Hội chứng ái kỷ Đó là một bác sĩ chuyên khoa chừng 50 tuổi, nhìn họ và tên tôi đoán anh gốc Ả Rập. Trong cái phong cách vội vã, bận rộn, vị bác sĩ mời tôi vào ghế ngồi, câu đầu tiên anh hỏi rằng ai giới thiệu. Tôi nói một người bạn là bác sĩ C khuyên tôi đến gặp anh. Nhíu mày, anh nói "Bác sĩ C đâu phải chuyên khoa tim mạch". Tôi hơi khó chịu và trả lời: "Đúng vậy, chị ấy không phải chuyên khoa tim mạch, nên mới giới thiệu tôi gặp anh". Một cách vô cớ, anh nói bạn tôi không biết gì về chuyên khoa tim mạch. Tôi thầm nghĩ "ủa, sao nói xấu bạn tôi?". Rồi anh cho biết mình là giáo sư ở một nước Trung Đông, tự kết luận bằng câu "I am the best" (Tôi tài giỏi nhất). Anh nói rất tự nhiên, giả định rằng tôi là một bệnh nhân không biết gì về hệ thống khoa bảng trong y khoa.Tôi chú ý anh nói nhanh, và cứ mỗi câu được kết thúc bằng "you understand?" (anh hiểu không) và "OK?" (biết không). Với trải nghiệm hơn 30 năm ở Australia, tôi thừa hiểu câu nói đó là một cách ăn hiếp ngầm nhằm hạ thấp người đối diện rằng họ kém khả năng nói và hiểu mình. Nghe một lần thì cũng chịu đựng được, nhưng nghe đến lần thứ năm thì quả là sự tra tấn và mất thì giờ.Đến khi anh ta muốn tôi cởi áo để khám thì tôi tỏ thái độ dứt khoát. Tôi không đồng ý cho anh đụng vào người và cũng không chấp nhận để anh hỏi thông tin về tiền sử bệnh lý. Anh có vẻ sững sờ trước sự thản nhiên của tôi. Tôi giải thích rằng anh ta đã xúc phạm tôi khi hỏi "understand" và "OK" nhiều lần, đã tỏ ra thiếu tính chuyên nghiệp khi nói về người bạn tôi. Tôi nói rằng cuộc gặp mặt đến đây là chấm dứt.Tôi nghĩ bác sĩ đó mắc hội chứng ái kỷ (narcissism, hay narcissistic personality disorder). Chữ "narcissim" xuất phát từ Narcissus, tên người thợ săn trong thần thoại Hi Lạp, vì quá yêu mình nên suốt ngày soi trên hồ nước để tự ngắm dung nhan. Hội chứng ái kỷ là một rối loạn tâm lý với những đặc điểm nổi bật như phô trương, ích kỷ, tự cảm thấy mình đặc biệt, chăm chút quyền lợi của mình và chỉ của mình. Người ái kỷ thường thể hiện sự tự tin thái quá, tự đánh giá mình quá cao, hám quyền, hám danh, thích được chú ý. Nói cách khác, người ái kỷ đặt nặng "trước và trên", tức là cái gì cũng muốn làm hơn, làm trước người khác chứ không muốn đi cùng người khác.Bất cứ ai trong chúng ta cũng có một chút "liều lượng" của hội chứng này ở một thời điểm nào đó, có khi nó giúp ta đối phó với những tình huống khó khăn - có thể coi là ái kỷ lành mạnh. Nhưng nặng quá thì có thể trở thành bệnh chứng, cần điều trị. Theo kết quả của nhiều nghiên cứu khoa học, có khoảng 6 % dân số ở phương Tây mang hội chứng ái kỷ, khoảng 0,5 đến 1 % trong đó thuộc loại nặng, cần điều trị. Đa số - khoảng 75 % - người mang hội chứng ái kỷ là nam giới. Giới chính khách, khoa học, và nghệ sĩ có tỷ lệ ái kỷ cao hơn người thường.Y khoa được xem là môi trường rất lý tưởng cho sự sinh sôi nẩy nở của hội chứng ái kỷ. Giáo sư Leanne Rowe từng viết một bài về hội chứng này trên tạp chí y khoa của Hiệp hội Y khoa Australia và được nhiều người chia sẻ. Bà cho rằng tình trạng ái kỷ trong y giới ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc sức khoẻ cho bệnh nhân. Các nhà tâm lý học định nghĩa bác sĩ ái kỷ là những người tự xem mình đặc biệt, thông minh, quý phái. Ngay từ thời sinh viên, họ nghĩ mình có điểm cao nên phải là đặc biệt. Khi mới năm thứ 3, 4 họ có quyền được khám bệnh nhân - vốn ở vị thế bất lợi - nên càng thấy mình quan trọng. Khi ra trường, họ càng thấy mình quan trọng hơn vì có thể quyết định sinh mệnh của người khác. Theo thời gian, họ tự thấy mình là số một, là người ra lệnh, không ai hơn họ, không ai có thể cãi lại họ.Dĩ nhiên không phải bác sĩ nào cũng suy nghĩ như vậy. Trong thực tế nhiều sinh viên y khoa và bác sĩ ra trường cũng biết được hạn chế của mình, họ hiểu rõ những gì học được mới là sơ khởi. Tuy nhiên, môi trường và mối quan hệ bất bình đẳng giữa bác sĩ và bệnh nhân thường biến họ thành những kẻ có nguy cơ cao mắc chứng ái kỷ. Do đó, bác sĩ ái kỷ thường có những biểu hiện như phách lối, tự cho mình hay nhất, cảm thấy mình được đặc quyền và đặc lợi, và muốn mình được ưu tiên hơn người khác. Họ thấy mình là những người "bề trên", ban ơn cho bệnh nhân chứ không thấy đó là nhiệm vụ và cung cấp dịch vụ. Họ hay xem thường bệnh nhân như những người dốt về khoa học. Có nhiều bác sĩ lúc nào cũng cảm thấy họ đúng, lúc nào cũng tỏ ra là người ra lệnh và bệnh nhân phải làm theo lệnh, không khi nào muốn bàn lợi và hại với bệnh nhân vì họ giả định rằng bệnh nhân chẳng hiểu gì.Giáo sư Rowe cho rằng bác sĩ có chứng ái kỷ không chỉ làm tổn hại đến mối quan hệ giữa bác sĩ và người bệnh, mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến công việc chăm sóc sức khoẻ. Một nghịch lý, người mắc chứng này tuy bề ngoài thì khoa trương, tự hào, nhưng bên trong lại hay yếu đuối và lúc nào cũng cảm thấy bấp bênh, thiếu an toàn. Họ không bao giờ chấp nhận mình sai, và thường đổ lỗi cho người khác. Trong môi trường y khoa, sai sót trong xét nghiệm, chẩn đoán và điều trị xảy ra tương đối thường xuyên. Chỉ ở Mỹ, mỗi năm có hàng trăm ngàn bệnh nhân chết vì sai sót của giới y khoa, và những sai sót này có thể ngăn ngừa được. Nếu bác sĩ mắc chứng ái kỷ thì càng gây tác hại, không những thế còn làm cho mối quan hệ bác sĩ và bệnh nhân bị gãy đổ, như trường hợp của tôi ở trên.Trong thế giới khoa học hiện đại có nhiều người mang hội chứng ái kỷ. Những nhà khoa học ái kỷ rất thích dùng từ ngữ phức tạp, bí hiểm, làm như chỉ họ mới hiểu được. Họ thậm chí sáng chế ra những từ hào nhoáng như một cách thức để tranh thủ sự ghi nhận của cộng đồng khoa học. Các nhà khoa học ái kỷ hay giới trí thức ái kỷ nói chung thường dùng những màn trình diễn khác lạ để thu hút sự chú ý của công chúng và quyến rũ những nhà khoa học ái kỷ khác, và sự hấp dẫn này có tác dụng phóng đại thành tựu của họ cao hơn thực tế. Do đó, Hội chứng này rất có hại cho khoa học.Đó là chuyện bên trời Tây, nhưng Việt Nam có lẽ cũng không phải một ngoại lệ. Chắc chắn trong y giới và khoa học Việt Nam cũng có những người mang hội chứng này. Những phát biểu theo kiểu "Việt Nam là nhất", "không kém ai", "số một" về một kỹ thuật nào đó có thể bao hàm cả hội chứng ái kỷ. Có bác sĩ, thay vì trả lời thắc mắc của bệnh nhân thì lại hỏi "Chị là bác sĩ hay tôi là bác sĩ?" cũng là biểu hiện của hội chứng ái kỷ. Nhưng chưa ai biết hội chứng này gây tổn hại như thế nào đến nền y tế và người bệnh ở Việt Nam. Bao nhiêu phần trăm sự cố y khoa là do ái kỷ và bao nhiêu là do sai sót không thể tránh khỏi? Câu hỏi này rất cần được nghiên cứu.Nguyễn Văn Tuấn Ái kỷ giờ đã không chỉ dừng ở mức hội chứng, nó đã chuyển hoá thành những đặc điểm gần như bản chất của con người.Chẳng phải khi còn bé, con trẻ đã có xu hướng giành, giữ đồ ăn, đồ chơi cho riêng mình; chúng ghen, tỏ vẻ không thích khi mẹ cưng nựng con trẻ khác hay lăn đùng ra "ăn vạ" và chỉ ngưng khi được đáp ứng đúng ý mình đó ư? Những dấu hiệu đó dần được điều chỉnh & uốn nắn khi con người bắt đầu thiết lập mối tương giao nhiều hơn khi đi học, đi làm, cũng như dung hoà với khế ước, ràng buộc từ xã hội.Nói ái kỷ là "đại dịch" thì hơi quá, nhưng với sự bùng nổ của mạng xã hội, hơn bao giờ hết ta càng nhận ra dạng "bệnh" này trầm kha & phổ biến tới mức nào. Nhẹ nhất là selfie, tiến tới là chụp mình đang ở đâu, ăn món gì, ngồi với ai, thụ hưởng sự xa xỉ gì...? Những khái niệm như "đẳng cấp", "quan trọng" hay sự "dìm hàng" người khác...cũng chỉ biểu thị minh xác hơn hội chứng này mà thôi!Phải chăng vì con người thấy mình quá đỗi nhỏ bé, nên để vượt qua qui luật vùi lấp của thời gian họ mới nhấn mạnh danh vọng, quyền thế, địa vị hay tiền tài đến vậy? Hay là bởi cái Tôi, lòng ham muốn đã thúc đẩy họ? Một câu nói tôi đã nghe đâu đó: "Người không vì mình, trời tru đất diệt". Điều đó không sai, điều cần suy ngẫm hơn là điểm dừng của phạm trù "vì mình" đó ở đâu, chứ thực tế sự vị kỷ, lòng tham và cái Tôi ở con người đã quá ngưỡng giới hạn từ lâu rồi. Làm sao để "Tri túc", là điều mỗi chúng ta phải tự trau dồi, không ngừng trau dồi thôi! Bài viết đúng thực trạng, quá hay. Xã hội ta cũng có rất rất nhiều người như thế. Ở địa phương của tôi, y tế không được phát triển tương xứng với kinh tế xã hội. Bác sĩ rất hạn chế (cả hạn chế về số lượng và y đức), và người dân sợ cái bệnh viện Đa khoa duy nhất của thành phố như sợ ma. Tôi và những bạn đồng lứa hầu như không bao giờ vào bệnh viện đó. Bác sĩ khám qua loa, bệnh nhân hỏi thì trả lời đốp chát ko giải thích. Có bác sĩ còn không kê đơn, không cho bệnh nhân biết mình uống thuốc gì...Nghĩ mà nó chán... Tôi thấy bài viết này rất hay và có ý nghĩa,bởi bản thân tôi cũng là bs cho nên khi nói chuyện với bạn bè cùng học đhyk khi ra trường họ thường huyễn hoặc và tự cho mình là cao siêu và trong thực tế tôi cũng đã gặp 1 vị phó giáo sư khi tiếp xúc bn tự cho mình cái quyền chỉ hỏi bn chứ bn không có quyền hỏi lại và thực sự tôi thấy vị phó gs này kiến thức rất kém. Nhìn vào các comment trên FB, khi bất kỳ ai làm trái ý cũng đều có vô số người tự cho là mình đúng và thản nhiên xúc phạm người khác. Tôi nghĩ là tỷ lệ người ái kỷ trên FB rất cao. Bài viết rất hay, cám ơn tác giả Tôi nghĩ tác giả cũng cần coi lại mình có mắc chứng ái kỷ này không vì khi gặp ông BS Ả rập kia tỏ vẻ coi thường và trên cơ là tác giả phản ứng mạnh lại liền. Tại sao không nghĩ là có tài thì có tật hoặc đại loại như thế ? Chính xác là vậy, ở VN rất nhiều bs chắc bị kiểu này. Đi khám chỉ biết câm nín, nghe 1 chiều. Họ nói như ban phát ân huệ, coi bệnh nhân không biết gì, đặc biệt là bv công. Dạo gần đây khi Việt Nam chữa khỏi cho các bệnh nhân Covid, có 1 cụm từ mà tôi hay nghe các bạn bình luận: nền y tế VN thật siêu việt, y tế VN đã tiệm cận thế giới, chỉ có thể là người VN, chỉ ở VN mới được thế này,.... Tự huyễn hoặc và dùng lời lẽ đao to búa lớn. Rất cảm ơn tác giả! Sau khi đọc xong bài tôi hiểu hơn về hội chứng ái kỷ. Nếu xét trong quá trình sống của mỗi người tôi đều thấy thấp thoáng ít nhiều biểu hiện của bệnh này, cả trong giáo dục và c/s hiện đại thời nay đều có nội dung biết yêu bản thân, mỗi người là cá thể độc đáo khác biệt.... Bệnh nổ có hàm chứa hội chứng ái kỷ ko nhỉ? Không riêng gì trong y khoa đâu, ngành nào cũng có thể loại này, thậm chí trong sinh hoạt, vui chơi cũng có. Yêu mình quá mức, lúc nào cũng cho mình đúng, mình hoàn hảo, nếu có sai là do người khác. Sống cạnh mấy người này mệt lắm Có thể anh bsi kia nói vậy là vì bệnh nhân không hiểu thật, nhiều người bệnh tới họ cứ nghe rồi gật vậy thôi chứ thực ra họ không hiểu đâu, kiểu cho qua chuyện rồi lấy đơn đi mua thuốc ấy, cũng có thể bác nói đúng thật, cái này thì e ko cãi. Còn chuyện ái kỉ ở vn thì khỏi bàn rồi, ngay từ thời cấp 3, các e đã được thầy cô ưu tiên, vuốt ve để đi thi đấu lấy thành tích về cho trường, lên đại học, nhất là y dược, câu cửa miệng các thầy công tác sinh viên là: các em là niềm tự hào của dòng họ, gia đình, hiền tài blah blah. Sau đó các e bước vào trường với tư thế ngẩng cao đầu cho tới ngã sấp mặt vì các thầy dạy chuyên ngành với câu cửa miệng: năm nhất thì biết gì, rồi lại một vòng xoáy trầm cảm, cảm thấy mình vô dụng, có đứa thì ngộ ra rồi cắm cúi lo học, có đứa vẫn mặc áo blouse đi diễu võ dương oai trên fb, tự hào sinh viên y dược và coi thường sinh viên trường khác, tới năm 4 các trường khác ra trường đi làm, nuôi sống bản thân còn sv y vẫn lếch thếch trên bv+ xin tiền bố mẹ, khi đó mới chịu bớt làm màu. Hơn hai mươi năm trước đã nghe cụm từ "chị là bác sĩ hay tôi là bác sĩ" khi một ca siêu âm kiểm tra lại cho con gái tôi, một ca khó trong tim mạch (sau khi thấy có gì đó sai sai, nên vợ tôi giải thích thêm). Không biết có phải là một dạng ái kỷ không? ... Tác giả có một bài rất hay. Có khi phải xem lại mình có bị không. Triết gia Socrates được người đời lúc bấy giờ tán tụng là "Không ai trên mặt đất mà lại thông minh hơn Socrates", ông chỉ đáp lại rằng: "Tôi chỉ biết một điều là tôi chẳng biết gì cả". Tại sao vậy?Theo lẽ thông thường, những người học cao hiểu rộng, đạo cao đức trọng thì lại càng phải là người khiêm tốn. Bởi vì càng học nhiều mới hiểu ra là kiến thức mình học cũng chỉ như hạt cát trong sở học bao la của đất trời này. Có hạ mình như vậy thì mình mới mong muốn học hỏi thêm được nhiều điều mới lạ, nhiều điều hay. Nếu một ly nước đã đầy thì sẽ không thể đổ thêm nước được nữa, nếu một người có cái tôi cao ngút trời cho mình là nhất thì sẽ chẳng bao giờ hoàn thiện được bản thân cả. Đôi điều chia sẻ cùng quý đọc giả và người viết bài.