Giáo dục 'bao lo' Năm 2015, trong lớp 12 tôi chủ nhiệm có Th., em là con một trong gia đình nên được cha mẹ hết mực cưng chiều. Dù đã 18 tuổi, nhưng hàng ngày mẹ Th. vẫn đưa rước con đều đặn tới trường. Vào buổi trưa, sợ con ăn bán trú không ngon, chị nấu cơm mang vào tận trường. Có những hôm, tôi nhìn thấy mẹ Th. Xách túi cơm đến trường, bày ra và ngồi chờ con ăn xong, chị dọn dẹp mang về. Chiều, khi tan ca học chính khóa, người mẹ đợi ở cổng, tiếp tục chở con đến chỗ học thêm và ngồi luôn gần đó suốt hai giờ đồng hồ để chờ đón con về.Hành trình đó đều đặn mỗi ngày, suốt ba năm. Kể cả khi con chị đi chơi với bạn, đi sinh nhật, liên hoan lớp..., chị luôn là người đưa đón theo sát cậu.Tôi có người bạn thân học chung tiểu học trường làng, bố mẹ cậu ấy cũng hết mực lo cho con. Ngoài việc học và chơi, cả tuổi thơ bạn tôi hầu như không đụng chân tay vào việc gì trong gia đình. Sau khi học xong cấp ba, vì lực học tương đối yếu nên gia đình đã lo cho cậu một chỗ trong trường cao đẳng ở Sài Gòn. Tốt nghiệp cao đẳng, bố mẹ tìm cho cậu một việc làm trong công ty xây dựng cầu đường.Tất cả mọi việc trong cuộc sống của cậu gần 30 năm gần như theo một kịch bản đã được gia đình thiết lập sẵn. Đến khi mẹ cậu bị bệnh và qua đời, cậu bị chơi vơi. "Từ nhỏ đến lớn, tất cả mọi việc đều có mẹ lo nên giờ tao cũng không biết phải tự lập như thế nào", bạn tâm sự với tôi.Hình như việc chăm con kiểu này là một "mô típ" không hiếm. Trong những ngày làm nhiệm vụ coi thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm 2020 tại TP HCM, tôi chứng kiến không ít hình ảnh của các bậc phụ huynh, thầy cô, người lớn lo lắng cho học sinh đi thi hệt như chúng là những đứa con nhỏ. Tại điểm thi trường THPT Lê Minh Xuân có một học sinh đi thi trễ. Sau khi điểm danh để báo cáo nhanh, thư ký báo có một thí sinh vắng. Một số thầy cô nháo nhào vì tiếc nuối cho em, có người dò tìm xem em ấy học trường nào để tìm cách gọi giáo viên, cha mẹ nhờ gọi em đến làm bài. Sau khi phát đề 14 phút, thí sinh nọ bước vào điểm thi với vẻ mặt bình thản: "em ngủ quên". Trong khi mọi người lớn đều tỏ vẻ vui mừng, không ngừng động viên "không sao đâu, bình tĩnh vào làm bài", em vẫn giữ vẻ mặt như đó là chuyện bình thường.Bốn buổi thi tốt nghiệp, ngày trời mưa to, hôm thì nắng gay gắt, nhưng ngoài cổng trường luôn có hàng chục phụ huynh đứng đợi con. Có phụ huynh không dám rời khỏi cổng trường gần như cả ngày, mưa thì mặc áo mưa đứng đó chỉ vì sợ "con thi ra không nhìn thấy mình". Tôi thấy không ít em bỏ quên phiếu báo danh ở nhà, phải gọi phụ huynh mang lên điểm thi. Trong quá trình làm bài - dù được giám thị nhắc nhở thường xuyên nhưng các em vẫn quên ghi mã đề, số báo danh, số tờ, trang giấy thi. Có những thầy cô lo lắng đến nỗi điểm danh các em ngay từ cổng vào, không thấy em nào, ngay lập tức gọi cho cha mẹ.Đành rằng chúng ta sẵn sàng làm mọi việc để đảm bảo cho các em có một kỳ thi thành công sau 12 năm học tập, nhưng bản thân tôi cảm thấy đó là hiện tượng hết sức đáng lo. Đối tượng mà chúng ta đang quan tâm ở đây là những thanh niên 18 tuổi. Tôi không nghĩ lứa tuổi đó được gọi là còn nhỏ. Các bạn sắp trở thành một phần quan trọng của xã hội, nhưng chưa thực sự chuẩn bị hành trang cho mình. Ngay cả chuyện quan trọng như kỳ thi tốt nghiệp THPT mà vẫn đi trễ, ngủ quên, không mang phiếu báo danh..., vẫn để bố mẹ lo lắng như thời mẫu giáo.Nhiều người bảo, điều đó xuất phát từ tình yêu thương "vô bờ bến" của cha mẹ dành cho con cái. Nhưng liệu rồi chúng ta có buông được con mình ra khi chúng lớn hay vẫn làm hộ, lo tất tần tật ngay cả khi con sắp bước vào đại học? Tôi hỏi câu này bởi khi tiếp xúc với nhiều phụ huynh, trong vai trò là giáo viên, tôi thấy tư duy giáo dục, chăm con của nhiều người dường như không có nhiều thay đổi giữa các cấp học, lứa tuổi. Trong một số trường tôi biết cũng vậy, thầy cô hay làm thay trò mình, nhắc nhở chi li, thái quá trong mọi thứ dẫn đến các em thường đợi có người nhắc mới làm.Tôi không nghĩ tất cả người trẻ đều bắt buộc phải trải nghiệm khó khăn để trưởng thành, hay chỉ ai trong điều kiện bất lợi mới phải bản lĩnh vươn lên. Tôi cho rằng người lớn có thể "tặng" trẻ em cách thức giáo dục giúp họ trưởng thành, tự lập, tự chịu trách nhiệm càng sớm càng tốt. Rất tiếc, có nhiều người đã không để con mình được lớn, ngay cả khi các bạn được xác định là "thanh thiếu niên". Tôi tìm thấy một nghiên cứu khoa học của sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội do TS Đặng Hoàng Giang hướng dẫn năm 2018, so sánh sự tự lập của người trẻ ở Đức và Việt Nam. Theo nghiên cứu, có 35% người Việt Nam cho biết họ cảm thấy "khá độc lập", 23% cho biết họ "phụ thuộc vào cha mẹ". Trong khi đó, 60% người Đức cho biết họ "khá độc lập" và 29% tiếp theo cho biết họ "cảm thấy hoàn toàn độc lập". Ở Việt Nam, câu trả lời này chỉ được đưa ra bởi 3% của thế hệ trẻ. Trong nghiên cứu còn chỉ rõ, có 73% người người Việt chịu ảnh hưởng của cha mẹ đến quyết định công việc tương lai, khoảng 50% chịu ảnh hưởng của cha mẹ đến các mối quan hệ xã và 82,7% bạn trẻ Việt Nam ở mọi lứa tuổi cho rằng cha mẹ của họ là "ngân hàng" nuôi sống họ.Vì sao có sự chênh lệch đó, nếu không phải là vì ở Đức, người trẻ được chính gia đình và xã hội đòi hỏi tìm con đường riêng cho mình, cũng như tìm các giá trị và tiêu chí riêng để định hướng cho các kế hoạch, hành động của bản thân. Đồng thời tự chịu trách nhiệm với hành động của họ. Ở ta, vẫn còn tư tưởng "cha mẹ trực thăng", lúc nào cũng bay vè vè trên đầu đứa trẻ, làm mọi việc, thậm chí quyết định và sống thay chúng đã tạo ra một thế hệ các bạn trẻ thụ động. Sau này, ra trường, đi làm, lập gia đình, nếu có gì sai cũng có nơi đổ lỗi.Tôi thấy giáo dục gia đình là nơi đầu tiên có thể giúp thay đổi lề thói này. Tôi tự hỏi, việc các em chưa trách nhiệm với cuộc sống của mình do chính em hay phụ huynh, thầy cô? Nếu người lớn làm mọi cách giúp các bạn đậu tốt nghiệp và xét vào đại học, các em có tự lập được đầy đủ với bản thân và xã hội? Ở trường, ngoài việc dạy kiến thức cho học sinh, tôi vẫn luôn dành thời gian để trò chuyện, nhắc nhở học trò của mình về lối sống độc lập, khuyến khích các em tự làm việc nhà, tự đi học thay vì đợi cha mẹ chở, tự chuẩn bị việc học, và hơn nữa tự chịu trách nhiệm về hành động cũng như quyết định của bản thân.Khi tôi trao đổi chủ đề đó trong các lớp tôi dạy, các em học khá lắng nghe nhiều hơn. Nhóm học sinh học kém hơn có vẻ hờ hững, thậm chí có em còn ngủ gục trên bàn vì nghĩ rằng đây không phải nội dung bài học nên không cần nghe.Gia đình và nhà trường chỉ hướng dẫn các em thực hiện mọi việc, nếu làm sai hoặc chưa đạt, ta có thể khuyến khích và chỉ cho em tự làm lại. Hay chí ít, để các em trải nghiệm cả những khó khăn, thử thách để tự xử lý, từ đó em có thêm kinh nghiệm để vượt qua nhiều khó khăn lớn hơn ở cả cuộc đời phía trước. Không làm hộ, sống hộ và dành thời gian chia sẻ, khuyến khích, đó là giáo dục đúng. Và nó tạo ra hành trình trưởng thành nơi con người.Chúng ta đang khởi động năm học mới trong điều kiện sống và học tập "không bình thường mới". Nếu còn được "bao lo" từ người lớn, những đứa trẻ to xác của chúng ta sẽ chẳng bao giờ lớn. Tôi tin việc để học sinh ở mọi lứa tuổi dần tách rời sự trợ giúp của người lớn để tự khẳng định năng lực bản thân là một thành tích quan trọng của hệ sinh thái giáo dục gồm gia đình, nhà trường và xã hội.Lê Văn Hiến Nói mãi các em sẽ kêu giáo điều không có nghe, cứ vứt ra thực tế lao động kiếm tiền đi sẽ thấy việc đi học là việc nhàn nhất! Như kinh nghiệm đứa e vợ mình trước khi thi tốt nghiệp cấp 3, mẹ vợ mình nhắc nhở nó học thì nó lên giọng Chí Phèo " Con không học được con sẽ đi làm công nhân như mẹ". Rồi đến mùa trung thu năm đó, vợ mình có xin cho nó đi làm part-time ở một khách sạn với công việc làm bánh trung thu 4 tiếng/ngày, sau một tuần biết lao động vất vả nên biết thân biết phận học hành chăm chỉ hơn và không bao giờ dám lên giọng Chí Phèo nữa. Cho nên mình thấy muốn những đứa trẻ trưởng thành và thương yêu bố mẹ hơn thì tốt nhất là hãy cho nó TRẢI NGHIỆM kiếm tiền vất vả thế nào chứ KHÔNG nói với chúng kiếm tiền vất vả thế nào! Đúng! đây là một thực trạng tại Việt Nam, đặc biệt là ở các đô thị. Nhiều phụ huynh có suy nghĩ minh cả đời đã cực khổ rồi nên bây giờ để cho con nó sướng nên là thay chúng mọi việc từ A-Z mà không hiểu rằng chúng ra có thể sát cánh bên chúng cả đời không, một khi không may chúng ta không ở bên cạnh nó khi chúng còn trẻ thì chúng sẽ chơi vơi, không có một bất kỳ kỷ năng sống nào. Tôi có hai đứa con nhỏ năm nay một đứa vào lớp 6 một đứa vào lớp 4 nhưng chúng đã biệt phụ chúng tôi việc nhà từ khi chúng vào lớp 1 như quét nhà, rửa chén, dọn dẹp giương khi ngủ dậy, ngày CN thì chúng tôi cùng dọn nhà, mỗi người được phân công công việc cụ thể. Đứa lớn trường gần nhà thì nó tự đi bộ hoặc đi xe đạp đến trường (mặc dù chúng tôi ở thành phố, đường xe cộ cũng đông đúc). Nói chung: chúng ta hãy cho chúng một kỹ năng sống và kiến thức để chúng có khả năng tự nuôi sống bản thân khi chúng trưởng thành và khi chúng không có ta bên cạnh vẫn tự tin, không lo lắng hụt hẫng. Cám ơn tác giả, bài viết phần nào lý giải nguyên nhân người trẻ Việt thiếu tự lập. Tâm lý người làm cha mẹ thường không muốn con phải khổ như mình nên muốn tạo điều kiện tốt nhất cho con, vô tình làm thay chúng trong nhiều việc đáng lẽ chúng có thể tự lo, xã hội dần phát triển thì tôi tin hiện tượng này sẽ thay đổi, các bạn trẻ bây giờ cũng có nhiều ngưới rất giỏi đấy, hãy tin tưởng. Đó là do bệnh thành tích đó Thầy hay còn gọi là bệnh sĩ, ngành này sĩ với ngành nọ, tỉnh thành này sĩ với tỉnh thành nọ, quận huyện này sĩ với quận huyện nọ, trường này sĩ với trường nọ và cuối cùng là phụ huynh này sĩ với phụ huynh nọ nên từ trên xuống dưới đều cố gắng bao nhằm đạt thành tích tốt nhất (ngoài ra còn được những người thiển cận khen ngợi "cho rằng đó là tình yêu thương mà cha mẹ, thầy cô và xã hội dành cho các em").Hôm qua đi họp phụ huynh cho con trai lớp 4, lần đầu tiên trong đời sau mười mấy năm đi họp phụ huynh tui nghe Cô giáo bảo các phụ huynh không nên quan tâm đến điểm số của con vì mỗi bé có mỗi năng khiếu khác nhau, ngoài ra sau giờ học nên cho các con hoạt động thể chất, đừng nên bắt các con phải học thêm ở nhà, nghe Cô nói mà xúc động làm sao, cùng lúc đó nhiều phụ huynh lại đang đề xuất nên có bài tập về nhà vào thứ 7, Chủ nhật, buồn cười. Nhiều lúc tui nghĩ bệnh sĩ là nguồn gốc của tất cả các thói hư tật xấu và bệnh tật trên đời này, vì sĩ có thể giết người chỉ vì một cái nhìn, vì sĩ có thể mua bài báo khoa học để lấy tiếng, vì sĩ có thể phạm tội để làm giàu, vì sĩ có thể nói dối để khoe khoang... nói chung là truy sâu về nguồn gốc thì cuối cùng cũng chỉ là vì muốn hơn người khác, bệnh này không biết bao giờ mới chữa khỏi được. Mình đã trải qua 4 năm vật vã với thời kỳ teen của con để hiểu ra rằng: thả con ra cho nó tự do và tự lập khó hơn nhiều so với việc kèm nó từng bước đi, từng miếng ăn, từng giấc ngủ. Đó là lý do phần đông phụ huynh chọn cách kèm con không rời mất khỏi con từ nhỏ đến lớn. Muốn cho con tự lập không phải cứ để nó lớn lên như cỏ dại, cha mẹ rất vất vả và phải rèn luyện học hỏi nhiều lắm. Mình cũng cảm ơn những đứa trẻ bướng bỉnh vì chúng đã dám đấu tranh đòi quyền tự do, chính tụi nhỏ đã cho cha mẹ nhiều kiến thức về xã hội hiện đại. Những năm tháng cùng con đi qua tuổi Teen có lẽ là những trải nghiệm thú vị nhất trong cuộc đời mình Mình đi học đại học, đã rất ngạc nhiên với nhiều bạn nữ ở dưới các thành phố lớn không hề biết nấu ăn và dọn dẹp nhà cửa, không dám đi ra ngoài một mình dù là ban ngày, dù môi trường theo mình là rất an toàn và không có vẻ gì đáng sợ cả. Các bạn chỉ làm tốt đúng một việc - học và học, nhưng sau 4 năm học tập kiến thức áp dụng thì đâu có nhiều, các bạn lại phải lăn lộn với môi trường làm việc, có người rất hụt hẫng vì chẳng điều gì đúng như sách vở cả, có khi rất loay hoay. Mình may mắn khi được bố mẹ chăm lo cho cuộc sống và hỗ trợ khi trưởng thành, có một công việc ổn định, có thể nói là may mắn hơn rất nhiều người khác, nhưng lại may mắn hơn khi bố mẹ tự cho mình quyết định việc học, việc chơi, việc lựa chọn con đường của mình, và 10 năm sau khi đi làm, mình cảm thấy tự tin vào bản thân, dù còn nhiều khiếm khuyết và phải học hỏi rất nhiều. Giờ đã có gia đình, mình cũng 2 con có thể tự quyết định cuộc sống sau này, đây là việc của gia đình cũng như cần rất nhiều sự trợ giúp từ các thầy cô, từ môi trường giáo dục ở cấp học nhỏ nhất. Ôi, một bài viết đúng với nỗi lòng của mình. Lúc nào mình cũng luôn cố gắng hướng để con cái tự lập, nhưng 1 phần vì con còn nhỏ (8 và 4 tuổi) nên mình đang hướng dẫn từ từ. Đồng thời vì có ông bà nên mọi việc ông bà luôn dành làm hết, ví dụ năm bé 5 tuổi rưỡi mình hướng dẫn con trai cách tự tắm thì bà phản đối, bà bảo phải tắm cho nó hết cấp 1. Mình thì nghĩ Trẻ chưa thể tự tắm sạch ngay nhưng mình phải hướng dẫn trẻ từ từ, có lúc chấp nhận chưa sạch và trong tuần có 2 buổi mẹ sẽ tắm cho bé và hướng dẫn con; như vậy dần con sẽ tự tắm được. Chỉ đơn giản như vậy nhưng trong gia đình đã có mâu thuẫn. Năm nay tôi có 1 đứa lớn vào lớp 1 và 1 đứa nhỏ vào lớp mầm non 3 tuổi,đầu năm đứa lớn phải đóng hơn 800.000 tiền sách giáo khoa cho 15 quyển, tôi đã thử cộng giá sách (NXB ghi trên bìa) thì cũng hết hơn 200.000. Còn đứa nhỏ hết gần 300.000 cho 13 quyển, tôi không biết trẻ lên 3 thì học được gì trong 13 quyển sách đó? Và số tiền chênh lệch giá bán sách lớp 1 kia sẽ đi về đâu? Ngành giáo giục có biết không ạ? Không chỉ Việt Nam mà thế giới giờ cũng thế thôi. Đã từ lâu hệ thống giáo dục đã không vận hành vì "mục đích trăm năm trồng người" mà vận hành vì lợi ích của chính mình trong đó học sinh/sinh viên là khách hàng, được cung phụng, không ai dám làm phật lòng. Còn phụ huynh thì dồn hết những ước mơ không đạt được của mình lên con em, do đó cũng cung phụng con em để chúng gánh vác ước mơ của mình. Cái chuyện bao lo diễn ra ở cả nhà nghèo và nhà giàu, là chuyện rất phổ biến, nhà giào thì bao lo kiểu nhà giàu, nhà nghèo thì bao lo kiểu nhà nghèo. Kết quả là nhà giàu hay nhà nghèo cũng đều có được sản phẩm nhàng nhàng, không có gì nổi bật! Lần trước có mấy bài viết về việc bố mẹ chờ con trước cổng trường, tôi cũng vào bình luận kệ chúng nó, lớn rồi, tự đi tự về khỏi chờ, chờ cũng chỉ làm chúng lo lắng thêm chả ích lợi gì. Và kết quả không bất ngờ lắm, tôi nhận 1 rổ gạch với đủ thứ lý lẽ bao biện bằng "tình yêu thuong cho con cái". trong cuốn dạy con của 1 bà mẹ Do Thái chuyển từ lối dạy con kiểu Trung quốc sang kiểu Do Thái (khi chuyển nơi sinh sống), có 1 chi tiết tôi nhớ mãi: Mẹ sư tử có 2 con, con sư tử anh được mẹ nuông chiều - mẹ và em kiếm ăn đưa về tận hang. Đến lúc sư tử mẹ chết, con sư tử anh không biết làm thế nào để kiếm ăn nên chết đói. Trước khi chết nó bảo con sư tử em: Nó hận mẹ vì mẹ không để nó học cách tự lo. Cám ơn bài viết của tác giả! Hiện nay giáo dục của chúng ta quá tập trung vào con chữ, mà quên mất giáo dục cho con trẻ, học sinh về cách tự chăm sóc cho bản thân, quản lý thời gian một cách hợp lý. Đó là những môn học cơ bản, cần thiết và bắt buộc trong mọi thời đại. Thầy có biết vì sao nó lại như vậy không ?Vì GD chưa bao giờ đề cao giá trị con người. :đọc bài viết mà thấy thương lớp trẻ ,có ai cho các em lớn đâu ? Vợ tôi là một nạn nhân không bao giờ khôn lớn! Đồng ý với tác giả, ngày càng có nhiều gà công nghiệp như này.