'Nhà em có một ông nội' Con tôi lý giải với mẹ rằng cháu không thấy cần thiết phải học thuộc lòng bài thơ kèm tiểu sử tác giả để lấy điểm.Đó là câu chuyện cách đây nửa năm khi cậu học lớp 9 và đang trong thời gian luyện thi vào lớp 10. Văn là một trong các môn được chú trọng để thi đầu vào và cậu khá chật vật với môn học này, phần nhiều cũng do thái độ thiếu hợp tác với các yêu cầu của cô giáo. Trước sự bướng bỉnh của một đứa trẻ mới lớn - độ tuổi đã ít nhiều có chính kiến và đặc biệt rất thích thể hiện cái tôi - tôi hiểu, sẽ khó ép cháu làm điều mà cháu chưa tin là đúng đắn. Tôi chọn cách thỏa hiệp, gợi ý con đề xuất với cô thực hiện bài kiểm tra bằng một hình thức khác, không phải học thuộc lòng. Và cháu đồng ý.Dù vẫn lo lắng cho điểm số của con, tôi ngầm đồng ý với cháu rằng, thuộc lòng không phải là điều cần thiết - đặc biệt là với môn học cần tới cảm xúc và cách đánh giá riêng như môn văn.Một đồng nghiệp của tôi cũng chia sẻ, con chị không thích học văn, thậm chí còn có ý coi nhẹ môn học này. Một lần, con chị đọc cho cả nhà nghe đề kiểm tra, yêu cầu học sinh trình bày cảm xúc, suy nghĩ về một đoạn thơ. Cháu thở dài bình luận: "Nhưng lúc chấm, cô cứ chấm theo cảm xúc, suy nghĩ của cô cơ". Lần khác, khi thấy em gái đang vật vã với bài văn "tả ông", cháu đùa: "Nhớ mở đầu bằng câu Nhà em có một ông nội và kết thúc Em hứa sẽ ngoan ngoãn để ông vui lòng. Cháu còn dí dỏm dặn em: "Lần sau nếu cô yêu cầu tả bà nội, chỉ cần thay bà nội vào chỗ ông nội là được".Đọc chép - học thuộc lòng - văn mẫu, tổ hợp phương pháp giảng dạy quen thuộc từ thế hệ chúng tôi đến nay vẫn tồn tại. Nhưng tôi đã thấy sự chuyển động rõ nét của người học. Khác với thái độ ngoan ngoãn nghe lời và làm theo văn mẫu của nhiều thế hệ trước, những đứa trẻ như con tôi bắt đầu nhận biết và phản ứng lại cách học lỗi thời này. Đây là một cơ sở để tôi hy vọng, nỗ lực chống lại tình trạng học thuộc, chép văn mẫu mà Bộ trưởng Giáo dục nhiều lần đề cập tới trong nhiệm kỳ của mình, sẽ tạo chuyển biến.Kèm theo chủ trương này, hướng dẫn đổi mới phương pháp dạy và kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn trong trường phổ thông - với ba nội dung chính - đều nhấn mạnh vai trò quyết định của người dạy trong việc chấm dứt tình trạng văn mẫu. Tôi cũng cho rằng người dạy là nguyên nhân chính, gốc của vấn đề.Văn mẫu vốn không xấu, dạy bằng văn mẫu cũng không sai. Nhưng đánh giá, chấm điểm bằng cách yêu cầu học sinh thuộc các bài tham khảo lại là điều phản giáo dục, giết chết sự sáng tạo và tư duy độc lập. Sai lầm mang tính hệ thống kéo dài từ năm này qua năm khác do người dạy không đọc kỹ "hướng dẫn sử dụng văn mẫu" hoặc tệ hơn, không được hướng dẫn sử dụng văn mẫu.Bài tham khảo có thể giúp học sinh nắm rõ cấu trúc bài văn hoặc các thành phần cần có trong một văn bản nào đó. Tuyệt đối không nên yêu cầu sao chép chi tiết cảm xúc, ý kiến trong văn mẫu. Đó phải là không gian của sự sáng tạo vô tận.Ngoài yêu cầu đổi mới cách dạy học và kiểm tra, đánh giá học sinh, Bộ khuyến cáo giáo viên dùng ngữ liệu mới, tránh sử dụng văn bản trong sách giáo khoa. Theo tôi, đây là một hướng quan trọng mà nếu thực hiện theo cách phù hợp, sẽ giúp thầy cô và học sinh có nhiều không gian sáng tạo hơn, khuyến khích văn hóa đọc - vốn đang rất hạn chế trong các nhà trường.Viết và nói là sản phẩm đầu ra, muốn viết và nói tốt phải có thông tin đầu vào thật tốt. Nhưng bọn trẻ thời nay, vốn đã mất dần thói quen đọc sách, do sự lấn át của các thiết bị thông minh, lại không được khuyến khích bởi các yêu cầu học tập hàng ngày.Giáo viên dạy văn cũng thiếu cơ hội tiếp cận với các nguồn học liệu về giảng dạy, ít sử dụng môn văn trong cuộc sống như viết báo, nghiên cứu hay bình luận tác phẩm hoặc tham gia các khóa đào tạo nâng cao nhận thức, hiểu biết chuyên sâu, nên tư duy của họ, theo thời gian, dần bị đóng khung lại. Điều này dẫn đến việc hạn chế truyền tải được những giá trị mới cho học sinh.Khi có chuyến thực địa trong hệ thống giáo dục Anh nhiều năm trước, tôi dành một ngày để học cùng trẻ lớp bốn của trường tiểu học Chilcote tại Birmingham. Hôm đó, những đứa trẻ học viết văn tường thuật. Cô giáo bắt đầu bằng một câu chuyện, bọn trẻ đọc và cùng phân tích các yếu tố trong bài theo nội dung câu hỏi, bao gồm câu chuyện xảy ra khi nào, ở đâu, nhân vật nào, bối cảnh gì, kết truyện thế nào, em cảm nhận gì. Tiếp đến, cô kể câu chuyện của cô và yêu cầu học sinh đặt câu hỏi. Bọn trẻ đặt các câu hỏi gần như xoay quanh những câu hỏi chúng đã được cùng cô phân tích ở hoạt động trước và mở rộng thêm theo cách nghĩ riêng của chúng. Đến hoạt động thứ ba, cô cho mỗi bạn một tình huống giả định và yêu cầu viết một bài văn tường thuật nếu mình là nhân vật trong tình huống đó.Dù không có cơ hội do thời gian hạn hẹp, tôi đã ước gì mình được đọc mọi bài văn trong lớp học của lũ trẻ hôm đó. Tôi cũng tin, con trai tôi sẽ hứng thú với môn văn hơn, để cô giáo không phải yêu cầu phụ huynh hợp tác thúc giục, nếu ngay từ nhỏ cháu được dạy theo cách này.Văn mẫu là sản phẩm của một nền giáo dục lỗi thời mà nếu không dứt bỏ được, khó nói tới những cải cách, đổi mới to lớn hơn.Chu Thị Vân Anh Nói ra cũng khổ, chính gv cũng đang trong khuôn khổ, nói ra không khéo lại bị cấp trên quy chụp, kiểm điểm. Là một giáo viên tiểu học, tôi xin chia sẻ góc nhìn của tôi đối với văn mẫu:Ở lứa tuổi tiểu học, đa số các em không được đọc nhiều sách ngoài sách giáo khoa. Do vậy, vốn từ của các em khá hạn chế và khó khăn trong việc diễn đạt ý. Các em thường sẽ nói sao thì ghi vậy. Tất nhiên tôi phải giúp các em sửa chữa các câu văn lủng củng và hướng dẫn các em cách viết văn, thế nhưng tôi không thể phủ nhận vai trò của văn mẫu trong giai đoạn này.Khi đọc các bài văn tham khảo, các em sẽ có thêm vốn từ đúng với chủ đề mà các em đang học cũng như biết cách dùng từ, đặt câu... gọi chung là biết cách hành văn, rồi áp dụng chúng vào bài văn của mình. Tôi xin ghi rõ là áp dụng, nghĩa là hiểu và vận dụng phù hợp chứ không phải là chép.Văn mẫu không phải là bắt buộc, các em thích đọc sách vẫn tốt hơn nhiều. Nhưng nếu việc đọc quá nhiều chữ và tự tìm sách để đọc nằm ngoài khả năng của các em thì đọc văn mẫu là một lựa chọn.Tôi hoàn toàn đồng ý rằng:"Văn mẫu vốn không xấu, dạy bằng văn mẫu cũng không sai. Nhưng đánh giá, chấm điểm bằng cách yêu cầu học sinh thuộc các bài tham khảo lại là điều phản giáo dục, giết chết sự sáng tạo và tư duy độc lập."Vậy thì vấn đề là ở cách tiếp cận môn văn, cách ra đề, cách chấm điểm chứ không phải ở văn mẫu. Hãy cứ xem việc đọc văn mẫu cũng như là đọc những bài viết ngắn mà thôi. Nhà em có nuôi 1 ông nội, suốt ngày ông chỉ trùm mền, lâu lâu ló đầu ra hỏi : có cơm chưa bây Đọc đến đoạn "chỉ cần thay bà nội vào chỗ ông nội là được" mà không nhịn được cười. Thằng bé rất thông minh. "Nhà em có nuôi một bà nội, mắt bà to như hai hòn bi ve, tóc bà trắng như mây..." xD Y chang tình trạng cu nhóc nhà mình khi GV ra đề Văn:- Khi bài Văn yêu cầu tả người mà em yêu thương nhất trong gđ thì bạn ấy tả mẹ với lời kết "Thầm hứa sẽ học thật giỏi để Mẹ vui lòng"!- Rồi 1 ngày GV ra đề "Tả con vật mà em yêu thích". Bạn ấy chọn tả con Mèo, và tất nhiên câu chốt sẽ là: "Thầm hứa sẽ học thật giỏi để Mèo vui lòng"!Mẹ không nhịn được cười nên hỏi "Sao con lại kết luận bằng câu đó?" thì bạn ấy thản nhiên đáp: Cô giáo dặn cứ thay đối tượng cần tả vào là được mà mẹ! Hic... Bà Nội em có mái tóc đỏ rực xù rất to. Bà có đôi mắt mèo và môi đỏ chót. Ngày nào bà cũng phóng xe máy vèo vèo. Quần bà rách tả tơi. Móng tay của bà cũng mọc những viên đá lấp lánh. Bà em bận lắm, làm về công nghệ hay sao ấy, cắm mặt suốt vào điện thoại. Em rất muốn chơi với bà mà bà toàn bảo mẹ cái thằng này, đi ra kia chơi, bà đang bận. À mà mày chụp cho bà một kiểu Đề bài phân tích và cảm nghĩ của người làm, nhưng khi chấm thì áp dụng ý kiến chủ quan của giáo viên chấm bài và theo khuôn mẫu đã có,vậy cảm nghĩ của người làm bài có ý nghĩa gì? Họ có quyền nếu chính kiến của họ chứ. Tôi nghĩ sâu xa vẫn là do chương trình giáo dục của nước ta thôi.Tôi có con đang học tiểu học mà tôi cực kỳ bất ngờ khi biết bài tập làm văn cô cho cháu kiểu như: "Viết 1 bức thư cho 1 người bạn nước ngoài để tả về ngày Tết Cổ truyền của nước ta", hay "Em hãy viết về 1 người trong gia đình em làm công việc trí óc"...Tôi ko hiểu nổi với thế giới quan của 1 đứa trẻ học lớp 3 thì nó liệu có thể hiểu nổi đề bài như vậy ko mà bảo các cháu viết văn???Chẳng hiểu nền giáo dục của nước ta đang kỳ vọng quá lớn vào khả năng của các cháu hay là chúng ta đang cho rằng nền giáo dục của chúng ta có thể tạo ra những tài năng dư sức làm những bài tập như thế?? Các bạn cứ lôi câu chuyện cười Nhà em có nuôi một ông nội ra để chỉ trích văn mẫu nhưng không hiểu rằng đây là vấn đề lười tư duy của các bạn nhỏ, mà xuất phát từ việc không được tiếp xúc với văn thơ từ bé. Từ 2 tuổi tôi đã được bà nội đọc cho chuyện cổ tích, các bài vè, văn thơ. Khi đi học điểm văn của tôi ko cao vì tôi thích toán hơn, và cũng ko học thuộc văn mẫu, nhưng chưa bao giờ có những phát biểu ngô nghê như vậy. Con tôi bây giờ tối nào cũng được bố mẹ đọc truyện cho trước khi đi ngủ, nên cháu mới 4 tuổi đã nói năng gãy gọn, tự tin khi bày tỏ quan điểm với người lớn. Kể cả truyện đọc của con tôi cũng chọn lọc, vì bé là con gái nên những truyện công chúa khóc lóc hoàng tử đến cứu tôi ko chọn mua, vì nó ảnh hưởng đến nhân sinh quan thế giới quan của con. Nên các phụ huynh, làm ơn đừng để đến lúc đi học mới giao hết trách nhiệm cho thầy cô. Tôi đảm bảo nếu các bạn quan tâm đến con từ nhỏ thì con có thể ko đc 7-8 điểm văn nhưng sau này viết email, công văn cũng không sai chính tả. Đến bây giờ mười mấy năm tôi vẫn ám ảnh mấy cái đề bài phân tích câu thơ, đoạn thơ của mấy tác giả gì đó. Không biết phân tích cái đó để làm gì? Có ích gì? 1 câu thơ đọc hiểu ngay mà đem viết ra 2 tờ giấy đôi. Thật sự đọc thơ thấy hay đó, hiểu đó, nhưng có cái gì trong đó đâu mà phân với tích. Mà đúng hơn là muốn phân tích vấn đề gì đó thì trước tiên là tôi có quan tâm tới vấn đề đó không mới có tâm trạng mà phân tích. Ví dụ như vấn đề "biến đổi khí hậu", "sự phát triển của kinh tế xã hội có ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu không" là vấn đề tôi quan tâm thì tôi có rất nhiều điều muốn nói, muốn phân tích, cũng có nhiều người không quan tâm vấn đề đó lắm thì cũng nhạt nhẽo với họ và chẳng có gì muốn nói. Còn ông nhà thơ nào đó đột nhiên có cảm xúc làm bài thơ rồi bắt cả triệu học sinh đi phân tích cái bài thơ cảm xúc cá nhân của nhà thơ đó có thấy vô lý không trong khi có nhiều vấn đề hay hơn thì không lấy làm đề bài. Bản thân mình là một cô giáo dạy văn mình thấy có một số vấn đề sau:- Thứ nhất: Học sinh bây giờ đa số rất lười đọc, không biết cách sử dụng ngôn từ một cách linh hoạt. Vì vậy, nếu giáo viên không cung cấp những ý cơ bản thì nhiều học sinh không biết viết.- Thứ hai: Khi chấm thường thì mình đề cao cách sáng tạo ngôn từ của học sinh. Bài nào sáng tạo sẽ được cộng điểm. Nhưng số học sinh đạt được yêu cầu này chỉ vài ba em 1 lớp.- Thứ ba: Khi dạy học sinh cuối cấp, mình bắt buộc phải để học sinh học thuộc theo ý. Vì cách chấm văn bây giờ thiếu ý là thiếu điểm. Cùng một luận điểm học sinh có thể viết theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo đủ các ý theo yêu cầu.Học sinh và cách chấm văn hiện nay khác rất nhiều so với lứa tuổi 7x,8x,9x nên không thể so sánh những thế hệ khác nhau với nhau được Nếu Nam Cao, Nguyên Hồng, Ngô Tất Tố...học văn ở trường thời nay không biết các ông ý có trở thành nhà văn nổi tiếng không? Người ta nói văn học là nhân học, ngày xưa từ các triều đại phong kiến người ta tổ chức các cuộc thi để lựa chọn nhân tài, nọi dung thi chủ yếu là là các bài viết về văn chương, chữ nghĩa. Nhờ học rộng, tài cao uyên thâm về chữ nghĩa mà những trạng nguyên, thám hoa, . . . tài giỏi. Thời nay rất nhiều học sinh không thích học văn, học giỏi các môn học tự nhiên nhưng ra đời không hiểu từ ngữ, đọc văn bản không hiểu, viết văn bản không được. Giáo viên dạy văn nào cùng giảng dạy cho học sinh cách lài bài văn, để cụ thể hóa nội dung hướng dẫn thì có bài văn mẫu để học sinh đọc. Đọc hiểu các bài văn mẫu để biết cách viết bài văn tương tự theo cảm xúc của mình đó là cách riêng của từng học sinh. Học văn mẫu để vận dụng và biết cóp nhặt các câu từ hay để làm kiến thức của mình. Cũng như đọc các tác phẩm văn học hay các cuốn tiểu thuyết, người đọc hiểu và học các lời hay lẽ phải để áp dụng trọng cuộc sống. Chỉ những học sinh học không có cảm xúc, không hiểu ngôn từ, không biết phương pháp làm bài thì mới học thuộc chép nguyên theo bài văn mẫu. Đừng trách tại sao đưa ra những bài văn mẫu, bài toán mẫu mà hãy trách học sinh sao lười biến suy nghĩ trong vấn đề học hành của mình Theo tui thấy, học thuộc lòng cũng là một trong những công cụ học tập thu thập kiến thức, miễn là đừng lạm dụng nó. Tui nhớ, lúc tui còn nhỏ xíu, cũng như mọi đứa trẻ, đâu phải cái gì cũng hiểu. Nhưng nhờ thầy cô bắt phải học thuộc lòng các bài thơ, bất chấp hiểu hay không. Sau này trải nghiệm vui buồn trong cuộc sống, từ từ mới hiểu và thấm thía cái ý của người xưa khi họ làm thơ.Học thuộc lòng giờ thì lỗi thời. Bởi vì bây giờ ai cũng chuộng theo cách giáo dục hiện đại, Tây phương. Nhưng có dám chắc là họ không có " học thuộc lòng" hay không?