Chữ Tín Sự việc còn rối rắm hơn, khi chúng tôi mua đồ và thanh toán xong. Vừa bước đi vài bước, lại bị bảo vệ kiểm tra túi đồ của mình xem có khớp với hóa đơn không thì mới được đi về. Lúc đó, chúng tôi đã phản đối, vì cho rằng làm như thế vừa mất thời gian, vừa thiếu tôn trọng khách hàng. Anh bảo vệ chỉ nói đó là quy định mà không giải thích tại sao.  Phải sau khi đã về nhà, thảo luận một khúc, chúng tôi mới hiểu ra: Bảo vệ làm thế là để tránh việc thu ngân thông đồng với khách hàng mang đồ ra khỏi siêu thị. Chúng tôi hơi ngốc nghếch sau nhiều năm ở nước ngoài, không hiểu ra quy trình này. Nó quá xa lạ và gây sửng sốt.Bài học tôi rút ra sau sự kiện đó, là niềm tin trong xã hội đang thiếu hụt trầm trọng.Sau này, mỗi khi phải làm gì đó liên quan đến giấy tờ, như xin học cho con chẳng hạn, tôi để ý thấy trên hồ sơ của mình lúc nào cũng chi chít dấu đỏ. Những giấy tờ tôi dùng trước đây cũng thế, bao giờ cũng phải có ít nhất một dấu đỏ đóng trên đó thì mới đáng tin. Còn không có dấu đỏ là không có giá trị.Tôi bắt đầu đặt ra câu hỏi, vì sao hồ sơ giấy tờ hành chính ở nhà bao giờ cũng đỏ rực những con dấu? Vì quy trình nó thế, hay vì người ta không tin nhau, phải có con dấu thì mới đáng tin? Không có dấu đỏ, thì lời nói của anh, chữ ký của anh, dù rành rành ra đó, cũng không có chút giá trị nào cả.Nhưng oái ăm ở chỗ, quy trình chặt chẽ thế, nhiều dấu đỏ thế, mà chưa ở đâu tôi thấy giấy tờ văn bằng giả nhiều như ở đây. Người ta có thể rao bán những thứ giấy tờ văn bằng giả công khai trên mạng, trong các tờ rơi dán trên tường, có cả điện thoại và tên người liên hệ đàng hoàng.Ám ảnh về con dấu mạnh mẽ đến mức luật doanh nghiệp cho phép bỏ con dấu khi giao dịch mà trên thực tế, sau gần hai năm triển khai, tôi chưa thấy đơn vị nào dám bỏ con dấu. Các văn bản doanh nghiệp trình lên vẫn được yêu cầu phải đóng dấu thì mới có hiệu lực.Điều này trái ngược hoàn toàn với những giấy tờ hành chính tôi đã sử dụng khi còn ở nước ngoài, nơi tôi hiếm khi nhìn thấy những con dấu. Tất cả chỉ là một chữ ký tay. Dù đó là giấy tờ quan trọng đến mức nào đi chăng nữa, chỉ cần người hữu trách ký vào là đủ.Trong các giao dịch thông thường tôi còn không cần phải ký. Chỉ cần in văn bản ra và gửi đi là xong. Nhiều trường hợp còn không cần văn bản, gọi điện là đủ. Sau này tôi hiểu rằng đó là cơ chế hậu kiểm. Điều này trái ngược hoàn toàn với cách tiền kiểm kỹ càng quá đáng, đến mức không tin, không quản được thì cấm, mà tất cả chúng ta đều quen thuộc.Ở những nơi mà tôi đã đi qua, những nơi người ta ít đóng dấu đỏ lên các văn bản như thế, thì đều là những đất nước giàu có hơn đất nước của tôi.Tìm hiểu thêm thì tôi hiểu ra rằng, ở những nơi đó, niềm tin đang được sử dụng như một thứ vốn xã hội. Khi người ta tin nhau thì người ta không mất thời gian công sức để kiểm tra và đề phòng nhau, vì thế mà người ta tiết kiệm được nguồn lực, và người hợp tác với nhau hiệu quả hơn.Điều này giúp cho năng suất lao động của cả xã hội tăng lên. Niềm tin vì thế đang hoạt động như một thứ vốn đặc biệt. Nhờ có loại vốn này mà xã hội vận hành hiệu quả hơn. Còn ở ta, có cả một bộ máy hùng hậu ăn lương để chỉ làm một việc là kiểm tra lẫn nhau. Và cũng một bộ máy hùng hậu khác, tìm cách qua mặt nhau. Vì thế mà mất thời gian, vì thế mà kém hiệu quả.Làm sao để tăng thứ vốn xã hội này? Tất nhiên, là bất cứ việc gì giúp tăng niềm tin. Trong đó, quan trọng nhất là niềm tin của nhân dân và chính quyền, niềm tin của người dân với tương lai của đất nước họ, và niềm tin giữa người với người trong xã hội trong mọi sinh hoạt hàng ngày.Để gia tăng niềm tin đó thì những người đang cầm giữ kỷ cương của đất nước, những quan chức, phải gương mẫu trước hết. Nếu người trên không khả tín thì sao có thể đòi hỏi người dưới đáng tin?Hẳn các doanh nhân đã hiểu rất rõ giá trị của điều này, khi họ đặt chữ Tín lên trên hết. Những doanh nhân biết giữ chữ Tín luôn coi lời nói chính là chữ ký của mình. Chỉ cần nói ra và xác nhận với nhau là đủ, không cần đến việc phải ký kết, lại càng không cần đến việc phải đóng dấu.Mà ngẫm ra, câu chuyện về vai trò của niềm tin và chữ Tín không chỉ đúng với giới doanh nhân. Trong Đông Tây kim cổ, các chính trị gia thường bị dân chúng ghét, chủ yếu là vì họ không giữ được chữ Tín, nói một đằng làm một nẻo, chứ không phải vì họ kém tài năng hay thiếu hấp dẫn.  Như thế, niềm tin là vốn liếng của xã hội. Chữ Tín vốn liếng của cá nhân. Xã hội có niềm tin thì sẽ phát triển.Nhưng cho đến lúc này, nếu bạn đã đi làm hợp đồng mua bán nhà, vì không có con dấu cá nhân, ngay tại phòng công chứng, bạn vẫn sẽ phải... điểm chỉ vào bên cạnh chính chữ ký của mình. Một thái độ cực đoan về việc đảm bảo niềm tin.Và thậm chí đã đến mức như thế, dấu điểm chỉ nhiều lúc cũng không đủ để người ta tin nhau.Giáp Văn Dương Bác tiến sỹ à, không phải là vấn đề niềm tin bác ạ. Nước ngoài nơi mà bác nói cũng thế, cũng không phải là vấn đề niềm tin. Vấn đề nằm ở chỗ, trong thời gian chậm nhất là 5 phút, anh có thể xác minh được những tờ giấy kia là thật hay không. Nếu xác minh được thì cần gì dấu hay chữ ký. Để xác minh thì thông tin trên tờ giấy đó phải nằm trong kho dữ liệu quốc gia. VN mình không có cái kho ấy. Cách nay ít lâu rất nhiều học giả đã đề nghị xây dựng kho dữ liệu quốc gia, là điều kiện tiên quyết để cải cách thủ tục hành chính. Không có cái kho này thì máy tính ở cơ quan công sở chỉ dùng để ....đánh văn bản. Không có cái kho này, mọi tính toán và điều hành vĩ mô đều thực hiện ....bằng tay dù cơ quan nào cũng có hàng đống máy tính. Không có cái kho này, cảnh sát giao thông không thể "bắt nguội", "phạt nguội" "giam giấy tờ nguội". Tóm lại, không có cái kho này thì người ta chỉ dùng máy tính để chém gió mà lẽ ra nó có thể thay thế ta làm rất nhiều việc vừa nhanh vừa chính xác. Niềm tin ở đây giúp người dân mạnh mẽ hơn, giúp người dân đồng tâm hiệp lực chống lại cái ác, cảm ơn tác giả có nhiều ý tứ hay, sâu sắc. Quá hay, ở ta nổi trội là sự khôn vặt đến mức tinh quái và tính đối phó, suy nghĩ nhỏ tí tì ti, chấp vặt vì thế ko ai tin vào cái gì được, từ đó phải làm ra 1 đống hệ thống để "kiểm soát" lòng tin. Đi đâu ta cũng chỉ gặp toàn chém gió, cũng như đi vào các cơ quan công quyền ta toàn gặp lời "nước đôi" để a hiểu sao thì hiểu, để tôi né trách nhiệm ngay từ đầu, để a ko "úp" được tôi dù lật "xuôi" hay "ngược"... niềm tin ngày càng hiếm lắm, ngay như bảo vệ siêu thị móc đồ đã thanh toán của khách ra kiểm lại từ thì bức xúc nay đã thành bình thường. Chỉ có niềm tin rằng niềm tin ngày càng giảm là tăng lên. Bác viết hay lắm ạ! Cháu biết đây không phải là 1 vấn đề mới trong xã hội của chúng ta nhưng cháu chưa bao giờ có những suy nghĩ quá sâu xa về những con dấu như bác. Cảm ơn bác đã viết bài viết này vì nhờ đó mà cháu biết được thêm 1 góc nhìn khác về những dấu mộc (niềm tin - thứ trước giờ vẫn luôn hiện hữu, và giờ cháu đã nhìn ra nó nhờ bài viết của bác). Bài viết của bác rất sắc sảo và thuyết phục, có những câu rất đắt giá như :"Còn ở ta, có cả một bộ máy hùng hậu...qua mặt nhau".Một lần nữa, cảm ơn bác đã bày tỏ quan điểm với 1 bài viết đầy sức thuyết phục như vậy! Chúc bác luôn mạnh khỏe, minh mẫn để có thể hoàn thành tốt công việc của bác cũng như có thêm những bài viết về những khía cạnh khác của 1 vấn đề như vậy! Cháu đợi bài viết tiếp theo của bác! :) :) :) Nhân Nghĩa Dũng Trí Tín. Giáo dục Kỷ cương Minh bạch Cầu thị Trách nhiệm. Những điều cơ bản đó để làm nên con người chân chính, công dân chính trực. Trong 5 chữ thì chữ Tín cuối cùng đến rất dễ khi 4 chữ đầu đạt đúng nghĩa. Nhìn lại xem xã hội giờ giáo dục những gì, chuẩn mực là gì, thái độ thế nào, tán thưởng điều gì thì gian trá ra sao là lẽ tự nhiên. Muốn thành đạt trong xã hội thì chử Tín là nét cuối cùng để hoàn thiện bức tranh, trong khi các vị quan chức kg có chữ tín là nét cuối phá hủy bức tranh. CHỬ TÍN BÀI VIẾT .QUÁ HOÀN HẢO Cảm ơn anh Dương, một ngòi bút sắc bén của VnExpress. Luôn quan tâm đến những bài viết của anh, những bài viết đánh rất thẳng rất trực diện vào từng ngõ ngach lĩnh vực của nền hành chính lạc hậu nước ta. Chúc anh thật nhiều sức khỏe trí tuệ dể tiếp tục có những bài viết sắc bén khác.P/s Mong mấy lãnh đạo tiếp cận được chuyên trang góc nhìn nay Bài viết của Giáp Văn Cương hay ở chỗ ẩn dụ, bóng gió. Chu Tin bi khung hoang vi nguoi ta khong con biet Xau Ho . Trời,bài viết qua hay,tôi cũng từng ước mơ có một ngày nòa đó con người ta tin nhau bằng sự chân thành nhất,tôi đây đi làm cũng chết mệt vì mấy con dấu,tổng công ty thì xa chi nhánh mỗi lần viết hóa đơn đỏ lại phải gửi ra tổng đóng dâu trong khi trên tờ hóa đơn đã có dấu treo rồi. Tôi kì thực chẳng thể lí giải nổi . Cái chứng minh còn không có gía trị bác ạ. Đăng kí sim đã kí tên, chụp lại chứng minh nay còn phải chụp hình. Hóa ra cái chứng minh kia không có giá trị. Vài bữa phải lăn tay, kiểm tra ADN...mới được công nhận. Bạn Dương còn chưa biết "cái vốn" như bạn nói ở ta cũng được sử dụng rất tốt ở những người buôn bán (không chắc là thật lớn). Người ta dễ nhận thấy việc chuyển hàng qua lại mà không cần trả tiền trước, không cần người áp tải, chẳng có niêm phong giữa người buôn bán ở các tỉnh khác nhau, thậm chí suốt chiều dài đất nước vẫn diễn ra hàng ngày đó thôi. Nếu bạn chưa biết thì nên tìm hiểu đã nhé. Chữ Tín ngày nay hiếm lắm rồiBon chen gian lận thích lên ngôiRàng qua buộc lại...con dấu đỏNgó nghiêng nhìn ngửa Tín mất toi... Chữ tín,một điều gần gũi bình thường cơ bản của con người nhưng quá xa xỉ ở ta ... Còn lâu và vô cùng lâu Việt nam mới có niền tin