Tiếng Anh phiên bản lỗi Ông phê bình: "Sao Jesse viết xấu thế? Thầy nghĩ những người vẽ đẹp như Jesse thì viết chữ phải đẹp chứ". "Con không vẽ đẹp đâu", tôi nói giọng buồn. "Đâu có! Sao con nói vậy?" - "Bởi vì con viết chữ xấu". Cả lớp cười vang. Tôi thực sự rất vui vì điều đó, bởi tôi ghét giáo viên này. Đây là lớp mỹ thuật cuối cùng mà tôi từng tham gia mặc dù có năng khiếu nhất trong lớp.Theo quan điểm của tôi tại thời điểm đó, người đàn ông này không thích hợp để trở thành giáo viên mỹ thuật. Ông thậm chí không thể vẽ và cho tôi quá nhiều bài tập về nhà - tất cả bài tập yêu cầu viết ra ý kiến của tôi về những nghệ sĩ ít người biết đến. Tôi không quan tâm đến các nghệ sĩ, tôi muốn học cách vẽ tốt hơn, cách phác họa các nhân vật trong truyện tranh.Trong trang trại nơi tôi ở, đi học về, tôi và em trai phải lau nhà, rửa bát, dọn chuồng và cho hơn 40 con ngựa ăn. Hoàn thành tất cả công việc rồi chuẩn bị bữa tối, chúng tôi phải mất vài giờ, sau đó tôi đã kiệt sức để làm bài tập về nhà.Hết năm học, thầy giáo mỹ thuật đã cho tôi điểm đậu 50%. Tôi nghĩ ông ấy làm vậy bởi tôi thực sự có năng khiếu nghệ thuật. Thật trùng hợp, năm đó tôi và nhiều học sinh khác đạt 50% điểm đậu vào lớp tiếng Pháp, dù đã học tiếng Pháp mười năm. Ngay cả sau mười năm, tất cả những gì tôi có thể nói bằng tiếng Pháp là "Je ne pas Francais" (nôm na: Tôi không biết tiếng Pháp).Có vẻ như giáo dục nhiều nơi trên thế giới đã dựa trên mô hình đơn giản này. Một hệ thống giáo dục được thiết kế cách đây 100 năm cho thời đại công nghiệp, và không liên quan gì đến thời đại mới của Internet, không cập nhật. Đây cũng là lý do tôi không ngạc nhiên khi đọc được tin kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 của Việt Nam, ngoại ngữ trở thành môn có nhiều điểm liệt nhất. Xét riêng tiếng Anh, mức điểm nhiều thí sinh đạt nhất là 3,4, trở thành phổ điểm xấu nhất trong 9 môn thi tốt nghiệp.Nếu giáo dục không vui vẻ, nó sẽ không vào đầu được. Tôi cho rằng mọi người đã hoàn toàn sai khi nghĩ rằng giáo dục là công việc khó khăn, bởi ta có thể làm cho nó trở nên vui vẻ. Ở Nhật Bản, tôi đã học cách dạy Tiếng Anh khiến học sinh có thể tập trung, vui vẻ và ghi nhớ kiến thức. Đó là gắn nó với hormone dopamine. Chuyên gia Andrew Huberman đã kết luận, dopamine là "hormon học", có chức năng vừa là chất truyền dẫn thần kinh, đồng thời ghi những dấu ấn quan trọng lên não và cơ thể. Dopamine trong văn hóa đại chúng thường được xem là hóa chất chính của hạnh phúc và trong học thuật, nó làm tăng hiệu lực để đạt được kết quả. Việc tham gia vào các loại phần thưởng khi học sẽ làm tăng mức độ dopamine trong não. Người Nhật biết điều này. Họ đã huấn luyện cho tôi nhiều cách thú vị trước khi lớp học bắt đầu, bất cứ điều gì miễn là nó vui. Sau đó tôi sẽ chú ý xem học sinh có hứng thú hay không. Nếu không, thường là khoảng mười phút đối với học sinh nhỏ tuổi, tôi phải thay đổi hoạt động sao cho thu hút chúng.Sau thời gian sống và làm việc tại Nhật Bản, tôi đến Việt Nam và thử phương pháp này khi được mời dạy tại một trường cấp ba ở quận tư, TP HCM. Ban đầu, tôi cố gắng lôi cuốn, làm cho tiết học vui nhất có thể khi dạy phát âm. Nhưng không lâu sau nó trở nên bất khả thi vì sách giáo khoa cơ bản quá nhàm chán. Tệ hơn nữa, tôi không thể giữ kỷ luật trong lớp, một lớp học với 60 học sinh và hầu như không hiểu được tiếng Anh. Cả giáo viên trợ giảng người Việt cũng hầu như không nói được tiếng Anh và không giữ được kỷ luật trong lớp. Tôi khá bức xúc và đã báo cáo việc này với trưởng bộ môn tiếng Anh.Họ đã sa thải giáo viên đó. Tôi hơi sốc nhưng cũng tự an ủi mình, rằng làm sao học sinh có thể học tiếng Anh nếu giáo viên không nói được tiếng Anh. Tại phòng giáo viên, hai người đến gần tôi và nói: "Tại sao bạn có thể làm như vậy, cô ấy có thể cải thiện tiếng Anh sau, còn bây giờ cô ấy bị mất việc". Tôi không nói gì. Sau này, tôi đã nghĩ nhiều về nó. Cách đây vài năm, mẹ từ Canada sang Việt Nam thăm tôi. Những hàng xóm thân thiện mà tôi nghĩ họ nói tiếng Anh khá tốt đã hỏi thăm mẹ tôi bằng những câu đơn giản như "How are you?", song mẹ đã thực sự bối rối vì không hiểu họ đang nói gì.Từ đó tôi nhận ra rằng, sau một thời gian sống tại Việt Nam, tôi đã quen với "cách người Việt nói tiếng Anh". Thật không may cho tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Việt quá khác nhau về ngữ âm. Để Tiếng Anh thấm tốt vào người học đòi hỏi kiểu học tập lặp đi lặp lại với những trò chơi vui nhộn. Có lẽ nếu giáo viên được đào tạo tốt hơn, được giáo dục sáng tạo hơn, họ sẽ làm tốt hơn công việc của mình. Có sáu mươi học sinh trong lớp học cấp ba đó, và nếu không có sự thay đổi nào, họ sẽ lớn lên với một phiên bản tiếng Anh hỏng. Một giáo viên nói chuyện với sáu mươi học sinh sẽ không bao giờ hữu ích cho việc học ngoại ngữ. Và rốt cục, 12 năm đèn sách sẽ chỉ như "mười năm lãng phí thời gian học tiếng Pháp" như bản thân tôi.Sau khi làm việc trong một công ty thương mại không hợp ý tôi - đạo đức kinh doanh của nhiều công ty Trung Quốc và Ấn Độ không phù hợp với đạo đức nghề nghiệp của tôi - tôi đã làm việc tại một trung tâm tiếng Anh ở Hà Nội. Tôi không thích triết lý giáo dục của họ, tôi ghét sách giáo khoa của họ. Vì vậy, tôi đã yêu cầu học viên giữ bí mật và chúng tôi đã cùng nhau thiết kế cách học của riêng mình."Bạn muốn dùng Tiếng Anh làm gì?", tôi hỏi các học viên. Họ bắt đầu tuôn ra: tôi muốn hát các bài hát tiếng Anh; tôi muốn phát biểu tốt bằng Tiếng Anh; tôi muốn kể chuyện cười; tôi muốn viết hay bằng Tiếng Anh... "Tốt rồi", tôi nói, "hãy làm điều đó hàng tuần, nhưng làm tốt nhất có thể và tôi sẽ chỉ cho bạn cách thực hiện".Nếu thầy giáo mỹ thuật năm xưa đã hỏi khi tôi học lớp 9, rằng em muốn học như thế nào, có lẽ bây giờ tôi đã là một nghệ sĩ.Jesse Peterson(Nguyên tác Tiếng Việt) Dạ đúng rồi, băn khoăn của anh cũng là băn khoăn của nhiều người hiểu về thực trạng việc nói Tiếng Anh ở Việt Nam. Ở 1 đất nước mà hầu hết các giáo viên đều phát âm sai Tiếng Anh thì không có cách nào hàng chục triệu học sinh có thể phát âm đúng được, khi các em lần đầu được tiếp xúc với ngôn ngữ này. Và việc phát âm sai này lặp đi lặp lại từ năm này qua năm khác, từ thế hệ này qua thế hệ khác, giờ thì gần như cả đất nước nói Tiếng Anh sai rồi. Chỉ có ai sau khi tốt nghiệp Phổ thông nếu học thêm hoặc chuyên sâu về Tiếng Anh thì mới nhận ra bao năm mình đã học và được dạy phát âm sai cách và tự học lại đúng đắn.Hi vọng các cơ quan giáo dục sẽ sớm nhận ra thực trạng này mà thay đổi cách đào tạo, giảng dạy để các thế hệ tương lai của Việt Nam không còn gặp lỗi căn bản này nữa. Nói Tiếng Anh tốt sẽ giúp các em mở mang nhiều kiến thức bổ ích trên Thế giới, có thêm nhiều cơ hội về học vấn, sự nghiệp ở nước ngoài, giúp các thế hệ tương lai của đất nước hòa nhập và vươn tầm ra Thế giới! Với dung lượng mỗi tuần 2-3 tiết Tiếng Anh và sau khi học học sinh xếp gọn sách vở lên kệ để tuần sau mang đi tiếp thì có mà thánh dạy. Vợ tôi là giáo viên Tiếng Anh THPT, những năm gần đây chịu áp lực không nhỏ về việc nâng cao năng lực, trình độ, nào là chuẩn C1, Ngoại ngữ 2,gần đây lại phải chuẩn bị cho cái gọi là Phổ cập Thạc sỹ với giáo viên phổ thông, rồi liên tục tập huấn, bồi dưỡng...Có thể nói rằng đội ngũ giáo viên dạy Ngoại ngữ THPT tuy chưa hẳn là giỏi nhưng cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu, khác xa với cách đây 10 năm về trước. Nhiều người lạc hậu trong chính cách nhìn nhận về đội ngũ giáo viên hiện nay nhưng vẫn thích đổ lỗi. Cái lỗi là ở cả hệ thống, ở quan niệm đào tạo chứ không phải riêng việc dạy và học Tiếng Anh. Cám ơn tác giả về bài viết này. Sự thật là học tiếng Anh trong hệ thống giáo dục phổ thông suốt hàng chục năm qua vẫn thế. Học sinh nếu không học thêm ở các trung tâm ngoại ngữ thì hầu như không thể sử dụng hoặc giao tiếp bằng tiếng Anh. Chỉ mong người làm giáo dục hoặc thầy cô chịu khó tìm tòi cách dạy khác, siết chặt hơn tiêu chuẩn giáo viên tiếng Anh và quan trọng vẫn là kích thích sự đam mê trong các em học sinh. Ông sếp Tổng giám đốc người nước ngoài ngày xưa của tôi, khi được hỏi nếu phải chọn giữa một người giỏi giao tiếp (tiếng anh) nhưng khả năng làm việc trung bình và một người không giỏi tiếng Anh dù làm việc xuất sắc, thì ông chọn ai? Ông nói đáng tiếc, tôi phải chọn người giỏi tiếng Anh. Tiếng Anh giúp cải thiện thu nhập, cơ hội việc làm, sự hiểu biết và kho tàng văn hoá của khoảng một nửa nền văn minh trên thế giới, hãy xem trọng việc học và dạy tiếng Anh! Bài hay lắm Jesse. Học theo cách mình thích thì việc tiếp thu sẽ khá thoải mái và nhanh tiến bộ. Lứa 7x như tôi muốn giỏi tiếng Anh thì đa phần là tự học theo cách của mình, như nghe và hát những bài hit của Abba, Carpenters, Michael Learns to Rock... hay xem phim. Sau này lớn tuổi hơn thì có truyền hình cáp xem National Geographic, Discovery. Đồng ý với bạn. Để học tốt được ngoại ngữ, ngoài năng khiếu ra thì môi trường là cực kỳ quan trọng. Con tôi từng rất vui vẻ đi học ở một trung tâm Anh ngữ, và dù cháu chẳng biết tí gì về ngữ pháp, nhưng cháu có thể giao tiếp tốt với những người bản xứ - đó có lẽ là thành công về mặt học một ngôn ngữ. Tuy nhiên sau này tôi vẫn phải cho cháu nghỉ học ở đấy để chuyển sang học một giáo viên Việt Nam - dù giáo viên này phát âm y hệt cô giáo của tôi hai mấy năm về trước, lỗi rất nhiều. Lý do tôi vẫn phải cho con tôi theo học giáo viên Việt Nam là vì các cuộc thi ở Việt Nam nếu không biết ngữ pháp thì coi như rớt từ vòng gửi xe, mà giáo viên Việt Nam thì khá là giỏi ngữ pháp. Con tôi học cấp 2 tại 1 trường điểm ở Q3, một hôm về kể cô giáo tiếng Anh dạy "Melon" là "trái dưa", còn "Watermelon" là "nước dưa", "Lemon" là "trái chanh", và "waterlemon" là "nước chanh". Khi học sinh cãi quyết liệt, đưa tự điển ra cô mới đuối lý, nhưng từ đó cô luôn tỏ vẻ khó chịu và hay la mắng cả lớp (cô này cũng là chủ nhiệm lớp).Tôi rất ngạc nhiên nên nhờ con ghi âm lại vài tiết học và thực sự ngã ngửa: 5 tiết học thì 2 tiết cô ngồi chì chiết cả lớp về các vi phạm khiến lớp không đạt danh hiệu thi đua, 3 tiết còn lại dạy tiếng Anh, nhưng sau khi nghe một nửa tiết đầu, tôi đã quyết định sang năm chuyển trường cho con.Không có gì ngạc nhiên khi tiếng Anh của người VN không khả quan, vì vẫn còn đầy những giáo viên tiếng Anh thậm chi dạy trường điểm, lại chỉ có thể đọc bập bõm, và không nói nổi một câu tiếng Anh đơn giản, nhưng lại giấu dốt và hằn học khi bị học sinh "sửa sai". Tôi cũng là 1 giáo viên dạy tiếng Anh cấp 2. Tôi không chủ quan như nhiều giáo viên khác khi dạy các em cách phát âm. Tôi luôn đem theo 1 cặp loa vi tính kèm với laptop. Đến giờ học phát âm là bật máy lên để các em tập học cách phát âm chuẩn của người bản xứ. Thật may mắn cho tôi, khi tôi nhận ra tôi sẽ chẳng học được bao nhiêu từ sách vở tiếng Anh, kể cả chương trình của các trung tâm. Do đó từ con số 0, chả nói được câu nào, tôi đã tự học 100%, không đến bất cứ trung tâm nào. Tôi học từ mạng, từ xem phim, xem đi xem lại 5 lượt cho 1 tập, ngồi xem phim HBO, diễn viên nói câu nào tôi nhại theo câu đó, từ mới, câu cú liên tục ghi ra sổ và đọc đi đọc lại, tra từ điển Anh - Anh, điện thoại đổi về tiếng Anh, máy tính đổi về tiếng Anh, thậm chí đi ATM cũng chọn tiếng Anh, luôn chú trọng phát âm bằng cách nghe voice từ điển và đọc theo mượt nhất có thể....cuối cùng sau vài năm tôi có thể dùng tiếng Anh để làm việc khi đi công tác nước ngoài, đi lại du lịch, giao tiếp với người nước ngoài. Cũng có lần tôi học ôn Toeic để xem thế nào, được hơn 700 điểm. Thôi thì không bằng các bạn trẻ, nhưng với tôi thế là dùng được. Với người giỏi tôi không nói, nhưng bạn nào nghĩ rằng mình không thể học tiếng Anh, hãy nhìn vào trường hợp của tôi. Kì thi PTTH vừa rồi môn tiếng Anh tệ nhất, phổ điểm chính là 3,4 điểm. Đó là chỉ có đọc rồi đánh trắc nghiệm thôi chứ nếu nghe, nói nữa thì không biết kết quả sẽ kém như thế nào. Tôi có khá nhiều sự đồng tình trước ý kiến của anh. Bản thân tôi cũng với 1 số người bạn từ Anh cũng đã mở ra một lớp luyện tiếng Anh cho các bạn trẻ Việt Nam. Và rõ ràng hầu hết các bạn ấy đều không thể phát âm, nói chi là đến những điều khác trong tiếng Anh. Cái vấn đề là bọn trẻ rất sợ, chúng thấy tiếng Anh của chúng không giỏi, thế là chúng gần như không quan tâm ( dù cho việc chúng ở các lớp của tôi là từ khoản tiền không hề nhỏ mà bố mẹ chúng bỏ ra ). Điều này cũng tương tự với các lớp bản ngữ trong trường học chính quy, Khi thực tế 1 lớp học 40 học sinh chỉ có tầm tối đa là 10 học sinh chú tâm vào các giáo viên bản ngữ, số còn lại thì không. Vì cái tư duy nó dở rồi cứ cho dở đi ấy mà tạo ra thực trạng này. Mà thực trạng này bắt đầu từ đâu? Anh nên nhớ các giáo viên Việt Nam từ lứa 30 tuổi trở lên đều không được huấn luyện đúng mực về tiếng Anh, thậm chí là về ngữ pháp cũng không hoàn toản ổn, chưa nói gì đến phát âm. Vì ở lứa tuổi của họ có người Tây nào dạy họ phát âm đâu?Tôi rất biết ơn anh đã tìm ra những cách dạy phong phú hơn đến với học sinh, bởi chúng ta, những người giáo viên thực sự muốn cách tân và chăm lo cho những mầm non ngôn ngữ, mới dễ dàng thay đổi thực trạng hiện tại. Tôi đồng tình với anh về một số vấn đề trong bài viết nhưng qua câu chuyện anh nói về việc anh dạy một lớp với 60 hs và anh đã thất bại trong thời gian ngắn, anh có nghĩ anh là giáo viên thành công hay không? Anh dạy ở trung tâm lớn, lớp rất ít học sinh, gia đình các em phần lớn dư giả, các em rất hiểu biết vì có điều kiện đi chơi, đọc sách, sử dụng máy tính v,v thì đó là môi trường quá lí tưởng cho Anh dạy. Còn thông thường một lớp học là 40 - 60, chỉ có một gv duy nhất, hs với nhiều trình độ khác nhau, điều kiện gia đình khác nhau nữa nên khó trách gv lắm anh à. Anh cũng nói gv dạy vẽ của anh không cho bài tập, không hỏi anh muốn học để làm gì? Anh có nghĩ một lớp 60 người với vọn vẻn 3-4 tiết học có đủ để đáp ứng hết những mong muốn của các em không? Hơn nữa, cho nhiều bài tập thì có người lại nói gây thêm áp lực cho các em. Học ở trung tâm, lúc nào không vui vẻ, phòng máy lạnh, dạy theo kiểu vừa chơi vừa học, chủ yếu chú trọng nghe nói, gv cũng không dám bực mình hay la mắng học sinh đâu anh. Rõ ràng là nếu anh dạy một lớp 60 em mà không từ bỏ và có thể làm những học sinh đó trở nên yêu thích tiếng Anh, thì tôi phải trầm trồ vì anh quá xuất sắc nhưng anh cũng "bỏ của chạy lấy người" sau một thời gian ngắn thì cũng như bao người bình thường khác. Anh quên một điều, anh đào tạo được một học sinh dở thành giỏi, hay truyền cảm hứng được cho học sinh là cốt lỗi, còn dạy trong điều kiện hoàn hảo thì phần lớn gv làm được. Khó à... 01 giáo viên cho 60 học sinh đương nhiên là đỡ tốn kinh phí hơn 01 giáo viên cho 10 học sinh rồi.... Mặc dù mình cũng khá chán nản với việc dạy - học nhưng thực tế nó phũ phàng vậy, muốn tốt hơn thì số tiền đầu tư vô phải cao hơn rất nhiều. Tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Pháp hay bất kể tiếng gì đi nữa, nếu học vì bản thân thấy cần thiết thì sẽ nhanh vào nhanh nhớ. Nên theo tôi ở cấp phổ thông, ngoại ngữ chỉ nên dạy sao cho học sinh có thể giao tiếp thông thường là được, giao tiếp được là sự tự tin tăng cao hòa nhập tốt hơn, không cần quá nặng về ngữ pháp hay viết luận. Cháu nào muốn đi du học thì đã có các chương trình học và thi của nước ngoài. Lên đại học và ra đi làm, ai cần học sâu hơn ví dụ ngoại ngữ chuyên ngành, để đọc sách nghiên cứu v..v.. thì tự đào tạo tiếp hoặc cá nhân phải tự tìm nơi mà học tiếp. Thứ nhất : học giao tiếp tiếng anh để làm gì?Đa số là không để làm gì, thiểu số mình không nhắc đếnChỉ nghe nhạc xem phim thì vẫn có vietsubĐể đối phó là chính, Học lí thuyết để thiThứ hai giáo viên dạy tiếng anh cũng không có được giao tiếp với người nước ngoài nên học kiểu việt hóa tiếng anh rồi đến lượt trò học của cô, kiểu tâm sao thất bảnThứ ba gia đình có điều kiện mới có thể cho con đi học thêm, đi trung tâm tiếng anh, tự học trên youtubeMình ở làng quê và tiếng anh mình học qua bao năm không ứng dụng gì, dễ hiểu khi tiếng anh điểm thấp như vậy, đó là chuyện thường nha Thật xấu hổ, nhưng tôi phải thừa nhận rằng những gì tác giả nói là đúng, và bản thân tôi cũng là một trong số đó. Thời phổ thông và cả đại học tôi đã từng nghĩ rằng tiếng Anh của mình khá tốt vì bản thân tôi cũng rất thích môn học này, kết quả học cũng thuộc dạng khá trong lớp mặt dù tôi học chuyên về kỹ thuật chứ không theo chuyên nghành tiếng Anh. Nhưng sau này tôi mới nhận ra những gì mình được học bao năm nay (nhất là cách phát âm, cách nói tiếng Anh) hầu như là sai lầm, bằng chứng là khi tôi gặp một người bạn quốc tế tại những hội thảo chuyển ngành, họ nói tiếng Anh thì tôi có thể hiểu, nhưng khi tôi nói họ lại chẳng hiểu tôi muốn nói gì, sau đó một thời gian dài tôi đã tự ti, mặt cảm về trình độ tiếng Anh của mình và hiếm khi tự tin giao tiếp với người nước ngoài.