Vì sao khó chống tham nhũng? Tôi bị cảnh sát giao thông dừng xe do lỗi vượt phải. Anh cảnh sát đề nghị 300.000 đồng để "xử lý nhanh", tôi tặc lưỡi đồng ý.Không ít người rơi vào trường hợp như tôi, đến nỗi thời điểm đó một vị tướng từng nói đại ý nhận vài ba trăm nghìn bồi dưỡng thì đâu gọi là tham nhũng. Ai cũng biết chuyện "xử lý nhanh" là xấu, nhưng nhắm mắt cho qua vì coi đó là chi phí ngầm của bộ máy nhà nước.Năm đó, công tác phòng chống tham nhũng tái khởi động. Sau mười năm, kết quả được công bố trong đợt tổng kết vừa qua. Gần 170.000 đảng viên, tương đương 3,2% tổng số đảng viên cả nước, chịu trách nhiệm tập thể do sai phạm của hơn 2.700 tổ chức đảng. Khoảng 7.500 cá nhân trực tiếp bị kỷ luật, trong đó có 170 cán bộ cấp cao. Tôi không dám chắc chuyện "xử lý nhanh" chấm dứt hay chưa, nhưng chắc chắn nhận thức về hành vi này đã khác trước.Sai phạm nhiều chứng tỏ công tác chống tham nhũng được thực hiện nghiêm túc, "không có vùng cấm" như tuyên bố của người đứng đầu. Nhưng số lượng lớn vụ vi phạm cho thấy nỗ lực hiện tại sẽ là không đủ.Về dài hạn, chống tham nhũng không thể chỉ dựa vào hình phạt hoặc kêu gọi "tự giác, nêu gương". Nếu coi xử lý tham nhũng bao gồm cả phòng lẫn chống, thì 10 năm qua đã ưu tiên phần "chống". Một chiến dịch bao giờ cũng có điểm kết thúc, trong khi tham nhũng luôn tồn tại. Chính vì thế, xây dựng được cơ chế trong đó hệ thống chống tham nhũng tự vận hành hiệu quả là yêu cầu tiếp theo.Theo tôi, cần phân biệt rõ hai nhóm cơ chế: nhóm tiền kiểm và nhóm hậu kiểm.Với cơ chế tiền kiểm, quốc gia có thể học hỏi là Singapore. Lý Quang Diệu, khi bắt đầu nỗ lực tái xây dựng bộ máy hành chính đảo quốc này vào thập niên 70-80 thế kỷ trước, cho rằng cần ba yếu tố để chống tham nhũng hiệu quả. Thứ nhất, mức thu nhập của cán bộ phải đủ cao để họ ít có động cơ tham nhũng. Thứ hai, hình phạt đủ nặng để răn đe. Và thứ ba, quan trọng hơn, là xây dựng được văn hóa công chức đủ tốt để coi tham nhũng là hành vi không chấp nhận được.Việt Nam không thiếu quy định hay hình phạt để chống tham nhũng. Trong 10 năm qua, đã có hơn 250 văn bản về xây dựng Đảng, 300 bộ luật, và hơn 2.000 văn bản từ chính phủ đề cập tới chống tham nhũng. Tuy nhiên, cải thiện thu nhập khu vực công và xây dựng văn hóa công chức là hai mặt còn yếu.Trong khi công việc ở khu vực công ngày càng áp lực, thu nhập của công chức không tăng tương xứng. Lấy một ví dụ đơn giản: một sinh viên mới ra trường khi làm cho cơ quan nhà nước sẽ hưởng mức lương khoảng 3,5 triệu đồng/tháng - thấp hơn tiền học phí hàng tháng của một số trường đại học. Nghĩa là nếu bạn phải đi vay tiền để hoàn thành chương trình cử nhân, thì kể cả nhịn ăn cũng không đủ tiền trả nợ khi làm công chức.Thực tế này sẽ bị nhiều người phản bác rằng "đâu có cán bộ nào sống bằng lương". Chính quan điểm này là vấn đề. Nếu không sống bằng lương, cán bộ sống bằng gì?Khi một người được trả lương quá thấp so với năng lực, sẽ có ba khả năng. Trước tiên, bạn có thể thiếu trách nhiệm, làm việc cho qua ngày như cách nói "vui nhưng đúng" thời Liên xô, "họ giả vờ trả lương, chúng tôi giả vờ làm việc". Thứ hai, bạn có thể tận dụng vị trí để làm lợi cho bản thân, bù vào khoản thu nhập kém. Thứ ba, bạn xin nghỉ việc."Sống bằng lương" cũng là điều kiện cần để xây dựng văn hóa công chức. Không phải ai nghèo cũng tham nhũng (những đại án vừa qua là minh chứng), nhưng thu nhập càng thấp thì cám dỗ càng lớn. Tôi sẽ bớt thông cảm với anh cảnh sát nói trên hơn nhiều, nếu thu nhập của anh ta không phải là 3,5 triệu một tháng.Về nhóm cơ chế hậu kiểm, bộ máy phòng, chống tham nhũng đã được kiện toàn từ trung ương tới địa phương. Có một tiền đề quan trọng: Không kiểm soát được tài sản thì không thể chống tham nhũng. Tuy nhiên, Luật Phòng chống tham nhũng 2018, sau đó là Nghị định về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị (ban hành năm 2020) vẫn chưa lấp hết các kẽ hở, khiến tính hiệu lực, hiệu quả về kiểm soát tài sản vẫn rất thấp. Ví dụ, kiểm soát sự di chuyển tài sản của đối tượng bị kê khai là một chuyện khó khăn. Tài sản của một lãnh đạo tỉnh có thể được chuyển cho con là giám đốc một doanh nghiệp và không kiểm soát được vì con ông không thuộc diện phải kê khai.Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng khuyến cáo các quốc gia thành viên, trong đó có Việt Nam, cần hình sự hóa hành vi làm giàu bất hợp pháp, và hành vi không giải trình được nguồn gốc tài sản bất thường của cán bộ, công chức. Hiện Việt Nam chưa thực hiện được triệt để khuyến cáo này.Các giải pháp cơ chế trong ngắn hạn cần tập trung bịt kín những lỗ hổng trên.Quan trọng hơn, chống tham nhũng không thể chỉ phụ thuộc vào quyền lực nhà nước và bộ máy hành chính. Thực tế cho thấy những nước Bắc Âu và New Zealand, nơi có chỉ số tham nhũng thấp, nguồn lực dành riêng cho chống tham nhũng là không lớn. Không nơi nào có cơ quan chống tham nhũng từ trung ương đến địa phương. Ngoài yếu tố văn hóa, thành công của họ đến từ sự tham gia tích cực của công chúng, báo chí - truyền thông, và các tổ chức xã hội. Người dân, những người vừa tiếp tay, vừa là nạn nhân chịu ảnh hưởng lớn nhất từ tham nhũng, chắc chắn sẽ là "tai mắt" hiệu quả.Muốn người dân cùng tham gia giám sát, trước hết các cơ quan nhà nước cần minh bạch hơn, thực hiện nghiêm túc Luật Tiếp cận thông tin, và quy định cụ thể "cách thức" để người dân chống tham nhũng: phổ biến địa chỉ email, đường dây nóng chống tham nhũng; hoặc tốt hơn là sự lắng nghe của các đại biểu quốc hội hoặc hội đồng nhân dân thành phố. Trong hàng nghìn văn bản về chống tham nhũng, vai trò của "tai mắt" còn rất mờ nhạt.Đó đều là những vấn đề không thể cải thiện một sớm một chiều. Nhưng nếu không thực hiện, thì về dài hạn chống tham nhũng sẽ giống như vỗ tay một bàn: rất mạnh, nhưng không phải khi nào cũng trúng mục tiêu.Nguyễn Khắc Giang Theo tôi, tội phạm tham nhũng cần phải xử lý hình sự đồng thời buộc phải thu hồi toàn bộ tài sản do tham nhũng mà có.Như vậy mới đủ sức răn đe. Nộp tiền chuộc tội, thì phải trả lại đủ số tiền tham nhũng, xong tối thiểu nộp thêm 1/2 số tiền đã ăn hối lộ, mới gọi là nộp tiền chuộc tội, chứ không phải thu hồi số tiền ăn hối lộ rồi gọi là chuộc tội. Đồng tình với quan điểm của tác giả. Không phải cứ tham nhũng gây hậu quả nghiêm trọng đền bù tiền là xong. Đồng ý hoàn toàn với ý kiến của tác giả. Tuy nhiên, nếu các tham quan đã tham nhũng qua nhiều năm cho đến khi bị phát hiện thì các lợi ích thu được từ các khoản tham ô là rất lớn. Nếu chỉ dùng một phần nhỏ lợi ích thu được này để nộp khắc phục hậu quả và hạ cách an toàn, điều này sẽ dẫn đến các quan sẽ tăng cường thu hơn để có thể nộp khắc phục khi bị phát hiện.Tôi nghĩ ngoài các khoản nộp khắc phục hậu quả, các khoản phạt lớn và phạt tù vẫn là cần thiết để ngăn ngừa ý định tham nhũng từ gốc rễ. Đúng, việc trừng phạt kinh tế của tội phạm tham nhũng có thể rất nhân văn nhưng cần kết hợp với những biện pháp trừng phạt khác như tịch thu tài sản, phạt tù. Vì chỉ riêng kiểu "Nộp tiền chuộc tội" này vẫn chưa đủ răn đe, và có phần hơi vô lí khi mà những đối tượng tội phạm này "phải trả tiền" như là một phép thử để kiểm tra hệ thống pháp luật có tìm ra được lỗi sai mà chúng cố ý tạo ngay từ ban đầu hay không?Sai là phải sửa nhưng cái sửa này KHÔNG phải để lần sau thực hiện tốt hơn. Mà là không được thực hiện nữa.Sau cùng thì để ngăn chặn tội phạm kinh tế đầy rắc rối cùng thủ đoạn đầy tinh vi như thế này. Chúng ta phải có hệ thống pháp luật như tác giả đã nói: "Hiệu quả và chặt chẽ". "Bức tường lửa" của pháp luật phải đủ mạnh để ngăn chặn những hành động độc hại không chỉ lần này mà mãi mãi về sau. Quan điểm này chưa phù hợp với bối cảnh của Việt Nam khi mà thu nhập chính thức quá thấp và con người còn quá tham lam. Nếu đề xuất này được thực thi thì tình trạng tham nhũng sẽ khó giảm bởi suy nghĩ nếu bị phát hiện thì chỉ cần nộp lại là xong, không bị phát hiện thì coi như thoát. Ai chả muốn thử, có sao đâu, cùng lắm là trả lại tài sản. Nộp lại tài sản chỉ nên xem là tình tiết giảm nhẹ thôi. Nếu chỉ chú trọng việc thu hồi tài sản mà giảm nhẹ yếu tố hình phạt tù có thời hạn, chung thân hoặc tử hình...thì sẽ ko khiến họ sợ, vì cái mất của họ cùng lắm cũng chỉ là tài sản. Họ có thể hy sinh đời bố củng cố đời con đấy, chứ không e ngại đâu. Có cái gì ko ổn trong đề xuất này "giảm xử lý hình sự, thay thế bằng khởi kiện dân sự" hãy noi theo singapore sẽ tốt hơn, càng cống hiến thì càng phạt nặng hơn để làm gương vì họ được hưởng lợi trong thời gian cống hiến rồi Ý kiến tôi nên xử lý hình sự loại tội phạm này, nếu xử lý dân sự thì chắc chắn dễ phát sinh tiêu cực, vì đối tượng tham nhũng luôn là người có tiền, có quyền Tham nhũng 500 triệu trở lên là tử hình xem có ai dám ko? Ko dám thì lấy đâu thất thoát ? Mất công gì phải đi thu hồi? "đề xuất giải pháp theo hướng tăng phòng ngừa": Họ tham nhũng trong 1 thời gian dài, đến khi phát hiện ra được 1 phần trong tài sản tham nhũng thì phòng ngừa kiểu gì??? , "vừa đảm bảo tính nhân văn": Đối với tầng lớp tham nhũng đã là tư tưởng xấu cho đất nước, cho nhân dân thì loại họ ra khỏi tổ chức, chỉ có xử lý hình sự mới mang tính ngăn ngừa hiệu quả nhất. Ít nhất, nếu cho phép "nộp tiền chuộc tội" thì phải bao gồm 100% tiền tham nhũng và 100% con số đó tiền phạt hành vi tham nhũng mới đủ coi là "chuộc được tội". Còn hiểu như hiện tại thì quá ư là dễ dàng cho những tên tội phạm này, đành rằng "chuộc" kiểu này thì tên tội phạm có thể tán gia bại sản, tuy nhiên nhìn lại hậu quả của tham nhũng có thể khiến hàng triệu người dân thiệt hại tài sản, sức khỏe và thậm chí là tính mạng thì cái giá này vẫn là quá nhỏ. Dùng tiền chuộc tội là ý kiến rất hay - Nhưng phải truy ra TOÀN BỘ TỘI LỖI THAM NHŨNG (để có một khối tài sản lớn cần phải có nguồn thu nhập cao và đều đặn trong thời gian dài). Chỉ nộp lại số tiền trong vụ án bị phanh phui thì KHÔNG THUYẾT PHỤC! khi tham nhũng là đã xác định phạm tội là đã đặt tiền lên trên cả tính mạng và danh dự thế nên "nộp tiền chuộc tội" là không khả thi. Đã là giặc thì cần phải tiêu diệt và diệt tận gốc