Nói với con về bất bình đẳng Sau đợt giãn cách từ tháng 4/2021, cô buộc phải chọn công việc mới - công nhân trong một nhà máy ở quê. Công việc mới lương ngang giáo viên nhưng có thể tăng ca, thêm thu nhập, không mất tiền thuê trọ và được ở gần bố mẹ.Các bé ba tuổi ca hát, phụ huynh chúc cô hạnh phúc trong công việc mới, đồng nghiệp người mừng người tủi cho cô.Thật may trẻ thơ chưa biết chuyện. Nếu con thắc mắc, tôi không biết phải trả lời ra sao.Trên taxi về nhà, ứng dụng podcast của tôi tự động phát buổi phỏng vấn một ca sĩ, cô nói gì đó về một thế hệ trẻ không biết làm gì trong một thế giới quá đầy đủ.Tiếng radio của tài xế, trong lúc đó, đang phát buổi phỏng vấn một chuyên gia kinh tế về tình trạng hậu Covid, nhấn mạnh đến bất bình đẳng thu nhập gia tăng, theo một thống kê của Trung tâm thông tin và dự báo kinh tế - xã hội quốc gia (NCIF).Báo cáo của NCIF khẳng định so với thế giới, kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng khả quan trong bối cảnh Covid. Nhưng tốc độ tăng thu nhập của nhóm nghèo luôn thấp hơn nhóm giàu, do vậy, khoảng cách giàu nghèo đang ngày càng tăng lên. Báo cáo công bố hôm 22/5 của tổ chức phi chính phủ Oxfam cũng cho thấy, bất chấp đại dịch, thế giới mỗi ngày vẫn có thêm một tỷ phú mới trong khi hàng trăm triệu người khác nghèo đi.Theo NCIF, Covid còn tạo ra một câu chuyện bi hài hơn: Nếu đứng ở vị trí của 60% dân cư giàu nhất, dường như mức độ bất bình đẳng về thu nhập đã giảm bởi thu nhập của lao động ở mức cận cao tăng lên, thu hẹp khoảng cách với lao động thu nhập cao. Nhưng đứng ở vị trí của 40% người nghèo nhất còn lại, bất bình đẳng lại rõ ràng hơn, bởi người có thu nhập thấp và rất thấp đang bị nhóm trên bỏ xa.Báo cáo không nhấn mạnh đến cô Tâm, người đang đứng yên ở nhóm thu nhập trung bình. Nhưng sự thay đổi công việc, tôi nghĩ, đem đến cho cô nhiều bất trắc hơn là phát triển. Theo số liệu của World Bank, người có thu nhập thấp thiếu kỹ năng và tài chính để trang bị công nghệ thích hợp sẽ có nguy cơ bị loại khỏi các hoạt động kinh tế có thu nhập tốt và ổn định hậu Covid, tức là sẽ gia tăng bất bình đẳng về cơ hội.Điều làm tôi suy nghĩ hơn hết không phải là thế giới đã "đầy đủ" (về mặt vật chất hay tinh thần đi chăng nữa) như cô ca sĩ tuyên bố hay chưa, mà là sự giống nhau giữa cô ca sĩ và cô giáo Tâm. Cả hai đều trẻ, đều trải qua đợt dịch Covid, đều hoang mang trong tinh thần, và quan trọng nhất là đều có ảnh hưởng đến nhận thức của thế hệ tương lai qua lời nói và tiếng hát.Nếu chúng ta không đối thoại trực tiếp với thế hệ tương lai về những bất bình đẳng mà Covid đem tới, thậm chí cả căn nguyên của sự bất bình đẳng, chúng ta chỉ lảng tránh câu hỏi của trẻ thơ hay chỉ chăm chú truyền thông một chiều vào sự bơ vơ tinh thần của cá nhân, thì đó là cơ hội cho sự bất bình đẳng gia tăng trầm trọng hơn.TS. Kelly Kirkland, Đại học Melbourne (Australia) đã thiết kế nghiên cứu để chỉ ra vai trò của việc giáo dục sớm về bất bình đẳng thu nhập đối với trẻ em. Trẻ 4-6 tuổi (chưa có ý thức và chưa được giáo dục về bất bình đẳng thu nhập) có xu hướng chia đều đồng xu cho tất cả các con rối; trong khi trẻ 7-9 tuổi (bắt đầu có ý thức về bất bình đẳng) có xu hướng chia đồng xu nhiều hơn cho những con rối (được gắn nhãn) kém may mắn.Cùng một số phép thử khác, Kelly Kirkland chỉ ra rằng cách giải thích của trẻ em về bất bình đẳng, chứ không phải bản thân bất bình đẳng, là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự quan tâm và chăm sóc của trẻ đối với người nghèo khi chúng trưởng thành."Hiện, hàng trăm triệu người sống nhờ số tiền chưa đến 1,9 USD mỗi ngày. Hầu hết những người này ở vị trí đó đơn giản vì họ sinh ra trong một đất nước có nền giáo dục, cơ hội và mức sống thấp. Thế hệ tiếp theo sẽ kế thừa thế giới này.Đã đến lúc chúng ta cần biết trẻ thơ nghĩ gì về điều đó. Bởi, những gì trẻ nghĩ sẽ quyết định những gì chúng sẽ làm để giúp đỡ xã hội trong những năm tới", bà Kirkland chia sẻ.Cụm từ "bình đẳng" trong chương trình giáo dục phổ thông mới, theo Thông tư 32/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo gần như gắn chặt với "bình đẳng giới" và "bình đẳng về quyền". Tức là vẫn còn một khoảng trắng về bất bình đẳng thu nhập và bất bình đẳng về cơ hội trong giáo dục tổng thể.Tôi không muốn con mình lớn lên trong một thế giới đầy hoang mang nội tâm, nhưng tôi cũng không muốn con lớn lên mà ngó lơ sự bất bình đẳng về cơ hội đang giáng xuống đầu những người xung quanh con và ngày càng tạo những hố sâu trong nhận thức giữa các nhóm (xét theo thu nhập) trong cộng đồng. Tôi hy vọng con lớn lên trong một thế giới mà những người có ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ cất tiếng nói rõ rệt về bất bình đẳng thu nhập và cơ hội, thay vì chỉ nhìn thấy thế giới đầy đủ nho nhỏ quanh mình.Joseph E. Stiglitz, kinh tế gia đoạt giải Nobel 2001, trong cuốn sách "Cái giá của sự bất bình đẳng" đã khẳng định tình trạng bất bình đẳng càng trầm trọng thì ý thức cộng đồng càng bị xói mòn, làm cho các thành viên càng xa lánh nhau. Càng xa lánh nhau, những tổn thương về sự bất bình đẳng càng hằn sâu vào lòng xã hội.Sự xa lánh nhau đó, biết đâu lại chính là nguyên nhân làm cho người trẻ cảm thấy "không biết làm gì trong một thế giới quá đầy đủ".Về phần mình, tôi chỉ biết cầu chúc cho cô Tâm sớm ca hát cùng trẻ thơ ở một trường mầm non như cô từng hát cho con tôi.Lang Minh Con ạ, mọi người không giống nhauBạn có, mình không - chớ kêu gàoNếu con cũng CẦN điều bạn cóMẹ cha hết sức giúp con nào!Con ạ, mọi người không giống nhauMình có, bạn không - chớ tự caoNếu bạn cũng CẦN điều con cóMình xem giúp bạn được chút nào.Con ạ, mọi người không giống nhauCon bơi, bạn chạy, chị nhảy caoMỗi người đều là ngôi sao sángNên trọng sức tài, đỡ nâng nhau.Con ạ, mọi người không giống nhauNgười câm không nói được lời nàoNgười điếc không nghe, mù không thấyCon nói, nghe, nhìn - may mắn sao!Con ạ, mọi người không giống nhauQuanh ta người khó lẫn người giàuMình bỏ ống heo Tiền San SẻGiúp người già yếu, trẻ vùng cao.Con ạ, mọi người không giống nhauNhìn lên sẽ thấy lắm người caoTrông xuống thấy bao người leo dốcCon muốn đưa tay đỡ không nào?Con ạ, mọi người không giống nhauCon lớn nhờ bao sức cần laoHạt gạo do bao công cày cấyGiọt nước từ mây đọng, mưa rào.Con ạ, mọi người không giống nhauCon nhờ vai đỡ mới vươn cao (*)Con lại đỡ người sau vươn tiếpCó bạn có mình, đỡ gian lao.(*) Mượn ý từ câu nói của Nhà khoa học Isaac Newton, tạm dịch: Nếu tôi có thể nhìn xa hơn, đó là nhờ được đứng trên vai những người khổng lồ (Nguyên gốc tiếng Anh: If I have seen further, it is by standing on the shoulders of giants). Tôi có 2 con đang học phổ thông trung học. Trong lớp các con, sự chênh lệch giàu nghèo cũng khá rõ. Nhưng các con mặc đồng phục, ăn ở trường cùng nhau, đi chơi cũng cùng hòa đồng như nhau. Chưa bao giờ tôi nghe con nói nhà bạn này giàu bạn kia nghèo. Việc giáo dục về sự bất bình đẳng cho các con có lẽ là quá sớm và ko cần thiết. Hãy để các con sống tự nhiên, vui vẻ, hòa đồng với các bạn. Sau này lớn lên, các con sẽ tự cảm nhận được điều đó. khi con người vẫn còn ý thức tư hữu, giành lấy tài sản, quyền lợi riêng cho mình. vẫn còn kẻ khôn, người dại, vẫn còn kẻ siêng, cần, vẫn còn ng tiết kiệm và hoang phí thì thế giới sẽ luôn bất bình đẳng và chênh lệch ngày càng đối nghịch, xa xăm.còn hiện hữu 2 người trở lên thì sẽ còn chiến tranh. Sự xa lánh của trẻ, hay sự không biết làm gì khi có quá đầy đủ mọi thứ là hệ quả của thiếu sự dẫn dắt đúng hướng về cách phát triển bản thân của đứa trẻ và sự lệ thuộc vào công nghệ. Covid, hay bất bình đẳng giàu nghèo là hiện tượng bên ngoài, có muốn hay không nó đã và đang xảy ra. Tuy nhiên cần nhìn nhận là có phải giàu là luôn luôn sướng, có phải nghèo là luôn luôn khổ. Giàu cũng có cái khổ, nghèo cũng chưa chắc không thể không hạnh phúc. Cái chính là ở cách xây dựng Niềm Tin như thế nào cho đứa trẻ, để nó vượt qua thử thách ở sắp tới, và vượt sướng là 1 trong số đó. Cám ơn tác giả. Thật đáng suy ngẫm... Bình đẳng ở đây không phải là cào bằng mà là cố gắng để mọi người có cơ hội được tiếp xúc với tri thức như nhau, được đối xử như nhau với pháp luật, quyền con người.Ví dụ: Bạn giàu có được học toán thì người nghèo hơn cũng được học toán. Người giàu ăn cắp bị đi tù thì người nghèo ăn cắp cũng bị đi tù. Chứ không phải tôi giàu đi ăn nhà hàng sang, còn bạn nghèo ngồi nhà ăn bánh mì thì là bất bình đẳng. Nhiều người còn không hiểu thì sao giải thích được cho con. Trẻ em cấp tiểu học còn ngây thơ nên sự quan tâm đến bình đẳng giàu nghèo chưa rõ rệt. Tuy nhiên lên cấp 2 sẽ bắt đầu có sự phân hóa, đến lớp 8-9 là các cháu đã biết đến sự phân hóa giàu nghèo rồi. Quan trọng là cách sống của gia đình trong giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lớn đến tính cách của các con.Tôi đã thấy một cô bé học lớp 8 nhất định không chịu lên xe hơi của bố vì sĩ diện (xe của bố cũ và xấu). Trong khi một bé khác bố chở bằng 1 chiếc xe gắn máy cũ đến hơn 20 năm mà bé vẫn vui vẻ hài hước với bạn là bố nó đang chạy một con hắc thố già. Nên tôi thấy rõ ràng là gia đình ảnh hưởng rất mạnh đến lối sống và suy nghĩ của các bé. Mất bao nhiêu công sức và may mắn để một đứa trẻ từ tầng lớp thấp leo lên được tầng lớp trung lưu? Mình đến từ một vùng quê bắc bộ, không phải quá nghèo nhưng cũng được xếp vào tầng lớp thấp rồi. Cố gắng học thật nhiều, thi được vào một đại học tốt. Ra trường lại đi làm, đi du học bằng cách đi làm thêm xứ người, làm mì, làm dọn phòng...quần quật không bao giờ có ngày nghỉ. Tới khi có được công việc tốt rồi, thu nhập cũng tốt, dành dụm mãi mua được một miếng đất ở quê ( đất quê ở nơi người ta thu nhập chỉ vài ba triệu, nhưng đất mua tiền tỷ). Hiện giờ mình vẫn làm việc , mỗi ngày kiếm được vài triệu, không có ngày nghỉ không có T7 CN, vẫn ở trọ và ngoài miếng đất mình không có tài sản gì ngoài cái laptop, cái xe máy cũ. Mình vẫn chưa được gọi là tầng lớp trung lưu ở Việt Nam.Mười năm từ ngày bước chân ra đời là 18 tuổi, năm nay 28 tuổi, mình càng thấy những đứa trẻ sinh ra trong thời đại này quá khó để vượt qua được rào cản của giai cấp. Trường đại học cũ của mình, trường công top 1 về kinh tế học phí giờ đã quá cao vượt quá mức chi trả của người có mức thu nhập trung bình kém. Rồi những đứa trẻ đó có ra trường thì chúng phải làm công việc gì, làm được bao nhiêu tiền, thi bằng cấp gì để mua được một chỗ để đặt lưng, xây dựng tổ ấm? Và con của những đứa trẻ ấy sẽ như thế nào nữa ?Đây không còn là thế hệ mà chỉ cần chăm học, học giỏi đỗ đh tốt tìm công việc tốt là sẽ trở thành được tầng lớp trung lưu. Trẻ em rất vô tư. Người lớn đừng gieo những ý nghĩ xấu cho các em. Mỗi người sinh ra trong một hoàn cảnh khác nhau, không có sự lựa chọn. Lựa chọn duy nhất là còn nhỏ thì cố gắng học, rèn luyện tư cách đạo đức để lớn lên làm người tử tế và có ích cho xã hội. Còn sâu xa hơn nữa thì có triết lý nhà Phật. Đừng trách người, trách đời. Hãy cố gắng sống tốt. Điều này là không thể vì một khi vẫn còn các mô hình trường ''chuẩn'', trường to, trường đẹp thì bản thân giáo dục đã là bất bình đẳng. Muốn có bình đẳng thì phải có cơ chế luân chuyển giáo viên giữa các trường mỗi 4 năm chẳng hạn. Khi đó sẽ không có tình trạng ''chạy'' nữa, bởi khi đó học sinh học ở trường nào cũng như nhau. Nhưng chúng ta đều biết việc này là không thể. Nếu nói về vấn đề bất bình đẳng thì thế giới này sẽ không bao giờ có thể xoá đi được về bất bình đẳng. Chúng ta biết xã hội loài người khi còn là xã hội nguyên thuỷ thì con người hoàn toàn bình đẳng. Nhưng khi của cải vật chất nhiều lên sẽ có kẻ muốn chiếm hữu và sinh ra chế độ nô lệ tức bắt người khác làm việc cho mình mà không trả công xứng đáng. Rồi khi xã hội phát triển thì chế độ tư bản ra đời và liên tiếp các cuộc chiến tranh nổ ra để để chia thị trường và chiếm những vùng đất có lợi thế về địa chính trị, về tài nguyên khoáng sản về nhân công để làm bá chủ thế giới. Nói chung thế giới của chúng ta bất bình đẳng ngày càng nghiêm trọng.Từ bất bình đẳng giữa các châu lục, bất bình đẳng giữa các quốc gia, đến bất bình đẳng của một quốc gia và cuối cùng là bất bình đẳng giữa người với người.Ngày nay chúng ta có các tổ chức của thế giới như Liên Hiệp Quốc , WTO, WHO vv...chính là công cụ để giải quyết về các bất bình đẳng nghiêm trọng trên thế giới. Còn bất bình đẳng trong một quốc gia thì chúng ta sẽ có những chính sách để giúp đỡ những nhóm yếu thế trong xã hội ví như ưu đãi về nhà ở xh, miễn giảm học phí, bhyt , quỹ vì người nghèo vv...rút ngắn khoảng cách về bất bình đẳng làm cho thế giới hoà bình hơn, làm cho quan hệ con người tốt đẹp hơn. Đến một tuổi nào đó bạn cũng có thể giải thích cho con về bất bình đẳng xã hội để giáo dục con biết sẻ chia biết yêu thương con người. Nhưng những hành động của chúng ta mới là tấm gương để con bạn nhìn vào mà học hỏi. Tôi cảm thấy cay mắt khi đọc bài viết của bạn. Ở một phía nào đó, những người trẻ như cô giáo của con bạn bị ảnh hưởng nặng nề, cũng như đứng trước rất nhiều chông gai, cạm bẫy của cuộc đời. Không biết nói gì hơn ngoài sự đồng cảm. trẻ con thì cứ để cho chúng nó làm trẻ con, cái này chưa đến lúc đâu Ý định của tác giả bài viết là tốt, nhưng nếu đọc bình luận bên dưới, tác giả sẽ thấy tại sao băn khoăn của mình rất khó thực hiện. Nhiều người cho rằng trẻ con thì biết gì, cứ để nó làm trẻ con đã. Người khác thì cho rằng ôi trẻ con ngây thơ lắm, làm sao phân biệt được. Người khác nữa thì cho rằng cái đó là do tính tình thôi. Thêm người khác nữa bảo cái đó là không thể thay đổi được đâu, nói với trẻ con làm gì. Vậy đó, nên mèo vẫn hoàn mèo thôi à, hi hi nếu cho con vào trường quốc tế từ nhỏ thì khó mà mong con có lòng trắc ẩn với người nghèo. Vì nó có tiếp xúc người nghèo đâu mà biết. NÓ sẽ "không biết làm gì trong một thế giới quá đầy đủ".