Lời thách đố với trường chuyên Tuy nhiên, nếu không nói đến nguồn gốc của các em thì tôi lại tưởng đây là một trường chuyên kiểu Việt Nam khi nhìn vào thống kê: 95% học sinh ở KIPP tốt nghiệp phổ thông trung học (PTTH), 90% vào đại học và 33% tốt nghiệp đại học. Hãy so sánh với trung bình ở Mỹ khi 83% em tốt nghiệp PTTH, 62% vào đại học và 31% tốt nghiệp đại học.Công thức của những nhà sáng lập nên KIPP vô cùng đơn giản: không có đường tắt nào cho sự thành công ngoài việc phải có những nhà giáo dục xuất sắc; học sinh học chăm và kỷ luật; giáo trình thật tốt, cùng với việc xây dựng một văn hóa liên tục nâng đỡ và động viên các em thành công và sự cam kết hợp tác từ phía cha mẹ.Năm 2011, tôi đến một ngôi trường ở Bangalore, Ấn Độ. Gọi là trường nhưng đó chỉ là một tòa nhà cũ được hiến tặng với hai trăm học sinh ở độ tuổi 6-15. Bố mẹ cùng quẫn đến nỗi chúng không thể đăng ký vào trường công. Cả gia đình ông chủ làm từ thiện đều tham gia quản lý và dạy học tại trường. Bà mẹ là hiệu trưởng. Con dâu và con gái ngoài giờ đi làm thì tranh thủ dạy cho các cháu.Điều làm tôi kinh ngạc là các cháu được hưởng một nền giáo dục tuyệt vời. Chúng nói tiếng Anh hoàn hảo, học giáo trình CBSE nổi tiếng. Phần lớn các cháu đỗ vào những trường trung học và đại học lớn của Ấn Độ học ngành y, kỹ sư, luật sư. Học phí cho một học sinh chỉ có 7 đôla mỗi tháng là một điều không tưởng đối với tôi. Người chủ trường này đã rất sáng tạo khi loại toàn bộ những thứ không thiết yếu, chỉ giữ lại phần quan trọng nhất là nội dung chương trình và những người thầy. Lớp học không có bàn ghế hay điều hòa, không đèn điện. Cửa sổ mở rộng đón sáng, học sinh ngồi thảm, dùng quạt trần, không cần đồng phục và quá nhiều sách vở. Các cháu được học với những giáo viên và chuyên gia rất giỏi tình nguyện dạy trực tiếp hoặc qua bảng thông minh được kết nối Internet. Bài giảng được số hóa rất hay nhằm tăng sự hấp dẫn với trẻ. Qua đó, các cháu được học với chất lượng giáo dục tốt nhất có thể.Tôi tỉnh ngộ ra rằng, xuất phát điểm ban đầu hay thông minh bẩm sinh chưa bao giờ là điều kiện tiên quyết làm nên sự thành công trong việc học hành của một đứa trẻ.Mấy tháng nay, ở Việt Nam, các nhà giáo dục cứ loanh quanh với Bộ Giáo dục và Đào tạo là tại sao không cho chúng tôi được tổ chức tuyển đầu vào, làm thế thì sao mà trường nổi tiếng như của tôi tuyển nổi học sinh, tại sao lại không cho cạnh tranh? Có lẽ những trường trung học cơ sở (THCS) danh tiếng đó đang có một nỗi lo lớn mà không ai dám nói ra, đó là chất lượng và qua đó uy tín của trường sẽ đi xuống nếu không tuyển được học sinh giỏi. Vậy thì trường giỏi là do giáo viên giỏi hay là học sinh giỏi sẵn đây? Tại sao lại phải sợ dạy học sinh chưa giỏi? Các thầy cô giỏi có dám dạy học sinh “xuất phát điểm bình thường”  không hay cứ phải có học sinh giỏi thì cô thầy mới dạy hay? Thực tế tôi thấy, học sinh giỏi bản thân các em đã có năng lực khởi điểm và khả năng tự học cùng với thái độ học rất tốt rồi. Nhiều khi không cần các thầy cô giúp đỡ các em cũng học giỏi. Học sinh giỏi sẽ tạo nên danh tiếng và bảo đảm chất lượng cho nhà trường.Chọn học sinh qua thi tuyển ở các trường công cấp THCS theo tôi hoàn toàn đi ngược lại với tôn chỉ về sự công bằng xã hội, đặc biệt là dưới chế độ xã hội chủ nghĩa. Người dân đóng thuế có quyền như nhau trong việc cho con họ được một cơ hội tiếp cận chương trình giáo dục công lập chất lượng cao, được những người giỏi nhất dạy dỗ. Con cái họ có thể không có xuất phát điểm tốt hơn các học sinh có lợi thế thông minh ban đầu hay được luyện thi trước, nhưng tôi dám chắc rằng, với thầy cô giỏi, các cháu “xuất phát điểm bình thường” có thể đi rất xa, không thua gì những bạn đã có “xuất phát điểm lợi thế hơn”.Vì vậy, tôi xin đố những trường THCS nổi tiếng, đặc biệt là trường công, như HN-Amsterdam (Hà Nội), Giảng Võ (HN), Trần Đại Nghĩa (TP HCM), và cả các trường tư như Lương Thế Vinh, Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Siêu (ở HN) dám nhận những em học sinh có khởi điểm “bình thường” và biến các em thành những “học sinh giỏi”. Khi làm được thế các trường mới xứng đáng với danh hiệu trường giỏi và nổi tiếng đáng tự hào, còn nếu không, các trường ấy chỉ là nơi tập trung tinh hoa bình thường thôi.Nếu các trường không biết làm thế nào để nhận một số lượng nhỏ trong số hàng nghìn đơn nộp học, theo tôi có nhiều cách rất công bằng mà không phải thi. Quay xổ số chọn học sinh là một trong những hình thức công bằng nhất. Mỗi hồ sơ đăng ký được cấp một số báo danh, sau đó quay xổ số các số báo danh để lựa chọn ra một số lượng người trúng tuyển nhất định. Việc quay số sẽ được kiểm soát bởi một tổ chức độc lập, có uy tín. Những em học sinh không có lợi thế ban đầu về học vấn, tài chính, quan hệ xã hội cũng có cơ hội ngang với các bạn lợi thế hơn mình. Việc lựa chọn ngẫu nhiên này sẽ giảm đáng kể cái gọi là “kỳ thị xã hội” (social stigma) đối với những em không vượt qua được kỳ thi; và “áp lực thành công” quá sớm đối với những em được tuyển vào các trường danh tiếng.Hình thức này triển khai cực kỳ đơn giản mà cũng không hề tốn kém. Bao nhiêu triệu người đăng ký, máy tính cũng có thể xử lý được. Một phần đơn xin nhập cư vào Mỹ và đơn vào rất nhiều trường phổ thông công lập nổi tiếng ở Mỹ và Anh Quốc, trong đó có hệ thống trường KIPP nói trên, cũng được làm theo hình thức quay xổ số này.Nền tảng đầu tiên của một nền giáo dục công tiên tiến và một xã hội văn minh là sự công bằng. Vậy thì hãy công bằng ngay từ khâu nhận học sinh, để những em học sinh “xuất phát điểm bình thường” có cơ hội được đào tạo bởi những người giỏi nhất và có cơ hội thành công từ đó. Giáo dục công chất lượng cao không thể chỉ dành riêng cho giới tinh hoa hay những người có “lợi thế ban đầu”.Nguyễn Quốc Toàn Tôi cũng là cựu học sinh trường Chuyên. Khi học đại học tôi mới nhận ra rằng bao nhiêu năm phổ thông mình chỉ học như cái máy, bị nhồi nhét các kiến thức hàn lâm cao siêu để phục vụ cho mục đích thi đấu. Trẻ em cần được phát triển đầy đủ Trí tuệ, thể lực, mỹ quan. Nên xóa bỏ các trường " điểm", xóa bỏ việc xét thành tích thi đua của giáo viên, trường. Thay vào đó, hãy xây dựn g chương trình hướng tới mục đích dạy cho tất cả trẻ em dù thông minh hay kém thông minh, dù con nhà giàu hay nghèo được hưởng một nền tảng giáo dục có chất lượng với những người giáo viên giàu tâm huyết Bài viết theo mình có góc nhìn rất khác từ trước tới nay, có thể nói là hay, nhưng nếu nhìn ở góc khác nữa, chúng ta sẽ thấy, người giỏi không hẳn có xuất phát điểm giỏi, nếu một học sinh cố gắng học từ lớp 1-9 chỉ để vào được một Trường THPT như ý muốn, thì lúc này việc tổ chức một kỳ thi là cực kỳ công bằng, vì các em đã cố gắng chứ không phải cơ hội từ trên trời rơi xuống, và có một điều nữa là không phải ai có xuất phát điểm không tốt được giáo dục tốt đều sẽ thành công và ngược lại, cách của bạn đưa ra vô hình chung bác bỏ sự cố gắng, kiên trì và mục đích học tập của nhiều em. Mình nghĩ cách của bạn áp dụng cho lớp 1 sẽ đúng hơn, vì khi ấy mới là xuất phát điểm tương đối. Like cho bài viết một tỷ phát. Giời ạ, sao mà một việc cỏn con thế mà người ta vẫn chưa làm được nhỉ? Cảm ơn anh Toàn, một ý kiến xác đáng. Tôi cũng đã từng nghĩ như vậy, các trường cấp 2, 3 có danh tiếng bởi vì đầu vào của các trường đã chọn những em có tư chất, học hành tốt. Vì vậy để thành trường giỏi đâu có khó. Câu trả lời là trường giỏi do trò! "Vậy thì trường giỏi là do giáo viên giỏi hay là học sinh giỏi sẵn đây?". Một trong hai là đã tốt rồi, được cả hai thì càng tốt hơn nữa. Nếu thật sự tất cả những nhà sư phạm có tâm thì cha mẹ không phải nhọc lòng chọn chỗ học cho con, cứ cho con học trường gần nhà là tiện lợi nhất. Công bằng xã hội là gì? Anh lao động nhiều, cần cù siêng năng thì được hưởng thành quả tốt hơn người lười hơn anh. Đánh giá họ sinh để tuyển vào trường có điều kiện tốt, để học sinh đó phát huy tối đa khả năng của mình cũng là công bằng với các em, những em đã học hành chăm chỉ nhiều hơn thì phải được hưởng thành quả của các em chứ, sao lại cào bằng, đưa các em vào phận may rủi là quay xổ số? Khi chọn số ít cá thể từ nhóm nhiều cá thể tương đồng ta mới làm trò đen đỏ như vậy, đã là con người ai cũng hướng tới sự hoàn thiện hơn, tại sao cào bằng như nhau? Muốn công bằng thì GD ta nên xóa căn bệnh thành tích, tránh gian lận trong thi cử, tuyển sinh, bộ đề thi các cấp bậc học phổ thông (từ lớp 6 trở lên) nên chăng được số hóa hết và áp dụng cho mọi đối tượng là công dân Việt. Ai muốn tốt nghiệp lớp nào sẽ đăng ký và đóng lệ phí thi vào làm thi đề của lớp đó, giống như các kỳ thi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Khi đó mọi công dân VN đều có cơ hội thi như nhau, đều có chung một đề thi theo cấp bậc mong muốn? Thi xong cấp chứng chỉ công nhận số điểm đạt được. Còn các trường tuyển sinh dựa vào số điểm đó mà tuyển, đó mới là công bằng Đọc bài này tôi thấy có một luồng điện chạy dọc xương sống! Nó chuẩn lắm! Cảm ơn tác giả! Tôi có cậu con trai cực ngoan, rất thông minh, học Ams cấp 3, học giỏi toàn diện. Cái điều mà tôi lo lắng cách đây 3 năm đã thành hiện thực – “ngoan+thông minh+trường chuyên” sẽ có sức phá hoại rất lớn đến sự phát triển toàn diện của một HS. Cái phá này là cái phá ngầm, rất khó nhận ra! Cần nói rõ là cách giáo dục của ta hiện nay (theo tôi) thực sự không ổn. Nếu mải chạy theo nó sẽ rất nguy hiểm. Cái nguy hiểm không phải là biến một đứa trẻ ngoan thành một đứa trẻ hư, một đứa trẻ thông minh thành ngu dốt mà là làm ngăn cản sự vươn lên mạnh mẽ của chúng - một khả năng mà bất kỳ ai cũng sẵn có. Bởi vậy nó làm cho chúng ta rất khó nhận ra được sự bất ổn thực sự ở bên trong. Thường thì cứ thấy con mình học giỏi, đỗ trường này trường nọ là hài lòng nhưng không biết rằng nó đang bị ngăn cản sự phát triển bởi một cách giáo dục chạy thành tích và thiên về hình thức. Không nên so sánh đứa trẻ này với đứa trẻ khác, mà phải so sánh với chính nó. Đây là điều cốt yếu để xem xét chúng ta cần thay đổi thế nào. Mỗi người khác nhau có một tư duy khác nhau. Mong là các nhà hoạch định chiến lược biết lắng nghe để có được sự chuyển biến tốt – điều mà cá nhân tôi cũng tin là VN sẽ làm được. Bài viết rất hay nhưng còn thiếu. Đó là thông qua tuyển sinh sẽ thu được rất nhiều tiền, tiền thi tuyển và ...sau khi tuyển. Một bộ phận tinh hoa được tuyển và một bộ phận quan hệ và lắm tiền cũng được tuyển. Chuyện thường ngày ở huyện !!! Bài viết hay quá, tôi ủng hộ cách suy nghĩ của bạn! Một bài viết hay và ý nghĩa mong rằng đây là một chủ trương tốt sẽ thành công và không bị biến tướng Phải làm sao cho các trường công danh tiếng đúng là "Trường giỏi" chứ không phải "Trường tập trung những em đã đang và sẽ học giỏi". Tôi không đồng ý với ý kiến của tác giả. Tôi cũng đi từ châu âu sang châu mỹ và kết quả ở mỹ như bạn nói chỉ là những con số được làm đẹp. Nếu bạn thực sự sống và làm việc trong môi trường giáo dục như tôi thì mới hiểu vì sao phải tiếp tục duy trì trường chuyên. Tôi đã từng là giảng viên tại 4 đại học ở Paris nên hiểu rất rõ trình độ học sinh ở các nước phát triển. Chịu học, chịu hiểu và chịu tìm hiểu áp dụng : 1/1000. Cái tốt thì khó phát tán nhưng thói xấu thì lan nhanh kinh khủng, không ít học sinh khá bị làm phiền và tiêm nhiễm bởi học sinh kém. Xã hội việt nam cần tiếp tục phát triển trường chuyên để đào tạo các nhân tố hạt nhân thúc đẩy sự phát triển về sau. Một vị tướng giỏi vẫn đáng giá hơn ngàn binh ô hợp. Đúng. Học sinh trường giỏi, nổi tiếng chỉ là cái mác mà thôi. Còn thực chất đều bình thường Các nước tiên tiến như Úc vẫn có trường chọn (trường chuyên theo nghĩa của ta). Bạn đã hiểu nhầm mục đích các trường chọn - nó không phải là để biến học sinh không có tư chất thành học sinh giỏi. Mục đích là để tạo điều kiện tốt nhất cho các học sinh có tư chất phát triển hết khả năng và đam mê của mình đặc biệt trong lĩnh vực KH tự nhiên, văn học, nghệ thuật. Điều đó luôn cần. Điều này không có nghĩa là còn rất nhiều học sinh giỏi và thành công trong những lĩnh vưc khác nhau không học trường chuyên. Và xã hội ta hiện nay gắn liền chữ Thành công với kinh doanh là chính, nên đánh giá kết quả trường chuyên cũng không được chính xác. Việc trường chọn ở VN đã đi đúng hướng hay chưa là vấn đề khác hoàn toàn. Cách nhìn của tác giả không mới và chắc chắn không trong ngành giáo dục. Theo tôi biết Đại học Harvard ( Harvard University) họ tuyển đầu vào khá cao và nêu theo tác giả thì Harvard .... cũng bình thường. Nhưng không phải ai cũng được chọn làm giảng viên của harvard. Cần phân biệt trường chuyên (tài năng) với phổ thông (đại chúng). Một tài năng cần có môi trường tốt và có định hướng một cách có hệ thống. Đánh giá vấn đề cần có mẫu thử (thông kê đủ lớn) mới Kết luận được.