Chuyện con ốc vít Có người cho rằng “thật là đau” khi những sản phẩm đơn giản như vậy mà không doanh nghiệp Việt Nam nào làm được, người khác thì bảo: “Việt Nam sản sinh được nhiều giáo sư, tiến sĩ nhưng không sản xuất được sản phẩm dù chỉ là con ốc vít”.Liệu không thể sản xuất một con ốc vít cho Samsung có phải là doanh nghiệp Việt quá kém cỏi hay không? Câu hỏi này làm tôi nhớ tới bài nói chuyện của một giám đốc chiến lược tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam tại TEDx năm 2012. Anh đã chia sẻ khi còn làm việc tại tập đoàn Schneider, anh thường mang theo một con ốc xe Toyota mà Mỹ hay các nước Châu Âu khi đó chưa thể sản xuất được về độ nhuyễn, độ chính xác để minh chứng cho tri thức của người châu Á.Theo tôi sẽ hơi vội vàng nếu cho rằng sản xuất những linh phụ kiện như con ốc hay cái sạc điện thoại theo tiêu chuẩn của Samsung là việc đơn giản về mặt công nghệ. Bởi hiện nay Samsung đã trở thành một thương hiệu toàn cầu, tiêu chuẩn Samsung chính là tiêu chuẩn thế giới. Đặc biệt trong lĩnh vực thiết bị di động, các hãng phải cạnh tranh nhau từng micromet trên mỗi sản phẩm, một con ốc sẽ phải đạt rất nhiều tiêu chuẩn khắt khe để giúp cho thiết bị hoạt động tốt. Tiêu chuẩn đó thậm chí còn cao hơn ngành sản xuất ôtô, vốn đã là thách thức với rất nhiều quốc gia phát triển. Vì vậy phụ kiện xem như rất nhỏ mà câu chuyện làm ra nó lại không nhỏ.Bên cạnh trình độ công nghệ, cũng không thể bỏ qua vấn đề giá thành. Đây là một trong các nguyên nhân mà ông Phó vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng - Bộ Công Thương, cho rằng phía, Việt Nam chưa đáp ứng được Samsung. Trong chuỗi sản xuất của mình, Samsung sẽ dành những phần béo bở nhất cho lao động Hàn Quốc, sau đó những phần phụ, tỷ suất lợi nhuận thấp sẽ đặt hàng các nước khác. Do vậy, dù doanh nghiệp có khả năng công nghệ, cũng phải cân nhắc hiệu quả của việc đầu tư nhân lực và thiết bị để nhận đơn đặt hàng của Samsung, chứ không thể “làm cho thế giới biết mặt” để rồi chịu thua lỗ.Trong vài năm gần đây, tôi đã đón nhiều doanh nghiệp đang gia công ở Trung Quốc phải “dạt” sang Việt Nam vì làm ăn tại Trung Quốc ngày càng khó khăn. Họ mang mức giá vốn đã khá rẻ từ Trung Quốc sang đàm phán với doanh nghiệp Việt Nam. Với lý do mặt bằng chi phí ở Việt Nam thấp hơn, họ muốn một mức giá thấp hơn hoặc cùng lắm là bằng so với Trung Quốc. Chỉ riêng các yêu cầu của phía bạn về tiêu chuẩn nhà xưởng, máy móc, bảo hiểm, chế độ làm việc cho người lao động cũng khiến nhiều công ty Việt Nam phải lắc đầu, vì chi phí sẽ đội lên rất cao,  lợi nhuận thu được trên mỗi sản phẩm chưa đủ để trả lãi ngân hàng.Bởi vậy, tôi tin rằng các giáo sư, tiến sĩ ở Việt Nam không phải không có thực tài đến mức không có cách làm được con ốc vít. Nhưng từ nghiên cứu đi đến sản xuất kinh doanh là một hành trình dài đòi hỏi sự bắt tay giữa nhà khoa học và nhà kinh doanh, cùng rất nhiều điều kiện kinh tế, chính trị khác nữa mới thành tựu được. Có lẽ không nên vì chuyện chưa thể tiếp nhận được đơn hàng của nước bạn mà vội đánh giá về các nhà khoa học.Hãy bình tĩnh và cho các doanh nghiệp thêm thời gian. Chúng ta đều biết ngành công nghiệp điện tử chưa bao giờ là thế mạnh của Việt Nam. Nếu bảo các cường quốc công nghiệp như Mỹ, Nhật, Đức sản xuất nhiều lúa gạo, thủy hải sản với mức giá tương đương Việt Nam thì có lẽ họ cũng đành bó tay. Những năm trước, các tập đoàn điện tử lớn đều chọn Trung Quốc để gia công. Chỉ đến khi gặp khó khăn, họ mới tìm đến các nước lân cận như chúng ta. Doanh nghiệp Việt Nam trước nay chưa có nhiều cơ hội tiếp cận lĩnh vực này, vì vậy, họ cần thời gian để bắt kịp với nhu cầu của thế giới.Trong một số lĩnh vực khác… hàng hóa Made in Vietnam đang ngày càng tỏ ra thắng thế trước hàng Trung Quốc trên thị trường. Vì vậy, chúng ta có lý do để tin tưởng rằng, các doanh nghiệp Việt sẽ đón nhận làn sóng mới trong lĩnh vực điện tử thành công, đưa công nghiệp điện tử thành một thế mạnh mới của nước ta. Thay vì kêu “đau”, nên chăng chúng ta hãy cùng cảm thông và ủng hộ các doanh nghiệp Việt, những người đang tích cực đóng góp cho nền kinh tế vì một Việt Nam giàu mạnh.Chu Ngọc Cường Cho doanh nghiệp thêm thời gian, đồng ý. Nhưng bao lâu? Đất nước đã hòa bình gần 40 năm rồi. Bằng thời gian đó Nhật, Hàn tiến đến đâu? Trung Quốc tiến đến đâu? Với cơ chế còn nặng xin cho thì doanh nghiệp còn làm ăn chụp giật, còn làm ăn ngắn hạn chứ hiếm có doanh nghiệp dám đầu tư bài bản lắm. Chính sách thay đổi theo nhiệm kỳ xoành xoạch vậy thì đến DN FDI còn ngán nữa là Việt Nam. Tôi là một kỹ sư, tôi rất yêu thích và rất hay tìm hiểu về các công nghệ sản xuất dây chuyền tự động ngay từ hồi tôi còn là một sinh viên ngồi trên ghế đại học. Mấy ngày qua tôi đọc rất nhiều thông tin về chuyện "con ốc vít và cái sạc pin" và tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm của bạn ở bài viết này. Con ốc vít- cái sạc pin, nghĩ thì đơn giản, nhưng thực chất ko đơn giản tí nào như những gì người ta nói. Muốn có lời trên mỗi con ốc vít thì tiêu chuẩn của sản phẩm phải đạt yêu cầu của phía đặt hàng, giá thành phải thật rẻ. Và giá thành rẻ để sản xuất ra loạt ốc vít đồng loạt, trong thời gian ngắn thì ko thể dùng tay được. Phải có dây chuyền sản xuất, chưa kể phải dây chuyền hiện đại càng tốt và phải linh hoạt trong việc đa dạng hóa sản phẩm đầu ra. Một dây chuyền sản xuất ốc vít không thể đặt mục tiêu là "chỉ sản xuất cho Samsung" được nếu như nó không nằm trong "dây chuyền" của Samsung. Còn chuyện nhập công nghệ ư, nhập được, mua được đấy, nhưng vận hành nó còn là cả một vấn đề nữa trong khi chưa có sự đồng bộ giữa trình độ lao động và công nghệ tiên tiến. Trong những người than "đau" có thực sự bao nhiêu người biết và hiểu về công nghệ sản xuất dây chuyền? Không phải tôi coi thường ai cả nhưng thực tế nó là như vậy. Nói là khó nhưng trong nước vẫn có các doanh nhân đã làm được nhưng ở một lĩnh vực khác, như với gấm - lụa Phú Thái với công nghệ mua từ Nhật Bản, gốm sứ Minh Long nổi tiếng toàn thế giới với công nghệ nung số 1 đến từ Đức,... Bên cạnh đó, sự hỗ trợ từ phía chính quyền - lãnh đạo cho các doanh nghiệp để bao tiêu đầu ra cũng phải góp phần không nhỏ nâng cao sức mạnh của doanh nghiệp. Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của bạn Chu Ngọc Cường. Tôi cũng làm trong ngành sản xuất ý kiến nhiều bạn mỉa mai Việt Nam không làm được thật là thiển cận, trong cuộc chơi toàn cầu phải biết mình có lợi thế cạnh tranh gì rồi từ đó mà phát triển, không phải cứ thấy có đơn hàng mà lao vào làm bất chấp hậu quả. Như Trung Quốc là bài học nhãn tiền, họ theo đuổi chiến lược giá rẻ mà không cần tính toán đến những yếu tố môi trường và hiện giờ họ, con cháu họ đang gáng chịu hậu quả. Thêm vào nữa, đừng tưởng những cái nhỏ nhặt như con ốc mà tưởng nó không cần kỹ thuật cao. Nói thật chế tạo chi tiết cho chiếc ôtô nhiều khi còn không cần những chi tiết độ chính xác và hoàn thiện cực cao như chế tạo linh kiện cho điện thoại, công ty bạn tôi đang làm mẫu 1 chi tiết nhựa cho điện thoại (công ty này là của Hàn Quốc mới được đưa đơn hàng, của Việt Nam thì đừng mơ), làm khuôn mẫu tới lui mà chưa đạt...khi đạt rồi thì họ đưa cái giá không tưởng rồi nói TQ làm vậy đó. Tất nhiên vẫn đặt hàng khi thương lượng giá nhưng lợi nhuận biên cực mỏng, chả đáng bao nhiêu và làm nhiều mới có lãi chút đỉnh. Theo tôi VN có thế mạnh trong nông nghiệp và CNTT, tập trung vào hai ngành này rủi ro ít và không chịu hậu quả về môi trường, còn ngành công nghiệp phụ trợ thì cần nghiên cứu kỹ, kẻo nhập rác công nghệ về rồi phá hủy môi trường đất nước. Tôi được biết, theo kế hoạch, đến năm 2020 nước ta sẽ trở thành nước công nghiệp!!! Khi đó, thì Samsung có mang tới 170 chứ đến 1700 mặt hàng, Việt Nam cũng sản xuất được tất! Bai` viet' hay va` dung' thuc. te^'! Đúng là nhìn vấn đề phải có hai mặt, nhưng tác giả đang cố xoa dịu cái yếu kém của chúng ta, và đó là trách nhiệm của ngành giáo dục. " Anh đã chia sẻ khi còn làm việc tại tập đoàn Schneider, anh thường mang theo một con ốc xe Toyota mà Mỹ hay các nước Châu Âu khi đó chưa thể sản xuất được về độ nhuyễn, độ chính xác để minh chứng cho tri thức của người châu Á." Điều này không đúng , Mỹ không làm ốc xe Toyota vì xe Nhật dùng hệ thống đơn vị SI (International System of Units, hay metric system) là mét, mili mét... Anh, Mỹ dùng hệ thống đơn vị United States customary units( English units) là inch , foot... tất cả các nhà máy ở Mỹ đều làm ốc với United States customary units( thường được gọi là Standard ) nên không dùng được cho xe Nhật. Nếu có tiền tôi cũng như đa số những người Việt Nam khác là đầu tư vào bất động sản, khu du lịch, chả dại đầu tư vào công nghiệp, vì chả ai quan tâm giúp đỡ. Hãy nhìn Israel. Họ chế tạo từ ốc vít đến bom nguyên tử. Về nông nghiệp thì họ sống ở vùng sa mạc khô cằn vẫn xuất khẩu rau quả được. Việt Nam thừa tiến sĩ thiếu sản phẩm đạt chất lượng là chuyện ai cũng biết. Việt Nam với chiến lược phát triển là "Đi trước - đón đầu" nên chúng ta không có gì mà phải lăn tăn ....sẽ có ngày thế giới sẽ thấy VN đang đón ...ở ...đâu !?? Bài viết rất hay rất thật, một sự thật rất đau mà suốt bao năm đổi mới người ta mới làm được cái ngọn, còn cái gốc thì người ta lại chẳng quan tâm bởi họ nói trái chỉ ra trên cành? 20 năm nữa tôi tin VN vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của các tập đoàn thế giới. Không phải chúng ta không làm được mà do nhiều qui định của Việt Nam khiến doanh nghiệp không muốn đầu tư để làm. Nước mình có nhiều trường ĐH và nhiều Giáo Sư Tiến Sĩ lắm nhưng mình đã làm được Cái Kim chưa, trong khi Trung Quốc bán về VN 2.000 đồng/12 cái kim. Mình hãy nhìn vào sự thật đi. Không phải "cho DN VN thời gian" mà là cho các nhà hoạch định VN thời gian. Mà thời gian lại là cái không cho được, cho là mất. Chúng ta dã mất 30 năm đánh Pháp, đánh Mỹ và 40 năm sau ngày chiến thắng. Vậy còn định "xin" bao nhiêu thời gian nữa đây? Không tự làm được thì chấp nhận làm thuê đi, loay hoay mãi làm gì? Nào là công nghiệp ô tô, công nghiệp đóng tàu, công nghiệp điện tử... nắm đấm thép, nắm đấm gang của nền kinh tế hóa ra toàn lõi bằng đất sét.. thời gian không biến đất sét thành thép hay kim cương được đâu