Nói cho dân hiểu Bất cứ thông tin tiêu cực nào về vaccine cũng đều tác động lớn với bà. Vì vậy, gia đình tôi rất tốn công thuyết phục và động viên mẹ đi tiêm vaccine đầy đủ.Ngày 31/8, mẹ tôi đọc báo thấy Bộ Y tế đưa ra thông tin "35% bệnh nhân Covid nặng và tử vong chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều vaccine". Tin này ngay lập tức khiến bà lo lắng trước ngày tiêm mũi vaccine nhắc lại. Theo mẹ tôi, như thế nghĩa là 65% bệnh nhân Covid nặng và tử vong thuộc nhóm đã được tiêm đủ liều, tức gần gấp đôi so với nhóm chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ.Khi khảo sát rộng hơn, tôi thấy nhiều người cũng diễn giải thông tin này theo cách như mẹ tôi.Tôi đã phải kiểm chứng lại trên nhiều phương tiện truyền thông đại chúng chính thống khác nhau cũng như trên nguồn thông tin của các trung tâm kiểm soát dịch bệnh (CDC) địa phương. Sau khi tiếp nhận và kiểm chứng tính chính xác của thông tin, tôi không tránh khỏi luồng suy nghĩ nhanh: tiêm đủ liều vaccine lại có tỷ lệ bệnh trở nặng hoặc tử vong cao hơn nhiều. Điều đó liệu có đúng?Tôi bắt đầu tính toán chi tiết hơn với những con số cụ thể.Theo một số liệu từng được Bộ Y tế công bố, Việt Nam có ít nhất 79,4 triệu người đã tiêm vaccine đủ liều cơ bản (trên tổng dân số khoảng 98 triệu người). Ngoài ra, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội ước tính nước ta có khoảng 8 triệu trẻ em dưới 5 tuổi vào năm 2020. Đây cũng là nhóm chưa được tiêm vaccine nhưng có số nhiễm Covid-19 nặng hoặc tử vong rất ít. Do đó, nếu loại bỏ nhóm trẻ dưới 5 tuổi ra khỏi phép tính, ta có thể thấy số người đã tiêm đủ liều vaccine ở nước ta nhiều gấp khoảng 7 lần số người chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều. Trong khi đó, số bệnh nhân Covid nặng và tử vong thuộc nhóm đã tiêm đủ liều chỉ gấp 1,8 lần con số của nhóm kia. Vì vậy, tỷ lệ bệnh nhân Covid nặng và tử vong thuộc nhóm chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cao gần gấp 4 lần nhóm đã tiêm đủ liều. Đây mới là sự thật của thông tin cần được đăng tải trên các phương tiện truyền thông đại chúng.Con số 35% mà Bộ Y tế cung cấp cho các phương tiện truyền thông đại chúng là một thông tin đúng nhưng chưa đầy đủ; vì vậy không giải thích được vì sao cần tiếp tục đẩy mạnh quá trình tiêm vaccine. Trong trường hợp này, việc cung cấp thông tin về "tỷ lệ bệnh nhân Covid chuyển nặng và tử vong thuộc nhóm chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cao gần gấp 4 lần nhóm đã tiêm đủ liều" sẽ dễ hiểu hơn cho người tiếp nhận. Con số 4 là một minh chứng trực quan cho tác dụng bảo vệ khỏi bệnh nặng và tử vong của việc tiêm đầy đủ. Ngoài ra, con số 4 cũng cho thấy những giới hạn của vaccine so với kỳ vọng, đồng nghĩa với việc cần cập nhật liên tục lịch tiêm chủng vaccine ngừa Covid-19 để đối phó với các biến chủng mới cũng như sự suy giảm tác dụng bảo vệ theo thời gian. Thay đổi cách truyền đạt thông tin từ con số 35% sang con số 4 lần tuy đơn giản nhưng lại không dễ.Tôi tự hỏi, làm sao mẹ tôi - người ngoài 70 tuổi - và rất nhiều người không có thói quen tìm tòi, nghiên cứu có thể tự mình tìm ra được con số 4 lần thay vì 35%.Hồi còn là một nghiên cứu sinh tại Pháp, tôi đã lựa chọn một môn học mà hiếm sinh viên Việt Nam nào hứng thú: trình bày vấn đề khoa học với giới truyền thông đại chúng. Môn học này dựa trên việc những người nhận ngân sách để làm chuyên môn cần có trách nhiệm báo cáo lại với công chúng công việc của mình và truyền thông đại chúng là phương tiện kết nối. Đặc điểm của giới đại chúng là những người có nhu cầu được biết nhiều thông tin nhưng lại có hiểu biết hạn chế về mặt chuyên môn.Trong một bài tập thực hành, tôi được đưa đến các trường học để trình bày đề tài nghiên cứu của mình trước các em học sinh lớp 9 cực kỳ tò mò hay các em học sinh lớp 12 sẵn sàng đặt câu hỏi phản biện gay gắt. Sau này, ngay cả khi tham dự những hội nghị khoa học với thời lượng báo cáo ngắn, tôi cũng áp dụng một phần những kỹ năng đã học được trong môn học đó và cảm thấy rất hiệu quả.Các cơ quan nhà nước đều có quy chế về phát ngôn. Nhưng nhiều năm qua, tôi không ít lần thấy cơ quan chuyên môn trong nhiều lĩnh vực ở Việt Nam, sau khi ra các thông cáo báo chí, lại phải "nói lại cho rõ" hoặc ban hành thêm văn bản giải thích kỹ hơn về mặt chuyên môn.Để nhận được sự quan tâm và ủng hộ của dân chúng, nhà chức trách trước hết phải biết truyền đạt gần gũi và rõ ràng, để cho dân hiểu.Võ Nhật Vinh Bài viết rất hay, mình rất bất ngờ khi có môn học: "Trình bày vấn đề khoa học với giới truyền thông đại chúng". cảm ơn tác giả Như thế này cho dễ hiểu ạ. Nếu bỏ qua nhóm đối tượng dưới 5 tuổi thì số người tiêm gấp 7 lần số người chưa tiêm. Tức là coi như toàn bộ dân số trên 5 tuổi chia làm 8 phần. Trong đó, 7 phần (nhóm đã tiêm) đóng góp 65% ca nặng và tử vong, còn 1 phần (nhóm chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ) đóng góp 35% số ca nặng và tử vong. Như vậy, dù số lượng đông gấp 7 lần nhưng nhóm đã tiêm đủ đóng góp số người bệnh nặng và tử vong nhiều hơn chỉ 1,8 lần (65/35). Điều này chứng tỏ vắc xin có hiệu quả (vì giả sử vắc xin không có tác dụng gì thì nhóm đã tiêm nhẽ ra phải đóng góp số người bệnh nặng và tử vong gấp 7 lần nhóm còn lại).Chúng ta lại có thể quy đổi tiếp như sau. Một phần của nhóm đã tiêm (tức là số lượng bằng nhóm chưa tiêm) sẽ đóng góp 9,2% (65/7) số ca nặng và tử vong, trong khi cùng số lượng đó nhóm chưa tiêm đóng góp 35%. Như vậy, suy ra bình quân nhóm chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ có số ca nặng và tử vong gấp 3,8 lần (35/9,2) nhóm tiêm đủ. 35% bao gồm người chưa tiêm và cả những người chưa tiêm đủ liều (không giải thích rõ là 1 liều hay 3 liều được coi là chưa đủ liều). Nếu chỉ tính người chưa tiêm liều nào, con số chắc chắn thấp hơn 35% nhiều. Đây mới là số thực để chứng minh hiệu quả của vaccine. Tôi có thắc mắc là tại sao như ở một số vùng như Châu Phi chẳng hạn , hoặc trẻ em thì có tỷ lệ mắc và tử vong rất thấp . Có lẽ là do sức đề kháng cao nên đã vượt qua được . Ngược lại thì nhưng người già , người có bệnh nền nếu không có sự trợ giúp thì khó mà vượt qua . Những con số có một tác động tâm lý rất nhiều , nhưng điều quan trọng là chúng ta chưa đánh giá đúng thứ tự các đối tượng có nguy cơ cao . Tôi thì thấy chỉ có thể lấy 65%/35% =1.86 lần. Bởi vì đây là số liệu thống kê trong cùng 1 nhóm người có những đặc điểm y tế tương đồng, qua đó phản ánh hiệu quả của tiêm đủ vacxin cao gấp 1.86 lần so với ko tiêm hoặc tiêm chưa đủ. Ngoài ra còn phải kể thêm tác động của miễn dịch tự nhiên nên gọi tỷ số so sánh là x lần thì 1 Người già thì ko nói làm gì. Còn lại mà đọc ko hiểu thì là do trình độ. Ngày xưa coi thường các môn toán, văn. Không rõ ràng, là cơ hội cho ...khi nhà. Chức trách truyền đạt phải cụ thể rõ ràng ok Cách tìm hiểu của tôi là tìm thông tin từ những người đẻ ra công nghệ như mRNA hay PCR. Ở VN làm gì có số liệu thống kê mà tìm với chả hiểu. Tất cả đều vô nghĩa vì ko có con số thống kê số người nhiễm và chết đã tiêm vắc xin. Vì sự kiểm nghiệm khoa học và dữ liệu về VC trước và sau khi tiêm quá ngắn nên họ chưa yên tâm rất dễ hiểu mà cứ nói lòng vòng làm gì. Rất cần thông tin đa chiều vaccine. Và mỗi người sẽ có quyền tự quyết. cho tôi hỏi thế nào là đủ liều ạ? Chúng ta sẽ dừng ở mũi 4 hay cứ 3 tháng tiêm 1 lần? Vấn đề là cơ thể mỗi người có đề kháng và sức khỏe khác nhau, sức khỏe là do rèn luyện và chế độ ăn uống mà ra. cứ nhờ đi mượn vacxin mãi dc sao? Mình lại có góc nhìn hoàn toàn khác. Mình lấy ví dụ ở lứa tuổi 70 đến 90 . Ở lứa tuổi này sẽ có khoảng 65 % đã tiêm vác xin đầy đủ, và 35 % chưa tiêm đầy đủ vac xin, vì các cụ cao tuổi ít đi tiêm hơn, đó là sự thật . Và khi xét đến tỷ lệ bệnh nặng và tử vong của nhóm 70 đến 90 tuổi sẽ thấy là số bệnh nhân nặng và tử vong của của nhóm chưa tiêm sẽ chiếm khoảng 35 % và của nhóm đã tiêm là 65% . Thực sự không khác nhau là mấy đâu các bạn. Có thể các bạn không tin nhưng hãy suy ngẫm, nghiên cứu luôn là nghiên cứu và cũng có sai rất nhiều. Tôi không bắt các bạn tin nhưng các bạn hãy thật tâm suy nghĩ xem ở lứa tuổi 70-90 có bao nhiêu % tiêm đủ vacxin. Tôi tin là không quá 30% , có nhiều cụ chỉ tiêm 1 mũi thôi "Bộ Y tế cho biết qua đánh giá các ca bệnh COVID-19 nặng và tử vong thấy có khoảng 35% số ca bệnh chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ vắc xin" . Vậy 65% còn lại các ca bệnh COVID-19 nặng và tử vong là do đã tiêm đủ liều hay sao??? Không chỉ vấn đề tiêm vacine, tôi còn nhận thấy thực hiện các vấn đề khác hiện nay là chúng ta thường làm rất rầm rộ trống rong cờ mở nhưng việc tổ chức thực hiện thì thiếu sâu sát cụ thể nên hiệu quả làm cho dân hiểu thì rất han chế.