Làm gì với Sơn Đoòng Ra mắt năm ngoái, "Bản giao hưởng Sơn Đoòng" chiếu giờ vàng trên truyền hình Việt Nam chẳng mấy ai xem. Bộ phim gần như bị công chúng trong nước bỏ qua chỉ vì nó là một bộ phim tài liệu khoa học, chìm nghỉm giữa những liveshow hoành tráng rầm rộ.Ngồi với vài người bạn tham gia vào đoàn làm phim này, họ thở dài với tôi: "Truyền thông, tất cả là truyền thông". Khi nghe vậy, tôi không hiểu lắm. Cái hang Sơn Đoòng đẹp như thế, lên phim hấp dẫn như thế, sao lại phải cần đến truyền thông mới được quan tâm? Mà truyền thông cho cái gì mới được chứ?Chỉ khi kênh truyền hình ABC dành một nửa chương trình Chào buổi sáng nước Mỹ để truyền hình trực tiếp hình ảnh bên trong Sơn Đoòng, thì tôi mới có câu trả lời. Người Việt mới sôi sục lên cùng người Mỹ. Liên tiếp những ngày sau đó, các bạn bè của tôi đua nhau chia sẻ đoạn phim do truyền hình Mỹ quay. Công chúng trong nước phát sốt không chỉ vì Sơn Đoòng đẹp, mà bởi vì truyền hình Mỹ, công chúng Mỹ đánh giá Sơn Đoòng đẹp. Đó là đồ hiệu. Đó là sự mất thiêng của những ông bụt chùa nhà.Vậy thì một cách khách quan phải nhìn nhận rằng, Sơn Đoòng đang nổi tiếng vì truyền thông, hơn là được lên ngôi vì giá trị hay là một phát hiện mới mẻ. Các nhà thám hiểm Anh đã đưa nó vào danh sách những hang động đẹp nhất thế giới cách đây 3 năm, sau một chuyến thám hiếm hết sức chuyên nghiệp và không kém phần rình rang. Trước cả người Anh, ông Hồ Khanh đã tìm ra hang Sơn Đoòng cách đây cả thập kỷ.Bây giờ thì dư luận chia làm hai. Một phe cả quyết rằng cần phải lấy Sơn Đoòng làm đòn bẩy cho du lịch Việt Nam. Nhân khi thế giới đang xôn xao, cần tung ra chiến dịch quảng bá du lịch, lấy Sơn Đoòng làm trọng tâm, cùng với tân kỳ quan thiên nhiên thế giới đã được hàng triệu người bầu chọn (vịnh Hạ Long), kéo hết du khách đến vùng Đông Nam Á về Việt Nam. Muốn vậy, đương nhiên là phải khai thác Sơn Đoòng tối đa, tạo ra tổ hợp du lịch tại chỗ.Ở chiều ngược lại, nhiều người phản đối kịch liệt việc đưa Sơn Đoòng vào khai thác dưới bất cứ hình thức nào. Đó là một kho báu nguyên sơ, và ngay khi người ta đổ xô đến đấy theo một phong trào thám hiểm lấy thành tích, thì chỉ một thời gian ngắn thôi, nơi ấy sẽ ngập trong rác, nát bét bởi những vết khắc tỏ tình lên đá, bị bẻ cho đến mảnh thạch nhũ cuối cùng.Theo tôi thì câu hỏi đặt ra bây giờ là, bạn – một người Việt Nam – thực sự có nhu cầu thám hiểm hang Sơn Đoòng hay không và vì sao? Bởi vì trước khi Sơn Đoòng được phát hiện, thì có vô số hang động đẹp tuyệt trần trải từ Nam chí Bắc đã được mở cửa rộng rãi cho du khách từ rất lâu. Ông Howard Limberd, người đã giới thiệu Sơn Đoòng với thế giới, dành hơn 25 năm thám hiểm khắp Việt Nam. Chỉ riêng tại Quảng Bình, vợ chồng ông đã phát hiện tới 200 hang động chưa từng được biết đến. Mở rộng ra các tỉnh phía Bắc, ông tìm ra thêm 300 hang nữa. Vậy thì nhu cầu thám hiểm hang động của người Việt Nam chúng ta có cao đến mức nhất định phải vào bằng được Sơn Đoòng hay không?Trong một lần đến thăm động Phong Nha - Kẻ Bàng, tôi ngỏ ý với hướng dẫn viên là dành hẳn vài ngày để đi tận sâu vào trong, khám phá hết vẻ đẹp của hang động này. Hướng dẫn viên tỏ ra rất ngạc nhiên, vì trước nay hầu hết mọi người đến Phong Nha - Kẻ Bàng đều chụp ảnh bên ngoài, đi lòng vòng ở hang phía ngoài, sau đó đi về và kêu mỏi chân. Trong suốt bao nhiêu năm đưa Phong Nha – Kẻ Bàng vào khai thác du lịch, số người đi đến tận cùng hang động này đếm trên đầu ngón tay và đều là các nhà thám hiểm hang động chuyên nghiệp quốc tế.Chúng ta sẽ làm gì với Sơn Đoòng? Đó là câu hỏi khó trả lời. Nhưng điều đáng thất vọng hơn là ngay cả câu hỏi "Sơn Đoòng có giá trị như thế nào?" cũng chưa hề được trả lời thấu đáo. Ba năm sau khi đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh công bố chuyến thám hiểm của họ với một số nhận định cơ bản về địa chất và hệ sinh thái, đó vẫn là những số liệu khoa học duy nhất về Sơn Đoòng. Chưa có thêm bất kỳ một cuộc nghiên cứu thực địa quy mô và có kết quả công bố của các nhà khoa học Việt Nam. Trong khi đó, rất nhanh nhạy, Sơn Đoòng đã được khai thác 3 năm qua rồi, độc quyền bởi một công ty lữ hành quốc nội với giá tour lên tới hơn 3.000 đôla mỗi người và đã kín chỗ cho đến hết năm 2016.Không mấy người biết rằng, trong tháng 4 vừa rồi, tỉnh Hà Giang đã phát hiện ra một hang đá với vô số thạch nhũ tuyệt đẹp, ngay tại cao nguyên đá Đồng Văn.  Hết sức tỉnh táo, lãnh đạo địa phương này quyết định đóng cửa hang, cho người canh giữ, cấm tuyệt đối các tổ chức cá nhân tự động vào hang. Việc làm này để bảo vệ sự nguyên sơ của hang đá, cho đến khi chính quyền tỉnh Hà Giang tìm được hướng khai thác du lịch hợp lý mà không gây ra những tác động xấu.Chúng ta, từ cơ quan quản lý cho tới từng cá thể gộp lại thành cái gọi là "công chúng", đã chuẩn bị đầy đủ tâm thế để đón nhận một bảo vật trời ban là Sơn Đoòng hay chưa? Trả lời câu hỏi đó cũng là trả lời câu hỏi "Chúng ta sẽ làm gì với Sơn Đoòng?"Nếu bạn vẫn cho rằng, mình là một người yêu thiên nhiên, thích khám phá và nhất định sẽ phải thám hiểm hang Sơn Đoòng danh tiếng, thì tôi hy vọng ngay từ đầu bạn đã biết rằng, Sơn Đoòng không có nghĩa là “Hồ trên núi”. Nó là một từ ghép, trong đó chữ “Sơn” có nghĩa là núi, còn “Đoòng” thì chỉ là tên một bản Vân Kiều gần đó, nơi ông Hồ Khanh, người tìm ra hang Sơn Đoòng, sinh sống. “Hồ trên núi” là tên quán cà phê của ông Hồ Khanh.Gia Hiền "Đó là đồ hiệu" - chính xác. Cách đây đã rất lâu, mình đã đọc được về hang Sơn Đoòng do báo trong nước đăng và mê mẩn với vẻ đẹp của nó, nhất là chỏm đá như ruộng bậc thang. Khi trao đổi với bạn bè và đồng nghiệp thì chỉ có 1-2 người quan tâm thực sự, mà mình phải gởi đường link cho họ. Giờ thì mới nghe Mỹ đến làm phim là xôn xao bàn tán, gởi cho nhau link xem và trầm trồ ca ngợi. Nghe mà mắc cười thiệt! Lâu rồi mới được đọc một góc nhìn "ngược dòng dư luận" và sâu sắc đến thế! Cảm ơn tác giả Tôi có nhận xét: Singapore là một nước nhỏ bé, hầu như chẳng có kỳ quan, hang động, cảnh đẹp thiên nhiên .... gì cả. Ngay cả các địa điểm du lịch như Sentosa, vườn thú, vườn chim, bãi biển nhân tạo, Marina Bay.... cũng toàn do bàn tay con người dựng nên nhưng hàng năm lại thu về ngoại tệ đáng kể. VN thì hằng hà địa điểm thiên nhiên mà Tạo hóa hào phóng ban cho, nhưng rất tiếc hình như phá thì nhiều hơn xây (còn xây thì công trình nào cũng trông "nhà quê", "thô sơ", chẳng mang tính văn hóa du lịch tầm cỡ gì cả). Nếu làm không được, nên chăng VN hợp tác với những công ty, tổ chức nước ngoài chuyên nghiệp về lĩnh vực thiết kế cho các địa điểm du lịch? Thiên nhiên ban tặng thi đó là giá trị cần phải gìn giữ. Làm cách nào ư. Ủng hộ cách khai thác hiện nay. Thực sự là con người khám phá người ta sẽ bỏ số tiền 3000 USD để trải nghiệm. Họ mê mẩn với vẻ đẹp tuyệt mỹ của thiên nhiên ban tặng, và họ sẽ có ý thức trong việc bảo tồn thiên nhiên. Chứ đi du lịch theo phong trào đi kèm ý thức kém chẳng giúp gì cho bảo tồn thiên nhiên Đúng, rất đúng, tôi thích cách nhìn nhận của Gia Hiền. Bản thân tôi là người thích chinh phục, thích khám phá, nhưng chưa và chưa dám sẵn sàng với Sơn Đoòng. Có lẽ tôi chưa tự tin ở bản thân mình, tôi chưa phải là 1 người ý thức tốt lắm về tất cả các mặt. Hy vọng 1 ngày nào đó, tôi cũng đủ tâm thế, để chinh phục Sơn Đoòng, tôi cũng nghĩ như tác giả, còn hàng trăm hang động để khám phá, hãy bồi dưỡng ý thức và thể lực trước đã tôi chỉ thích mỗi câu "một tư duy quản lý rất có tầm nhìn của chính quyền Hà Giang". Đóng cửa cho tới khi nhìn ra được đúng giá trị của nó từ đó tìm ra hướng khai thác hợp lý, hấp tấp là hỏng hết bột hết đường ngay. Chân thành cảm ơn tác giả đã khai sáng tư duy. Trước đây vẫn luôn nghĩ về mơ ước được một lần đặt chân đến đây nhưng giờ thì không, thà cứ mãi ngắm nhìn nó để nó đẹp mãi trong hoang sơ còn hơn là đến để rồi nó nổi tiếng, để rồi nó bị tàn phá. Đồng ý và rất thống nhất cao với quan điểm của tác giả bài viết. Tôi là 1 người thích và đã thực hiện nhiều chuyến đi mạo hiểm. Những nhà lãnh đạo và những người có trách nhiệm với tuyệt tác thiên nhiên này hãy để cho mọi người trong nước cũng như trên thế giới yên tâm về tầm và tư duy về Tầm Nhìn của mình đối với số phận Tuyệt tác này. Ngày Tôi xem bộ phim "Bản giao hưởng Sơn Đoòng" Tôi đã không xem hết vì thất vọng. Thất vọng vì thấy một nơi Tuyệt đẹp như vậy , có giá trị rất lớn về nhiều lĩnh vực, kết cấu địa chất hang là chỉ đá vôi (chứ không phải là đá Granit), nhiều gờ cạnh mong manh mà đoàn làm phim vào rất đông người. Tôi thấy mạnh ai nấy đi, tiên chỗ nào leo chỗ đó, đi theo hàng ngang trong hang ... Tôi thất vọng nhiều lắm, cách con người đối xử với thiên nhiên. Làm ơn...đừng làm gì cả! Chúng ta tự hào có Sơn Doong. Tôi rất yêu thiên nhiên và thám hiểm, song tôi sẽ không đến đó vì nơi đó cần bảo tồn cho nghiên cứu và những người thám hiểm. Nhiều hang động ở Quảng Bình là đã quá sức đối với tôi như Thiên Đường. Chúng ta phải bảo tồn Sơn Doong bằng mọi giá và hạn chế du lịch, nhất là du lịch đại trà. Theo tôi thì nên mở cửa khu vực bên ngoài, nhiều người sẽ đến chụp ảnh tự sướng đăng face. Còn bên trong dành cho du lịch hạn chế, vì thực sự không phải ai cũng đủ khả năng để vô bên trong. Vừa có lợi, vừa bảo vệ được. Với ý thức người việt nam ta bây giờ. Nồi đồng cối đá nó ko làm hỏng dc cũng cố vần về nhà. Huống chi cái dễ tàn dễ nát của cảnh sắc chỉ 2 vài ngày là ra tro. Người ngoài nói tốt về ta thì hơn gấp trăm lần ta tự nói tốt về mình. Cũng may người VN ít ai thích du lịch thám hiểm, và các địa phương đang đóng cửa nhiều hang động, nếu không thì hàng trăm hang động đã được biết tới sẽ ngập rác, khai mù, thối hoắc, và trống trơn không còn thạch nhũ. Ôi, nước VN thì đẹp nhưng "một bộ phận không nhỏ " người VN "chưa" biết bảo tồn cái đẹp ấy cho con cháu mai sau. Cũng cần phải đầu tư để khai thác du lịch. Nhưng phải cho tư nhân hoặc nước ngoài tham gia. Vì nếu cứ để DL Quảng Bình làm thì thất thu lớn, không phát triển được. Bằng chứng là tại Phong Nha, nơi bán vé vào động Tiên Sơn là một chiếc bàn đặt tại nơi hẻo lánh -> thất thu triền miên.