‘Người yếu’ và ‘kẻ mạnh’ Gần 1/3 bệnh nhân mà tôi trực tiếp điều trị là người có khuyết tật. Họ có thể bị khiếm thính, khiếm thị hoặc liệt yếu một phần cơ thể. Cũng có người bị khiếm khuyết bên trong như suy thận, xơ phổi, thường khó biết nếu thoạt nhìn bên ngoài. Một vài người khác hơi bị lẫn hoặc thiểu năng trí tuệ mà đôi khi phải nói chuyện một hồi mới hay.Tham gia chăm sóc họ trong thời gian dài giúp tôi biết thêm rằng Nhật Bản đã và đang triển khai nhiều chương trình phúc lợi xã hội để hỗ trợ người yếu thế. Từ việc ấn hành các chỉ dấu, biểu tượng để cộng đồng nhận ra người cần trợ giúp, đến việc đặt thang máy, làm đường băng để người khuyết tật dễ đi lại hơn. Bệnh nhân khiếm thị của tôi luôn có người dẫn đường khi đi khám, song tôi cũng nhận ra rằng xã hội ngoài kia vẫn còn nhiều rào cản làm người khuyết tật khó thích nghi và hòa nhập cuộc sống.Đậu xe trái phép trên đường, lối đi hẹp, bậc cấp trong các tòa nhà, đường cho xe lăn quá dốc là vài trong những rào cản vật lý ngăn cản người khuyết tật tham gia hoạt động xã hội. Hạn chế trong di chuyển và cần người hỗ trợ cũng thường làm bệnh nhân gặp khó khăn khi sử dụng các dịch vụ công, làm họ mất đi cơ hội bình đẳng do rào cản thể chế, hay do các quy tắc và hệ thống xã hội.Một vấn đề hay gặp khác là rào cản thông tin. Nó có thể trở nên nghiêm trọng khi có thiên tai, tai nạn vì người khuyết tật không thể phản ứng tốt như người bình thường. Tuy nhiên, có một loại rào cản khó loại bỏ nữa là rào cản ý thức - là rào cản "không chấp nhận" người khuyết tật như sự vô tâm, định kiến, kỳ thị và thờ ơ của một số người.Một bệnh nhân khiếm thị kể với tôi rằng ông có lần bị vấp ngã vì có người đẩy vali chen ngang. Một bệnh nhân suy thận ước gì mình được nhường ghế ngồi trên xe bus đường dài từ bệnh viện về nhà. Người khác bị công ty từ chối gia hạn hợp đồng vì "bệnh nan y thì không làm được gì".Nói đủ thứ chuyện với người bệnh, có lần tôi bị "đứng hình" khi bệnh nhân hỏi "tại sao người khuyết tật, người ốm yếu vẫn phải sống vậy bác sĩ?". Sau một tuần tìm hiểu và hỏi chuyện các bác sĩ khoa phục hồi chức năng, tôi nhận được câu trả lời thấm thía qua ví dụ về lắp đặt thang máy tại các nhà ga ở Nhật.Chúng ta thường nghĩ đơn giản rằng việc có thang máy ở nhà ga là nhờ "dòng chảy tự nhiên" hay "lòng tốt" của công ty đường sắt và chính quyền. Tuy nhiên, thành quả này thực sự xuất phát từ kiến nghị và vận động không ngừng của người khuyết tật những năm 1970 ở xứ sở Phù Tang.Thời điểm đó, chính phủ và hầu hết công chúng đều nghĩ rằng "không thể lắp đặt thiết bị đắt tiền như vậy cho người khuyết tật". Có người còn cho rằng đó là một yêu sách ích kỷ. Tuy nhiên, nhờ phong trào của người khuyết tật và sự ban hành các luật liên quan như "Luật không rào cản", thang máy đã trở thành một thiết bị bắt buộc lắp đặt tại các nhà ga và nhiều nơi công cộng.Điều quan trọng là không chỉ người khuyết tật mới được hưởng lợi từ thang máy. Nó rốt cuộc lại giúp ích cho rất nhiều người gồm người già, em bé trên xe đẩy và cả du khách kéo vali nặng. Việc lắp đặt thang máy đã mang lại sự thuận tiện cho cả cộng đồng. Khát vọng hòa nhập cộng đồng của người khuyết tật, dù ban đầu bị phản đối, cuối cùng đã giúp thay đổi xã hội theo hướng tốt hơn, làm cuộc sống trở nên nhân văn hơn.Bệnh nhân của tôi đã mỉm cười khi nghe câu chuyện và hào hứng hơn trong việc lên tiếng về sự bất tiện của cuộc sống. Tôi cũng nhận ra niềm cảm hứng mới của nghề: không chỉ chữa trị căn bệnh mà cả người bệnh và chung tay "chữa trị" xã hội bao quanh họ.Không chỉ với Nhật Bản mà cả ở Việt Nam, trong bối cảnh tỷ lệ người cao tuổi, có vấn đề về sức khỏe tăng nhanh, chăm sóc y tế ngày càng phải liên kết chặt chẽ với hỗ trợ sinh hoạt song song tại cộng đồng.Tôi ước mong ngày càng nhiều người cùng quan tâm tới vận động xóa bỏ các rào cản liên quan đến người khuyết tật, nhẫn nại và lịch thiệp hơn với người kém may mắn hơn mình.Một xã hội mà người khuyết tật có thể sống dễ dàng, hóa ra lại là nơi những người khỏe mạnh sống dễ dàng hơn. Việc cải thiện hệ thống phúc lợi cho những "kẻ yếu" sẽ góp phần tạo nên một xã hội cộng sinh thân thiện, chắc chắn giúp ích cho những "kẻ mạnh" khi suy yếu về già.Phạm Nguyên Quý " Những kẻ mạnh "hay người bình thường nếu biết đặt mình vào vị trí "kẻ yếu " người khuyết tật thì mới thấu hiểu nỗi đau , sự mất mát mà không một ai muốn có .." Tôi ước mong ngày càng nhiều người cùng quan tâm tới vận động xóa bỏ các rào cản liên quan đến người khuyết tật, nhẫn nại và lịch thiệp hơn với người kém may mắn hơn mình." Là một người khuyết tật, tôi cám ơn ông về bài viết này. Chúng tôi sinh ra bình đẳng như mọi thành viên khác của xã hội, và hơn thế cùng với nhóm khác như: dân tộc thiểu số, LGPT...chúng tôi còn đóng góp cho sự đa dạng của cộng đồng. Chính những rào cản vô hình, hữu hình đã đẩy chúng tôi từ nhóm dễ tổn thương thành nhóm yếu thế. Nan giải quá, thưa bác sĩ. Những điều bác mơ ước là mơ ước của cả xã hội của những người có tâm, sống nhân văn tử tế. Thực tại mặt bằng chung xã hội chúng ta về văn hóa, đạo đức còn nhiều người sống chỉ biết có mình không biết đến ai, chen lấn,giành giựt từng ích lợi nhỏ không hề cảm thấy ngượng,sống không ý thức tự giác,không trách nhiệm,kỷ luật, trong điều kiện như vậy thì ví dụ lắp thang máy cho người khuyết tật thì cũng không đến lượt họ đâu, bị giành lấn bởi ''kẻ mạnh''.Sự phát triển vật chất đến mức nào đó sẽ kéo theo phát triển ý thức, quá trình ấy phải liên tục được giáo dục, nhắc nhở và phạt nặng, thay đổi ý thức, hành vi con người là việc khó nhất trong tất cả các việc có khi phải mất thời gian cả 1 hoặc vài thế hệ ! RẤT Ý NGHĨA THỰC TẾ CHO BÀ CON. BS.CÓ TÂM Cảm ơn bác sĩ rất nhiều. Thay mặt các bạn Deaf và khiếm thính rất cám ơn bài viết về vấn đề hiện tại của xã hội nhưng ít được mọi người quan tâm. Tôi đã nhìn kỹ, quan sát rất lâu. Cuối cùng nhận ra vấn đề không nằm ở hoàn cảnh, cách mình phản ứng với hoàn cảnh mới quyết định. Vấn đề này vô phương, vì thắng người ngoài đã khó, thắng người thân càng khó, cuối cùng thắng chính mình hoàn toàn nan giải. Chúng ta chỉ sống tạm bợ giữa cái đúng và cái sai mà thôi - đó cũng chính là điều tuyệt vời nhất của cuộc sống rất ý nghĩa ạ Rất hay và nhân văn. Nói thêm : VN thu nhập bình quân đầu người hiện rất thấp, thế nhưng căn hộ cao cấp lại nhiều và được ưu ái, tung hô khi đầu tư - Giá căn hộ rất cao, ai mua những căn hộ này ? Có đến hơn 90 % nhu cầu nhà ở thực là người thu nhập thấp tìm mua căn hộ bình dân vô cùng hiếm hoi ! Bệnh nhân nghe bác sĩ nói chuyện thế này thì cũng đã giảm được mấy phần bệnh rồi, cần chi phải chữa cho nhiều. Thật sự nhìn dòng người ùn ùn di cư rồi lại đau đáu nhìn về quê hương, cứ nghĩ hoài vì sao những người ở lại không từng chút từng chút thay đổi nó, để được sống trong một xã hội văn minh và đẹp đẽ hơn, và quan trọng nhất đó là "nhà". Bài viết rất nhân văn, cảm ơn Bác sỹ. Khó khăn với những người khuyết tật không những nằm trong tình trạng khiếm khuyết của họ, mà còn đến từ thái độ kỳ thị vô cảm của người ngoài. Những thành phố lớn như Sài Gòn còn đỡ, chứ ở tỉnh lẻ, vùng sâu vùng xa thì sự quan tâm, thấu hiểu, đồng cảm của xã hội gần như bằng không. Tôi cũng có một cháu bị khiếm thính, và tôi hoàn toàn không hình dung được cháu có thể làm gì cho chính bản thân cháu, chứ chưa nói làm gì cho gia đình, cho đến khi đưa cháu về sống tại Sài Gòn. Bây giờ, ngoài học vấn cấp 2, cháu đã có thể tự kiếm sống nhẹ nhàng bằng nghề photoshop với mức lương tương đương công nhân ngành may, có thể sinh hoạt với cộng đồng khuyết tật hàng trăm hàng ngàn người một cách vui vẻ thoải mái. Cần lắm những khối óc, bàn tay thông cảm của xã hội và những môi trường vừa thân thiện vừa tạo điều kiện bình thường hóa cuộc sống mang tính chuyên biệt của những cháu như thế. Đọc xong bài viết này tôi rất vui hơn ngày hôm qua, cảm ơn Bác sỹ ! Tôi cũng là người khuyết tật (tôi bị hỏng 1 bên mắt) và cv của tôi là lao động phổ thông (vì ko 1 công ty nào tuyển dụng người khuyết tật quá lâu cả ,bảo hiểm y tế cũng rắc rối ) nhưng tôi luôn cố gắng để mọi người coi tôi là người bình thường và làm những việc mà nhiều người bình thường khó có thể làm, nếu muốn có 1 cv ổn định hãy coi mình là người bình thường và đừng quan tâm tới người khác nghĩ j (tất nhiên phải tránh cv ảnh hưởng tới khuyết tật của mình) chấp nhận cố gắng gấp đôi gấp 3 vì mình là người ko đầy đủ Ở Việt Nam ra đường người lành lặn còn không thể đi bộ cho an toàn nữa là. Đường dành riêng, vạch kẻ đường cho người khiếm khuyết xa vời biết bao :'(