Sống cùng bất định Đây là câu hỏi được nhiều người tranh luận sôi nổi khi Nhật Bản, nơi tôi đang sống và làm việc, đối mặt lần đầu với dịch Covid-19 vào thời điểm này năm ngoái. Trong số các khuyến cáo chống Covid-19 tại nước này có câu "hạn chế ra ngoài nếu không cần thiết hoặc không gấp". Tuy nhiên, thế nào là "không cần thiết" và "không gấp" thì còn bất nhất.Trong những tháng đầu tiên, tình hình tuân thủ khuyến cáo khá tốt. Những tin tức về tỷ lệ tử vong và biến chứng do Covid-19 khiến mọi người đều muốn chung tay ngăn chặn dịch.Tuy nhiên, nhiều người sau đó bắt đầu quan tâm tới cụm từ "không cần thiết" và "không gấp". Đối với một số người, nếu không tiếp tục công việc ngay, sợi dây mỏng manh duy trì sinh kế của gia đình sẽ thực sự đứt gãy.Một số khảo sát cho thấy tỷ lệ người bị giảm thu nhập, thất nghiệp, phá sản bắt đầu tăng. Tỷ lệ người xin trợ cấp xã hội đã tăng gần 25% so với năm trước. Bệnh viện của tôi liên tục tiếp nhận những ca không phải Covid-19 nhưng chuyển nặng do chẩn đoán và can thiệp muộn, một phần vì hết hạn thẻ bảo hiểm và tâm lý "chờ hết Covid". Xu hướng mắc trầm cảm, căng thẳng, dẫn tới tự sát vì lý do kinh tế cũng đã được báo cáo tại Nhật.Những người dễ bệnh tật, tử vong khi mắc Covid-19 là người "yếu thế" về mặt y khoa. Nhưng những người phải tạm dừng kế sinh nhai vốn đã bấp bênh cũng "yếu thế" về mặt xã hội. Yếu thế về mặt xã hội lại là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới yếu thế về y khoa.Các nhà quản lý chính sách tại Nhật Bản vẫn đang đau đầu vì chiến lược ứng phó với Covid-19, bởi nó không còn là sự đánh đổi giữa sinh mạng và kinh tế. Về lâu dài, nó đang trở thành sự đánh đổi giữa sinh mạng và các sinh mạng khác.Covid-19 còn mang lại một tình trạng nguy hiểm khác chưa được gọi tên. Đó là sự coi trọng những giá trị đạo đức mới nổi. Hành vi nào giúp giảm nguy cơ lây nhiễm đều được cho là "tốt". Những hành động làm tăng nguy cơ lây nhiễm đều được cho là "xấu".Đương nhiên, ai cũng muốn ngăn chặn "vỡ trận" trong bệnh viện, bảo vệ người già yếu và giảm thiểu thương vong do Covid-19. Nhưng có những lúc, vì mục tiêu "chống dịch" mà vô hình trung, hành động và suy nghĩ thường nhật của chúng ta như đang bị quy kết thành hai nhóm tốt - xấu. Nguy hại hơn, những việc được cho là "tốt" như hạn chế quyền tự do di chuyển, cho phép theo dõi sự riêng tư lại được nhiều người ủng hộ với quan điểm "không nói nhiều, vì đây là khẩn cấp".Phòng chống Covid-19 hiển nhiên là việc quan trọng. Nhưng chúng ta có sẵn lòng đánh đổi những giá trị mà thông thường ta không trao cho ai như quyền tự do di chuyển, gặp gỡ người thân, sự riêng tư, quyền làm việc và kết nối xã hội?Nếu chỉ là cố gắng trong vài tuần, vài tháng, tôi nghĩ nhiều người sẽ làm được. Nhưng vấn đề ở cuộc chiến này là chưa chắc dịch bệnh sẽ tiêu biến sớm. Nó có thể kéo dài vài năm, thậm chí mãi mãi hay quay trở lại theo mùa. Khi đó, những điều chúng ta hy sinh ví như "quyền riêng tư" có thể sẽ được coi là tiền lệ để chấp nhận mãi mãi? Lúc này, tôi chắc nhiều người cũng chưa có sẵn câu trả lời thoả đáng.Tôi đã gặp một số bệnh nhân lớn tuổi sống trong khu dưỡng lão trở nên lú lẫn sau một năm trời không được gặp người thân do "chưa hết Covid". Nhiều đồng nghiệp của tôi bị căng thẳng vì hơn một năm gần như không đi ăn tiệm, không đi chơi, gặp gỡ ai ngoài bệnh viện, chỉ vì họ là nhân viên y tế và "chưa hết Covid". Trên nhiều phương diện, chiến lược cách ly để phòng Covid đang "gặm nhấm" chất lượng cuộc sống.Mặc dù ta bắt buộc phải chọn lựa và không có lựa chọn nào tốt hoàn toàn. Song, bên cạnh câu hỏi làm sao để ngăn chặn dịch bệnh, tôi cho rằng còn một câu hỏi quan trọng khác: làm sao để mọi người đều được sống có chất lượng với những biến số mới? Thay vì đè nén, loại trừ những giá trị cũ, đã đến lúc ta nghĩ cách dung hòa bình thường cũ và bình thường mới, với góc nhìn thoáng hơn.Chính phủ các nước đều đang cân nhắc tìm lối ra để khởi động lại nền kinh tế và sinh hoạt của dân chúng trong tinh thần "sống lâu với dịch". Kể cả có vaccine, nguy cơ mắc bệnh vẫn luôn hiện hữu với loài người. Ở tương lai đó, Việt Nam vẫn phải duy trì khuyến cáo 5K và chấp nhận những thay đổi dù phiền phức.Nhưng sống cùng nguy cơ là một phần của cuộc sống. Tâm lý "chờ hết Covid" có lẽ không còn thích hợp ở năm thứ hai của dịch bệnh. Tôi mong tâm lý ấy sẽ được xóa tan trong các chính sách, luật lệ, hành động chống dịch của chính quyền, cũng như trong từng người dân.Phạm Nguyên Quý Tôi sống ở Mỹ và tôi muốn mời bác sang Mỹ để xem câu trả lời cho sự lựa chọn của người Mỹ. Họ lựa chọn tiếp tục gặp gỡ người thân bạn bè, mở cửa kinh tế nhiều nhất có thể, chăm sóc sức khỏe v.v. Hậu quả của dịch nó thế nào thì Mỹ cũng rõ luôn. Đối với mình covid như là cảm. Mọi người để ý có những ca nhiễm họ còn không có triệu chứng và tự khỏi. Đối với người già, người có bệnh nền thì hạn chế ra ngoài, cẩn thận hơn. Hằng ngày mình vẫn đi làm , chen lấn trên tàu điện. Kinh tế là quan trọng và đặc biệt nước ta còn là một nước đang phát triển, đời sống người dân còn rất thấp so với các nước phát triển. Chúng ta không nên quá sợ covid mà làm nền kinh tế bị tổn hại. Mình sợ nhất là không được làm việc(cảm thấy là con người vô dụng, chỉ biết ăn, ngủ). Đại dịch covid-19 tất nhiên là ko tốt đối với loài người rồi, tuy nhiên ở một góc độ nào đó nó cũng làm cho con người cần sắp xếp lại các thói quen sinh hoạt và kế hoạch làm việc cho thích hợp nhất, rất nhiều việc ko cần thiết và vô bổ đã được loại bỏ so với trước kia! Nói một cách khác thì đây chính là một hình thức chọn lọc tự nhiên, cá thể nào tuân thủ tốt các biện pháp phòng dịch và thích nghi được với cuộc sống mới qui củ và lành mạnh hơn trước thì cơ may sống sót và tồn tại sẽ cao hơn! E rằng nếu không phải là bác sĩ nói ra điều này thì nhiều người sẽ vào ném đá. Cảm ơn bác sĩ. đối với người có tài sản dự trữ, tích lũy bền vững rồi thì covid nó cũng ko ảnh hưởng mấy đến cuộc sống của họ. Đa số họ sẽ biết thích nghi trước những nghịch cảnh. Chỉ có người không có chỗ dựa tài chính mới hoang mang và dễ sụp đổ...đến nỗi bữa ăn hàng ngày cũng phải đi xin, đi vay! lâu lâu đi xin vay vài lần trong năm ko nói chứ đều đều phải đi xin, đi vay là dấu hiệu của sự lung lay. Cảm ơn tác giả! Đó là một sự thật mà hầu hết mọi người muốn tránh né chứ không muốn đối mặt! Ai cũng kỳ vọng vào vaccine, vào việc đại dịch kết thúc và virus biến mất nhưng không ai dám đối diện với một câu hỏi thật sự rằng: nếu nó không biến mất thì sao? Bạn có sẵn sàng đánh đổi tự do hay tìm cách dung hòa và sống chung với nó? Cảm ơn Bác sĩ Quý. "Làm sao để mọi người đều được sống có chất lượng với những biến số mới? " E cũng suy nghĩ về điều này. Chất lượng sống quan trọng hơn thời gian sống. Chúng ta phải học dung hòa và sống chung với dịch Covid thôi. Quan trọng là phải biết tự bảo vệ bản thân, gia đình và xã hội bằng khuyến cáo 5K.... Chúng ta buộc phải chuẩn bị tâm lý vì ko có gì đảm bảo virus ko biến chủng hoặc tệ hơn nữa là xuất hiện 1 dịch mới nguy hiểm hơn.Với tình hình mới cần quyết liệt dập dịch Hải Dương kết hợp tiêm vaccine.Tôi thấy tình hình Hải Dương vẫn rất căng. Người giàu thì quan tâm đến các nhu cầu cao hơn như: quyền riêng tư, quyền tự do, chất lượng cuộc sống. Còn người nghèo chỉ quan tâm đến các nhu cầu cơ bản: tính mạng. Vì vậy các "giá trị đạo đức mới nổi" có thể gây nguy hai cho người này nhưng lại có lợi cho người khác. Qua 1 năm Covid, chúng ta xác định đây không hẳn là cúm theo mùa. Nó tồn tại quanh năm. Hệ miễn dịch của ta có "chiến" được với nó không? câu trả lời là có, tùy theo thể trạng, sức khỏe, bệnh lý từng người. Covid có điều trị được không? Câu trả lời là được, mặc dù chưa có thuốc đặc hiệu. Điều đáng ngại nhất là khi nhiễm bệnh, do đặc tính lây lan nhanh, số lượng người bệnh tăng đột biến sẽ khiến cho hệ thống y tế bị quá tải, kéo theo con số tử vong tăng cao. Để tránh cho hệ thống y tế bị giảm tải, cách duy nhất là mỗi chúng ta tự thực hiện tốt việc giãn cách, đeo khẩu trang nơi công cộng nhằm giảm xác suất bị nhiễm bệnh từ đó giảm tốc độ lây lan.Với ngành y tế, thúc đẩy nghiên cứu vaccine lẫn liệu pháp gene là một hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, song song với nó chúng ta cũng nên nghiên cứu tìm thêm phương pháp chữa trị đặc hiệu bằng phương pháp Đông y. Vì rằng, với phương pháp Tây y thuần túy, nhiều nước phương Tây, kể cả Mỹ, mặc dù có hệ thống y tế rất tân tiến nhưng hậu quả do covid gây ra lại vô cùng nặng nề. Trong khi đó, TQ hay Ấn Độ, nơi có nền Đông y khá lâu đời, hậu quả bớt khốc liệt hơn. Tìm được phương pháp chữa trị số đông, chúng ta sẽ tự tin mở cửa tự do nền kinh tế. Lúc ấy, lý thuyết về miễn dịch cộng đồng sẽ phát huy tác dụng, khiến cho Covid chỉ như một căn bệnh cúm mùa. Nếu ở nhà mà vẫn sống được, tôi chọn ở nhà. Dịch bệnh Covid nguy hiểm và đáng sợ là điều khỏi phải tranh cãi.Nhưng nó cũng có cái "tốt" là khiến mọi người phải xem xét lại lối sống của mình. Dẫu hết hay vẫn tồn tại Covid, thì những thay đổi trong nhận thức và hành động của mọi người, chính là các nét văn hóa mới, sẽ điều chỉnh nhịp sống con người lành mạnh hơn, hợp lý hơn. Đơn cử như hành vi ho, hắt hơi, khạc nhổ nơi công cộng, không cần phải nhắc nhở, giáo dục, mọi người sẽ tự buộc mình phải "ý tứ" hơn. Việc ra phố, ăn uống xô bồ, cẩu thả, "chém gió" giết thời gian, cũng sẽ được nhiều người cân nhắc. Lớn hơn, làm lợi cho văn minh, văn hóa, hạn chế mê tín dị đoan; chính là Covid đã khiến nhiều lễ hội nhàm chán, vô bổ sẽ bị thu hẹp...Đúng như tác giả bài báo đã nêu vấn đề, chúng ta cần phải tự điều chỉnh để sống chung với Covid (và có thể các dịch bệnh nguy hiểm khác). Đấy sẽ là những nét văn hóa mới của cuộc sống. Hoàn toàn nhất trí với quan điểm của tác giả. Cuộc sống phải tiếp diễn, các rủi ro được cân nhắc và xử lý tương xứng với mức độ của nó, không phải dừng tất cả lại "chờ hết dịch bệnh Covid 19". Hay quá! Bài viết rất chuẩn. Có 2 cách tiếp cận mà tôi đc thấy:1. Hạn chế tối đa việc mở cửa nền kinh tế để tập chung dập dịch>duy trì sự ổn định và bình thường mới đợi có Vacine.Cách này Việt Nam đang áp dụng và tôi thấy khá là hiệu quả. Phù hợp với bối cảnh việt nam.2. Duy trì nền sự ổn định kinh tế, kiềm chế ở mực vừa sự ảnh hưởng của covid theo cách tiếp cận sống chung với Covid. Cách này ở một số nc làm tốt (Bắc âu, đức), một số chưa tốt (mỹ,...) Vì cách này đòi hỏi một xã hội có tổ chức tốt.Với tình hình Việt Nam, tôi tin cách mà Việt Nam đang áp dụng là hoàn toàn đúng đắn.Một nước Nhật kiên cường mà bị khủng hoảng bởi covid thì thật buồn.Trân trọng.