Tâm sự người bới rác Những cái tên đều quen thuộc, gắn liền với từng thứ đồ tiêu dùng từ nhỏ nhặt đến hạ tầng to lớn tôi cần mỗi ngày. Và quen thuộc còn bởi, phần lớn doanh nghiệp trong danh sách trên đều xuất hiện trong báo cáo của Kiểm toán nhà nước với tình trạng âm vốn, nợ nần, kinh doanh thua lỗ trăm tỷ...Nhiệm vụ của tôi là kiểm tra việc công bố thông tin tại những doanh nghiệp "có vấn đề" đó. Tôi sẽ lên website của Bộ Kế hoạch đầu tư và của riêng các công ty, vào mục văn bản báo cáo. Tôi sẽ xem những thông tin thiết yếu về hoạt động kinh doanh có được các doanh nghiệp này đăng tải đầy đủ đúng hạn hay không.Nói một cách dễ hiểu, tôi sẽ làm hai việc: Một là tìm lỗi các doanh nghiệp nhà nước vừa làm ăn bê bối vừa không công bố thông tin. Hai là "tố giác" tình trạng khó giám sát của các doanh nghiệp có vốn nhà nước (cho dù không phải 100% vốn thì họ cũng cầm tiền của dân). Chủ đề lớn. Và trong tâm thế khao khát lập công của một phóng viên trẻ, tôi hồ hởi vào việc.Chỉ ba phút sau cái click chuột đầu tiên, tôi đã tìm thấy dữ liệu đáng kể cho sản phẩm báo chí của mình. Báo cáo tài chính duy nhất trong 3 năm qua của một tổng công ty phát triển giao thông đường bộ, mở ra lại là báo cáo của một công ty hàng hải. Không lâu sau, sự phấn khởi lại ập đến. Một tập đoàn nắm hàng trăm nghìn tỷ vốn nhà nước, cũng thiếu báo cáo tài chính, chế độ lương thưởng và tổng kết hoạt động kinh doanh của nhiều kỳ trên website. Tập đoàn này là tác giả của nhiều dự án thua lỗ hàng chục nghìn tỷ.Tôi vào website của một nhà xuất bản đang báo lỗ, bấm vào tab "công bố thông tin". Ba trong số bảy văn bản xuất hiện tại đây là bảng giá thông báo mời thầu in sách. Không có báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm 2018.Tại website của một doanh nghiệp đang có hàng nghìn tỷ đồng tài sản "đắp chiếu", văn bản duy nhất do công ty này soạn thảo và ban hành, là những Thư mời tham gia chào thầu giá vận chuyển. Doanh nghiệp này, đang được nêu lên như một dự án tiêu biểu cho sự yếu kém trong đầu tư của Việt Nam thập kỷ này.Tôi vào website của một công ty đang có tỷ lệ nợ gấp gần 10 lần số vốn chủ sở hữu. Trong số danh mục công bố thông tin, khi mở ra đều xuất hiện chung một dòng chữ màu đỏ: "Không có dữ liệu." Tôi thậm chí tìm được cả những doanh nghiệp nắm đồng vốn "của dân", nhưng không có nổi một  website để công bố thông tin sau cả thập niên hoạt động.Trên lý thuyết, công việc của tôi đang diễn ra suôn sẻ. Tôi bắt được nhiều lỗi và nên cảm thấy mừng. Tất cả những doanh nghiệp kể trên đều nắm vốn nhà nước, thậm chí là rất nhiều vốn nhà nước. Họ đều thiếu minh bạch. Tâm lý của tôi lúc ấy, một người được giao nhiệm vụ đi bới rác, là khấp khởi hy vọng có sai phạm mỗi lần sờ đến một cái tên, và hưng cảm khi nhìn thấy lỗi lầm.Nhưng rồi những sai phạm nối tiếp sai phạm, tôi bỗng không còn cái hứng khởi "làm việc lớn, lập công to" lúc ban đầu. Các con số lỗ, nợ vẫn không ngừng hiện ra trước mắt tôi theo đơn vị nghìn tỷ đồng. Cái mà tôi đang làm, với những điệp khúc lên án cao vút nối tiếp nhau, trong hình dung ban đầu, sẽ là một bản tráng ca. Nhưng rồi nhìn kỹ lại, với từng kia tiền bạc của nhân dân, nó hình như là một khúc điếu bi ai.Tôi không còn vui khi viết về chủ đề này. Hạnh phúc nhỏ nhặt của cô phóng viên trẻ trong tôi, thật ra là một bất hạnh của xã hội. Tôi không phải phóng viên chuyên trách kinh tế. Những nhân vật tôi gặp từ lúc vào nghề đều là những người phải vuốt phẳng phiu từng tờ một, hai nghìn đồng để dành mua thuốc, mua gạo, trả nợ ngân hàng, hay cho con cái đi đại học. Một tỷ với họ là ước mơ không bao giờ chạm tới.1,37 triệu tỷ đồng chính là số vốn Nhà nước đang nằm trong các doanh nghiệp, và tổng nợ ở những đơn vị này thì đã lên đến hơn 1,6 triệu tỷ đồng.Rất ít người tôi hỏi có khả năng trả lời nhanh 1,37 triệu tỷ đồng có tổng cộng bao nhiêu số 0, quy ra USD là bao nhiêu. Độc giả có thể thử nhẩm như một bài toán luyện tư duy.Hồi bé, đi học trường công là một thứ để những đứa trẻ như tôi có quyền thấy mình giỏi giang hơn những bạn phải vào trường dân lập. Lớn lên, đi đu học theo diện chính phủ là điều khiến bố mẹ tôi tự hào vì không phải lo kinh tế cho con mình tự túc ở một đất nước xa xôi. Thế hệ tôi ra trường, vẫn có nhiều người sẵn sàng đánh đổi nhiều chi phí để đổi lấy một công việc trong các cơ quan nhà nước.Khái niệm nhà nước, trong tâm thức của người dân, đồng nghĩa với sự ổn định và vững chãi. Nhưng rất khó nghĩ về sự tin cậy ấy trong lần này, khi bàn đến vốn nhà nước trong doanh nghiệp.Năm 2017, Bộ kế hoạch đầu tư thống kê, chỉ 42,6% doanh nghiệp nhà nước thực hiện đúng quy định công bố thông tin. Tức là ở đây, có một sai phạm mang tính chủ đạo. Việc người dân không thể giám sát được tiền vốn của mình trong doanh nghiệp là một thực tế chủ yếu. Thậm chí còn hiển nhiên, vì bây giờ chưa có quy định nào xử lý doanh nghiệp nếu họ không công bố.Bác sĩ phát hiện bệnh để phục vụ cho động tác tiếp theo, là điều trị. Người nhặt rác bới ra những chai nhựa PET cũng với một lợi ích rõ ràng: chúng có thể được tái chế. Còn tôi, tự so sánh với người nhặt rác đã là một xa xỉ: tôi sẽ phải chờ xem thứ mình tìm được, có thể phục vụ cho điều gì.Thanh Lam Tôi đã có kỷ niệm vô cùng đẹp khi làm nhân viên cho 1 công ty nhà nước. Công ty chưa bao giờ báo lỗ nhưng tiền đóng thuế thu nhập doanh nghiệp thì không chắc mua nổi cái xe đạp. Tất cả đều phục tùng ông Giám đốc già như 1 vị vua vì họ được hưởng lợi nhiều khoản " ngoài lương". Tôi cải tiến quy trình để giảm lượng sản phẩm hư hỏng thì lập tức bị phê bình với lỗi " không hòa nhập với công ty", 7/13 người đồng ý đuổi việc tôi chỉ vì tôi làm mất nguồn thu từ việc bán phế liệu của họ. Sản phẩm tốt giá 180 ngàn đồng/kg, phế liệu 20 ngàn đồng/kg nhưng họ sẵn sàng để tỷ lệ hư hỏng tới 25% để bán phế liệu chứ không chấp nhận mức sau cải tiến là 5% để làm lợi cho công ty. Cho nên tác giả chỉ ra ở tầm vĩ mô qua các con số chứ thâm nhập thực tế sẽ thấy ngay. Hãy cử công an kinh tế hóa trang thành nhân viên đi thâm nhập điều tra tất cả các doanh nghiệp nhà nước yếu kém thì ngay lập tức có lời giải. Liệu về vấn đề này tác giả có thể viết thành một series không nhỉ ? Với những phân tích đánh giá đanh thép hơn nữa. Cảm ơn tác giả. Để tìm đuợc các tập đoàn, công ty làm ăn hiệu quả, tỷ lệ lợi nhuận/vốn sở hữu cao thì mới khó, chứ kiểu thua lỗ, siêu thua lỗ thì... đâu chả thấyBài viết của tác giả cũng tựa như người lần đầu nhìn thấy sông Tô lịch vậy. Ai lần đầu đến Hn nhìn thấy sông sẽ thấy vô cùng ô nhiễm, đến mức khủng khiếpNhưng chúng tôi hàng ngày đi ven sông thì lại thấy đoa là đièu hiển nhiên, đến mức đôi khi người ta tự nhủ "không ô nhiễm chưa chắc đã phải sông Tô lịch"Đáng buồn Lỗ ! Nhưng không chịu cổ phần hóa vả cấp cao hơn họ cũng đủng đỉnh vì ai ai cũng có phần trong 25% phế phẩm mà bạn Quang Tan nói đến. Ai cũng biết nhưng có kẻ giả vờ không biết. hết nhà báo , phóng viên , giáo sư , tiến sĩ ai cũng nói về những điều này nhưng chẳng thấy có 1 cái gì thay đổi cả , vẫn như thế qua năm này năm khác. Rồi đâu đấy lại chìm xuồng và cho rằng đó là điều hiển nhiên của xã hội này. Buồn ! Tâm sự của tác giả bài viết chính là nỗi lo của 90 triệu dân.Cám ơn tác giả. Cám ơn tác giả! "RÁC" - Đó không chỉ là những thứ "còn thừa" mà chúng ta vứt ra sau khi sử dụng "phần chính". "RÁC" còn là những THÁI ĐỘ và HÀNH VI sai lầm ở mỗi con người, hay những bất thiện có trong "thân, khẩu, ý" của chính họ. Do đó "NGƯỜI DỌN RÁC HIỆU QUẢ NHẤT" là chính mỗi người hãy dọn và phân loại "RÁC" của chính mình hằng ngày, và tôi tin những người biết tự dọn "RÁC" nơi họ sẽ là những con NGƯỜI có 100% thậm chí 150% trách nhiệm với những công việc họ đảm nhận dù là giám đốc, kế toán hay chỉ là quét rác! Tôi đã đọc với cảm giác lúc đầu thì sợ hãi, lúc đọc xong lại mừng. Vì xã hội chúng ta sống tuy không ổn định nhưng vẫn bền vững. Chắc chẳng ai giống tôi ? Cảm ơn bạn đã chia sẻ, đọc xong mà đau hết cả long , một kiếp người ngắn ngủi, xin gửi lại thế hệ mai sau trả nợ. bài viết thật ý nghĩa. cần viết thêm nhiều bài nữa. CHÚC TÁC GIẢ LUÔN VUI KHỎE NHÉ "Rác" như tác giả nói ở trên: Chung quy cũng xuất phát từ công tác đào tạo - tổ chức cán bộ. Cái tôi quan tâm ở đây là bao giờ chúng ta bố trí đúng người, đúng việc chứ bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo mà trái với sở trường (không từ cái tâm trong sáng đặt lợi ích chung lên trên) thì thiệt hại khó đong đếm? Ai cũng vứt "rác" tràn lan thì không thể dọn nổi và chúng ta sẽ bị vùi lấp theo đúng nghĩa đen. Cái khó trong công tác quy hoạch, bố trí cán bộ là ban đầu cán bộ rất gương mẫu, chuẩn mực, "khi họ chưa đủ lực". Nhưng khi "đủ lực" họ "biến chất" thành một con người khác. Quá trình "suy thoái" này lại diễn ra âm thầm, rất khó phát hiện. Nên khi nhiều người biết được thì hậu quả thường nghiêm trọng. Đó là lý do rất nhiều người, hôm qua, tuần trước, vẫn còn là những người đáng kính trọng nhưng hôm nay lại rơi vào vòng lao lý!. Rồi, sau đó người nông dân phải làm gì? Và rồi cuộc sống cư trôi qua...bao nhiêu bài viết hay được đăng đàn...nhưng rồi đã nhiều năm trôi qua mà mọi chuyện VŨ NHƯ CẨN !