Tiêu tiền ở Việt Nam - Hè này cậu có kế hoạch đi đâu không?- Có. Tớ sẽ đi Việt Nam.- Ồ, thật tuyệt vời. Tớ chắc chắn cậu sẽ có một kỳ nghỉ ấn tượng, nghe nói đó là một đất nước thú vị.Hồi tưởng lần đầu tiên tôi đến Việt Nam, năm 2004, bà cô tôi đã hỏi: "Việt Nam còn chiến tranh không?". Tôi đã giải thích rằng tất nhiên là không và ngày càng nhiều người nước ngoài tới đây. Nếu có cơ hội cập nhật thêm, tôi sẽ nói với cô ấy, hình ảnh đất nước Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể. Số người nước ngoài đến thăm Việt Nam tăng vọt từ 3 triệu trong năm 2004 lên hơn 15 triệu vào năm 2018.Mặc dù số liệu nhìn chung khá khả quan, vẫn có những vấn đề nan giải giống như sự xuất hiện của hòn sỏi nhỏ lọt vào đôi giày đẹp. Liệu rằng những người khách này đến Việt Nam vì muốn đi du lịch giá rẻ hay vì muốn thực sự có một kỳ nghỉ tuyệt vời và sẵn sàng trả mức giá tương xứng? Tôi e rằng câu trả lời sẽ nghiêng về giả định đầu tiên.Theo điều tra của Tổng cục Du lịch Việt Nam năm 2017, trung bình một khách du lịch quốc tế chỉ chi 1.172 USD mỗi chuyến đến Việt Nam. Con số này được nhận định là rất khiêm tốn. Một thống kê khác tại Diễn đàn cấp cao Du lịch Việt Nam mới diễn ra: so với Thái Lan, số ngày khách quốc tế lưu trú tại Việt Nam không hề kém cạnh, 9,5 ngày ở Việt Nam và 9,6 ngày ở Thái Lan. Song, khách đến Việt Nam chi có 96 USD mỗi ngày, còn ở Thái Lan họ tiêu 163 USD và ở Singapore là 325 USD.Bất cứ ngành kinh doanh nào cũng đều mong muốn khách hàng chi trả nhiều hơn cho sản phẩm và dịch vụ của mình. Họ phải trả lời câu hỏi: điều gì khiến khách hàng có thể chi trả cao hơn? Trong một nghiên cứu của mình vào năm 1991, Karmins và Marks đã chỉ ra rằng, khách hàng có ý định chi nhiều hơn cho một sản phẩm, dịch vụ mà họ biết rõ về giá trị của nó. Thương hiệu càng mạnh, càng rõ nét thì ý định, mong muốn, khả năng sẵn sàng chi trả càng cao hơn. Đó là vì sao những người mộ điệu thời trang sẵn sàng bỏ cả ngàn đô la để mua một đôi bông tai thương hiệu Channel, dù đôi khi đôi bông tai ấy không hẳn được làm bằng vàng.Vậy điều gì làm nên thương hiệu du lịch cho một quốc gia? Đó là sự tổng hợp của rất nhiều yếu tố, nhưng trước hết có thể thấy là sự riêng biệt, độc đáo của đất nước đó so với các nền du lịch khác.Trở lại với câu chuyện của hai bạn trẻ trên xe bus, họ đã mô tả Việt Nam là một đất nước thú vị. "Thú vị" thật ra là một từ khá mơ hồ, cũng giống như slogan của ngành du lịch Việt Nam "The hidden charm" (Vẻ đẹp tiềm ẩn) hay mới đây là "The timeless charm" (Vẻ đẹp bất tận) vậy. Slogan có thể khiến người ta tò mò nhưng gây khó khăn cho việc xác định giá trị và ra quyết định chi trả.Thương hiệu du lịch nên là một điều rõ ràng, cụ thể. Ví dụ người ta đến Trung Quốc để trải nghiệm nền văn hóa rực rỡ; đến Singapore vừa du lịch vừa kết hợp chữa bệnh hay mua sắm. Nhắc đến những sòng bài hiện đại, người ta nghĩ ngay đến Macau.Vậy nếu ngành du lịch Việt Nam muốn nhấn mạnh đến vẻ đẹp của mình thì đó là vẻ đẹp nào? Vẻ đẹp của thiên nhiên hay nhịp sống có phần gấp gáp của một nền kinh tế mới nổi? Riêng tôi luôn cho rằng vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam rất đặc biệt, tự nó đã có sức hấp dẫn hơn nhiều mô hình dịch vụ được thiết kế sẵn. Việt Nam còn có gì riêng biệt?Khách phương Tây thường thích thú với ẩm thực đường phố ở Việt Nam. Vượt qua sự quan ngại về an toàn vệ sinh, họ sẵn sàng trải nghiệm ít nhất một lần mô hình ăn uống độc đáo này. Việt Nam có một nền ẩm thực rất phong phú và hấp dẫn khiến nhiều người nước ngoài như tôi mê mẩn. Đến Phillip Kotler - bậc thầy marketing quốc tế - cũng phải thốt lên rằng Việt Nam là "the kitchen of the world" (căn bếp của thế giới). Có thể câu nói này của Kotler là một gợi ý hay cho việc xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam chăng?"Vẻ đẹp bất tận" cũng có thể là vẻ đẹp về cuộc sống, con người Việt Nam, trong đó sự đáng tin cậy luôn là điều tiên quyết làm nên một thương hiệu mạnh. Tuy nhiên, điều đáng buồn là khi bạn tìm kiếm trên mạng "vì sao tôi không bao giờ quay lại Việt Nam", bạn sẽ thu được kha khá kết quả tiêu cực. Đa số khách du lịch nước ngoài phàn nàn về sự chặt chém, lừa đảo và thái độ phục vụ kém của từng cá nhân hay doanh nghiệp làm du lịch.Bản thân tôi đã từng đi du lịch xuyên Việt trong vòng một tháng và tự mình trải nghiệm những điều tiêu cực trên. Khi tôi thuê xe máy ở một thành phố nọ, người chủ đã tìm cách chiếm luôn số tiền đặt cọc của tôi, dù tôi không làm hư hỏng tài sản của họ. Khi tôi phản ứng với điều này, họ tỏ ra rất hung hãn và tuyên bố tịch thu luôn hộ chiếu của tôi. Hay ở khách sạn tại một thị trấn cổ kính, tấm voucher được họ phát hành không lâu trước đó bỗng dưng không còn giá trị nào cả, giống như sự bất tín đối với lời hứa của mình. Thỉnh thoảng trên báo, có những bài viết về người nước ngoài bị taxi lừa đảo, hay bị thu quá nhiều tiền cho một món ăn bình dân. Khi tâm lý khách hàng đã dè chừng và cảnh giác, rất khó để họ sẵn lòng chi trả cho hàng hóa hay dịch vụ cao cấp hơn vì họ sợ sẽ bị lừa mất nhiều tiền hơn.Xây dựng thương hiệu du lịch cho một quốc gia quan trọng thế nào chắc tôi không cần nhắc lại. Nếu nói về vẻ đẹp thì Việt Nam đã có một vẻ đẹp "bên ngoài" sẵn có, rất độc đáo và hấp dẫn. Riêng vẻ đẹp "bên trong" thì cũng giống như xây dựng tính cách của một con người vậy. Nó cần cải thiện rất nhiều yếu tố ngoài chặt chém và bất tín tôi đã kể.Trong khi chờ đợi sự cải thiện từ cấp vĩ mô, mỗi cá nhân và doanh nghiệp làm du lịch cũng có thể cải thiện tình hình như học hỏi cái hay của những quốc gia du lịch thành công, lắng nghe chính những điều tiêu cực để sửa chữa và phát triển.Jan Rybnik(Nguyên bản tiếng Việt) Là một người Việt Nam mình cảm thấy xót xa thay những thói tham của một bộ phận không nhỏ người việt, vì tham lam cái lợi trước mắt mà để mất cái lợi rất lớn lâu dài, không chỉ cho bản thân mà còn cho các thế hệ sau này. Đất nước cũng một phần vì thế mà chậm phát triển hơn. Cảm ơn Jan! Đây quả thực là một vấn đề đau đầu với du lịch VIệt Nam. Không chỉ là với khách nước ngoài, văn hóa "chặt chém" còn giữa người Việt với người Việt! Những gì tác giả mo tả và góp ý thì người Việt Nam trung bình đều đã biết từ lâu và biết còn rõ hơn. Nhưng điều thê thảm là người Việt Nam chỉ "biết" rồi thôi, thậm chí họ còn "làm" cho tình rạng tồi tệ hơn! Bài viết rất đúng thực trạng ở Việt Nam. Khi nào bớt lưu manh gian xảo thì mới nghĩ đến làm dịch vụ du lịch. Nói thật mất lòng chứ tôi thấy nhiều cái tự nhiên bị chính mình làm xấu đi nhiều rồi. Sapa, Hạ Long, Đà Lạt, Phú Quốc, Cô Tô, Bình Ba... đều bị chúng ta khai thác manh mún nhỏ lẻ một cách lộn xộn, các nhà làm tour du lịch cũng thi nhau mọc lên đưa khách tới vô tội vạ không cần biết tới chất lượng...Cách đây 15-20 năm khi tôi là một đứa trẻ, mỗi lần bố mẹ đưa đi "nghỉ mát" thật là vui thích biết bao mỗi lần được lên Tam Đảo hít khí trời lành lạnh giữa mùa hè, đi Hạ Long, Sầm Sơn tắm biển nhảy sóng... Vậy mà bây giờ, đến người Việt Nam còn lắc đầu ngán ngẩm thì sao mà du khách nước lòng muốn quay lại? Đọc xong bài này cảm thấy xấu hổ quá! "Tiềm ẩn" là một từ rất đáng sợ. Đi dọc các con phố ở Hà Nội, là những ngôi nhà nhếch nhác, hàng quán thì mất vệ sinh, đường phố thì khói bụi, ô nhiễm,chỉ 1 tuần sau quay lại, cảm giác lôi thôi và nhếch nhác vẫn không có gì thay đổi. Chắc đây là điều " Thú vị" với du khách nước ngoài, những hình ảnh hiếm có trên đất nước của họ. Tôi vẫn còn nhớ như in câu nói của cô em họ đã định cư ở Hàn Quốc, sau 2 năm về Hà Nội, câu đầu tiên cô em nói:" Việt Nam có 100 năm nữa cũng không phát triển bằng Hàn Quốc bây giờ" Ghét những thói xấu của người Việt! Thật nông cạn, "ăn xổi ở thì", vô trách nhiệm với thế hệ tương lai! Cám ơn Jan Rybnik! Anh thấu hiểu người Việt Nam còn hơn rất nhiều người Việt chúng tôi. Cám ơn rất nhiều, chúng tôi sẽ gắng hoàn thiện mình hơn nữa. Ẩm thực và văn hóa ứng xử sẽ nâng tầm du lịch Việt Nam. Cảm ơn bài viết rất hay của tác giả! Bạn đã có những gợi ý rất xác đáng để xây dựng nên thương hiệu của du lịch Việt Nam! Hi vọng mỗi cá nhân, doanh nghiệp làm du lịch đọc được để xây dựng chữ tín và mỗi người dân không ngừng hoàn thiện mình để xây dựng nên một Việt Nam đẹp, độc đáo và hấp dẫn đối với du khách! Một vấn đề ai cũng biết, nhưng đến nay chưa ai làm được. Người Việt chính gốc còn bị chặt chém nói gì khách Tây. Vấn đề này đúng là gãi đúng thực trạng của du lịch VN. Tôi làm trong ngành du lịch khách sạn ở Singapore. Cục xúc tiến du lịch Singapore đã lâu rồi không chú trọng vào bề nổi là số khách du lịch nữa mà họ đặt vào trọng tâm tăng $ của mỗi khách du lịch. Nhưng làm được vậy vì họ đã có một sp du lịch là đất nước Singapore hiện đại, xanh, sạch và không có những bất cập như chặt chém, ngộ độc thực phẩm, rác thải bừa bãi, ô nhiễm môi trường vv. Khách quan ra mà nói, chiến lược của họ rất phù hợp với một đảo quốc không có thiên nhiên gì nổi trội là phát triển du lịch mua sắm, chữa bệnh và tham gia hội nghị. Những mảng này đều là những mảng yêu cầu khách phải chi nhiều tiền và ở dài ngày mỗi lần đến Singapore. Chưa kể, Singapore cũng là trung tâm tài chính và nhiều MNC đặt trụ sở cho khu vực ĐNA nên họ có rất nhiều khách thương gia đến làm việc và ở dài ngày, kéo theo chi nhiều $.Trong khi với VN, ta vẫn chỉ chăm chăm nâng số khách du lịch mà không chú trọng đến chất lượng chi của khách. Số khách du lịch của ta là 15 triệu nhưng phần lớn là khách TQ, HQ và khách Tây ba lô. Khách TQ, HQ thì đến du lịch theo đoàn thường mua tour với giá cực kỳ rẻ. Chưa kể khách HQ khi đến shopping thì toàn được đưa vào nhưng trung tâm shopping hay nhà hàng do chủ HQ mở ra thành ra có $ nào thì lại quay lại HQ hết. Còn khách Tây ba lô thì ai cũng biết là rất rẻ rồi, toàn sinh viên sang du lịch ngon bổ rẻ trong dịp gap year lấy đâu ra nhiều $. Nhưng chúng ta cũng có phần còn lại là khách Mỹ, Úc và Âu. Phần lớn là khách lớn tuổi đã từng nghe đến chiến tranh VN nên tò mò muốn đến thăm. Những khách này thường về hưu nên rủng rỉnh tiền nên chi nhiều $ hơn và ở sang hơn. Tuy nhiên con số này thì vẫn còn ít vì số người lớn tuổi thì chỉ có ít đi còn lại lớp trẻ trung niên. Thế nhưng với sản phẩm du lịch manh mún, không có chiến lược cụ thể, không có chất lượng mặc dù thiên nhiên ban cho nước ta quá nhiều ưu đãi, ta sẽ không thể phát triển du lịch đến mức triển vọng cao nhất có thể. Tệ hại hơn, ta đang tàn phá cảnh quan thiên nhiên của chính mình. Đi bãi biển nào cũng thấy đầy rác, Đà Nẵng, Phú Quốc, Nha Trang, chỗ nào có biển đẹp là có đầy rác. Điều này là do khách du lịch nội địa hoàn toàn vô ý thức trong vấn đề giữ gìn vệ sinh và cảnh quan, cùng với việc quản lý lỏng lẻo hay không quản lý của chính quyền địa phương. Thật sự là rất xót xa. DÂN MÌNH CÒN QUÁ NHIỀU KẺ CƠ HỘI, LẾU LÁO CHỈ BIẾT LỢI BẢN THÂN NÊN CHÚNG TA CÒN KHÓ DÀI DÀI. CÁC CẤP CẦN MẠNH TAY DẸP BỎ NẠN CHẶT CHÉM NHƯ RÚT GIẤY PHÉP KINH DOANH, PHẠT THẬT NẶNG KHI HỌ CỐ TÌNH VI PHẠM.