Sự nhạy cảm mang tên 'dạy thêm' Cụ thể là sai so với Thông tư số 17/2012/TT-BGDĐT. Nơi này, nơi khác đặt ra câu hỏi khó: "Nếu không dạy thêm thì giáo viên ăn gì?".Câu hỏi đó nhạy cảm đến mức chúng ta cố gắng né tránh trả lời. Hầu như ai cũng có người thân, bạn bè là giáo viên. Vợ tôi, chị vợ, anh vợ đều là giáo viên, bạn bè tôi nhiều người là giáo viên, chính tôi cũng ngại nói những vấn đề nhạy cảm của ngành giáo dục. Chẳng mấy ai vui vẻ với cảnh con cái mình từ sáng tới khuya vùi đầu học hành, kể cả vào những ngày nghỉ cuối tuần. Các bà mẹ, ông bố tất bật đưa đón con đi học thêm. Bố mẹ bận việc thì thuê xe ôm đưa đón con. Mỗi tháng, các gia đình chi từ dăm ba trăm cho đến một vài triệu đồng tiền học thêm cho mỗi đứa con. Đối với đại đa số các gia đình Việt Nam, số tiền chi cho việc học thêm của con cái là không nhỏ. Nhưng ai cũng ngại trả lời câu hỏi khó trên: "Nếu không dạy thêm thì giáo viên ăn gì?".Chúng ta có thể né tránh mãi được không? Cách học sinh học thêm ở nước ta không chỉ gây tốn kém công sức, tiền bạc cho các gia đình, mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sự cân bằng học hành - nghỉ ngơi và sự phát triển toàn diện trí - lực của các cháu. Nó phá vỡ sự công bằng trong thụ hưởng giáo dục, thiệt thòi cho con em các gia đình có khó khăn kinh tế. Nó làm xấu đi hình ảnh thầy cô trong con mắt học trò và phụ huynh.Trên thực tế, không phải tất cả 1,2 triệu giáo viên trong cả nước đều có cơ hội dạy thêm. Nói chung, 240.000 giáo viên mầm non, 87.000 giáo viên đại học và cao đẳng, 18.000 giáo viên trung cấp chuyên nghiệp hầu như không có cơ hội dạy thêm.Cũng không phải tất cả 840.000 giáo viên phổ thông trong cả nước đều có cơ hội dạy thêm, mà chủ yếu là các giáo viên phổ thông ở thành phố, thị xã.Cũng không phải tất cả giáo viên ở thành phố, thị xã có cơ hội dạy thêm, mà trong số đó, thường chỉ là các giáo viên dạy các môn học sinh có nhu cầu học thêm, đó là 5 môn: toán, lý, hoá, văn, ngoại ngữ.Nhưng cũng không phải tất cả các giáo viên toán, lý, hoá, văn, ngoại ngữ ở thành phố, thị xã có cơ hội dạy thêm, mà chỉ một số trong số các giáo viên đó.Như vậy, rất nhiều giáo viên (trong tổng số 1,2 triệu giáo viên trong cả nước) không có cơ hội dạy thêm. Các giáo viên không dạy thêm đó đã và đang sống như thế nào?Rất tiếc là cho đến nay chưa có cuộc khảo sát, nghiên cứu nào về vấn đề này. Cô giáo nhà tôi đã một thời may gia công kimono để có thêm thu nhập cho gia đình. Chúng tôi không bao giờ thấy xấu hổ vì điều đó. Mọi lao động và thu nhập hợp pháp đều vinh quang.Thời đi học, chúng tôi không phải học thêm, nhưng chắc gì chất lượng học đã kém so với hiện nay? Học sinh Việt Nam được gửi ra nước ngoài trong các thập kỷ 1970-80 học rất tốt so với học sinh các nước khác, thường chiếm các vị trí đứng đầu. Rõ ràng việc học thêm phổ biến một số môn lâu nay không hề làm cho chất lượng giáo dục của nước ta được cải thiện. Nó chỉ cho thấy chất lượng dạy chính khoá bị giảm sút, nếu học sinh không học thêm thì không bù đắp được kiến thức, làm bài kiểm tra và thi không tốt. Nó là hệ quả của các bất cập trong cách dạy chính khoá, cách thi.Một nền giáo dục tử tế là nơi học sinh có thể nắm vững kiến thức từ các bài giảng trên lớp và các bài tập về nhà. Đó cũng là sự cam kết, trách nhiệm của ngành giáo dục với người dân - những người đóng thuế nuôi ngành giáo dục. Đối với các học sinh có học lực yếu hơn, nhà trường cần tổ chức phụ đạo miễn phí để giúp các em đáp ứng được yêu cầu về chuẩn kiến thức, thu hẹp khoảng các với các học sinh khá, giỏi.Singapore và nhiều nước khác làm như thế, không có chuyện nhà trường hoặc giáo viên thu tiền phụ đạo các học sinh có học lực kém hơn. Thật khó chấp nhận một nền giáo dục mà nếu học sinh không học thêm thì khó đạt được chuẩn kiến thức kỹ năng của môn học, cấp học. Đối với học sinh khá giỏi, có năng khiếu về các bộ môn, nhà trường cần tổ chức chương trình bồi dưỡng để các em có thể phát triển tối đa năng lực của mình. Và thực tế là trong hoạt động dạy học của các trường phổ thông đã có những nội dung này. Vậy học sinh phổ thông đi học thêm tràn lan thì các em học cái gì và học để làm gì?Ở các nước khác có dạy thêm, học thêm không? Câu trả lời là có, ở đâu cũng có. Ở một số nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, học sinh học thêm rất nhiều. Ở Mỹ và châu Âu, Singapore, Australia, New Zealand, học sinh học thêm ít hơn, nhưng cũng có. Chỉ có điều, chuyện dạy thêm, học thêm ở nước ta và ở các nước khác về bản chất khác nhau. Ở họ, dạy thêm, học thêm chủ yếu được tổ chức theo hai mô hình: (a) các trung tâm luyện thi ("cram schools", loại giáo dục này được gọi là "cram education"), (b) các câu lạc bộ năng khiếu (âm nhạc, hội hoạ, thể thao, kỹ thuật - công nghệ...). Lực lượng giáo viên giáo dục chính quy và ở các trung tâm luyện thi, câu lạc bộ năng khiếu độc lập với nhau, không được làm việc lẫn lộn. Các trung tâm luyện thi, các câu lạc bộ năng khiếu nằm ngoài hệ thống giáo dục, nhưng phải đăng ký và đóng thuế thu nhập. Ở Nhật Bản, nếu giáo viên nào bị phát hiện dạy thêm ngoài hoạt động chính quy, giáo viên đó sẽ bị sa thải, hiệu trưởng trường đó phải từ chức.Tôi rất muốn thu nhập của tất cả giáo viên trong cả nước được cải thiện theo lộ trình cải cách triệt để giáo dục Việt Nam, có sự cân đối hài hoà với các lĩnh vực khác. Mặc dù vậy, nếu buộc phải lựa chọn giữa một bên là quyền được dạy thêm của mấy chục nghìn hoặc mấy trăm nghìn giáo viên, một bên là một nền giáo dục tử tế (nơi học sinh có thể đạt chuẩn giáo dục từ chương trình chính khoá mà không cần học thêm, đồng thời những em có học lực yếu hơn được nhà trường phụ đạo miễn phí), sự phát triển cân đối trí - lực của hàng chục triệu trẻ em, tôi tin chúng ta cần chọn vế thứ hai chứ không phải vế thứ nhất.Tuy nhiên, vấn đề này cần được giải quyết với một lộ trình vài ba năm để chuẩn bị tư tưởng cho các giáo viên, phụ huynh và học sinh, vừa nâng cấp chất lượng giảng dạy chính khoá. Không nên áp dụng các biện pháp phi giáo dục kiểu rình bắt quả tang và lập biên bản giáo viên vi phạm trước mặt học sinh.Cần phát triển mạnh mẽ các mô hình trung tâm luyện thi và câu lạc bộ năng khiếu để việc dạy thêm, học thêm không phát sinh tiêu cực mà, ngược lại, đóng góp hiệu quả cho việc nâng cao chất lượng, năng lực người Việt Nam. Trong 5 năm đầu, giáo viên giáo dục chính quy có thể được kết hợp dạy học ở các trung tâm và các câu lạc bộ. Sau đó phải tách bạch giữa hai hệ thống, mỗi giáo viên tự chọn đứng trong hệ thống nào một cách minh bạch (giáo dục chính quy hay giáo dục phi chính quy).Lương Hoài Nam Một thực tế là dạy học ở trường công không đủ sống, em đã từ bỏ sau 10 năm bám trụ. Phải cải cách tiền lương cho giáo viên trước khi nói đến yêu cầu chất lượng giáo dục, nếu không, sẽ mãi lẫn quẫn, khi còn loay hoay mãi việc thiếu ăn thì nhà giáo dạy giỏi sao được?! Mình là GV DẠY Toán và mình có dạy thêm và cũng dạy phụ đạo miễn phí cho Hs yếu. Vấn đề là, Hs khá giỏi thì đi học thêm còn hs trung bình thì đi học ít hơn, hs yếu thì hầu như không. Còn dạy phụ đạo miễn phí thì phải năn nỉ, hăm dọa đủ thứ các em mới đi. Nói gì thì nói, mình thấy các thầy cô giáo dạy thêm là không có cảm tình rồi. Mình sống ở TP Hà Nội, con của mình sinh năm 2003 đi học vào đúng thời kỳ bùng nổ việc dạy thêm, học thêm. Nhưng thật may mắn cho con tôi đã gặp được cô giáo có tâm nhất quyết không dạy thêm .Cô bảo cô dạy cả tuần đã quá mệt và các con cũng cần được nghỉ ngơi. Mặc dù các con học lớp chọn, toàn học nâng cao để đi đánh giải. Thế nên cả 5 năm cấp 1 con của tôi đều không phải đi học thêm mà vẫn học tốt ,trong lớp nhiều bạn đoạt giải cao trong kỳ thi HSG của huyện Thanh Trì.Vẫn còn nhiều thầy Cô đáng kính các bạn ạ. “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Tôi đã gửi con về quê học cho nó lành ! cháu vẫn thi đỗ học bổng trường Metrolia tại Finland. Vấn đề ở đây là bộ giáo dục làm thế nào để mọi học sinh điều công bằng. Hầu hết mọi phụ huynh học sinh đều tìm mọi cách cho con đi học thêm để theo kịp bạn bè và tất nhiên giáo viên xem đó như 1 nhu cầu tất yếu. Hồi cấp 3 mình có một người bạn trong lớp học khá -giỏi mà đặc biệt là bạn ấy không bao giờ đi học thêm vì vấn đề tài chính.Vì thế cô chủ nhiệm nói với bạn ấy là cô đảm bảo 90% em sẽ không đậu đại học nếu không đi học thêm :)) .Thế là bạn ấy quyết tâm ôn thi học sinh giỏi quốc gia và kết quả là bạn được giải 3 và tuyển thẳng đại học không cần phải thi .Vậy là bạn ấy thi tốt nghiệp xong là về nhà phụ ba mẹ kiếm tiền trong khi đó tụi bạn phải tấp nập đi học thêm để đâụ đh. Vậy phải đặt câu hỏi: Giáo viên dạy những môn chính khóa mà không học sinh nào phải học thêm như Sử, Địa, Công dân... thì họ ăn gì ???. Trong giáo dục, sự thu nhập cũng không công bằng ở giáo viên dạy từng môn khác nhau!!! Có một số nghề đặc biệt, mà trong đó đồng tiền không đóng vai trò quyết định. 2 trong số đó là nghề giáo, nghề y. Nếu bạn không thật sự vì các em học sinh, bạn hãy ra khỏi nghề giáo. Nếu bạn không thật sự vì sức khỏe bệnh nhân, bạn hãy ra khỏi nghề y.Xã hội còn rất nhiều nghề để bạn đạt được mục đích của bạn. Những nghề đặc thù trên nếu không hợp thì hãy tránh xa.Đừng đổ lỗi cho tiền bạc! Cảm ơn bài viết của anh.Tôi là một giáo viên THPT. Tôi hiểu những tiêu cực trong chuyện dạy thêm học thêm. Nhưng tôi không cho con tôi học thêm. Người làm nhà giáo và bậc làm cha làm mẹ chúng tôi cũng đáu đáu vấn đề này, nhưng không làm sao thoát khỏi vòng lẩn quẩn. Biết đến bao giờ những nhà quản lý mới có giải pháp? Chúng tôi vẫn chờ trong vô vọng khi hàng ngày phải chứng kiến con mình hao mòn sức lực, óc sáng tạo, kĩ năng sống, cơ hội được giải trí vui đùa, sống đúng nghĩa với tuổi thơ và hơn hết là niềm tin về một nền giáo dục công bằng trong sạch? Mọi người đều hiểu ngoài các môn học" quan trọng" thì các thầy cô giáo dạy " môn phụ" không có điều kiện dạy thêm. Đây rõ là sự lệch tâm trong giáo dục toàn diện của ngành giáo dục. Thật buồn khi thu nhập của thầy giáo lại từ những học trò dạy thêm và học trò lại phải bỏ thêm thời gian nghỉ ngơi để nạp kiến thức ngoài giờ. Xin hãy đổi mới toàn diện giáo dục. Thật may là mình được học tại một ngôi trường bình yên ở 1 vùng quê, các thầy cô chẳng ai dạy thêm, phụ huynh có đưa con tới nài nỉ thì thầy giáo chủ nhiệm của mình cũng không dạy, thầy hiệu trưởng cho rằng học trên lớp đã là quá đủ, quan trọng là về nhà phải tự học, ko tự giác thì có học thêm kín tuần cũng chẳng được chữ nào vào đầu,đến năm lớp 12 thì trường mới tổ chức lớp ôn thi đại học, thành quả là bây giờ cả lớp cấp 3 ngày xưa đều đã là sinh viên sắp ra trường rồi, người học ngân hàng, người bách khoa, ngoại thương, tài chính đều đủ cả, các phụ huynh cũng nên suy nghĩ kĩ, như ba mẹ mình cũng vậy, rèn luyện cho con tính tự giác cao chứ không phải nhồi con vào hết lớp cô này, lớp thầy kia mới là tốt Chủ yếu là ở thành phố thôi, chứ ở quê việc học thêm chỉ ít thôi. Đứa em mình năm nay học lớp 12, sáng đi học, chiều vẫn ra đồng với bố mẹ, chỉ tranh thủ tự học vào buổi tối thế mà vẫn là học sinh giỏi cấp tỉnh mấy năm liền. Mình chủ trương là con mình sau này sẽ không cho học thêm, thái độ cô giáo thì không cần quan tâm, chả việc gì phải nịnh cô cả. Tôi là một giáo viên ở ngoại thành. Ở đây phụ huynh cũng không nhiều người có nhu cầu cho con đi học thêm nhưng việc dạy thêm vẫn diễn ra công khai, tràn lan, ai cũng biết mà không nói. Phòng giáo dục yêu cầu tất cả các giáo viên ký cam kết không dạy thêm, tổ chức dạy thêm nhưng mỗi năm học, phòng giáo dục tổ chức 2 lần thi khảo sát chất lượng 3 môn toán, văn, ngoại ngữ mà đề thi ở ...trên Trời để đánh giá, xếp loại nhà trường. Thử hỏi sao học sinh không phải học thêm, giáo viên không tổ chức dạy thêm. Đây là một hình thức khuyến khích dạy thêm học thêm chứ còn gì nữa Tôi cũng là giáo viên tiếng anh, nhưng tôi cũng ghét tình trạng một số giáo viên giờ chính khóa thì làm việc riêng, không chịu không việc hết công suất, rồi lại nói là nặng chương trình, bắt học sinh phải đi học thêm mới đủ thời gian. Đi học thêm thì có phải ai cũng đi học được đâu nhé. HS khá giỏi mới được nhận, còn yếu thì ở nhà vì làm mất uy tín dạy của thầy cô Lâu lắm mới thấy bài của anh Nam trên Góc nhìn. Bài nào cũng toát lên vẻ khoa học của vấn đề và tính trách nhiệm với xã hội. Hãy viết nhiều nữa anh Nam nhé. Xã hội đang cần lắm.