM PHÁN LƯƠNG LÚC ĐÓ ÍT CŨNG HƠN 10 TRIỆU MÀ CÒN ĂN HỐI LỘ VÀ THAM NHŨNG? Phải chăng bà ta và tội phạm ăn trộm kia giống nhau? Người dân đang phải nhọc nhằn đi tìm công lý, vì hiện tại công lý dường như đang ở gần những người có quyền lực và tiền bạc hơn. Khi nào công lý luôn hiện diện khi người dân cần thì xã hội mới gọi là văn minh được. Dân gian ta có câu "Sống chết mặc bay, tiền thày bỏ túi" Tham nhũng đến mức tinh vi. Thật chán khi con người phải chịu nhịn nhục vì công lý bị tê liệt. Như các bạn đã biết hiện nay với hơn 90 triệu dân mà phải nuôi trên 11 triệu người làm công ăn lương thì tiền lương làm sao đáp ứng nhu cầu tối thiểu của người lao động (ăn, ngủ, đi lại, chăm sóc con cái...), như vậy thì ngành toà án, hay ngành nào theo tôi cũng vậy thôi không thể nói miễn nhiễm với tham nhũng được, may chăng chỉ có một số ít cá thể không có điều kiện tham nhũng thì mới có cơ hội miễn nhiễm thôi Đến thẩm phán ở ta cũng nhọc nhằn chuyện "cơm áo,gạo tiền" nữa là!...Nên để "miễn nhiễm" với tiêu cực,chạy án...kể ra " thật gần,mà cũng thật xa!" ;-) "một chủ nợ đâu đó mà ngay cả chủ đất hay ngân hàng cũng không hề biết" và đựợc " gợi ý nên thuê một luật sư quen biết của toà ".... Ôi ! đây có phải là một "vở kịch" không nhỉ ? Cái gì mả chẳng phải "chạy"! Bây giờ tôi mới hiểu vì sao bạn tui ,làm chánh án toà T/p nó giàu xụ.... Mặc dù lương nó thấp hơn tui.... Tham nhũng và tham ô là căn bệnh trầm kha không hy vọng có vacxin phòng chống. Tôi đã tốt nghiệp đại học luật và thấy sợ những quy định của PL vì những rối rắm của nó đặc biệt là PL dân sự và đặc biệt hơn là PL đất đai. Chính những ông thầy dạy chúng tôi cũng nói nhiều khi tháo gỡ vô cùng khó khăn, phức tạp khi tham gia tố tụng Không chỉ do lương thấp, mà con do trình độ, ý thức của thẩm phán nữa bạn nhé. Phải có biện pháp để giảm rủi ro này, vì Toà án là nơi bảo vệ công lý mà còn như thế thì DN, người dân còn trông chờ vào đâu để xử lý các bất công, oan sai nữa. Các ngành khác lương thấp mà họ cũng không dựa vào đó để biện minh cho các sai sót của mình. tôi đã quá kinh nghiệm với công chức mẫn cán của tòa án.một ông luật sư đã nói:tòa án bây giờ là một cái siêu thị.nếu vậy,đồng tiền là vạn năng.công lý ở đâu cho người nghèo.ông bà nói:vô phúc đáo tụng đình