Người thầy Tôi hướng về phía mấy bạn ngồi gần công tắc điện và nói: “Cho cô xin năm trăm điện nào”. Các sinh viên nhìn nhau. “Kìa, cô bảo mày”, “Mày ngồi gần hơn tao mà”, rồi cũng có bạn lê dép đi bật điện. Tôi cảm giác đang đứng trước biệt đội “xác sống giảng đường”. Vẫn còn nhiều ánh mắt lờ đờ đỏ hoe, vài bạn nhìn tôi dò xét, một anh chàng khoanh tay trước ngực, ưỡn người ra sau, nghênh đầu nhìn tôi vẻ thách thức: “Nào thì xem bà cô này dạy thế nào!”.Một buổi chiều mùa hè, tôi bước vào phòng học khác. Mấy cái quạt trần chạy vù vù không át nổi sự nóng nực của những tia nắng xói ngang. Trên bục, máy chiếu, micro, đài đã sẵn sàng, tôi giới thiệu môn học. Mới nói một lúc, mồ hôi đã lấm chấm trên mặt. Bỗng một anh chàng xin phép ra ngoài, lúc sau quay lại với cốc nước trên tay: “Cô uống nước ạ!” . Tôi thấy xúc động tận đáy lòng.Anh chàng đó tên Duy. Cậu ta lúc nào cũng tươi cười, ánh mắt hồn nhiên, luôn toát lên vẻ nhiệt tình, hăng hái. Duy là người luôn đến sớm để cùng bạn đi lấy micro, đài và sổ đầu bài cho giáo viên, kéo máy chiếu, chạy đi thay pin nếu hết pin, chạy đi đổi đài nếu cần. Khi cần đổi phòng học khác rộng và mát hơn, cậu ta chạy đi khắp các dãy nhà để hỏi phòng trống. Trong lớp, Duy nổi bật vì tích cực tham gia trao đổi bài và xung phong phát biểu với phong thái và ngôn từ khá rắn rỏi, tư duy độc lập. Mặc dù đôi lúc vẫn còn thể hiện sự ngây thơ, vội vàng nhưng dường như cậu chẳng sợ sai; cũng không sợ bị đánh giá là thích thể hiện, thích nổi bật; càng không xấu hổ khi phát biểu những suy nghĩ rất chân thật của mình.Mỗi năm, tôi dạy chục lớp với hàng ngàn sinh viên, tôi nhận thấy có một lượng “xác sống giảng đường” không hề nhỏ. Họ lờ đờ, uể oải, thiếu sức sống khiến tôi thấy tiếc cho tình trạng lãng phí chất xám và năng lượng ở những người trẻ.Ngược lại, những sinh viên như Duy là số ít. Những việc Duy làm không đến nỗi cực nhọc gì nhưng thể hiện một con người nhạy bén, có óc quan sát, có khả năng giải quyết vấn đề và biết nghĩ cho người khác. Duy được các thầy cô, anh chị khóa trên tin tưởng nên có công việc hay, vị trí tốt là gọi cậu đi làm. Ra trường, cậu đã có vài năm kinh nghiệm làm việc, được nhận vào một tập đoàn với với mức lương khởi điểm khá cao, trong khi những sinh viên đồng lứa còn đang đì đẹt đi xin việc hoặc chấp nhận mức lương trung bình.Có phải tôi đã quá tán dương Duy? Có những hành động tưởng chừng rất nhỏ, ai cũng làm được, nhưng có mấy người chủ động đứng lên làm? Hoặc nhiều người cũng muốn làm, nhưng họ e ngại, họ còn nhìn người khác, chờ xem có ai đứng lên không, hoặc họ không biết nên làm gì. Trong các cuộc hội họp hay thảo luận thì: thứ nhất ngồi ì, thứ nhì đồng ý, thứ ba lí nhí, thứ tư bí từ. Hình như đó là thói quen của số đông người Việt, thiếu sự chủ động, tích cực trong mọi việc. Họ thường ngồi chờ đợi mọi thứ tự nó đến, chờ đợi người khác giúp, nhắc nhở hay giục giã mới làm.Tuổi trẻ là tương lai của đất nước. Tôi không hoàn toàn đổ trách nhiệm lên đầu các em dù yếu tố tự nhận thức của những người trẻ rất quan trọng với cuộc đời họ. Bởi tôi cho rằng nhận thức của giới trẻ được ươm tạo từ môi trường giáo dục, trong đó có vai trò rất lớn của người thầy.Chúng ta còn chưa quên khoảnh khắc cả thế giới vỡ òa niềm vui khi nghe tin đội bóng Lợn Hoang và huấn luyện viên Ake được giải cứu khỏi hang Tham Luang, Thái Lan. Phép màu đó không tự nhiên mà có. Tôi không biết rõ mỗi ngày các em đã được Ake truyền dạy những gì, nhưng biết được cách các em ứng xử, đối mặt và vượt qua thử thách thì tôi tin các em đã gặp một người thầy tốt.Một phương pháp giảng dạy hiệu quả mà tôi được truyền cảm hứng từ một người thầy của mình, đó là: “Khai tâm rồi mới khai trí”. Làm thầy đứng trước học trò giống như người lãnh đạo, muốn các em hào hứng học tập, trước hết thầy phải yêu quý các em, biết khai mở tâm tính tốt, khơi gợi trí tò mò và yêu thích khám phá của các em rồi mới đến việc truyền kiến thức.Tôi cũng tâm đắc với câu nói “Thượng bất chính, hạ tác loạn” và áp dụng nó làm nguyên tắc giảng dạy của mình. Người thầy không chân chính, anh minh thì trò sẽ loạn. Muốn trò tốt, trò giỏi, trước hết thầy phải tốt, phải giỏi.Ngày nay, khoa học chứng minh phương pháp dạy và học hiệu quả nhất là thông qua trải nghiệm thực tế, trực quan sinh động. Thầy làm, trò noi theo. Thầy là tấm gương, trò nhìn vào học tập. Nếu tấm gương ấy tối tăm, u ám, nhiễu loạn thì người soi cũng nhiễu loạn. Ngược lại, một tấm gương sáng thì người soi sẽ đi đúng đường. Có thể nói, học trò phản chiếu người thầy. Thầy là nhân, trò là quả. Thái độ, nhân cách, kiến thức và kỹ năng giảng dạy của thầy có khả năng làm thay đổi thái độ, nhân cách và năng lực của trò.Nhìn vào cách cư xử của giới trẻ ở một quốc gia, có thể thấy một phần tương lai đất nước. Không phải tất cả sinh viên đều vật vờ. Nhưng đáng buồn, cũng không hiếm tại giảng đường đại học Việt Nam.Đỗ Hải Tư duy độc lập, cách sống chủ động, biết sẻ chia với người khác và thậm chí không hề sợ bị đánh giá "ưa thể hiện" của một cá nhân không phải tự nhiên mà có. Nó phải được định hình từ nhỏ, với một nền giáo dục cởi mở chứ không phải áp đặt, duy ý chí!Cá nhân những người thầy cũng chỉ là sản phẩm của một nền giáo dục. Để có những thế hệ người thầy ưu việt, có thể "truyền lửa", định hình nhân sinh quan tích cực tới học trò thì cần có Triết lý giáo dục mới kiến tạo những con người có tư duy phản biện, dám sống thật với bản thân. Chừng nào được là chính mình, không sợ số đông cho mình là ưa thể hiện; biết lựa chọn và đủ can đảm đối diện với lựa chọn của mình...thì một cá nhân mới chạm sâu nhất tới bản ngã bên trong họ - ngọn nguồn của tâm khảm, đam mê và thành công. Triết lý giáo dục đó hoàn toàn khác với cách gây dựng Con người Công cụ từng có!Người trẻ là tương lai của một quốc gia, nhưng Triết lý giáo dục đúng đắn, đào tạo ra những người Thầy tâm huyết, có thể định hình nhân cách và "truyền Lửa" tới học trò mới là nhân tố trực tiếp và quyết định nhất cho những người trẻ tiếp bước tới trưởng thành và thành công. Mình không muốn trách thế hệ trước, nhưng nói về trải nghiệm bản thân để thấy thầy cô kiến thức yếu ảnh hưởng đến thế hệ sau như thế nào. Mình từng học đại học kĩ thuật tương đối có tiếng ở VN, nhiều thầy cô cũng học ở Nga, Đông Âu nhưng về vì lương thấp, phải cơm áo gạo tiền nên chỉ lo làm kinh tế, nghiên cứu khoa học bỏ bê, đề tài khoa học vẽ ra cho đủ trách nhiệm và kiếm thêm thu nhập, những vấn đề mới thì né tránh hoặc đề cập chung chung. Sau ra trường đi du học lên các bậc cao hơn ở những nước G7, hành trang của mình chỉ là những kiến thức cổ lỗ từ những năm 60-70, trong khi sinh viên nước ngoài có thể kể vanh vách những vấn đề mới, chưa kể các thuật ngữ chuyên môn tiếng Anh, phương pháp nghiên cứu cũng biết hơn đứt. Cả 2 bậc thạc sĩ và tiến sĩ mỗi lần đều phải lãng phí 1 năm đầu tự học lại để cập nhật kiến thức. Tuy vậy bậc tiến sĩ học nhanh hơn và cho kết quả tốt hơn nhiều vì được một người thầy giỏi tận tâm chỉ hướng và phản biện. Thật đáng lo vì gần đây ngành sư phạm càng ngày càng xuống dốc, giáo dục thì vẫn loanh quanh cờ với quờ. Không biết tương lai VN sẽ là 4.0 hay "...." nếu chỉ hô hào bằng khẩu hiệu mà không có các biện pháp thiết thực để nâng cao nhất lượng người thầy. Đọc câu chuyện về Duy, tôi thấy lại chính mình ở những năm nhất, năm hai khi đa phần còn học những môn chung, nhiệt huyết, chủ động làm việc mình cho là phải mà không ngại ánh mắt mọi người, hăng hái tham gia xây dựng bài. Cảm giác thật tuyệt. Tuy nhiên điều đó đã không thể kéo dài lâu cho đến những năm chuyên ngành, cũng bởi nguyên nhân mà tác giả nói đến trong bài: người thầy. Giảng viên khoa tôi giảng dạy sơ sài, qua loa thậm chí còn thuyên thuyên chuyện đời tư, nhiều hôm còn đi trễ hoặc nghỉ dạy không báo trước. Điều đó khiến tôi có muốn đóng góp vào bài giảng cũng không còn cơ hội. Đến năm 4 thì đa phần các bạn đồng khoá chỉ còn tâm lý chung là ra trường cho lẹ, để bắt đầu học hỏi ở môi trường mới, vì ở trường đã không còn gì tốt đẹp để luyến tiếc. Tôi cũng tự thấy mình từ một "Duy" năng động, nhiệt huyết, hăng hái trong học tập trở nên ủ dột, thiếu sức sống và niềm tin.Có lẽ thà nghỉ học sớm mà giữ được những phẩm chất tốt đẹp còn hơn lê lết tốt nghiệp để rồi trở thành con người tầm thường. “Khai tâm rồi mới khai trí, trước hết ngưởi thầy phải yêu quý các em...” tôi đồng ý với bạn đồng chí đồng nghiệp! Ảnh hưởng của văn hóa xưa vẫn còn tồn tại cho đến bây giờ: Im lăng là vàng; Ăn cỗ đi đi trước, lội nước theo sau. Giáo dục chân chính rất cần tự do học thuật và tư tưởng khai sáng. Bài viết thật chính xác; tuy nhiên vấn đề là làm thế nào để thay đổi tình trạng " Xác sống học đường " khá phổ biến hiện nay? bài viết hay và xác đáng Ở đâu cũng có người chủ động và người thụ động, người tích cực và người tiêu cực (không phải theo nghĩa ta vẫn thường dùng là tồi, kém), người lạc quan và người bi quan, điểm khác biệt chỉ là tỷ lệ giữa loại thứ nhất và loại thứ hai nếu so sánh giảng đường đại học ở ta và ở các nước phát triển. Nhiều sinh viên vẫn cho rằng học đại học là học phổ thông “lớp 13” chứ không phải “đại học là tự học”, và nhà trường, giảng viên cũng chưa tạo đủ điều kiện hoặc gây đủ sức ép để sinh viên tự học. Tình trạng sau khi tốt nghiệp không biết sẽ xin được việc ở đâu cũng làm cho sinh viên không mấy hào hứng học tập và chủ động nghiên cứu. Một vấn đề nữa: nếu trong trường ĐH, giảng viên là tấm gương tốt thì ở ngoài xã hội có quá nhiều gương xấu ở những lãnh đạo doanh nghiệp và quan chức, làm cho các cử nhân, thạc sỹ mất chỗ dựa tinh thần, mất niềm tin vào những điều tốt đẹp. Những “xác sống” trong trường ĐH, khi ra trường sẽ vẫn là những xác sống ở nơi làm việc, cho dù đó là ở đâu, và họ sẽ là những “chuyên gia há miệng chờ sung” rất đông, trong khi sung thì rụng càng ngày càng ít. Khai tâm rồi mới khai trí. Đúng vậy. Và đó chẳng phải cũng tương đồng với tinh thần "Tiên học Lễ hậu học Văn" của nhà giáo Khổng Tử đó sao. Và đó chẳng phải cũng tương đồng với tinh thần "Học để làm người" - mục đích cao nhất của việc học - của UNESCO đó sao. Người thày, trước hết, luôn luôn, và quan trọng nhất, phải là người giáo dục nhân cách, là tấm gương nhân cách. Tôi biết sẽ có người nói nghề giáo chỉ là một nghề kiếm tiền như bao nghề khác nên không cần tôn vinh đặc biệt. Ai đi dạy quan niệm như vậy,, theo tôi, không xứng đáng với chữ "Người thày" thực sự. Còn học viên hoặc phụ huynh học sinh nào quan niệm như vậy, thì tôi đoán là họ đã chưa từng được học qua những người thày đúng nghĩa rồi - những người thày tử tế, nhân hậu, vì học sinh, vì con người chứ không vì đồng tiền, không dạy như máy. Bởi nếu được học những người thày như thế thì họ sẽ thấy ngay được sự khác biệt giữa Người Thày của nghề giáo cao quý với một người đi dạy thuần túy để kiếm cơm. Tôi cũng từng là Duy và chưa bao giờ hối hận là Duy. Tôi xuất phát điểm không bằng nhiều bạn trong lớp. Tôi đã chủ động và tương trợ mọi người, từ từ tôi nhận được học bổng, khi ra trường rất nhiều thầy cô muốn tôi theo học để phá triển, tôi chọn được người thầy tốt nhất, dù tôi học không giỏi nhưng nhu cầu công việc tôi học ngoại ngữ giao tiep và chuyên ngành, bây giờ tôi sắp báo cáo 1 hội nghị. Còn các bạn tôi cứ lẹt đẹt kể cả những bạn đã từn đứng top lớp nhưng lúc gặp nói chuyện lúc nào cũng uể oải, ko sức song, suốt ngày chửi xã hội. Vậ nên tôi tin ai chủ động trong học tập và công việc cũng như tương trợ người khác, người đó đang và sẽ là người thành công!!! Cảm ơn cô giáo về bài viết. Ngày nay nhân lực là nguồn lực và nguồn tài nguyên quan trọng nhất, tiếc rằng rất nhiều nguồn tài nguyên tuổi trẻ đã và đang bị lãng phí. Môi trường giáo dục của chúng ta đã tạo ra những đứa trẻ thụ động, do từ bé tới lớn chỉ học tập kiến thức theo kiểu nhồi nhét, bắt buộc mà không có sự tìm tòi sáng tạo. May ra chỉ được vài đứa trẻ nhanh nhẹn chủ động nhờ sự dạy dỗ của một số bố mẹ tiến bộ mà thôi. Nguyên nhân thực sự là do chương trình giáo dục nặng nề về lý thuyết, giáo điều của chúng ta đang hàng ngày hàng giờ mài mòn hết khả năng chủ động, sáng tạo của học sinh, đặc biệt là bậc phổ thông - cái giai đoạn tạo nên tính cách một con người. Nhìn lại 30 năm trước ra trường một điều : kiến thức kia phải tự tìm tự học và không áp dụng nhiều trong công việc. Điều quang trọng là người sinh viên đã được rèn luyện để chủ động , để suy nghĩ và dám quyết định. Thầy chỉ là người chỉ đường trò phải tự đi trong suy nghĩ của chính mình. Nếu học qua mạng thì thầy là ảo ảnh, xin đừng thần tượng hóa bậc chân sư. Vì vậy thầy cô ở bật tiểu học là những người ảnh hưởng nhiều nhất cho bước đi của thế hệ trẻ mong các vị hiểu cho. Never stop questioning ... Bài viết rất hay, cảm ơn chị . Tôi hoàn toàn đồng ý với tác giả Đỗ Hải.Sự thụ động của SV có từ rất lâu, và nó định hình từ thói quen từ các bậc học thấp hơn.Nói trắng ra là do tư duy "Nhồi Nhét" của môi trường đã khiến các em trở nên thụ động.Cá nhân tôi thì nghĩ rằng: Học tập là Học những cái tinh hoa và đem nó phát huy ở trong cuộc sống". Chứ không thể học cho lắm để rồi trở thành những "Zombie Trí Thức". Thế nên môi trường GD từ các bậc như Tiểu Học là rất quan trọng, nơi đó sẽ tạo ra một đứa trẻ Năng Động nếu được hướng dẫn bởi những người giáo viên đúng cách và ngược lại. Em cũng đã từng học cô năm 3 , em vẫn nhớ , lúc đó em đứng lên nói về sự hi sinh , thế hệ đi trước hi sinh thành bậc thang để thế hệ đi sau được bước cao hơn , em còn kể cả câu chuyện về loài nhện , nhện mẹ hi sinh thân mình làm thức ăn cho nhện con lúc mới chào đời. Cô còn nhận xét , em giống ông cụ non hơn. Em rất cảm ơn cô vì mọi thứ !