Khát vọng là chính mình Người chuyển giới có thể là một thuật ngữ mới, tuy nhiên hiện tượng một người có thể hiện, bản dạng giới khác với giới tính họ sinh ra vẫn luôn tồn tại xưa nay.Theo ước tính dựa vào các nghiên cứu trên thế giới, cộng đồng người chuyển giới chiếm từ khoảng 0,3-0,5% dân số, con số không lớn, nhưng cũng không nhỏ. Nhưng trong hàng chục năm, người chuyển giới vẫn vô hình, là một ẩn số với pháp luật, còn trong đời sống xã hội, người chuyển giới thường được gọi chung với nhóm đồng tính bởi các thuật ngữ mang tính kỳ thị chứ không có định nghĩa khoa học rõ ràng.Khác với người đồng tính, người chuyển giới nhận biết bản thân và thể hiện rất sớm, khiến họ phải trả cái giá trong gia đình, nhà trường là sự cô lập, chối bỏ, bạo lực, và kết cục là cơ hội giáo dục thấp, lựa chọn nghề nghiệp giới hạn. Nhiều người chuyển giới dường như đang sống "ngoài vòng pháp luật", do không có chứng minh thư, không sử dụng tên khai sinh, và không được thừa nhận giới tính thực tế sau những chuyến phẫu thuật đầy rủi ro ở Thái Lan.Khi Quốc hội khóa 13 thông qua Bộ luật Dân sự vào tháng 11/2015, thừa nhận quyền chuyển đổi giới tính ở Việt Nam tại Điều 37, cộng đồng người chuyển giới vỡ òa trong niềm vui sướng, phấn khởi, và hy vọng. Họ đã ra đường và giơ cao những tấm bảng "Cảm ơn Quốc hội" dọc đường đi của những chiếc xe chở đại biểu.Năm 2016, Thủ tướng ban hành Quyết định 243, trong đó ghi rõ "Bộ Y tế nghiên cứu, đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về chuyển đổi giới tính", thời gian thực hiện là trong năm 2016-2017. Năm 2021, Thủ tướng lại ban hành Quyết định 2114, nhắc lại nhiệm vụ này với mốc thời gian mới là 2022-2024. Thế nhưng Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2023 của Quốc hội vẫn vắng bóng dự luật này, mặc dù Bộ Y tế đã hoàn thiện hồ sơ Luật Chuyển đổi giới tính tới cả dự thảo nghị định, thông tư.Hai vướng mắc lớn nhất khiến dự thảo bị tắc, đó là việc xác định "ai là người chuyển giới" và có nên ưu tiên làm luật cho một nhóm nhỏ.Dự thảo đề xuất một người không nhất thiết phải phẫu thuật hoàn toàn để có thể thay đổi giới tính trên giấy tờ. Trong khi đó, nhiều người lại tin rằng phải đặt ra những rào cản thật khó khăn, để hạn chế tối đa những trường hợp "hiểu lầm, ngộ nhận" hay thậm chí "lợi dụng" chuyển đổi giới tính để trốn tránh nghĩa vụ hay hưởng lợi ích từ giới tính mới. Những lo lắng này là dễ hiểu, nhưng không thực tế, vì với những quy định chặt chẽ như trong dự thảo về giám sát y tế, chứng nhận tâm lý và điều trị hoóc-môn, không dễ để một người có thể "nay giới tính này, mai giới tính khác".Dự thảo cũng đề xuất người chuyển giới nam, nếu giữ lại tử cung và mang thai, vẫn sẽ được hưởng chế độ thai sản. Điều này cũng gây băn khoăn, nhưng nó hoàn toàn có cơ sở thực tế lẫn lý luận. Năm 2020, Minh Khang (người chuyển giới nam) và Minh Anh (người chuyển giới nữ) yêu nhau và quyết định có con chung. Minh Khang là người mang thai vì anh chưa phẫu thuật cắt bỏ tử cung. Việc mang thai được tư vấn và theo dõi bởi bác sĩ, với kết quả là đứa con đầu lòng khỏe mạnh của cả hai. Minh Khang là mẹ sinh học, nhưng là người bố trong gia đình.Trong một lần tôi dự tham vấn chuyên gia, có người nói rằng "không thể chấp nhận kiểu nửa chừng vậy được, muốn là nam thì phải hoàn toàn là nam, nữ thì hoàn toàn là nữ". Tôi có phản hồi rằng quan niệm này không đúng về cả y học lẫn xã hội. Phẫu thuật chuyển giới là cách nói thông dụng, về mặt y khoa thì có những can thiệp như triệt sản, tạo hình bộ phận sinh dục, điều trị nội tiết tố và phẫu thuật thẩm mỹ. Một người phẫu thuật tạo hình "hoàn chỉnh" thế nào, cũng không thay đổi cấu trúc gen, nhiễm sắc thể giới tính của người đó, vậy đặt ra yêu cầu "phẫu thuật 100%" vốn chỉ là việc tạo hình những thứ bên ngoài.Bản thân những người không phải là người chuyển giới cũng có những đặc điểm rất đa dạng: người đàn ông bị tai nạn mất tinh hoàn, người phụ nữ phải đoạn nhũ vì ung thư, hay những người đàn ông giọng cao, phụ nữ có râu... cũng không làm họ mất đi tư cách được sống và nhìn nhận như một người nam hay người nữ. Chúng ta không hỏi nhau về thông tin ADN hay nhiễm sắc thể trong giao tiếp hàng ngày, vậy thì cũng không cần thiết phải biết bộ phận sinh dục một người như thế nào để có thể đối xử với họ như giới tính mà họ tự nhận.Chuyển giới là một quá trình, có những thay đổi về mặt xã hội, y tế, và pháp lý, mà không phải người chuyển giới nào cũng đi theo những bước đầy đủ, tuần tự như vậy. Họ có thể không muốn phẫu thuật, vì lý do kinh tế, sức khỏe, gia đình, nhưng vẫn có nhu cầu được thừa nhận về mặt pháp luật theo giới tính mà họ mong muốn.Trong hội thảo đầu tiên về người chuyển giới mà tôi nhắc đến ở đầu bài viết, Tiến sĩ Trần Thất, Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hành chính sau khi nghe chia sẻ của những người chuyển giới đã thốt lên: "Cần phải trả lại tên cho các em" hàm ý rằng bản dạng của người chuyển giới là "tài sản" của họ, và nhiệm vụ nhà nước là thừa nhận và bảo vệ thực tế đó.Tới nay, đã 82 tháng, hai khóa Quốc hội từ ngày Bộ luật Dân sự 2015 được thông qua, quyền của người chuyển giới vẫn là "quyền treo". Bảy năm từ ngày người chuyển giới gần như chạm vào ước mơ của họ, bao nhiêu mũi tiêm hoóc-môn không có chăm sóc y tế đã buông xuống trên khắp đất nước Việt Nam, bao nhiêu chuyến độc hành đi Thái Lan đang được sắp xếp sau đại dịch? Mỗi người chuyển giới còn có gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, và luật cho người chuyển giới sẽ tác động tới tất cả mọi người chứ không chỉ là vấn đề của riêng họ.Thừa nhận và không trì hoãn quyền của một nhóm cộng đồng dù nhỏ, không chỉ giúp họ thoát khỏi kỳ thị mà còn để họ quyền được sống bình yên như mong ước.Lương Thế Huy "Chúng ta không hỏi nhau về thông tin ADN hay nhiễm sắc thể trong giao tiếp hàng ngày, vậy thì cũng không cần thiết phải biết bộ phận sinh dục một người như thế nào để có thể đối xử với họ như giới tính mà họ tự nhận." --> Mình thấy câu này rất ý nghĩa. Cảm ơn tác giả. Quyền của con người chuyển giới cần được thừa nhận vì vậy nên có luật pháp để bảo vệ họ. Mình từng được đọc về một câu nói khá nổi tiếng: Không có gì là mãi mãi trên cuộc sống này. Đến một thời điểm, một giai đoạn nào đó, mọi thứ sẽ cần được thay đổi, được chuyển hóa, để trở thành một phiên bản tốt hơn.Cộng đồng người đồng giới và chuyển giới cũng không là ngoại lệ. Theo thời gian, với sự tiến bộ của kiến thức y học, sức khỏe, cuộc sống, cái nhìn của xã hội đối với cộng đồng mình sẽ ngày càng cởi mở, nhân văn hơn. Mình luôn tin như vậy.Chỉ cần ta đừng buông xuôi, đừng tự hạ thấp chính mình, thì ắt hẳn một ngày không xa, ta sẽ được đàng hoàng, hiên ngang mà tồn tại, không còn những ánh mắt kỳ thị, những giọng nói xì xầm, những câu giễu nhại gây tổn thương.Sống chân thật, dưỡng nuôi niềm tin, lan tỏa những cuộc sống tốt đẹp, hữu ích, mình tin rằng tất cả chúng ta sẽ đến được bến bờ của hạnh phúc, của bình an. Mình quen nhiều bác sĩ giỏi rất muốn thực hiện phẫu thuật chuyển giới cho các bạn có nhu cầu để các bạn không phải chịu đau đớn, nguy hiểm, chi phí cao ở nước ngoài, nhưng không dám làm vì luật vẫn bỏ qua thiểu số xã hội này, không ai thực sự quyết tâm giải quyết vướng mắc để hoàn tất dự thảo luật cho các bạn ấy. Ngay trong số các chuyên gia và đại biểu còn nhiều người không thể thay đổi được định kiến nên rất khó. Họ chỉ cần mở lòng mình ra một chút và đặt mình vào vị trí của người khác. Không có loại thuốc nào hay bao nhiêu cuộc phẫu thuật đắt tiền có thể thay đổi giới tính thật . Trước tiên là cảm ơn anh Huy đã luôn có những bài viết mang tính giáo dục cho cộng đồng. Tuy nhiên, giáo dục là một quá trình và cần có lộ trình, việc xây dựng các văn bản luật càng như vậy, phải đi từ cơ bản đến phức tạp, đại trà đến cho từng nhóm nhỏ. Việt Nam mình ngày càng cởi mở, thậm chí nếu nói về quy định, luật pháp, hệ thống văn bản luật dành cho người đồng tính thì hiện tại còn đang nhỉnh hơn, cởi mở hơn so với một số nước trong khu vực, ngay cả Thái Lan. Mình nên truyền thông và xây dựng những điều khoản cơ bản trước, để hệ thống giấy tờ pháp lý có thêm mục giới tính khác ngoài 2 giới tính Nam và nữ đã, rồi mới đến những chuyện khác được. Khi miêu tả phân tích quá nhiều về các nhóm nhỏ, cộng đồng sẽ thấy rắc rối, phức tạp và còn có thể phản ứng ngược, trở nên ác cảm. Có đến 50+ identity và thế giới còn đang cập nhật tiếp, không chỉ có LGBTQI+, không thể hi vọng cộng đồng dị tính ngay lập tức tìm hiểu sâu sắc và đồng cảm được, phải có thời gian và quá trình, phải truyền thông một cách có chiến lược và thông minh. Ủng hộ cho a Huy và cảm ơn a rất cố gắng trong nhiều trường hợp. Đọc ví dụ trong bài này thì tôi mới biết đàn ông mang bầu là có thật Không chỉ bảo vệ transgender mà cisgender cũng cần được bảo vệ. Chẳng hạn 1 người nam (cisgender) gặp 1 cô gái và đem lòng yêu say đắm, nhưng rồi phát hiện cô ấy là nữ chuyển giới thì những tổn thương về tình cảm (và có thể là vật chất) của anh ấy ai sẽ bù đắp? Và cũng xin nói thêm rằng, mặc dù trong tự nhiên cũng có cá thể có nhiều giới tính, nhưng dù sao đó cũng là số ít, đi ngược lại quy tắc bảo tồn nòi giống của con người. Chúng tôi công nhận có, công nhận các bạn có quyền bình đẳng như bao người khác. Và các bạn làm ơn cũng hãy chấp nhận, các bạn vẫn chỉ là thiểu số, đừng bắt người khác phải tung hô mình. Bạn thích làm gì kệ bạn, tôi cũng vậy, tôi không xúc phạm bạn là được. đồng ý, tỷ lệ phần trăm trong dân số không quan trọng, không thể là lý do để không thông qua luật, chính sách này nọ, quan trọng nhất là số phần trăm dân số ít ỏi đó bị vướng về thủ tục pháp lý, chịu vô hình trong cộng đồng, họ nằm trong khoảng tối, đó là sự kỳ thị, phân biệt đối xử đối với nhóm nhỏ yếu thế này, kéo theo các phân biệt đối xử chồng lên nhau trong hoàn cảnh nghèo, vị thành niên, khuyết tật, vùng kém phát triển hơn, nơi ít cơ hội hơn... sau cùng, mỗi khoảng tối tạo ra những nguy cơ cho cả nhóm đồng tính, dị tính, chuyển giới và cộng đồng xã hội này..