Tham nhũng khối tư nhân Hầu hết ứng viên nhiều kinh nghiệm, đều từng làm việc ở các doanh nghiệp nhà nước. Vị trí này trở thành cạnh tranh nhất trong đợt tuyển dụng hàng trăm người năm đó. Ở cao trào cuộc đua, một người đến gặp phụ trách tuyển dụng của chúng tôi và nói rằng, nếu được nhận vào làm thủ kho thì không nhận lương anh cũng làm.Tôi khá sốc. Vậy thì người ta xin vào đây làm gì? Tìm hiểu ra mới hay. Anh ta nghĩ giống như cách ở chỗ cũ, anh sẽ sống khoẻ. Làm thủ kho không phải chỉ là canh kho hàng, theo dõi nhập, xuất hàng và hưởng lương cứng mà là bằng những mánh lới đã quen thuộc, họ vẫn kiếm được lợi mà mối lợi đó lớn hơn lương. Nếu mua vật tư, anh ta có thể móc nối với các đơn vị cung ứng thống nhất sự ăn chia ở giá đầu vào. Nếu xuất hàng đi, chỉ cần nghĩ ra lý do trì hoãn một chút là có thể được nhận tiền cám ơn từ phía kia. Nếu móc nối với nhân viên khác và đối tác thì còn có nhiều nguồn thu khác. Anh ta cho rằng “màu mè” đem lại từ công việc đó mới là nguồn thu nhập đáng mong đợi, vài triệu tiền lương không bõ bèn gì. Tôi mới hiểu ra, có câu “Giàu thủ kho, no nhà bếp” từ thời bao cấp là thế.Tôi đã không tuyển người đó vào vị trí thủ kho. Dù đã phỏng vấn rất kỹ và tuyển một người khác, nhiều năm nay vị trí thủ kho vẫn luôn là một trong những ghế nóng gây đau đầu với các nhà máy của chúng tôi ở ba miền.Một lần, chính giám đốc một công ty tư nhân kể tôi nghe: đã chốt giá xong với đối tác cung ứng vật tư cho mình, nhưng sau đó lại “phím” cho anh thủ kho đòi thêm “tiền cà phê” của đối tác cho mỗi tấn hàng nhập vào. Đối tác đồng ý.Trước sự băn khoăn của tôi, ông nói: “Đó là văn hóa của người Việt. Họ có thêm một chút thì mới có động lực để làm việc với tôi. Và tôi thì chẳng mất gì. Ở phía kia, các doanh nghiệp cung ứng luôn có tâm lý muốn mọi việc nhanh chóng”.Tôi chia sẻ với một số doanh nhân khác, họ thừa nhận chuyện này không có gì lạ. Đôi khi thủ kho, kế toán, văn phòng cố tình làm chậm đi một tí thủ tục, làm giao dịch khó đi một chút; tài xế vận chuyển chậm trễ hơn một tí; cô gái thủ quỹ xuất tiền trễ hơn mấy ngày vì lý do bận việc. Đối tác, khách hàng thấy vậy tìm cách mời bao thuốc, ít tiền cà phê thì cô kế toán thanh toán tiền rất nhanh và anh tài xế chở hàng đúng hẹn.“Hoa hồng” này khác với cụm từ "phí hoa hồng" (commission fee) ở những nước phát triển. Vì hoa hồng của họ được luật quy định chi tiết và công khai. Có những nghề sống bằng hoa hồng như môi giới chứng khoán, nhà đất, bảo hiểm… Còn hoa hồng ở Việt Nam là một loại “lệ”. Nó được thương thảo với bất kể tỷ lệ, giá nào, hình thức nào, lĩnh vực nào, từ văn phòng phẩm, dược phẩm, y tế, giáo dục, đến xây dựng, thậm chí cả những dự án xã hội, từ thiện.Văn hóa này có cả trong công ty cổ phần, các doanh nghiệp FDI hoặc tổ chức 100% nước ngoài. Vì sao? Đa số công ty nước ngoài đưa người quản lý ở nước ngoài sang. Người này thường không rõ về tập quán nước sở tại nên đội ngũ người Việt làm thuê đôi khi trở thành quyền lực và lũng đoạn hơn cả ông sếp. Mức hoa hồng đặt ra cho đối tác, nhà cung cấp được quyết bởi người đứng đầu khâu nào đó và sau đó được chia cho những người liên quan.Khi chúng tôi tham gia một số dự án lớn có yếu tố nước ngoài, dù nhà quản lý nước ngoài rất minh bạch nhưng những người Việt phụ trách bộ phận vẫn đứng ra vòi vĩnh. Là đối tác, nhà cung cấp, nếu mình không cho họ cái họ muốn, họ tìm cách đẩy mình ra. Một số quản lý nước ngoài biết, tìm cách ngăn chặn. Có lần, họ sa thải cả một dàn cán bộ cấp trung người địa phương. Nhưng nhóm mới sau một thời gian lại lũng đoạn như nhóm trước.Người ta nói nhiều đến câu chuyện tham nhũng trong môi trường công nhưng ít nhắc đến tham nhũng trong khu vực tư nhân.Tham nhũng không chỉ xảy ra ở những cơ quan công quyền, những nơi dịch vụ công như bệnh viện trường học mà những hành vi tiêu cực đang len lỏi trong mọi ngõ ngách của đời sống. Nó làm đạo đức văn hóa xã hội càng ngày càng đi xuống. Nhưng vấn đề lớn hơn chính là tất cả đều nghĩ rằng thói quen đó là chuyện bình thường.Ở một số nước có văn hóa tiền tip, nhưng nó vận hành theo một quy tắc rõ ràng. Cái gì là tip khác với việc ngửa tay gợi ý xin tiền hay làm mọi cách để kiếm tiền thêm ngoài thù lao là mình xứng đáng.Nhiều người không cảm thấy việc nói ra câu gợi ý là đáng xấu hổ hoặc vi phạm vào phạm trù đạo đức.Tôi không dám vơ đũa cả nắm. Ngày càng có nhiều doanh nghiệp tư nhân hay nước ngoài có quy tắc rất nghiêm và chặt về phòng chống tham nhũng nội bộ. Họ yêu cầu đối tác, nhân viên phải ký kết và thực hiện nghiêm. Trong đó quy định rất rõ cấm tuyệt đối và có các biện pháp chế tài việc “chia chác”, đi ăn uống với đối tác hay nhận quà, kể cả quà tết, quà theo các ngày lễ.Khi văn hóa hoa hồng đã thành lệ và được thừa nhận bởi hành động của nhiều người thì sự liêm chính sẽ sống sót nhờ cơ may ở “quan niệm đạo đức cá nhân” của từng người.Đinh Hồng Kỳ Cám ơn tác giả đã chỉ ra được lý do tại sao Việt Nam nghèo ổn định. Đúng là có nhiều công ty như vậy nhưng thân em đi làm kế toán gần hai chục năm chưa bao giờ biết gây khó dễ khi thanh toán để vòi tiền khách hàng! Tác giả Đinh Hồng Kỳ chưa nói đến chuyện gửi giá trong Hợp đồng nhỉ, chưa có thống kê nào về tỷ lệ Hợp đồng được gửi giá, nhưng thực tế thì khá nhiều. Đó cũng là nỗi khổ của những đơn vị bán hàng, vì phải chật vật với chuyện hạch toán kế toán mà thiếu chứng từ đầu vào. Phần tiền trả lại cho khách mua thì phải viết trong hóa đơn, phải nộp thuế VAT, và đáng lẽ ra số tiền ấy không phải là lãi của DN nhưng khi hạch toán thì nó trở thành lãi và phải nộp thuế TNDN, thật mệt mỏi và khổ sở cho kế toán và chủ DN. Tiền ấy có phải là tham nhũng không? Nên thay thế những “hô hào tự giác”, và “giáo dục ý thức”, cùng với những “kiểm điểm, cảnh cáo rút kinh nghiệm” và ngay cả đuổi việc bằng những quy định cụ thể, đầy đủ và quy trình chặt chẽ. Khi có người vi phạm thực xử lý công khai và bình đẳng, không thiên vị ai vì bất cứ lý do gì. Trong mọi trường hợp, cấp trên phải là người nêu gương trước. Gia đình như vậy sẽ trở nên nền nếp, xã hội như vậy sẽ dần trong sạch trở lại. Tui cho rằng đây la vấn đề quản trị doanh nghiệp, phụ thuộc vào trình độ của người đứng đầu doanh nghiệp hoặc bộ phận quản trị nhân sự, đó là chuyện bên trong của từng DN và không quá khó để có thể giải quyết ở khối tư nhân hoặc nước ngoài. Vấn đề tham nhũng ở khối tư nhân cực kỳ nghiêm trọng hơn khi nó do chính những quan chức kín kẽ lập nên và sự câu kết của nhóm thân hữu bao gồm "hậu duệ","huynh đệ", " quan hệ" và "tiền tệ" nhóm này trực tiếp tham nhũng chính sách và vật chất, tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu minh bạch, công bằng, sự bất bình đẳng trong tiếp cận thông tin , nguồn lực, nó còn buộc một số khác phải tham nhũng đưa hối lộ nếu muốn có việc để làm dưới dạng là thầu phụ, hoặc mua lại thầu với giá rẻ mạt. đây mới chính là nhóm làm hủy hoại mội trường kinh doanh, suy yếu kinh tế, khoảng cách giàu nghèo, bất bình đẳng, tội phạm bảo kê.... mà tiếp cận nó chỉ là một hướng tấn công, thật sự cái gốc là bên trong, tay to mặt bự Bài viết rất hay. Tôi đã làm qua nhiều doanh nghiệp FDI và Vietnam, chưa thấy doanh nghiệp nào trong sạch về tham nhũng, kể cả người đứng đầu như Chủ tịch, Tổng giám đốc( kể cả người Việt và người nước ngoài. Họ luôn tìm kiếm các lợi ích từ khách hàng và công ty cho cá nhân họ. Chủ tịch kiêm TGĐ vẫn ký nhiều hợp đồng quảng cáo nhiều tỷ rồi nhận lại quả, tiền đó lại mua cổ phiếu...Các công ty oto thì các cấp lãnh đạo nhận tiền từ đại lý....để cho đại lý nhiều ưu đãi..Ai tiêu diệt được nạn này ở VN, tôi xin làm việc không lương cho họ. Tham nhũng cũng tựa như ung thư,ngấm ngầm-dai dẳng; phát hiện sớm còn cơ may tìm lối thoát,để muộn thì gần như "Vô phương cứu chữa"! Phòng bệnh hơn chữa bệnh là vì vậy! Bạn bè mình có nhiều người mở mồm ra là bảo ghét tham nhũm lắm, nhưng luôn có những mánh khoé với các khoản tiền của công ty họ. Tham ở đâu cũng vây, đều là tham. Cơ bản là khi họ không có cơ hội tham thôi, có cơ hội là ăn hết của người khác! Bài viết của anh hay quá , phản ánh được nhiều bức xúc của các doanh nghiệp nhất là các đơn vị thầu như cty em ! Thay vào giáo dục ý thức . ba mẹ là những người tiếp tay cho con cái làm những điều ấy.. ngồi đâu cũng nghe ba mẹ oán oán câu mà thấy xấu hổ vô cùng.. lương nó bao nhiêu con.. chủ yếu kiếm thêm.. trời ạ... làm cái ngành dịch vụ nhìn đâu cũng thấy commission.. không có không làm.. cho ít cũng nói ít hơn bên khác.. giáo dục bậc đại học trở lên và lanh khôn thấy rõ.. chắc do sự lanh khôn đó mà dùng trí khôn đi ngược chiều với đạo đức.... Bài viết rât hay, các ông chủ tư nhân đừng chủ quan, những vị trí nhạy cảm cần coi chừng, tốt nhất là xây dựng văn hóa doanh nghiệp ngay từ đầu để dạy cho người lao động. Nó đã là luật bất thành văn rồi khó chống lắm . Những thập niên cuối của thế kỷ 20 làm gì có những việc này. Từ 1/1/2018 khi BLHS 2015 có hiệu lực, những hành vi tham nhũng thế này có thể xử lý hình sự, không phân biệt công hay tư nhé! Đây là tham ô không phải tham nhũng. Tham nhũng cần cả quyền lực cao hơn để áp đặt và thường chỉ có trong cơ quan công quyền (tham nhũng = tham ô và nhũng nhiễu)! :)