Chợ và những nỗi lo tiểu thương Khi tôi gặp chị Thu, loa truyền thanh vẫn phát liên hồi. Trước mặt tôi, kể hoàn cảnh của mình, chị Thu ứa nước mắt. Tám năm trước, chồng chị lâm bệnh nặng, chỉ nằm một chỗ, gánh nặng áo cơm đổ lên vai chị. Cái ki-ốt có phần xập xệ này đã giúp chị xoay xở tiền thuốc thang cho chồng và nuôi hai con đi học.Chị không muốn chuyển chợ vì lo cuộc sống xáo trộn; vì tiền thuốc hàng tháng của chồng, tiền học hàng tháng của con là những thứ không thể đánh cược cho một cuộc rủi may.Chợ Đức Phổ là khu chợ truyền thống 40 năm, cứ đến mùa mưa là ẩm ướt, nhếch nhác, gian hàng cá thịt tanh nồng mùi thịt tươi quyện với mùi nước dơ tù đọng. Chợ mới là chợ loại một khang trang do tư nhân đầu tư trên 55 tỷ đồng, được cho là sẽ đáp ứng yêu cầu phát triển để huyện lên thị xã trực thuộc tỉnh. Chợ mới này nằm trong chương trình xã hội hóa đầu tư và chuyển đổi mô hình quản lý chợ - một cách làm đã và đang được triển khai tại nhiều địa phương trên cả nước.Nhưng bất luận những lời quảng bá ồn ào trên loa về sự sạch đẹp, khang trang của các chợ mới so với tình hình “không đạt tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy…” ở các chợ cũ, nhiều tháng nay, phần lớn tiểu thương vẫn quyết bám chợ cũ.Chuyện xảy ra không chỉ ở Quảng Ngãi mà trở thành một hiện tượng tại nhiều nơi. Cùng thời gian huyện Đức Phổ vận động tiểu thương vào chợ mới, ngày 30/12, ba tiểu thương chợ Phú Hậu, TP. Huế đã bị khởi tố tội “gây rối trật tự công cộng”. Tôi cũng từng chứng kiến những cuộc bãi thị ở chợ Đầm, Nha Trang khi còn làm việc ở Khánh Hòa. Mới đây, tiểu thương chợ Ninh Hiệp, Hà Nội đã dùng nhiều cách, kể cả những cách cực đoan nhất để phản ứng trước nỗi lo ngại rằng chính quyền sẽ xóa chợ để ép họ vào kinh doanh trong các trung tâm thương mại do tư nhân xây dựng.Dời chợ, chuyển một không gian thương mại truyền thống chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhưng các khu chợ mới thường được xây dựng không xa không gian cũ, lại khang trang, hiện đại hơn. Tôi tự hỏi, điều gì đã làm những cuộc chuyển chợ trở nên căng thẳng? Có phải vì giá cả thuê chợ mới cao hơn chợ cũ, vì thói quen, tập quán, vì ngại sự thay đổi?Những cuộc trò chuyện với những người như chị Thu đã giúp tôi có câu trả lời. Các tiểu thương, với nỗi lo cơm áo gạo tiền hàng ngày, không quá ngại thay đổi. Nhưng họ sợ sự bất ổn. Họ sợ chiếc cần câu cơm của mình bị điều chỉnh và định đoạt bởi kẻ khác. Những câu chuyện xảy ra ở nước ta gần đây, như những vụ xung đột giữa cư dân và chủ đầu tư các tòa chung cư, đã khiến họ có lý do để không tin tưởng vào cam kết giá thuê mặt bằng, hay những viễn cảnh nhà đầu tư vẽ ra ban đầu. Họ sợ bị bội ước trong tương lai.Tôi cho rằng, việc cải tạo, xóa bỏ các khu chợ xuống cấp, không đạt tiêu chuẩn vệ sinh, phòng cháy chữa cháy là chủ trương đúng đắn, cần thiết. Nhưng tôi tiếc vì chủ trương đó lại xây dựng bằng tiền và các mệnh lệnh hành chính chứ không được xây dựng dựa trên lòng tin và sự bình đẳng trong thỏa thuận giữa bên mua và bên bán. Các chủ đầu tư xây chợ theo chính sách xã hội hóa nhưng lại không tiếp cận tiểu thương trong tư cách một người bán hàng - cho thuê nền, lô sạp, ki-ốt. Họ chọn phương cách cấm chợ - một cách làm quá cũ và đầy bất lực.Sau nhiều cuộc đối thoại bất thành, ngay ngày đầu năm mới, các tiểu thương đã kéo lên UBND huyện Đức Phổ và được đồng ý để bán ở chợ cũ qua Tết. Nhưng đó chỉ là một giải pháp tình thế. Trước mặt tôi, chị Thu vẫn rơi nước mắt, còn cái loa thì vẫn phát đi phát lại lời kêu gọi vào chợ mới. Âm thanh đó dường như lấn át câu chuyện riêng tư của các tiểu thương, về gia đình, về cơm áo. Tôi tự hỏi có khi nào chính quyền và doanh nghiệp quan tâm đến những câu chuyện như của chị Thu?Với tôi, cái loa là biểu tượng của thất bại trong đối thoại.Phạm Linh Với tôi, cái loa là biểu tượng của thất bại trong đối thoại.kết nhất câu kết Cám ơn Phạm Linh cho độc giả biết bề trái của việc xây chợ mới và các khuất tất của nó..........Gia đình Cô ruột của tôi tiêu tan gia sản sau khi thay đổi vị trí kinh doanh sang chợ mới. Bài viết hay! Xoáy được vào ngóc nghách của việc di dời chợ.Tôi đồng cảm với tác giả, đồng cảm với các tiểu thương. Bài viết hay... Cái này liên quan đến quyền lợi nhiều đối tượng, và nhất là cái tầm nhìn về quyền lợi nữa... NHững ai sống ở vùng quê nhỏ như ĐP, mới bt xung đột quyền lợi lợi ích cá nhân với những nhóm cá nhân... Với tôi, cái loa là biểu tượng của thất bại trong đối thoại ....về"Chợ là nhà, tiểu thương là chủ". Quản lý phải nghe chủ, nhưng ở đây ....hình như chỉ biết lợi ích của "nhóm" mình mà thôi.... " chủ trương đó lại xây dựng bằng tiền và các mệnh lệnh hành chính chứ không được xây dựng dựa trên lòng tin và sự bình đẳng trong thỏa thuận giữa bên mua và bên bán". 1 câu nói rất hay. Chợ hình thành và phát triển nhờ vị trí phong thuỷ của nó chứ không phải vị trí to đẹp là có thể mua bán được. Chợ Văn thánh, Trung tâm Thuận Kiều và vô số cái chợ khác hoành tráng phải bỏ không vì không thể kinh doanh được. Những nhà hoạch định địa phương chỉ biết lập dự án để kiếm chác chứ không bao giờ nghĩ đến tiểu thương sẽ buôn bán như thế nào. Bàn vô thì nhiều vấn đề .. nhưng cái chính là chuyện này nó liên quan đến đời sống người dân và an sinh xã hội .. phải có tâm mới làm được tôi là người âm lịch nên vẫn thích chợ truyền thống. nhưng bây giờ phải làm sao chợ sạch sẽ, thuận tiện. Giữa tình và lý chọn cái nào , đôi khi chỉ hợp lý mà không hợp tình , ai từng buôn bán ở chợ miếng cơm manh áo gắn liền với nó thì sẽ hiểu cảm giác của những tiểu thương khi có quyết định di dời , có tiền có chỗ tốt , không tiền thì nhiều khi chẳng có chỗ mà bán , lúc đó lấy gì mà ăn , buồn thay . Nói cho mọi người nghe chuyện "NHỎ" về dời chợ chổ nhà mình cách đây hơn 40 năm. Chính quyền bỏ tiền ra làm đường, xây chợ mới. Khi chuyển chợ, tất cả mọi người buôn bán trong chợ cũ được bố trí một chổ trong chợ mới tương tự trong chợ cũ mà không đóng thêm khoản tiền nào, vậy mà cũng mất 2 năm mới dời xong chợ. Nói vậy mọi người hiểu. Ý RẤT HAY.PHẠM LINH Bài viết rất hay . Ngày trước mổi làng, mổi thị trấn đều có một mảnh đất công cộng để mọi người đến trao đổi buôn bán gọi là chợ. Ngoài những sạp vải, sạp tạp hóa, sạp đồ khô cố định, chợ còn có một mảnh đất trống để người nông dân đem ra chợ bán con gà, chục trừng, buồng cau nải chưối , mớ rau.Chợ là nơi kiếm sống của nhiều người dân và là niềm vui của trẻ con khi được mẹ dẩn đi chợ.Chợ là sinh hoạt truyền thống cần được giử gìn.Nhưng càng ngày, đất thành quý hơn vàng người ta có khuynh hướng lấy đất chợ và cho phép ai đó cất chợ mới để thu lợi từ tiền cho thuê sạp. Và khi ấy người dân muốn buôn bán phải lệ thuộc vào quyền sinh sát của chủ chợ, người bỏ tiền ra xây chợ. Chưa kể không có niềm tin bền vững nào với ban quản lý chợ mới, khi dời vị trí,chắc gì việc buôn bán được ổn định như khi còn bán ở ngôi chợ cũ nhớp nháp.Người tiểu thương cảm thấy vô cùng hoang mang và bơ vơ vì mục đích của chợ mới đâu phải để giúp cho tiểu thương có cuộc sông ổn định. Có ai bảo đảm chắc chắn cho tiểu thương rằng qua chợ mới sạch sẽ khang trang thì giá sạp vẫn như cũ và việc buôn bán vẫn đủsống .Ngày xưa chúng ta giải phóng nông dân khỏi ách thống trị của địa chủ giàu có, dành lại nhà máy của tư bản giao cho công nhân, dành lại nhà cửa đất đai của nhà giàu hóa giá cho viên chức nghèo, xây dựng trường học bệnh viện, xây chợ dân sinh.. Nay thì đất đai đang âm thầm chuyển lại vào tay nhà giàu và tiểu thương đang phải bị dồn vào chợ của một ông chủ giàu có nào đó. Đó là thói quen của chúng ta, thói quen suy đoán, ước tính...lò võ đoán kể cả trong những việc phải mô tả bằng con số, kiểm tra khảo sát bằng thông tin số liệu, hiệu chỉnh và cải tiến nhờ những thông tin định tính từ thực tế, cần và rất cần, nhưng thường chỉ là ước lượng, và "cho số" như bốc thuốc vậy, theo quen này không phải của riêng ai, mà là như của xã hội vậy. Vậy làm gì để cải thiện, rất muốn mỗi cá nhân khi có suy nghĩ của công dân trưởng thành thì hay quý những con số thực... Thật hay cho câu "Cái loa là biểu tượng của thất bại trong đối thoại". Cần lắm để xây dựng lòng tin!