Tư duy 'ôm xe máy, bám vỉa hè' Tôi năm nay 37 tuổi, là một người chạy xe máy đi làm hằng ngày tại Sài Gòn. Sau chuyến xuất ngoại đầu tiên, đi Singapore, vào tháng sáu vừa rồi, tôi có thể khẳng định rằng, người Việt sẽ không bao giờ bỏ được xe máy nếu chúng ta không chịu thay đổi ý thức hệ giao thông của mình.Văn hóa Việt Nam gắn liền với công việc mưu sinh bám vào các con đường. Vì nơi ấy nhiều người qua lại nên người ta dễ buôn bán hơn. Chúng ta rất dễ dàng bắt gặp cái chợ cóc bên đường, người ta ngồi chồm hổm bên vệ đường, hàng quán mọc san sát bên nhau.Ngay cả nhà ở, chúng ta cũng ráng bám vào mặt tiền đường. Như một câu nói vui về sự giàu sang: "Nhà mặt phố, bố làm to". Cái tiêu chí nhà mặt phố dường như trở thành đích đến mà bất cứ người Việt nào cũng đều muốn hướng tới. Cuối cùng, vì đất chật người đông, nên cái tư tưởng mặt phố ấy hình thành nên những ngôi nhà ống ở trung tâm thành phố. Khi con người cứ phải chui nhủi trong những căn nhà ống mặt phố để sinh sống, đương nhiên chẳng có phương tiện đi lại nào thuận tiện bằng chiếc xe máy.Rồi văn hóa truyền thống của chúng ta cũng gắn liền với những gánh hàng rong. Mà hàng rong bán ở đâu? Lại là vỉa hè của các con đường trong thành phố. Để mua hàng rong thì phương tiện thuận tiện nhất lại một lần nữa là xe máy. Đôi khi tôi thấy chúng ta còn thi vị hóa hình ảnh gánh hàng rong lên thơ và nhạc. Vì trước giờ, chúng ta tin rằng có rất nhiều đứa con thành đạt từ những gánh hàng rong tần tảo của ba mẹ.Và chúng ta mặc nhiên chấp nhận, hoặc tìm cách thỏa hiệp với hoạt động buôn bán hàng rong trên vỉa hè, coi chúng là một phần của cuộc sống. Để rồi, hệ quả là mấy chục năm nay, người Việt không bỏ được xe máy hoặc ít nhất là giảm bớt số lượng xe máy. Chúng ta không làm gì cả, hoặc phản đối bất cứ một để xuất thay đổi nào được đưa ra (như đề án cấm xe máy), chỉ tặc lưỡi "vì nước ta còn nghèo". Nhưng "nghèo" lẽ ra phải là lý do, là động lực để chúng ta thay đổi nhận thức, có hành động quyết liệt hơn để thay đổi tương lai, chứ không phải là lý do để ta chấp nhận những thứ yếu kém còn tồn tại.>> Vì sao người Việt mãi quanh quẩn với xe máy?Từ những thói quen sống ấy (thứ mà người ta vẫn ngộ nhận là văn hóa), sự xuất hiện của chiếc xe máy chẳng khác nào một tri ân, tri kỷ với người Việt. Xe máy ấy quá phù hợp với thói quen sinh hoạt của người Việt lắm: xe máy thồ hàng, xe máy chở người, xe máy kéo rơ-moóc, xe máy đi đến hang cùng ngõ hẻm, xe máy đưa ta đến bất cứ nơi đâu, đôi khi xe máy có thể lên tận căn hộ chung cư của ta, xe máy là phương tiện mưu sinh, đáp ứng đủ hết các nhu cầu của chúng ta...Chỉ cần chân ta bước ra khỏi nhà, muốn đi đâu thì xe máy có thể đưa ta đến nơi ta cần. Làm gì có phương tiện nào tiện hơn xe máy. Và cũng chính vì sự tiện dụng ấy, nên tôi tin rằng nhà nước có xây dựng thêm hàng triệu tuyến xe buýt, hàng triệu tuyến tàu điện ngầm nữa cũng thể khiến người dân chủ động bỏ xe máy được.Vì sao ư? Vì muốn đi xe buýt hoặc tàu điện ngầm, chúng ta buộc phải đi bộ khoảng 500 m đến một km. Mà như vậy thì đối với người dân nước tôi lại quá mệt. Vì đặc điểm khí hậu của Việt Nam nắng nóng, trưa hè oi bức, mà phải cuốc bộ tầm ấy quãng đường thì người ta sẽ than "mệt chết, hôi chết". Đi xe máy mà các bà, các chị đã phải trùm kín mít và được mệnh danh là "ninja" rồi, huống hồ còn cuốc bộ dưới trời nắng như thiêu như đốt kia, ai mà chịu nổi? Người Việt chỉ muốn vừa bước chân ra khỏi cửa là phải có cái gì đó để đi rồi, như xe máy chẳng hạn.Như tôi đã nói ở trên, thói quen sinh hoạt xưa nay của người Việt đã diễn ra như vậy năm này qua tháng nọ. Người Việt và chiếc xe máy như cặp tình nhân, tri kỷ. Muốn thứ tình cảm đó không tồn tại nữa thì một trong hai sẽ phải thay đổi. Chiếc xe máy là vật vô tri, vô giác, không thể thay đổi. Nên thứ còn lại phải thay đổi chính là văn hóa sinh hoạt của dân Việt Nam, nói rộng hơn là ý thức hệ của người Việt.Ý thức hệ đó phải thay đổi từ thượng tầng, từ các cấp quản lý có tâm và có tầm. Thay đổi ý thức hệ từ thượng tầng chưa đủ, phải có sự thay đổi ý thức hệ từ trong nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân. Sẽ rất khó khăn nhưng nếu không làm thì không bao giờ đến đích, không bao giờ chúng ta bỏ được xe máy.Còn nếu như chúng ta mãi không thay đổi, chúng ta cứ lựa chọn là một đất nước kém phát triển, đời sống cứ làng nhàng thì không sao cả, cứ việc đi xe máy. Chỉ sợ, chúng ta sẽ có lỗi với thế hệ con cháu sau này mà thôi.>> Quan điểm của bạn thế nào? Gửi bài tại đây. Bài viết không nhất thiết trùng với quan điểm VnExpress.net. Xưa có câu chuyện thầy bói xem voi, xem ra ngày nay cũng không khác là mấy.Muốn so sánh nước ngoài và VN thật là một chuyện hay ho, chỉ cần nhìn con số thông kê thì biết rõ, 1km2 đường ở VN và nước ngoài như thế nào, có bao nhiêu người, mật độ dân số thế nào... Nhìn bên ngoài mà phán thì ai cũng làm được, thực chất có tâm thì rất khó. Muốn xe buýt có làn riêng không khó.Cứ cho thí điểm ở một vài tuyến đường nào đó xem liệu có khả thi không rồi hãy tính Việc gì cũng cần thử nghiệm trước mới quyết được. Bạn nói những chuyện như "xe ẩu, nv phục vụ kém" khắc phục rất dễ, rất nhanh đúng không?? Vậy sao cái chuyện dễ như ăn kẹo như thế mà cả chục năm chưa khắc phục đc?? Chuyện dễ chưa làm đc thì đừng nói những chuyện đao to búa lớn làm gì. Đấy là tôi còn chưa nói tới chất lượng xe bus tệ hại, một mẫu xe bus mà hơn chục năm nay chưa thấy thay đổi, xe máy đi sau là xác định ăn làn khói đen kịt. Buýt ở tp HCM khá tốt ,nhân viên ,lái xe đã tốt hơn rất nhiều,nếu có làn riên cho xe Buýt để đảm bảo giờ đi làm ,giờ học ,giờ bay ...người ta sẽ chọn phương tiện này . Bài toán loại bỏ phương tiện cá nhân ( xemáy ) không khó. Đường thì bé, cộng thêm khoản xe dừng đỗ vô tội vạ mà còn dành riêng 1 làn cho xe bus thì dân đi máy bay à? Hôm chủ nhật vừa qua tôi có việc lên sân bay Nội Bài, nhà ga T1. Lúc quay về quay về quyết định đi xe buýt. Đến bến xe thấy vắng tanh. Chờ mãi cũng chẳng có xe nào. Hỏi một bảo vệ sân bay, cậu ấy cố nhớ rồi nói hình như nó đỗ ở ngoài đường. Ra đó thì quả nhiên có xe. Một người cũng chờ xe giống tôi thắc mắc thì lái xe nói bị nhà ga đuổi ra ngoài này Tôi đồng ý với bài viết này. Muốn cấm phương tiện cá nhân như các nước tiên tiến, việc cần thiết là xe buýt phải có làn riêng. Xe buýt phải đi đúng giờ, đúng tuyến để mọi người có thể sử dụng để đi làm, đi học. Ai không dùng xe buýt thì thoải mái chịu tắc đường, nóng, bụi. Ai đi vào làn cho xe buýt thì phạt nặng, thu bằng lái. Rồi tiến tới là phục vụ cả xe buýt đêm cho người làm đêm và mở rộng độ bao phủ của xe buýt. Rồi tiếp theo là trả lại vỉa hè cho người đi bộ. Cuối cùng mới là cấm phương tiện cá nhân. Chứ chúng ta cứ làm theo kiểu thích là cấm, không xem xét đến nhu cầu đi lại của người dân. Tôi rất mong được sớm sử dụng phương tiện công cộng tại các thành phố lớn ở Việt Nam. Nên có đường riêng cho xe Buýt ,để đảm bảo thời gian cho hành khách là quan trọng khi đi làm ,đi học ,đi ra sân bay ....được đúng giờ ,có như vậy mới thu hút được khách ,người dân sẽ tự bỏ phương tiện cá nhân . Ai không đi xe buýt thì cứ tiếp tục cùng nhau trên làn đường có thể sẽ chật trội ,chậm trễ ,....chấp nhận nó họ sẽ không còn kêu ca . Bài toán giải thể phương tiện cá nhân ,tăng cường phương tiện công cộng không còn khó nữa. "Những vấn đề khác như nhân viên mất lịch sự hay chạy ẩu đều có thể thay đổi được một cách dễ dàng" -> việc khó là cấm xe máy chưa làm được, thì ta làm việc dễ đi bạn. Ít ra những người đang 50/50 sẽ có thiện cảm với xe bus hơn. Ùn tắc vì thiếu diện tích mặt đường! Nay lại dành riêng mặt đường cho xe buýt? Vậy hãy làm đường riêng cho xe buýt trên cao? Sao ko cấm cả oto mà cứ hô hào cấm xe máy vậy??? Muốn có làn riêng thì đường chính phải đủ rộng để dành cho các phương tiện khác lưu thông đã???? Ưu tiên cho giao thông công cộng là chính sách phải làm nhằm tạo ko gian phát triển chính giao thông công cộng.Nhưng nên quy hoạch cho nghiêm túc vì đường ở nội thành giao cắt rất nhiều, khá phức tạp, dù xe bus có làn riêng nhưng đường giao trước mặt nó kẹt cứng thì sao chạy đúng giờ dc.Theo tôi chẳng cần lệnh cấm gì cả, chỉ cần cho người dân thấy LỢI ÍCH (đầy đủ giao thông công cộng) và BẤT TIỆN (chi phí cao và kẹt phương tiện cá nhân) thì người dân biết phải làm gì. Thậm chí 1 bộ phận chuyển đi nơi khác và đó là trợ giúp cho chính sách giãn dân. Các nhà chuyên môn đã đánh giá thành công của làn BRT (Kim mã _Yên nghĩa) chưa?