Bộ gene khởi nghiệp Tôi gia nhập một khu làm việc chung, “Co-working space”, ở một quận ven trung tâm thành phố, nơi tôi có thể thuê một bàn làm việc nhỏ với chi phí hợp lý. Mô hình này có một mặt bằng lớn, dùng chung văn phòng dành cho nhiều cá nhân, nhóm dự án, các công ty khởi nghiệp khác nhau để tiết kiệm chi phí.Khi tới thăm tôi tại chỗ làm mới, mấy đồng nghiệp cũ không giấu nổi ánh mắt ái ngại. Họ nhìn tôi ngồi giữa một nơi mà xung quanh toàn gương mặt “non choẹt”, vài người xăm trổ, người quần jean, áo pull đang cắm cúi với màn hình laptop. Họ ngỡ ngàng vì nó khác xa với hình ảnh cũ của tôi, một nhà quản lý cấp cao của một tổ chức hàng trăm người, ăn vận chỉn chu, ngồi trong căn phòng riêng sang trọng ở toà nhà hạng A, nhìn xuống con đường đẹp nhất Sài Gòn. Tôi còn nghe sau đó có người nghi ngờ tôi có vấn đề về thần kinh và là một kẻ điên rồ.Cô giáo cũ, người chứng kiến nhiều lần tôi bỏ ngang sự nghiệp trong quá khứ, nhắn tin cho tôi: “Cô biết em có năng lực nhưng lại ưa mạo hiểm, nên cô rất lo cho em”.Ba năm đã qua, tôi và cộng sự vẫn đang tiếp tục hành trình của mình với niềm tin nguyên vẹn.Khởi nghiệp 4.0 đang là xu thế thời thượng. Khắp nơi, các diễn đàn, các nhà làm chính sách, giới doanh nghiệp, truyền thông cho tới các học giả, họ đều nói về khởi nghiệp 4.0. Nó tạo cho xã hội một cảm giác rằng dường như mọi rào cản, trở ngại đối với cộng đồng khởi nghiệp đang được dỡ bỏ, cả xã hội đang dành sự ưu ái và tôn vinh mạnh mẽ đối với cộng đồng khởi nghiệp.Nhưng là người đã thực sự dấn thân vào con đường này, cũng như trải qua đủ mọi cảm giác của người trong cuộc, gặp và làm việc với nhiều gương mặt khởi nghiệp đã thành công và chưa thành công qua các thương vụ M&A và gọi vốn từ các nhà đầu tư, chúng tôi đang ngày đêm đối mặt với một sức ép khác. Nó gớm ghê hơn rất nhiều so với những thách thức cạnh tranh trên thị trường.Đó là việc tại Việt Nam đang thiếu vắng văn hoá nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp. Nền văn hoá của chúng ta tôn vinh thành công, nhưng không dung thứ, thậm chí vô cùng tàn nhẫn đối với thất bại.Trước hết, chúng ta không có thói quen luôn khuyến khích, động viên với những ai có ý định bước ra khỏi vùng an toàn để dấn thân vào hành trình mới.Thứ hai, văn hoá chúng ta không coi trọng việc gìn giữ, nuôi dưỡng và tôn vinh “gene mạo hiểm”, tất nhiên là mạo hiểm có hiểu biết. Theo thống kê từ các đại học Mỹ, du học sinh Việt Nam ít tham gia những môn thể thao mạo hiểm nhất, ví dụ leo núi và nhảy dù. Cho dù đây là những môn học rất hấp dẫn, luôn thu hút sự tham gia du học sinh từ những quốc gia khác. Tỷ lệ những người tham gia các môn thể thao mạo hiểm ở Việt Nam luôn ở hàng thấp nhất thế giới.Tôi mới gặp một trong những "cá mập" nổi tiếng giới khởi nghiệp. Là người sáng lập một tập đoàn giáo dục lớn đã có lịch sử phát triển hơn 20 năm và gặt những thành công không thể phủ nhận nhưng anh vẫn luôn nhận mình là "doanh nhân khởi nghiệp". Trong câu chuyện kéo dài xuyên đêm giữa chúng tôi về những dự định lớn lao, anh bảo “Thách thức lớn nhất tôi phải đối mặt là sự thiếu vắng nhân sự lãnh đạo cấp cao”. Bởi những người có năng lực mà anh gặp phần lớn đều không dám từ bỏ "vùng an toàn" - công việc quen thuộc và thu nhập cao, ổn định; hoặc họ chỉ tính toán, thu vén lợi ích ngắn hạn thay vì dấn thân trong hành trình chinh phục những mục tiêu mới và hạnh phúc vì ý nghĩa của việc mình làm.Chúng ta hầu hết có xu hướng tìm kiếm một hành trình êm đềm trong sự nghiệp. Song, sự ưa thích mạo hiểm có hiểu biết mới thật sự là một bộ gene quí giá, đối với bất cứ cá nhân nào, gia đình, dân tộc nào. Nếu không phải chúng ta thì ai có trách nhiệm nuôi dưỡng, gìn giữ và truyền lại thế hệ sau tố chất đó?Cuối cùng, tất cả những người đã dấn thân vào khởi nghiệp đều hiểu rằng cái giá của thất bại vô cùng lớn. Đó không phải chỉ là sự tổn thất về vật chất, tiền bạc, mà chính là sự tra tấn tinh thần từ sự khinh thị, chê bai, những lời đàm tiếu của những người xung quanh, cả người thân trong gia đình, họ hàng lẫn các mối quan hệ xã hội. Có nhiều ngày, tôi chỉ đọc thấy những ý kiến phê phán, chỉ trích, miệt thị, đay nghiến với những người chưa thành công mà không thấy những suy nghĩ tích cực, điểm tốt, sự động viên, ủng hộ và đặt niềm tin vào những người từ bỏ vùng an toàn để làm điều mới.Đó là một lý do mà hàng năm, sau mỗi kì thi đại học, chúng ta lại chứng kiến nhiều trường hợp đau lòng xảy ra đối với những học sinh thi trượt, rồi nghĩ quẩn.Không cải thiện thái độ ấy, chúng ta phần lớn sẽ náu mình trong những vùng an toàn, hàng ngày kéo lê cuộc đời như một thói quen. Không phải vì ta muốn, không phải vì thiếu năng lực, mà là vì ta sợ.Để nuôi dưỡng và thúc đẩy bộ gene khởi nghiệp, điều kiện thuận lợi hơn cho những người đã khởi nghiệp từ người làm chính sách vẫn là một mong chờ. Đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Quan trọng hơn, phần chìm của tảng băng còn im ngủ. Chưa ai đánh thức những con người đầy năng lực, đầy ước mơ nhưng còn đang lưỡng lự, đang “sợ thất bại” dấn thân vào hành trình chông gai nhưng đáng giá này.Một thế hệ khởi nghiệp, nếu được hình thành, sẽ kéo nền kinh tế lao đi mạnh mẽ. Chính nền kinh tế khởi nghiệp đã và đang tạo nên sự thần kỳ của các quốc gia như Israel,  Đài Loan, Hàn Quốc và Singapore. Làm sao để cái tên Việt Nam nối vào danh sách?Nguyễn Đăng Quang tôi ở nước ngoài, ngay cả đến phòng GYM cũng hiếm khi thấy ông/bà VN nào có mặt chứ nói gì đến thể thao mạo hiểm. Cái mà tôi thấy nhiều nhất là du học sinh VN rất tích cực làm lao động phổ thông để kiếm tiền. Tôi đã có thời gian sống và làm việc tại thung lũng Silicon Valley và hiểu vì sao giới trẻ Mỹ có máu khởi nghiêp như vậy. Bao quanh là 1 hệ sinh thái hỗ trợ tối đa, đó là các nhà đầu tư thiên thần, các quỹ đầu tư Venture Capital...chưa kể vô số các công ty và nhóm hỗ trợ về kỹ thuật & cố vấn...Ở đây nếu bạn có 1 ý tưởng nghe có vẻ hay thì có khả năng 1 nhà đầu tư thiên thần viết ngay cho bạn tấm séc 50-100K Mỹ kim ( Google là 1 ví dụ điển hình). Họ chả quan tâm đến bạn thất bại bao nhiêu lần và thậm chí bạn càng thất bại nhiều lần là họ càng thích. Mặc dù là hạt giống tốt nhưng không có đủ điều kiện nảy mầm thì kết quả vẫn là con số không. Đó là điều đáng suy ngẫm. Bộ gene chung ở đây là xây dựng được con người có bản lĩnh , tại sao có những trò chơi mạo hiểm , hoặc có thể nói tới như cảm giác sinh tử , nhưng trải qua rồi bạn sẽ cảm thấy những thứ khó khác mình sẽ đủ sức trải qua . Cơ chế của chúng ta đang có xu hướng mở dần cho người khởi nghiệp , cái nhìn cũng đã khác hẳn không còn một thái độ hoàn toàn dè bỉu như trước . Bộ gene thúc đẩy sự phát triển chung cho mọi ngành nghề lĩnh vực trên thế giới vẫn là sáng tạo , chấp nhận sự khác biệt mới để cải tạo những cái cũ . Vậy thì ngoài chính sách giúp đỡ các ý tưởng khởi nghiệp có thể phát triển lớn dần lên , và cũng cần có chính sách giúp cho ý tưởng khởi nghiệp thất bại -khi chính người khởi nghiệp lúc đó cảm thấy cô đơn nhất đôi khi là bị tất cả quay lưng , vượt qua được ngã rẽ đó họ bản lĩnh hơn , nhiệt tâm hơn thì vẫn có thể tiếp tục để thành công . Đơn giản là chỉ cần 1 % ý tưởng phát triển tốt đã có những cơ hội cực lớn , 99 % còn lại cũng là những bài học , nhưng phát kiến và ý tưởng có thể chưa thành công nhưng để những người đi sau có bài học Đúng là xã hội mình còn rất bảo thủ vì văn hóa nông nghiệp làng xã đã ăn sâu vào máu của người việt.Chỉ có một nền giáo dục mới với tư duy phản biện là nguyên tắc cơ bản xuyên suốt mới thay đổi tình hình này. Tôi làm trong lĩnh vực tài chính, đầu tư sẽ luôn có nhưng nguyên tắc phủ định những câu nói tưởng chừng khuôn mẫu "không dám bước ra khỏi vùng an toàn" với lĩnh vực đầu tư thì có câu nói "an toàn là trên hết" bạn thấy mâu thuẫn chưa? Tính bảo thủ khi cố gắng bảo vệ và tuân thủ 1 chiến lược nếu thành công sẽ được coi là người kiên nhẫn , nếu thất bại anh là kẻ bảo thủ...Với góc nhìn của lĩnh vực tài chính tôi đúc kết 1 quy luật lợi nhuận sẽ đi kèm rủi ro bản chất nó là tỷ lệ R=reward/risk nó là chân lý trong cuộc sống, anh chấp nhận đánh đổi urủi ro và "lợi nhuận " mà thôi. Các cụ đã dạy "kiềng ba chân" mình khởi nghiệp 15 năm rồi sản phẩm toàn tặng chưa bán. Vui buồn lẫn lộn nhưng hạnh phúc với những đứa con tinh thần thì tràn ngập, lửa và ham muốn cống hiến ngày càng cháy bỏng.Chúc người khởi nghiêp bằng công nghệ thành công. Bất kỳ đâu thì start up doanh nghiệp bao giờ cũng khó dành cho người trẻ. Thống kê gần nhất ở Mỹ thì 20 tuổi là tỷ lệ thất bại cao nhất còn 45 tuổi là độ tuổi lý tưởng nhất Khi tôi viết trên VNEx tôi muốn thử chơi trò Bungee thì rất nhiều ý kiến vào dè bỉu “cầu Sài Gòn, cầu Mỹ Thuận, cứ tự nhiên...” Bài viết đúng vào điểm yếu của người Việt ít dám mạo hiểm! Tôi nghĩ đây là vấn đề lớn đã ăn sâu vào nhận thức, tư duy. Đặc biệt con cái thì ảnh hưởng từ bố mẹ, xã hội để thay đổi cần thời gian và hành vi cụ thể. Chẳng hạn như để tạo tính tự lập người Hàn bắt con tự xúc ăn từ lúc chưa đến 1 tuổi con người Việt xúc cho con đến 3-4 tuổi; trong trò chơi cho trẻ ở công viên có nhưng trò chơi mạo hiểm như người Nhật đã làm như trượt dây, leo dây lên cao.... sẽ giúp đứa trẻ tự lập và mạnh mẽ hơn. Một tư tưởng mới sẽ bị ném đá, vùi dập, một thất bại sẽ bị đạp cho chết hẳn, một thành công sẽ có vô số người tìm cách cản phá, một ông ủng hộ nhưng có mười ông ném đá. Đó ko phải là gien mà là tính đố kỵ, ích kỷ của người Việt. Khởi nghiệp - cứ như một cái nghiệp của những người đam mê sáng tạo và muốn thay đổi thế giới. Mấy ai hiểu được cái nghiệp mà họ phải gánh ấy, nhưng khi thành công rồi, họ sẽ là những người hạnh phúc nhất. Xét cho cùng thắng thế văn hóa là thắng thế tất cả. Đây là câu nói của ai đó tôi nghe được từ nhỏ và sự thật là như vậy. VN bị ràng buộc bởi văn hóa Nho gia và Phật giáo. Đói no gì cũng quây quần bên bố mẹ, và cầu an của Phật giáo. Kết quả là đại đa số Sống Mòn không có khát vọng gì cả XEM XONG THẤY RẤT HAY VÀ Ý NGHĨA Ở nước ta luật bảo vệ bản quyền ' chất xám ' chưa được bảo đảm. Thất bại cho người phát minh nặn óc và đầu tư cuối cùng cho chỉ làm giàu chỗ cho kẻ làm hàng nhái.