Thờ ơ và sự tuyệt chủng Ở TP HCM, mấy năm trước, nếu chịu khó ra vùng Hóc Môn, Củ Chi cũng có thể mua được cá lòng tong với giá chỉ vài chục nghìn đồng một kg. Giờ, hầu như không còn thấy ai bán loại cá này. Có lẽ do lòng tong không phải cá quý nên nếu nó tuyệt chủng, biến mất, chắc cũng chẳng mấy ai để ý.Một lần tình cờ, đến trụ sở của Tổ chức Bảo vệ động hoang dã WAR (Wildlife At Risk) tại TP HCM, tôi ngạc nhiên khi thấy ở đây lại nuôi cá lòng tong. Trong những chậu kính màu xanh rêu, những con cá sắp đẻ to cỡ ngón tay út, bơi thong dong trông hệt như cá cảnh, rất dễ thương.Tiến sĩ Bùi Hữu Mạnh, chuyên gia của WAR - người chịu trách nhiệm nhân giống và chăm sóc những hồ cá lòng tong - nói với tôi, nếu bán làm cá cảnh không chừng cũng hút hàng. Anh nói vui thế thôi chứ lũ cá lòng tong ở đây có “sứ mệnh” khác. Chúng là một trong những loài cá bản địa đang được WAR nuôi để thả về tự nhiên nhằm mục đích bảo tồn. Theo tiến sĩ Mạnh, ở Việt Nam, những loài cá như lòng tong, cá bã trầu… cũng đang dần cạn kiệt. Nếu không được nhân nuôi, bảo vệ, có thể chúng cũng sẽ biến mất.Câu chuyện làm tôi nhớ đến cái chết - sự tuyệt chủng - của con tê giác Java ở Vườn Quốc gia Cát Tiên, con vật được xem quý hiếm nhất Việt Nam. Năm 2010, thông tin con tê giác cuối cùng này bị giết chết làm nhiều người bất ngờ, thậm chí bị sốc vì số tiền chi cho công tác bảo tồn đã lên đến hàng triệu USD. Nhưng với những người am hiểu về bảo tồn động vật hoang dã, cái chết của con tê giác đã được báo trước. Đơn giản, do chỉ còn một cá thể, nếu không bị giết, nó cũng sẽ chết già trong cô độc. Nói một cách khác, khi chúng ta thấy quý hiếm và muốn bảo vệ loài tê giác này thì đã quá muộn.Ở Việt Nam có bao nhiêu loài động thực vật quý hiếm bị tuyệt chủng, hoặc biến mất? Tôi đã hỏi rất nhiều nhà khoa học nhưng chưa thấy ai có công trình nghiên cứu rõ ràng về vấn đề này.Có người cho biết, trước đây nước ta có rất nhiều loại lan rừng đẹp nhưng có thể do khai thác, bán ra nước ngoài nhiều quá nên giờ đến nguồn gen cũng không còn. Có người nói, trước đây chúng ta cũng có những giống gà độc đáo như gà tre, gà ri nhưng không hiểu sao giờ cũng không còn thấy trên thị trường…Trong khi đó, hiện nay hầu như muốn nuôi con gì, trồng cây gì người dân cũng phải mua giống nhập từ nước ngoài. Từ lúa giống, bầu, bí, cà chua… đến trâu, bò, heo gà… cái gì cũng nhập. Giáo sư Võ Tòng Xuân, chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp cho biết, năm 2014, Việt Nam xuất khẩu rau củ quả đạt khoảng 1,2 tỷ USD thì phải bỏ ra khoảng 600 triệu USD để nhập khẩu giống. Câu chuyện tương tự cũng xảy ra trong lĩnh vực chăn nuôi, nhiều chủ trang trại cũng than thở vì tiền nhập giống về quá cao…Thường, những thứ khi khan hiếm hoặc mất đi sẽ trở nên quý giá. Câu chuyện con cá linh ở miền Tây là một ví dụ khác.Năm 2010, tôi đi công tác về vùng Đồng Tháp Mười ngay trong mùa lũ nhưng vẫn không ăn được món cá linh. Năm đó, do nước trên dòng Mê Kông về ít nên cá linh cũng trở nên khan hiếm. Mọi năm, vào mùa lũ, giá cá linh chỉ vài nghìn đồng một kg. Nó rẻ đến mức người dân địa phương gọi là cá linh sình (để sình thối cũng không ai mua). Nhưng mùa lũ năm ấy giá cá linh ở chợ Long Xuyên (An Giang) có lúc lên đến 250.000 đồng/kg.Cá linh là loài cá được thiên nhiên ban tặng cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Vào mùa lũ, chúng nhiều đến mức có nơi dùng để làm phân bón cây. Do đó, trước đây, không ai nghĩ đến chuyện cần phải tìm cách nuôi loài cá này. Vài năm gần đây, do lũ bất thường, cá linh khan hiếm dần nên mới có một hai nông dân miền Tây bắt đầu mày mò nuôi cá linh trong hồ…Tôi nghĩ, chỉ với những nỗ lực mang tính đơn lẻ như người nông dân thử nghiệm nuôi cá linh, Tổ chức WAR nuôi thả cá lòng tong ở TP HCM, đến một lúc nào đó, chuyện nhập khẩu những loại cá vốn rẻ bèo về nước với giá cao cũng sẽ là điều tất yếu.Trung Thanh Ở VN mình chẳng phải chỉ vật nuôi cây trồng có nguy cơ tuyệt chủng đâu. Rồi sẽ đến lúc tài nguyên như than đá, mỏ quặng. Tóm lại cái gì có thể bán được ở VN cũng có nguy cơ tuyệt chủng, cạn kiệt. Vì cách khác thác cách ứng xử với thiên nhiên của con người quá vô trách nhiệm và lạnh lùng. Họ không nghĩ để lại cho tương lai mai sau mà chỉ nhìn thấy cái trước mắt. Ở VN đến đỉa còn sắp tuyệt chủng kia. "Ở Việt Nam có bao nhiêu loài động thực vật quý hiếm bị tuyệt chủng, hoặc biến mất? Tôi đã hỏi rất nhiều nhà khoa học nhưng chưa thấy ai có công trình nghiên cứu rõ ràng về vấn đề này."... Các nhà khoa học đang làm gì nhỉ? Con người không giết động vật để duy trì sự sống, họ chỉ thỏa mãn lòng tham ngu muội. Anh làm tôi nhớ nồi cá kho lòng tong quá, mấy ngày nay cũng có tâm trạng là ước gì được ăn cá lòng tong! Tôi là thế hệ giữa 8x, hơn 20 năm trước đã vác cần câu đi câu, mà hễ gặp cá lòng tong là ghét nhất vì nó phá mồi, mà nó lì lợm nửa! Làm sao để trở về với tuổi thơ dù chỉ một lần, được đi ra ruộng cắm câu, giăng lới cá sặc cá rô, đêm đến đom đóm bay lập loè, mùa đìa cá nhiều vô số kể! Kỷ niệm về tuổi thơ vẩn còn nguyên vẹn và đẹp đến nao lòng tôi... Không biết mọi người nghĩ sao chứ tôi thấy người Việt mình đánh bắt vô tội vạ quá - cá lớn cá bé đều bắt hết rồi đến lúc chẳng còn gì để bắt nữa. Về cá sống tự nhiên mất dần đi là điều dễ hiểu , vì làm nông nghiệp bây giờ nào là phân bón hoá học , nào là thuốc trừ sâu , với môi trương như thế cá nào mà sống đc , con cá tự nhiên ăn rất ngon , nhưng cá nuôi dù cùng loài cá , to hơn nhiều thịt hơn nhưng giá rẻ hơn cá tự nhiên , cá trê nuôi 40n 1kg người ta bán đầy , cá trê đồng 80n 1kg ko có mả mua ! Chẳng phải động vật có nguy cơ tuyệt chủng ở ta, mà con người có đức tính trung thực, ngay thẳng... cũng có nguy cơ bị tuyệt chủng. Với kiểu sinh hoạt như hiện nay tại các nơi có tiền, xu thế xu nịnh ngày càng phát triển, những người sống trung thực, không ưa nịnh nọt dần dần bị tuyệt chủng & những kiểu người sống đối trá, lừa lọc nhau dần càng phát triển. Có 2 vấn đề được đặt ra: Thứ 1, "sự tuyệt chủng" các loại sinh vật là do Con người hay Thiên nhiên? Nguyên nhân nào trội hơn và phải "làm gì" để ngăn chặn nguyen nhân ấy? Thứ 2, nếu thử hết cách rồi mà vẫn ko chống lại đc quy luật của tự nhiên thì có thể dùng "loại/giống" khác để Thay Thế không? nếu được thì chắc cũng phải "chấp nhận thực tế" để lo giảm giá các mặt hàng khác chứ tôi thấy xăng giảm rồi nhiều người còn than. Thế nên, vụ "tuyệt chủng" của mấy loài sinh vật ở đâu đâu không đi vào lòng người nổi đâu :) Nhược điểm của chúng ta là con vào cái nghèo mà thỏa hiệp và thỏa mãn một cách vô tư. Cảm ơn tác giả! Bạn đã vẽ bức tranh về thực trạng xã hội chúng ta lúc này bằng chữ khá phong phú và đầy màu sắc. Rất chân thật, xem để suy ngẫm! Sự tồn tại của động thực vật cũng có ảnh hưởng tới sự tồn tại của con người. Mất cân bằng sinh thái đem đến những biến đổi về môi trường sống cho cả con người. Và chúng ta cũng đã mất đi quá nhiều nguồn gen cây trồng, vật nuôi quý để rồi bây giờ phải tốn bao nhiêu ngoại tệ để nhập khẩu giống từ nước ngoài cho phát triển nông nghiệp. Nếu cứ trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt theo kiểu như bây giờ, e là chẳng mấy chốc Việt Nam chúng ta chẳng còn rừng vàng, biển bạc nữa. Ở Việt Nam cái gì, con gì, cây gì không ăn được thì người ta ngâm rượu uống. Vì vậy, phải sử dụng chiêu gậy ông đập lưng ông mới bảo vệ được động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng được. Ví dụ, cứ đồn thổi là ăn cá lòng tong sẽ bị "yếu sinh lý", uống sừng tê giác dễ bị "suy thận". Còn đối với cây mai dương, rùa tai đỏ thì cứ đồn thổi là sắc 3 tô còn một chén đem ngâm rượu uống thì "ông uống bà khen" v.v... mai ra mới có ăn thua trong "cuộc đấu" này. Chúc tác giả bài viết mạnh khỏe. Tôi cũng muốn được chung tay tham gia những dự án có ý nghĩa như thế, nếu chúng ta không quý trọng, chúng ta sẽ mất rất nhiều! Chỉ là Ý THỨC thôi Trung Thanh à! Mà cái ý thức vắng vẻ này không chỉ ở dân đen mới không có!!!!!!