'Hộp diêm' 10 m2 Hôm nào trời nóng quá, bạn tôi xách mấy xô nước tạt lên tường khiến từng mảng vữa bong ra. Bức vách loang lổ vết cũ mới. Chủ nhật, dãy trọ càng ngột ngạt. Hai phòng vệ sinh chung kiêm chỗ tắm giặt luôn quá tải. Để không phải chờ đợi, có người đặt báo thức dậy từ 4h.Ngoài giá thuê rẻ, lý do giữ chúng tôi ở lại đây là bà chủ trọ tốt bụng, sẵn sàng cho nợ tiền phòng nếu người thuê chưa đến kỳ lương. Mỗi lần cống tắc, trần dột, bà sốt sắng gọi thợ sửa ngay. Biết nhà đã cũ nên mỗi lần thu tiền bà đều kèm lời hứa "mai kia sửa sang đàng hoàng".10 năm qua, chúng tôi mấy lần chuyển chỗ ở, dãy trọ cũ cũng đón nhiều người mới nhưng lời hứa "mai kia" của bà vẫn còn nguyên..Bám trụ lại thành phố, người lao động nào cũng mong có chỗ ở đàng hoàng nhưng khả năng tiếp cận nhà ở xã hội với họ gần như bằng không. Nhà ở xã hội, giá 1-1,6 tỷ đồng, là mức vẫn rất cao và số lượng lại rất ít. Theo tính toán của Sở Xây dựng TP HCM, trung bình cứ 5 năm, thành phố đón thêm một triệu người lao động mới. Nhưng sau 15 năm, chỉ có 31 dự án nhà ở xã hội được đưa vào sử dụng, tương ứng 18.800 căn hộ và 16 nhà lưu trú công nhân với khoảng 21.400 chỗ ở tại 11 khu công nghiệp, khu chế xuất.Vậy ai là người cung cấp phần lớn chỗ ở cho người nhập cư? Một khảo sát về nhu cầu nhà ở do Liên đoàn lao động TP HCM thực hiện cuối năm 2020 chỉ ra rằng 90% công nhân ngoại tỉnh đang sống trong các khu nhà trọ do người dân tự đầu tư, tương đương 1,3 triệu người với khoảng 551.000 phòng trọ.Chủ nhà trọ là nhóm đang giữ vai trò chính trong việc giải quyết chỗ ở cho lao động nhập cư của thành phố. Việc này được thực hiện dưới hình thức kinh doanh nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm. Các hộ xây nhà cho thuê hầu như không nhận được sự hỗ trợ đáng kể nào từ phía nhà nước; và do đó, cũng không bị buộc phải có các cam kết đặc biệt trong hoạt động cung cấp dịch vụ của mình. Vì vậy, có những người thuê trọ như chúng tôi, gặp được bà chủ tử tế, nhưng cũng có những người luôn sống trong mối đe dọa "mất chỗ ngả lưng" vì bị chủ trọ dồn ép.Năm 2011, thành phố đưa ra chương trình cho hộ gia đình, cá nhân vay vốn xây mới hoặc sửa chữa nhà trọ để công nhân thuê. Tuy nhiên, theo Quỹ Phát triển nhà ở TP HCM, sau 10 năm, rất ít chủ trọ tiếp cận được nguồn vốn này vì không thể đáp ứng tiêu chí xét duyệt.Bà chủ trọ của tôi nhiều lần thanh minh rất muốn làm mới hai dãy trọ nhưng "chịu chết". Theo hướng dẫn về xây dựng phòng ở, nhà cho thuê do Sở Xây dựng TP HCM ban hành, diện tích phòng trọ không được nhỏ hơn 10 m2, diện tích sử dụng bình quân đầu người phải trên 5 m2, rộng tối thiểu 2,4 m, cao từ 2,7 m... Ngoài ra, còn có các tiêu chí khác đối với ánh sáng, nguồn nước, trang bị vật liệu chống cháy... Đây đều là những yêu cầu cần thiết nhằm đảm bảo an toàn cho người ở trọ. Nhưng vấn đề bất cập là nhiều trong số các yêu cầu này "xa lạ" với thực tế của các khu nhà cho thuê hiện tại, khiến chủ trọ đối diện với bài toán không thể giải nổi, hoặc họ đơn giản là không muốn giải.Ví dụ, để đảm bảo đúng chuẩn, bà chủ trọ của tôi phải đập bỏ toàn bộ phòng cũ rồi xây mới. Muốn vậy bà phải vay. Theo quy định hỗ trợ đối với cho vay để sửa chữa, nâng cấp nhà trọ công nhân: tối đa 70% giá trị hợp đồng thi công giữa chủ đầu tư với đơn vị thi công có tư cách pháp nhân, nhưng không quá 1,5 tỷ đồng. 1,5 tỷ là không thấm tháp vào đâu. Vả lại bà tính, giá các loại phòng đúng chuẩn sau đó sẽ tăng lên 2-3 lần, vượt khả năng chi trả, người lao động sẽ bỏ đi hết. Ở tuổi 50, bà chẳng muốn gánh áp lực trả lãi hàng tháng. Trong khi để thế, vẫn nhiều người thuê.Nhưng đầu năm nay, bà lại nhấp nhổm muốn "sửa sang các phòng cho đàng hoàng", khi nghe tin chính quyền TP HCM dự kiến triển khai gói hỗ trợ 100 tỷ đồng giúp chủ trọ sửa chữa, nâng cấp nhà trọ. Sau khi tìm hiểu về tiêu chí, bà lại lắc đầu vì khó đáp ứng yêu cầu về diện tích, hệ thống điện nước, mật độ xây dựng, cây xanh...Muốn tạo chỗ ở đàng hoàng cho người lao động, không chỉ cần nhiều hơn gói 100 tỷ đồng mà còn cần xem xét lại hệ thống tiêu chí đi kèm, cùng với việc đơn giản hóa thủ tục vay để các chủ trọ dễ tiếp cận. Chụm đầu với các chủ trọ, thể hiện rõ quyết tâm cùng họ giải bài toán về số lượng và chất lượng nhà ở cho người lao động, theo tôi là cách tiếp cận phù hợp hơn việc chỉ "treo" một gói tiền và đặt ra các điều kiện bất khả thi với người thụ hưởng.Ở phía ngược lại, ngoài tiêu chí, những chủ nhà trọ nhận sự hỗ trợ cũng cần có cam kết với chính quyền, ít nhất là với việc giữ giá phòng bình ổn để người lao động gián tiếp được thụ hưởng chính sách.Gói hỗ trợ 100 tỷ đồng là không nhiều so với nhu cầu hơn nửa triệu phòng trọ ở thành phố nhưng nếu không thay đổi cách tiếp cận thì kể cả một nghìn tỷ cũng rất khó giải ngân.Những phòng trọ "hộp diêm" vì thế sẽ vẫn tồn tại mà chẳng có cách gì tháo gỡ.Lê Tuyết Xin lỗi cho tôi nói thẳng, công nhân lao động tay chân mà đòi có nhà ở thành phố là điều không tưởng. Cần quy hoạch đưa hết các nhà máy về các khu công nghiệp ở nông thôn. Sài gòn, Hà Nội không thể chứa hết dân cả nước được. Phải quy hoạch cho cân bằng lại. Nếu muốn ở lại tp thì phải tự lo chỗ ở, tại sao lại đòi hỗ trợ để tạo thêm gánh nặng cho đô thị. Tôi mong giá nhà đô thị đắt nữa để cho dân ko mua nổi giãn bớt về quê, chứ thành phố ngột ngạt quá rồi. Tôi chỉ thắc mắc các ban ngành bên trên có nắm được thu nhập của công nhân hay không mà đưa ra cái giá nhà ở xã hội 1,2 đến 1,5 tỷ đồng. Đây là con số không tưởng với đại đa số công nhân rồi. Phát triển gia cư là một trong những chính sách tối quan trọng - trường hợp phòng trọ tư nhân thì đúng là bát nháo! Nhưng nếu chính phủ đầu tư xây những cao ốc kiểu chung cư và cho thuê thì có lẽ tình trạng này sẽ không nan giải đâu. Ở Nga có những khu nhà tập thể do các hội đoàn phụ nữ thanh niên đầu tư , giúp cho người dân an cư thì mới lạc nghiệp được chứ ! VN nên làm như vậy để giúp cho các bạn trẻ mới ra trường , khởi nghiệp Giải pháp lâu dài và có thể phủ rộng được nhiều đối tượng mà không quá đè nặng lên ngân sách đó là xây các khu chung cư xã hội với phòng vừa đủ như 20m2, 30m2 cho công nhân thuê, công chức, viên chức thuê. Việc đưa ra giá nhà xã hội cho công nhân là 1,2 đến 1,4 tỉ thì chưa chắc công nhân đã mua được mà còn đè nặng lên ngân sách. Và các đối tượng lao động khác như công chức, viên chức cực kỳ quan trọng trong bộ máy vận hành đất nước thì không được hỗ trợ hay sao? Bố mẹ bạn mình sống ở Cali đã 70 tuổi nhưng vẫn thuê nhà dù họ có đủ tài chính để mua nhà riêng. Mình thấy như vậy cũng ok có sao đâu, sao phải sở hữu nhà cửa chỉ để thỏa mãn tâm lý an cư?Khác biệt là 2 bác thuê nhà từ các công ty quản lý, nên tiêu chuẩn, hồ sơ thuê, tiền bạc, dịch vụ đi kèm rõ ràng, và hoạt động này cũng được quản lý theo pháp luật. Các công ty còn kiểm tra nhân thân người thuê để đảm bảo an ninh khu vực. Còn ở Việt Nam mình thấy bát nháo và không được kiểm soát. Nếu có thể có doanh nghiệp tham gia phân khúc này thì tốt quá Gọi là nhà ở xã hội, nhà ở dành cho công nhân người thu nhập thấp mà giá sơ cấp đã là tiền tỷ thì gia đình công nhân nào mua nổi. Gồng sức ra vay để mua thì cả đời còn lại đi làm chỉ để trả lãi ngân hàng. Giá nhà đắt do đâu ?Tôi là dân XD 20 năm trong nghề, nếu full nội thất thì chỉ tầm 10tr/m2Nhà ở XH 50m2 = 500 trMuốn có nhà ở XH giá thấp thì theo tôi:- Quy hoạch sẵn đất sạch, cho DN đấu giá vào XD- Cung cấp bản vẽ mẫu (cái này để DN khỏi bị hành khi làm thủ tục) !- Miễn phí toàn bộ các chi phí : GPXD, PCCC, MT ...(nhà nước thành lập bộ phận chuyên trách hỗ trợ luôn càng tốt)- Nộp thuế chuyển mục đích và CP đầu tư hạ tầng theo từng năm (20 năm chẵng hạn)Như vậy người dân chỉ cần 500tr là có nhà, các CP khác trả góp 20 năm Khu công nghiệp nhà máy cần lao động thì họ phải tổ chức bố trí khu ăn ở sinh hoạt cho công nhân, chứ sao dùng tiền thuế của người dân đi giải quyết khó khăn và làm giàu cho họ được. Công nhân bị trả lương thấp nhưng vẫn phải làm vì các khu công nghiệp dồn hết về quanh thành phố lớn trong khi ở tỉnh thì ko có việc làm, cái này phải xem lại chính sách thu hút đầu tư và phát triển khu công nghiệp. 1-1.6 tỷ nghe có vẻ ko cao nhưng vẫn là cái giá mà công nhân ko thể mua được còn người đầu cơ thì sẽ tranh nhau mua nên cái này sẽ là cơ sở cho lợi ích nhóm mà thôi. Ở việt nam rất nhiều gói hỗ trợ, nghĩ là hỗ trợ nhưng đọc tiêu chí đề ra thì "có mơ cũng ko dc". Vậy tại sao bạn ko về quê. Vừa chăm sóc cho bố mẹ già, ae họ hàng, quỹ đất lại rộng, rẻ... vừa lao động đóng góp cho quê hương 10m2 là bình thường, ở Hồng Kông, Nhật Bản còn có phòng trọ hộp hơn cả diêm 4, 6 m vuông. Yêu cầu XH giá nào thì nhà giá đó. Đó mới là thị trường, không sao cả. Quan trọng là cái nhà nó phải đảm bảo chất lượng sống tối thiểu chứ không thể để con người sống trong cái container giữa trời nắng được. Điều này thì cơ quan chức năng phải vào cuộc, Đơn giản là conteiner thì phải có chống nóng và điều hòa -ví dụ như vậy. Kinh doanh phải đủ điều kiện, không thì không được kinh doanh. Vấn đề xây nhà cho công nhân thuê thì không phải không làm được nhưng các chủ đầu tư đều nợ ngập đầu, lấy đâu ra mà bỏ một cục to rồi thu hàng tháng tới mười mấy năm là bất khả thi vì họ phải bán ngay lấy tiền đầu tư chỗ khác. Chỉ có các chủ đầu tư khu công nghiệp dành đất ra để xây nhà lưu trú cho công nhân thôi vì nó liên quan thiết thực tới việc làm ăn của họ. Công nhân họ đều có nhà cửa đất đai rộng rãi ở quê, chẳng qua thiếu việc làm họ mới phải tha phương thôi. Chỉ nên ưu tiên xây nhà ở xã hội cho công nhân viên chức thu nhập thấp vì họ cũng đâu có hơn gì công nhân. Giải pháp đơn giản cho vấn đề đất ở VN là đánh thuế mạnh vào nhóm đầu cơ, đánh thuế cao vào nhóm kinh doanh vỉa hè, thì giá bất động sản sẽ giảm tụt dốc...Cứ đánh thuế căn hộ (hoặc ô đất) thứ 2 là 5% mỗi năm, 10% căn hộ thứ 3 là chẳng ai giám gom đất đầu cơ...Hộ kinh doanh bán hàng hoặc mở cửa hàng trên mặt đường thì phải chịu thuế mặt bằng giao thông 5% (bất động sản mặt đường)Tiền thuế đất đó đem đi xây nhà ở xã hội thì mọi thứ sẽ đâu vào đó trong vài năm.Còn tiền thuế kinh doanh mặt đường sẽ dành cho việc xây dựng các con đường mới.Cứ thế giá nhà sẽ tụt dốc và đất giảm nhiệt, người thật sự cần nhà sẽ có cơ hội có nhà có đất.Những người tỉnh mua nhà mặt phố cho thuê lại cũng sẽ rụt rè vì giá thuê quá cao, mô hình kinh doanh vỉa hè sẽ phải dịch chuyển về các chợ đầu mối, kinh doanh online... Tôi thấy ven đô các thành phố đều có những dự án KCN 600 ha. Nếu bắt buộc các KCN phải để lại 10% diện tích để xây dựng nhà ở, ví dụ 60ha nghĩa là 600.000 m2, nếu mật độ xây dựng 35% thì được khoảng 200.000 m2, mỗi dãy xây 5 tầng, là được 1tr m2, trừ hành lang còn khoảng 800.000 m2, theo tiêu chuẩn mỗi người 20m2, nghĩa là 1 căn hộ 2 vợ chồng khoảng 40m2, thì được 40 ngàn căn hộ. Với 80 ngàn CN sinh sống. Nếu xây 15 tầng thì được 120 ngàn căn hộ với 200-300 ngàn cư dân. Như bài báo đề cập có 551.000 phòng trọ thì chỉ cần 4-5 khu như này phân bổ ở vùng ven là giải quyết được vấn đề.Giá cả xây dựng loại này chỉ khoảng 6tr/m2, tiền đất tính giá thu hồi chỉ khoảng 1tr/m, lợi nhuận và CP tài chính 2-30% là khoảng 2-3tr nữa, tổng cũng chỉ khoảng 10tr/m. 1 căn hộ 30-60m2 tính ra khoảng 300-600tr/căn, hết sức phù hợp với thu nhập CN và mục tiêu an sinh xã hội. Cần bỏ hết các thủ tục phức tạp để tạo điều kiện XD nhanh chóng, làm hàng loạt chỉ khoảng 2-3 năm là xong thôi.Mật độ như này mà ở vùng ven thì cũng không đông,và quan trọng nó tốt hơn hẳn các hộp diêm 10m.