Thăng trầm Thực nghiệm Buổi thi vấn đáp diễn ra trong vòng chưa đầy 20 phút. Tôi được yêu cầu phát âm một số từ cơ bản của tiếng Nga và nhìn tranh để trả lời khoảng năm câu hỏi trắc nghiệm. Không ôn thi đầu vào, không học trước, không quen biết, mọi đứa trẻ như tôi ngày đó đỗ vào trường chỉ nhờ phát âm chuẩn, có khả năng đối ứng linh hoạt với mọi tình huống và biết tư duy, tưởng tượng. Tôi đã bắt đầu với “công nghệ giáo dục” như vậy. Những năm 80 đó cái tên Thực nghiệm còn vô cùng xa lạ, và học sinh Thực nghiệm bị coi là khác thường vì chúng tôi đi học có ô tô đưa đón, mang cặp lồng cơm để bán trú tại trường, học tiếng Nga từ lớp một và thường xuyên được giao tiếp với chuyên gia người bản ngữ. Mô hình giáo dục tiên tiến này phải đến hơn 20 năm sau mới được áp dụng và phổ biến ở Việt Nam. “Công nghệ giáo dục” đó đã mang đến cho chúng tôi những buổi tham quan dã ngoại khắp nơi trong thành phố để sau đó có thể viết được những bài văn không theo khuôn mẫu sáo mòn của cô giáo; những giờ học không phải còng lưng tập viết các con chữ khô khan hay vắt óc làm các bài toán hóc búa, thay vào đó chúng tôi được thỏa sức tô vẽ, tưởng tượng, đi từ hứng thú này đến say mê khác; hay một thói quen học ngoại ngữ bằng bản năng, cứ thế nghe, và cứ thế tự tin nói, chưa cần chú trọng quá vào ngữ pháp; thành tích không phải là điểm 1,2 hay 9,10 mà là các cấp độ A,B,C,D... Mỗi đứa trẻ chúng tôi khi ấy là một bản thể riêng biệt, cá tính, không bị áp đặt, được tôn trọng và khơi dậy những năng lực tiềm tàng. Sau này, khi trở thành cô giáo, những nguyên lý giáo dục mà tôi đã thấm nhuần từ thời học Thực nghiệm giúp tôi xác lập được tôn chỉ dạy học của mình, đó là luôn cố gắng phát hiện và khơi dậy những mặt tích cực ở trẻ thay cho việc chỉ xoáy vào phê phán những điểm xấu. Dạy cho trẻ nhân cách trước khi bắt chúng học kiến thức. Và truyền đam mê cảm hứng, động lực trước khi ép vào quy tắc, khuôn khổ.Đã 40 năm mô hình giáo dục Thực nghiệm trải qua bao biến cố thăng trầm. Từ năm khai sinh 1978 đầy hy vọng về một mô hình giáo dục thực sự đổi mới, rồi những năm cuối thập niên 80 lao đao đến mức toàn bộ khóa một, khóa hai phải thôi học chương trình Công nghệ giáo dục và chuyển trường. Đến tháng 5 năm 2012, giai đoạn đỉnh cao được đánh dấu bởi sự kiện “đạp đổ cổng trường” do hiệu ứng mang tên “Ngô Bảo Châu”. Và hôm nay, với bộ sách tiếng Việt lớp Một Công nghệ giáo dục, cái tên “thực nghiệm” lại một lần nữa trở thành tâm bão của dư luận. Người ta chỉ trích rằng tại sao sau 40 năm vẫn là “thực nghiệm”, không chấp nhận đem con cháu mình làm vật thí nghiệm. Bản chất của từ “thực nghiệm” như vậy đã bị hiểu sai hoàn toàn. Để lĩnh hội được kiến thức một cách chủ động và sáng tạo, mỗi học sinh phải trải nghiệm thực tế, không thụ động đi theo lối mòn cũ kỹ do người lớn áp đặt. Đó là triết lý học thực nghiệm.Chúng ta luôn hoảng hốt và có thái độ tiêu cực khi đứng trước những thay đổi lớn. Và không ít người trong số chúng ta bị tâm lý đám đông chi phối dẫn đến những phát ngôn và hành động không xuất phát từ nền tảng nhận thức của chính mình. Nhiều năm nay tôi thường xuyên được mời tham gia vào hội đồng thẩm định sách giáo khoa. Nhiệm vụ của tôi là cùng những chuyên gia khác “bới lông tìm vết”, nhặt sạn cho những bộ sách giáo khoa đang cần thẩm định trước khi đưa vào thực tế giảng dạy. Những người viết sách thường bị gọi đùa là “bị cáo”, còn thẩm định viên trở thành “quan tòa”. Hai “phe” đối lập và hoàn toàn độc lập đó sẽ tham gia vào những cuộc “hỏi cung” và “giải trình” diễn ra nghiêm túc dưới sự giám sát của cơ quan chủ quản là Bộ Giáo dục.Có những đợt thẩm định phải kéo dài và lặp lại nhiều vòng do sách cần chỉnh sửa nhiều. Và những người trong cuộc, cả “bị cáo” và “quan tòa” luôn mang tâm thế phải làm việc thực sự công tâm và cẩn trọng. Bởi chúng tôi hiểu dư luận sẽ khó lòng tha thứ cho một sản phẩm giáo dục tồi. Với trải nghiệm bản thân đó, tôi tin, bất kỳ ai, dù là chủ biên hay thẩm định, nếu đã mang trong mình hoài bão và tâm huyết giáo dục, đều không dễ gì đánh đổi danh dự để nhận về thứ mà người ta đang quy kết là “lợi ích nhóm”.Sách tiếng Việt lớp Một Công nghệ giáo dục, hay chương trình Công nghệ giáo dục của giáo sư Hồ Ngọc Đại, để được đưa vào sử dụng rộng rãi chắc chắn cũng phải kinh qua các vòng thẩm định dưới sự giám sát của cơ quan chủ quản cao nhất là Bộ Giáo dục. Như thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ đã khẳng định: “Tất cả tài liệu dạy học được đưa vào nhà trường với tư cách là sách giáo khoa đều phải được Hội đồng quốc gia thẩm định”.Như vậy, chất lượng của sách như thế nào, tôi nghĩ, hãy chờ những chuyên gia trong lĩnh vực ngữ âm và giáo dục lên tiếng. Còn hiệu quả của sách như thế nào, hãy lắng nghe chia sẻ từ chính những người đã từng học như chúng tôi và hãy nhìn vào thành tích trong sự nghiệp của chính những cựu học sinh Thực nghiệm để đánh giá chương trình Công nghệ giáo dục. Sau đó, lựa chọn hay không là quyền của các bạn. Tôi xin dẫn thêm lời của thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ: “Bộ trưởng Giáo dục sẽ phê duyệt danh mục sách giáo khoa (theo chương trình giáo dục phổ thông mới) được phép sử dụng trong cơ sở giáo dục. Nhà trường được phép lựa chọn sách giáo khoa phù hợp trong danh sách đó”. Đây cũng là hình thức được áp dụng từ lâu ở nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Nhật... Giải pháp này sẽ chấm dứt sự độc quyền về sách giáo khoa, khai tử cho những nhóm lợi ích núp bóng viết sách và phát hành sách, đồng thời minh oan cho những người làm giáo dục chân chính. Chấm dứt sự độc quyền, phá vỡ thế chân vạc là để tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh. Như thế, một sản phẩm giáo dục tốt sẽ được nhà trường lựa chọn, cũng như những ngôi trường tốt sẽ được phụ huynh lựa chọn.Tôi hiểu vì sao gần 40 năm trước cha tôi chọn cho con gái ông ngôi trường Thực nghiệm. Ông cũng là một người sớm được tiếp cận với nền giáo dục Xô viết, nắm bắt và thấu hiểu những ưu việt của mô hình giáo dục này. Đưa con tới trường Thực nghiệm không có nghĩa ông đặt tôi vào một phòng thí nghiệm mà ông muốn ngầm gieo cho tôi mầm năng lực, cá tính và nhân cách. Và tôi cũng tin, giáo sư Hồ Ngọc Đại, một người thầy từng từ chối quan lộ chỉ để “xin cho tôi về dạy lớp một”; một người thầy đã dốc sức cho Thực nghiệm đến tận cuối đời, thì giờ đây danh lợi với ông cũng chỉ là hư hao.Đỗ Sông Hương Trong bất kỳ lĩnh vực nào, từ giáo dục, y học, sản xuất, giao thông vận tải, chống úng ngập v.v. mỗi phát minh đều phải được kiểm chứng và phản biện khoa học. Đặc biệt với những lĩnh vực quan trọng như giáo dục hay y tế, những thí nghiệm và phản biện này phải được công bố trên các tạp chí chuyên ngành - trong và ngoài nước, để giới học thuật khắp nơi (trong và ngoài nước) có thể "vạch lá tìm sâu", "bới lông tìm vết" như tác giả Sông Hương nói. Tôi không tin rằng bất kỳ một hội đồng kín nào có đủ năng lực và sự công tâm để đánh giá một cách công bằng những nghiên cứu phát minh như vậy. Cộng đồng có quyền lên tiếng, bởi vì chúng tôi không được tiếp cận với những dữ liệu "thực nghiệm" mà phương pháp mới tạo ra. Chúng tôi chỉ nghe thấy "kinh nghiệm của một số giáo viên, một số tỉnh". Nhưng chúng tôi chưa thấy các giả thuyết khoa học, nghiên cứu thông kê, biện luận để chứng minh phương pháp nào ưu việt hơn. Phải chăng các Giáo sư Tiến sĩ không biết làm khoa học thế nào cho đúng? Các vị tự lập hội đồng, tự chấm điểm cho nhau, thử hỏi có đáng tin cậy? Xin hãy làm khoa học chân chính, hãy công bố kết quả nghiên cứu của phương pháp giáo dục mới cho mọi người đánh giá. ​Lâu nay,số đông dư luận vẫn phàn nàn về sự rập khuôn trong giáo dục, về con người công cụ,máy móc. Vậy để kiến tạo con người tự do, tiên quyết chúng ta cần có tinh thần khai phóng. Thay vì một bộ sách giáo, một bộ giáo trình duy nhất,chúng ta cũng có thể tiếp cận những bộ sách khác,giáo trình khác. Dù gì, đó cũng chỉ là một trong những "kênh" để đem tri thức đến con trẻ mà thôi! Tôi, bạn hay bất cứ ai đều có quyền Tự do lựa chọn những gì là tốt nhất cho bản thân,cho con trẻ của mình. Nhưng vậy cũng không có nghĩa chúng ta có quyền chà đạp hay phủ nhận sự một quan điểm, một ý tưởng như bộ sách Tiếng Việt công nghệ giáo dục đang "nóng" dư luận gần đây! Xin hãy nhận định, phán xét Khoa học với tinh thần nghiêm cẩn, trân trọng.Một cá nhân,cộng đồng văn minh là khi cá nhân hay cộng đồng ấy biết dung hòa, tiếp biến sự khác biệt. Kè kè bên mình thành kiến chỉ khiến chúng ta tụt lùi mà thôi! Tôi hy vọng những người đang gào thét phản đối CNGD đủ kiên nhẫn để đọc đến cuối bài của Chị. Chính sự bảo thủ, đố kỵ của họ mới đang làm hại con em họ chứ không phải ai khác. Bản thân tôi cũng đang có con nhỏ theo học CNGD Victory của GS Hồ Ngọc Đại và cảm thấy rất biết ơn ông về công trình Công nghệ giáo dục để các cháu nhỏ được hưởng thành quả. tôi xin hỏi tác giả : qua 40 năm cải cách giáo dục, vậy 40 năm qua nền giáo dục của Việt Nam nâng tầm được bao nhiêu so với khu vực? Cải cách giáo dục làm sao để trẻ học dưới nền giáo dục của chúng ta và được thế giới chấp thuận bằng cấp của họ, đây mới là thành quả. Tác giả viết hay quá. Ủng hộ Giáo sư: Hồ Ngọc Đại Phương pháp ưu việt hơn hay ko thì khoan hãy bàn, cô Sông Hương cho tôi biết qua bài "Quả bứa" sách Tiếng Việt 1 CNGD dạy bọn trẻ đức tính gì? Từ "gà qué" có nghĩa ko? và nhiều nội dung bất cập khác nữa... Tôi không có chuyên môn sâu nên không lạm bàn tính đúng saiTôi chỉ có câu hỏi, với những ưu việt, những hiệu quả mà Bộ Giáo dục đã đưa ra, tại sao Bộ lại không cho phép mở rộng cho tất cả học sinh hưởng thành quả, mà chỉ giới hạn trong các trường đã triển khaiVề giáo trình, thì có thể có nhiều bộ sách chất lượng tương đương, quốc tế họ cũng vẫn làm. NHƯNG CÁCH ĐÁNH VẦN thì ở 1 thời điểm, chỉ đựoc phép tồn tại 1 phương pháp đánh vần, thế giới họ cũng thế, không thể song song dạy 2 cách đánh vần khác nhau cho trẻLàm khoa học, các vị phải có con số thống kê bằng định lượng, không thể bằng cảm tính. Các vị cho hỏi đã có bao nhiêu truờng trên toàn quốc dạy phương pháp này, ưu nhược điểm với phương pháp cũ, tỷ lệ tái mù so với phương pháp cũ là thế nàoTóm lại phương pháp này thực sự hiệu quả thì phải mở rộng trên toàn quốc. Không hiệu quả thì phải chấm dứt thực nghiệmChứ Bộ trả lời "hiệu quả nhưng tạm dừng mở rộng" là cách nói không thành thật Không hiểu bạn Hương có được thẩm định sách tiếng Việt 1 CNGD không, Và Bộ GD và ĐT cử những ai thẩm định sách này mà những lỗi rất sơ đẳng đến người dân thường cũng không chấp nhận được, Vậy mà vẫn tồn tại 40 năm không ai sửa chữa, không kết luận, Thật là thiếu trách nhiệm với trẻ em "Chúng ta luôn hoảng hốt và có thái độ tiêu cực khi đứng trước những thay đổi lớn. Và không ít người trong số chúng ta bị tâm lý đám đông chi phối dẫn đến những phát ngôn và hành động không xuất phát từ nền tảng nhận thức của chính mình."Chị nói rất đúng và trúng ! Ko dám nói đâu xa, một số bạn bè của tôi trước đây học dốt lắm thì nay thì cứ mặc nhiên post, comment phê phán những chủ đề khoa học mà họ chắc chắn chả hiểu cái gì. Đám đông những người khác cũng chả cần đọc hết hay suy nghĩ, cứ tiếp tục like, share một cách tràn lan như những thao tác quen thuộc họ vẫn làm hàng ngày. Cảm ơn chị đã nói thẳng ! các em học sinh vào trường thực nghiệm được tuyển chọn đầu vào là những học sinh thông minh nên sau này học giỏi chứ không phải nhờ công nghệ giáo dục Tôi ủng hộ tác giả bài viết này, hôm qua họp phụ huynh lớp cháu tôi, chẳng có phụ huynh nào than vãn hay phát biểu gì về công nghệ giáo dục cả, chương trình giáo dục thực nghiệm trước đây rất tốt. Tôi nghi có âm mưu bôi nhọ giáo sư Đại vì "lợi ích nhóm". Một người, một nhóm người ủng hộ hay phản đối không đại diện cho tất cả số đông những người việt nam khác. Quan điểm của tôi ở đây: Nếu một công trình thực nghiệm sau 40 năm thành công thì người đưa công trình đó phải được vinh danh (hàng năm thế giới đều có giải Nobel vinh danh các nhà khoa học đó thôi)?? Nếu bộ giáo dục không đưa ra được quan điểm thống nhất thì nay mai thôi sẽ có vô vàn cái tài lieu na ná kiểu: Công nghệ giáo dục ra đời và áp dụng lên các em học sinh ở đó. Còn cái Hội đồng thẩm định thì có ai cho tôi biết nó gồm những ai, ý kiến từng người thế nào…. và công khai thông tin lên để toàn dân được biết không??? Bản chất vấn đề không phải năm ở chỗ CNGD hay hay dở; không phải bỗng nhiên gần đây lại nhiều chuyện khen chê CNGD, mà ở chỗ: Miếng bánh SGK sẽ chia ít đi khi CNGD được sử dụng rộng rãi! Phải nói thật (rất thật) lòng là có nghe và xem clip giải thích về cách học theo công nghệ giáo dục rất kỹ nhưng vẫn chưa hiểu được. (Một người bình thường 42 tuổi). Ủng hộ Giáo sư Hồ Ngọc Đại. Một phương pháp rất hay và khoa học. Học theo phương pháp cũ, nhiều người đã qua đại học vẫn viết sai chính tả, không biết quy luật dùng chữ cái, dấu câu mà chủ yếu nhìn quen mắt.