Họp, hô, hứa Tôi đã tâm sự với nhiều lãnh đạo các cơ quan quản lý. Và sau mỗi lần gặp, tôi lại nhìn rõ thêm một thực tế đáng cảm thông. Đấy là việc “họp” và “hô” thì họ mặc nhiên phải làm. Vì nhiệm vụ của chính phủ giao cho cơ quan lúc nào cũng bao gồm việc “phát triển” lĩnh vực mình phụ trách. Phát triển thì phải đề ra đích đến tương lai - tức là kiểu gì cũng phải “hô”.Nhưng các cơ quan quản lý, hay là lãnh đạo các cơ quan quản lý, luôn đối mặt với một thực trạng đáng sợ. Đấy là giải quyết các vấn đề sẵn có đã hết sạch cả thời gian vật lý lẫn nguồn lực. Làm tốt việc sẵn có đã khổ rồi, khắc phục tiêu cực đã khó rồi, nên các mục tiêu phát triển thì chỉ có thể “hứa”.“Họp, hô, hứa” trong mục tiêu phát triển ở các cơ quan quản lý không phải là một lời nói mát của nhân dân. Nó là một thực trạng mang tính quy luật.Hãy thử tưởng tượng về một nhà quản lý văn hóa cấp địa phương. Ông có cùng lúc hai nhiệm vụ, là “bảo tồn” và “phát huy” các giá trị văn hóa bản địa. Công việc “bảo tồn” tiêu tốn toàn bộ thời gian của ông, nhưng cũng chưa ra đâu vào đâu: Một trăm cái chùa xếp hạng di tích trên địa bàn, nhờ công đức, bảy mươi trụ trì nộp đề án xin cải tạo. Ông duyệt xong đã hết năm. Sang năm mới, ông phát hiện ra hai mươi tư cái làm không đúng đề án được phê. Một cái đã bị phá hủy hoàn toàn hạng mục tường bao có từ thời nhà Lê (vì ông quên không xếp hạng di tích cái tường bao). Hai trăm căn nhà cổ cần giữ nguyên trạng, có một trăm hộ dân phản ứng đòi xây công trình phụ. Lễ hội địa phương năm nào cũng có sự cố giẫm đạp. Quay đi quay lại, ông hết nhiệm kỳ.Nhưng ông vẫn phải tổ chức và dự các buổi họp với nhiệm vụ “phát huy”. Và ở đó, ông đành họp, hô và hứa.Ông cũng không thấy ngại. Ông cũng đi dự họp ở các lĩnh vực khác, và phát hiện ra rằng ở ngành công thương, ngành nông nghiệp, ngành kế hoạch,... các vị đồng cấp cũng loay hoay với cả núi giấy tờ công văn, riêng cấp phép đầu tư, quản lý dự án và thanh tra đã hết sạch thời gian.Quán tính tư duy của một xã hội bao cấp đòi hỏi các cơ quan nhà nước vừa phải làm “quản lý” vừa phải làm “phát triển”. Yêu cầu nhiệm vụ của các cơ quan công, thường xuyên phải có việc tạo ra thành tựu mới trong lĩnh vực mình phụ trách - vì thứ nhiệm vụ ấy đã được xây dựng từ thời không hề có khối kinh tế tư nhân. Ngân sách cũng (buộc phải) được rót xuống các cơ quan này cho nhiệm vụ “phát triển”. Ngân sách rót xuống rồi thì (buộc phải) giải ngân.Sau ba mươi năm Đổi mới và hai mươi năm mở cửa kinh tế, có lẽ đã đến lúc phải nói thẳng với nhau rằng nhà nước nên bớt ôm việc vào mình. Nhà nước nên tập trung thực hiện chức năng cốt lõi của nó là quản lý, hay nôm na hơn, là giữ gìn trật tự. Để thực hiện mục tiêu phát triển, nhà nước đầu tư xây dựng hạ tầng, rồi tạo khung pháp lý thông thoáng để nhân dân tự phát huy trên cái hạ tầng ấy.Nếu vẫn muốn tiêu ngân sách để trực tiếp thực hiện các dự án, thì nhà nước có thể dùng hình thức quỹ phát triển. Một quỹ phát triển văn hóa, được điều hành bởi các chuyên gia văn hóa, chắc sẽ rót vốn được cho các bộ phim, cuốn sách tốt hơn là để các chuyên gia quản lý nhà nước trực tiếp đặt hàng. Một quỹ phát triển giáo dục, tập hợp các cố vấn hàng đầu về giáo dục, chắc sẽ tìm thấy những đề án tốt hơn là các nhà quản lý đang bạc mặt học nốt bằng thạc sĩ hành chính công để được lên lon. Một quỹ phát triển công nghệ, chắc chắn sẽ thu hút các startup trẻ đến thuyết trình say mê. Nhà nước nên làm một “shark” cầm nghìn tỷ và ngồi chờ những nhân tố thị trường thông minh nhất đến để rót vốn. Hay thậm chí thuê luôn các “shark” có thâm niên làm việc này.Buộc các cơ quan công phải thực hiện bằng được nhiệm vụ sáng tạo phát triển, thì sẽ không chỉ dừng lại ở “họp, hô, hứa”, mà còn có cả sự lãng phí. Hàng tỷ đồng cho một đề án nghiên cứu không có tính ứng dụng, hàng chục tỷ đồng cho một mô hình kinh tế cẩu thả, hay hàng trăm tỷ đồng cho một làng văn hóa không có khách tham quan, sẽ liên tục xuất hiện, khi mà doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực ấy thì đói vốn trầm trọng.Quản trị là một môn khoa học. Bắt quản lý nhà nước sáng tạo ra cái mới trong lĩnh vực mình phụ trách, tức là bắt một người có năng lực ưu việt trong hai môn khoa học cùng lúc. Ngay cả nếu họ có thực sự là siêu nhân, thì cơ chế này cũng đẩy họ vào nguy cơ làm dở cả hai nhiệm vụ vì thiếu tập trung.Tôi ngồi với một đạo diễn. Ông rít rất nhiều thuốc, và run run nói về những liên hoan phim quốc tế, nơi mà các đồng nghiệp cũng dùng tiền ngân sách, nhưng là thông qua hình thức quỹ đầu tư của nhà nước. Ông mơ ước nhà nước mình cũng có mô hình như thế. Ông ganh tị với đồng nghiệp ở Iran, nơi mà người ta không thèm hô “hội nhập” vẫn làm ra phim đoạt giải Oscar.Tôi đoán trong đầu ông đã mơ tưởng ra cả danh sách các thành viên hội đồng của cái quỹ ấy, nếu nó được thành lập ở Việt Nam. Toàn đồng nghiệp có trình độ, những người mà ông kính trọng và tin tưởng. Họ có sửa kịch bản, chắc ông cũng không nề hà.Nhưng không có quỹ: ông vẫn phải làm phim theo đặt hàng từ chính cơ quan quản lý. Tôi không biết trong đặt hàng cụ thể có gì, cán bộ quản lý đòi hỏi gì, nhưng phim người ta chê là nặng tuyên truyền, ông cũng buồn lòng. Đồng nghiệp trong nước còn lời ra tiếng vào, vì nhận được “đặt hàng” đã là một loại may mắn. Rốt cục thì tiền tiêu cả đống, ai cũng rầu lòng mà không thấy bước tiến.Câu chuyện nhỏ về điện ảnh, chỉ là ví dụ dễ hiểu nhất và ít tốn kém nhất trong số những nhiệm vụ giải ngân cho phát triển của các cơ quan quản lý.Có những thiết chế sinh ra để khuyến khích người ta hứa, rồi lại mặc nhiên tiêu diệt những lời hứa.Đức Hoàng Đọc bài viết này tôi xin hứa. Mãi mãi đọc báo và đọc bài của đức hoàng ....và rồi tất thảy mọi người ai ai cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ!. Bài viết rất hay. Cảm ơn Đức Hoàng Bài viết hay quá, rất đúng thực trạng của các quan chức làm quản lý hiện nay. Khi một dây chuyền sản xuất cho ra những sản phẩm lỗi, hoặc không sử dụng được mà phải gọt giũa lại, hoặc làm được việc này lại hỏng việc kia thì dây chuyền sản xuất đó có vấn đề, mà người ta gọi là “lỗi hệ thống”. Lúc đó người chủ biết phải làm gì. Nhưng có khi người ta biết nhưng ngại thay đổi, hoặc không đủ can đảm để thay đổi, rồi đến lúc hỏng hóc nhiều quá không biết nên thay chỗ nào, cho đến khi cả dây chuyền trở thành vô dụng vì toàn cho ra sản phẩm lỗi hoặc lỗi thời. "Góc Nhìn" của Đức Hoàng luôn rất Rộng và Sâu! Cảm ơn Anh! thực sự quá hay....tôi đã đọc như nuốt từng chữ.....cám ơn anh vì bài viết Đọc các bài viết trên Mục Góc nhìn thấy chuẩn quá, nhưng liệu những Góc nhìn này có đến được với Những người có chức vụ hoặc đến được thì có thực hiện được không. Nếu không mỗi lần đọc bài lại thấy buồn cho đất nước mình. Tôi đang làm ở một đơn vị sự nghiệp và tôi cũng ngán đến tận cổ cái cảnh "họp, hô, hứa". Họp thì liên tục, trong cuộc họp thì sếp hô mạnh miệng rồi để đó (hứa)... công việc thì rất chi là đơn giản nhưng vô cuộc họp mỗi người một câu cũng làm cho vấn đề trở nên phức tạp. Một tuần, một tháng sau... họp cũng bao nhiêu chuyện đó, loay hoay hết năm. Cuối năm bình bầu thi đua khen thưởng, nào là đề bạt cấp sở khen, tỉnh khen. Có người đi làm nữa buổi/ngày (chủ yếu đến cafe, đọc báo, sai người khác làm), cuối năm cũng được tỉnh khen. Nản ! Đọc bài này của anh Đức Hoàng cho tôi thêm niềm tin vào cuộc sống trong tương lai. Vấn đề không mới nhưng cách viết rất mới. cám ơn nhà báo Trước có 5C bây giờ có 3H , tiếng Việt ngày càng phong phú và phát triển . Tôi cảm phục bài viết của Đức Hoàng. Có tâm với cộng đồng, có tầm hiểu biết sâu rộng hiện thực xã hội tôi đã đọc một số bài viết của anh đưc hoàng. các vấn đè anh viết đều rất trúng với hiện tình đất nước hôm nay. nhưng không biết có quan nào đọc không, mà có đọc liệu có suy nghĩ và thay đổi hay không hay còn bận đi họp để còn hô và hứa? Ở VN ta có một dòng họ mà thực chất nó lại không có thực đó là họ "Hứa", họ hứa có đủ các thành phần từ con nít, thanh thiếu niên, người lớn và nhiều hơn là các cán bộ NN, chỉ đến khi gần đất xa trời họ mới thấy ân hận về những lời hứa của họ. Đọc bài của anh Đức Hoàng, tôi đã nhìn nhận được vấn đề ở nhiều góc cạnh hơn. Mong anh có thể tiếp tục viết bài như vậy