Đói nghèo năng lượng Quầy hàng mặt tiền ngõ xóm của chị Lan là điểm mọi người thường tụ tập tán gẫu mỗi cuối tuần. Chồng chị là công nhân may, hai đứa con đang học phổ thông. Thoạt nhìn, nhà chị khá tiện nghi với máy lạnh, máy giặt, ti vi, bàn ủi, nồi cơm điện và vài cái quạt máy. Chị có tính thật thà: "nhìn vậy chứ toàn đồ sida với người ta cho không à".Lương của anh tầm hơn bốn triệu mỗi tháng, việc buôn bán của chị đồng ra đồng vào cũng thêm tối đa chừng ấy nữa, nhưng rất bấp bênh. Chị nói thời buổi này cầm tám triệu làm được gì cho bốn người để dư ra mà mua sắm, "phải tằn tiện lắm mới đủ". "Nhưng gì chứ hai đứa nhỏ phải được ưu tiên học hành em ạ", một lần chị nói với tôi."Ưu tiên học hành", theo cách của anh chị là tụi nhỏ được phép đóng cửa phòng và bật máy lạnh học bài khi trời nóng. Tôi hỏi: "thế nhà chị xài mỗi tháng hết bao nhiêu tiền điện?". "Ôi dào, tháng nào cũng tám trăm đến một triệu, xót hết cả ruột", chị bảo phải nhắc nhở tiết kiệm lắm mà chẳng giảm được bao nhiêu. Tôi nhẩm tính, vậy là nhà chị Lan phải dành ra trên 10% tổng thu nhập để trả tiền điện.Nhưng trường hợp của chị không phải là cá biệt tại Việt Nam. Một báo cáo nghiên cứu gần đây của Ngân hàng Thế giới cho thấy có đến 40% số hộ gia đình tại Việt Nam phải chi đến 10,8% tổng thu nhập để trả tiền điện. Đây cũng là mức chi trả thuộc nhóm cao nhất thế giới.Con số trên nói lên điều gì? Khi đánh giá tình trạng đói nghèo trên thế giới, các tổ chức phát triển quốc tế áp dụng một chỉ số là "đói nghèo năng lượng" (energy poverty), đôi khi còn gọi là "gánh nặng năng lượng" (energy burden). Cụ thể, một hộ sẽ gặp tình trạng gánh nặng năng lượng và đối diện với nguy cơ đói nghèo nếu chi phí năng lượng so với thu nhập chiếm từ 10% trở lên. Trường hợp ở Việt Nam, chi phí năng lượng ở đây chủ yếu là tiền điện. Nghĩa là, có đến 40% số hộ dân tại Việt Nam đang đối diện nguy cơ đói nghèo do phải chi trả tiền điện quá cao. Điều này dường như đang cản trở nỗ lực giảm nghèo của Chính phủ trong lộ trình thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững Việt Nam đến năm 2030.Liệu người dân Việt Nam có xứng đáng được hưởng một mức giá điện sinh hoạt thấp hơn khung giá điện mà họ đang trả được không? Tôi tin rằng hoàn toàn được, và điều này nằm trong bàn tay điều tiết của Bộ Công thương cũng như nỗ lực của Chính phủ.Không thể phủ nhận sự cầu thị và cởi mở của Bộ Công thương trong quy trình xây dựng cơ cấu biểu giá bán lẻ điện lần này. Tuy vậy, điểm mấu chốt để có thể điều chỉnh trong chính sách để giảm giá điện sinh hoạt cho dân chúng vẫn chưa được giải quyết. Cụ thể, nghịch lý bù chéo giá điện khiến nhóm dùng điện sinh hoạt đang hỗ trợ tiền điện cho nhóm sản xuất trong dự thảo phương án giá điện vẫn còn duy trì.Thể hiện rõ nhất ở đây là giá điện sinh hoạt bị đề nghị trả cao hơn từ 145% đến 155% giá điện bình quân khi áp điện một giá. Dù phương án điện một giá này đã bị loại bỏ, nhưng người dùng điện sinh hoạt vẫn phải trả thêm so với giá thực họ sử dụng. Phần chênh lệch do người dùng điện sinh hoạt trả nhiều hơn được dùng để bù phần thiếu hụt do bán điện dưới giá bình quân cho khối sản xuất. Nhờ vậy, trong khung giá điện hiện hành được áp dụng từ năm 2014, giá điện sản xuất chỉ dao động từ 88% đến 97% giá điện bình quân. Và dù bán điện sản xuất dưới giá bình quân, EVN vẫn có lãi trong năm 2019.Dự thảo giá điện sản xuất lần này gồm hai phương án, hoặc tính riêng giá điện sản xuất, hoặc gộp chung giá điện sản xuất và kinh doanh. Nếu tính riêng giá điện sản xuất, giá điện chỉ dao động từ 85% đến 98% giá điện bình quân. Nếu gộp chung giá điện sản xuất và kinh doanh, giá điện dao động từ 85% đến 101% giá điện bình quân. Thật ra, mức 101% này chủ yếu áp dụng cho giá điện kinh doanh và những hộ sản xuất nhỏ lẻ với mức điện áp dưới 1 kV. Còn lại, giá điện sản xuất đại đa số cũng chỉ từ 85% đến 94% giá điện bình quân.Nghĩa là, dù tính toán cách nào, điện sản xuất cũng đang được bán dưới giá bình quân. Như một hệ quả, cũng báo cáo của Ngân hàng Thế giới chỉ ra giá điện sản xuất của Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất trong các nước châu Á. Hưởng lợi nhiều nhất là khối sản xuất công nghiệp.Giá điện bình quân là giá cơ sở để ngành điện phân bổ thành giá điện bán lẻ cho bốn nhóm khách hàng gồm sản xuất, kinh doanh, hành chính sự nghiệp và sinh hoạt. Với phương pháp tính giá điện bình quân đã gồm lợi nhuận và cách phân bổ giá điện như trên, ngành điện đạt được "lành mạnh tài chính" song lại có sự phân biệt đối xử giữa các nhóm khách hàng, đi ngược lại với tinh thần của Luật Điện lực và quy luật của thị trường lành mạnh. Nếu nghịch lý bù chéo giá điện vẫn tiếp tục tồn tại, việc tái cơ cấu biểu giá điện sinh hoạt thành một, năm hay mấy bậc đi nữa cũng sẽ không thể đáp ứng mong muốn giảm hoá đơn tiền điện của đại đa số người dân.Gần 10 năm trước, Tổng giám đốc EVN thời điểm đó là ông Phạm Lê Thanh khẳng định "kiên quyết không bán điện dưới giá thành cho các hộ sản xuất, đây là nguyên tắc bất di bất dịch và sẽ tiếp tục điều chỉnh". Văn bản của Bộ Công thương trả lời cử tri về giá điện mới đây cũng khẳng định "giảm dần việc bù chéo giá điện giữa các đối tượng sử dụng điện và không bán điện dưới giá thành". Luật Điện lực 2004 đã đưa ra quan điểm "giảm dần và tiến tới xoá bỏ việc bù chéo giữa giá điện sản xuất và giá điện sinh hoạt, góp phần thúc đẩy sản xuất và tăng sức cạnh tranh của các doanh nghiệp".Liệu rằng việc chính thức xoá bỏ bù chéo giữa giá điện sản xuất và giá điện sinh hoạt đã tồn tại ít nhất 15 năm qua có được thực hiện sớm, để nhiều gia đình như chị Lan không còn bị xếp vào diện "đói nghèo năng lượng" hay không?Nguyễn Đăng Anh Thi Năng lượng là yếu tố sống còn để phát triển, không thể làm mũi nhọn kinh tế hay đột phá nếu cứ để tìn trạng này kéo dài được và nhiều nơi còn thiếu điện.VN sẽ khó đi lên nếu cứ quanh quẩn với điện nước, ngập lụt, và xăng dầu, chứ đừng mơ phát triển vượt bậc. Gia đình tôi 5 người mỗi tháng chỉ chi tầm 400.000 tiền điện vì không xài điều hòa chúng tôi xài các loại quạt làm mát khác để tiết kiệm điện ngoại trừ có 1 tủ lạnh trong khi thu nhập của vợ chồng tôi trên 10 triệu. Xài ít hay nhiều cũng do nhu cầu của bản thân để thích ứng với điều kiện thực tế. Hiện nay năng lượng là một trong những lĩnh vực trụ cột của nền kinh tế tuy nhiên điện không phải năng lượng vô tận và thủy điện không thể đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng tăng của nền kinh tế, bên cạnh đó những tồn tại, bất cập trong quản lý giá điện chưa được tháo gỡ nên người dân nhất là những hộ thu nhập thấp là cả 1 gánh nặng. Như vậy trước khi mọi vấn đề được giải quyết, mỗi người chúng ta cần học cách tiết kiệm điện, sử dụng hợp lý tránh lãng phí. Biết viết phân tích hay rõ ràng , cụ thể Đa số đồng nghiệp ở cơ quan nơi tôi làm việc không tắt máy tính trong giờ nghỉ trưa từ 11h30 đến 13h30, hoặc ít nhất là cho máy về Sleep hoặc Hibernate để tiết kiệm điện hơn cũng không làm, thậm chí có người không tắt đèn trong phòng cho dù tất cả đều ra về, không ở lại cơ quan. Trong giờ làm việc nếu đi ra khỏi phòng thì quạt điện cũng chạy ầm ầm hết công suất mà không chịu tắt. Đến liên hệ công tác ở một số cơ quan khác trong tỉnh hay về trụ sở UB các xã, huyện cũng thấy cảnh này. Tôi quan sát cũng có một vài người trong số đó có ý thức tiết kiệm điện nhưng là quá ít so với vài trăm người vô ý thức. Chưa biết hàng triệu đồng nghiệp ở các tỉnh khác như thế nào nhưng như vậy có thể thấy điện năng đang được sử dụng cực kỳ lãng phí, vừa gây hại đến môi trường, lãng phí tài nguyên, ngân sách đất nước vừa góp phần khiến giá điện khó có thể giảm được. Giảm bù chéo tất nhiên giá điện sinh hoạt sẽ giảm, tuy nhiên giá điện sản xuất tăng, dẫn tới giá thành sản phẩm tiêu dùng tăng, và người dân vẫn phải chịu hậu quả. Phải tìm cách tinh gọn bộ máy quản lí, vận hành nghành điện, giảm thất thoát, lãng phí điện năng... Nói chung biện pháp thì có nhiều, chỉ là có làm được hay không mà thôi. Tôi thấy không có nước nào giá điện, xăng, nước cao mà đất nước giàu mạnh được Đắng lòng! Khi thực tế đó là sự thật. Cảm ơn tác giả về các thông tin liên quan đến bù giá điện. Phải công nhận rằng sản xuất là một hoạt động cần được ưu tiên của xã hội, nhưng cũng không nên vì thế mà cho rằng sinh hoạt là không khuyến khích. Người ta làm việc để tạo ra của cải vật chất và để của cải vật chất đó phục vụ cho con người (hay chính là phục vụ cho mục đích "sinh hoạt" của con người). Vậy không có lý gì điện cho sinh hoạt lại không được ưu tiên so với sản xuất? Chẳng lẽ xã hội sẽ phát triển hơn nếu người ta sinh hoạt tằn tiện hơn, ít tiện nghi hơn. Và nếu ít tiện nghi hơn trong sinh hoạt thì cũng đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất ra sản phẩm (sử dụng điện) sẽ chẳng bán được cho ai, sẽ không có thu nhập, dù họ được hưởng ưu đãi từ giá điện. Trong một chừng mực nào đó, sự ưu tiên giá điện sản xuất chỉ làm lợi cho giá thành sản phẩm xuất khẩu, làm lợi cho nhà sản xuất, còn Ngân sách và đời sống nhân dân không được hưởng lợi là bao. Đây cũng là một cách không ai thích nhưng để mặt bằng chung đất nước phát triển hơn thì phải như vậy. Nhưng tôi thấy các bộ máy sản xuất hiện giờ đã đáp ứng đủ các tiêu chuẩn tiết kiệm điện năng chưa ? Hay vì điện sản xuất được trợ giá nên họ mặc kệ việc này, bù lại những người dân không trong nhóm sản xuất vẫn phải gánh hộ. Cuối cùng thì nguồn tiền đổ về đâu ? Là công ty điện lực EVN đúng không ? Tại sao không hạ bớt giá điện cho cả 2 bên sản xuất và không sản xuất ? EVN vẫn muốn lấy đầy đủ lãi trong khi chỉ cần bỏ nhỏ giá điện từ bên này sang bên kia sao ? Sao không hạ cái lãi đấy xuống một chút ít cho tổng thể cả 2 bên được lòng hơn ? Người dân có giàu thì đất nước mới mạnh, dân giàu người ta mới cống hiến được, dân giàu người ta mới tiếp cận được các nguồn tài nguyên để phât triển,... Quá ưu tiên cho các bên sản xuất thì ta chỉ mãi là kẻ đi làm thuê 1 số ngành như sản xuất thép và ximang tiêu tốn 1 lượng điện khổng lồ nhưng được ưu đãi giá điện, tại sao tôi hộ dân phải gánh đều bất công bù chéo cho ngành công nghiệp, việc bù chéo để phát triển công nghiệp trong thời gian đầu để vực dậy nền kinh tế có thể cho là hợp lý nhưng đã 15 năm rồi, chúng tôi phải bù chéo đến bao giờ ? . Vn hãy coi những nước khác trong khu vực tiền điện chiếm bao nhiêu % của thu nhập trung bình, Mẹ tôi sống ở quê 1 tháng 300 nghìn đồng tiền điện, trong khi 1 tháng ở nông thôn làm ra khoản 3 triêu đồng, vậy tiền điện chiếm 10%, Miền trung nắng nóng dù gì cũng phải sắm máy lạnh cho mẹ, tủ lạnh cho mẹ dùng, những thiết bị như trên cũng trở nên cơ bản trong 1 gia đình rồi, có phải xài xa hoa gì đâu mà tiền điện chiếm 1 tỉ trọng 10% của thu nhập là quá cao. Chỉ riêng tiền điện đã chiếm từ 10% đến 12% tổng thu nhập của một hộ gia đình, điều này nói lên chỉ số mức sống của người dân hiện nay còn quá khó khăn. Điện đường trường trạm. Cơ bản cuộc sống người dân, nếu thành gánh nặng là nghèo. Nói chung mỗi gia đình VN nếu có 2 vợ chồng, mỗi tháng thu nhập mức trung bình khoảng 15 triệu, có 2 con học phổ thông thì chỉ sống tạm đủ, khó có tích lũy. Đó là chưa kể nếu có bố mẹ già phải chăm sóc, và nếu cha ẳng may ốm đau thì sẽ phải giật gấu vá vai hoặc vay mượn. nhà tôi bật máy lạnh từ 6h tối đến 6h sáng cũng chỉ từ 500 ngàn-700 ngàn tiền điện / tháng. vấn đề của gia đình này là thu nhập quá thấp mà nhu cầu quá cao. bản thân tôi thu nhập cao hơn gia đình này rất nhiều, nhưng nếu không có em bé ở nhà, tôi vẫn bật quạt để tiết kiệm nếu như tôi cảm thấy tiền điện quá nhiều. đơn giản thế thôi. không thế nào thu nhập thấp mà vừa muốn tiện nghi bằng thu nhập cao vừa trả cái giá như nhau được. Hai... Zzz tiền điện lại tới rồi!Chắc cũng không có nhiều người biết được những nghịch lý này.Lại haizz tiếp vậy.