Đại học không vì lợi nhuận Giai đoạn đầu triển khai, khi nhóm sáng lập tiếp xúc với một vài đại gia để vận động họ đầu tư cho một trường đại học tư thục không vì lợi nhuận thì họ tỏ ra khó hiểu khái niệm này và chất vấn: “Tư thục sao lại không vì lợi nhuận?”. Sau đó khi quảng bá dự án với các nhà đầu tư tiềm năng, chúng tôi đành không sử dụng cụm từ đó nữa mà phải lái theo dạng “đại học tư thục hướng tới lợi ích chung” (private university committed to public service). Trong khuôn khổ một hội nghị về giáo dục đại học, chúng tôi cũng đã thắc mắc trực tiếp với một vụ trưởng của Bộ Giáo dục Đào tạo về lý do áp đặt mô hình công ty cổ phần vào đại học tư thục, kể cả khi đại học đó chọn phương thức không vì lợi nhuận. Tiếc rằng, chúng tôi không nhận được bất cứ lời lý giải nào.Ở Việt Nam, tôi cho rằng, câu chuyện đại học vì lợi nhuận và đại học không vì lợi nhuận đang tồn tại ngộ nhận ở những mức độ khác nhau, không chỉ trong công chúng mà cả trong một bộ phận nhất định của giới chuyên môn và thậm chí của viên chức cơ quan chuyên trách là Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cho đến gần đây hầu như người ta đồng nhất đại học tư thục với đại học vì lợi nhuận.Trên thế giới, đặc biệt tại các nước phát triển như Mỹ và Anh, những đại học tư thục có chất lượng nhất là các trường danh giá như Harvard, Princeton, Stanford hay Oxford, Cambridge đều là không vì lợi nhuận. Đại học Harvard có nguồn tài chính hơn 32 tỷ USD; Đại học Princeton và Đại học Stanford: hơn 18 tỷ USD; Đại học Cambridge và Đại học Oxford: hơn 7 tỷ USD, chủ yếu do các doanh nghiệp, cựu sinh viên và những mạnh thường quân đóng góp. Mặc dù họ rất giàu có và nguồn tài chính khổng lồ của họ được giao cho những công ty quản lý quỹ rất chuyên nghiệp đầu tư lấy lãi cho trường, nhưng không cá nhân nào được chia lợi nhuận, cổ tức và số tiền lãi đó được sử dụng để vận hành và phát triển trường.Đương nhiên để làm được điều đó cần tổ chức quản trị đại học (governance) một cách phù hợp dựa trên nhận thức đúng về vấn đề “sở hữu nhà trường”. Ta thử phân tích trường hợp Đại học Harvard. Nếu hỏi ai là chủ sở hữu Đại học Harvard thì không thể trả lời John Harvard, người đầu tiên đã hiến tặng khoản tài chính để bắt đầu thành lập trường. Công ơn của người sáng lập Harvard được ghi nhận chỉ với bức tượng tôn vinh ông đặt ở vị trí trang trọng trong trường. Cũng không có cổ đông, nhóm hay tập thể cổ đông, nhà đầu tư nào có thể coi là chủ sở hữu. Sau mấy thế kỷ vận hành và phát triển, có thể xem Đại học Harvard là tài sản hữu hình và vô hình mà các thế hệ mạnh thường quân, giáo sư và nhà nghiên cứu, sinh viên – quá khứ và đương đại – đã tạo nên giá trị và thương hiệu của đại học xếp hạng số một thế giới. Nói cách khác, chính cộng đồng đó là chủ sở hữu Đại học Harvard. Điều này thể hiện qua quyền quyết định (quyền lực) ở hai cơ chế quản trị chính của Đại học Harvard: (1) Hội đồng giám sát do cựu sinh viên Harvard bầu; (2) Nghiệp đoàn Harvard (Harvard Corporation/ The President and Fellows of Harvard College) gồm 13 cựu sinh viên Harvard. Qua việc này có thể thấy Harvard Corporation không phải là công ty trong đó quyền lực nằm trong tay Đại hội cổ đông và Hội đồng quản trị, nghĩa là chủ yếu trong tay các nhà đầu tư vốn (hữu hình).Đại học tư thục vì lợi nhuận vẫn sẽ tồn tại ở Việt Nam nhưng theo tôi ở tầm quốc gia và nếu muốn đảm bảo chất lượng cao, bền vững và triển vọng vươn lên trước mắt ở tầm khu vực thì giáo dục đại học tư thục chủ yếu phải là không vì lợi nhuận và quan hệ hỗ tương với các trường đại học công lập. Với tầm nhìn như thế, nhà nước về lâu dài nên tạo thêm điều kiện pháp lý cho các đại học tư thục hoàn toàn không vì lợi nhuận.Tôi cho rằng, điều kiện cơ bản về pháp lý và quản trị mà trường đại học tư thục không vì lợi nhuận cần là không áp đặt loại trường này phải tổ chức theo dạng công ty cổ phần mà cho phép tổ chức như một quỹ từ thiện chẳng hạn, sao cho không bị chi phối bởi khái niệm cổ phần, cổ đông, cổ tức – nghĩa là ít nhiều bởi khái niệm vì lợi nhuận.Cuối cùng tôi nuôi hy vọng những người, những thực thể có nguồn tài chính thích hợp để đóng góp cho sự ra đời hay phát triển của một trường đại học ở Việt Nam hiện nay là các doanh nhân thành đạt và các công ty vững mạnh sẽ đóng góp một cách sáng suốt vì tầm nhìn rộng lớn và lâu dài của nền giáo dục Việt Nam qua việc “hiến tặng” – hiểu như “endowment” – của nhiều doanh nghiệp và chủ doanh nghiệp lớn - những người thành đạt đầu tư trở lại cho cộng đồng.Tôn Nữ Thị Ninh Hy vọng là một ngôi trường như thế này được mở tại Việt nam! Nếu nó được mở tôi sẽ tình nguyện về trường này làm việc ngay. từ lâu tôi đã ngưỡng mộ cô Tôn Nữ Thị Linh. một người rất tài năng và tâm huyết. Chuyện mà Nhà ngoại giao kỳ cựu mong muốn là chuyện của tương lai. Bây giờ ở VN tất cả các trường tư thục từ mẫu giáo đến ĐH đều đang nhăm nhăm vào lợi nhuận, thậm chí có lúc có chỗ mục đích đó là chính mà hạ thấp mục đích đào tạo, giáo dục. Chuyện gian dối ta đã nghe, không thiếu. phai chi bai viet nay cua bo truong giao duc thi moi chuyen hien nay da khac cháu chả hiểu bác viết gì Em có xem qua bài diễn văn của Chị Bùi Trân Phượng-ĐH Hoa Sen, đề cập trên cùng chủ đề này.Chia sẻ của em: 2 mô hình mà Chị và Chị Phượng đề cập đều là một. Nhưng đặt trong bối cảnh KT-XH hiện nay, mô hình ĐH tư thục không lợi nhuận cần thời gian phát triển. Bước 1: Áp lợi nhuận trần cho cổ đông, sử dụng nguồn lợi nhuận còn dư cho tái đầu tư. Bước 2: Lợi nhuận 0%, mỗi năm/giai đoạn vận động sẽ cộng thêm các dự án đầu tư mới/tái đầu tư bằng nguồn vốn góp/hiến tặng từ mạnh thường quân. Hy vọng ĐH Hoa Sen và các trường ĐH tư thục khác có lộ trình rõ ràng và quyết liệt cho dự án này để cổ đông-nhà đầu tư đều vững tâm với mục tiêu kinh doanh-mục tiêu xã hội mà họ đã đầu tư. Sinh viên ĐH tư thục tự hào vì họ chon đúng môi trường để phát triển học vấn, tạo tiền đề phát triển sự nghiệp cá nhân, cống hiến cộng đồng. Trân trọng. Tóm lại, ý tác giả là muốn lập một trường đại học kiểu như "Harvard của Việt Nam". Ý tưởng chẳng có gì sai, nhưng theo tôi nó chưa phù hợp trong điều kiện hoàn cảnh hiện tại của Việt Nam, giáo dục còn quá nhiều vấn đề nhức nhối chưa giải quyết triệt để. Cái này giống như chưa học bò đã lo học chạy vậy. Chưa kể thời buổi kinh tế khó khăn, thị trường chạy theo lợi nhuận. "Phi lợi nhuận" là quá xa vời và có phần viển vông, phi thực tế. Có lẽ 50 năm nữa may ra ý tưởng của chị mới manh nha đc một chút chăng? Vẫn hy vọng thế. Tôi cho rằng vì khái niệm ĐHTTKLN còn quá mới mẻ và xa lạ đối với đa số người VN nên ý tưởng của bà chưa được ủng hộ. Nhưng tôi tin rằng có công mài sắt ắt có ngày nên kim. Bản thân tôi nếu không đọc bài viết này của bà thì cũng vẫn tưởng ĐH Harvard hay Cambridge là những big money makers. xin bà đừng nản chí. tôi biết lời khuyên này là thừa vì từng biết đến thân thế cũng như những đóng góp của bà cho đất nước. Tôi nghĩ công chúng cần được tiếp xúc nhiều hơn những thông tin như bà viết trong bài này. Hy vọng sẽ được thấy ít nhất một trường ĐHTTKLN thành công ở nước ta. Việt Nam còn tư lợi lắm cô ơi khi nào các đại gia mà cô gặp di chúc lại 90% tài sản để lại cho các quỹ bảo trợ xh thì dự án của cô may ra có cơ hội. Đại học dân lập, tư thục và cả một số đại học công lập ở VN đang chạy theo lợi nhuận, không chạy theo giá trị cốt lõi là đào tạo nguồn nhân lực có tri thức cho đất nước hay xa hơn là việc nghiên cứu và phát triển khoa học. Cứ xem các trường quảng cáo tuyển sinh mà buồn. Bởi họ chỉ cần sinh viên nhập học nên nhiều thứ "bánh vẽ" về cơ sở vật chất, năng lực của đội ngũ giáo viên được tung hô, việc làm sau khi tốt nghiệp được hứa hẹn. Chỉ khổ những người thiếu thông tin nên đã gửi gắm con em mình vào học để rồi lại phải bỏ nửa chừng vì không như họ mong muốn.Rất cần một mô hình đào tạo thật sự quan tâm đến chất lượng dạy và học. Bà Ninh này nói lạ. Các nước đế quốc giàu có đều bóc lột , bóc lột thậm tệ . Còn ở ta , giáo dục là toàn dân, phổ cập giáo duc đã là phổ thông rồi mà lợi nhuận gì hả . Tôi hoàn toàn đồng ý với cô Tôn Nữ Thị Ninh, không lợi nhuận là không nhuận chứ đừng có những ý kiến nữa vời, đừng có "phi lợi nhuận 1 nữa", tôi xin nguyện về trường đại học phi lợi nhuận của cô Ninh làm việc tự nguyện khi trường này ra đời. Mong lắm và cũng xin được đóng góp phần công sức nhỏ mọm của tôi vào công cuộc xây dựng trường đại học phi lợi nhuận của cô Ninh, nếu cô cần chút công sức nhỏ mọm tài trí có hạn của tôi thì hãy liên lạc với tôi qua email: tranlehuy@hotmail.com, tôi xin nguyện theo tổ chức của cô Ninh để xây dựng ước mơi để có 1 trường đại học phi lợi nhuận. Le Huy Đại Học Haward là một đặc thù. Không thể lấy cái đặc thù làm mô hình cho cái phổ quát . Tiền nào của nấy. Vấn đề Việt Nam hiện nay là chất lượng giáo dục chứ không phải là phi lợi nhuận.Tại sao, con quan chức, con nhà giàu đều đi học đại học nước ngoài không học Đại Học Việt Nam ? Chúng ta hãy bàn những gì trong khả năng có thể làm được, không nên nói những gì vượt tâm tay. Cứ nói cái "lý tưởng" thì ai cũng nói được Bà Ninh ạ. Ước thêm Bệnh viện không lợi nhuận. Khi cháu đọc cuốn Tư duy và Chia sẻ của cô... Cháu đã nuôi giấc mơ cho con cháu vào Nam học tại trường Đại học Trí Việt của cô vì cháu luôn tin vào những việc cô làm và chất lượng của các sản phẩm cô tạo ra. Cháu chúc cô luôn mạnh khỏe và có những cống hiến hơn nữa cho dân tộc.