Chiếc áo và sinh mệnh Em rất thích một chiếc áo khoác màu trắng nhưng ngần ngại không dám lấy. Rồi cuối cùng em quyết định xin một chiếc áo màu đen. Hỏi ra mới biết là em sợ không có xà phòng để giặt áo màu trắng. Mặc áo đen thì được lâu ngày hơn. Đó sẽ là chiếc áo ấm lành lặn duy nhất mà em có.Cô bé ấy mồ côi cha mẹ, chỉ có một người anh đang tha hương thỉnh thoảng mới có điều kiện chăm được em. Đứa trẻ mới mười tuổi đầu, nhưng đã phải tính toán, mang ý thức rằng một nhúm xà phòng cũng không miễn phí. Chúng tôi quyết định tặng em cả hai chiếc áo, màu trắng và màu đen.Lũ trẻ nhận quần áo, phần lớn đều có ý thức chọn áo dài hơn người một chút, để sang năm, sang năm sau nữa khi đã cao lên, vẫn có thể mặc được.Chiếc áo trắng và áo đen mà cô bé tần ngần lựa chọn, hoàn toàn không phải là một vấn đề xã hội. Nhưng với đứa nhỏ, nó lại là một vấn đề tinh thần lớn.Tôi nhớ lại câu chuyện này khi đọc về em học sinh lớp 6 đã treo cổ tự tử ở Gia Lai. Câu chuyện đau buồn diễn ra ngay trước thềm khai giảng năm học mới. Người nhà nói, em buồn vì không có áo mới mặc đi học còn gia đình thì chưa có điều kiện để mua.Cái nghèo có muôn vàn bộ mặt. Những hệ quả nó tạo ra có muôn hình vạn trạng mà chính sách không thể nắm bắt hết được. Chúng ta chỉ có một “chuẩn nghèo chính sách” - được đo đếm bằng mức sống tối thiểu - chứ các cơ quan chức năng không thể đo đếm nỗi niềm của một đứa trẻ con trước manh áo mới, nghĩ đến xà phòng giặt, nghĩ đến sự xấu hổ trước bạn bè, nghĩ đến đủ loại bi kịch tinh thần của lũ trẻ.Tôi nói chuyện với cán bộ xã bên lề một cái đám ma ở Cao Bằng. Hai chị em người Mông, đều đang học tiểu học, bỗng một buổi trưa đi học về ăn lá ngón. Chuyện bi thương nhưng cán bộ xã chỉ biết nở những nụ cười méo mó. Họ bất lực, hoàn toàn không biết phải đối mặt với những vấn đề như thế ra sao; thậm chí sẽ không ai có thể biết được tại sao chúng quyết định tự tử. Người ta bảo, chúng đi học về, mở nồi chưa thấy cha mẹ nấu cơm, bèn ăn lá ngón.Những bi kịch như thế, tất nhiên không thể giải quyết bằng chính sách vĩ mô. Chúng nói lên sự cần thiết của các tổ chức xã hội, các đoàn thể dân sự. Như là đoàn từ thiện mà tôi đã đi năm nào: dẫu sao, chúng tôi cũng có thể ngồi đó, để nghe chuyện của một bé gái về cái áo trắng mà em thích.Và chính sách lên tiếng chính ở khúc này: mỗi năm, các nhóm dân sự lớn tại nước ta quyên góp và phân phối hàng trăm tấn hàng hoá, quần áo đến những người nghèo, thực hiện rất nhiều chương trình hỗ trợ cả về vật chất lẫn tinh thần, đến những thứ mà chính sách chưa lo nổi, như là tấm áo mới hay là chiếc đồ chơi. Nhưng họ gặp một rào cản khủng khiếp khi muốn được hoạt động chính danh.Hệ thống pháp luật dường như không khuyến khích các đoàn thể ngoài nhà nước. Luật về Hội đã bàn 23 năm nay chưa quyết. Dự thảo Luật hội mới nhất thậm chí còn những quy định kiểu không được lập các hội có cùng chức năng với hội đã hoạt động. Hiểu nôm na là nếu đã có hội nào đó lo áo ấm cho học sinh nghèo tỉnh Tuyên Quang thì tôi sẽ không được lập nữa. Dù không ai lo hết được.Tôi biết có những nhóm từ nhiều năm nay, đã hỗ trợ đời sống cho hàng chục nghìn đứa trẻ nghèo, chật vật lắm không xin được một tờ giấy phép. Có nhóm khác, mỗi năm thăm khám và phẫu thuật cho hàng trăm trẻ em nghèo, phải đi “nương nhờ” vào tổ chức lớn để hoạt động chứ không có tư cách riêng. Có nhóm đã dạy chữ cho hàng trăm người câm điếc, nhưng hồ sơ xin tư cách pháp nhân xếp lên đã cao gần một mét… Họ nhận tiền bằng tài khoản cá nhân, tự phát, không được thừa nhận, không bị quản lý.Cuối cùng thì phần lớn hoạt động công ích xã hội ở nước ta, nếu không phải do các tổ chức chính trị xã hội, thì đều đang “ngoài vòng pháp luật”.Những bi kịch về “tấm áo mới” ở Gia Lai nói lên sự bức thiết của việc có những sức mạnh ngoài Nhà nước, lấp vào các khoảng trống mà chính sách không thể lo hết được, chạm tới được cuộc sống của từng con người trong xã hội thay vì đo đếm họ bằng các phép toán vĩ mô. Nhưng nếu ngày mai, tôi muốn lập một hội và quyên góp áo mới cho các em đến trường, thì đơn giản là tôi đang làm một việc tự phát, ngoài vòng pháp luật.Đức Hoàng Chính quyền muốn quản lý tất cả nhưng không ôm nổi, thả ra lại sợ các hội từ thiện họ làm tốt hơn mình, "mất uy tín lắm", vậy mới gây khó khăn không cấp phép cho các hội hoạt động; đó là tư duy mang đậm tính cách của người nông dân. Hãy đổi mới đi các ông ơi cho dân được nhờ Tụi nhỏ không cần cái gì to lớn lắm đâu. Chỉ cần có người quan tâm tụi nó là hạnh phúc rồi. Có lần mình đi đến 1 mái ấm cùng nhóm bạn dịp Trung thu. Tụi mình diễn kịch, ca hát, chơi trò chơi cùng đám nhóc. Chúng vui lắm. Chúng nói sáng tới giờ có nhiều đoàn người tới nhưng chỉ quyên tiền, xếp hàng chụp hình rồi về. Chúng thích được vui chơi hơn, được quan tâm hơn. Mình thấy comment của mình chẳng liên quan gì bài viết này nhưng tự nhiên cảm xúc tràn về nên viết thôi Tôi rất thích những bài viết của Đức Hoàng, đọc xong cứ thấy xót xa trong lòng & mang cả cảm giác tức giận với những kẻ đang hàng ngày lãng phí hàng trăm, hàng ngàn tỷ. Các nhà quản lý của chúng ta bị "khô cứng" mất rồi. Họ chỉ quan tâm đến những con số thống kê, đến những gì cân đong đo đếm được để lập kế hoạch, xin cấp vốn, báo cáo hoàn thành kế hoạch và vẽ biểu đồ thành tích năm sau cao hơn năm trước. Đây là nét chung không chỉ ở miền núi, nông thôn và thành thị, chỉ có khác là từ thành thị càng đi xa càng thấy bệnh quan liêu này nặng hơn mà thôi. Giống như một bệnh viện ở Thanh Hóa : Khám chữa bệnh miễn phí cho người nghèo thì bị sở Y tế " bắt quả tang " và phạt cảnh cáo vì chưa có phong bao xin phép mà tự ý đi làm từ thiện 20 triệu đồng ! Một hệ thống pháp luật thừa nhận và tạo điều kiện để các hội nhóm hoạt động là cần thiết. Nhưng sự do dự của những nhà làm luật cũng phần nào nói lên sự thiếu tự tin về khả năng quản lý của cơ quan hữu trách về vấn đề này.Đồng thời, nhìn nhận vấn đề xa hơn, Hội nhóm nhỏ lẻ sẽ giúp lấp đầy các khoảng trống chính sách dễ dàng hơn nhưng vẫn có bất lợi là thiếu liên kết, manh múng nên không tận dụng được các nguồn lực của nhau và thiếu tầm nhìn chung về vấn đề họ đang cố giải quyết - thậm chí có thể dẫn tới xung đột về phương pháp.Giải pháp cần đưa ra đồng thời với việc cung cấp khung pháp lý cần thiết cho các hoạt đồng này là một cơ chế liên kết/liên lạc giữa các hội nhóm và giữa các hội nhóm với cơ quan phụ trách chính sách có liện quan để các bên có chung tầm nhìn, sáng tạo giải pháp, tận dụng nguồn lực - từ đó hoạt động hội nhóm sẽ hiệu quả và thiết thực hơn.Một phần không thể thiếu nữa là cách nhìn cẩu thì của tất cả các bên, không ngại bỏ đi cái tôi của mỗi bên trong thảo luận để cùng nhìn về lợi ít chung - hiện tại các hội nhóm và cơ quan chức năng nhiều khi còn có cái nhìn không thân thiện về nhau nên ít khi có được tiếng nói chung. Những người có trách nhiệm đã không lo hết được nhưng họ lại không muốn người khác làm tốt thay mình. Họ sợ xấu hổ, sợ thiếu trách nhiệm,...v,v. xã hội ta thực sự chưa công bằng. nhiều nơi lãng phí, nhiều nơi không có mà ăn. Ngẫm thật buồn cho thân phận những con người nghèo khó. Tôi có quen một nhóm bác sĩ chuyên khám bệnh và phát quà miễn phí cho các bệnh nhân nghèo ở vùng tỉnh. Thế nhưng, khâu xin giấy phép thật nhiêu khê. Họ nói đi các tỉng khác không thấy rắc rối như vậy. Sợ tôi không biết cách xin giấy phép, họ cũng thử liên hệ với các cấp của tỉnh tôi đang ở, nhưng kết quả không khả quan. Một vài cá nhân gần địa phương của tôi đã mời được các nhóm bác sĩ khám chữa bệnh từ thiện nhưng cũng trầy trật về thủ tục dù có "quen biết". Các quan chức nên ... vi hành về vùng quê mới thấy và cảm nhận phần nào nhu cầu liên quan tới cuộc sống và sinh mạng của con dân. Trong khi những nơi khác có khả năngchia sẻ với họ phần nào nhu cầu bức thiết ấy thì lại vướng... thủ tục. Thương dân nghèo lắm thay! Em hết sức đồng cảm với những chia sẻ của anh!Nói ra thì vô cùng lắm anh ạ. Nhưng ở một xã hội mà pháp luật thật sự vẫn còn chưa thật sự sát với mọi người, các quy định chỉ mang tính gò bó, khuôn mẫu ,...thì dù có thêm vài người nữa lên tiếng thì cũng không thay đổi được gì. Đức Hoàng luôn nói lên những bức xúc của xã hội. Cám ơn anh Nhà báo Đức Hoàng viết bài nào cũng thắm thúy và a962y tính nhân văn, đáng suy nghĩ, mong rằng những ÔNG QUAN các cấp đọc được bài báo này. Lại một bài viết đầy tình người của anh Hoàng. Anh viết "Họ nhận tiền bằng tài khoản cá nhân, tự phát, không được thừa nhận, không bị quản lý." Nhưng ngay chính cách anh dùng từ "không bị quản lý" chứ không phải "không được quản lý" đã thể hiện nhiều điều lắm anh ạ. Với một người đã từng mang tiền, mang quà ủng hộ các tổ chức tự phát, lẫn tổ chức chính danh, tuy không nhiều, tôi lại mong họ tiếp tục "không bị quản lý". Vì không bị quản lý mà những tổ chức tự phát lại có thể hết lòng vì người nghèo. Những tổ chức có quản lý hẳn hoi, 10 phần tiền đóng góp, tôi không biết đến được với người nghèo bao nhiêu (dĩ nhiên tôi không quy chụp cho tất cả những tổ chức chính danh). Có tổ chức, có quản lý thì tốt, nhưng ở cái ranh giới nhập nhằng sáng tối này, tôi không mong họ "bị quản lý" mà chỉ mong 10 phần tiền của mình đến được với người nghèo trọn vẹn hơn anh ạ. Mình ủng hộ các nhà hảo tâm .Nhưng mình có ý thế này,nếu tổ chức nào đứng ra thì chính ho phải từ tay trao cho những người nghèo nha.chứ gửi cho xã tổ chức trao thì đưa về mấy ông xã đã xúm vào chọn hết cái nào dùng được họ mang về cho con cháu họ rồi.chuyện này mình đã chứng kiến ở xã mình rồi.lúc đó người đói rét vẫn là đói,rách và rét Làm từ thiện vẫn có nhiều rào cản, thật vô lý. Thật tội cho những hoàn cảnh éo le khi họ luôn mong nhận được những thứ dù chỉ là bé nhỏ của các nhà hảo tâm.Việc gây ra những khó khăn đối với những hành động chính đáng ấy chính là sự VÔ TÂM và suy cho cùng đó là những hành động TỘI ÁC. Toi nghi Duc Hoang co "xam minh" .Are you fearless , man ?