Đếm bài báo, phong giáo sư Tôi ngạc nhiên hỏi trong điều kiện chưa có chương trình nghiên cứu thì làm sao có thể công bố 3-4 bài một năm. "Chiến thuật" của anh là dùng dữ liệu của người khác rồi tổng hợp thành một bài báo dạng meta-analysis (một dạng tổng quan) và báo cáo những ca lâm sàng. Còn công bố ở đâu thì đã có tập san bên Trung Đông sẵn sàng chấp nhận.Chiến lược chạy theo con số bài báo khoa học xuất phát từ quy định của Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước. Theo quy định hiện hành, ứng viên chức danh PGS/GS phải là tác giả chính của ít nhất ba bài báo (PGS) hay năm bài (GS) đã công bố trên các tập san khoa học uy tín. Ngoài số bài báo, quy định còn có những công thức tính điểm mang tính trung bình hóa, gây khó hiểu về cơ sở khoa học đằng sau các công thức đó. Nhìn chung, quy định hiện hành đặt nặng định lượng hơn là siết chặt phẩm chất của các công bố khoa học.Sự lệ thuộc vào con số có thể xem là một sai lầm. Định luật Goodhart phát biểu rằng khi một thước đo trở thành mục tiêu thì thước đo đó không còn ý nghĩa nữa. Con số bài báo khoa học là một thước đo về mức độ hoạt động khoa học, chứ không phản ảnh thành tựu nghiên cứu. Khi con số bài báo trở thành mục tiêu, người ta sẽ tìm mọi cách để đạt được con số mà bỏ qua phần phẩm chất khoa học.Nhưng phẩm chất quan trọng hơn số lượng. Tập san có tầm ảnh hưởng cao chỉ công bố những công trình nghiên cứu có phẩm chất khoa học cao. Do đó, chỉ cần nhìn vào tập san mà ứng viên công bố là người đánh giá có thể biết đẳng cấp của ứng viên. Ứng viên có thể có hàng trăm bài báo khoa học, nhưng nếu chỉ đăng trên các tập san có ảnh hưởng thấp, thì nó chỉ nói lên phẩm chất khoa học tầm thường của ứng viên mà thôi.Đề bạt và bổ nhiệm chức danh là nhằm ghi nhận và phát hiện những nhà khoa học xuất sắc. Nhưng tôi e rằng bộ tiêu chuẩn hiện hành không đạt được mục tiêu đó.Vài năm gần đây, vấn đề công nhận chức danh GS/PGS còn bị sai lệch bởi sự xuất hiện của các tập san rởm (predatory journals). Đây là những trạm internet giả danh tập san khoa học chuyên "xuất bản" những bài báo lừa bịp để lấy tiền. Trên thế giới có hơn 12.000 tập san rởm như thế, và mỗi năm họ công bố hơn 450.000 bài báo hoàn toàn không có giá trị khoa học. Đó là một bãi rác thông tin rất lớn. Rất nhiều nhà khoa học ở các nước đang phát triển là nạn nhân của kỹ nghệ này. Riêng Việt Nam, tôi ước tính có hơn 500 bài trên các tập san rởm trong 10 năm qua.Có không ít hồ sơ ứng viên chức danh GS/PGS liệt kê những bài báo trên tập san rởm. Hiện tượng này đã xuất hiện hơn 5 năm qua nhưng chỉ mới được nêu lên gần đây. Năm 2020, có 37 ứng viên GS/PGS trong ngành y liệt kê nhiều bài báo rởm, nhưng vẫn được công nhận. Năm nay, báo chí cũng nêu một số trường hợp bài báo trên tập san rởm, được hội đồng thông qua. Sự việc có lẽ nói lên năng lực thẩm định của vài hội đồng ngành.Trong nhiều trường hợp, vì áp lực có đủ bài báo, ứng viên lờ đi quy ước về đạo đức công bố (publication ethics) để chọn các tập san rởm.Ngoài ra, sự lệ thuộc vào số lượng bài báo có thể dẫn đến một số vi phạm đạo đức khoa học. Những vi phạm bao gồm trả tiền cho các "tác giả ma" trên mạng soạn bài báo; mua bài báo khoa học từ các công ty chuyên viết mướn; xé lẻ dữ liệu để viết nhiều bài báo khoa học (hiện tượng salami publication). Những loại bài báo khoa học đó không tạo ra kiến thức mới mà chỉ làm nhiễu khoa học. Những vi phạm như thế khá phổ biến ở Trung Quốc và Trung Đông, nhưng đã nhen nhúm ở Việt Nam.Ở các nước phương Tây, ví dụ như Australia, các đại học có hội đồng khoa bảng riêng, và họ không đề ra con số bài báo khoa học như là tiêu chuẩn xét chức danh giáo sư. Các bộ tiêu chuẩn của họ nhấn mạnh đến chất lượng nghiên cứu khoa học, thể hiện qua tập san công bố và tầm ảnh hưởng trong chuyên ngành. Nếu là cấp phó giáo sư, hội đồng kỳ vọng ứng viên có tầm ảnh hưởng cấp quốc gia, còn giáo sư thì tầm ảnh hưởng quốc tế.Những lùm xùm trong thời gian gần đây là cơ hội để chỉnh sửa lại bộ tiêu chuẩn và quy trình công nhận chức danh GS/PGS. Bộ tiêu chuẩn mới nên đặt phẩm chất khoa học là tiêu chuẩn quan trọng số một, và tầm ảnh hưởng hay tác động là tiêu chuẩn quan trọng số hai.Phẩm chất khoa học và tầm ảnh hưởng, chứ không phải số lượng bài báo, làm nên một giáo sư.Nguyễn Văn Tuấn Có tay David tên TèoLàm thơ con cóc bèo nhèo lăng nhăngHáo danh nên thích còm măngNgày nào cũng viết cũng đăng vài bàiVài lần hắn được ngàn likeTrong lòng thầm nghĩ không ai sánh bằngIn card visit khoe rằngChức danh tự sướng là chàng giáo thơXem xong vợ bảo: hồ đồTrình ngang chú Cuội mà mơ chị Hằng. Phải công nhận GS Nguyễn Văn Tuấn có rất nhiều ý kiến đóng góp rất chuẩn xác và thiết thực trong nhiều lĩnh vực cho nước nhà. Chúc ông luôn khỏe để đóng góp nhiều hơn. Tôi cũng làm nghiên cứu ở nước ngoài và thấy rằng tiêu chuẩn đếm số lượng bài báo để phong GS là rất sai lệch vì bài báo có hàng trăm loại. Có rất nhiều bài báo tuy gọi là khoa học nhưng hầu như không có một tí chất lượng nào, họ viết lung tung, xào nấu các kết quả, thậm chí là ngụy tạo kết quả để được đăng tải. Và thay vì cống hiến cho khoa học những bài báo đó được gọi là rác trong khoa học, làm tốn thời gian, nguồn lực của xã hội, và thậm chí gây nhiễu cho những người nghiên cứu đi sau trong việc tìm kiếm thông tin.Việc chúng ta xem GS/PGS như một chức danh trọn đời để ăn lương khiến nhiều người ngụy khoa học, hay có khả năng kém luồn lách để được phong bất chấp đạo đức, vốn là một điều tiên quyết của một người làm khoa học, giảng dạy chân chính. Những bất cập này làm xói mòn đạo đức nghiên cứu, lãng phí nguồn lực cả nhà nước, xã hội và có thể gây nên những hệ lụy lớn cho nền khoa học, giáo dục nước nhà. Bài viết nói đúng thực tế về học hàm học vị PGS/GS ở nước ta , khi chưa ai có bài viết ,hay công trình xuất sắc được tạp chí khoa học thế giới công nhận. Ta đừng để học vị PGS/GS chỉ có GIÁ ở trong nước, còn khi dùng ở nước ngoài, thì giới khoa học lắc đầu nói :"tương đương bằng tốt nghiệp phổ thông " ...! Cám ơn tác giả có bài viết cho xã hội thấy rõ về các ứng viên tiềm năng, trong cách xét duyệt chức danh PGS/GS . Chất lượng và uy tín của việc phong giáo sư làm nên chất lượng và uy tín của nền khoa học Việt Nam. Vậy theo ý anh, lấy gì để làm thước đo phẩm chất khoa học và tầm ảnh hưởng? Ở VN, cho dù có thay đổi đánh giá thì người ta cũng có đủ cách để lách được. Tôi có biết khá nhiều người, dù là PGS/GS và đã có rất nhiều công bố quốc tế là tác giả chính hay tác giả gửi bài, có chỉ số h/i-index khá cao nhưng trình độ chuyên môn thì ối dồi ôi. Anh phản ảnh nội dung này hay. Phong giáo sư/phó giáo sư cho những người không đủ phẩm chất và năng lực, còn nguy hiểm hơn cho họ tiền. Tôi là nông dân không hiểu biết nhiều. Chức danh GS hay PGS không quan trọng bằng các công trình nghiên cứu thực tiễn có lợi cho dân cho nước. Điển hình như GS Võ Tòng Xuân và TSKH Hồ Quang Cua những nghiên cứu của 2 ông đã làm thay da đổi thịt ngành nông nghiệp VN, gạo ST 24-25 nhất nhì vang dội thế giới, nông dân được ấm no. Nông dân chúng tôi xem 2 ông như là ông BỤT giữa đời thường. Dạ bài viết của thầy hay quá. Em đang theo học thạc sĩ tại một trường đại học tự chủ về ngân sách ở Tp.HCM, và mỗi khi làm bài luận thi hết môn thì cũng sưu tập và đếm bài báo. Thảo nào bây giờ những người có học vị cao ngoài xã hội cũng nhiều như lá mùa thu. Tôi đồng ý với ý kiến của GS Tuấn, nhưng chỉ phù hợp với các nước tiên tiến. Với VN nhiều GS trong hội đồng còn yếu về chuyên môn, ko thể đánh giá chính xác chất lượng công trình của ứng viên, do đó cần phải dựa vào tiêu chí các bài báo đăng trên tạp chí quốc tế. Vấn đề hiện nay, theo tôi cần thu hẹp phạm vi các tạp chí công bố (chỉ thừa nhận một số tạp chí rất có uy tín và phù hợp với chuyên ngành của ứng viên), kiên quyết loại bỏ các bài báo đăng trên tạp chí kém uy tín, hoặc tạp chí rởm. Không phải là tất cả nhưng có lẽ nên có quy định cách xem xét, đánh giá và công nhận phong hàm GS, PGS để hàm được phong thực chất và có giá trị hơn. Một số người thiết nghĩ chỉ cố chạy cho bằng được hàm GS, PGS để khoe mẽ và làm bình phong để thăng tiến còn thực tế thì chả có đóng góp gì cho ngành (lĩnh vực) mình đang làm cả. Phấn đấu có bằng cấp để tăng lương thôi , cơ chế , qui định hiện nay như vậy mà Bài viết thật hay, phản ánh thực chất "Phẩm chất khoa học và tầm ảnh hưởng, chứ không phải số lượng bài báo, làm nên một giáo sư." Cảm ơn tác giả ! Thiết nghĩ nên trả việc phong tặng GPS, GS, asistant prof về với trường Đại Học để học hàm đúng nghĩa chỉ là chức danh nghề nghiệp cho giảng viên dạy ở ĐH. Chứ với tình hình như hiện này rất nhiều người sau khi có PGS, GS thì lại ko làm nghiên cứu nữa mà chuyển hẳn sang quản lý! Năng lực quản lý như hiện nay bắt buộc phải "định lượng" để đảm bảo sự an toàn thôi GS?