Thái độ ‘bốn chấm’ Công ty của chị rất chật vật trong việc tuyển dụng nhân công dù số lượng yêu cầu chưa tới 100. Không nhiều quản lý cấp trung đồng ý rời Hà Nội về Nam Định. Việc đào tạo lao động địa phương còn gian nan hơn. Chị áp dụng mô hình quản lý 5s (Sàng lọc, Sắp xếp, Sạch sẽ, Săn sóc và Sẵn sàng) của Nhật Bản nhưng nhân viên không hưởng ứng. "Em bỏ công ty cũ vì bên đó bắt áp dụng tiêu chuẩn ISO, nay chị lại cũng yêu cầu ISO với 5s, em ngại lắm", một nhân viên kỹ thuật thẳng thừng. H.A phải "nịnh" công nhân bằng cách bồi dưỡng mỗi người 50.000 đồng một buổi học.Mỗi lần tuyển nhân viên mới là một lần chị đau đầu. Nhân viên cũ không chia sẻ kinh nghiệm cho nhân viên mới, hoặc tệ hơn, gây khó dễ. Mùa dịch Covid, lao động mất việc nhiều nhưng chị vẫn không tìm được nhân sự phù hợp. Có ứng viên được mời đến phỏng vấn, chưa kịp bàn về mức lương hay công việc đã lên mặt: "ôi giời, nhìn bãi gửi xe là biết công ty đang ở tình trạng nào".Vốn đã quen với sự răm rắp của nhân viên trong hơn 10 năm kinh doanh ở nước ngoài, chị bị sốc văn hóa với những lao động ngay trên chính quê hương mình. Một buổi sáng, chị dậy sớm tất bật xuống nhà máy đốc thúc nhân viên chuẩn bị đón khách hàng tới thăm. Một nam bảo vệ bằng tuổi con chị lầm bầm: "việc gì phải xoắn". Lúc nhận giấy nghỉ việc, anh ta khinh khỉnh, chẳng tỏ ra hối hận hay buồn rầu.H.A là bạn của gia đình tôi. Ngày trở về Việt Nam, chị hăm hở, mong ước tạo được nhiều việc làm, đóng góp cho cộng đồng thì giờ đây, câu chuyện với tôi luôn bao trùm sự lo ngại. "Chị chưa từng nghĩ mình sẽ đối mặt với những thách thức như vậy. Trình độ nhân viên kém có thể đào tạo, nhưng thái độ kém chị đành bó tay", H.A tâm sự.Theo Tổ chức Lao động Thế giới, năng suất lao động của Việt Nam hiện xếp hạng 9/10 trong ASEAN, chỉ trên Campuchia. Với xấp xỉ 54 triệu người làm việc, quy mô nền kinh tế của Việt Nam đạt 262 tỷ USD vào năm ngoái - tương đương doanh thu của hãng Apple. Chất lượng nguồn nhân lực yếu là một trong những căn nguyên của năng suất lao động thấp. Mười năm qua, tỷ lệ lao động được đào tạo ở Việt Nam tăng nhẹ nhưng tới nay vẫn còn gần 77% chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật. Hồi tháng 7, một nghiên cứu của Ban Thư ký ASEAN cho thấy tỷ lệ lao động phi chính thức - những người làm công việc giản đơn, bấp bênh ở Việt Nam là 57%, trong khi ở Malaysia là 10% và Thái Lan là 37%.Hố sâu ngăn cách về chất lượng nguồn nhân lực tồn tại rõ rệt giữa các nhóm. Theo Tổng điều tra dân số, dân số thuộc nhóm "giàu nhất" có tỷ lệ lao động qua đào tạo cao gấp gần 10 lần so với nhóm "nghèo nhất", trong đó khu vực thành thị cao gần gấp 2,5 lần khu vực nông thôn.Hiện trạng lao động "nhiều nhưng yếu" của Việt Nam không chỉ khiến các chủ doanh nghiệp như H.A đau đầu mà có thể làm chùn chân những nhà đầu tư nước ngoài đang tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Ở tầm quốc gia, năng suất và chất lượng lao động thể hiện khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và tiềm năng tăng trưởng. Ở phạm vi doanh nghiệp, thiếu vắng lao động có kỹ năng, tinh thần chuyên nghiệp và khó tuyển dụng nhân tài đe dọa khả năng phát triển bền vững.Một công ty tư vấn quản lý toàn cầu mới đây cho biết, những người giỏi có hiệu suất lao động cao gấp năm lần so với người trung bình. Ông bà ta cũng có câu "một người lo bằng cả kho người làm", chỉ sự lợi hại của những người biết làm việc khoa học, có phương pháp và tầm nhìn.Năm 2004, với tư cách nhà báo, tôi được Bộ Ngoại giao Phần Lan mời tới Helsinki để tìm hiểu những thành tựu của nền kinh tế tri thức mà Phần Lan rất tự hào. Thời điểm đó, quốc gia này nhiều năm dẫn đầu bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh toàn cầu. Tôi vô cùng phấn khích khi tới thăm cơ quan đầu não của Nokia và gặp gỡ những nhân tài, khi đó tạo ra cuộc cách mạng 2G và làm mưa làm gió thị trường điện thoại di động toàn cầu. Cả tôi và họ đều không tưởng tượng nổi chỉ hơn 10 năm sau, nền kinh tế tri thức đã rầm rộ chuyển biến thành cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Trong con sóng mới này, Nokia cũng như rất nhiều tên tuổi khác, đáng tiếc, đánh mất hào quang ngay trong lĩnh vực mình góp phần kiến tạo.Tôi thử liên hệ với bức tranh lao động Việt Nam, những lợi thế nhiều năm vốn được nhấn mạnh như cần cù, khéo tay nay trở nên lỗi thời. Đột phá về công nghệ tạo ra môi trường làm việc mới, lực lượng lao động mới, bộ kỹ năng làm việc mới và một thị trường lao động đầy cạnh tranh. Người tài thời 4.0 là những cá nhân thành thạo công nghệ, học tập liên tục, có khả năng làm việc xuyên biên giới và linh hoạt, sáng tạo. Mặt khác, thái độ cầu thị, tác phong chuyên nghiệp vẫn là những yếu tố gốc rễ tạo ra một lao động có chất lượng. Nguy cơ Việt Nam có thể rơi vào bẫy thu nhập trung bình đang hiển hiện.Nếu không quyết liệt có một chiến lược ưu tiên nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chúng ta vẫn có thể đủ ăn, đủ mặc nhưng không tăng được năng suất, không tạo thêm được sự thịnh vượng và quan trọng nhất, không thể vươn lên làm chủ vận mệnh, ở từng cá nhân và trên bình diện quốc gia.Định nghĩa lại chân dung người tài, cải thiện thái độ lao động đòi hỏi các nhà quản lý sửa lại tư duy trồng người qua các chương trình giáo dục và đào tạo tay nghề. Các tổ chức, doanh nghiệp cần những người có năng lực và hoài bão chứ không phải từ những phương án "cán bộ nguồn" hoặc"chủ nghĩa thân quen". Bằng cách mạnh dạn từ bỏ các giá trị lỗi thời, giáo điều, những lề lối quản lý quan liêu chúng ta mới có thể hình thành một xã hội cởi mở, đón nhận thông tin đa dạng, coi tri thức và sáng tạo là vốn quý nhất, hơn cả các nguồn lực truyền thống đang cạn dần. Đổi thay thực sự từ gốc rễ mới là động lực giúp Việt Nam không bị tụt hậu.Cẩm Hà Mình từng làm quản lý sản xuất mảng SMT liên quan đến bo mạch, một vài nét về nhân viên người Việt mình rút ra như sau:1- Tác phong công nghiệp không cao: Thiếu tuân thủ giờ giấc; kỷ luật lao động thấp (làm việc riêng, chuyện phiếm, lưu trình làm việc có nhưng tuân thủ kém...). Công ty đưa ra chế tài, đánh mạnh vào tài chính thì miễn cưỡng, không thoải mái.2 - Tính tự giác còn rất hạn chế: Làm việc không chuyên tâm đã đành, trong khi làm việc rất dễ chểnh mảng, bất cẩn, gây ra lỗi dây chuyền).3 - Không có tính tiết kiệm. Quan niệm là cơm công ty, điện do công ty chi trả, tài sản là "của chùa" nên rất dễ lấy quá phần mình thực sự cần hay lãng phí không cần thiết.4 - Góp ý chân tình không phải ai cũng cầu thị, có người biết lắng nghe; nhưng cũng có thành phần ngoan cố, phải gắng công thuyết phục rất kiên trì mới nên.5 - Rất hay tỏ "thái độ": bất cần, văng lời không hay kiểu "không làm ở đây, làm chỗ khác có sao?!..."Để thay đổi không phải ngày một, ngày hai mà nên ngay được. Cần bắt đầu từ giáo dục, ngay trong gia đình phải biết lắng nghe lời góp ý với tinh thần cầu thị. Nhà trường bên cạnh trang bị cho các em tri thức, cần hoàn bị cho các em cả các kỹ năng khác, tối thiểu là giao tiếp, tôn trọng người khác.Xã hội ngày một chuyên môn hoá cao, không thay đổi có khác gì "tự mua dây chằng chân, bó cổ" mình? Ai cũng biết gốc rễ nhưng không ai dám nói như bạn. Trân trọng ý kiến của bạn. Tôi thì thấy thái độ xấu nhất của người lao động VN là hay nói xấu công ty, nói xấu sếp. Nhiều lần tôi đã phải nói với các bạn trẻ "mình mà giỏi còn công ty không ra gì thì cứ việc đạp ghế đứng lên, ưỡn ngực đi ra cửa, chắc chắn sẽ có 50 ngàn anh em nhân sự cắp thảm đỏ đang đợi, mình sẽ tha hồ lựa công ty tốt mà về. Còn tay lĩnh lương mà mồm thì chửi, thì thực ra là mình đang chửi chính mình". Tôi luôn suy nghĩ và tìm hiểu tính cách của người lao động Việt nhưng không có câu trả lời, vì ngoài những từ mang tính chung chung như " cần cù, sáng tạo" ( thực tế thì lại khác) mà sao năng xuất lao động Việt lại rất thấp. Chào chị. Mình nghĩ ngoài kể tốt về chị H.A thì chị cũng nên nói chị H.A xem lại thái độ của mình với nhân viên thử xem. Mình hiện tại đang làm việc vp, gắn bó cũng đã 5 năm nhưng hiện tại mình rất chán nản muốn nghỉ. Chị biết tại sao không? Thái độ của người quản lý.Có thể chị H.A là chủ mình không bàn tới, nhưng ở chỗ mình, người quản lý luôn nghĩ mình là kẻ cả, luôn dùng thái độ ra lệnh khi giao tiếp hay đưa việc. Viết mail thì không đầu không đuôi, thái độ như hét vào mặt và luôn luôn thúc hối những thứ không cần thiết. Anh ta gửi một cái mail với phụ ngữ "nhé" 7 lần, ra lệnh trịch thượng cho hầu như tất cả các mối liên hệ. Có rất nhiều người đi làm lâu quá quên mất mình làm mướn, chỉ muốn làm vua làm chúa. Nếu lúc tôi ra đi, thực sự thái độ cũng sẽ khinh khỉnh.Vì sao dịch covid - người ta cần tiền, cần việc vẫn không thèm làm ở công ty đó? Ngoài kể tốt về mình thì cũng nên rà soát lại thái độ của chính mình và những nhân sự khác liên quan.Dù sao cũng chúc công ty của bạn chị phát triển. Cần cù, chịu thương chịu khó là những mỹ từ miêu tả người nông dân Việt Nam ngày xưa. Hiện tại, phần lớn lực lượng lao động của chúng ta không xứng đáng với những mỹ từ ấy nữa... Vấn đề "thái độ lao động" thật sự cần quan tâm hàng đầu. Và đây là việc phải làm từ lứa trẻ ở lứa tuổi mầm non trở đi. Thích quan điểm kết luận bài của Chị! Nghịch lý là chủ lao động trả lương quá thấp với suy nghỉ làm thế chỉ xứng đáng thế, người lao động lại nhận lương quá thấp suy nghĩ làm hay không cũng đói khổ ngang ngửa nhau, trả lương thế làm thế thôi giữ sức tối còn phải cày làm chổ khách kiếm thêm. Tôi đi khảo sát nhiều doanh nghiệp nhận ra chỉ chổ nào trả lương cao , môi trường lao động tốt, đãi ngộ tốt thì mọi người chen nhau nộp hồ sơ, làm việc chăm chỉ hết mình luôn nơp nớp sợ mất việc còn lại là toàn đối phó vừa làm vừa xem có chổ nào tốt nộp hồ sơ sẵn chờ nhảy việc. Tình trạng bóc lột sức lao động cao đến mức tự hào là nơi có lương lao động thấp nhất là một thực trạng báo động trong xã hội khi mà trả lương bao nhiêu cũng có hồ sơ xin vì thất nghiệp xếp hàng dài như vạn lý trường thành. Đến mức người lao động cảm thấy chạy xe ôm xe thồ, bán vé số cuộc sống tuy bấp bênh nhưng thu nhập còn cao hơn làm công ty đòi hỏi bằng cấp, đủ mọi hệ thông quản lý áp đặt đã cho thấy thực trạng báo động về mức tiền lương hiện nay tác động ko ổn đến xã hội. Người Việt không có tính độc lập, cạnh tranh, vươn lên, dễ thỏa mãn: thôi thì lương ít 1 chút nhưng nhàn hạ, dù ăn có bẩn, ở có chật, vợ con có phải tiết kiệm chút thì cũng OK. Mọi người đều thế mà, không phải sân si, hơn nữa so với thời các cụ là sướng lắm rồi. Có gì thì nhờ vả 2 bên nội ngoại, vay mượn chút qua ngày nếu nhà có việc gấp, còn hơn là phải tuân thủ kỷ luật, làm việc hết mình. Hơn nữa mình làm tử tế, người khác không thì mình thiệt, tội gì. Nên dễ thấy nếu ai so sánh những việc trong nước với các điểm tốt ở nước ngoài, lên mạng dễ bị kêu là sính ngoại, cuồng Tây, sùng Nhật, mà không biết nghĩ xem nên học hỏi cái tốt của họ, cải tiến cái dở, chỉ AQ mình thế là ổn lắm rồi. Nghe người khác phân tích, tìm hiểu thêm họ nói có đúng không thì có hại gì đâu mà phải dìm dập nhau nhỉ? Có cái hay là không mệt đầu, đêm ngủ ngon, có cái dở là thế giới thì thay đổi chóng mặt, mình thì tụt hậu không kéo vớt được, đến lúc phá vỡ thế cân bằng thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Ở Việt Nam dễ sống quá, nhất là ở thời điểm này. Nói chung không có động lực sống, cũng chưa thử tìm niềm vui trong công việc, học hành, chỉ thỏa mãn ở tầng dưới của tháp nhu cầu thôi. Tâm lý chung, nếu không có động lực từ việc giáo dục, song song với sức ép từ việc làm, xã hội và đe dọa của ngoại xâm, tôi nghĩ tình trạng này nó cứ bình bình thế thôi, chẳng đột phá được. Rất đồng cảm với những điều bạn đề cập. Ngoài ra còn một nhược điểm cố hữu nữa của đại bộ phận lao động người Việt, đó là "văn hoá vừa đủ". Nếu không có sự đốc thúc sâu sát thì họ làm gì cũng chỉ cần thấy "vừa đủ" là dừng lại rồi hài lòng với mức chất lượng 8/10 như vậy. Điều đó lý giải tại sao đa phần các đơn vị sản xuất ở Việt Nam rất khó thực hiện được những đơn hàng đòi hỏi sự tinh xảo cao. Với nếp nghĩ như vậy thì dù có nỗ lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu cũng chỉ nhận được những công đoạn gia công đơn thuần là chính. Tôi nghĩ nên bê nguyên chương trình giáo dục của nhật bản về!20-30 năm sau mọi thứ chắc chắn sẽ khác Đâu phải tự dưng mà lại có câu "Attitude is everything". Nhìn rộng ra thì không phải chỉ trong cách làm việc, mà ngay cả trong những lúc khác: tham gia giao thông, du lịch, vui chơi giải trí thì thái độ của đa số vẫn rất thấp. Để tình trạng này xảy ra tôi nghĩ phần nhiều là do sự giáo dục yếu kém của gia đình và chế tài dễ dãi của pháp luật. Là cán bộ ngân hàng, tôi có dịp xem trực tiếp xưởng của một công ty nhựa vốn FDI, công nhân đang làm 1 việc rất đơn giản: cầm dao nhọn và rạch những tấm nhựa mỏng đã được xếp lên như quyển vở. Khi tôi đến cùng anh quản lý người châu á , các công nhân gọi nhau :"tên đầu to ra rồi", lúc đi qua, họ lại nói:"hắn đang về văn phòng rồi". Tôi đi sau cùng nên dừng lại hỏi, sao các chị quan tâm đến ông qly làm j, 1 chị đã trả lời:" lúc hắn ra thì phải rạch mạnh để cắt 5,6 tấm cùng lúc. còn hắn vào thì mình chỉ làm nhẹ 2,3 tấm thôi cho nhàn", và họ lấy làm vui vẻ vì đã lừa được cấp trên. Sau đó anh quản lý chia sẻ: cty mang một số công nhân trung quốc sang và phải trả lương gấp 3 người việt, nhưng chúng tôi vẫn chấp nhận và tiếc vì theo qđịnh nên ko thể mang nhiều. Những người công nhân người Việt tưởng lừa đc cấp trên, nhưng thực ra họ tự làm giảm thu nhập của chính mình mà ko hề biết. Năng suất lao động của người Việt Nam thấp là do phải cõng thêm một bộ máy quản lý quá lớn. Không nên đổ lỗi cho người lao động. Một bộ máy quản lí tinh gọn, hiệu quả ở bất kì cơ quan tổ chức nào cũng sẽ thúc đẩy năng suất của người lao động ở đó. "H.A phải "nịnh" công nhân bằng cách bồi dưỡng mỗi người 50.000 đồng một buổi học". Nếu muốn công nhân đổi mới thì bước đầu phải chờ công nhân thấy được Cty của mình hơn Cty khác chỗ nào, căn bản la tiền lương, có thực mới vực được đạo.