Cái tôi của cá sấu Ông vừa rót vang đỏ mời tôi vừa kể về cửa hàng hoa mà ông đang kinh doanh. Những bó hoa từ cửa hàng ông luôn sẵn sàng kẹp phong bì tiền vào bên trong khi khách hàng yêu cầu. Đó là cách hối lộ đơn giản qua một bó hoa.Tôi bị sốc khi nghe đến đây. Ông cố gắng giải thích rằng Việt Nam, cách này giúp mọi việc dễ dàng hơn. Rồi tôi cũng hiểu vì sao ông phải chiều khách như thế. Mọi người đều làm như vậy. Nó giống như tất cả mọi người bị bắt buộc phải xỏ chân qua ống quần nếu muốn mặc được quần. Nếu mang phong bì đi biếu, tặng mà người ta không nhận mới là điều đáng lo.Tết đang đến và giờ này chắc là đang có nhiều người tất bật “xỏ chân qua ống quần” thông qua những món quà đủ loại kèm theo chiếc phong bì.Và trong bữa ăn sang trọng hôm đó, tôi đã nói với ông chủ hàng hoa suy nghĩ của bản thân về tham nhũng. Mọi người trong xã hội có thể tuân theo các quy tắc chung hay không, phụ thuộc vào kỷ luật cá nhân và “lập trình đạo đức” của chính bản thân họ. Theo nhà tâm lý học Sigmund Freud, cái siêu tôi (super-ego) của bạn là một phần tâm trí bạn và nó chỉ có ở động vật có vú, chủ yếu là ở con người. Nó quản lý tất cả quy tắc và đạo đức mà bạn đã học được từ cha mẹ, giáo viên, bạn bè, xã hội, tôn giáo...Nếu super-ego của bạn được lập trình tốt, bạn sẽ không phá vỡ các quy tắc, những luật lệ mà xã hội đã quy định. Ngược lại, nếu bạn không học thuộc đạo đức, không biết các quy tắc xã hội, biết mà bỏ qua thì cái siêu tôi của bạn rất sẵn sàng phá vỡ quy tắc đó.Tôi dùng cá sấu như một ví dụ dễ hiểu. Cá sấu không có cái siêu tôi, nó chỉ dùng phần não của bò sát. Còn con người chúng ta có phần vỏ não ở trán trước để tạo ra cái siêu tôi. Vì thế, một con cá sấu quá đói và muốn ăn, nó có thể giết chết một cá sấu khác và ăn thịt đồng loại mình. Tất nhiên một cộng đồng hoang dã thiếu cái siêu tôi như thế sẽ không bao giờ xây dựng một nền văn minh vĩ đại. Cá sấu đâu có thể hợp tác với nhau để xây dựng kim tự tháp.Tuy nhiên, sự thật, có nhiều luật con người cố tình lách một chút vì nó thoải mái và có lợi cho mình.Đèn đỏ mà không thấy ai? Thôi, tôi sẽ vượt đèn đỏ này. Họ không cho tôi hút cần sa mà họ lại uống rượu. Thôi, kệ họ. Những khoảnh khắc đó, khi một ai đó bắt đầu tự quyết định “uốn bẻ” các quy tắc vì họ thì đó là lúc tham nhũng ra đời.Bạn có “tham nhũng” không? Có đấy. Nó bắt đầu từ điều nhỏ bé tý tẹo hàng ngày. Khi bạn rời khỏi nhà buổi sáng. Đèn đỏ đầu tiên, cố gắng đừng vượt nó. Không lái xe trên vỉa hè. Đừng bóp còi và hăng hái vượt qua mọi người. Nếu hiểu tham nhũng không phải là một tội danh hình sự, mà là lạm quyền và làm hại cho lợi ích công, thì vượt đèn đỏ và leo lề là các hành vi như thế. Khi bạn vượt đèn đỏ, những người khác cũng sẽ làm theo.Việc phá vỡ quy tắc là một thói quen của con người. Để chống tham nhũng, bạn phải đấu tranh với thói quen đó từ cái gốc, là chính mình. Không ai khác sẽ làm điều đó cho bạn. Bởi vì họ cũng tham nhũng theo nhiều cách mà chính họ còn không nhận ra.Hãy giữ vững nền tảng của mình, lựa chọn không phá vỡ các quy tắc ngay từ đầu ngày và bước dần đến cuối ngày. Chỉ cần cố vượt qua thách thức trong các việc tiếp theo, ở cơ quan, ở nơi giao dịch với cơ quan khác, đối tác khác… Mỗi quyết định bạn đưa ra để ủng hộ không chọn tham nhũng, không gật đầu với lợi ích không phải của mình, không “vay mượn” sự ưu tiên, đều là một trận chiến. Giành chiến thắng, bạn đang chống tham nhũng.Dorothy Newbury nói: "Kỷ luật chỉ là cách đào tạo tâm trí mình thôi”. Tức là, theo khái niệm này, chúng ta chỉ cần thực hiện một số thay đổi nhỏ trong cuộc sống, tạo ra một số thói quen tốt và những quyết định đúng hơn. Và chúng ta có thể thay đổi mọi thứ.Thật khó để thuyết phục mọi người về nguyên lý của tham nhũng và hy vọng họ nghe theo bạn. Vì thế mà bạn phải làm điều đó, từ bên trong chính mình. Khi bạn bước đi đầu, trong sự tự tin, những người khác sẽ làm theo.Trong bài viết trước, tôi đã kêu gọi mọi người tham gia thử thách “không nhậu” trong dịp lễ cuối năm. Lần này, bạn có thể thử một điều mới: hãy nghĩ về mỗi món quà hoặc cuộc giao đãi mà bạn trao đi dịp tất niên này, xem nó có thực sự vô tư hay không.Jesse Peterson(Nguyên bản tiếng Việt) Một quý ông hàn huyên về ngồi thiền, tâm linh lại rất rành "thủ tục" khi kẹp tiền vào sâu bên trong bó hoa,gói quà...Nên đáng sợ nhất là khi người ta khoác lên mình chiếc vỏ hoa mỹ để che đi bản chất thực (không phải lúc nào cũng tốt đẹp). Tư duy như Cá sấu đã đáng sợ,không ít kẻ còn "Nước mắt cá sấu" lại tinh vi,thủ đoạn hơn nhằm qua mắt thế gian! Giữ cho mình không bị a dua,xô đẩy theo đám đông,xét đến cùng vẫn nhờ nền tảng tu dưỡng,bản lĩnh và chính kiến mỗi cá nhân mà thôi! Bạn nói đúng. Rất, rất nhiều người Việt đang làm những việc lợi riêng, hại chung một cách rất vô tư. Chắc bạn dùng từ “tham nhũng” cho những hành động thường ngày của rất nhiều người Việt vì tế nhị, hoặc vì tham nhũng đang là quốc nạn. Tôi thì cho rằng: sự gian dối đang trở thành thói quen trong mọi tầng lớp xã hội, không nhiều thì ít, không ở hình thức này thì dưới vỏ bọc khác, và đó cũng là quốc nạn. Nó là một điểm trừ của dân trí, một vật cản vô cùng lớn trên con đường tiến đến sự văn minh. Bài viết thể hiện góc nhìn sâu sắc, rất đúng ý mình. Xưa nay phần đông người Việt chỉ trích tham nhũng, quản lý... đổ hết tội lỗi cho một nhóm người và cho rằng mình là "innocent" (xin lỗi vì khó có từ nào tiếng Việt diễn tả đủ nghĩa từ này). Họ không biết rằng tất cả những cái đó đều hình thành từ xã hội này cả, tức là ngay từ những việc nhỏ, những người dân bình thường đã thể hiện những cái tôi xấu, không chấp hành kỷ luật, lợi mình nhưng ảnh hưởng đến cộng đồng ( ví dụ như tham gia giao thông, vấn đề xả rác, vấn đề nhường nhịn nhau ở những nơi công cộng...). Bởi vậy, muốn thay đổi lớn, từng cá nhân chúng ta phải chiến thắng các thói xấu của mình đã, nếu bạn không thể khước từ một cái lợi trái phép nhỏ như đi sớm vài giây đèn đỏ, làm sao khi làm quan bạn có thể từ chối những việc mà bạn hay chỉ trích? Tóm lại, cá thể tốt (chỉ cần nó là số đông thôi chứ không cần tất cả, vì chẳng ở đâu có 100% cả) là nền tảng của một xã hội tốt. Tất cả những gì Jesse viết, người Việt chúng tôi đã được đúc kết trong câu nói "tiên trách kỷ, hậu trách nhân". Không có gì là hoàn hảo tuyệt đối, nhưng chắc chắn một điều là mọi thứ đều có giới hạn của nó. Nhận biết được giới hạn mới giúp chúng ta cũng như xã hội trở nên hoàn hảo. Một cái đèn đỏ không người, đứng lại trong khi chúng ta đang rất cần đi sẽ là một sự lãng phí. Không leo lề sẽ chẳng giúp dòng xe cộ được giải thoát mà là ngược lại... Để nhận biết được giới hạn đòi hỏi một sự hiểu biết nhất định, làm sao để có được sự hiểu biết thì chỉ mỗi người chúng ta tự trang bị và tự đúc rút mà thôi. Rõ ràng cùng một cuốn sách, một thầy dạy, một sự trải nghiệm nhưng đúc rút và thu nap của mỗi người là khác nhau. Chính nó mới tạo nên sự đa dạng và phong phú của xã hội. Một xã hội văn minh khi mỗi cá nhân trong xã hội đó đều nghĩ về lợi ích của cộng đồng, ngược lại sẽ là một xã hội "hoang dã". Jesse, mong anh phân tích sự khác biệt giữa “lập trình đạo đức” và “qui trình”. Tôi mong không có sự khác biệt vì như thế xã hội này thật sự tốt đẹp. Còn nếu như có thì nên tuân theo cái nào “trước”?Cần có một chút trơ trẽn để có thể ngộ nhận. Khi ngộ nhận một cách đường hoàng và phổ biến người ta không cảm thấy trơ trẽn là gì nữa. Tham nhũng hả? Thường thôi. quá hay. Chuan! Cam on tac gia nhe, anh viet rat hay Chuẩn. Đấu tranh với chính bản thân mình trong từng việc làm nhỏ nhất mới là điều khó. Nhưng không phải không thể Chuyện của bạn ai cũng hiểu và ai cũng biết hết Jesse à. Tuy nhiên ở phạm trù một con người nhỏ bé trong một vòng xóay xã hội bất ổn như thế này. Liệu bạn có dám đem cuộc sống của mình ra thử nghiệm ko ? Chúng ta thật ra chỉ muốn sống và tồn tại. Theo triết lý tự nhiên, mỗi xã hội sẽ tồn tại và vận động theo qui luật của nó, theo thời gian sẽ tiến hóa theo một hướng nhất định. Vì vậy hãy để cho " Đời là thế" thì dễ sống hơn hen...hihi. Cái mình thầm khen là anh có một bài viết bằng Tiếng Việt cực chuẩn, cực logic, tuy nhiên vấn đề của anh thì còn bàn cãi nhiều lắm về qui tắc đạo đức...Chúc anh hưởng một cái Tết thuần Việt và ko băn khoăn nhiều về bất cập của xã hội nữa hen....hihi. Thân Cảm ơn ông rất nhiều! bài viết hay và ý nghĩa ,. nếu ai cũng giữ được nền tảng và qui tắc của mình và cuộc sống chung của cộng đồng thì xã hội này tốt đẹp biết bao nhiêu,,, Hãy xem cuộc sống trong xã hội loài ong, loài kiến, thậm chí loài mối. Chúng ta là động vật bậc cao mà còn phải học chúng về trách nhiệm của từng cá nhân đối với xã hội. Nếu loài người cứ “thoái hoá” về dân trí như hiện nay, nhất là ở những nước chậm phát triển, thì có lẽ đến một lúc nào đó, khi rô-bốt với trí tuệ nhân tạo phát triển thành một tầng lớp xã hội, thì chúng sẽ quay ra dạy dỗ và trừng phạt những con người có dân trí thấp, lười biếng, dối trá, chuộng hình thức, ích kỷ, nói một đằng làm một nẻo. Tôi có lời khen về bài viết này, Ông biết rất hay. Nhưng ông ko là người việt, càng ko phải là quan chức Việt nên ông sẽ khó hiểu những lối tư duy của họ và lối tư duy của XH việt. Ông nên nhớ câu này "Trên hòn đảo toàn người gù lưng thì những kẻ đứng thẳng là dị dạng". Thân! Tôi thích câu ""Họ không thể thay đổi nó. Bộ máy quản lý bị hư hỏng nặng nề đến mức tất cả mọi người đều tham gia. Nó giống như tất cả mọi người bị bắt buộc phải xỏ chân qua ống quần nếu muốn mặc được quần”.". Nó chỉ ra bản chất sự việc một cách rất rõ ràng. Có ai đã nêu lên ý kiến là có những hạt cát lẫn trong dầu nhờn đến lúc nào đó sẽ làm hại bộ máy, đúng như vậy.