Chỉ số yêu thương Chúng tôi đi nhiều con đường, gọi nhiều cuộc gọi. Khó mà tìm một người giữa Sài Gòn huyên náo thế này. Hơn tám giờ tối, cháu về nhà, đói lả, môi bong tróc vì thiếu nước. Trên người chỉ áo ba lỗ và quần.Ba lô sách vở, điện thoại thông minh, vài bộ đồng phục học sinh và đồ dùng cá nhân đã không còn. Con tôi về sau quả quyết "phải tặng bạn bán vé số chứ".Tự kỷ ngày nay không còn là khuyết tật cổ điển, kiểu như "hội chứng của Tây". Nhưng tại Việt Nam, hàng triệu người mắc hội chứng vẫn được nhìn với ánh mắt kỳ dị. Vài lần, con tôi về nhà với mấy nốt ngón tay trên má, hay quần áo bị rách, bẩn, đôi khi là những câu "mày nhìn gì thằng kia" mà cậu lặp đi lặp lại."Chị thấy em chị mới dám nói", người bán hoa quả vẫy tôi lại gần, giọng bí hiểm, "con em ấy, nó cứ đi qua đây, lẩm bẩm một mình, em cho nó đi khám chưa, ai lại để thế?". "Cái thằng bé này, chị có giáo dục nó không?", người khác bấm chuông, "Chị về dạy con đi, lần sau còn trêu chó là chồng tôi tới tận nhà cho một trận đấy".Anh công an khu phố ngọt nhạt mấy lần, đại ý chị bảo cháu nhé, hàng xóm họ gọi báo cháu chạy ra trước chung cư tắm mưa. Khu phố mình là khu phố văn hóa, mưa ai cũng chạy vào nhà. Một vị hàng xóm ngũ tuần năm ngoái phải gọi ban quản lý chung cư và phường can thiệp vì "tôi ngồi trong nhà canh, Covid mà ngày nào cũng thấy nó leo thang bộ". Có người không khỏi thông cảm "Thôi em ạ, cái nghiệp của mình nó thế".Tôi cảm ơn họ, tôi thấy sự chân thành trong lời họ nói.Rối loạn đã lấy đi khả năng quan sát, khái quát hóa để học hỏi các quy tắc xã hội của người tự kỷ. Những cá nhân mang hội chứng tự kỷ, Asperger hay ADHD, bị coi là vô duyên. Hỏi một đằng họ trả lời một nẻo, hay nói câu nọ xọ câu kia, cắt lời người khác thiếu tế nhị. Ánh mắt, tay chân lóng ngóng, họ đến quá gần khiến người khác bất an. Ngay cha mẹ cũng không hiểu vì sao con mình hay phản ứng quá kỳ quặc hay quá nhạy cảm.20/3 là "Ngày Quốc tế hạnh phúc", khiến tôi tự hỏi, rằng điều gì làm nên một cộng đồng hạnh phúc. Vì sao cần cộng đồng hạnh phúc? Bởi trong đó có phần của tôi và bạn.Hạnh phúc là trạng thái mong manh và cần sự tương giao lành mạnh giữa người với người. Nó mong manh từ trong mỗi cá nhân. Có khi nào, bạn tự ti với chính mình? Mình có khi nào vô tâm phụ lòng người khác, mình không thể sửa sai hay làm ai cảm thấy khá hơn, mình buộc phải nợ lòng tốt của người vì phải bỏ cái này xuống để cầm cái kia lên... Có lần nào, bạn nói với kẻ trong gương, chắc chẳng ai ưa mình, tính mình khó chịu, lại béo quá, ăn nói chẳng thông minh như người ta, mình trồng cây hành mà nó cũng chết.Nhưng ta cũng có thể hạnh phúc bằng những điều nhỏ nhặt. Trên hành trình của những cha mẹ có con chậm tiến chúng tôi còn rất nhiều người tốt. Một bác xe ôm nhẫn nại khi cháu chỉ đường sai, một cô giáo luôn nói lời khích lệ, một người dưng đưa con tôi về tận nhà. Những đồng nghiệp sẵn sàng chia sẻ. Họ cho tôi thấy, cuộc sống là để biết ơn.Năm ngoái, khi bàn về chính sách cho những nhóm yếu thế nhất, một đại biểu Quốc hội cho rằng, chúng ta có truyền thống tốt đẹp, mọi người sẽ tự giúp nhau, chỉ cần làm mọi cách để có GDP cao, kết quả của tăng trưởng sẽ nhỏ giọt xuống những người ở tầng thấp nhất. Đất nước giàu lên, mọi thứ đều tốt hơn, mọi người sẽ đều vui.Nhưng tôi không nghĩ thế. Bất kể tăng trưởng cao hay thấp, xã hội chỉ không thất bại nếu người càng yếu càng được bảo vệ nhiều nhất.Tôi đã gặp nhiều bác sĩ tâm thần và tâm lý trước khi gặp được bác sĩ nghèo nhất trong số đó để nhờ ông kê thuốc cho con. Ông có lẽ là vị bác sĩ già duy nhất ở thành phố này thường đi xe máy hàng chục km ngoài giờ làm việc đến tận nhà khám hay đưa thuốc cho bệnh nhân mà không lấy tiền, chỉ vì "người ta khó quá mà mình không bỏ họ được". Ông đã dạy tôi nhiều, rằng tôi nên hạnh phúc khi ít ra con tôi vẫn còn lòng trắc ẩn, và còn tốt chán khi chúng ta vẫn có mái nhà trên đầu và cái giường để ngả lưng."Nếu con không học bài, mẹ sẽ biến thành chim bay đi", có lần, con tôi ngước lên có phần vui thích: "Làm gì để mẹ biến thành chim hả mẹ?".Đó là điển tích trong "Tích Chu". Khi một người bỏ nhân gian, tôi hay giải thích với cháu rằng người đó đã biến thành chim bay đi.Có đôi khi, rời xa những cơn sóng hỗn loạn, con tôi bảo: "Con muốn làm người bình thường". Giọng cậu chân thành hơn lúc nào: "Mẹ đừng biến thành chim bay đi nhé". Tất nhiên, đó là điều cuối cùng tôi muốn làm trong cuộc đời này.Trước khi có con, tôi không hề biết "làm người bình thường" lại là một điều ước. Tôi không hình dung hết những trục trặc của một người không giống số đông. "Bình thường" là không phải chạy khắp thành phố để tìm ra một trường ở đó ông hay bà hiệu trưởng có lòng trắc ẩn, là không phải giải thích đi lại với nhiều người rằng người chậm phát triển là khuyết tật bẩm sinh khi họ dí vào tay một địa chỉ "thằng ấy tự kỷ nặng mà đến chữa bác B, giờ đi học bình thường rồi", không phải giở hết luật hay quy định ra chứng minh với một cán bộ rằng chậm phát triển là khuyết tật.Ngày Hạnh phúc để nghĩ về một điều kiện cơ bản của hạnh phúc là sự sẵn sàng đón nhận những người "kỳ dị" quanh ta với cái tâm không phán xét, cũng để duy trì những tương tác lành mạnh giữa mình với mọi người. Tôi tin đó là thái độ sống đem đến cho ta hạnh phúc.Một cộng đồng không thất bại là khi xây dựng được văn hóa độ lượng, nơi các cá thể cảm thấy thoải mái chấp nhận nhau, người khác biệt được như chính họ là, miễn không xâm phạm lợi ích của ai. Đó là khi bên cạnh GDP, một đất nước cần thêm "Admission love quotient" - chỉ số chấp nhận và yêu thương.Hồng Phúc Tôi cũng đồng cảnh ngộ với chị, đôi khi lời nói bên ngoài như '' không chịu chạy chữa để thằng bé như thế'', rồi ''con người này đi chữa bác sĩ này nên khỏi rồi'', rồi họ hiểu trẻ bị tự kỷ là do bố mẹ bỏ mặc lúc nhỏ nên sinh ra như thế. Tôi đã nghe nhiều Phật Pháp và vượt qua tất cả, đối với tôi chỉ cần con khoẻ mạnh, ít nghịch phá hơn và luôn tươi cười đã là hạnh phúc. Xã hội nên phổ biến nhiều kiến thức về bệnh tự kỷ, đặc biệt giải oan cho những ông bố bà mẹ, con tự kỷ không phải lỗi của họ, họ không nuôi được con thành thiên tài để được ca ngợi nhưng họ là những chiến sĩ kiên trì nhất, luôn đồng hành cùng con vượt qua các chặng đường, chứ không phải tội đồ của con như miệng đời quy kết. Cảm ơn tác giả về bài viết nhiều ý nghĩa. Con của chị là một cậu bé đáng yêu, ngọt ngào. Chúc chị và con thật nhiều Hạnh Phúc. Đôi khi muốn con bình thường là điều xa xỉ đối với cả tôi, bạn và những cha mẹ có con như chúng ta. Nhưng thôi, chả việc gì phải làm chim mà bay đi cả. Ván bài đã chia, tốt xấu thì cũng đã cầm trên tay rồi, đâu thể chia lại, cứ chơi một ván thật hay. Điều này phụ thuộc hoàn toàn vào chúng ta. Mình xúc động với tấm lòng của 1 người mẹ có 1 đứa bé đặc biệt và sự lan tỏa sự yêu thương mà chị muốn nhắn nhủ đến mọi người. Đâu đó, chính chúng ta chưa đủ yêu thương cảm thông với số phận khác biệt và tình thương ấy nhiều khi chưa đủ để chấp nhận sự khác biệt ấy trong cuộc sống. Chia sẻ của chị rất sâu sắc. Thực ra trong Phật giáo, tu hành đắc đạo là để về lại làm được thành người bình thường, thấy mọi việc như nó là, chấp nhận người khác như họ là, không còn mộng mị mất hút trong những cảnh giới, quy định, tưởng tượng, lo lắng, tính toán của riêng mình.. mà nhìn thấy được thực tế.Một xã hội hạnh phúc là nơi ai cũng bình thường được như vậy, khi bình thường như thế, thì tương giao dựa trên thực tế của mỗi người chứ không phải dựa trên kỳ vọng và áp lực. Chúc chị và bé luôn hạnh phúc, may mắn nhé! Cách đây gần 2 năm, e đưa phụ huynh và HS đến thi tuyển vào lớp 1 ở 1 trường tư khá có tiếng ở HN. Cháu tự kỉ nhưng trí tuệ và hành vi khá bình thường, trả lời đc hầu hết các câu hỏi mà ng ta đưa ra. Nhưng khi cô Hiệu phó biết cháu là trẻ tự kỉ, họ dừng ngay phỏng vấn, ko cho cháu thi tiếp phần năng lực. Họ nói với nhau, trước mặt phụ huynh là Nó biết gì đâu mà làm. Nghe câu đó phụ huynh e khóc luôn, còn e uất ức đến độ bật lại. Rất may sau đó, con lại thi đỗ vào một trường tư khác gần nhà với điểm khá cao.Lời nói của cô Hiệu phó ám ảnh e mãi đến bây giờ. E luôn tự hỏi, con đường nào cho HS của e, cho gia đình của các con. Các con đã thiệt thòi lắm rồi, gia đình các con cũng mệt mỏi lắm. Vì vậy xin hãy chia sẻ, bao dung và giúp đỡ các con, giúp đỡ các gia đình của các con. Tôi cũng có những người bạn khổ tâm và vất vả vì có con mắc bệnh tự kỷ như nhà báo Hồng Phúc. Mỗi cháu tánh nết có một tật khác nhau, nên mỗi cha mẹ khổ một cách . Nhiều người khổ quá, thương con quá, không dám sinh con thêm nữa ! Cuộc sống của họ không thể bình thường, hạnh phúc như bao cặp vợ chồng khác. Hoặc chỉ cảm nhận hạnh phúc là hai vợ chồng cùng biết chung tay lo cho con.Tôi trân trọng những bài viết của nhà báo Hồng Phúc bao nhiêu, thì tôi lại thấy khâm phục, mến nể Hồng Phúc nhiều hơn trong sự vất vả vì con. Cầu mong y khoa sớm tìm ra cách trị liệu cho các cháu, để những người cha, người mẹ có con tự kỹ đỡ vất vả. Nơi nào có tình yêu, nơi đó có hạnh phúc. Trên đời có biết bao vị: chua cay mặn ngọt... chỉ có vị tha là khó tìm nhất Em chúc chị và con thật nhiều niềm vui trong cuộc sống. Em rất thích các bài chia sẻ của chị trên Góc nhìn này và cả cuốn sách: "Yêu Hà Nội, thích Sài Gòn". "Một cộng đồng không thất bại là khi xây dựng được văn hóa độ lượng" Có lẽ rất khó để chúng ta xây dựng được một xã hội như thế. Bản tính con người vẫn là tham và lười vì thế ít khi họ độ lượng và bao dung với người khác.Chúc Chị luôn bình an Bài viết của tác giả hay. Với riêng cá nhân tôi cảm nhận được một thông điệp mà một xã hội chúng ta cần có. Đó là tính "mở" trong cách đánh giá sự khác biệt của mỗi cá nhân. Chúng ta thường có cái nhìn thiếu thiện cảm với những người có vẻ gì đó "khác biệt", "khác người". Nhưng một xã hội văn minh thì chính những sự khác biệt không giống số đông mới chính là cái hay, cái muôn màu, tạo nên vẻ đẹp đa sắc thái của cuộc sống. Có như vậy thì những cá nhân có vẻ ngoài khác biệt mới được mới có thể tỏa sáng hết tài năng, được sử dụng và phát triển. Ví dụ như những nhà vật lý học, bác học ngồi trên xe lăn trông như người "thiểu năng" mà lại phát minh ra hố đen trong vũ trụ. Người không chân tay như Nick Vujicic lại là người truyền cảm hứng về nghị lực phi thường của con người mà nhiều người đủ tứ chi lại chưa làm được. Vì vậy thông điệp là hãy tôn trọng và có cách nhìn thiện cảm với những gì khác biệt, không giống với số đông. Đó cũng là cách nhìn bình đẳng, trăm hoa đua nở trong một xã hội văn minh. Yêu cả hai mẹ con và những người mẹ khác. Mong ước một một cuộc sống hạnh phúc, con người sống yêu thương nhau. Yêu chị! Những điều tốt đẹp luôn ở bên chị vì bản thân chị đã là một điều tuyệt vời rồi ạ!