Lạm dụng chỉ định Trước đây, khi trang thiết bị còn thiếu thốn, số lượng bác sĩ thành thạo tay nghề còn đếm trên đầu ngón tay, bệnh nhân của chúng ta lo lắng không biết bao giờ mới được mổ, được đến lượt chữa bệnh. Còn bây giờ, họ lo liệu mình có bị mổ "oan" hay không.Tôi nhớ mãi trường hợp cháu bé hai tuổi với lỗ thông liên thất rất nhỏ ở tim mà tất cả các hướng dẫn chuyên ngành trên thế giới cũng như ở Việt Nam đều cho rằng không cần thiết phải mổ. Nhưng sau khi đã được phẫu thuật tim mở "thành công", mẹ cháu nhắn tin cho tôi: "May mà tôi cho cháu khám và được mổ ở viện khác, nếu nghe ông có khi cháu bị suy tim thì nguy rồi". Vậy là tâm lý được chữa khỏi bệnh hoàn toàn (của bệnh nhân) đã được khai thác tối đa, bỏ qua mọi nguyên tắc khoa học giữa cái lợi rất nhỏ so với những biến chứng có thể gặp khi thực hiện phẫu thuật ấy. Tôi chỉ biết im lặng vì mọi chuyện đã rồi.Còn bao nhiêu khối u xơ nhỏ, cái bướu nhân lành tính, cái túi mật không có triệu chứng, cái chỗ hẹp mạch vành không nguy hại... bị can thiệp, bị phẫu thuật.Trong y khoa một chỉ định phẫu thuật được xác nhận trong hướng dẫn điều trị (guide line) phải trải qua một quá trình rất dài với các nghiên cứu lâm sàng cùng các bằng chứng khoa học tường minh để khẳng định phương pháp điều trị này là có lợi cho bệnh nhân. Nếu chỉ định nằm ngoài guide line cho dù là chuyên gia đầu ngành cũng chỉ được xếp mức bằng chứng loại C - mức thấp nhất trong y học thực chứng (Evidence-Based Medicine).Theo tôi, chỉ trừ những bác sĩ quá kém nghiệp vụ hoặc non tay nghề mới không biết mình đang “làm quá" cho bệnh nhân. Người quyết định một cuộc phẫu thuật, can thiệp chính là người hiểu rõ nhất cái lợi và cái hại sẽ xảy ra. Thường cái hại sẽ rất nhỏ - vì đây là những ca thường rất dễ - nhưng cái lợi cho người bệnh chắc cũng chẳng được là bao. Họ sẽ tự vấn "lương tâm": dù gì mình cũng đã giúp bệnh nhân và gia đình yên tâm. Tâm sự rất thật với tôi, các đồng nghiệp, học trò đều nói: “Nếu bọn em không làm, bệnh nhân sang viện khác sẽ lại bị mổ thôi thầy ạ”.Hơn nữa, một cái lợi nằm ngoài phạm trù Y đức sẽ luôn luẩn quẩn quanh chúng ta. Một ca mổ thành công thì bệnh nhân và gia đình vui, bác sĩ vui, bệnh viện vui và các hãng dược, vật tư y tế cũng vui. Chỉ một chỗ không vui chính là cái "lương tâm"  của người bác sĩ quyết định cuộc mổ này.Kêu gọi chắc sẽ ngày càng khó hơn khi nhiều chính sách thúc đẩy bệnh viện tự chủ kiếm tiền được ban hành ráo riết. Các bệnh viện tự hạch toán làm những chỉ định mở rộng ra hơn bao giờ hết. Bằng chứng rõ ràng nhất là việc chi trả cho Y tế tăng đột biến từ đầu năm nay khi chính sách tự chủ bệnh viện đã chính thức được áp dụng. Trách nhiệm người đứng đầu là hết sức quan trọng trong giai đoạn hiện nay khi vai trò của các hội chuyên ngành còn quá mờ nhạt. Theo quy trình của ngành y, mọi chỉ định đều phải "duyệt lãnh đạo ký". Chốt chặn cuối cùng này cần thực sự vững chắc nhưng dường như nó ngày càng yếu đi theo sức ép của các chính sách mới - kèm sức ép mới - được ban hành.Ngoài ra, theo tôi, cần phải nâng cao trình độ các bác sĩ của chúng ta, hòa nhập họ vào "bầu không khí" khoa học trên thế giới để thấy nếu mình còn làm vậy sẽ chẳng giống ai; khuyến khích họ tổng kết đăng báo quốc tế để thấy rằng cách làm thường ngày của mình sẽ chẳng ai chấp nhận; phát huy vai trò của các hội chuyên ngành và các hội đồng độc lập trong việc phán xét đúng sai trong các khiếu kiện lạm dụng chỉ định y khoa...Khó, nhưng phải nhìn vào sự thật đang diễn ra hàng ngày xung quanh ta. Các bác sỹ, nhân viên y tế cần bình tâm quan sát công việc hàng ngày của mình để thấy những lỗ hổng trong chuyên môn. Còn những nhà quản lý hãy tìm cách nuôi được “quân” của mình để họ yên tâm công tác. Nếu cứ theo cách hiện nay, rồi đến lúc người dân sẽ chẳng còn niềm tin vào những "mẹ hiền" được nữa.Nguyễn Lân Hiếu Cảm ơn Phó giáo sư rất nhiều về bài viết rất hay, thể hiện những day dứt của 1 người làm nghề tâm huyếtKhi mà "lương y không bằng lương tháng", khi mà lương và thưởng của bác sĩ được xét bằng "doanh số" đem lại cho bệnh viện thì con bệnh chỉ biết tự an ủi bản thân "bệnh nhân như hạt mưa sa - hạt vào bụi rậm, hạt ra cánh đồng"Khi mà những tai biến y khoa luôn được hội đồng chuyên môn giải thích là đúng quy trình" thì những mơ uớc về nền y khoa "giống như thế giới" của PGS cũng như đọc truyện cổ tích vậyCũng như "thuyên tắc ối" 1 biến chứng sản khoa hiếm gặp trong y khoa thế giới, nhưng 1 dạo cứ vụ tai biến nào dẫn đến tử vong ở nước ta, đều được hội đồng chuyên môn kết luận "thuyên tắc ối", giống như toàn bộ biến chứng đều tập trung về nước ta, chả khác nào cái "đúng quy trình" thần thánh Còn một chuyện nữa là làm dụng liều lượng thuốc chữa bệnh: Bạn tôi đi khám bệnh, được bác sỹ kê đơn thuốc và cứ thế đi mua về một mớ thuốc theo đơn, về nhà đọc hướng dẫn sử dụng của từng loại thuốc mới biết hầu như loại thuốc nào bác sỹ cũng kê đơn uống liều quá cao, có thuốc liều gấp đôi. Có lẽ bác sỹ nghĩ rằng cho bệnh nhân uống thuốc liều cao là để cho “chắc ăn”, theo kiểu đáng trói một dây thì trói 2 dây “để vi trùng không thể chạy thoát”. Chưa hết: loại thuốc nào bác sỹ cũng ghi trong đơn là “uống sau bữa ăn”, hình như để chắc chắn là không hại cho đường tiêu hoá, mặc dù không phải thuốc nào uống khi đói cũng hại dạ dày. Chưa kể khi khám bệnh, nếu bệnh nhân hỏi thêm điều gì thì bác sỹ hoặc trả lời nhát gừng, hoặc không trả lời, nên nhiều bệnh nhân không dám hỏi, cứ lơ mơ và làm theo những gì bác sỹ bảo một cách máy móc. Có một điều lạ nữa là không bác sỹ (và dược sỹ hoặc trình dược viên bán thuốc) nào nói đến tác dụng phụ của thuốc cả, mà bệnh nhân phải đọc hướng dẫn sử dụng mới biết. Con tôi 22 tuổi bị mẩn ngứa rất dữ ,đi khám 2 bệnh viện lớn có một bệnh viện chuyên khoa da liễu và 1 bệnh viện cấp quận tại tp HCM ,bác sỹ chỉ định và mua thuốc ,khám mất 4 triệu cả hai tháng không khỏi ,đến bệnh viện thứ 4 là Đại học y dược khám gặp một bác sỹ được chẩn đoán là do con Mạt nhà không cần thuốc men gì hết ,về nhà tôi vứt bỏ cái chăn và vệ sinh toàn bộ phòng ngủ rồi xịt thuốc chống Mạt nhà,chỉ một ngày sau con tôi hết ngứa mừng vô cùng ,vì nó đã ngủ yên ,trước đây ngứa không thể ngủ mệt mỏi lo lắng . Việt Nam chưa có các hội đồng độc lập nên ngành nghề nào cũng phụ thuộc lương tâm của mỗi người mà lương tâm là thứ khó đoán Người ta chỉ lạm dụng điều trị bằng cách cho bệnh nhân làm nhiều các xét nghiệm và sử dụng các kỹ thuật khác đắt tiền là khi đến các bệnh viện và phòng khám tư hoặc bệnh viện công nhưng máy móc tư kiểu xã hội hóa. Nói thật vào một số bệnh viện tư hay phòng khám tư tôi phát hoảng vì họ triệt để tận dụng để tăng thu với các phiếu yêu cầu xét nghiệm hay sử dụng kỹ thuật dịch vụ khác. Ngoài ra hiện hầu hết các bệnh viện đều có khu vực khám theo yêu cầu nên bệnh nhân dễ bị bác sĩ lái sang sử dụng dịch vụ này với chi phí cao cũng là nguyên nhân khiến nhiều người bệnh tiến thoái lưỡng nan. Bài viết gợi mở vấn đề hay quá..Mặt bên kia của “chỉ định” các bệnh viện tự chủ..dày vò lương tâm Bs cũng chẳng sung sướng gì...Hội chứng dây chuyền của các chỉ định..... ôi...nếu có thể , các bệnh viện các trung tâm y tế hàng tháng dành cho nhân viên một buổi để tác giả bài viết này đến giảng về chủ đề này ...thật tốt biết bao ! Các tiệm sửa xe bây giờ phát hiện bộ phận nào trục trặc họ cũng không muốn sửa mà tìm cách (hoặc thuyết phục, hoặc bảo đã hỏng hẳn) để chủ xe đồng ý thay cái mới, vừa nhanh vừa bán được linh kiện. May mà y học chưa phát triển đến mức độ thay được mọi bộ phận cơ thể, và những bộ phận nào đã thay được thì cũng ít có sẵn để thay, nếu không thì bệnh nhân cứ đi khám bệnh là sẽ được khuyên đừng chữa mà nên thay bộ phận mới, và người bình thường thu nhập được bao nhiêu cũng không đủ để “chữa bệnh” kiểu đó. mong là các bác sĩ, nhân viên y tế đều đọc được bài viết này! Bài viết vừa có tính chuyên môn cao vừa được viết bởi người có tâm đức có trách nhiệm với người bệnh, và xã hội. Tuy nhiên sẽ khó được các cơ sở điều trị chấp nhận trong hoàn cảnh hiện nay. Một khối u chưa chắc là ác tính ở vú, có thể được bác sĩ chỉ định mổ, tức là cắt bỏ vú (mastectomy). Chỉ định này có thể do động cơ lợi ích cá nhân của bác sĩ. Đó là thảm cảnh của những bệnh nhân rơi vào tay những bác sĩ không có lương tâm, trong bối cảnh mọi người chạy theo đồng tiền. Câu chuyện này không phải tôi hư cấu mà là tôi đã được nghe một chị bác sĩ khoa sản kể lại. Tôi thực sự lo lắng kể từ khi có chính sách cho một số bệnh viện tự chủ tài chính,vì sự sống còn ,vì đồng tiền thu nhập hàng tháng của Bác sĩ và công nhân viên bệnh viện ....vì doanh thu và lợi nhuận ,đã không ít các bệnh nhân phải chịu sự lạm dụng các xét nghiệm lâm sàng ,các kết quả của bệnh viện khác không được sử dụng mặc dù nó còn giá trị ,toa thuốc ( đơn thuốc) thì dài dằng dặc nhìn vào mà hoảng vì phải chi vào không ít tiền ....mọi sự lo lắng buộc mình phải tính toán cho phù hợp với túi tiền mình có ,khám bảo hiểm thì không mất tiền nhưng quá đông bệnh nhân chờ cả nửa đến 2/3 ngày ,mình không mất tiền thì bên Bảo hiểm cũng phải mất tiền cho Bệnh viện với những chỉ định vô lý ,thuốc bảo hiểm thì thường là thuốc nội rẻ tiền lâu khỏi hoặc không khỏi phải đi lại nhiều lần ...đi khám vượt tuyến thì phải chịu 100% chi phí (theo giá dịch vụ) tốn tiền nhiều mà vẫn phải ngậm đắng nuốt cay để theo ,mình mua Bảo hiểm mà không được quyền chọn dịch vụ khám bệnh bắt buộc phải khám ở nơi đăng ký ban đầu ,có khi không tin tưởng chất lượng dịch vụ y tế ở đó vẫn phải theo thật là vô lý và thiếu công bằng,vượt tuyến thì phải è cổ ra chịu những chỉ định không không mấy nhẹ tiền của Bác sĩ ,ra bệnh viện tư thì càng chết có khi tiền mất tật mang,thời nay là bệnh nhân đôi khi thấy hoang mang quá ,trong khi lương tâm cũng phụ thuộc lương tháng của Bác sĩ ,vậy còn hi vọng gì ở lương tâm của người ta? lo lắng là không tránh khỏi. Như em đây đi khám tư nói bị ngứa da ko bik do kí sinh trùng hay ji. Làm xét nghiệm 1 phát tới 22 loại kí sinh trùng. Thế là bay hết tháng lương chỉ vì ngứa da ko rõ nguyên nhân haha bài viết quá hay tác giả thật sự thấu hiểu người dân. Xin cảm ơn nhiều . Vẫn muốn gửi một lời cảm ơn tới Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu. Cũng được 2 lần chỉ định phẫu thuật bởi chú, lần 1 vì sự thiệt hơn cho chính bệnh nhân mà tiểu phẫu nhưng không đặt dù, bệnh nhân ra về hoan hỉ. Năm sau chú nói khoa học tiến bộ, số người bít dù đã quá nhiều, khả năng rủi ro thấp,...làm đi. Và chú hôm nay lại chia sẻ những lời này, hơn ai hết cháu hiểu và thấm tấm lòng của người bác sĩ mà cháu rất mực tôn kính... Vẫn nhớ hình ảnh 1 bs trẻ nhưng có tâm vô cùng, cứ sáng sớm 6h hơn đã có mặt ở bv Tim Bạch Mai thăm hỏi 1 lượt các bệnh nhân ở các phòng( đông khủng khiếp, hồi ấy m bị nhẹ là 3-4 người 1 giường) cả của mình và không phải của mình đtri, nhanh mà đủ, ân cần mà nghiêm túc.. Cảm ơn chú thật nhiều.