Nếu không bừng tỉnh Trong lịch sử Nhật Bản, sự kiện này là điểm khởi đầu của công cuộc duy tân tự cường theo chủ trương "thoát Á", "Tây học" để hiện đại hoá nước Nhật.4 chiếc tàu chiến Mỹ và loạt đại bác của chúng đã làm cho người Nhật bừng tỉnh, ngỡ ngàng trước mức độ phát triển của phương Tây và sự lạc hậu, hèn kém của nước Nhật sau 250 năm bài ngoại, gần như chỉ giao thương với người Trung Quốc. Sự ngỡ ngàng của người Nhật trước những thành tựu phát triển của Mỹ và châu Âu còn kéo dài hàng chục năm sau sự kiện đó.Năm 25 tuổi, ở cảng Yakohama, nhà khai sáng Fukuzawa Yukichi lúc bấy giờ nhìn thấy những con tàu biển của Tây đồ sộ, chạy bằng máy hơi nước. Ông ngợp. Tiếp xúc với Tây, Fukuzawa thất vọng, vì: "Họ không hiểu. Nghe họ nói, tôi cũng không hiểu. Nhìn vào hàng chữ trên các bảng quảng cáo, các tờ cáo thị, tôi không đọc được".Không chịu được, người Nhật quyết Tây học. Trong cuốn sách "Nhật Bản duy tân 30 năm" xuất bản năm 1936 tại Sài Gòn, cụ Đào Trinh Nhất mô tả cuộc duy tân của người Nhật: "Từ nhỏ đến lớn, từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới, nào là chính trị, giáo dục, nào là văn hoá, võ bị, nào là công thương, lý tài [ngân hàng], nào là cơ khí, nghệ thuật, cho đến những chuyện y phục tầm thường, tập quán lặt vặt, chẳng sót một vấn đề nào hay phương diện nào mà không hoá xưa theo nay, đổi cũ ra mới".Người Nhật duy tân theo Tây mà rầm rộ cứ như đi trẩy hội, quyết xoá bỏ những thói hư tật xấu, văn hoá hủ bại có nguồn gốc nghìn năm mà không thèm tiếc nuối. Chỉ với 30 năm duy tân thời Minh Trị, Nhật Bản trở thành cường quốc, đuổi kịp, thậm chí còn vượt nhiều nước châu Âu và Mỹ trên một số lĩnh vực công nghiệp.Rồi cụ Đào Trinh Nhất than: "Người [Việt] mình học theo đạo Nho chữ Hán, chỉ trừ ra đọc âm là khác một chút thôi, còn thì bao nhiêu chế độ văn vật của Tàu bày đặt thế nào, mình đều rước lấy và phỏng theo giống y như thế ấy. Từ áo mão phép tắc chốn triều đình, lễ nghĩa luật lệ giữa dân gian, cho đến mọi việc từ chương, khoa cử, tang lễ, phẩm hàm... nhất thiết chuyện gì mình cũng in khuôn, ráp kiểu của Tàu, không sai một mảy. Trải mấy ngàn năm, hễ Tàu vẽ vời thay đổi cái gì, ta đều bắt chước đúng y cái đó, làm như theo đuôi dính gót người Tàu, không khác gì hình với bóng. Khổ nhất là cúi đầu nhắm mắt mà bắt chước cả cái học vấn luân lý của bọn Tống Nho và rước lấy cái độc hại mê mộng khoa cử, khiến cho dân khí hèn yếu, quốc vận suy vi, rồi thì thầy sao trò vậy, dính chùm với nhau một lũ hư hèn chìm đắm như ngày nay. Cao Ly [Triều Tiên] cũng thế, vì họ cũng bắt chước Tàu một cách "chụp hình" như ta". Cụ Đào kêu trời với các thói phong thuỷ, vàng mã, bói toán, cúng sao và các kiểu mê tín dị đoan của người Tàu du nhập vào Việt Nam, mà người Nhật quyết không theo.Sự phát triển vượt trội của châu Âu và Mỹ là ở các lĩnh vực khoa học - kỹ thuật, thể hiện qua phát minh, sáng chế, sản xuất công nghiệp, khai khoáng và chế biến. "Tây học" của Nhật Bản thành công rực rỡ ở tất cả những lĩnh vực này.Việt Nam cũng từng có nhiều cơ hội "Tây học" với người Pháp, người Mỹ, người Nga, nhưng không thu được nhiều kết quả. Đến hiện nay, tất cả những lĩnh vực vừa kể của Việt Nam đều rất yếu, chủ yếu mới ở trình độ lắp ráp, vận hành, sửa chữa máy móc của thiên hạ, chưa phát minh, chế tạo được mặt hàng công nghiệp gì đáng kể, trong khi Nhật Bản đã làm chủ công nghệ vũ khí, máy bay, tàu biển, máy móc công nghiệp và giao thông từ đầu thế kỷ 20, chỉ sau có mấy chục năm Tây học. Việt Nam chưa từng có cuộc duy tân Tây học nào đáng kể và cho đến tận bây giờ, xét trên nhiều phương diện, nước ta giống Tàu nhiều hơn là giống Tây, nhất là về văn hoá, hủ tục. Mà có giống Tàu thì theo tôi cũng chỉ giống được Tàu xưa, không giống được Trung Quốc với nền khoa học và sản xuất công nghiệp phát triển thời nay. Bởi vì sau khi Nhật Bản, Hàn Quốc Tây học thành công, chính Trung Quốc cũng đã Tây học mạnh mẽ và gặt được nhiều thành tựu. Người ta chú trọng nghệ tinh, thực nghiệp, còn Việt Nam thì vẫn nặng nề tư tưởng học để làm quan, "mê mộng khoa cử độc hại".Thực sự, để phát triển mạnh, Việt Nam rất cần một sự bừng tỉnh, cần một phong trào Tây học giống cuộc duy tân 150 năm trước đây của Nhật Bản. Theo tôi, có thể bắt đầu từ việc quy định tiếng Anh là ngoại ngữ bắt buộc ở mọi cấp học từ phổ thông đến đại học, bởi tiếng Anh mà kém thì khó lòng "Tây học" cho tốt được.Lương Hoài Nam NẾU KHÔNG BỪNG TỈNHHãy nhìn các nước quanh mìnhXem họ phát triển văn minh thế nàoMạc Phủ Nhật Bản thời naoCó bốn tàu chiến nã vào hư khôngLàm cho ý nghĩ cuồng ngôngBảo thủ dốt nát phải bồng ra điNgười Nhật đã nghĩ đã suyDuy tân Minh Trị đã vì Phù TangPhố phường cho đến xóm làngĐâu đâu cũng thấy sửa sang lói thềDuy tân thành quả rất mêXếp hạng nước Nhật thuộc về tốp haiNgười dân nước Nhật rất tàiBỏ đi thói cũ ai ai cũng mừngỞ ta lề thói dửng dưng“Mê mộng khoa cử” đã từng in sâuMong sao trong tiếng đàn bầuCung thanh trầm bổng năm châu thích nghiềnThế thì từ tuổi thiếu niênTiếng anh bắt buộc khỏi phiền mai sauTrung Hoa cũng đổi sắc màuCũng Tây du học trước sau vận hànhLàm cho kinh tế lên nhanhViệt Nam ta cố học hành năm châuĐể cho những tiếng đàn bầuCung nào cũng để năm châu nể mìnhCung nào Đại Việt văn minhCung nào công nghệ nước mình đỉnh caoCung nào dân Việt tự hàoKinh tế hùng mạnh ước ao mọi người! Văn hóa VN là văn hóa âm tính khác với Nhật Bản là văn hóa dương tính. Văn hóa dương tính đề cao sự thay đổi trong khi văn hóa âm tính ngại sự thay đổi. Đó là lý do tại sao người Nhật lại có thể duy tân mạnh mẽ đến như vậy, còn VN hầu như từ chối mọi cuộc duy tân. Một ví dụ nhỏ, việc ăn Tết theo dương lịch đã được người Nhật thực hiện cách đây mấy thế kỉ nhằm thể hiện thái độ thoát Trung mạnh mẽ, trong khi người Việt chỉ mới nhắc đến ý tưởng này thôi đã bị ném đá tơi bời, chắc đến mấy thế kỉ sau cũng chưa được. Làm sao mà thoát Trung, Tây học được đây Nếu ô Lương Hoài Nam sang Nhật ông sẽ thấy người Nhật rất dở Anh Văn. Cái hay cuả họ là tính thật thà, siêng năng và cầu tiến. Họ không làm dối, làm giả và báo cáo láo mhư mình. Mấy bác cán bộ cũng đi Tây để học đó chứ, nhưng học thì ít mà du lịch thì nhiều Cám ơn Tác giả Lương Hoài Nam. Thật sự những điều tác giả đem lại mong được nhiều bạn trẻ đọc hơn nữa để góp phần thay đổi mình và thay đổi đất nước. Bài viết quá hay, quá sâu sắc. Đọc xong thấy mình có trách nhiệm trong đó. Chắc chắn tối nay sẽ đọc cho các con nghe bài báo này và cùng nhau cảm nhận. Vô cùng cảm ơn tác giả. Và đó, những lễ hội được dán mác truyền thống và dân gian, thói quen nghỉ Tết lê thê mà một trong những lý do thường được nại ra là gắn kết tâm linh, phần nào cũng xuất phát từ ảnh hưởng phương Bắc mà tác giả nhắc tới trong bài viết... Mong lãnh đạo nước nhà bừng tỉnh để có cuộc duy tân Tây học, người dân đã vô cùng bức xúc với sự trì trệ, lạc hậu của xã hội VN. Muốn Tây học trước tiên phải thoát Trung. Điều này ai cũng biết chỉ một vài người không biết Sẽ không bao giờ bừng tỉnh vì nếu thật sự muốn tỉnh thì đã tỉnh từ lâu. Vấn đề nằm ở chỗ người ta không muốn tỉnh thôi còn vì sao không muốn tỉnh thì không nói ra nhưng ai cũng biết . Bài viết của anh Nam rất hay. Thực tế là có nhiều nhóm lợi ích và thế lực đi ngược với lợi ích dân tộc Việt Nam không muốn nhân dân " bừng tỉnh". Cho dù như thế thì đã, đang và sẽ luôn có thêm nhiều người bền bỉ để thức tỉnh nâng cao chính bản thân mình cùng những người xung quanh. Dân tộc Việt nhất định phải tiến về nền văn minh phía trước, vấn đề là phải làm sao để tiến nhanh mà thôi. Hoàn toàn nhất trí với quan điểm của anh Nam. Đây thực sự là thời điểm thích hợp nhất để chúng ta tiến hành thay đổi triệt để tư duy cũng như loại bỏ hoàn toàn những hủ tục nhằm sớm tiếp cận với văn minh phương Tây. Tuy nhiên, tôi thấy cái khó nhất hiện nay ở ta chính là việc "KHÔNG RÕ RÀNG". Từ nền kinh tế với thông tin không nhất quán (ông KHĐT đưa ra một con số về nợ công, ông TC lại đưa ra một con số khác) rồi đến "nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc" (bản sắc văn hóa dân tộc là gì, trong đó bao nhiêu là hủ tục lạc hậu, bao nhiêu là cái đi ngược lại với văn minh nhân loại thì chẳng thấy ai bàn đến)... Vì vậy, muốn duy tân thì trước hết chúng ta phải nhìn lại, đánh giá đúng về bản thân chúng ta, về "cái văn hóa" mà chúng ta đang có liệu có phải là "bản sắc dân tộc"? Muốn thay đổi phải từ thượng tầng, tư tưởng của các nhà lãnh đạo rất quan trọng để chấn hưng đất nước, trí thức trẻ của ta qua tây học về thi công chức chưa đậu làm sao mà áp tư tưởng của họ cho đất nước này được. Bài viết rất hay, thay lời cho tầng lớp cầu tiến.. Mong các lãnh đạo chú tâm.. Đông du, và Tây học ngay thôi.. Hãy thoát khỏi cái bóng NGÀN NĂM Trung Quốc Bài viết hay, cảm ơn tác giả Lương Hoài Nam