Ký ức ga Hàng Cỏ Chiếc đồng hồ này đặc biệt gắn bó với cuộc đời bà Lê Thị Yến. Bà từng là Tổ trưởng Tổ đồng hồ của Bưu điện Hà Nội, người đã tự tay tham gia thiết kế, lắp ráp chiếc đồng hồ trên nóc Bưu điện Hà Nội và quản lý nó trong suốt gần 30 năm, cho đến khi nghỉ hưu.Bà Yến kể với tôi, Hà Nội từ thời Pháp có 6 cái đồng hồ công cộng cho dân chúng đạp xe đến xem giờ: đồng hồ gắn trên Bách hóa Tổng hợp (nay là Tràng Tiền Plaza), ga Hàng Cỏ, Nhà thờ Lớn, cột đồng hồ Cửa Nam, cột đồng hồ chân cầu Long Biên, cột đồng hồ Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục... Nay chỉ còn ở ga Hàng Cỏ và Nhà thờ Lớn.Đồng hồ Bưu điện, chiếc đồng hồ thân thuộc nhất với dân thủ đô bây giờ, cũng được lấy giờ từ đồng hồ Ga. 12 giờ trưa ngày 2/9/1978 là lần đầu tiên tiếng chuông đồng hồ trên nóc tòa nhà Bưu điện vang lên. Hôm ấy, bà Yến đạp xe từ ngõ chợ Khâm Thiên, xem đồng hồ ga Hàng Cỏ để dò lại chiếc đồng hồ đeo tay của bà. Rồi bà đạp xe lên bưu điện, căn lại giờ ở đồng hồ bưu điện đã chuẩn theo đồng hồ đeo tay chưa.Thỉnh thoảng bà vẫn đạp xe một vòng qua ga Hàng Cỏ, Nhà thờ Lớn, đồng hồ Bưu điện rồi lại về ngõ chợ, có khi còn gọi điện cho tổ đồng hồ nhắc chỉnh lại kim hay bật đèn đồng hồ lên cho dân xem.Với nhiều người, ga Hàng Cỏ là của chung, nơi chị hàng xén, anh bộ đội, cô nhân viên văn phòng ngoài việc vào mua vé tàu còn có thể ngồi uống chén trà, ăn kẹo lạc, hay chỉ để chợt nhớ lại một câu bồi hồi “Sân ga chiều em đi” trong thơ Xuân Quỳnh.Ga là của mọi người đã đến và đi qua Hà Nội.Theo kiến trúc sư Lê Phước Anh, ở Montreal, Canada có khu vực cảng cũ, là một phần của thành phố cổ. Khi cảng mới được mở ra ở nơi khác, chính quyền mở cuộc trưng cầu dân ý để người dân quyết định nơi đây sẽ là cái gì.Vòng một của trưng cầu dân ý sẽ cho ý kiến về việc họ muốn khu vực có bao nhiêu phần trăm là cây xanh, bao nhiêu phần trăm là bảo tàng, khu thương mại, không gian vui chơi, khu triển lãm, sân trượt băng… Phiếu của chuyên gia, người dân địa phương sẽ có trọng số cao hơn dân nơi khác. Khi đã biết người dân muốn cảng cũ thành cái gì, các kiến trúc sư sẽ tham gia thiết kế, lượng hóa mô hình ấy. Cuộc bỏ phiếu lần hai là để người dân chấm phương án thiết kế họ muốn nhất.Không riêng ở Montreal, các dự án công cộng ở nhiều nước phát triển đều được quyết định bởi dân chúng như vậy.Còn ga Hà Nội thì sao? Tôi thấy “dự án đang được lấy ý kiến các bộ, ngành”. Tôi cũng đang tự hỏi bộ ngành liệu có quan tâm và có can hệ đến ga Hà Nội nhiều như dân không? Đặc biệt đó là những người sinh ra và lớn lên với tiếng còi, hay sinh kế bao đời bám theo những chuyến tàu. Bà Yến bảo: “Ngày xưa Hà Nội vắng lắm, mãi chợ Mơ cũng nghe thấy tiếng còi tàu”.Hô hào bản sắc trong nhiều trường hợp cũng là chủ quan, đôi khi nó còn thể hiện sự tự ti mặc cảm, gây ngộ nhận và kìm hãm sự phát triển. Hà Nội không nhất thiết cứ phải mãi rêu phong lụp xụp, nơi chuột có thể mở tiệc và người thì khó thở. Nhưng Hà Nội cũng không cần giống Tokyo, mọi thứ phải lao lên càng gần trời xanh càng tốt. Hà Nội tất nhiên có thể giống Paris, các kiến trúc đình chùa thời phong kiến, kiến trúc Pháp thời thực dân, kiến trúc thời bao cấp hay thời mở cửa hài hòa ở nội đô và tất cả kiến trúc cao và hiện đại đều được “mời” ra ngoại vi.Nếu coi ký ức về tiếng còi tàu, về đoàn người tay xách nách mang, về nhà ga đã bị bom tàn phá và xây lại sau cuộc chiến là một di sản, một giá trị thì cũng không sai. Nhưng giá trị ấy có quan trọng hay không lại phụ thuộc thước đo của mỗi người.Việc tồn tại của ga Hà Nội vẫn có thể mang giá trị kinh tế khi về lâu dài, Hà Nội sẽ phải xây dựng hệ thống tàu điện ngầm, hệ thống đường sắt cần một trung tâm. Và không nơi nào xứng đáng mang danh hiệu nhà ga trung tâm hơn ga Hà Nội. Nhà ga trung tâm không chỉ là một di sản quá khứ, nó còn có thể trở thành nơi hiệu quả trong kiến trúc đô thị và đời sống người dân. Tất nhiên, là khi người ra quyết định có đủ quyết tâm.Người ta sẽ hỏi: cứ hô hào bảo tồn, thì cái dĩ vãng rêu phong ấy có sinh lợi không? Đất vàng nằm đó, không người này thì người kia muốn. Vậy ai sẽ trả lời câu hỏi của công chúng: đất đó được đổi với giá nào, cái lợi thu được có phân phối hài hòa cho dân chúng hay không?Phát triển bền vững là tạo cơ hội đồng đều cho mọi người. Người nghèo đôi khi không phải bởi thu nhập thấp mà còn cơ hội không bao giờ đến tay.Người ta sẽ nói người giàu không có nghĩa vụ giải thích cho sự khó chịu của người nghèo. Đó là lý do ta cần chính quyền. Chính quyền đầu tiên phải trả lời quy hoạch chung về thẩm mỹ đô thị của Hà Nội trong dài hạn là gì? Chính quyền sẽ giúp các bản quy hoạch cơ hội không đè bẹp mọi giá trị (mà nếu may mắn ký ức cũng là một giá trị được tính vào đó). Nhờ có chính quyền điều phối, người dân của đại đô thị Hà Nội trong tương lai sẽ cảm thấy những nơi công cộng của Hà Nội cũ có phần cho mình.Dân Montreal được ra đề bài cho chính quyền và chuyên gia. Còn người dân Việt Nam không được cơ hội ấy. Việc đó có lẽ chính quyền với nhà đầu tư bàn riêng với nhau. Chợ Mơ, cảng Ba son, khu Cao Xà Lá… nhiều công trình công cộng có giá trị văn hóa và lịch sử đã “lặng lẽ” trở thành nhà cao tầng, khu trung tâm thương mại, căn hộ cao cấp giá triệu đô.Xóa sạch thành phố để xây cao ốc chưa chắc là lựa chọn sai, nhưng chắc chắn là lựa chọn dễ dàng. Liệu có lựa chọn nào khác, bắt người ta phải động não, nên đã bị bỏ qua? Hà Nội hay nhìn cả Tp HCM cũng thế, quy hoạch chán lắm. Tầm nhìn hạn hẹp, suốt ngày đổ tại cho cơ chế, nào là giải phòng mặt bằng, nào là do không đủ ngân sách, .. Chẳng hiểu họ kiến trúc sư cái gì nữa, giáo sư tiến sỹ ở chỗ nào mà để quy hoạch như vậy. Tôi nghĩ không phải là dẹp các tòa nhà như Ga Hàng Cỏ hàng cỏ, chợ Mơ,... mà phải dẹp được những con người, tư duy đó đi trước khi mới khá lên được. Cần phải có "luật trưng cầu dân ý".Đặc biệt là những thứ liên quan đến văn hóa, lịch sử. HỒNG PHÚC.NÓI LÊN TẤT CẢ.Ý NGHĨA .RẤT HAY Rất thích câu "Liệu có lựa chọn nào khác, bắt người ta phải động não, nên đã bị bỏ qua?". Nhưng có lẽ không chỉ đơn giản là do lười động não đâu ạ, có thể các lựa chọn khác khiến người ta chẳng được gì! Người có kiến thức văn hóa,lịch sử thì không có tiếng nói. Người "trúng thầu"/được phép cải tạo thì thừa tiền nhưng lại xem nhẹ văn hóa-tinh thần! Haizz!... Ở thế hệ chúng tôi U50 , có rất nhiều người đã lên vợ thành chồng và hạnh phúc nhờ có cái ga Hàng cỏ (ga Hanoi) này đấy . Họ là những sinh viên , bộ đội , công nhân ở các tỉnh về Hà nội học tập và công tác. Có những chiều thứ 7 được nghỉ , họ về quê bằng tàu, họ gặp nhau ở ga, và họ yêu nhau từ cái nhìn sét đánh . Ga Hà nội và cầu Long biên thật tuyệt vời ! Không nên xóa sổ nhà ga, nhưng cần cải tạo lại không nó lem nhem quá. Bài viết rất ý nghĩa, xây mới không có nghĩa là xóa bỏ tất cả cái cũ, còn giá trị văn hóa tinh thần , lịch sử nữa. Kinh tế quyết định tất cả các bạn ạ. Chỉ khi nào các nhà quản lý quan tâm đến Văn hóa thay vì kinh tế, khi đó mới có chuyện bảo tồn các đia danh lịch sử. Like cái kết: xóa sạch không có nghĩa là sai, nhưng chắc chắn là lựa chọn dễ dàng. bài của Hồng Phúc rất hay và ý nghĩa , nên chăng tất cả những nhà lãnh đạo những chuyên gia cực kỳ giỏi nên đọc, học và ngẫm. Tôi chỉ có ý kiến thế này, lấy ví dụ Montreal thì ổn nhưng so sánh dân Montreal với dân VN nói chung, người HN nói riêng và đặc biệt là người dân xung quanh ga Hà Nội thì rất khập khiễng. Mặt bằng văn hóa khác biệt, trình độ dân trí khác biệt. Lấy ý kiến của người dân ở thời điểm hiện tại thì đúng là tự đưa đầu vào thòng lọng. Tôi cũng là dân, không phải quan. Tôi rất không thích quy hoạch như HN đang làm, càng ngày càng bế tắc cả nghĩa đen và bóng. Nhưng tôi đánh giá cao sự phát triển về dân trí hơn là nói chung chung ngoài thế giới rồi áp vào VN như tác giả, khó lắm, không đơn giản đâu nhé. Bởi nếu dân trí nâng cao, lấy ý kiến trong dân mới chuẩn và chính xác, còn hiện tại, xin đừng, chỉ có loạn thêm. Nhà ga Hà Nội không chỉ gắn với người Hà Nội mà còn gắn với người dân cả nước. Nhớ lắm chứ.... 6 cái đồng hồ , giờ chỉ còn 2 cái...., mà nó vẫn chạy tốt từ thời Pháp đến giờ... Ôi, xin đừng phá bỏ, hãy giữ lại đi, để khi những người con xa trở về vẫn nhìn thấy hình ảnh thân thuong ngày thơ bé... Nhà ga trung tâm! Quá hay, sửa chữa lại cho phù hợp với công năng mới, dân muốn đi lại nơi xa, đến ga Hàng cỏ là có tàu, ô tô...tiện lắm. Đó mới chính là công trình vì dân Khi có tàu điện ngầm, Ga Hà Nội chắc chắn sẽ là Ga Trung Tâm. Phía trên vẫn là ga đường sắt đã hiện đại hóa. Các nước không ai bỏ ga tàu hỏa dù nó nằm ngay trung tâm Thủ Đô. ví dụ Paris có 4 ga nội thành : Gare Paris Est, Gare Paris Nord, Gare Paris Montparnasse, Gare Paris, Paris Gare de Lion, Gare Paris Montparnasse Vaug và vài ga ngoại ô của Paris. Tất cả các ga đều kết nối vào mạng Metro, vô cùng thuận tiện để đi lại và đi hầu như mọi hướng. Đi làm các trung tâm 50-60 km, cứ tàu hỏa mà đi, rất tuyệt. Xa liên tình tàu TGV cũng có tàu nhanh cũng có. Không ai bỏ ga đi cả, và ga đều có mái che. Nếu ga Hà Nội cũng được vậy, thì quá tốt. tất nhiên nhìn xa hơn khi có kinh phí, hành lang đường sắt sẽ các xa nhà ở và có rào chắn vững chắc. Đường sắt cần đổi mới hiện đại hóa, tăng tốc độ, còn tương lai.