Chữa ngọng Ngọng là gì? Theo tôi, là khi một người phát âm chưa chuẩn một cách có hệ thống một âm nào đó, khác với số đông xung quanh hay khác một cộng đồng. Gọi là "có hệ thống" vì cái sai ấy áp dụng cho tất cả các từ có chứa âm đó, chứ không phải chỉ sai một từ riêng lẻ.Tuy nhiên, khi không phải một người, mà cả một cộng đồng phát âm sai, thì người ta không gọi là ngọng. Họ gọi đó là ngôn ngữ địa phương, hay phương ngữ. Một số tỉnh miền Tây Nam Bộ, người dân đọc r thành g, ắt thành ắc, v thành d. "Bắc con cá gô bỏ dô gổ" thay vì "Bắt con cá rô bỏ vô rổ". Một số nơi khác, ôi đọc là âu, tức "bà nội" thì đọc là "bà nậu". Người miền Nam nói chung thường đọc âm "dz" thay cho cả v và gi, "vui vẻ" thành "dzui dzẻ"; cũng không phân biệt dấu hỏi và dấu ngã trong phát âm. Một số bạn bè tôi người miền Trung đọc âm oang thành oan, như "Ngọc Hoàng" thành "Ngọc Hoàn"; hay am thành ôm, như "đi làm" thành "đi lồm". Tương tự, một số tỉnh miền Bắc đọc nhầm l và n, hay ưu đọc là iu; "uống rượu" đọc là "uống rịu"... Phương ngữ ở Việt Nam thật sự rất nhiều, khó mà kể hết.Người ta có thể nói một cá nhân nói ngọng, nhưng không thể nói cả một tỉnh nói ngọng. Và ngọng hay không, có khi đơn giản chỉ là chúng ta dùng một hệ quy chiếu này để đánh giá đối tượng ở một hệ quy chiếu khác. Trước khi Hà Tây được sáp nhập vào Hà Nội, phát âm l, n của dân Hà Tây không được nhìn nhận là một vấn đề. Nhưng nay khi là một phần Hà Nội, thứ phương ngữ đó được coi là là "nói ngọng".Con người tiếp thu ngôn ngữ từ những người xung quanh, trong đó có phát âm. Vì thế, thay đổi cách phát âm cho một cộng đồng dường như bất khả thi. Người ta có thể được hướng dẫn cách sắp xếp các cơ quan phát âm như lưỡi, răng, môi sao cho đúng, đọc đúng một số từ trong lớp học chữa ngọng. Nhưng sau những giờ học đó, người ta dễ dàng quay lại cách phát âm quen thuộc trước đây, đặc biệt là khi tất cả mọi người xung quanh đều phát âm "sai". Khi đó, người phát âm "đúng" lại trở thành người nói ngọng. Sự thật là, khi tất cả mọi người đều phát âm như nhau, họ có cảm giác dễ chịu hơn, hiểu nhau hơn khi giao tiếp.Bạn thân của tôi, Nam, quê ở Nam Định, chuyển vào TP HCM sống từ năm lớp Bảy. Cả gia đình bạn vốn phát âm l thành n, như "đừng lo lắng" thì thành "đừng no nắng". Đến khi trở thành sinh viên Đại học Bách Khoa TP HCM, Nam tham dự một lớp dẫn chương trình. Các bạn cùng lớp nhận xét: "Nói vậy nghe kỳ sao sao á". Nam bảo: "Tôi quyết sửa". Cậu nhờ các bạn trong lớp chỉnh giùm mỗi khi nói ra từ đó. Dần dần, sau một năm, tự chủ động rèn phát âm, Nam gần như không còn nhầm nữa. Nói "gần như" là bởi vì Nam đã sửa phát âm l, n được trong ý thức, chứ sự thay đổi chưa đi vào tiềm thức, nên đôi khi cậu viết đúng nhưng nói vẫn nhầm hai âm đó; hoặc khi nói vội, phản ứng nhanh, quên mất thì vẫn nói ngọng. Song, qua Nam, tôi tin rằng khi có mục tiêu rõ ràng và bản thân cảm thấy cần thiết, người ta sẽ tự tìm cách chữa phát âm cho mình."Mục tiêu rõ ràng và cảm thấy cần thiết" xuất hiện trong ba trường hợp. Thứ nhất, những người nói chuyện trước công chúng, bao gồm cả quan chức, chính trị gia, giáo viên, người dẫn chương trình, người chuyển tải thông tin trên các kênh truyền thông đại chúng... Bởi với tính chất công việc, thông điệp họ chuyển tải đi cần rõ ràng, mạch lạc, và phát âm đúng là điều kiện cần thiết.Thứ hai, những người gặp khó khăn trong việc giao tiếp với người khác, nhất là khi họ di chuyển ra khỏi cộng đồng quen thuộc. Khi phương ngữ của chúng ta khác đa số khiến chất lượng sống, công việc và học tập đều bị ảnh hưởng, thì việc thay đổi cách phát âm sẽ giúp chúng ta hòa nhập tốt hơn. Rất nhiều bạn tôi có thể nói được hai giọng: một giọng hòa nhập với cộng đồng sinh sống mới, và một giọng địa phương của mình.Thứ ba là người bắt đầu học một ngôn ngữ có hệ thống, ví dụ như tiếng Việt cho các em tiểu học và tiếng Anh với số đông người Việt Nam. "Night" không thể là "light".Hai trong số ba trường hợp trên có thể thực hiện ở góc độ cá nhân mỗi người. Riêng về việc học tiếng trong nhà trường, với kinh nghiệm của tôi, giáo viên và học sinh có thể sử dụng những chiến thuật khác để tránh viết sai chính tả mà vẫn giữ được phương ngữ của mình. Khái niệm "nờ cao" hay "nờ thấp" để giúp phân biệt l và n là một loại "chiến thuật" cơ bản và nhiều người đều biết. Một cách nữa là luôn chú ý tra từ điển khi viết nếu có nghi ngờ. Với Internet, các từ điển tiếng Việt trực tuyến miễn phí hiện đều có thể truy cập bất kể lúc nào.Ngoài ra, đọc nhiều sách vở để quen với mặt chữ cũng như rèn viết chính tả là điều cần thiết. Người miền Nam dù phát âm d chung cho d, v, gi, nhưng khi viết vẫn viết đúng "vui vẻ" thay vì "dui dẻ", cũng như người miền Bắc vẫn viết đúng "da dẻ" thay vì "gia giẻ", nếu họ đọc đủ nhiều.Thay vì cố gắng thay đổi thói quen phát âm của tất cả mọi người, hoặc gán nó với mục tiêu có vẻ khiên cưỡng là "gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt", tôi tự hỏi liệu chúng ta có thể tôn trọng phương ngữ như một sự đa dạng của ngôn ngữ dân tộc? Khi tiếp cận việc sửa phát âm như những chiến thuật để ghi nhớ trong các tình huống cần thiết, chứ không phải là cố gắng phủ nhận sạch trơn cách phát âm cũ, ta có thể thu được những kết quả tích cực hơn trong cái gọi là "chữa ngọng"?Nguyễn Lừng Danh Cần phân biệt khái niệm "tiếng địa phương" và khái niệm "nói ngọng". Rõ ràng đang có sự lẫn lộn, đánh tráo hai khái niệm này.Tiếng địa phương (hay còn gọi phương ngữ) là ngôn ngữ chỉ sử dụng, lưu hành ở những vùng địa lý hẹp, không mang tính phổ biến, lưu hành rộng rãi như ngôn ngữ chuẩn của quốc gia đó. Trong khi "nói ngọng" lại thuộc về lỗi phát âm, cần phải sửa chữa và khắc phục, tránh gây biến nghĩa, hiểu lầm và trong một số trường hợp, dễ gây cho người nghe sự mắc cười.Không thể quy lỗi nói ngọng là tiếng địa phương như tác giả đề cập. Nếu xem nói ngọng là tiếng địa phương thì:1 - Các văn bản chính thống như Từ điển tiếng Việt, Từ điển chuyên ngành căn cứ vào đâu để được xem là chuẩn? "Dị bản" từ cách phát âm sai, lẽ nào lại được mặc nhiên xem là "văn bản chuẩn" thay thế được cho cả văn bản gốc?2 - Các ngành nghề mang tính ảnh hưởng cộng đồng, đại chúng, như giáo viên, phát thanh viên, MC, nhà báo...lẽ nào không cần chuẩn về phát âm (văn nói); chính tắc khi viết lách (văn viết) vẫn có thể tương tác, truyền đạt cho người khác?!!!3 - Phương ngữ đa dạng, điều này không chỉ có ở tiếng Việt mà ngay cả với tiếng Trung, tiếng Anh...cũng không là cá biệt! Nhưng sự đa dạng đó nằm ở phát âm nặng hay nhẹ , biến cách ở cách viết (do ngôn ngữ Châu Âu như tiếng Anh là ngôn ngữ biến hình) chứ không phải làm sai lạc hẳn đi như ý nghĩa ban đầu như nói ngọng đang bàn tới. Sự tôn trọng ngôn ngữ địa phương cũng cần phải đúng cách, chứ không thể áp dụng cho cả sự sai lỗi.Khắc phục lỗi nói ngọng không chỉ cần, mà là bắt buộc với người công tác các lãnh vực như sư phạm, nhà báo, biên tập, MC... Với người dân bình thường, việc phát âm sai, nói ngọng có thể việc căn chỉnh sẽ khó khăn, mất nhiều thời gian, nhưng không có nghĩa là không thể cải thiện được! Có vậy sự trong sáng, chính tắc của tiếng Việt mới được đảm bảo, duy trì. Tác giả có sự nhầm lẫn giữa phương ngữ và cấu âm. Phương ngữ là sự thay đổi trong phạm vi cấu âm nhưng không thay đổi thông tin ngữ nghĩa. Ví dụ, vui vẻ có thể nói là zui zẻ vẫn hiểu được là vui vẻ vì về mặt ngôn ngữ học, âm /v/ và /z/ không khác nhau về đặc tính ngữ âm. Còn cấu âm là hoạt động của các cơ quan tiếp hợp trong đường phát âm như môi, răng, lưỡi, màn hầu... để tạo ra một âm có thông tin ngữ nghĩa khác nhau. Trong trường hơp /l/ và /n/ thì cách cấu âm hoàn toàn khác nhau trong đó âm /n/ là một âm "mũi" tức có sự tham gia của cộng hưởng mũi, còn âm /l/ thì không. Dó đó hai âm này hoàn toàn khác nhau chứ không thể coi là phương ngữ. Đồng ý là không nên cứng nhắc trong việc gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt, nhưng không thể lấy sự nhầm lẫn này để làm lý do. Đọc sai thì phải sửa chứ có phải là di tích hay đặc sản Quốc gia đâu mà gìn giữ. Người miền tây tuy nói " dzui dzẻ" là bởi vì nó là phương ngữ như vậy nhưng yêu cầu họ nói "vui vẻ" họ vẫn nói được, tương tự cho việc phân biệt dấu hỏi và ngã nên không thể coi đó là ngọng Nói "l" thành "n" thì k sao nhưng viết cũng nhầm thì đúng là hỏng lắm. Những nơi khác tuy họ nói "dui dẻ" nhưng khi viết vẫn "vui vẻ", có lần tôi đọc sách của cháu tôi thấy ghi rõ ràng "ôi giời" thay vì ghi "ôi trời". Nói "chệch" mà viết k "chệch" đó mới là tiếng địa phương. Còn nói "chệch" mà viết cũng "chệch" luôn thì đó là SAI HOÀN TOÀN vậy nên mới cần khác phục. Bài viết của tác giả phân tích rất xác đáng; ngay tiếng Anh hầu như là ngôn ngữ quốc tế nhưng ở một số nước là thuộc địa của Đế quốc Anh hay thuộc Anh cũng có phát âm hay nghĩa khác nhau; ví dụ người Mỹ có xu hướng âm "t" phát âm là "đ" : Water là "oa-đờ", Center-"sen-đờ",... hay âm O thì phát âm thành "a" My god-"mai kát" hoặc nghe người Ấn nói tiếng Anh ta cảm thấy âm i.i.i hầu như "chiếm lĩnh" trong câu thoại có lẽ cũng vì tiếng Hindi, tiếng mẹ đẻ phần lớn có âm i , Nga thì "ốp", "ép".v.vPhương ngữ vùng miền tựa như thói quen thật khó sửa đổi chỉ hy vọng với sự dịch chuyển dân số, phát triển giáo dục cộng với sức mạnh của truyền thông trong vài thế hệ sau mới có thể thu hẹp, khắc phục dần tựa như 1 cốc nước lã lớn trong có một phần nhỏ là ngọt và mặn rồi thì đến lúc nào đó sẽ hòa tan và bão hòa. Phương ngữ khác nói ngọng Trên TV những dòng chữ chạy bên dưới mắc lỗi chính tả được gõ bởi những ông cử, bà cử đấy ! Người miền Tây nói chữ "V" thành "D" là do họ lười điều chỉnh khẩu hình miệng khi nói. Họ hoàn toàn có thể phát âm chuẩn 2 chữ "V" và "D". Và họ cũng được dạy ngay từ khi học lớp một cách phát âm 2 chữ này.Người Hà Tây thì khác hoàn toàn, họ không thể phân biệt được âm "L" và "N". Và ngay từ nhỏ họ cũng không được cô giáo dạy cách phát âm phân biệt 2 chữ này.Vấn đề chữa ngọng này người miền Tây đã làm lâu rồi. At light, we need a night... Không hiểu khi gặp người nói ngọng l thành n thì khi họ nói :"đưa tôi cái lá". Thì nên đưa cái lá hay cái ná nhỉ ?Theo tôi đa dạng thì tốt đấy nhưng nói sai thì không nên .Và nên dậy trẻ học nói ngay từ lúc còn bé để khi lớn lên không bị mắc lỗi nói sai như vậy nữa. Mình dân miền trung, ra ngoài xã hội mình nói giọng phổ thông, về quê hay nói chuyện với người nhà thì dùng phương ngữ. Nhiều lúc thấy cũng kỳ kỳ nhưng mà biết sao được vì khi ra ngoài xã hội mà vẫn nói phương ngữ thì rất khó khăn để truyền đạt thông tin dẫn đến bất lợi trong công việc. Không biết bạn nào giống mình không nhi! Hãy thử để 1 người nói tiếng Phú Yên, 1 người nói tiếng Nghệ An, 1 người Huế, 1 người Quảng Nam, 1 Hà Nội và 1 người Bến Tre nói chuyện bằng phương ngữ. Bạn sẽ thấy "rối loạn tiền đình" ngay. Nếu bỏ qua tranh luận về tiêu chuẩn phát âm Tiếng Việt, thì, trên thực tế, tình trạng "ngọng" này vẫn đang cản trở một người rất nhiều khi họ cần tiếp cận với ngoại ngữ. Cá nhân tôi, và một số người tôi biết, một khi họ đã thành thạo ngoại ngữ (Tiếng Anh, phổ biến) thì phong cách phát âm Tiếng Việt thường ngày của họ cũng tự nhiên biến đổi để chuẩn hóa phản ứng khi cần diễn đạt bằng giọng nói của mình.Hiện tượng trên là hệ quả tự nhiên từ sự hội nhập của Việt Nam với thế giới và các dân tộc khác. Vậy, ngoài sử dụng các biện pháp kỹ thuật để “chữa ngọng”, có phải ta có thể tăng cường mạnh mẽ hơn nữa sự hội nhập và liên kết giữa các vùng miền trong cả nước để phát âm Tiếng Việt, tự nó, có thể tiến triển, hội tụ, và chuẩn hóa một cách nhanh chóng và tự nhiên hơn? Đừng nên tranh luận về định nghĩa thế nào là ngọng, là phương ngữ. Ngọng hay phương ngữ thì đều là phát âm sai. Sai thì phải sửa, và nhiều cách sửa. Một trong những cách hữu hiệu có lẽ là đưa một vài tiểu phẩm hài lên TV để toàn dân cùng thấy sai và sửa. Các bạn nghĩ sao ?