Mẹ của giang hồ Hình ảnh người mẹ ấy vẫn còn trong tôi từ gần 20 năm trước. Hôm qua, có một phiên tòa đình đám, tôi lại nhìn thấy một người mẹ như thế. Phiên tòa có vẻ đã khác, với đám đông cầm điện thoại ngoài hàng rào, với tay bị cáo cười tươi chào "những người anh em", và rất đông ống kính phóng viên. Nhưng hình ảnh người mẹ của một bị cáo, vẫn gợi cho tôi cảm giác như thế.Trong suốt hơn 10 năm làm phóng viên, năm nào tôi cũng cố gắng thu xếp đi xuống các trại giam ở Nghệ An để viết cái gì đó. Sự khắc nghiệt của thời tiết miền Trung cùng gió Lào vào mùa hè nắng đỏ lửa đủ vắt kiệt sức lực người khoẻ mạnh nhất. Những phạm nhân đã mắc sai lầm trong quá khứ, và bây giờ đang phải trả giá cho những điều đó, theo một khuôn phép kỷ luật khắt khe đặc thù nơi cải tạo.Tôi hay lân la ra khu vực dành cho việc thăm gặp của phạm nhân với gia đình để ghi chép. Thật ngạc nhiên đa số thân nhân của họ lặn lội hàng trăm cây số đường khấp khểnh tới đây đều là phụ nữ, là những người mẹ đã từng có những đứa con bé bỏng lọt lòng, rồi biết tập đi, tập nói, bi bô những câu đầu đời trước khi sa ngã hoặc vì lý do nào đó phạm tội. Có người mẹ nghèo quê Nam Định, lang bạt làm thuê khắp nơi, cứ 2 năm một lần, đúng ngày đó tháng đó đến thăm con, hai mẹ con ngồi đối diện, lời thoại lẫn trong tiếng nấc và nước mắt.Hết thời gian thăm gặp, tôi hỏi chàng trai thời gian án tù, anh ta lễ phép: "Báo cáo, em rằm ạ", nghĩa là 15 năm. Người mẹ bịn rịn, rồi lật đật đứng dậy móc trong túi ra gửi ký quĩ căng-tin cho con được hơn 100.000 đồng, là những tờ bạc lẻ nhàu nát. Tôi rất nhớ chi tiết có 2 quả trứng gà luộc lẫn trong đống tiền lẻ lăn lông lốc trên bàn, chị nhặt lại bỏ vào túi áo, đó có thể là phần lương thực dành cho quãng đường xa vời vợi khi quay về. Hai mẹ con sẽ còn gặp nhau 6 lần như thế này nếu như trong quá trình cải tạo cậu "Rằm" không gây thêm vụ việc nào nữa.Có người mẹ khác trên gương mặt có nhiều vết sẹo, cánh tay trái đã khuyết cả bàn tay để lộ phần da thịt. Tất cả những đau đớn đó là hậu quả của việc trả thù sau khi con trai bà gây thương tích cho một nhóm thanh niên cùng huyện rồi bỏ trốn. Họ đã đặt mìn ở cửa nhà, mìn nổ sập một góc tường nơi bà đang ngủ, người mẹ may mắn thoát chết, đứa con ra đầu thú sau đó.Ba cánh tay để trên bàn đá nắm chặt lấy nhau. Đứa con thỉnh thoảng lấy ngón tay xoa xoa vào vết cụt của mẹ. Nỗi đau cơ thể có lẽ đã không còn âm ỉ đau, nhưng sự hiện diện của đứa con lầm lỗi đang trả án chắc chắn là nỗi buồn thăm thẳm không bao giờ ngừng lại, dằn vặt, đau đớn.Trên gương mặt của những người mẹ, tôi cảm nhận được những vất vả. Tôi nhớ mãi những ánh mắt đó, thật ra tôi cũng đã nhìn thấy nhiều những ánh mắt phụ nữ đau khổ, tê dại vô hồn. Nó không đủ sức lưu lại hình ảnh bất cứ điều gì.Nó giống như trong một đoạn của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. "Không biết những người chồng, người con, những người thân của họ đã làm những gì để làm cho ánh mắt họ khô kiệt, đã làm mất hết đi vẻ tinh anh trong ánh mắt kia? Cuộc đời con người nào nhiều nhặn gì...".Tôi lớn lên bên hông chợ Đồng Xuân, Hà Nội, một chỗ trũng của mọi tệ nạn những năm 1990. Đám trẻ chúng tôi được các anh dạy đi trộm cắp vặt vãnh những thứ trong chợ, mớ rau, con gà, bịch đậu xanh... để liên hoan tụ tập đêm hôm ngoài vỉa hè. Những đứa trẻ hồn nhiên ăn cắp, dân tiểu thương có biết thường cũng lơ đi vì không muốn dây hoặc cho là thứ bị mất không đáng bao nhiêu. Trộm cắp giỏi, hung hăng đánh nhau là thứ thước đo "bản lĩnh" của đám trẻ. Chúng tôi cùng nhau lớn, những tố chất "bản lĩnh" tồn tại với không ít bạn cùng trang lứa, những vụ án đâm chém, giết người kinh khủng những năm sau đó ở Hà Nội đều có mặt họ.Năm nay một số anh bạn đã túc tắc được ân xá, trở về với xã hội, lạc lõng quan hệ, lơ ngơ với thời thế cố xoay vần đủ thứ việc lương thiện để tồn tại. Mấy hôm trước tôi chở anh bạn mới ra tù sau gần 2 thập kỷ trong một vụ trọng án đi ăn cơm trưa, có hai cậu choai choai đi vào đường ngược chiều suýt đâm vào xe chúng tôi. Hai xe đều phanh dừng lại, anh bạn thì thầm vào tai: "Nó lườm mình đấy bạn ạ". Tôi bật cười, có gì đó thật kỳ lạ.Đã có lúc tôi chợt nảy ra suy nghĩ, tại sao cơ quan chức năng không tổ chức những "tour" tham quan trại giam dành cho những thanh niên hư hỏng, vi phạm pháp luật nhưng chưa đến mức khởi tố hình sự. Để họ được nhìn, được chứng kiến, được hít thở thứ không khí đặc quánh mùi mồ hôi của những người mất tự do, nhìn vào và nghĩ về những người mẹ trong phòng thăm nuôi. Nó sẽ là lời cảnh tỉnh, răn đe có sức mạnh tiêm thẳng vào trí não con người, để mà biết sợ trước khi huyênh hoang vung dao hay phạm tội lỗi tày trời nào đó.Hoàng Minh Trí Cảm ơn tác giả! Bài viết rất hay! Thương con nhất vẫn là mẹ và khổ tâm nhất cũng là người mẹ. Tôi tha thiết cầu mong Công an thực hiện nhiều, đều đặn điều này: "Đã có lúc tôi chợt nghĩ ngành chức năng tổ chức những "tour" tham quan trại giam dành cho những thanh niên vi phạm pháp luật chưa đến mức khởi tố hình sự.. . ." Phòng bệnh hơn chữa bệnh! Ý kiến của tác giả rất tuyệt vời. Điều này khiến tôi liên tưởng đến việc dạy con. Thay vì cấm đoán, hãy cho con biết, thấy thì càng tốt, hậu quả của những việc làm không đúng. Với những kẻ đi đua xe, hãy phạt bằng cách cách bắt đến các phòng cấp cứu để tận mắt thấy những chấn thương tai nạn kinh khủng như thế nào. Tôi đọc bài này một lượt từ trên xuống dưới, đều đều. Mắt đang lơ đãng với mấy con chữ thì đọc tới đoạn cuối, lạnh hết cả người. Tôi nghĩ anh Trí có ý tưởng rất hợp lý. Các thanh niên đang nhiều năng lượng, ngông cuồng và bắt đầu đi vào con đường xấu cần được cảnh tỉnh như thế - có thể coi là thấy quan tài thì mới đổ lệ Bài viết hay quá. Rất ủng hộ ý tưởng của tác giả: Nên cho các thanh thiếu niên hư hỏng đi thăm quan các trại giam và nghe các tù nhân kể về cuộc đời của họ để các em kịp nhận ra những cái mất mát, đau thương khi vướng vào lao lý. Anh Trí ơi! Cái gì cũng có thể tổ chức tour, nhưng cái này thì chưa chắc! Những người này như muốn thể hiện số má với nhau! Gặp, thấy nhau trong tù và hẹn nhau ở trong hay ngoài nhà tù thì mệt lắm! Bài viết hay quá, nghĩ về cha mẹ vất vả cả đời, thôi thì ko thành được ông nọ bà kia thì cũng cố gắng làm 1 người bình thường, không gây hại cho xã hội là ổn rồi. Những trường hợp tác giả kể rất cảm động về những bà mẹ của giang hồ,nhưng cũng có rất nhiều những trường hợp khác thì ngược lại như vậy.....nhà thường dột từ nóc! Tôi còn biết có những cha mẹ còn muốn con mình vào tù cho mình đỡ khổ Là những người mẹ từng có Những đứa con bé bỏng lọt lòng, rồi biết tập đi, tập nói, bi bô. Cảm ơn tác giả, thực sự xúc động Có lẽ phải thêm môn luật hình sự cho học sinh, kèm minh họa thực tế. Bài viết hay. Dù Mẹ tôi đã mất hơn 30 năm, tôi vẫn nhớ thương và mang ơn người. Cảm ơn Mẹ. Cảm ơn tác giả. E sinh năm 98 còn trẻ. Nhưng cho em viết vào đây. Dù ai làm gì thì làm nhưng hãy nghĩ đến bố mẹ đầu tiên .... Mẹ của ai thì cũng là một bà mẹ mang nặng đẻ đau. Khi con mình là người tử tế, thì bà mẹ yên tâm nhất, khi con giỏi giang thành đạt thì mẹ tự hào nhất, khi con phá phách thì mẹ buồn nhất, và khi con phạm pháp thì mẹ đau khổ nhất. Là con, bạn hãy chọn đi. Một bài viết rất hay và ý nghĩa.Tôi cũng lớn lên ở nơi tương tự như tác giả, nhiều anh em bạn bè đồng lứa đã chết vì nghiện hút, vì AIDS (do chích thuốc hay quan hệ tình dục bừa bãi), chỉ lác đác vài đứa nhà nghèo, chịu học/ bị bố mẹ ép học và may mắn thì thoát."Bản lĩnh" là một thứ gì rất mơ hồ ngoài cảm giác oai hơn cho người trong cuộc nhưng sau khi thực hiện cái "bản lĩnh" đó thì hậu quả sớm hay muộn sẽ là cái giá phải trả bằng những năm tù tội, bằng máu và đôi khi cả tính mạng.Cũng nên có những quy định pháp luật thật nghiêm khắc nhằm xóa bỏ bạo lực học đường và những tour trải nghiệm đi trại giam cho những thanh niên có hành vi bạo lực học đường, giúp chặt đứt gốc rễ của tội ác ngay từ trứng nước.Cảm ơn ông bạn đồng khóa đã có chia sẻ.