Ôm lấy cái ‘đặc thù’ Khi muốn xử lý, giải quyết một sự việc theo cách không giống ai; hoặc muốn hưởng đặc quyền, đặc lợi riêng, người ta viện đến cụm từ “đặc thù của chúng tôi”. Khi ngại thay đổi để tiếp nhận cái mới, cái tiến bộ, người ta cũng ôm khư khư lấy cái cũ, cái quen thuộc và gọi nó là “đặc thù của chúng tôi”. Điều vi diệu là ở chỗ, “đặc thù” trở thành bảo bối giúp cho các doanh nghiệp, đơn vị hành chính bảo vệ những lề thói lạc hậu của mình.Trong suốt những năm làm kinh doanh, tôi chỉ thuyết phục được duy nhất một khách hàng Việt Nam từ bỏ "đặc thù của mình", khi triển khai ứng dụng phần mềm mới.Nhiều năm trước, chúng tôi triển khai phần mềm quản lý nguồn lực cho một xí nghiệp liên doanh dầu khí. Đây là đơn vị liên hợp, có quy mô rất lớn và độ phức tạp cao.Lúc đầu, các báo cáo chuẩn do phần mềm này cung cấp không được chấp nhận, vì chúng không phù hợp với các đặc thù của xí nghiệp. Họ yêu cầu chúng tôi sửa lại cho giống với hệ thống báo cáo đang sử dụng.Chúng tôi xin được gặp lãnh đạo liên doanh để trình bày. Tôi giải thích, đây là một ứng dụng nổi tiếng thế giới. Nếu chúng ta sử dụng hệ thống báo cáo chuẩn do nó cung cấp, tức là chúng ta thừa hưởng kinh nghiệm quản lý, quy trình tiên tiến và tác phong chuyên nghiệp của hàng nghìn doanh nghiệp lớn toàn cầu đã tích hợp lại. Ứng dụng này là cơ hội để doanh nghiệp cải tiến quy trình và tái cấu trúc quản trị theo chuẩn thế giới. Nếu chúng ta sửa lại cho phù hợp với quy trình cũ của xí nghiệp, ngoài việc không được thừa hưởng thành quả tiến bộ của thế giới, ứng dụng còn chạy chậm hơn và phát sinh nhiều lỗi hơn.Thấy khách hàng vẫn chưa bị thuyết phục, tôi suy nghĩ rồi nói: "Các anh nhập giàn khoan về, giữ nguyên đưa vào sử dụng ngay, hay là sửa lại theo đặc thù của Việt Nam? Chắc là giữ nguyên? Nếu quy trình vận hành của nó khác với quy trình vận hành của giàn khoan cũ thì các anh sẽ đào tạo lại chuyên môn và bố trí lại nhân sự, chứ không phải sửa giàn khoan, đúng không? Vì các anh hiểu rằng, đây là một hệ thống phức tạp và hoàn chỉnh, không ai dại gì mà sửa lung tung...".Phần mềm này cũng thế. Nó cũng rất phức tạp và hoàn chỉnh, không cần chỉnh sửa trước khi đưa vào sử dụng. Các quy trình và mô hình quản trị đã cũ và lạc hậu của xí nghiệp nên thay đổi để phù hợp với nó thì tốt hơn.Thật may mắn là lãnh đạo xí nghiệp liên doanh đã nhìn ra vấn đề và chấp nhận thay đổi "những đặc thù" của mình, để có thể sử dụng hệ thống báo cáo mới - hệ thống chuẩn do phần mềm cung cấp. Nhờ vậy hệ thống này được triển khai thành công, đúng thời hạn và mang lại hiệu quả cao cho xí nghiệp cho tới ngày hôm nay.Tình hình rất khác đối với các doanh nghiệp nước ngoài. Hiếm khi chúng tôi nghe thấy một doanh nghiệp nước ngoài yêu cầu đáp ứng một cái gì đó đặc thù của họ. Khi triển khai phần mềm này, hầu như các doanh nghiệp nước ngoài đều sử dụng nguyên xi: vừa thuận lợi cho người triển khai, vừa hiệu quả cho người sử dụng.Tôi còn nhớ hồi đầu năm nay, khi đề cập đến yêu cầu trang bị bình cứu hỏa cho ôtô ở Việt Nam, ông Yoshihisa Maruta - Tổng Giám đốc Toyota Việt Nam - từng bình luận rằng đây là “một quy định đặc thù của Việt Nam”. Tôi chợt nhận ra, Việt Nam đã trở nên quá nổi tiếng bởi những “đặc thù”, đến nỗi người nước ngoài đến làm việc ở đây sẽ bắt buộc phải biết, phải hiểu nếu muốn thành công.Tôi cho rằng, chỉ trong lĩnh vực văn hóa, chúng ta mới cần duy trì đặc thù, sự khác biệt như là bản sắc dân tộc. Còn các lĩnh vực khác như: công nghiệp, thương nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, ngân hàng tài chính… cần phải đáp ứng những tiêu chuẩn và quy trình chung của thế giới.Bởi trong thế giới phẳng ngày nay, cơ hội và thách thức của các dân tộc đều giống nhau, dân tộc nào càng nhiều đặc thù càng khó hội nhập và phát triển.Hoàng Minh Châu Giống như thói nhũng nhiễu hạch sách quan liêu cũng là đặc thù của bộ máy công quyền Việt nam Việt Nam quả là một đất nước rất đặc thù, với những cơ chế đặc thù, mâu thuẫn đặc thù, và rất nhiều sự bất hợp lý đặc thù, cái đặc thù nọ sinh ra một cái đặc thù kia, kết hợp với cái đặc thù khác. Khi ai đó nói chúng ta phải thay đổi: "Ồ không, tôi sẽ giữ ý kiến của tôi, đất nước tôi rất đặc thù, xin hãy tôn trọng tôi". "dân tộc nào càng nhiều đặc thù càng khó hội nhập và phát triển". Có lẽ cái "đặc thù" này là sản phẩm của cái "ứng dụng phù hợp với thực tiễn Việt nam" chăng? Tôi lại nhớ đến "ngành kinh tế mũi nhọn", nhiều "mũi nhọn" đến mức có người hình dung ra "nền kinh tế trái mít". Có lẽ đấy cũng là một "đặc thù" riêng có của VN, góp phần làm cho VN chậm phát triển? ÔI tuyệt quá . Từ lâu tôi vẫn nghe đến cụm từ Bản sắc , hôm nay lại được nghe tiếp cụm từ Đặc thù . Anh đã nêu vấn đề một cách mạch lạc đúng ý tôi vẫn nghĩ mà tôi chẳng biết cách nói ra chính xác như thế. Cám ơn anh Chúng ta có 30 năm đổi mới, trong 30 năm đó thế giới thay đổi quá nhiều cò chúng ta vẫn giữ rất nhiều "đặc thù" hay đúng hơn là đặc quyền, đặc lợi tất cả mọi thứ xây dựng để phục vụ cho những cái "Đặc..." và cho những người "Đặc biệt" không chịu thay đổi thì còn lâu mới "Lỏng ra" để thoát được. Cảm ơn anh Châu vì bài viết này, rất hay ạ ! "đặc thù" chình là thể hiện tâm lý tự ti, tầm nhìn hạn hẹp, tư duy ao làng và nó hợp với cơ chế xin cho; thế cho nên cấp dưới phải hay lên cấp trên xin xỏ; cấp trên năng đi xuống cấp dưới để thể hiện quyền được ban phát ân huệ. "Tôi cho rằng, chỉ trong lĩnh vực văn hóa, chúng ta mới cần duy trì đặc thù, sự khác biệt như là bản sắc dân tộc. Còn các lĩnh vực khác như: công nghiệp, thương nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, ngân hàng tài chính… cần phải đáp ứng những tiêu chuẩn và quy trình chung của thế giới." Một khẳng định rất chuẩn! Người dân có xe máy để đi thì suốt ngày các ông đe cấm...Còn ông thì xe ô tô công, tư đủ cả...bái phục!!! Sợ thay đổi, sợ cái mới và rất nhiều cái sợ khác, chỉ còn cách lấy hai chữ Đặc Thù ra làm bia bảo vệ cho sự tự ti. Tôi đồng tình với anh Châu. Địa phương nào cũng đòi đặc thù, ngành nào cũng đòi đặc thù, tổ chức nào cũng đòi đặc thù... và lãnh đạo cấp cao đồng ý. Cho nên bây giờ bộ máy phình càng ngày càng to mà không thể tinh gọn được, mỗi nơi một chính sách, luật pháp không điều chỉnh được. Góc nhìn rất sắc. Cần sự khác biệt để vươn lên chứ không phải để tụt lại. Bài viết rất hay và rất đúng! Trong công tác tư vấn tái cấu doanh nghiệp tôi cũng từng gặp những người vì sợ thay đổi nên vẫn hay dùng chữ "đặc thù" mà do đó càng gây khó hội nhập và phát triển như tác giả nói. Bảo thủ + Quyền lợi = Đặc thù Lại lo bò trắng rằng . Nói như bác thì lấy cái gì bỏ túi, xây nhà, sắm siêu xe . Phải có đặc thù . Quả là cao kiến! Bác viết mà cứ như điểm huyệt vậy.