Chỉ trích bộ trưởng Nói ngắn gọn: báo chí và truyền thông xã hội bây giờ khác hai mươi năm trước nhất ở điểm là người ta có thể chỉ trích các bộ trưởng.Nó tạo thành một làn sóng, mà chính tôi cũng hưởng ứng nhiệt tình. Với Facebook trong tay, chính tôi đã bao lần đặt các câu hỏi chất vấn, hay là chỉ trích các bộ trưởng. Bộ trưởng Y tế được lôi ra sau những sự cố ngành y. Bộ trưởng giáo dục bị chì chiết mỗi lần có sự cố ngành giáo dục, hay là cải cách sách giáo khoa. Tôi tự viết, tôi cũng đi “thích” khắp loạt những bài của bạn bè, thậm chí là cả những bài kêu gọi từ chức. Bây giờ, trong không khí cởi mở này, người ta công khai kêu gọi một bộ trưởng nào đó từ chức.Sự cố điểm thi là một ví dụ. Giống như đối với những “tồn tại” của ngành giáo dục như nạn bạo hành, cô giáo phải đi tiếp khách hay thậm chí trẻ mầm non phải ăn cơm cháy... dư luận đã có một địa chỉ để “trút giận”: 35 Đại Cồ Việt, phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Đây là trụ sở Bộ Giáo dục và Đào tạo, nơi có một thiểu số cán bộ giáo dục đang làm việc. Đây cũng là nơi làm việc của Bộ trưởng, người phải chịu trách nhiệm về mọi vấn đề của nền giáo dục Việt Nam.  Trả lời báo chí, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng kỳ thi có gian lận là cái sai của ngành giáo dục và rằng ông Bộ trưởng phải xin lỗi và nhận trách nhiệm với nhân dân. Tức là chính người từ Bộ đi ra cũng tin rằng trách nhiệm thuộc Bộ phần nhiều.Nhưng “cánh tay” của ông Bộ trưởng Giáo dục liệu có vươn tới Hà Giang, Sơn La hay thậm chí là trường tiểu học Nam Trung Yên vốn cách trụ sở Bộ chín cây số?Còn nhớ cách đây đúng một năm, Bộ trưởng Giáo dục Thái Lan Teerakiat Jareonsettasin còn cho rằng Việt Nam có bộ máy giáo dục tốt hơn Thái Lan. Bộ trưởng Teerakiat cho biết, Bộ giáo dục Thái Lan có khoảng 20.000 quan chức không dạy học nhưng đang điều hành các trường học. “Trong khi đó, Việt Nam chỉ có khoảng 70 người làm công việc tương tự trong bộ này”, ông nhấn mạnh và coi đó là sự ưu việt của bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục ở Việt Nam.Bộ trưởng Giáo dục Thái Lan đã nhầm. 70 công chức mà ông nhắc đến chưa thể “quản” cả ngành giáo dục. Theo quy định hiện hành, chỉ một số ngành thuộc lực lượng vũ trang hay ngân hàng Nhà nước được tổ chức theo ngành dọc từ Trung ương tới cơ sở. 70 con người của Bộ giáo dục chỉ được quyết định chừng dưới 5% ngân sách cho giáo dục cả nước, còn 95% còn lại, thuộc về các ủy ban địa phương.Ở Việt Nam, giám đốc sở Giáo dục do chủ tịch tỉnh bổ nhiệm. Cán bộ giáo dục cũng do sở Nội vụ tỉnh tuyển dụng. Có thể ở đây, chính ông Bộ trưởng Thái Lan Jareonsettasin, người được trực tiếp quản lý 20.000 quan chức giáo dục mới đang là người may mắn.Dù đến nay chưa có thêm bằng chứng về việc ai làm và làm như thế nào nhưng rõ ràng một số cán bộ giáo dục địa phương đã bị “vạch mặt chỉ tên” về những sai phạm lớn của Hội đồng thi Sở Giáo dục và Đào tạo Sơn La.Còn dư luận đang hướng mũi dùi về phía một vị Bộ trưởng không quyết tiền, không quyết nhân sự. Ở khía cạnh khác, các địa phương, dường như nắm toàn bộ tài lực, nhân lực của ngành, nhưng mỗi khi có sự cố, họ vẫn thường coi đó là trách nhiệm của người quản lý ngành - nơi chỉ có quyền đưa ra các quy định mang tính chuyên môn.Đây không phải là chuyện riêng của ngành giáo dục. Ngành quản lý thị trường cũng có một đơn vị cấp Cục thuộc Bộ Công Thương nhưng các chi cục lại trực thuộc UBND các tỉnh, thành phố. Do vậy, việc điều hành hoạt động quản lý thị trường tại địa phương đôi khi phụ thuộc vào một số vị ở UBND các cấp dẫn đến việc kéo dài thời gian, giảm hiệu quả. Bộ trưởng Bộ Y tế cũng từng phải kêu trong một Hội thảo khoa học: “Mỗi khi có sự việc xảy ra với ngành y, dư luận xã hội và báo chí đổ trách nhiệm cho bộ trưởng. Tôi đứng đầu ngành, tôi nhận, nhưng căn cứ vào văn bản quy phạm pháp luật để chứng minh thì không phải bất cứ việc gì xảy ra cũng đều do lỗi của một mình Bộ Y tế”. Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, mô hình hệ thống tổ chức y tế theo nguyên tắc song trùng trực thuộc. Có nghĩa là, các cơ sở y tế vừa chịu sự quản lý về chuyên môn của Bộ Y tế vừa chịu sự lãnh đạo của địa phương về tổ chức, nhân lực y tế... “Song trùng trực thuộc thì chế độ trách nhiệm phải được xác lập song trùng” - Bộ trưởng chia sẻ.Khi một thẩm mỹ viện làm chết người, người ta không quan tâm trách nhiệm cấp phép, giám sát kiểm tra của cơ sở mà hướng sự quan tâm đến bộ quản lý việc chăm sóc sức khỏe. Dù rằng bộ không có quyền cấp phép ai được làm gì, làm ở đâu trên địa phương kia.Ở đây, chính Bộ trưởng Y tế thừa nhận: đứng đầu ngành thì phải nhận. Nhưng trách nhiệm song trùng, có nghĩa là nếu Hà Giang có gian lận điểm thi thì chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang cũng phải là người xin lỗi chứ không phải ra văn bản yêu cầu “làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục cho cán bộ, đảng viên, người thân trong gia đình không tham gia tuyên truyền, bình luận, chia sẻ các thông tin trái chiều, sai lệch, không chính thức trên các trang mạng xã hội, các thiết bị điện thoại, điện tử, Internet...”.Bây giờ, sau những sự cố mà vai trò của địa phương quá lớn, tôi nhìn lại cái “sự nghiệp” chỉ trích Bộ trưởng đầy phấn khởi của chính mình trên mạng suốt mấy năm qua, và nhận ra có thể việc chỉ trích một vị bộ trưởng, dù có nặng nề đến đâu, không giải quyết được vấn đề của ngành. Nếu chuyện ở địa phương vẫn “khuất mắt trông coi”.Trần Anh Tú Cái cơ chế song trùng đó sẽ bó tay người thực sự muốn làm việc nhưng lại là cái vỏ bọc hoàn hảo để những người muốn trốn tránh trách nhiệm. Đọc cái này mới nhìn nhận dc thêm vài thứ. Bài viết của Anh Tú quá chính xác. Bộ trưởng cũng là người trần mắt thịt, họ chịu trách nhiệm về mặt chiến lược chứ không phải là từng việc lặt vặt của cấp dưới nhất là các bộ phận ở địa phương. Một bà y tá bất cẩn, không chịu tuân thủ các quy định về an toàn khi dùng thuốc nên tiêm nhầm thuốc thì Bộ trưởng y tế có thể làm gì được? Bộ chỉ có thể đề ra các quy định, quy trình, hướng dẫn ... Còn việc đốc thúc, quản lý và giám sát thuộc về trách nhiệm của địa phương, của đơn vị trực tiếp thực hiện. Nếu quy trình sai thì đó là lỗi của Bộ, nhưng nếu quy trình đúng mà không tuân thủ thì đó là trách nhiệm của địa phương.Không phân biệt được trách nhiệm rõ ràng thì Bộ trưởng chỉ là con dê tế thần mỗi khi có sự cố mà không giải quyết được vấn đề thực sự Rất cám ơn anh đã thông tỏ nhiều vấn đề. Vậy từ nay, người mà chúng tôi phải lôi ra để chỉ trích chính là các chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố. Họ là người trực tiếp tuyển chọn và trả lương cho nhân sự - các lãnh đạo sở của địa phương. Họ là người chịu trách nhiệm chính. Tôi đồng ý với cách tiếp cận của Anh Tú. BT có phần trách nhiệm, nhưng trách nhiệm chính phải là của Chính quyền các địa phương. Theo tôi thì cấp nào có quyền tuyển dụng cán bộ, đề bạt lãnh đạo thì cấp đó phải chịu trách nhiệm. Không thể chỉ cứ đổ cho BT được. Lâu nay người ta vẫn hay nói BT là tư lệnh ngành, lĩnh vực nhưng tư lệnh gì mà không có quyền quyết định vấn đề nhân sự? Chẳng hạn BT Bộ GD có quyền cách chức hay cho thôi việc từ Giám đốc Sở GD xuống tới ông bảo vệ, bà văn thư không? Tôi vẫn luôn nghĩ : Nói về vai vế, Bộ trưởng đầu ngành nên người này quyết các vấn đề quản lý và phát triển ngành như thế nào, trách nhiệm xử lý đến đâu, có nghĩa khi địa phương tắc trách hay có vấn đề liên quan đến ngành của vị nào thì vị đó đứng ra giải quyết, phân xử. Không thể nói ông BT không quản lý tiền, không quản lý nhân sự nên không thể mình ông chịu trách nhiệm! ... Từ lâu tôi đã có quan điểm như vậy , tác giả nói rất trúng bản chất của vấn đề. Nếu Bộ trưởng không thể chịu trách nhiệm thì nhà báo cho tôi hỏi ai có thể chịu trách nhiệm cho những quyết sách sai lầm to lớn như việc tổ chức một kỳ thi khiến cho tiêu cực xảy ra trên diện rộng như kỳ thi vừa qua? Ngay cả mục tiêu của kỳ thi cũng bị lật lọng và đánh tráo khái niệm thì chúng tôi biết tin vào cái gì của hệ thống giáo dục này? Chủ tịch hay bí thư tỉnh Sơn La, Hà Giang.... cũng có thể lách trách nhiệm theo cách anh vừa lập luận. Cuối cùng chỉ có những con "tốt" như ông Vũ Trọng Lương bị xử lý. Chỉ giải quyết phần ngọn thì mãi mãi giáo dục, y tế của Việt Nam không bao giờ phát triển được. Và đáng buồn là chúng ta đã mấy chục năm nay. Chúng ta đang như thế và sẽ như thế thêm mấy chục hay mấy trăm năm nữa nếu các bộ trưởng và những người có tiếng nói trong xã hội suy nghĩ và lập luận như anh. Cảm ơn tác giả một góc nhìn rất hay. Cá nhân tôi cũng quản lý một CN tỉnh của một tập đoàn. Có ngành dọc tương tự như các bộ ngành. Trách nhiệm sai phạm đối với nhân viên ở CN nó thuộc về tôi là chính yếu, sau đó mới đến ngành dọc. Bổ nhiệm nhân sự cũng do tôi đề xuất và có ngành dọc cho ý kiến.Thế nên tôi nghĩ trách nhiệm chính yếu nên là địa phương, vì khi có thành tích địa phương cũng là người được lợi trước hết. Vậy là huề. Chẳng ai có lỗi vậy nên không ai nhận lỗi. Một cơ chế quản lý "Song Trùng" đã quá cũ kỹ ...nhưng là một Góc Nhìn rất Mới với rất nhiều người...trong đó có nhiều người dân như tôi.Cám ơn nhà báo Anh Tú đã phân tích rất hay..... BÀI VIẾT THẬT Ý NGHĨA So sánh thế này. Một anh giám đốc phụ trách kỹ thuật của công ty , người là do bên nhân sự tuyển, tiền là do bên tài chính trả. Nên giám đốc kỹ thuật không có trách nhiệm gì với sản phẩm của công nhân làm ra. ! Bài báo đầy tính ngụy biện cho yếu kém của bộ trưởng . Cái gì cũng thấy hết: lỗ hổng, nghịch lý, chồng chéo, thiếu chế tài, kỷ cương lỏng lẽo . v . v . nhưng không thấy sửa hoặc sửa rất ì ạch. À thì ra là vậy! Trách nhiệm chẳng của ai, nên cứ thế cứ thế. Hình thành nên sự vô cảm trong hành chính là đây, trước giờ mình cũng như bao người hiểu nhầm. Cơ cấu hành chính thật bao la trách nhiệmCám ơn tác giả đã cho tôi và mọi người hiểu vấn đề