Sự cố y khoa Một bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hòa Bình đã nói cho tôi biết về cảm giác của cô. Hôm ấy, xảy ra "sự cố" kỳ quặc với 18 bệnh nhân chạy thận nhân tạo.Chỉ trong một ngày, có 6 người chết, 2 bệnh nhân tiên lượng không qua khỏi; cả hệ thống y tế sôi sục. Và tôi chứng kiến những giọt nước mắt của các y bác sĩ nhỏ xuống.Những việc làm của mỗi nhân viên y tế, đặc biệt là tình cảm dành cho bệnh nhân, bình thường sẽ rất khó để cộng đồng nhìn thấy. Với bất cứ ai làm nghề y, tôi tin họ đều có chung cảm nhận, rằng đây là khoảnh khắc đau đớn sâu sắc nhất, trong một nghề khắc nghiệt. Nó không chỉ nhắc nhở đạo làm nghề của mỗi bác sĩ mà còn khơi dậy niềm khát khao có được sự đồng cảm của con người với con người.Như thường lệ, khi xảy ra một sự cố y khoa, kịch bản diễn ra luôn giống nhau. Các bác sĩ sẽ bị tàn phá về mặt tinh thần lẫn sức khỏe, sau những ngày dài không ăn ngủ. Nhưng đáng sợ hơn cả là kiện tụng, là số tiền đền bù quá sức, là các hình thức kỷ luật nặng nề. Bệnh nhân và gia đình, họ sẽ đau buồn tuyệt vọng. Cuối cùng, quan hệ được coi là quan trọng nhất trong chăm sóc sức khoẻ, là mối quan hệ giữa bệnh nhân và bác sĩ, sẽ trở thành đối đầu.Nhưng trong sự cố y khoa tại Hòa Bình, trong quan sát của tôi, các bên đã cẩn trọng và suy nghĩ một cách thấu đáo. Dư luận dù đau xót đến tận cùng, nhưng không vì thế mà quy kết nóng vội. Gia đình bệnh nhân không ai phản ứng quá mức với thầy thuốc, họ kiên nhẫn chờ đợi cơ quan chức năng tìm ra nguyên nhân. Truyền thông cũng không đăng tin giật gân câu khách, chỉ có bài phản ánh.Mỗi người tôi biết, đều cố gắng đưa ra một giả thiết, một góc nhìn; không phải để phán xét tội lỗi, mà nhằm ngăn chặn những điều tương tự xảy ra trong tương lai. Điều đó đã làm cho tôi trăn trở và suy nghĩ rất nhiều. Đâu là vấn đề cốt lõi để giải quyết những sự việc tương tự?Từ nhiều năm nay, thế giới đã nghiên cứu rất kỹ về sự cố y khoa. Họ định danh cho từng sự cố, thiết lập các hệ thống cảnh báo an toàn cho bệnh nhân và xây dựng quy trình giải quyết sự cố rất chi tiết. Khi sự cố xảy ra, tất cả thành viên trong ban quản trị rủi ro nhanh chóng bắt tay vào giải quyết sự việc theo đúng quy trình. Họ tiếp tục đưa ra những cảnh báo đảm bảo an toàn cho bệnh nhân, cảnh báo các nội dung phát ngôn với cơ quan báo chí, cảnh báo thông tin với cộng đồng và gia đình người bệnh…Khi tìm hiểu về sự cố y khoa, tôi nhận thấy chúng ta vẫn chưa thực sự hiểu về nó. Ngay cả việc gọi tên chúng là “sự cố” hay là “tai biến”. Đơn cử, tôi tự đúc rút lại hệ thống sự cố y khoa sẽ bao gồm 3 nhóm chính, là “Các tình huống bất lợi - Adverse Events”, “Các tình huống bất ngờ - Near Misses” và “Các sai sót y khoa - Medical Errors”.Bằng việc gọi tên đúng những “sự cố”, “tai biến”, thay vì một cách gọi chung, thì từ nhà quản lý, cơ quan truyền thông cho đến dư luận xã hội đã bóc tách những bi kịch dưới cái nhìn khoa học hơn. Tiếp sau đó, là một rừng các khái niệm cụ thể khác, những danh từ khác.Ở ta, khi sự cố xảy ra, nó nhanh chóng biến thành khủng hoảng về tâm lý - vô hình trung đã khoét sâu cái hố ngăn cách giữa thầy thuốc và bệnh nhân.Bác sĩ, với mục tiêu “trước hết là không gây hại cho bệnh nhân”, chẳng ai mong muốn các sự cố y khoa xảy ra, nhưng thực tế thì nó vẫn cứ xảy ra ở mọi quốc gia cho dù có nền y tế đang rất phát triển. Cách tốt nhất để giúp người bệnh, là y tế phải chủ động đối mặt với sự cố, bằng cách hiểu thật sâu sắc về nó, trên cơ sở đó xây dựng hệ thống cảnh báo an toàn và khắc phục sự cố.Tôi cho rằng, đã đến lúc ngành y tế của chúng ta, mà đi đầu là quản lý chất lượng bệnh viện, phải xắn tay xây dựng lại từng khái niệm cơ bản nhất. Sự cố y khoa, mà theo đó gồm rất nhiều sự cố với từng khái niệm cụ thể, nếu chúng ta định danh được nó, thì sẽ có những biện pháp cảnh báo hữu hiệu để giảm thiểu tối đa những tác hại đối với người bệnh.Thời gian mọi chuyện sẽ qua, chỉ có nỗi đau của người bệnh và nỗi khổ của bác sĩ sẽ trở thành vết sẹo trong tim sẽ không bao giờ xóa nổi.Trần Văn Phúc Ở khía cạnh nào đó tác giả có phần đúng, như định danh (hay nói cách khác là sử dụng thuật ngữ) phải chuẩn xác trong chuyên môn, không nên quy chụp một cách vội vã đối với các vị bác sĩ đầy lương tâm và trách nhiệm.Với góc độ của người hoặc người nhà bệnh nhân tôi có ý kiến như thế này. Sự cố y khoa kiểu ở Hòa Bình có thể xảy ra ở bất cứ đâu, bất cứ bệnh viện nào nếu vẫn duy trì làm việc và quản lý theo kiểu rời rạc và đứt đoạn một cách máy móc, không có người kiểm soát tổng thể kết nối an toàn tất cả các công đoạn. Sự cố có thể không thành thảm họa và được phát hiện ngăn chặn kịp thời, nếu các y bác sĩ làm việc một cách đầy trách nhiệm khi lường trước và quan tâm tới mọi diễn biến bất thường, cho dù là nhỏ nhất. Bất kỳ ai trong chúng ta đã có người thân nằm viện hoặc bản thân đã từng nằm viện sẽ thấy một thực tế: khi bệnh nhân có biểu hiện không bình thường hoặc khác lạ, họ đều gọi bác sĩ để hỏi. Khi được hỏi, thay vì giải thích cặn kẽ cho bệnh nhân về những biểu hiện bình thường hay bất thường đó cùng những khuyến cáo bất thường có thể xảy ra đối với người bệnh để liên hệ kịp thời với bác sĩ, phần lớn các y bác sĩ đều cho rằng điều đó là nhảm nhí, làm phiền họ và suy nghĩ rằng nó thuộc chuyên môn của họ, họ biết phải làm gì và làm khi nào, bệnh nhân không cần phải hối. Trong nhiều trường hợp, bác sỹ vẫn tiếp tục làm công việc của mình mà không thèm nghe hay đoái hoài gì đến những lo lắng của bệnh nhân hay người nhà bệnh nhân. Chính sự thờ ơ và chủ quan này của các bác sỹ đã khiến bao ca bệnh không kịp trở tay. Kinh nghiệm xương máu này không phải vị bác sỹ nào cũng có cơ hội để sửa chữa. Vì thế lắng nghe bệnh nhân là một nguyên tắc nghề nghiệp không thể thiếu của bất kỳ vị bác sỹ nào. Nhiều vị bác sỹ đã quên hoặc chưa bao giờ được đào tạo để làm việc đó. Đó là một sai lầm lớn trong điều trị y khoa.Phải thừa nhận rằng, với mặt bằng dân trí thấp, cộng với sự quá tải của bệnh viện thì lắng nghe tất cả bệnh nhân là một việc làm không hề dễ dàng. Tuy nhiên, nếu không cung cấp cho họ thông tin chính thống và chuẩn xác thì sao họ có thể nâng cao được trình độ dân trí, sao họ biết được các nguyên tắc tối thiểu trong phòng trị bệnh, để từ đó giảm tải cho bệnh viện? "sướng trước thì khổ sau" đó là lời dạy vàng ngọc của những người đi trước. Hãy tìm cách cung cấp thông tin cho bệnh nhân qua tờ rơi nếu có thể, BS sẽ giảm được rất nhiều công việc hỏi đáp. Cập nhật thường xuyên thông tin trên đó, chúng ta có được một hệ thống tuyên truyền hiệu quả. "...bệnh nhân không cần phải hối. Trong nhiều trường hợp, bác sỹ vẫn tiếp tục làm công việc của mình mà không thèm nghe hay đoái hoài gì đến những lo lắng của bệnh nhân hay người nhà bệnh nhân. Chính sự thờ ơ và chủ quan này của các bác sỹ đã khiến bao ca bệnh không kịp trở tay" - Chuẩn Thuật ngữ đang được sử dụng tràn lan nhưng nhiều khi thiếu chính xác, do người ta không để ý, không có chuyên môn hoặc cố ý vì một lý do nào đó. Ví dụ: A viện trợ không hoàn lại cho nhiều nước, nhưng người ta không dùng từ "viện trợ" mà hay dùng từ "hỗ trợ", "hợp tác" để không hạ thấp vị trí của bên nhận viện trợ. Ví dụ khác: ở ta đã có trường hợp người ta nói 'ùn ứ" khi bị kẹt xe thay cho "ùn tắc". Quan trọng là bản chất của sự việc chứ không phải tên gọi sự việc. Quan trọng bạn là ai chứ không phải bạn tên gì. Quan trọng là đừng bị những thuật ngữ khó hiểu, những sự đánh tráo khái niệm, những mỹ từ đánh lạc hướng. điều xấu nhất là bệnh nhân và thầy thuốc đối đầu nhau, dù thật sự cả hai đều cần nhau. thật đáng sợ tình trạng này lại đang tăng trưởng. Nó ko thể lớn như thế bởi 1,2 cái gọi là sự cố y khoa mà là một chuỗi sai phạm (gần như có hệ thống).Nếu bác sĩ có tâm, bệnh nhân và người nhà sẽ hiểu và thông cảm. Cảm ơn anh Phúc, tôi đã đọc rất nhiều bài của anh. Tôi cũng ngẫm, nhìn nhận của anh rất đúng theo chuyên môn ngành. Tôi chỉ là người buôn bán bình thường, mỗi lần đưa người nhà đi khám và tái khám cả nhà chúng tôi đều có chuẩn bị mà không thể miêu tả hết được. Và khi "lâm trận thực sự", chúng tôi chỉ biết suy nghĩ theo những gì mình gặp phải thôi, dù không muốn. Các Bác sỹ có đưa người thân đi khám bệnh chắc cũng thuận hơn chúng tôi nhiều.. Tôi theo dõi tất cả bài viết của Bs Phúc và tôi thích cách nhìn của bác sĩ. Tôi mong ngành y tế lắng nghe ý kiến của bác sĩ. Tôi không nghi ngờ về tinh thần tận tâm của các BS, nhưng những người quản lý các BV thì có. Tôi chỉ là một điều dưỡng trạm y tế nhưng mất mát này quả thật là đau đớn cho nganh y nói chung bv Hoà bình nói riêng,! Trước ngày bảo dưỡng máy chạy thận, máy vẫn vận hành cho nhiều bệnh nhân, không có sự cố nào cả, nhưng ngày hôm sau vận hành lại máy đã xảy ra tai họa cho 8 bệnh nhân. Rõ ràng trách nhiệm khâu quản lý thiết bị máy chạy thận đã bị buông lỏng trong quá trình bảo trì và sau khi bảo dưỡng máy đã thể hiện không được quan tâm sát sao kiểm tra lại nên đã dẫn đến tai họa này. Trách nhiệm này thuộc về khâu quản lý, không nên đổ lỗi cho đội ngũ y bác sỹ của Bệnh viện Hòa Bình. Nếu trách nhiệm của người quản lý bệnh viện được quan tâm nhắc nhở thì chắc chắn không thể xảy ra tai họa đau thương này. Tôi thì ngược lại mọi người : Tôi chờ anh định nghĩa lại cái thông tin ban đầu mà trong nghành các anh hay lạm dụng đó là "sốc phản vệ", nhưng rồi sau đó không ai gọi nữa họ gọi là tai biến, họ gọi là sự cốĐọc bài xong tôi cứ thấy thiếu thiếu, tiêng tiếc cái gì đó dù rằng nghành nào cũng sai sót nhưng với y tế & giáo dục chúng ta nhìn nhận và thực tế cũng đúng vậy đó là cái nhìn khắt khe hơn mong gia đình bị nạn,đọc được bài nầy.chia sẻ vì tình người Bác này nói đúng những cái thuật ngữ. Nhưng bản chất vấn đề ở đây là gì? Là phải giải quyết vấn đề xảy ra và phòng tránh lặp lại. Những thuật ngữ đó dùng cho ai, như chúng tôi không cần biết, vì biết cũng chẳng để làm gì. Tất nhiên là mọi người đã và sẽ cảm thông cho các lương y nếu làm đúng trách nhiệm, chứ không phải cho các bác sĩ ẩu tả, vô trách nhiệm, coi bệnh nhân và thân nhân như những mối phiền. Cần xem lại toàn khâu khám và chữa bệnh ở tất cả các loại bệnh để tránh lặp lại sự việc như trên chứ không phải truy cứu hay đổ trách nhiệm lên một vài cá nhân nào đó hoặc do quy trình không đúng, vì mạng người rất quý giá. Thân! "Sự cố y khoa.." Không biết hôm nay anh Phúc và anh Sơn có đọc báo về kết luận ở Hoà Bình không, kính chúc các anh luôn khoẻ để tiếp tục đóng góp nhiều bài về ngành y. Nhất trí với ý kiến Bs Phúc, trên phương diện nhìn nhận nghiêm túc. Nhưng thưa các bác, chúng ta cứ xem xét trên góc độ triết lý mà cây đời tham nhũng thì cứ phát triển vô tư, bọn chúng chén no say rồi nhìn triết lý cười khẩy và công nhận là rất đúng thôi. Trước mắt cứ làm quản lý cho nghiêm túc, mấy bác sỹ bị bắt là chưa đủ, phải xem tên đầu trò. Nếu chưa làm việc này thì coi chừng lại tai biến thôi, mà cái triết lý của chúng ta thì vẫn luôn luôn nằm chờ con người nhận ra nhưng còn lâu mới được thực hiện. Kỷ luật những kẻ lãnh đạo vụ việc này là tối cần thiết. Yêu cầu thì cao mà khả năng có hạn. Đó là nghịch lý gây ra tất cả mọi rắc rối ở đời. Đầu tư cho bác sỹ ( đào tạo, lương bổng) thấp. Viện phí thấp. Sự cẩu thả lâu dần thành thói quen. Người dân đa số muốn trả ít tiền nhất mà lại được phục vụ tốt nhất. Thu nhập của ta thấp trong khi mọi thứ thuốc men, trang thiết bị đều nhập khẩu