Được ăn cả Tại Hội nghị châu Á-Thái Bình Dương về Khai phá Dữ liệu cuối tháng 5 vừa qua, khi bàn về cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhận định của giáo sư Sang Kyun Cha - nhà khoa học rất uy tín trong cả hai giới hàn lâm và công nghiệp Hàn Quốc - đã làm tôi bần thần.Nếu nhận định này là đúng, thì một số ít quốc gia thắng cuộc sẽ là ai? Là các nước G7? Là ai nữa trong các nước G20? Việt Nam có nằm trong số đông các nước sẽ thua cuộc không? Nếu có thì làm sao vượt ra?Là nước nông nghiệp đang phát triển và đã dựa nhiều vào tài nguyên thiên nhiên đang cạn dần, ta chừng mực nào đó đã đi theo và dùng được thành quả của ba cuộc cách mạng công nghiệp đã qua.Lưới điện của hơn một thế kỷ trước nay đã đến hầu hết mọi làng xóm xa xôi của đất nước. Máy tính cá nhân, Internet và thiết bị điện tử đã phổ biến rất nhanh dù ta không sản xuất ra chúng. Nhìn chung, ta mới là người tiêu dùng và chưa tham gia được vào việc tạo ra sản phẩm công nghiệp trong các cuộc cách mạng công nghiệp đã diễn ra. Sản xuất của ta lúc này vẫn phần nhiều là những việc các nước G7, G20 đã ngừng để theo đuổi các sản xuất có hàm lượng khoa học và giá trị cao hơn.Cốt lõi của cách mạng công nghiệp lần thứ tư là sản xuất thông minh dựa trên các đột phá của công nghệ số. Có thể hiểu công nghệ số gồm hai nội dung chính: số hoá và dùng dữ liệu số hoá. Tiến bộ của khoa học đã cho phép con người dần số hoá được hầu hết mọi thực thể trên đời (hệ gien người, cây lúa, chiếc ôtô, khách sạn, doanh nghiệp, cơ quan công quyền…), và trên Internet con người có thể kết nối các thực thể với nhau nhờ các phiên bản số của chúng (Internet vạn vật). Việc kết nối này thực chất là kết nối dữ liệu của các thực thể và do đó tạo ra một không gian dữ liệu số hoá của các thực thể rất lớn và rất phức tạp, hiện vượt quá khả năng xử lý của con người, gọi là hiện tượng dữ liệu lớn (big data).Mối đe dọa giáo sư Sang Kyun Cha nói đến chính là chỉ một số ít quốc gia làm chủ được công nghệ số và sẽ thắng trong cuộc cách mạng công nghiệp vừa bắt đầu.Trong vài năm qua, các nước phát triển đều xây dựng chương trình chiến lược quốc gia cho sự phát triển của mình trong những thập kỷ tới, và nội dung công nghệ, phần cốt lõi của các chương trình, chính là câu chuyện của số hoá, kết nối và phân tích dữ liệu lớn. Xuyên suốt ba khía cạnh công nghệ này chính là khoa học dữ liệu.“Thế giới sẽ là dữ liệu. Tôi nghĩ đây mới chỉ là khởi đầu cho thời đại dữ liệu” - Jack Ma, người sáng lập công ty thương mại điện tử lớn nhất thế giới, tuyên bố. Tiến sĩ Yoram Singer, người phụ trách nhóm nghiên cứu lý thuyết của công ty Google - bây giờ là công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới dưới tên Alphabet - trong lần đến làm việc ở Việt Nam năm 2014 đã khẳng định về bản chất Google là một công ty về học máy (machine learning). Học máy và thống kê toán học, hai thành phần chính của khoa học dữ liệu, nhằm vào việc phân tích dữ liệu, đặc biệt những nguồn dữ liệu rất lớn và phức tạp.Nếu phân tích được dữ liệu về nhu cầu thị trường, ta có thể quyết định cần nuôi bao nhiêu lợn mỗi nơi mỗi lúc. Nếu phân tích được dữ liệu mô phỏng các phương án xả lũ vào mùa mưa, ta có thể chọn được cách xả lũ ít thiệt hại nhất. Nếu phân tích được các bệnh án điện tử của người bệnh, ta có thể biết khi uống thuốc những hiệu ứng phụ nào có thể xảy ra. Amazon đã phân tích các lần mua hàng trước của bạn để gợi ý bạn mua những món đồ thích hợp...Những thách thức của đời sống mà chúng ta gặp trên báo chí hàng ngày, đều có thể giải quyết một phần bằng khoa học dữ liệu.Các nước quanh ta như Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc… trong hai ba năm qua đều thúc đẩy nhiều chương trình nhằm đưa khoa học dữ liệu thành thế mạnh của họ, để họ thành “người thắng cuộc” trong những thập kỷ đang tới.Nhìn trên thực trạng của bức tranh toàn cầu, nếu không duy ý chí thì có thể nói Việt Nam khó nằm trong số ít thắng cuộc, nhưng có thể nói ta có những yếu tố để làm được và dùng được khoa học dữ liệu một cách hiệu quả, rộng hơn là công nghệ số, cho những mục tiêu phát triển của đất nước.Giáo dục toán học của ta có truyền thống. Ta có lực lượng làm về công nghệ thông tin khá đông đảo và có kỹ năng tốt. Quan trọng hơn cả, ta có những thế hệ người trẻ tuổi thông minh, khát vọng vươn lên cho đời mình và cho đất nước. Trong khoá học ngắn hạn về khoa học dữ liệu do Viện nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) tổ chức giữa tháng 5 vừa qua ở hai đầu đất nước, đã có hơn một nghìn người đăng ký và tham gia. Phần lớn họ còn trẻ. Tôi cảm nhận được khát khao hiểu biết và mong muốn vươn lên trên từng khuôn mặt và trong từng câu hỏi của người học.Trong những năm qua, một số nhà nghiên cứu người Việt làm việc ở đại học và các công ty lớn trên thế giới đã và đang nắm bắt được cũng như tham gia vào giải quyết những bài toán thời sự nhất, khó khăn nhất của khoa học dữ liệu. Với những gì tôi biết, phần lớn trong số họ đều sẵn sàng và mong muốn được học hỏi cũng như chia sẻ kinh nghiệm và hiểu biết của mình với đồng nghiệp trong nước.Câu nói của giáo sư Sang Kyun Cha hẳn sẽ khiến nhiều người nhớ đến ca khúc nổi tiếng của ban nhạc ABBA: “The winner takes it all” - Kẻ thắng lấy tất. Và tôi muốn biên dịch câu đó, thành: “Được ăn cả, ngã về không”.Hồ Tú Bảo Không có kho dữ liệu quốc gia, lấy gì để khoa học dữ liệu tính toán ? Mỹ, Nga, TQ đua nhau làm ra những con chip có khả năng xử lý hàng trăm tỷ phép tính 1 giây để làm gì ? Để làm lõi cho kho dữ liệu quốc gia. Lần trước đã nói đến kho dữ liệu quốc gia có ý nghĩa như thế nào đối với cải cách hành chính, tạo dựng niềm tin thì lắm người bàn lùi. Cơ bản là họ không hiểu cái kho này trông nó ra làm sao và dùng để làm gì. Chỉ vài người biết nó là 1 loại cơ sở hạ tầng mới xuất hiện từ khi có công nghệ thông tin (tức là trong khoảng 40 năm trở lại thôi). Ứng dụng của cái kho này là vô số và bây giờ thêm 1 cái ứng dụng mới, công nghệ 4.0. Cứ nói chúng ta phải thế này, phải thế kia, xin lỗi, nền tảng của thông. tin kỹ thuật số ở tầm vĩ mô và vi mô là kho dữ liệu quốc gia. Không có nó, chấp anh có máy tính, có người làm IT, anh cũng bó tay. Cho nên, không có cái kho này thì đừng nói là "được ăn cả", ngay cả cơ hội "ngã" chúng ta cũng không có. Nói chung là thế này:Muốn thắng phải đoàn kếtMuốn đoàn kết cần có lòng tinMuốn có lòng tin phải trung thực.Cuộc chơi lớn cần sự thức tỉnh lớn. Có vài cánh én nhỏ rồi nhưng để làm nên mùa xuân cần những cái lớn hơn rất nhiều. Cám ơn anh về các thông tin rất hữu ích. Chúng ta đang đi sau, nhưng lại có lợi thế để có thể vượt lên nếu biết ứng dụng những thành quả của phát minh khoa học kỹ thuật và nhất là công nghệ tin của loài người mà các nước phát triển đã ứng dụng trước. Điều này thật rõ ràng và dễ hiểu khi nhìn mạng lưới điện thoại kỹ thuật số, mang lưới viễn thông, nhất là Internet ta đang có. Đơn cử đối với Uber và Grab đang ứng dụng Internet vào việc thuê và cho thuê xe: tại sao không học kinh nghiệm quản lý loại hình kinh doanh này từ Châu Âu và Mỹ mà lại phải nghe khiếu nại của taxi truyền thống. Việc khiếu nại này chẳng khác gì chuyện người bán máy ảnh dùng phim khiếu nại người bán máy ảnh kỹ thuật số (nếu có). Chúng ta đang nêu một khẩu hiệu rất đúng đắn là "đi tắt đón đầu", nhưng thực chất chưa thực hiện được bao nhiêu, mà nhiều khi vẫn cứ đắn đo, ngần ngại, loay hoay với những cái gì mới mẻ thiên hạ đã có vàhưởng trước. Đến khi ta thấy hay và mang về nhà mình thì thiên hạ lại có thứ khác hay hơn nhiều. Không thể cứ tiếp tục như vậy. Nếu ta muốn được hưởng thành quả của cuộc Cách mạng 4.0. thì bản thân ta phải có một cuộc "cách mạng" về tư duy trước. Bài viết rất hay và sâu sắc. Cuộc chơi lớn không dành cho những đội yếu. Cuộc thi ma-ra-tông của thế giới không có chỗ cho những người tụt hậu. Thực chất đây là cuộc cạnh tranh, và những ai yếu kém không thể hy vọng vào lòng tốt của những ai mạnh mẽ, vì họ chỉ dành cho người yếu một chút để khỏi gục ngã sau khi họ đã no nê. Vậy ta phải làm gì đây ? Được ăn cảNgã thì đứng dậy Nhưng muốn "Được ăn cả" thì cần (nhưng chưa đủ) có siêu máy tính... Đọc báo thấy Brazil họ có siêu máy tính nhưng lại không có đủ tiền (điện) để cho máy tính hoạt động dẫn tới phải tắt (một phần) siêu máy tính... Cái được nằm đâu đó nhưng cái mất (tiền điện) thì lại trước mắt... Để làm 4.0 thì cấp quản lý chắc phải đối mặt với nhiều thứ lắm ah! Ý BÀI VIẾT RẤT HAY Tôi nghĩ Việt Nam chúng ta thay vì chạy đua để đứng trong nhóm các nước phát triển kinh tế 4.0 thì nên chuyển sang phục vụ nhu cầu thiết yếu của các nước kinh tế 4.0 . Cụ thể như tập trung nghiên cứu phát triển nông nghiệp chất lượng cao để xuất khẩu, phát triển du lịch ở những khu vực khô cằn. Thế thôi ! Nền kinh tế và con người chúng ta chưa sẵn sàng với kinh tế 4.0 khi mà bộ máy quản lý còn quá nhiều tham nhũng, hối lộ, nạn dàn xếp đấu thầu...những cái đó làm cho xã hội khó sáng tạo. Thưa tác giả. Khu đồi 57, xã Long Giao, huyện Cẩm Mỹ Đồng Nai cách Quốc lộ 1 chỉ 3 km. Cách Thị xã Long Khánh 10 km mà chưa có điện ạ. Còn nhà thắp đèn đầu ạ. Đường vẫn là đất, vẫn lầy lội khi mưa, vẫn bụi mịt mù khi nắng ạ. Nói chi vùng núi xa xôi. Đã được nghe GS Hồ Tú Bảo thuyết giảng về Data Science, cảm thấy rất tâm đắc Kết nối vạn vật, nghe thích thật. Mình nghĩ sẽ có nhiều sự thay đổi lớn với công nghiệp 4.0 này. Lúc này thế giới thật sự là thế giới phẳng, các yếu tố về ranh giới quốc gia, visa, quốc tịch ...có khi không còn quan trọng nữa ! Ta tiến thẳng lên 5.0 đi cho hoành tráng. Ta bây giờ đừng nói được ăn cả. mà sẽ nói cái được thì ăn, cái thua thì làm lại. Không thể đi theo tuần tự nữa. Chính đó là một sai lầm. Lẽ ra nên tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao là tốt nhất. Bảo hộ sản xuất ô tô 30 năm không làm được gì ngoài lắp và ráp... Thấy rất buồn vì khả năng thua cuộc là hiện hữu và không thấy phương án nào cho nước ta bứt phá trong cuộc chơi