Học không phải là đi tìm điểm số Các em học sinh vẫn hằng ngày vất vả đi trên cây cầu ấy, còn người lớn thì loay hoay sửa chữa, thỉnh thoảng lại đưa ra một sáng kiến, một thử nghiệm làm các cháu chỉ muốn khóc. Jes bảo, hãy thử nghĩ đến việc xây một cây cầu mới, giống như ngài Edison bảo, nếu cứ loay hoay cải tiến cái đèn dầu, thì sẽ chẳng bao giờ có đèn điện. Như thế, khi cần phải chặt đứt quá khứ để lên đường.Triết lý giáo dục được hình dung như cây cầu được xây trong ước vọng của cả một dân tộc. Các chủ đề học tập là hệ thống các giá trị liên kết với nhau thể hiện ước vọng ấy. Còn các môn học là phương án để thực thi hệ thống giá trị này. Triết lý giáo dục giống như trụ đỡ, các chủ đề học tập và các môn học là những nhịp cầu.Jes kể, em trai Jes học cấp 3 theo chương trình tú tài quốc tế (IB). Không hẳn vì học sinh tốt nghiệp IB được các đại học trên toàn thế giới chào đón, nhất là các đại học hàng đầu như Harvard, Stanford (Mỹ) mà vì một trong các triết lý của IB là để khuyến khích học sinh có khuynh hướng quốc tế, điều phải làm trước tiên là cần có hiểu biết về nền văn hóa và về chính đất nước mình.Nếu anh không hiểu mình, không có giá trị của riêng anh thì anh chẳng là ai cả. Giống như trên một đĩa salat, anh vẫn phải là ngọn rau trong một tổng thể hài hòa. Trong tổng thể đó, mỗi học sinh sẽ được học để trả lời cho các câu hỏi như: Chúng ta là ai? Ở đâu trong thế giới này? Thể hiện mình như thế nào? Thế giới này vận hành ra sao? Chúng ta tổ chức cuộc sống của mình như thế nào?...Trong chương trình IB, các môn học được chia thành 6 nhóm, em trai Jes được chọn mỗi nhóm một môn để học. Nhìn vào danh sách các môn học, hẳn làm bạn ngạc nhiên vì có thể có môn mới được nghe lần đầu như TOK (lý thuyết về kiến thức), Ngôn ngữ và Nghệ thuật trình diễn, hay các môn như ở đại học: Quản trị kinh doanh, Kinh tế học, Triết học, Tâm lý, Các tôn giáo trên thế giới, Nhân chủng học xã hội và văn hóa, Toán cao cấp, Phạm vi vào cấu tạo của hệ thống máy tính…Đặt hiện thực giáo dục Việt Nam dưới góc nhìn đó, tôi không khỏi băn khoăn lo lắng: giáo dục của nước ta đang ở đâu trên cây cầu mà thế giới đang đi này?Có hai vấn đề giáo dục thế giới khác chúng ta. Một là các môn học mới và các môn giống ở đại học chiếm 2/3 số môn học, 1/3 còn lại thuộc về các môn truyền thống như Lý, Hóa, Sinh. Hai là học sinh chỉ chọn học một môn từ mỗi nhóm môn, các môn còn lại không phải học, và theo cách nói thông thường là “không biết gì”. Chẳng hạn nếu chọn Kinh tế thì 7 môn còn lại trong nhóm, trong đó có Lịch sử và Địa lý, học sinh sẽ “không biết gì”. Khái niệm giáo dục toàn diện là học tất cả các môn sẽ sụp đổ, học sinh tốt nghiệp tú tài quốc tế sẽ trượt khi phải làm 4 bài thi tốt nghiệp tích hợp từ 8 hay 12 môn học như các phương án 2 và phương án 3 trong dự thảo về Kỳ thi quốc gia.Chẳng cần học tú tài quốc tế, thì em trai của Jes (người Nhật), lúc học tiểu học đã phải tập chạy 4 km, tự chuẩn bị cho các chuyến đi dã ngoại qua đêm, biết sống có trách nhiệm với cộng đồng, biết đàn, biết hát và tự tin trước đông người.Chúng ta đang bàn quá nhiều về các kỳ thi và hy vọng chuyện thi cử được giải quyết thì sẽ giải quyết được các vấn đề kéo theo của giáo dục. Thi cử chẳng là gì cả nếu việc học thuần túy chỉ để thi. Tôi cứ ước chẳng có kỳ thi nào để việc dạy, việc học được trả về trạng thái tự nhiên cần có. Học là đòi hỏi nội tâm chứ không phải việc đi tìm điểm số.Đào Tuấn Đạt "Thi cử chẳng là gì cả nếu việc học thuần túy chỉ để thi. Tôi cứ ước chẳng có kỳ thi nào để việc dạy, việc học được trả về trạng thái tự nhiên cần có. Học là đòi hỏi nội tâm chứ không phải việc đi tìm điểm số". Tôi nhất trí với quan điểm này của anh Đào Tuấn Đạt Tối qua tôi cùng thằng con trai học lớp 4 loay hoay giải bài tập cho nó đề bài là Tuổi Ông cộng tuổi Bố bằng A, tuổi Bố cộng tuổi Mẹ bằng B, Tuổi Mẹ cộng tuổi Ông bằng C tìm tuổi Ông , tuổi Mẹ, tuổi Bố...Tôi bảo con tôi là bài này với con là khó con ko cần phải làm. Là phụ huynh tôi thấy thằng con lớp 4 của tôi học được điều gì đó có ích từ cuộc sống là do nó đọc các chuyện như Đô rê môn hay Tý quậy....chứ theo lớp chính tắc tôi thấy hầu như tập trung làm hỏng tuổi thơ của con trẻ với các bài toán vô lý và vô nghĩa...mong sao sớm có nền giáo dục mới tập trung dạy làm người và phát huy năng lực riêng của mỗi học sinh chứ ko tập trung đánh đố những điều thế giới đã biết từ cả trăm năm nay rồi... Vũ Mạnh Tiến ( Hà Nội) tôi là học sinh xuất sắc từ nhỏ tới hết đại học nhưng tôi không thấy mình yêu thích việc học tí nào, thật buồn..... Ngày nào hết học thêm dưới bất cứ hình thức nào, ngày đó giáo dục Việt Nam đã đi trên cây cầu mới hòa nhịp với thế giới. Học không phải là đi tìm điểm số nhưng điểm số là cái cần phải có trong quá trình học. Là thước đo đánh giá tương đối rõ ràng về thực lực và khả năng của một người trong quá trình đó. Một người điểm A khả năng làm việc chắc chắn sẽ tốt hơn một người chỉ toàn điểm F Bài viết quá hay! Đúng là việc " học là đòi hỏi nội tâm chứ không phải việc đi tìm điểm số", tôi thích quan điểm này!. Hệ thống giáo dục của chúng ta cần phải được "thay máu" chứ không phải cơi nới, chắp vá! Cảm ơn Đào Tuấn Đạt rất nhiều. Tôi thực sự xúc động khi đọc bài viết này, vì tôi chạnh lòng khi nghĩ đến con tôi (đang học lớp 9) và các em học sinh khác, ngày nào cũng 1 ba lô nặng trĩu sách và vở cho 5 tiết mỗi buổi và 13 môn học một năm, với một mớ lý thuyết cao siêu và hàn lâm đến mức lố bịch. Thương con, muốn con có thời gian thư giãn, nghỉ ngơi nhưng cuối cùng cả nhà vẫn phải lao đầu vào cái vòng xoáy học chính khóa, học thêm, làm bài tập các loại,... Tôi đọc SGK của con (tôi tốt nghiệp ĐHSP đã 25 năm nhưng không làm GV) và rất ngạc nhiên về những kiến thức rất uyên thâm trong đó. Ví dụ ở môn GDCD lớp 8, đề KT học kỳ II là 10 câu hỏi với mỗi câu là 3 câu hỏi nhỏ: Pháp luật là gì ? 3 đặc điểm cơ bản của PL ? Phân biệt pháp luật và đạo đức ? Hiến pháp là gì ? Quyền sở hữu tài sản là gì ? Quyền khiếu nại là gì ? Quyền tố cáo là gì ? Phân biệt quyền khiếu nại và quyền tố cáo ? (yêu cầu học sinh học thuộc những khái niệm, những câu chữ rất bài bản của văn bản quy phạm pháp luật)... Tôi biết một người phụ nữ thu mua phế liệu, buổi sáng dậy nấu cơm ăn, đi tìm mua ve chai, buổi trưa nhịn đói, buổi tối về mới ăn, dành dụm từng đồng để cho con đi học thêm các loại với ước mơ ĐH nhưng rồi thiếu điểm. Tôi không hiểu những tích phân, vi phân, lượng giác, quang học, công thức hóa học các loại mà con chị được nhồi vào đầu có giúp gì được cho con chị trong cuộc sống sau này không, những kiến thức mà chị phải trả bằng mồ hôi nước mắt mới đủ tiền mua cho con ??? Tôi thích bài viết của Đào Tuấn Đạt. Đề cập vấn đề học tôi thích câu: 'Học là đòi hỏi nội tâm chứ kô phải việc đi tìm điểm số'.Vâng, đúng như vậy! Ở Việt Nam đang thực hiện phổ cập giáo dục đại học, phải có thành tích, có bằng cấp và có các mối quan hệ tốt mới có hy vọng kiếm được việc làm. Năng lực thực sự chỉ là yếu tố may mắn. Chào anh, Đầu tiên quan điểm của tôi cũng đồng tình với anh về vấn đề học và thi cử. Vì sao chúng ta phải cần thi cử? Thậm chí đối với tôi thì cả bằng Đại học/Cao đẳng khỏi thi cũng được. Khi đó sẽ tạo ra áp lực cho các trường Đại học/Cao đẳng cũng như là của công ty. Các công ty thì áp lực nhân sự sẽ đè nặng lên và tất nhiên khi có áp lực sẽ có phát triển (hoặc sụp đổ nếu như không theo được yêu cầu của xã hội), khi đó số lượng của các ứng viên sẽ có nhiều và bộ phận nhân sự sẽ hoạt động với mức tối đa nhầm lấy về những nhân tài cho chính mình. Còn về các trường ĐH/CĐ thì sẽ phải làm thế nào để có thể đào tạo tốt nhất cho sinh viên của mình. Vì sao ư? Vì đơn giản nếu như các nhà tuyển dụng thấy sự kém cỏi của các sinh viên của trường bạn thì tất nhiên những sinh viên của trường bạn sẽ mất đi những cơ hội mà thật ra rất có thể họ sẽ nắm được. Còn nếu các bạn nói điều này sẽ bất công cho các sinh viên giỏi ở trong những trường đó ư? Cuộc sống này đã ai cho ai cái gì công bằng? Khi sinh ra có người tư duy nhanh nhạy, có người lại không tốt, có người đã phải vất vả mưu sinh từ khi còn nhỏ, lại cũng có người chỉ cần nằm dài ra ăn chơi cũng đủ sống sung túc. Tôi đã từng được đọc một số sách đã nói rằng: "Vận khí là một phần của thực lực" nếu đã vậy vì sao chúng ta phải tạo ra sự công bằng "ảo" như hiện nay. Vậy cái chúng ta được là gì? Là hàng loạt các cử nhân/kỹ sư kém chất lượng, hàng loạt các cử nhân/kỹ sư thậm chí có thể có cả thạc sĩ thất nghiệp. Vì sao à, có thể vì họ không có năng lực, cũng có thể vì họ xui xẻo do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhưng cái tích cực chính là chúng ta có được một đội ngũ lành nghề chuyên nghiệp, họ là những người đam mê, họ đã bỏ đi những cái họ không thích để đến với cái họ thích đó là điều tuyệt vời đến như thế nào. Nhưng tôi nghĩ đến vấn đề những người họ không thích học nhưng vẫn bị ép học như hiện nay, họ có được những gì? Cá nhân tôi cho rằng họ có nhiều cái họ không thích, không cần và thiếu nhiều cái họ cần. Thử hỏi, với lượng kiến thức nhiều như hiện nay thì thời gian đâu để họ học các kỹ năng sống, kỹ năng đoàn thể, các kỹ năng cần thiết để làm người. Tôi thường hay đọc sách và truyện thư giãn, thường hay thấy trong các tiểu thuyết Trung Quốc: Khi mà có một bí kíp cao cấp hơn thường hay yêu cầu phải phế bỏ võ công cũ. Đó là một hệ lụy tất yếu nếu như muốn phát triển. Chúng ta phải phế rồi lại lập thôi. Học không phải là để biết tất cả, học là để được biết cái mình muốn biết, như thế là được đi học. Còn chúng ta là đang bị đi học. Cảm ơn bài viết rất hay của anh! 2 chữ cho gọn: "No Way" Tôi nhất trí với nhiều ý kiến nêu ở trên. Tôi cứ băn khoăn mãi, tại sao vấn đề đơn giản mà những người có trách nhiệm "không chịu" hiểu, đó là nguyên nhân nền giáo dục của chúng ta yếu kém, không đào tạo được nguồn nhân lực có chất lượng, không phải vấn đề chúng ta tổ chức thi tốt nghiệp phổ thông và thi đại học như thế nào, mà là ở bậc đại học và sau đại học, thầy "chạy sô", trò "chạy" điểm, học hành làng nhàng cũng ra trường; phương pháp giảng dạy lạc hậu. Trong khi đó, chương trình phổ thông quá nặng, học sinh học thêm quá nhiều, không "lớn" được. Học chỉ cốt thi vào được đại học, vào đại học rồi, phần lớn sinh viên bỏ bê. Các trường đại học danh tiếng ở nước ngoài, đầu vào đại học dễ hơn ở VN, nhưng học để ra được trường rất khó. Những học sinh có năng lực hạn chế, tự lượng khả năng không học được, họ sẽ chẳng vào đại học. Tiết kiệm nguồn lực tài chính và nhân lực cho xã hội. Theo quan điểm của tôi, cái cần khắc phục ở nền giáo dục nước ta không phải là nên hay không nên tổ chức các kì thi, nên hay không nên đánh giá học sinh dựa trên điểm số. Mà cái cần nói ở đây là giảm bớt áp lực học tập cho các em học sinh. Thay vì dạy cho các em tất cả các kiến thức mang tính hàn lâm của tất cả các môn học, tại sao chúng ta không tìm ra những điểm mạnh, những niềm đam mê của các em, qua đó phát triển niềm đam mê đó lên. Đó mới chính là nhiệm vụ của giáo dục. Khi tôi lên cấp 3 thật đáng buồn khi nhìn vào thời khóa biểu không còn những môn mỹ thuật, âm nhạc những môn học khơi dậy sáng tạo ở học sinh thay vào đó là số tiết các môn toán, lý, hóa... tăng lên. Vô tình biến giáo dục thành huấn luyện để tạo ra những chú robot như nhau hoàn toàn. Chúng ta bắt con trẻ lớn lên theo một khuôn đúc ngay từ khi nó chập chững bước vào trường học. Em phải viết bằng tay phải, em không được vẽ vào sau vở...thử hỏi nếu cứ đi theo một khuôn khổ ấy thì làm sao có được thiên tài. Hiện nay bệnh chung của nhiều thanh niên là dù đã trải qua mười mấy năm học mà không biết mình muốn cái gì, mình sinh ra là để làm gì? Một sự giáo dục không mục đích và áp lực thành tích từ các bậc phụ huynh và nhà trường đã khiến nhiều bạn bị cuốn theo chiều gió, chỉ biết đến trường đi học được điểm cao mà không cần biết lí do. Ngẫm thấy sống như vậy thật là vô nghĩa. Rất tâm đắc với suy nghĩ của anh.