Ai dạy trẻ con Đó là một người bạn tôi chưa từng gặp. Cậu chat với tôi, nói về cuộc sống qua lăng kính của một thằng bé mười mấy tuổi nhưng chỉ như đang học cấp 1. Cậu than hay bị bố mẹ mắng vì "con học không vào". "Con hay quên, chú ạ". Do cha mẹ không quan tâm nên nhiều thứ tưởng chừng nhỏ nhặt trong cuộc sống, cậu cũng không hiểu. Cậu bé hay nhờ tôi giải thích kiểu: "Chú ơi, con gái cá tính là sao vậy chú?", "Thế còn ‘bựa’ là gì?". "Nước sông không phạm nước giếng... là sao chú?". Ngay cả khi tôi giải thích rồi, cậu vẫn cần phải giải thích lại những lời giải thích đó. Một hôm người bạn nhỏ dè dặt nhờ tôi một việc. Nguyên văn: Con phải đi trị bịnh một thời gian. Con đưa chú mật khẩu Facebook. Chú vào tài khoản của con chúc mừng sinh nhật các bạn (trên Facebook) của con nhé. Bố mẹ không tổ chức sinh nhật cho con nên con rất muốn bạn bè trên Facebook chúc mừng khi đến ngày sinh nhật con. Tôi hoàn thành nhiệm vụ. Đến sinh nhật cũng là lúc cậu bé cũng quay về và tự quản tài khoản Facebook của mình. Tôi là người đầu tiên chúc mừng cậu bé trong ngày sinh nhật. Nhưng tôi vẫn áy náy vì chưa tặng quà sinh nhật cho cậu bé. Một món quà nhỏ. Một chiếc máy ảnh cũ hoặc quả địa cầu pha lê cũ. Để có thể "quên đi những việc khác" như lời người bạn nhỏ của tôi nói. Đằng sau câu chuyện ấy, tôi thấy một hình bóng bé nhỏ đang cô đơn. Một chủ nhân tương lai của đất nước đang bế tắc. Hình như chúng ta, bao gồm cả tôi, cũng ít quan tâm thực sự đến lớp trẻ, hay nói cụ thể hơn chính là những đứa con của mình. Sau những cuộc đua chọn trường điểm lớp chọn cô giáo giỏi là coi như xong trách nhiệm. Nhiệm vụ "giáo dục các cháu" được chuyển sang phía ngành giáo dục vốn cũng đang bộn bề những cải cách chương trình, đổi mới sách giáo khoa với đầy bất cập về con người. Còn chúng ta, các bậc làm cha làm mẹ thì chỉ có nhiệm vụ kiểm tra, rà soát và đổ lỗi... Chúng ta đang trải qua một giai đoạn đầy biến động về đời sống văn hoá-xã hội. Trong 2 thập kỷ qua, nền kinh tế tập trung bao cấp đã được thay bằng nền kinh tế thị trường; sách vở đã thay bằng điện thoại thông minh; những luồng văn hoá từ khắp nơi du nhập vào; những tư tưởng mới được truyền bá;... Khoảng cách thế hệ vì thế giãn nở nhanh hơn. Những bậc phụ huynh gần như không có kinh nghiệm về những gì con mình đang trải nghiệm. Học hành cũng khác, giải trí khác, mà quan hệ bạn bè đồng lứa cũng khác. Chưa kể đến những hình mẫu kiểu "Bảnh", "Thánh chửi" nhan nhản trên mạng xã hội... Cái việc chăm chỉ đi chúc mừng sinh nhật các bạn trên mạng, để đến ngày được các bạn chúc lại, thật sự là một "chuyện trẻ con". Nhưng cậu bé phải đi tìm một người thật tin tưởng, dù là người lạ như tôi, để giao phó. Tôi tự hỏi rằng có bao nhiêu người lớn chúng ta thực tâm tìm hiểu để cảm nhận được điều đó. Trong một bài báo tôi đọc được trên trang web của Bệnh viện Tâm thần TP HCM thì nghiên cứu của các học giả trên thế giới cho thấy, số trẻ em và thanh thiếu niên bị trầm cảm tiếp tục gia tăng, với ước lượng cứ 20 trẻ thì có một cháu bị bệnh này. Trầm cảm và lo âu trong số trẻ em và thanh thiếu niên thường là bệnh phối hợp; ước tính khoảng 11% – 69% trẻ lo âu bị trầm cảm và 15% – 75% trẻ trầm cảm bị rối loạn lo âu. Hơn 50% trẻ đang bị trầm cảm sẽ tái phát trầm cảm lúc trưởng thành, nên cần chẩn đoán và điều trị sớm.Những số liệu khoa học cho thấy, bệnh trầm cảm tăng ở lứa tuổi vị thành niên. Tỷ lệ tự tử ở tuổi "ăn chưa no lo chưa tới" này cũng gia tăng theo chiều thẳng đứng. Các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tâm thần, tâm lý xã hội còn hạn chế và thường tập trung vào những rối loạn sức khoẻ tâm thần nặng. Đã thế, ngay cả những dịch vụ "nặng" này cũng độ bao phủ thấp. Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng, bác sĩ về chuyên khoa tâm thần nhi cũng rất ít ở Việt Nam. Chính vì vậy những nghiên cứu chuyên sâu về chẩn đoán điều trị cho tâm thần nhi hiện nay rất hạn chế.Cộng với sự thờ ơ của một bộ phận không nhỏ các bậc làm cha làm mẹ, sự cô đơn của những đứa trẻ ngày một lớn hơn. Con cái chúng ta khi rời trường học đã không còn những kết nối thực trong cuộc đời. Lớp kỹ năng sống hay những khóa tu chỉ như việc điền vào chỗ trống của các bậc cha mẹ trong ngày hè. Còn thì nhìn chung, các bậc cha mẹ, đặc biệt là ở thành thị đang phó mặc con mình cho "ông" YouTube hay Cartoon Network...Mải kiếm sống, thiếu hiểu biết, cha mẹ dường như không dần tuột khỏi vòng tay con cái một cách lặng lẽ. Và chúng ta sẽ giải quyết vấn đề đó bằng lực lượng hành pháp hay là y tế? Hay là cần một thái độ khác cho cuộc giãn nở thế hệ nhanh chóng mặt này? Hỏi vậy thôi chứ chính tôi cũng đang vật vã tìm câu trả lời cho bản thân. Phải ứng xử sao với chính con cái của mình?Trần Anh Tú Các phụ huynh đâu có thời gian dạy con vì họ còn phải lên FB dạy người khác phải làm gì. Bản thân em là một học sinh năm nay lên lớp 11 em chưa bao giờ được bố mẹ đăng ký cho bất cứ một lớp học ngoại khóa nào kể cả trong hè và em cũng cảm nhận được khoảng cách giữa thế hệ của em và bố mẹ là không nhỏ tuy nhiên nếu tác giả đặt câu hỏi phải ứng xử sao với chính con cái của mình thì hãy dạy cho con cái và chính bản thân cách tôn trọng lẫn nhau .Thực ra nói là lắng nghe con ,lắng nghe lời bố mẹ nhưng thật ra theo quan điểm của em chẳng bao giờ cả bố mẹ và con cái chưa bao giờ thật sự lắng nghe và lắng đọng đc lời nói từ cả hai phía ,em nghĩ đó chính là nguyên nhân gây ra khoảng cách thế hệP/s: em xin lỗi nếu ngôn từ của mình chưa được trau chuốt Thế nào cũng có người đọc xong bài này và bĩu môi kiểu: Ngày xưa tao thiếu ăn thiếu mặc, phải đi ra đồng làm việc, phải đi phụ cha mẹ, chả ăn no rửng mỡ để trầm cảm tào lao như bọn trẻ ngày nay... Ngày xưa bố mẹ còn ít quan tâm con hơn bây giờ, vì nhà ai cũng nghèo, phải lo kiếm ăn. Tuy nhiên trẻ con ít trầm cảm vì không có nhiều phương tiện giải trí và lo học nhồi sọ. Hết giờ học là tụ tập chơi bắn nhau, quay, khăng, om cá chọi...hè được nghỉ trọn 3 tháng lại qua họ hàng, về quê chơi...nói chung tương tác thực tế nhiều hơn trẻ con ngày nay. Tôi đã làm tạm được vai trò bố mẹ trong việc nuôi dạy con vì suy nghĩ theo kiểu không kỳ vọng nhiều quá những cái ngoài gia đình, nhưng lại thấy có vẻ lạc lõng so với số đông TỰ BƠI - Rất nhiều phụ huynh "lảm nhảm" cả ngày "con yêu", nhưng khi hỏi chúng có THÁI ĐỘ và HÀNH VI gì "bất thường" không? và nó bắt đầu có từ lúc nào? hay... nó có "bồ" chưa!? thì họ..."im lặng" hay..."ởm ờ".., và vì chẳng biết gì cả nên họ để chúng..."TỰ BƠI" trong "giông bão" & "cám dỗ" mà không có "la bàn" và "phao cứu sinh"! họ không biết lúc nào chúng thật sự cần trợ giúp, và trợ giúp cái cái gì, như thế nào là đúng và đủ!Nhiều người "chăm" con theo kiểu "mặc kệ", "đời mà - trời sinh voi sinh cỏ", trong khi một số người thì "chăm" theo kiểu "...cậu ông trời" hay kiểu..."cai ngục...canh tù", họ phát triển "dùm" chúng hay không cho chúng có đủ "không gian" để phát triển. Những người này đều thiếu kỹ năng...."làm bạn" cùng con, họ chỉ có một vai diễn duy nhất khi đối diện với chúng..."phụ huynh". Họ không biết cách lắng nghe, quan sát và học hỏi từ những thái độ và hành vi của con họ! mà nguyên nhân lại chính là vì họ không biết cách quan sát, lắng nghe và học hỏi từ chính những thái độ và hành vi của họ!Hãy thực tập lắng nghe & quan sát (mà không phán xét, so sánh) những cảm xúc, những "càm ràm" (độc thoại và đối thoại nội tâm) của chính bạn, bạn sẽ học được cách lắng nghe và quan sát người khác, sẽ học được thế nào là thật sự quan tâm và yêu thương! và khi làm được điều đó, bạn sẽ giúp con bạn phát triển thành một Người hoàn thiện "nó sẽ là...chính nó - không phải là bản sao của ai cả"! Nền kinh tế của chúng ta đang chuyển biến mạnh mẽ chứ chưa hẳn là một nền kinh tế thị trường, và chúng ta đang vận động các nước công nhận chúng ta có một nền kinh tế thị trường. Trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế mạnh mẽ này thì xã hội cũng chuyển đổi mạnh mẽ, nhưng phương thức quản lý xã hội chưa chuyển đổi kịp, các chuẩn mực xã hội chưa kịp hình thành, làm giá trị vật chất lấn át giá trị tinh thần truyền thống. Chúng ta đang đi sau và muốn đi tắt, đón đầu thì chỉ có cách học hỏi những gì những xã hội tiên tiến, văn minh đang có, kể cả việc gìn giữ những giá trị truyền thống, đón nhận những giá trị văn minh của những xã hội khác. Nhiều nước có nền văn hoá gần giống ta như Nhật, Hàn Quốc vừa hiện đại văn minh vừa giữ được bản sắc thì ta nên học. Không thể lấy lý do đặc thù để biện hộ cho sự chậm chạp của mình, kể cả trong giáo dục trẻ em - trong cả 3 môi trường là gia đình, nhà trường và xã hội. Người lớn hãy bớt sỹ diện, bớt hô khẩu hiệu, bớt bắt trẻ em phải gánh chịu và tạo ra những giá trị ảo cho mình, và gia tăng những việc làm thiết thực, cho dù chúng không kêu như chuông, lấp lánh như ánh đèn sân khấu. Hãy hỏi từng đứa trẻ xem chúng cần gì thì sẽ có những câu trả lời đúng nhất. Một câu hỏi nghe chừng đơn giản và trả lời cũng đơn giản, ai dạy trẻ con, người lớn dạy chứ còn ai vào đây nữa. nữa. Tiếc rằng, người lớn (cha mẹ) bây giờ nhiều người mải lo kiếm tiền nên phó mặc cho thầy cô, thầy cô chỉ lo dạy chữ, lo thi đua để đạt nhiều thành tích, còn bao nhiêu thời gian để dạy các cháu làm người. Tại sao tỷ lệ trẻ em hư bây giờ nhiều hơn ngày xưa, có phải ngày xưa trẻ em được ông bà cha mẹ luôn quan tâm dạy dỗ từ nhỏ đến lớn, dạy từ cách ăn, cách nói, cách đi đứng, chào hỏi người lớn vv nên ít hư hơn. Một chủ đề rất hay và đáng quan tâm về việc tiếp xúc - tương tác với con trẻ. Cảm ơn tác giả. Làm bạn với trẻ thì chia sẻ được. "Cuộc sống mấy ai nào biết trước định mệnh và có mấy ai tự đổi thay đời mình ..".Chúng ta hãy tự thay đổi mình trước đã. Anh bạn tôi kể: Hồi con anh ấy học cấp 3, các đồng nghiệp bảo anh ấy nhàn vì con lớn rồi, trong khi họ thì bận vì con còn nhỏ. Anh ấy bảo, rằng khi con lớn còn bận hơn, và họ không đồng ý. Anh ấy liền nói, rằng chăm con nhỏ phải chú ý nhiều đến việc chúng ăn ngủ thế nào, còn khi con lớn, nhất là sau tuổi dậy thì, sẽ phải động não nhiều: xem nó phát triển tâm sinh lý thế nào, quan hệ bạn bè ra sao, nghĩ về các giá trị cuộc sống là những gì, khi chúng có vướng mắc gì thì phải tâm sự giúp chúng giải tỏa bức xúc và tìm ra lối thoát ... nhiều lắm. Nếu bố mẹ lười thì chỉ cần chu cấp cho con đủ vật chất, còn nếu bố mẹ khôn ngoan thì phải làm chỗ dựa cho con cả về tinh thần. Muốn vậy thì phải quan tâm đến con, không áp đặt ý kiến chủ quan, nếu không chúng sẽ xa lánh, cảm thấy cô đơn và dễ có suy nghĩ, hành động sai trái. Cuối cùng các đồng nghiệp có con nhỏ đều nhất trí: nuôi dạy con càng lớn càng khó. Hiện nay con của anh ấy rất thành đạt và có trách nhiệm với bố mẹ. Xin chia sẻ kinh nghiệm của bạn tôi. Xã hội hiện đại đang ngày càng khiến con người trở nên cô đơn hơn bao giờ hết. Người ta cổ súy cho việc sử dụng máy móc và công cụ tiện dụng mà không hề nhận ra: một khi máy móc len lỏi vào giữa con người với con người, xã hội của chúng ta nát ngày càng nát. Tương tác ảo không hề và mãi mãi không thể thay thế tương tác vật lý thực sự, nhưng lại làm suy giảm vô cùng mạnh mẽ khả năng tương tác thực sự (vì người ta có quá ít cơ hội trau dồi kỹ năng đó).Thực tế trẻ em ngày nay, nếu không phải bị cha mẹ ông bà lập trình để trở thành những con người thụ động ngay từ tuổi bi bô (ví dụ cho xem tivi, chơi game để giữ yên lặng cả ngày) thì cũng bị thụ động hóa dần trong quá trình trưởng thành trong mội trường rập khuôn của trường học, xã hội.Tóm lại, chính vì môi trường sống hiện nay tồn tại quá nhiều điều kiện và ảnh hưởng tiêu cực, nên hơn bao giờ hết, các bậc phụ huynh cần phải nâng cao trí tuệ bản thân trong việc nuôi dạy trẻ, cũng như quan tâm đến con mình nhiều hơn, so với phụ huynh ngày xưa. Bạn nói đúng 1 phần. Nhưng chưa nói hết được các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, và cách làm như thế nào để cải thiện nó. Và bạn cũng đánh giá quá thấp vai trò của ngành giáo trục trong việc giáo dục các thế hệ. Nên hiểu ngành giáo dục có ảnh hướng đến toàn dân chứ không riêng gì thế hệ trẻ. Và còn nhiều nguyên nhân xã hội khác dẫn đến tình trạng này nữa. Quan trọng là chúng ta tạo nền tảng gì cho con cháu chúng ta ngày nay, các cháu tiếp thu được những gì trong gia đình, nơi trường học hay ở những nơi mà chúng ta cho các con em ta tiếp xúc? Đó có phải thật sự là một cuộc đào luyện nâng đỡ tinh thần, cải thiện đời sống nội tâm lẫn những kĩ năng mềm ở bên ngoài không? Hay chúng ta đang cho các con cháu chúng ta chơi đu quay, hết một vòng lại đi xuống và ngày qua tháng lại cứ lặp đi lặp lại như vậy.Khi nào chính chúng ta tự tu thân, tích đức cho bản thân thì hẵng nói đến chuyện tề gia, trị quốc và bình thiên hạ.