Quê quán trên căn cước Nguyên quán là xuất xứ của ông bà; quê quán là quê của cha, mẹ; trú quán là nơi sinh sống thường xuyên.Từ khi sinh ra, tôi về "quê" tổng cộng ba lần, mỗi lần chỉ vài tiếng đồng hồ. Nếu lấy số tuổi tôi chia cho ba, trung bình, 14 năm rưỡi, tôi về quê một lần.Đó là "quê quán" của tôi trên thẻ căn cước công dân hiện nay hay "nguyên quán" trên chứng minh thư nhân dân trước kia.Song tôi vẫn may mắn "thuộc" quê do từ nhỏ đã đọc những truyện ngắn với bối cảnh làng quê Nghệ An đậm nét của ông nội tôi, nhà văn Bùi Hiển.Nhưng không phải ai cũng may mắn có một nơi chốn cụ thể cùng những hình ảnh, tư liệu sống động để ôm ấp khái niệm về quê quán. Mẹ tôi là một ví dụ.Trên mọi giấy tờ, phần "nguyên quán" hay "quê quán" của mẹ đều ghi Gia Viễn, Ninh Bình và nơi sinh Sa Đéc, Đồng Tháp. Ông ngoại tôi từ nhỏ đã rời Ninh Bình theo gia đình sang Lào và Thái Lan sinh sống. Thời kháng chiến chống Pháp, ông tham gia bộ đội hải ngoại về chi viện cho chiến trường Nam bộ và kết hôn với bà ngoại tôi, một cô gái Sa Đéc. Sau nhiều năm là chỉ huy ở Tiểu đoàn 307, ông đưa cả nhà ra Bắc tập kết năm 1954.Tuy ở Hà Nội mấy chục năm, nhưng cả bà ngoại và mẹ vẫn mang chất giọng miền Nam, lối ăn uống cũng nghiêng về miền Nam. Năm hơn 60 tuổi, mẹ tôi quyết định chuyển vào TP HCM sinh sống, mỗi năm đều về thăm quê ngoại ở miền Tây trong khi hiếm hoi mới về quê nội, nơi mẹ không có chút ký ức tuổi thơ hoặc mối liên hệ rường cột nào. "Nếu chiểu theo giấy tờ, có lẽ mẹ bị xếp vào danh sách mất gốc", mẹ thỉnh thoảng đùa.Luật Hộ tịch năm 2014 quy định đại ý, người dân ghi quê quán khi khai sinh thế nào sẽ đăng ký hộ khẩu và làm thẻ căn cước công dân như thế.Nhưng nhiều năm nay đã có không ít kêu ca về việc lúng túng khi xác định "quê quán" hay "nguyên quán" khi khai báo nhân thân với các cơ quan chính quyền. Với việc lấy giấy khai sinh làm gốc, nếu giấy khai sinh thiếu thông tin quê quán, hoặc thông tin quê quán không khớp giữa các giấy tờ, nhiều người gặp phiền phức khi xử lý các vấn đề quan trọng như nhập khẩu, chứng thực lý lịch, cải chính hộ tịch.Ngoài ra, quy định phải đăng ký địa danh quê quán đủ ba cấp hành chính làm khó cho nhiều người. Do chiến tranh, ly hương, tao loạn, nhiều người chỉ biết được tên tỉnh, thành nhưng không nắm được huyện, xã hoặc phường, quận nơi bố mẹ coi là quê. Việc xác minh nhiều khi đòi hỏi giấy khai sinh của đời cha mẹ, và thậm chí đời ông bà khiến nhiều người bó tay.Cuối năm ngoái, chính phủ đã phê duyệt khoản đầu tư gần 2,7 nghìn tỷ đồng để triển khai thẻ căn cước công dân gắn chip điện tử. Dù được "chip hóa" với ngân sách khổng lồ như vậy, các thông tin hiện diện trên biểu mẫu căn cước mới vẫn như cũ, bao gồm dòng thông tin về quê quán.Người dân kỳ vọng tấm thẻ mới với khả năng tích hợp các thông tin định danh cá nhân sẽ giúp họ đỡ phiền toái hơn với giấy tờ hành chính và việc quản lý công dân cũng bớt lãng phí thời gian, công sức. Với tinh thần 4.0 như vậy, thông tin về quê quán trở nên thừa thãi trong thủ tục hành chính.Bộ Tư pháp, Bộ Công an hay Bộ Nội vụ đều không có chức năng thống kê hội đồng hương, nghiên cứu dân tộc học hay phong tục văn hóa, chưa rõ việc ôm đồm quản lý thông tin quê quán của gần 100 triệu dân mang lại lợi ích gì. Đó là chưa kể việc tách nhập, thay đổi tên các đơn vị hành chính ở Việt Nam diễn ra khá thường xuyên, nên địa danh quê quán nhiều khi cũng chỉ mang tính thời kỳ và không phải là yếu tố bất biến.Luật Hộ tịch năm 1961 không yêu cầu khai báo thông tin quê quán khi khai sinh, chỉ quy định ghi nơi sinh. Sau này, mục "quê quán" được đặt ra thêm có lẽ phục vụ việc thẩm tra lý lịch cán bộ trong hệ thống công quyền.Vấn đề là chúng ta có nên tiếp tục duy trì và quản lý một khái niệm có tính chất tinh thần riêng tư với kho dữ liệu khổng lồ, tốn nguồn lực như vậy? Nên chăng, chỉ những ai cần thiết mới phải chia sẻ thông tin chi tiết với cấp có thẩm quyền?Từ đầu những năm 1990, sự di cư của người Việt ngày càng đa dạng và gần đây trở nên bùng nổ trong trào lưu toàn cầu hóa. Khi thế giới phẳng hơn, người dân nên được chọn nơi nào mình cảm thấy gắn bó nhất là "quê", ghi nhận nó trong đời sống tinh thần và sinh hoạt thực tiễn thay vì bắt buộc thể hiện trên giấy tờ theo các khuôn khổ cứng nhắc.Các đại biểu Quốc hội, Sở Tư pháp một số địa phương nhiều lần kiến nghị Bộ Tư pháp "có cách tiếp cận mới" sau khi trực tiếp đối mặt với những trường hợp rắc rối về xác định quê quán của người dân. Nhưng, tới nay chưa có gì thay đổi.Quốc hội vừa bầu chính phủ mới mang theo những tuyên bố về cải cách, trong đó có cải cách hành chính. Năng lực lãnh đạo không chỉ thể hiện ở các hô hào cải cách. Nó còn thể hiện ở khả năng dám thách thức những điều vô lý, những việc xưa nay vẫn vậy nhưng gây phiền hà cho dân và vô nghĩa về mặt quản lý.Cẩm Hà Từ trước đến nay, tôi ghi nguyên qúan của mình là một tỉnh của miền Bắc. Nhưng hơn 40 tuổi mà tôi có biết đến cái nguyên quá của tôi mặt mũi ra sao đâu. Đến lượt con tôi cũng lại phải ghi nguyên quán theo cha, thật vô lý Tôi vẫn ghi quê quán là Quảng Đông, TQ mặc dù cả tôi và cha mẹ chỉ biết mình sinh ra tại một tỉnh ở Nam VN, con tôi, cháu tôi vẫn ghi như vậy mà bốn đời chưa hề biết đến quê hương là gì nhưng tôi chỉ biết tôi là người VN. Đến giờ này không hiểu "nguyên quán,quê quán"thật sự có tác dụng gì nữa! Bài viết hay, tôi cũng thấy quá khó. Ba tôi dân Cần thơ. Mẹ tôi người Bình định, tôi sinh ra ở Hà nội. Đầu năm 1976 tôi theo gia đình vào Sài gòn và đến nay chưa một lần ra thăm nơi chôn rau cắt rốn nên mỗi khi đặt bút viết vào phần đó là tôi lại cảm thấy mông lung. Hoàn toàn chính xác. Đã quyết tâm cải cách một vấn đề thì nên làm tới nơi tới chốn. Rất đồng ý với tác giả. Tôi may mắn vẫn có đủ nguyên quán quê quán. Nhưng suốt bao nhiêu năm nay vẫn không rõ nó có mục đích gì, ngoài việc bị một số người lấy nó ra để trêu đùa phân biệt vùng miền. Thêm một vấn đề nữa là việc thay đổi tên, sát nhập địa danh nên dù 3 đời ở 1 xã nhưng cả 3 đời đều có giấy tờ với địa chỉ khác nhau. RẤT THỰC TẾ.QUÊ QUÁN . GỬI ĐẾN TÁC GIẢ VÀ GIA ĐÌNH LUÔN VUI KHỎE Nhà mình 4 đứa con đều khai sinh tại TP HCM có 3 đứa thì ghi quê quán tại Hà Nội (nơi sinh của cha) đến đưa thứ 4 thì làm giấy khai sinh phường kêu phải ghi của (Nam Định) nơi sinh của ông nội. Đưa giấy khai sinh và hộ khẩu của mấy đứa trước với cán bộ phường nói xong họ nói luật nó thế. Giống với chị, tôi mới về nguyên quán được 1 lần duy nhất trong đời. Tôi hoàn toàn không có khái niệm và ký ức gì ngoại trừ một dòng trên CMND. Tôi cũng thấy thừa, và không quan trọng.Đọc bài của chị tôi cũng mới nhận ra đấy có thể chỉ là một nội dung cũ, và không còn phù hợp. Vậy mong các cơ quan thẩm quyền xem có cần thiết? Bài hay.Tác giả trẻ, nhưng có cái nhìn thấu đáo. Tôi nói một ví dụ của bản thân thế này, tôi sinh ra ở Thanh hóa, nhưng khi 5 tuổi đã chuyển vô Cần thơ, cả tuổi thiếu niên đẹp nhất ở đó, khi thanh niên lại chuyển lên Đồng nai và Sài gòn sinh sống, giờ cũng hơn 40t rồi. Thực tình nếu nói về quê thì tôi chỉ nghĩ về Cần thơ, nơi có nhưng kỉ niệm thuở ấu thơ, thế nhưng trong giấy tờ bắt buộc phải ghi là Thanh hóa. Bố vợ tôi sinh ra ở Đồng nai, vợ tôi cũng vậy, nhưng vẫn phải ghi quê quán là Nam định trong khi cả 2 chưa một lần về "quê". Thế nên dù sống và yêu mảnh đất đồng nai nhưng cũng ko thể nhận ĐN là quê, tự nhiên vẫn là "khách" dù sinh ra và sống cả đời ở đấy. theo tôi mục :"nguyên quán, quê quán " không cần thiết nữa trong thời đại 4.0Cha tôi quê Quảng Ngãi, tập kết ra Bắc sinh tôi ở Hà nội, con tôi sinh ở Đà nẵng ... cứ theo quy luật con lấy nguyên quán theo cha thì đến đời cháu chắt của con tôi dù sinh ra và lớn lên ở bất cứ đâu vẫn phải lấy nguyên quán là...Quảng Ngãi.có cần thiết như thế không ? Tôi 50 tuổi rồi mà mới về 'nguyên quán' của mình 3 lần hồi còn bé tí xíu. Vậy mà con tôi vẫn phải lấy nguyên quán của bố. "Nguyên quán là xuất xứ của ông bà; quê quán là quê của cha, mẹ; trú quán là nơi sinh sống thường xuyên."Xin nói thêm, ý thức hệ của XH hiện nay vẫn theo phụ hệ, nên nguyên quán thường lấy theo bên nội...Đúng là không phải ai cũng hiểu rõ điều này, nhất là tầng lớp U50 trở xuống.Thậm chí không ít người công tác tại những bộ phận cấp giấy tờ nhân thân cũng không nắm rõ được như vậy. Từ rất lâu, mong muốn có được một bài viết như thế này. Cám ơn người viết Cẩm Hà rất nhiều.