Khắc xuất - khắc nhập Nhưng trước sự lo lắng của tôi về nguy cơ mất hẳn môn Lịch sử, anh Jason Picard - một người Mỹ chuyên nghiên cứu về lịch sử Việt Nam - lại đáp gọn lỏn: “Cứ bỏ đi". Rồi anh từ tốn giải thích thêm: Liệu những kiến thức học sinh đang bị nhồi nhét hiện nay đã thực là lịch sử? Vấn đề ở đây không phải là tích hợp hay không tích hợp, bỏ hay giữ. Mà mấu chốt phải là: cách nào khiến học sinh quan tâm đến môn sử hơn trong thực trạng hiện thời (học sinh học vẹt, học đối phó và hầu như không có kiến thức lịch sử). Thay đổi có nhiều cách, tích hợp chỉ là một trong số đó và không có gì đảm bảo rằng đó là cách tối ưu.Quả thực, nếu không trả lời được câu hỏi mấu chốt kia, mọi tranh cãi sẽ trở nên vô bổ.Qua cuộc tranh luận giữa những người muốn tích hợp môn Lịch sử vào bộ môn Công dân với Tổ quốc và những người phản đối việc đó (với lí lẽ gân guốc nhất là làm thế khác gì xoá sổ môn Lịch sử, đồng nghĩa với việc xoá sổ quá khứ, xoá sổ niềm tự hào dân tộc, ý thức văn hoá quốc gia), tôi nhận thấy dường như điều đầu tiên cần phải thay đổi chính là cách nhìn nhận về bộ môn Lịch sử.Lịch sử trước hết phải là một bộ môn khoa học với yêu cầu phản ánh khách quan, chính xác. Học lịch sử là để có những kiến thức cụ thể về những thời đại đã qua. Chính vì vậy, tôi không thấy có gì khả quan trong việc tích hợp Lịch sử vào bộ môn Công dân với Tổ quốc - một bộ môn mới mang tính định hướng rất cao. Tôi cũng không thấy tia hy vọng nào vào công cuộc xây dựng tình yêu lịch sử đối với các bạn học sinh, khi người lớn vẫn cho rằng học sinh phải học sử một cách bắt buộc để bồi đắp tinh thần yêu nước, ý thức dân tộc… Nhưng lạ lùng là cả phía ủng hộ lẫn phía phản đối chủ trương tích hợp môn Lịch sử vào môn Công dân với Tổ quốc đều có những lí lẽ tương tự nhau về mục đích của việc giáo dục lịch sử trong nhà trường. Như thế, rõ ràng việc chúng ta đang bàn cãi bấy lâu nay thực chất chỉ là một tranh cãi về mặt tiểu tiết.Lịch sử là quá khứ đã qua, không thể sửa chữa hay thay đổi được. Tích hợp hay không tích hợp suy cho cùng chỉ là cách thức “khắc xuất - khắc nhập”, không phải là chuyện có thể làm thay đổi bản chất của bộ môn Lịch sử - một trong những ngành khoa học xã hội nhân văn quan trọng hàng đầu. Và khác với truyện Cây tre trăm đốt, những khúc tròn hay méo của lịch sử đều phải được trân trọng chứ không thể chỉ chọn lọc những đoạn, đốt tròn trịa theo ý muốn nào đó rồi "khắc nhập" chúng với nhau.Không tôn trọng bản chất bộ môn, “khắc xuất - khắc nhập” không thể là một câu thần chú cứu vãn được tình hình.Nguyễn Thị Thanh Lưu Bỏ là phải rồi, cái gọi là lịch sử lại không phải là lịch sử. Tôi rất đồng ý với bạn Lưu, học sinh chán môn lịch sử vì "tính "tuyên truyền cao hơn" tính" lịch sử Bạn Lưu đúng khi cho rằng "vấn đề là làm thế nào để học sinh yêu môn Lịch Sử". Thế nhưng không phải chỉ riêng với giới trẻ Việt Nam, rất nhiều thanh thiếu niên các nước khác cũng không mặn mà với môn Lịch Sử. Họ có thể thích khám phá, tìm hiểu một số chuyện quá khứ - nhưng không mấy ai thích phải học các chương trình lịch sử, nhất là khi những kiến thức đó không có gì liên quan đến những nhu cầu, sở thích ngày nay.Khoa học lịch sử là công việc chuyên môn của những người nghiên cứu sử. Những bài viết nghiên cứu về sử luôn có thể tìm được trong các ấn phẩm chuyên ngành mà ai cũng có thể đọc. Chúng ra có thể khuyến khích các học sinh yêu thích môn sử đọc, tìm hiểu những tư liệu này, tranh luận và tự đưa ra những nhận định riêng. Tuy nhiên không thể và không nên coi đó là mục đích của giáo dục phổ thông. Một phần do thực sự không có gì có thể coi là "chính sử". Lịch sử luôn gắn liền với những niềm tin, giá trị và nhận định của những người viết sử trước những sự kiện xảy ra trong quá khứ. Một phần khác do không có cách gì để người viết sử có thể thu lượm được đầy đủ hết các chi tiết liên quan đến sự kiện, ở các khía cạnh khác nhau. Vì thế không có "khoa học lịch sử" theo nghĩa là ở thời nào chúng ra cũng nhìn nhận một sự kiện xảy ra trong quá khứ theo những cách giống nhau. Lịch sử, ở khía cạnh học thuật, là một chuỗi dài những tranh luận, khám phá, bình luận thay đổi theo sự thay đổi của nhận thức. Người bình thường không cần biết những vấn đề đó.Giống như nhiều sản phẩm khác, lịch sử chỉ được quan tâm khi nó có ý nghĩa thực tế, đáp ứng nhu cầu hay mong ước về tương lai của xã hội. Với chính quyền, lịch sử là công cụ để củng cố, khẳng định các giá trị chung cũng như các giá trị được tôn thờ tạo nên bộ khung của chế độ. Giảng dạy lịch sử trong trường học chỉ là một trong những biện pháp nhằm cung cấp cho các công dân nhận thức về những giá trị chung đó. Trong cuộc sống, những lễ hội truyền thống, lễ kỷ niệm, tượng đài, phim truyện, tranh luận, hay phát ngôn của lãnh tụ... đều có thể có những tác dụng to lớn tạo nên nhận thức về các giá trị chung. Vai trò của giáo dục lịch sử phổ thông nằm ở chỗ nó xây dựng, củng cố các giá trị căn thông qua khẳng định các nhận thức về các sự kiện nổi bật trong quá khứ - làm tiền đề để cả xã hội cùng nhìn nhận đánh giá những sự kiện chung theo những ngôn ngữ và cách nhìn thống nhất. Phải nói rằng với mọi quốc gia dân tộc, đây là cách làm duy nhất đảm bảo sự hòa bình ổn định trong xã hội. Xã hội chỉ được gắn kết và vận hành bởi các quy ước. Mọi người dân đều phải biết và công nhận các quy ước chung thì xã hội mới không bị xáo trộn, phá vỡ.Trong quá khứ, chúng ta đã rất thành công trong việc xây dựng giá trị chung thống nhất. Tuy nhiên một số giá trị được tạo ra nhờ sự hủy hoại, cấm đoán các giá trị khác. Trong thời kỳ mở cửa, ngoài củng cố các giá trị cốt lõi, xã hội cần tạo dựng thêm những giá trị mới, phù hợp hơn với hoàn cảnh và nhu cầu. Giống như người đi đường cần có bản đồ, mọi người trong xã hội cần có niềm tin vào những giá trị cốt lõi, vào những nguyên tắc, quy ước rằng: đi theo đó, họ sẽ khắc phục được khó khăn trước mắt và có được những gì mà mình mong mỏi.Người Việt Nam ngày trước đã tạo ra nhiều sản phẩm văn hóa để gắn chặt con người với làng xóm, dòng tộc, đề cao sự hy sinh cho cộng đồng - nhằm tạo ra sức mạnh chung đủ để bảo vệ đất đai, sản xuất, đáp ứng hết nhu cầu vật chất, tình cảm, tâm linh, vượt qua được các khó khăn. Những sản phẩm văn hóa đó được gìn giữ duy trì qua hàng ngàn năm thông qua đời sống văn hóa mà không cần bất cứ nỗ lực tuyên truyền nào, vì chúng phù hợp hoàn cảnh cuộc sống luôn đầy khó khăn biến động của Việt Nam. Tuy nhiên, khi điều kiện sống thay đổi, khi thách thức của đất nước, của cá nhân không chỉ còn là chống ngoại xâm và thiên tai, khi nhu cầu không còn là đủ cái ăn cái mặc -- thì xã hội tự khắc sẽ tự tìm tòi, tự tạo cho mình giá trị văn hóa mới phù hợp hơn.Những điều trên nói lên rằng các cơ quan nhà nước, cơ quan văn hóa, giáo dục cần thận trọng khi can thiệp vào quá trình tự tìm kiếm xây dựng những văn hóa mới của xã hội. Vai trò của các cơ quan nhà nước nên là người quan sát, tạo điều kiện, hỗ trợ xử lý các mâu thuẫn hay các sai phạm nảy sinh - chứ không nên là người hướng dẫn xã hội nên đi theo con đường nào. Đơn giản vì chỉ có xã hội mới có khả năng tạo ra các sản phẩm văn hóa mới đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của xã hội.Dù vậy, các cơ quan nhà nước phải can thiệp tích cực hết mức có thể nhằm bảo vệ các giá trị nền tảng, các quy ước cốt lõi làm nên sự thống nhất và sự ổn định của xã hội - những giá trị đã kết tinh qua lịch sử và chứng tỏ tính hiệu quả của nó trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Quá trình tìm kiếm khẳng định các giá trị mới là quá trình "thử và sai". Nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước là nhìn ra trước các xu hướng tiêu cực, các mâu thuẫn có thể có, điều chỉnh để các quá trình thử và sai không gây các ảnh hưởng quá mức với toàn xã hội.Nhìn lại câu chuyện dạy lịch sử trong trường phổ thông, điều có lẽ nên làm là tập trung vào xây dựng củng cố nhận thức học trò vào một số giá trị cốt lõi của người Việt Nam. Chúng ta nên có rất nhiều sách, tư liệu sử dễ đọc dễ hiểu (bao gồm cả chuyên tranh và phim) nói về lịch sử Việt Nam ở rất nhiều khía cạnh khác nhau và để cho học sinh được toàn quyền lựa chọn việc đọc và hiểu. Các bài học về lịch sử chỉ còn là những bài học về các giá trị cốt lõi. Ví dụ như bài học về tình yêu nước. Hãy để cho học sinh tự tìm hiểu sử, tự đọc, tự viết lại những gì học sinh hiểu về tình yêu nước của người Việt Nam thông qua các câu chuyện lịch sử. Học như vậy sẽ thú vị và có ích hơn rất nhiều. Học sinh được quyền lựa chọn, được phát biểu quan điểm riêng, được tự tìm hiểu. Những nhận thức có được sẽ ngấm vào máu mãi không thể quên.Ngoài tình yêu nước, có thể có thêm bài học về lòng dũng cảm, đức hy sinh vì quyền lợi cộng đồng, vì sự an nguy của dân tộc, về tình mẫu tử, về lòng nhân ái, thậm chí về sự sáng tạo của người Việt trong các điều kiện thiếu thốn. Sử chúng ta đem đến cho học sinh sẽ là toàn bộ những gì chúng ta biết về quá khứ của đất nước, chứ không gói gọn trong vài trang sách giáo khoa. Khi khám phá những gì đất nước, con người Việt Nam đã trải qua, học sinh sẽ có nhận thức tốt hơn về hiện tại cũng như những gì mà họ cần làm trong tương lai. Hàng chục năm qua Ngành Giáo dục đã thay đổi đủ thứ mà bây giờ vẫn chưa xong, chỉ khổ học sinh và phụ huynh. Sao mà giống cái vỉa hè phố tôi vậy, sửa chữa luôn mà hỏng vẫn hoàn hỏng, dân thường xuyên phải đi bộ dưới lòng đường. Ai cũng biết nguyên nhân mà không ai dám thay đổi... Lịch Sử không phải là một thanh gỗ để rồi ai muốn trạm khắc thế nào thì trạm khắc. Lịch Sử cũng không phải là không khí chỉ để hít thở mà không hề nhận biết.Lịch sử như một “thanh gỗ trầm hương” nghìn năm, ẩn mình trong một thân gỗ Gió mục nát chỉ có những người yêu mến và trân trọng mới tìm ra mùi hương thơm cao quý. Ông Địa vẫn bị nhầm với Ông Thần tài. khi tôi đọc lại cuốn sách giáo khoa môn Lịch sử, tôi nghĩ mình đang đọc một cuốn sách vô hồn toàn sự kiện và sự kiện. Lịch sử không chỉ là những sự kiện, trong lịch sử còn có các danh nhân, văn hóa của cả dân tộc thời xa xưa.Lịch sử chán bởi vì học sinh không hứng thú, sách lịch sử toàn viết về sự kiện làm sao học sinh hứng thú cho nổi, giống như là học vẹt, không hiểu sự kiện có ý nghĩa gì.Cách tốt nhất là nên thay đổi cách dạy và học môn Lịch sử. Nên có những buổi ngoại khóa để kể về câu chuyện lịch sử của dân tộc, hay cùng tham gia đóng kịch về các cuộc chiến tranh hay các nhân vật lịch sử Nếu chúng ta coi lịch sử là một cánh cửa mầu nhiệm để giới thiệu Việt Nam với thế giới và mọi người thì có vẻ chúng ta đang “mở hé” hoặc chúng ta không muốn “khách” tới nhà. 7 năm THCS & THPT, tui học sử mà chả hiểu nó nói cái gì. Sau tui toàn tham khảo trên wikipedia, phim tài liệu của Pháp, Mỹ thì mới thấy kiến thức của tui hoàn toàn sai lệchNhững nhân vật, hình ảnh, câu nói của cả hai phe ta & địch đều có giá trị rất cao. Tui thấy bên nào cũng có cái hay và dở. Cái nhìn đó không phiến diện như sách lịch sử VN. Rất hoan nghênh và khâm phục chính kiến của tác giả bài viết ! Vấn đề nên quan tâm lẽ ra không phải là tích hợp hay không, mà nằm ở bản chất môn lịch sử được đưa ra cho mọi người học... Tôi nhất trí với quan điểm của tác giả. Lịch sử phải được phản ánh trung thực, dù có thể là sự thật cay đắng. Chứ nếu chọn lọc thì không phải là lịch sử. Bỏ để cho bộ môn Lịch Sử được đi vào lịch sử Hoc mon lich su khong phai la nghe ke lai mot cau chuyen cu hay va dep; ma cai chinh la bai hoc xuong mau, duoc rut ra tu do! Can danh gia da chiều ve lịch su