Hạt gạo bị trói Năm nay, khi đến thăm một doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Đồng Tháp, tôi tìm thấy phần nào câu trả lời.Từ giữa năm 2016, sản phẩm của công ty này được bày bán tại Fortune và BigBox, hai siêu thị bán lẻ ở Singapore. Đây là một điều hiếm hoi, bởi gạo Việt, dù là gạo chất lượng thấp hay gạo thơm, phần lớn được bán cho các nhà phân phối nước ngoài. Từ đó, gạo “made in Vietnam” được gán nhãn mác và bao bì của hãng nước ngoài rồi mới tung ra thị trường. Chúng ta bán được hàng, nhưng không có thương hiệu và bị cắt ngọn phần giá trị gia tăng lớn nhất.Với cách làm khác, doanh nghiệp này không chỉ xoá được ám ảnh “vô danh” của gạo Việt, mà còn thu được lợi nhuận nhiều hơn ít nhất 200 USD/tấn so với các doanh nghiệp chỉ xuất khẩu kiểu truyền thống. Tính đến tháng 10, họ xuất khẩu được 500 tấn sang thị trường Singapore bằng thương hiệu riêng. Thế nhưng, điều trớ trêu là doanh nghiệp này không có... giấy phép xuất khẩu. Họ phải nhờ một bên khác xuất khẩu hộ - thuật ngữ chuyên môn là "uỷ thác" - với giá 2 USD/tấn. Bởi họ không đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh theo Nghị định 109/2010 về xuất khẩu gạo hiện hành. Những điều kiện mà nghị định này đặt ra là phải có kho dự trữ có sức chứa 5.000 tấn/năm, nhà máy xay xát có công suất 10 tấn/giờ, phải xuất khẩu trên 20 nghìn tấn/năm.... Không chỉ có một doanh nghiệp rơi vào cảnh ấy, có những doanh nghiệp bán được gạo với giá 4.000 USD/tấn nhưng phải lách luật để bán.Thay vì làm ổn định và nâng cao chất lượng gạo Việt Nam xuất khẩu, trong 6 năm qua Nghị định 109 tạo ra một vòng kim cô kìm toả sự phát triển của các doanh nghiệp. Mục tiêu ban đầu của việc đặt ra những rào cản như trong Nghị định 109 là dễ hiểu trong hoàn cảnh 6 năm trước, khi gạo chất lượng thấp đang là kênh xuất khẩu chính. Văn bản này được coi là phương thuốc để dẹp loạn thị trường, gom các doanh nghiệp có đủ năng lực lại để dễ quản lý, và “chia lại” một cách công bằng hơn lợi nhuận cho nông dân. Không thể phủ nhận nghị định đã đạt được một số mục tiêu nhất định. Nhưng khi ngành gạo rục rịch chuyển hướng sang phân khúc chất lượng cao, thì nó thành lỗi thời.Có hai điểm chính bất cập ở cái “vòng kim cô” này. Đầu tiên là doanh nghiệp sẽ phải bao sân từ đầu vào, phát triển vùng nguyên liệu, cho đến xay xát, lưu kho và tìm bạn hàng xuất khẩu. Nó ép doanh nghiệp phải ôm trọn toàn bộ chuỗi sản xuất, không có đất cho chuyên môn hóa. Thứ hai là kể cả anh có xây dựng được chuỗi sản xuất từ A đến Z nhưng nếu không có đủ quy mô, cũng không được phép xuất khẩu. Những doanh nghiệp muốn sản xuất quy mô nhỏ để tập trung cho chất lượng hoàn toàn bị phủ nhận bởi quy định này. Không khó hiểu khi thị trường xuất khẩu gạo Việt tập trung vào các doanh nghiệp lớn, chạy đua thành tích xuất khẩu về sản lượng thay vì chất lượng.Những cái vòng kim cô kiểu ấy không chỉ trói hạt gạo Việt Nam, mà còn đang tồn tại ở rất nhiều lĩnh vực kinh doanh khác.Xuất khẩu gạo vẫn là ngành kinh doanh có điều kiện. Điều này là dễ hiểu. Bởi gạo là mặt hàng liên quan đến an ninh lương thực. Nhưng tôi cho rằng khi đã đảm bảo xong phần “an ninh lương thực” rồi, thì việc kinh doanh mặt hàng này nên để cho thị trường quyết định thay cho mê cung các văn bản hành chính lỗi thời. Để xuất khẩu gạo, doanh nghiệp trên cũng phải thành lập một công ty con ở Singapore. Điều khác biệt là thủ tục đăng ký kinh doanh ở đây rất dễ dàng, và họ hoạt động bình thường ở đây 3 năm mà không gặp rào cản pháp lý nào.Muốn phát triển kinh tế, nhiều khi chỉ đơn giản là tạo điều kiện để các doanh nghiệp được phép kinh doanh đàng hoàng trên đất nước mình. Nguyễn Khắc Giang Tác giả phân tích rất sâu sắc... cái nghị định đó đến bây giờ là quá lỗ thời rồi...để đáp ứng nghị định doanh nghiệp phải bỏ vốn lớn để đầu tư cho tài sản cố định. Trong khi xây dựng gạo có thương hiệu, thì cần phải đầu tư 1 lượng lớn tiên cho PR, quảng cáo, giá trị mềm... Nguồn lực doanh nghiệp thì có hạn, đầu tư cả 2 hướng như vậy chắc Việt Nam không có mấy doanh nghiệp làm được. Vậy 1 loạt các doanh nghiệp nhỏ và năng động đang bị cái nghị định đó tạo lên 1 rào cản quá lớn về vốn và ts cố định.... chúng ta thấy rằng thị trường nội địa và xuất khẩu đang bị các quy định pháp lý ràng buộc tùm lum. khiến ko ít doanh nghiệp và thương hiệu hoặc điêu đứng, hoặc điêu luyện(lách) thêm.khốn nỗi, luật kinh tế lại do những người ko làm kinh tế và ko am hiểu chợ búa, thị trường,...ban hành. thế nên, ra cái nào là...hành cái đó. Mình sống ở Đài Loan hơn 8 năm rồi mà chưa tìm được bao gạo nào Made in Vietnam mà mua cả, toàn thấy gạo Thái và gạo Đài ko à.Thích câu cuối của tác giả " Muốn phát triển kinh tế, nhiều khi chỉ đơn giản là tạo điều kiện để các doanh nghiệp được phép kinh doanh đàng hoàng trên đất nước mình." VN mình có 3 đời 5 kíp nữa cũng không khá lên được : hàng sx trong nước kém chất lượng & cao hơn hàng nhập khẫu , hàng xuất khẫu được thì qua tay bao nhiêu cữa ãi mới tiếp cận được ng tiêu dùng . Người vn mình chịu thương chịu khó là vậy nhưng cũng chĩ biết đi làm thuê cho các cty nước ngoài thôi . Nếu tôi có mở công ty thì tôi cũng sang Singapore để mở chứ mở ở VN khó khăn quá Là một kỹ sư hóa, sống và làm việc tại quê nhà Trà Vinh. Tôi không khỏi đau lòng khi 1 năm nay giá lúa luôn giữ ở mức 4500 đến 5500 vnđ. Với giá này người nông dân phải tha phương lên Bình Dương -Sài Gòn cầu thực. Bỏ lại con cái không thể chăm sóc và dạy dỗ nên người.Tôi mong, những người lảnh đạo cần nhìn lại định hướng kinh tế của mình, cần nhìn thấy những cái hạn chế và những cái đã làm được rồi phát huy.Cần phải có cái TÂM và cái TẦM trong nền kinh tế còn quá nghèo nàn này.Tôi cảm ơn. Ôi Việt Nam quê tôi, nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới? Trên đất nước mình còn biết bao văn bản trói chân doanh nghiệp,không biết đến bao giờ VN mới không còn từ: CƠ CHẾ BẤT CẬP,những văn bản làm nghèo đất nước... đúng vậy. "có những doanh nghiệp bán được gạo với giá 4.000 USD/tấn nhưng phải lách luật để bán..." gạo gì mà đắt vậy tà 4USD / 1kg. Mình ở nước ngoài mua gạo ngon cũng chỉ 2USD/ 1kg. tác giả phản ánh rất đúng thực trạng Đúng là khôn nhà, dại chợ, phải xem lại. Tôi ở Mỹ hơn 20 năm rồi thấy toàn gạo made in Thailand. Thật tội người nông dân Việt Nam. chung ta phải tư duy lại về an ninh lương thực và thoát ra tư duy nhất nông nhì sỹ. an ninh luong thực quốc gia trong ngắn hạn chỉ cần dự trữ 6 tháng, trong dài hạn đủ sản lượng tương đương quỹ đất nuôi được 150 triệu người. còn lại phải mạnh dạn quy hoạch đô thị hoá, công nghiệp hoá theo kinh tế thị trường. mặt khác bây giờ công nghệ tiên tiến sản xuất nông nghiệp không cần đất, Bộ NN&PTNT không nên dùng từ " nông dân thiếu đất sản xuất" Cần một cách dùng người đối ứng hữu hiệu với tình-thời thế cho yêu cầu phát triển mới mong có được những thay đổi hợp lý và có lợi...Lãnh vực nào cũng cần như thế, và lại phải bắt đầu như thế!