Tầm nhìn bãi rác Lần đầu tiên tôi tới thăm Đa Phước vào cuối năm 2008, khoảng một  năm sau khi cơ sở này vận hành. Lúc đó tôi phụ trách các dự án môi trường cho một quỹ đầu tư của Mỹ ở Việt Nam. Năm năm sau, tôi ghé lại lần thứ hai khi đang là chuyên gia cho một tổ chức hợp tác kỹ thuật của châu Âu để khảo sát công nghệ phát điện từ bãi rác.Chúng tôi đã rất ấn tượng với thông tin và hình ảnh mô phỏng. Đại diện công ty chỉ vào từng hạng mục trên sa bàn để giải thích quy trình công nghệ. Theo thuyết minh, Khu xử lý rác Đa Phước là dự án xử lý rác lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam do Công ty TNHH Xử lý chất thải rắn Việt Nam (VWS) đầu tư. Công trình sẽ gồm một nhà máy phân loại rác, một nhà máy sản xuất phân vi sinh compost và bãi chôn lấp hợp vệ sinh được thiết kế theo công nghệ tiên tiến của Hoa Kỳ. Các vật liệu tái chế sẽ được thu hồi, phân vi sinh vừa phục vụ cho sản xuất nông nghiệp trong nước vừa xuất khẩu. Khí metan thu hồi từ bãi rác sẽ được dùng để sản xuất điện cung cấp cho toàn khu liên hợp. Các hạng mục này sẽ hoạt động đồng bộ nhằm giảm thiểu khối lượng rác phải chôn lấp, không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tiết kiệm tài nguyên.Nhưng các mục tiêu quan trọng ấy chưa từng thành hiện thực. Chúng tôi không thể tham quan thực tế vận hành của từng hạng mục tại hiện trường để đánh giá đầu tư bởi chỉ có bãi chôn lấp hoạt động. "Vì thành phố vẫn chưa giao rác được phân loại như cam kết", đại diện công ty lý giải. Khá hụt hẫng, chúng tôi đành loại bỏ dự án ra khỏi danh mục đánh giá vì không muốn chỉ đầu tư vào việc chôn lấp rác.Lần thứ hai trở lại Đa Phước, tôi được mời tham quan dây chuyền phân loại, nhà xưởng sản xuất phân compost và tổ hợp đốt khí phát điện. Vấn đề là chúng còn mới tinh tươm, rất sạch sẽ vì chưa từng hoạt động, cũng với lý do thành phố không giao được rác đã phân loại. Chẳng có lượng điện năng nào được tạo ra từ bãi rác như thuyết trình, khu xử lý rác phải dùng điện lưới của EVN. Trước đó, VWS từng đề xuất nhập 10.000 tấn "rác Mỹ" về để chạy thử dây chuyền phân loại nhưng vướng phải quy định nhập khẩu phế liệu nên cũng không xong.Mỗi lần đến đây, tôi đều trải nghiệm mùi hôi rất đặc trưng của bãi rác. Tất nhiên, nó không thể kinh khủng bằng cảm xúc của người dân quanh đó khi phải chịu đựng suốt đêm ngày. Ô nhiễm mùi đến từ hai khu vực: hồ chứa nước rỉ rác và các ô chôn lấp rác.Nước rỉ rác tập hợp những gì uế tạp và ô nhiễm nhất trong bãi rác, được hình thành do độ ẩm có sẵn trong rác chôn lấp và sự thẩm thấu của nước mưa. Đây là loại nước thải chứa nhiều thành phần phức tạp, hàm lượng ô nhiễm hữu cơ, kim loại nặng rất cao và chứa nhiều vi trùng, vi khuẩn gây bệnh, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nước mặt và nước ngầm nghiêm trọng. Quá trình phân hủy kỵ khí nước rỉ rác tạo ra khí sinh học (biogas) là nguồn gây ô nhiễm mùi hôi. Người tiếp xúc với mùi này lâu ngày có thể bị rối loạn khứu giác, tổn thương phổi, nhức đầu kinh niên và rối loạn cảm xúc.Trong khi đó, khí bãi rác (landfill gas) hình thành từ khu vực chôn lấp rác, gồm khu đang tiếp nhận rác và các khu đã phủ kín. Ngoài thành phần tương tự khí sinh học, khí bãi rác chứa rất nhiều các chất hữu cơ phi metan gồm gần 30 các khí thuộc loại ô nhiễm nguy hại, có thể làm tổn thương hệ thần kinh trung ương, gan, thận, phổi, não và gây ung thư. Khí bãi rác sinh ra thường đạt đỉnh điểm từ 5-7 năm sau khi chôn lấp, sau đó giảm dần nhưng có thể kéo dài đến trên 50 năm.Một điều khiến tôi thắc mắc là vì sao cũng xử lý rác chưa được phân loại, nhưng những doanh nghiệp khác vẫn sản xuất được phân compost. Trong khi đó, VWS nhiều năm nay vẫn "giữ vững lập trường" chôn lấp rác. Và mặc dù chỉ chôn lấp, VWS vẫn được TP HCM giao thêm rác và được phê duyệt nâng công suất từ 3.000 tấn/ngày lên 10.000 tấn/ngày?Bãi rác Đa Phước đã vận hành gần 12 năm, nghĩa là một số ô chôn lấp đã qua thời kỳ đỉnh cao sinh khí, nhưng VWS chưa từng gom khí để đốt phát điện. Quan sát thực tế có thể thấy đường ống thu gom khí bãi rác rất sơ sài như không hề tồn tại. Đây là lý do khí bãi rác phát tán tự do ra môi trường cùng với khí sinh học từ nước rỉ rác hòa quyện tạo ra bản "hợp ca mùi hôi" khắp khu Nam thành phố, khiến người dân chỉ biết thở than là "vô phước".Để giải quyết dứt điểm bài toán ô nhiễm mùi hôi, theo tôi, TP HCM cần tiếp cận tổng thể về kỹ thuật, quản lý - quy hoạch, pháp lý, và tài chính cùng với một quyết tâm rất lớn.Về mặt kỹ thuật, thu gom khí bãi rác và khí sinh học để đốt phát điện hoặc đốt bỏ là ưu tiên cao nhất để kiểm soát nguồn gây mùi. Điều này là trách nhiệm của chủ đầu tư, không liên quan gì đến "chất lượng" rác được giao. Việc đốt khí không chỉ làm ngay bây giờ mà còn phải duy trì vài chục năm sau khi bãi rác đóng cửa.Về mặt quản lý - quy hoạch, nên chăng thành phố thuê một đơn vị tư vấn độc lập thực hiện đánh giá toàn diện về những thiệt hại sức khỏe, chất lượng môi trường và giá trị bất động sản do bãi rác Đa Phước gây ra. Đánh giá này sẽ trả lời câu hỏi những chi phí thiệt hại đó có xứng đáng để đánh đổi bằng việc duy trì sự vận hành của bãi rác Đa Phước cho đến ít nhất năm 2025 hay không.Việc đóng cửa bãi rác, nếu phải làm, tất nhiên phải bao gồm thủ tục pháp lý liên quan đến hợp đồng giữa chủ đầu tư và thành phố. Song ngay cả khi không thể đóng cửa bãi rác, bài toán pháp lý cũng cần giải quyết. Đó là giải quyết những khúc mắc đang tồn tại trong hợp đồng mà lâu nay đã tốn khá nhiều giấy mực của các đoàn thanh tra, kiểm tra và báo chí. Một cuộc kiểm toán chi phí đầu tư và vận hành thực tế tại VWS là cơ sở để hai bên làm việc với nhau.Hợp đồng xử lý rác mới, nếu có, nên ấn định số lượng rác tối đa giao cho VWS là bao nhiêu. Điều này rất quan trọng vì bãi rác Đa Phước được phê duyệt công suất tối đa 10.000 tấn/ngày thì trong vài năm tới, sẽ không có nhà đầu tư khác mặn mà đáp ứng lời kêu gọi của thành phố, vì không đủ rác để xử lý.Vẫn không muộn để thành phố hình thành hạ tầng phân loại rác đi kèm với các công nghệ tái chế. Hãy bắt đầu với phân loại và tái chế rác thải nhựa, bước đơn giản để thu hồi vật liệu có giá trị này. Tiếp đến là phân loại rác hữu cơ tại các chợ, nhà hàng, cơ sở thương mại, doanh nghiệp, khu công nghiệp và nhà dân để làm phân compost hoặc ủ kỵ khí phát điện. Bước thứ ba là phân loại những gì còn sót lại để tái chế, trước khi đem đốt phát điện hoặc chôn lấp.Quản lý rác của một thành phố cần có tầm nhìn tối thiểu 50 năm, chứ không thể năm nay thế này, năm kia thế khác. Quản lý rác cũng cần đặt sức khỏe và quyền lợi của người dân trên hết thay vì lo ngại những ràng buộc pháp lý với nhà đầu tư.Nguyễn Đăng Anh Thi Trân trọng tâm huyết của những trí thức như anh. Một góc nhìn từ trong ra ngoài của một người am hiểu về nghề xử lý môi trường,trong đó có rác thải SH....Chưa cần nhiều như Đa Phước,chỉ đi qua một điểm tập kết rác dân cư ( Trung chuyển chờ xe của CtyMt đến bốc đi) mà những thứ sót lại và ngấm xuống đất qua năm tháng đã thấy nó khó chịu ra sao!!!! Thật hãi hùng khi cả núi rác cao thêm hàng ngày và phát tán từ mùi tới thẩm thấu nước,chất phân hủy vào môi trường thì từ khủng khiếp là chưa đủ,mà phải là Đại Nạn quá Khủng khiếp từ một sự Q.Lý nửa vời với cư dân và môi trường về lâu dài,mà như bài Anh Thi nói thì còn là sự lãng phí tài nguyên rác khi không xử lý triệt để. Cám ơn tác giả. Khi lập Dự án thì cái gì cũng đẹp, hay, đồng bộ và Rẻ nữa. Nhưng khi thực hiện Dự án thì nó khác hẳn. Cần có một bài toán tổng hợp về trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp, cơ quan quản lý trong quá trình phân loại, thu gom, xử lý rác. Kéo dài tình trạng hiện nay, cả nông thôn và thành thị sớm muộn cũng trở thành bãi rác như Đa Phước. Ủng hộ ý kiến của tác giả. Rất khoa học và thiết thực với Sài gòn nói riêng và cả Việt nam nói chung. Giải quyết nỗi khổ của người dân vùng bãi rác. Từ việc nhỏ đến việc lớn phải có tầm nhìn rộng lớn, đừng nhìn "chỉ thấy cây mà không thấy rừng", phải có tầm nhìn dài như vậy thì mọi việc mới đem lại hiệu quả tốt, không lãng phí về sức người, sức của, mới phát triển lâu dài bền vững, có lợi cho dân, cho đất nước. Cảm ơn anh. Lần đầu khi họp dân để thông báo quy hoạch bãi rác, mọi người đều nói bãi rác này được xử lý theo công nghệ hiện đại của Mỹ, nhưng giờ toàn là chôn lấp Nhìn từ việc hô hào, vẽ vời về hệ thống xử lý Đa Phước, các quyết tâm mạnh mẽ trên bàn giấy nhưng sau đó lại tiếp tục "nới" cho VWS về công suất chôn lấp, có thể thấy rằng chúng ta không chỉ đang giải quyết phần ngọn, mà còn là đang làm ảnh hưởng tương lai của nhiều thế hệ dân Khu Nam và cả TP. Khi mà một vấn đề cơ bản như thế này chưa giải quyết nổi, thì việc hô hào cách mạng nọ, công nghiệp kia chỉ là hô cho sang mồm.Tôi cho rằng, dù phải tốn bao nhiêu đi chăng nữa cũng phải đầu tư vào quá trình phân loại và xử lý rác. Cùng với nước sạch và thực phẩm sạch, xử lý rác hiện đại, triệt để là tiền đề cho một thành phố phát triển bền vững và văn minh, là cái gốc để chúng ta có thể mơ về các cuộc "cách mạng nhiều chấm không" như vẫn đang nói. Giờ rộ lên việc hạn chế dùng chai nhựa, ống hút nhựa hay túi nilông. Tôi cho rằng việc đó còn thua xa việc phân loại rác và xử lý rác. Các nơi dùng đồ nhựa nếu phân loại tốt và tái sử dụng thì không đến nỗi nào đâu, việc này các nhà hàng, quán ăn rất dễ kiểm soát. Còn việc khó nhất là phân loại rác và đưa đến nơi xử lý thì chẳng thấy Thành phố tuyên truyền, vận động thực hiện, giải pháp xử lý một cách bài bản , triệt để mà tôi thấy việc này rất quan trọng. Chúng ta thường có thói quen là luôn đi giả quyết phần ngọn mà chưa bao giờ tập trung tạo tiền đề cho phần gốc nên cứ mãi loay hoay với bài toán nan giải. Một dây chuyền xử lý rác thải có hiện đại đến đâu thì vẫn phải có nguyên lý riêng của nó mà nó không thể làm thay con người được. Vấn đề đặt ra là chúng ta đang thiếu trầm trọng việc tuyên truyền cho người làm phát sinh rác thải biết cách phân loại rác ngay từ ban đầu và cũng thiếu hẳn một chế tài xử phạt khi họ làm sai nên không thực hiện được cũng đúng thôi! Hãy học và làm theo Người Nhật Bản. chúng ta sẽ giải quyết được việc này. Anh nói đúng về mặt người có tri thức. Nhưng tôi làm công tác quản lý về mặt rác thải tôi có ý kiến như sau. Đóng cửa Đa phước thì dễ nhưng xây dựng được một cơ sở khác để xử lý rác thải thì khong dễ (dân không bao giờ đồng ý từ bước xin ý kiến quy hoạch chứ đừng nói đến lúc xây dựng). Rác thải là vấn đề hàng ngày, dừng 1-2 ngày dân kêu quá trời luôn. Chi phí xử lý thì hiện nay quá thấp, thành phố bù quá nhiều, cái này từ các bộ ngành. Rác thải của ta thì không như bên mỹ (tỷ trọng và thành phần rác khác nhau, đốt không lại được).Nhiều vấn đề lắm anh ạ. Tất nhiên góc độ chính quyền thì cứ phải xử lý êm thấm cho dân. Nhưng được cái này thì mất cái kia rất khổ. Bây giờ đơn giản nhất thu của mọi người 100 nghìn/ tháng tiền xử lý rác thải có ai nghe không. Và sẽ không có xe đi thu gom mà mọi người phải tự đem rác ra địa điểm chung để phân loại và đổ bỏ thì có ai làm không. Khó lắm anh à. ĐẾN HẸN LẠI HÔI. RẤT Ý NGHĨA. BÀ CON KHỔ LẮM VÌ MÙI HÔI ĐÓ Đọc bài viết này tôi lại chạnh lòng khi người dân Phú Hưng -Tp.Bến Tre hơn 10 năm nay vẫn phải chịu cảnh ngày ngày tận hưởng mùi của bãi rác khổng lồ của Tp.Bến Tre. Mùa gió Tây thổi vào thì khu vực lân cận thành phố cũng bị ảnh hưởng. Không biết bao giờ mới hết cảnh này. Mong quý vị lãnh đạo quan tâm giúp. ủng hộ bài viết quá hay. lãnh đạo tp hcm nên đọc bài viết này và cần thanh tra lại tất cả thủ tục liên quan đến bãi rác đa phước. thế kỷ 21 rồi, làm ngay phân loại rác, giao phân loại rác cho ubnd phường quản lý. phường nào không làm đúng quy trách nhiệm. nếu không bắt đầu làm ngay, rác + mùi hôi sẽ làm chúng ta chết dần chết mòn. dây chuyền xử lý rác có hiện đại mấy nhưng quản lý, kiểm tra và vận hành dây chuyền đó như thế nào cũng thuộc về con người. phân công chỉ đạo vận hành tổ hợp xử lý rác ở Đa Phước thuộc TP.HCM là đơn vị đứng đầu. Nếu như đã đấu thầu bãi rác đó cho 1 đơn vị nào đó xử lý từ 2008 thì TP phải giám sát đơn vị đó tiến hành triển khai, đơn vị lý do chưa đủ điều kiện triển khai thì TP cũng phải lập tức bàn lại với đơn vị đó những vướng mắc để làm sao đưa vào vận hành ngay, nếu chưa thể vận hành tất cả các công đoạn thì xử lý được công đoạn nào có thể trước thì cũng phải tiến hành ngay. Mỗi năm cho dân TP biết tình hình bãi rác nó xử lý đến đâu, như thế nào? hiện nay thông tin có được chủ yếu do báo đài đưa tin chứ chưa thấy TP chủ động thông cáo cho người dân gì cả? Rất cảm ơn và ủng hộ ý kiến của tác giả."Về mặt kỹ thuật, thu gom khí bãi rác và khí sinh học để đốt phát điện hoặc đốt bỏ là ưu tiên cao nhất để kiểm soát nguồn gây mùi. Điều này là trách nhiệm của chủ đầu tư, không liên quan gì đến "chất lượng" rác được giao"; "Quan sát thực tế có thể thấy đường ống thu gom khí bãi rác rất sơ sài như không hề tồn tại".=> Bãi rác Đa Phước không thực hiện thu gom khí, hậu quả là người dân Nam Sài Gòn chúng tôi phải hít cái khí này suốt bao nhiêu năm nay. Sức khỏe, chất lượng sống của người dân bị ảnh hưởng ai chịu trách nhiệm. Thành phố không có chế tài gì đối với việc yêu cầu doanh nghiệp thu gom khí này ư???