'Nuôi heo' trên mạng Trong các nguồn tham khảo, bảng xếp hạng chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) hàng năm của tổ chức WIPO là một thứ đáng để chờ đợi. Báo cáo GII 2022 công bố đầu tháng 10 cho thấy, Việt Nam được xếp hạng 48/132 quốc gia, nền kinh tế. Mặc dù giảm bốn bậc so với 2021, Việt Nam vẫn giữ vị trí thứ ba tại khu vực Đông Nam Á, sau Singapore (hạng 7) và Thái Lan (43).Chỉ số phát triển ứng dụng điện thoại (mobile app creation) là một trong những thế mạnh của Việt Nam với xếp hạng 8/132. Tuy nhiên, trong nhóm chỉ số về thể chế, điểm trung bình của môi trường pháp lý ở Việt Nam là 54,6 - xếp hạng 96/132.Đánh giá này phần nào có thể nhìn thấy trong bức tranh về hoạt động của các ứng dụng Fintech tại Việt Nam. Mới đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đưa ra cảnh báo rằng các nhà đầu tư cần thận trọng khi thực hiện giao dịch đầu tư qua các ứng dụng điện thoại, vì những nơi này có dấu hiệu hoạt động quản lý quỹ và quản lý danh mục đầu tư chứng khoán mà không được UBCKNN cấp phép.Lan gửi cho tôi cảnh báo này của UBCKNN và chia sẻ thêm rằng "may quá, em đã kịp rút tiền ra". Mất nửa tháng sau khi đặt lệnh rút, tài khoản của Lan mới nhận lại được số tiền ít hơn cả số đầu tư ban đầu (do mất phí rút), nhưng Lan có vẻ thở phào khi kể chuyện với tôi.Lan là một nhân viên văn phòng, thỉnh thoảng nhận được khoản phúc lợi nho nhỏ của công ty vào dịp này dịp nọ nên em muốn tích lũy lại. Em nghĩ mình đã tìm được kênh đầu tư phù hợp khi tình cờ bắt gặp quảng cáo về một ứng dụng đầu tư tài chính. Trong quá trình "nuôi heo" trên mạng, dù được app thông tin liên tục và rõ ràng về khoản đầu tư của mình, Lan luôn có một nỗi bất an. Em nói với tôi: "Họ như kẻ nắm đằng chuôi, đòi em cung cấp hết thông tin cá nhân thông qua CMND. Còn em, em không biết mình đang gửi tiền cho ai cả, không có ai làm chứng. Lỡ một ngày xấu trời nào đó, app không truy cập được nữa, em biết đi đâu đòi tiền".Hàng triệu người như Lan đang nạp tiền vào các sản phẩm tích lũy của nhiều ứng dụng như Finhay, MoMo, ZaloPay, Infina... Hình thức đầu tư này có nhiều ưu điểm, thu hút các nhà đầu tư nhỏ, như: tiện lợi, dễ sử dụng; lãi suất cam kết định kỳ hấp dẫn hơn so với gửi ngân hàng và có thể bắt đầu bằng những khoản tiền rất nhỏ. Nhưng với hiện trạng hoạt động hiện nay, nếu có rủi ro gì liên quan đến tranh chấp hoặc trách nhiệm giải ngân của ứng dụng tài chính, nhà đầu tư sẽ không được pháp luật bảo vệ.Vì thế, băn khoăn của Lan là có cơ sở. Và với vai trò, chức năng của mình, cảnh báo của UBCKNN cũng rất hợp lý, trong bối cảnh các trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ ảnh hưởng đến lợi ích của nhà đầu tư gần đây.Tuy vậy, khi đặt vấn đề trở lại là làm thế nào để có được giấy phép, để hoạt động trong khuôn khổ pháp luật cho những mô hình như thế này thì câu trả lời là vô định. Vì đến nay, một sandbox là dự thảo Nghị định về Fintech vẫn đang trên bàn làm việc và chưa biết khi nào sẽ được ban hành.Nhu cầu tích lũy, đầu tư từ những khoản tiền vụn vặt, nhỏ lẻ là có thực và không hề ít trong dân chúng. Ngay cả ở nhiều nước phát triển, mô hình tiết kiệm làm tròn số tiền chi tiêu để từ đó tạo thành khoản tích lũy cũng nở rộ nhiều năm nay. Ví dụ một người đi uống café, giá thanh toán là 4,5 USD thì sẽ được làm tròn thành 5 USD, còn 0,5 USD tự động chuyển vào một tài khoản đầu tư.Cùng với đó là mô hình chia nhỏ tài sản đầu tư, hay còn gọi là fraction. Nhà đầu tư với 1 USD có thể mua 1% của một cổ phiếu đang có giá thị trường là 100. Và với 10 USD, họ sẽ mua được 10 cổ phiếu khác nhau, để đầu tư với số tiền nhỏ và có thể đa dạng hóa danh mục nhằm giảm thiểu rủi ro. Đây cũng là một cách giáo dục hay về tiền và đầu tư mà nhiều phụ huynh áp dụng với con cái.Vì chưa có khung pháp lý rõ ràng cho các mô hình Fintech nên sẽ khó để phân biệt được ứng dụng nào thực lòng muốn phát triển thị trường và ứng dụng nào có ý đồ xấu. Bên cạnh đó, hoạt động trong vùng xám nên các bên cung cấp dịch vụ sẽ không biết trách nhiệm bắt buộc của mình là gì, hoặc cố tình làm ngơ.Chẳng hạn, một trách nhiệm quan trọng của bên cung cấp dịch vụ là phải cảnh báo rủi ro cùng với những lợi ích có thể đạt được từ việc tham gia tích lũy đầu tư, minh bạch điều khoản của hợp đồng, điều kiện sử dụng dịch vụ. Bên cạnh đó, cần thông tin cho người dùng biết mình chỉ là nền tảng trung gian kết nối như ứng dụng taxi công nghệ, hay mình là nơi quản lý tài sản của khách hàng.Một điều cũng quan trọng không kém là hiểu biết về các sản phẩm đầu tư của người tiêu dùng. Khi hỏi Lan kỹ hơn về cách em tích lũy tiền qua app, tôi mới vỡ lẽ ra, Lan chưa hiểu chính sản phẩm mà mình sử dụng. Hóa ra em chỉ bỏ một số tiền nhỏ vào đó và cứ để vậy cho đến lúc rút ra. Trong khi mục đích của các sản phẩm dịch vụ dạng này là để tích lũy những khoản tiết kiệm nhỏ nhưng đều đặn. Sau một thời gian đạt đến một mức giá trị nào đó thì nên chuyển sang một hình thức tiết kiệm hay đầu tư khác.Trên thị trường tài chính, các sản phẩm tiết kiệm và đầu tư rất đa dạng, đáp ứng cho nhiều nhu cầu và đặc điểm của nhà đầu tư khác nhau. Người tiêu dùng dịch vụ tài chính với rào cản bất cân xứng thông tin cần được bảo vệ nhiều hơn thông qua các quy định rõ ràng chặt chẽ của pháp luật, đặc biệt là trách nhiệm của bên cung cấp dịch vụ, các bên trung gian.Nhu cầu của người dân, của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ là có thật trong Fintech, và các mô hình mới cần được thử nghiệm thay vì lo sợ rủi ro mà trì hoãn.Giới chuyên môn và các nhà chính sách cũng đã nói nhiều và nói từ lâu về cơ chế thử nghiệm cho Fintech. Thay vì thỉnh thoảng lại cảnh báo, dẫn đến nhờn cảnh báo, một khung pháp lý để giám sát chặt chẽ sản phẩm và loạt hình hoạt động này mới là trách nhiệm chính cần thực thi của cơ quan quản lý nhà nước.Võ Đình Trí Ý kiến chuyên gia thật hợp lý. Phải tìm cách để quản lý, tạo hành lang phát triển chứ không phải cấm hay là bỏ trống. mai tôi cũng tạo app lãi xuất 20%, người sau trả cho người trước, huy động được vốn tôi báo lỗi app không cho rút. Hãy cẩn thận tất cả những chiêu trò lợi dụng huy động vốn với bất kỳ lãi xuất nào, trừ gửi tiết kiệm ngân hàng. Nói thực chứ giờ ngân hàng nào mà chả có app. Chỉ cần trên 1 triệu là gửi thoải mái rồi. Sao lại phải chọn những cái app không rõ ràng thông tin. Nhiều người vẫn không hiểu "nuôi heo" mạng là gì và nhu cầu là có thật khi thanh toán bằng thẻ hay ví điện tử. Một người cần tiết kiệm tiền từ các khoản chi bắt buộc như: ăn sáng, uống cafe, xăng, điện thoại... Đúng là khi tính trên giấy thì rất hay như: thay vì mỗi sáng làm tô phở 30K giờ chỉ ăn xôi thịt 25K vậy là tiết kiệm được 5K x 30 ngày = 150K/tháng. Tự nhiên thấy có cái váy 150K xinh xinh mà trong ví đang dư 150K thế là xúc, đi luôn tiền tiết kiệm. Nên mới sinh ra app để khi bạn quẹt ăn sáng 25K thì nó trừ chẵng 30K trong đó 25K trả tiền còn 5K cho vào "heo". Khi người muốn rút ra mà khoản phí quá cao sẽ làm người ta nhịn không rút. VD: app quy định tiết kiệm liên tục trong 5 tháng (hoặc 1 triệu) mới được rút không tính phí mà có lãi nữa, nếu không tính phí 10% (thấp nhất 20K). Bạn tiết kiệm 1 tháng được 150K nghĩ rút ra mua cái áo mất 20K thấy đau nên không xài, với lại tiền đó cũng không phải rút ra là có liền mà phải đợi 1 ngày sau mới về tài khoản. Nó sẽ hạn chế chi tiêu mất kiểm soát khi ai đó muốn tiết kiệm nhưng tiền dư trong ví lại thấy bức rứt khó chịu trước món hàng hấp dẫn.Khổ một cái những ứng dụng kiểu này chưa có quy định pháp luật dẫn đến dễ xảy ra chuyện khi nó lớn mạnh có nhiều người dùng. Bởi mới nói, không có cái dại nào giống cái dại nào. Thà với số tiền ít ỏi đó đem đi lướt sóng 1 phát cho ra kết quả luôn, còn hơn là giao tiền cho mấy cái app tào lao mà ko biết rõ gì về nó. Tôi cũng đã từng sử dụng, trải nghiệm app Fintech kiểu này (Finhay, Tikop, Fmarket, Infina), đến hiện tại chưa thấy tình trạng lừa đảo gì.Không xét đến đầu tư, nếu chỉ gửi tiết kiệm thì tiền lãi họ cộng dồn hàng ngày rất rõ ràng, muốn rút thì thường không quá 30' là tiền về lại tài khoản ngân hàng. Nên đây là hình thức rất hay và tương lai của chúng ta.Vì vậy, rất cần các chính sách pháp lý rõ ràng, để loại hình gửi tiết kiệm onlline này được phổ biến rộng hơn. Đây là hình thức huy động vốn rất tốt cho nền tài chính và tốt cho cả thói quen tiêu dùng của người dân. "Các mô hình mới cần được thử nghiệm thay vì lo sợ rủi ro mà trì hoãn". Chuyên gia nói hợp lý. Nếu cấm và lo sợ thì ngày nay đâu có công nghệ 4.0. Tôi thấy hầu hết luôn nhìn và bảo vệ quan điểm cũ kỹ vào một vấn đề mới nào đó, luôn đơn cử cái mặt trái của vấn đề đó mà áp đặt cho đó là không đúng, là có hại? ham lãi suất cao thì tỉ lệ rủi ro càng lớn ..với lại những app nào mà hứa hẹn tới 15 đến 20%/tháng..thì chắc chắn là có vấn đề, với nguồn siêu khủng như vậy.. thì thử hỏi họ kinh doanh kiểu nào mà lấy tiền trả cho các vị, mà các vị cứ mê muội lao vào để rồi..chết Kể cả ngân hàng cũng vậy, tôi cứ ra ngân hàng làm sổ tiết kiệm không gởi tiết kiệm online trên app của ngân hàng, ít ra cũng cầm được quyển sổ tiết kiệm trên tay cất trong két, đồng thời cũng thấy dữ liệu tiết kiệm trên app cho yên tâm. Năm ngoái tôi cũng từng đầu tư thử 50 triệu vào finhay.thấy tài khoản báo lãi đc hơn 300k,lúc cần tiền tôi rút về thì mất hơn 1 triệu tiền phí.tính ra vẫn lỗ mất gần 800k ^_^ Theo tôi thì những dịch vụ tài chính nào chỉ xuất hiện trên mạng (internet) mà không có một công ty thật sự làm bằng gạch ngói, có địa chỉ và có đăng ký trong nước hay ở nước ngoài thì chỉ là bọt biển hay bong bóng xà bông và không đáng tin cậy và không đáng gửi tiền vào. Mình biết họ ở đâu mà tìm để đòi lại tiền. Địa chỉ mạng thì hôm nay họ thuê tên mạng nhưng ngày mai họ không thuê nữa thì địa chỉ đó sẽ được bán cho người khác để kinh doanh cái khác. Cứ gửi tiền tại ngân hàng hay cất trong nhà dưới gầm giường là an toàn nhất. Tôi nghĩ thời đại số phát triển nên việc xuất hiện những ứng dụng Fintech là đương nhiên. Nếu biết các chọn lọc app mà dùng thì nó không xấu. Trước khi đổ tiền vào thì phải tìm hiểu để chọn app nào được cấp phép rồi, minh bạch tiền bạc để mình còn biết được tiền mình nó đang ở đâu như Fmarket chẳng hạn Hầu hết ngân hàng nào cũng có app cả rồi. Gửi tiết kiệm online cũng được rồi. Thật ra không tránh được việc dân chọn app để đầu tư, vì app tiền nhỏ hơn mà còn tiện lợi về thủ tục. Nhưng sau lần cảnh báo này mọi người khi lựa chọn app cũng cần cẩn trọng hơn:+ Nếu là hoạt động đầu tư quỹ thì nó có phải đại lý phân phối chính thức không, có được phép quản lý quỹ hay huy đồng vốn không?+ Dòng tiền vào app được chuyển đi đâu?+ Tài sản của người dùng ai quản lý?+ Trường hợp rủi ro sẽ được xử lý như thế nào?App nào đáp ứng được hết những câu hỏi này thì tôi nghĩ vẫn đáng để thử Mấy app này gởi bèo lắm, cho tiền vào đó thêm lo chứ được gì .