Rào giậu quốc gia Nhà có chú em quay phim, tôi học lỏm chú rồi đi chụp ảnh đám cưới lấy tiền. Tôi còn buôn bán đủ thứ ở Chợ Giời để kiếm thêm. Vừa việc cơ quan, vừa chân trong chân ngoài, tôi vắt kiệt sức lực kiếm đồng tiền bằng mồ hôi nước mắt. Nhưng tính tôi ẩu nên khi mệt mỏi, bận rộn thường để tiền bạc hớ hênh, vương vãi đồng nọ đồng kia trên bàn, dưới tủ.Một hôm, cha gọi tôi lên gác xép, rót nước pha trà rồi nhẩn nha trò chuyện: “Cậu sinh được ba anh em, đều giáo dục tử tế. Nhà ta chưa khi nào xảy ra việc khuất tất. Song con nên xem lại, tiền nong con để bừa bãi quá. Xưa có câu: Anh em thương yêu nhau rào giậu cho kín. Con có hiểu hết ý nghĩa của câu này không?”.Thấy tôi yên lặng, cha tôi lại rót nước rồi giải thích thêm, rằng con người nhân chi sơ tính bản thiện, nhưng cũng có bản ác, nhất là khi có cơ hội sinh mầm ác. Cha tin các em tôi nhưng cha lo ngại lỡ khi các em gặp khó khăn việc gì đó, thấy anh sơ hở, bản năng xấu xa của con người sẽ có cơ hội trỗi dậy.Năm ấy tôi mới 32 tuổi.Sau đó, tôi sang Đức làm ăn, có lần kiếm được 50.000 D-mark. Tôi buộc làm 5 gói đút vào ngăn kéo gian phòng nhỏ kề bên phòng lớn, định hôm sau đi trả tiền hàng và đổi ít USD cất đi. Hôm đó tôi lại có khách, toàn bạn bè gần gũi thân cận. Tối đến khách về hết, kiểm lại tiền để mai đi đổi, thấy mất đúng 1.000 D.mark. Mỗi tập bị rút lõi mất 2 tờ 100. Mãi sau này tôi mới xác định được một trong số bốn người bạn của tôi đã làm điều đó. Nhưng lúc ấy tôi không sao đoán được, chỉ một mất mười ngờ. Tôi có tủ, tủ có khóa, sao tôi lại bất cẩn như thế? Ngẫm lại lời cha tôi, tôi tự thấy chính mình là người có lỗi trước tiên. Đấy là sự nhà, rộng ra, việc quản lý một đất nước cũng có những khía cạnh tương tự dù phức tạp hơn và mức độ ảnh hưởng cũng kinh khủng hơn nhiều. Nhiều năm qua, hàng loạt đại án về tội “cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” đã được đưa ra xét xử. Một công dân bình thường như tôi quả thực không thể hiểu hết chân tơ kẽ tóc các vụ án gây thất thoát hàng nghìn tỷ của nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng. Làm sao người ta có thể ôm cả nghìn tỷ của ngân hàng một cách dễ dàng như là thò tay vào túi lấy khăn mùi xoa vậy? Bởi vì, sếp ngân hàng theo tôi trước hết đều là những con người tài năng thông tuệ. Họ hoạt động trong lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao mà không phải ai cũng có thể rành rẽ mọi ngóc ngách công việc của họ. Họ, trong quá trình kinh doanh, cũng rành hơn ai hết mọi kẽ hở của luật pháp để có thể lách luật, làm lợi cho mình.Nhưng tôi tự hỏi, trước khi phạm tội, bản thân họ có phải đã là kẻ xấu sẵn rồi?Trong một bài viết trước, tôi từng chia sẻ rằng, bản tính con người là thiện nhưng ai cũng có lòng tham và ít người biết được giới hạn lòng tham của chính mình. Cách tốt nhất để phòng cái xấu, cái ác là đừng tạo điều kiện, môi trường cho nó sinh sôi. Ở phạm vi cá nhân, gia đình, câu chuyện của tôi chỉ gây mầm họa nhỏ, mất mát chỉ dừng lại ở 1.000 D-mark. Việc cũng chỉ gây tổn thương cho chính tôi. Còn ở phạm vi một quốc gia, nếu cơ chế không phù hợp, luật pháp lỏng lẻo, thiếu kiểm tra giám sát, người nắm quyền không rào giậu cho kín, thì tài sản quốc gia sẽ bị tổn thất rất lớn. Một đồng dân làm ra cũng khó. Huống hồ, mỗi năm, hàng nghìn tỷ đồng của nhà nước - tiền thuế của nhân dân - thất thoát, nỗi xót xa với mỗi người dân khó mà đo đếm được.Tội ác đi liền với trừng phạt. Nhưng điều tôi đau đáu là sau mỗi một sự trừng phạt, nhà cầm quyền có tìm được cách vá những lỗ hổng, rào chắn những ngả đường dẫn dắt con người vào cái xấu, cái ác hay không? Nguyễn Văn Thọ Ăn cùng một mâm ngủ cùng một mùng thì dù có lập nên trăm ngàn cơ quan thanh kiểm tra đi nửa thì củng không giãi quyết được gì đâu các ngày ạ ! Cùng một thế võ làm sao thắng nhau ! Dạ thưa ông. Mất thì mất rồi, tài sản tẩu tán hết. Số đó đủ họ sống sung túc 10 đời rồi. Còn họ CHỊU KHÓ ngồi tù vài năm rồi trở ra làm ông hoàng. Viễn cảnh thần tiên đó ai cũng ham. Những ai chưa có ý định thì bắt đầu có ý định, những ai đang làm thì tích cực làm, những ai đang bị điều tra cũng an tâm vì mức án quá nhẹ so với số tiền khổng lồ họ thu được. Ý của tác giả bài viết rất nhân văn. Việc trừng phạt bất kỳ tội lỗi nào cũng giống như chuyện cứu hỏa - đám cháy có tắt thì tài sản cũng đã tiêu tan. Vấn đề là làm sao phòng ngừa để đám cháy không thể phát sinh, cũng như thực thi pháp luật hiệu quả nhất là sao cho người người ai cũng đủ hiểu biết và lo ngại mà không phạm luật. Một người nghèo túng hoàn toàn vẫn có thể giữ được tính lương thiên, nhưng nếu đặt anh ta vào một chỗ chất đầy tiền của được canh giữ một cách hớ hênh, đồng thời chứng kiến cảnh hết kẻ này đến kẻ khác lợi dụng sự hớ hênh ấy mang về cho riêng bản thân, thì trước sau gì anh ta cũng bắt chước theo. tôi xin nói chuyện ở Mỹ. Luật pháp ở đây gần như hoàn thiện đến nỗi kiếm tiền không chính thống như phe phẩy, đầu cơ, tham nhũng,... thì hầu như không thể! mọi người chỉ còn cách làm ra đồng tiền bằng chính tài năng, trí tuệ của mình, cộng thêm một chút may mắn nữa thì ai cũng có thể thành trung lưu, giàu có. Vì vậy người ta thường nói rằng Mỹ là đất nước của cơ hội (có nghĩa là tạo ra cơ hội cho tất cả trong cuộc mưu sinh).Bằng cách suy diễn theo chiều ngược lại thì thấy rằng bao nhiêu phận đời bị tước đi cơ hội, sống trong cơ cực lầm than thậm chí phải gây ra tội ác bởi vì xã hội đó không công bằng với họ. Tâm đắc! Tôi cũng đã đề cập với đại biểu QH từ đầu những năm 90 nhưng có lẽ họ xem nhẹ hoặc chẳng quan tâm. Đây là đại sự QH và CQ cần giải quyết thấu đáo. Với chế tài lỏng lẻo thì chỉ trừ việc không thể làm được, còn ở ta chẳng việc gì người ta không dám làm;nhất là khi họ khoác lên mình cái "Áo choàng chức vụ" và " Sợi dây kinh nghiệm" dài ngoằng trong tay! ;-) Đơn giản nhưng sâu sắc! Khi mà chế tài lỏng lẻo,người ta lại khoác lên mình "chiếc áo choàng" quyền lực và "sợi dây kinh nghiệm" trong tay thì... Khó nói lắm! Lời người viết chỉ nhẹ như gió thoảng mà sao lại cao siêu đến vậy, đọc những lời anh viết là lời gan ruột đối với vận mệnh của Quốc gia, dân tộc tôi lại nhớ đến câu "Môi son thì gợi lòng dâm; tiền bạc cất không kỹ thì gợi lòng tham" mà tôi đọc được đâu đó. Nhìn Hàn quốc kìa tổng thống đương nhiệm cũng cho vào tù được,hoặc Trung quốc lãnh đạo cao cấp về hưu rồi vẫn còn bị truy cứu đến cùng,đây là sự cặn kẽ của rào đầu quốc gia đấy ngành nào, nơi nào liên quan trực tiếp đến tiền thì đều dễ xảy ra lòng tham. Ngành nào cầm nhiều tiền thì cũng dễ mất tiền hơn ngành không cầm tiền. Mỗi ngành đều có những đại án, khác chăng đó không phải là tiền. ngành tư pháp thì có những vụ xử oan sai, bắt nhầm người. Bài viết hay quá, rất thấm thía. Câu nói của các cụ " yêu nhau rào giậu cho kín" quả vẫn còn nguyên giá trị. Xử lý người làm sai chỉ là phần ngọn của vấn đề, quan trọng là cơ chế phòng ngừa để cho dù có muốn tham anh cũng ko có cơ hội. Cứ có các khách hàng vay như Lã Thị Kim Oanh, Trịnh Xuân Thanh thì ngân hàng nào cũng mệt. Lương thấp quá nên phải sống bằng lộc, vá cái lỗ thủng đó tôi mất lộc. Vậy nên tôi không muốn vá cái lỗ thủng đó, và sẽ tìm cách ngăn không cho vá. Vậy nhé ! Khủng hoảng tài chính thế giới những năm trước đều bắt nguồn từ Tổ chức tài chính lớn ở các nước phát triển rồi lan sang các nước khác. Như vậy, đối với khủng hoảng kinh tế lớn thì không chỉ do 1 ngành mà do nhiều ngành, không chỉ ảnh hưởng quốc gia đó mà còn ảnh hưởng quốc gia khác. Khủng hoảng đó cũng là 1 phần tất yếu để loại bỏ những bất cập, yếu kém trong qua trinh phát triển.