Ảnh nghi can Trong khi trưởng nhóm điều tra chia sẻ, tôi ngồi xuống một chiếc ghế bỏ trống, cạnh bàn làm việc của một phóng viên nào đó. Trên vách ngăn, cạnh máy tính, có chân dung của một cô gái trẻ. Nó được in trên một tờ rơi, có dòng chữ: “Công lý cho Dannie”.Tôi mở điện thoại ra tìm kiếm. “Dannie” là tên gọi trìu mến của Danielle Locklear, một nữ sinh 15 tuổi, đã mất tích vào ngày 11/3/2014, tức là trước đó 2 năm rưỡi. Cô gái được tìm thấy hơn 20 ngày sau dưới sông, bị bóp cổ đến chết, trong miệng đầy giẻ.Nghi phạm của vụ án, Je'Michael Malloy, bạn trai của Dannie, năm ấy cũng 17 tuổi. Tờ rơi có lẽ đã được in trong lúc phiên tòa xét xử Malloy diễn ra.Tôi nhìn tờ rơi, và nghĩ đến cảm giác của người phóng viên ở chiếc bàn tôi đang ngồi. Trên bàn của người phóng viên ấy, chỉ có chân dung của chính cô, và chân dung của Danielle Locklear. Tờ rơi ấy, vì lý do nào đó, đã ở đó suốt 2 năm rưỡi. Tôi nghĩ nhiều người làm báo sẽ hiểu cảm giác này. Nó là một thứ cảm giác pha lẫn tức giận, bất lực và có cả buồn nản, khi chứng kiến những người khốn cùng phải đi đấu tranh để tội ác được định danh là tội ác.Rồi tôi nghĩ đến cảm giác của gia đình nạn nhân, cha mẹ của Dannie, vừa chứng kiến con gái bước vào trường trung học, bây giờ tìm thấy con dưới sông, và nhận ra nghi phạm là một kẻ thân thuộc.Chắc nhiều người, khi đứng trước những tình huống như vậy, cũng tự hỏi: Nếu nạn nhân của một tội ác là người thân của mình, ta sẽ hành xử ra sao?Tôi đã từng tự hỏi câu đó nhiều lần. Và tôi không thể tỏ ra đạo mạo để nói rằng mình sẽ tha thứ, sẽ trông chờ vào công lý. Tôi không phải là người kiềm chế tốt. Chỉ nghĩ đến các tình huống giả định thôi, tôi đã giận đến run rẩy. Rất có thể, tôi sẽ hành xử mất kiểm soát, sẽ vượt qua pháp luật để trả thù, theo kiểu giang hồ - tôi phải thú nhận rằng mình nghĩ thế.Nền tư pháp nào cũng có sai lầm. Và một sai lầm của tư pháp, thì thường quá sức chịu đựng của một, hay thậm chí nhiều con người. Mong muốn tự đi tìm công lý không phải là điều hiếm gặp, ngay cả ở những nước có nền tư pháp được ca tụng. Điện ảnh Mỹ thường xuyên sản xuất các bộ phim về chủ đề này: những cuộc trả thù cá nhân rất bạo lực, và nó tạo ra một cảm giác thỏa mãn trước bất công, trước sự bất lực của hệ thống quan liêu. Tiêu biểu như là “Law Abiding Citizen”, hay là “Dredd” - bộ phim về các thẩm phán có quyền bắn chết ngay nghi can trên phố mà không qua xét xử. Chúng rất ăn khách.Tư tưởng ấy không chỉ tồn tại phổ biến trong văn hóa đại chúng Mỹ. Không ai quên người dân Philippines đã lựa chọn thế nào trong cuộc chiến chống tội phạm ma túy. Họ ủng hộ ông Duterte, ủng hộ quyền tự tay giết chết nghi can, không qua xét xử.Tôi thú nhận rằng mình có thể sẽ không lựa chọn khác, nếu người thân là nạn nhân.Và bởi thế, tôi luôn thầm kính nể những người mẹ, người cha ở Việt Nam đã nhẫn nại đấu tranh bằng các công cụ pháp luật trước kẻ hại con cái mình, cho dù nỗi đau họ phải chịu đựng lớn biết nhường nào, và nền tư pháp đã nhiều lần gây thất vọng ra sao.Đặc biệt là khi đặt ý chí ấy trong bối cảnh ngày hôm nay, trước muôn vàn những lời kêu gọi, mà trong đó, người kêu gọi tin rằng việc buộc tội một nghi can cụ thể chính là “công lý”: khắp nơi là những tấm ảnh của nghi can các vụ ấu dâm kèm lời buộc tội, và thậm chí là hình ảnh của gia đình, vợ con anh ta. Những niềm tin về “công lý” rất khác nhau. Hãy quay trở lại với câu chuyện của Dannie. Phong trào “Công lý cho Dannie” thu hút hàng vạn người trong cộng đồng tham gia. Kẻ thủ ác sau này bị tuyên một cái án thích đáng. Phong trào vẫn tiếp tục sau phiên tòa, và trở thành một cuộc đấu tranh nâng cao nhận thức về bạo lực giới.Hôm 11/3 mới đây, những người yêu quý Dannie lại tụ tập, kỷ niệm 3 năm ngày mất của em, và thả lên trời những quả bóng bay màu tím. Không ồn ào, không báo chí, chỉ có một video không kèm chú thích đăng trên fanpage “Công lý cho Dannie”.Tôi vào lại fanpage ấy, và bỗng nhiên muốn đi tìm chân dung của kẻ phạm tội. Tôi tìm lại ảnh cũ, với niềm tin rằng sẽ có ảnh của cậu ta được đăng. Logic rất thông thường: đây là trang “đi tìm công lý”, còn đó là kẻ đã giết con họ.Không có một tấm ảnh nào của cậu ta trên trang đó. Không một lời buộc tội. Tìm trên khắp các báo, cũng chỉ có một bức ảnh khi Malloy đã ra tòa.Dường như không một ai, kể cả gia đình khốn khổ của Dannie - khi kẻ giết con họ đang được biện hộ ở tòa – đứng ra công khai buộc tội nghi can. Họ có một phong trào mạnh, họ tức giận, họ tuyệt vọng, nhưng không đi tìm công lý theo cách đó. Đấy là bởi họ tin tưởng vào nền tư pháp, hay đấy là một lựa chọn để có công lý toàn vẹn?Còn chúng ta, phải chăng chúng ta đang đấu tranh bằng việc phơi bày những bức ảnh nghi can, những cuộc sục sạo lật tung quá khứ, các mối quan hệ... với nhân danh "tự tìm công lý"?Đức Hoàng Đức Hoàng ơi, nếu không có FB, ko đưa thông tin, ảnh của nghi phạm lên, mà chỉ để anh A, ông B thì liệu có thu được niềm tin và sự chú ý của dư luận ? liệu sự thật có được đưa ra ngoài ánh sáng ?Tôi ủng hộ việc đưa thông tin nghi phạm lên để mọi người cùng biết. Pháp luật vì "lý do nào đó" không định tội được thì dư luận, xã hội sẽ làm thay. Đó là đất nước họ có một nền Tư pháp tốt, bài bản, minh bạch rõ ràng. Còn chúng ta mọi thứ vẫn chỉ là chung chung, mơ hồ, không minh bạch. Có những điều luật xử thế nào cũng được. Kẻ mạnh được bảo vệ... bằng kẻ mạnh... vì vậy... Như vậy, liệu người dân chúng ta có tin vào đâu ... được đây... Lại một bài viết xuất sắc của anh Đức Hoàng. Tôi khâm phục anh ở việc tự nhìn nhận rằng: Nếu là mình, rất có thể sẽ hành xử mất kiểm soát, nếu nạn nhân là người thân. Tôi cũng thế, có lẽ sẽ không thể nào kềm chế được nếu mình ở trong hoàn cảnh ấy. Nhưng tôi cũng không chia sẻ với những hành vi nhân danh "tự tìm công lý" theo cách mà rất nhiều người đang làm trên các mạng xã hội. Điều đó không công bằng, cho gia đình, người thân của nghi can hay thậm chí là cho chính bản thân họ. Tòa án chưa định tội họ, và chúng ta có quyền thay tòa án làm điều ấy ư?!? Chưa kể, có những kiểu "tự tìm công lý" không kém gì hành vi của nghi can, như việc "mong ước" rằng con cái của nghi can ấu dâm trở thành "nạn nhân" của chính cha/mẹ của chúng. Đấy là lương thiện hay sao, đấy là đấu tranh cho điều đúng khi mong ước một điều tồi tệ không kém sẽ xảy ra cho những người vô tội?? bài viết rất hay và sâu sắc, chỉ tiếc ở việt nam chưa có một nền công lý như mong muốn Nhân danh 'công lý', nhân danh 'cái nghèo', nhân danh 'làm giàu', nhân danh 'đủ thứ' là những thứ mà dân mạng, thậm chí trong thực tế đang dùng để xảo biện cho cái sai của mình...từ công chức cho đến dân thường. Nên cũng chẳng trách tại sao xã hội đang ngày càng bát nháo, trật tự kỷ cương lộn tùng phèo cả lên. Ta có thể suy đoán vô tội, thậm chí bảo vệ danh tính cho một nghi can giết người, nhưng một nghi can ấu dâm thì KHÔNG!Vấn đề không ở đúng sai mà là cân nhắc thiệt hơn để chọn giải pháp tốt nhất, hoặc ít xấu nhất. Không phải để trừng phạt nhưng để bảo vệ.Với tội phạm ấu dâm thì khuynh hướng lặp lại là chắc chắn, và khác với giết người, nạn nhân tiềm năng hiện diện khắp nơi, thêm vào đó, ấu dâm không cần phải giấu xác, việc gây án thì dễ dàng còn bằng chứng thường rất mờ và dễ che giấu. Cuối cùng, giữa một người trưởng thành và MỘT trẻ nhỏ (khả năng tự vệ về tinh thần kém hơn hẳn, tổn thương cũng sâu và lâu hơn) thì ta PHẢI chọn đứa trẻ để bảo vệ. Câu trả lời còn dễ dàng hơn cho trường hợp này: không phải một mà là nhiều.Việc mạt sát thì vô nghĩa lý và không cần thiết, nhưng công bố danh tính nghi can ấu dâm (khi có một số bằng chứng nhất định) trước khi kết tội (thường kéo dài lâu) là chính đáng và cần thiết. Rất thích các bài viết của Nhà báo Đức Hoàng, bài viết của anh luôn mang đầy tính nhân văn, thẳng thắn,nhiều cảm xúc nhưng đầy lý trí. Cảm ơn anh. Nhiều khi rất bực, rất chán với những người bị áp bức, bất công rõ ràng mà vẫn cố chịu đựng, nhưng suy cho cùng thì mình cũng thế chẳng biết làm gì để thay đổi Cảm ơn tác giả, tôi luôn ủng hộ quan điểm này, tôi là một trong số dân văn phòng, và đôi khi tôi cảm thấy mọi người xung quanh bàn luận về một vấn đề là nỗi đau của nhiều người khác một cách thản nhiên. Share và like một cách thiếu suy nghĩ. Xin lỗi vì tôi đã dùng câu cuối mang tính vơ đũa cả nắm. Ngành tư pháp đọc xong bài này chắc nhột lắm nè!^^! Viết lách phải như thế mới không bị kiểm duyệt được chứ! Hay! Bài viết rất hay anh Đức Hoàng à, nhưng cũng phải tùy vào hoàn cảnh nữa ạ (đây cũng có thể là lý lẽ để biện hộ cho một việc không đúng mà tự bản thân tôi cho là đúng - không chắc chắn ), Luật pháp ở đâu cũng có sai sót tuy nhiên sai sót khi ngta đã làm đúng làm hết sức mình, thì xác suất xảy ra sai sót là thấp. Còn trong luật pháp của Đất nước mình , trong khi biết bao nhiêu vụ, thậm chí CA chỉ nhận phong bì rồi cho qua. Thì việc làm của cộng đồng mạng ngày hôm nay cũng là việc tất yếu phải xảy ra. Vì luật pháp thì nghiêm minh, nhưng cơ quan hành pháp của mình không được như của Mỹ cho nên nếu so sánh như thế thì cũng hơi khập khiễng. Cảm ơn nhà báo Đức Hoàng đã nhận định thẳng thắn và khách quan cũng như dám nói lên suy nghĩ thật của mình. Tôi cũng có con nhỏ và nói thật lòng tôi cũng sẽ hành động như nhà báo nếu điều tồi tệ đó xảy ra với con tôi. Sẽ chỉ thêm đau đớn khi gặm nhấm nỗi đau của chính mình,nhất là với nạn nhân và người thân của họ. Khi đó,công lý lớn nhất không những là luật pháp,dư luận,lương tâm mà sự "tha thứ" cũng là hình thức kết án cao nhất với bị can rồi! Đúng. Thời đại Internet này cho phép ai cũng là quan tòa, cũng muốn kết án dù chỉ qua vài câu kích động qua mạng xã hôi. Và việc công khai danh tính của những người "chưa bị buộc tội" này cũng là một tội ác. Nếu họ không có tội , thử tưởng tượng xem họ sẽ cảm thấy xã hội bất công đến mức độ nào. Ở Hàn Quốc mấy năm vừa qua rộ lên một số vụ tố cáo các ngôi sao là tội phạm tình dục, cuối cùng thì đều kết luận là bị vu khống, nhưng sự nghiệp và danh tiếng của họ đã bị hủy hoại mãi mãi, dù người vu khống bị kết án thì cuối cùng người bị hại cũng vẫn "bị hại" mà thôi. "Tự tay trừng phạt nghi can, với nhiều người, là một định nghĩa về công lý." Mong điều đó không bao giờ xảy ra.