Thiên nga xám Thiên nga đen là một biến cố tưởng chừng như không thể xảy ra với ba đặc điểm chính: không thể dự đoán; có tác động lớn; sau khi nó xảy ra người ta dựng lên một lời giải thích để khiến nó ít ngẫu nhiên hơn và dễ dự đoán hơn bản chất thật.Từ những cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, những lần thị trường chứng khoán lao dốc không phanh, giá trị bất động sản sau một đêm trở thành bong bóng đến sự kiện 11/9 hay thành công bất ngờ của Google, Apple... đều có thể xem là Thiên nga đen. Trong một thời gian dài loài người đã thấy và tin rằng tất cả thiên nga đều màu trắng, và cho rằng màu trắng chính là thuộc tính cần thiết của một con thiên nga. Nhưng ngày kia, một con thiên nga đen xuất hiện trên hồ, khẳng định rằng không phải tất cả thiên nga đều trắng. Con thiên nga đen cho thấy sự thiển cận và mong manh của kiến thức loài người.Một người quen của tôi cũng mới gặp biến cố của đời mình. Ông nguyên là lãnh đạo một ngân hàng gốc quốc doanh song trước khi nghỉ hưu một năm đã buộc phải vắng nhà lâu ngày. Ngày ông bị đưa đi không một lời báo trước, chỉ kịp điện thoại về cho vợ: “Tình hình gay go, em chuẩn bị cho anh vài bộ quần áo, bàn chải, khăn mặt, một đôi dép”. Ông dính vào vòng lao lý vì các vấn đề liên quan đến tín dụng ở ngân hàng ông tham gia lãnh đạo. Những người biết chuyện thở dài: Cái số nó thế, làm thế nào được. Người ta hay nói định mệnh là những gì không tính trước, nhưng thực sự thì ông từng trăn trở hết về những gì có thể xảy ra. Nhiều lần ông lắc đầu: “Cơ chế này nhiều cái khó lắm. Nếu mình không đồng thuận thì mình bị đẩy ra trước khi ‘dính chưởng’”. Ấy vậy mà ông cũng không đủ can đảm hoặc có khi không đủ hiểu biết mọi nhẽ để mà giữ mình, không đủ can đảm vẫy tay chào đám đông, bứt mình khỏi cơ chế, khỏi cuộc sống nhiều bổng lộc mượn vay, khỏi sự cung phụng của những hào quang. Thói quen khó bỏ nhất là không dám rũ bỏ thói quen. Ông là anh hùng trong đám đông ấy một thời gian dài, hào quang hơn so với đồng nghiệp để rồi chuẩn bị về hưu cho một sự nghiệp được coi là thành đạt, thì hào quang nó lại “còng tay” ông.Những ngày nóng nực của nghề ngân hàng không phải mới diễn ra, nó âm ỉ từ vài năm nay, với những cuộc bắt bớ và loan tin chính thức trên mặt báo và cả những tin đồn trong mỗi nhà băng. Tôi hỏi những người làm ngân hàng: Anh, chị có lo không? Họ bảo, nghe tin ông này, ông kia bị bắt cũng bàng hoàng. Đời nó thế, mình cẩn thận đấy nhưng biết đâu không phải đầu cũng phải tai.Nhiều cái tên đình đám trong nghề dính vào vòng lao lý: nguyên tổng giám đốc Agribank Phạm Thanh Tân, cựu nhân viên Vietinbank Huỳnh Thị Huyền Như, cựu CEO GPBank Phạm Quyết Thắng, Chủ tịch Oceanbank Hà Văn Thắm, cựu chủ tịch Ngân hàng Xây dựng Phạm Công Danh, cựu Chủ tịch Ngân hàng Đông Á Trần Phương Bình, cựu chủ tịch Sacombank Trầm Bê… Dù có nghe phong thanh thế nào thì khi những lãnh đạo top đầu bị bắt, thị trường không khỏi ngỡ ngàng.Nhưng những sự kiện ngỡ ngàng ấy có phải là các “Thiên Nga đen”?Ai cũng biết rằng phòng bệnh hơn chữa bệnh. Nhưng chỉ một số ít tán thưởng hành động phòng bệnh. Một lãnh đạo ngân hàng tâm sự với tôi rằng vấn đề chất lượng con người luôn là việc các ngân hàng đau đầu. Ông từng bị sốc vì có nhân viên gương mẫu của mình tự dưng một ngày trở thành người có hành vi sai. “Tôi tự hỏi tại sao quân của mình thay đổi dễ và nhanh thế, ranh giới giữa hành vi tốt và xấu rất mong manh và biến thiên rất nhanh, rất lớn”, ông nói, “Hơn 20 năm làm nghề, tôi biết có không ít trường hợp nhân viên có hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Số nhiều các vụ việc được phát giác kịp thời nên không phải vụ việc nào cũng gây hậu quả cụ thể, song đó là điều người điều hành chúng tôi luôn lo lắng”.Bản thân ông luôn để trước mặt mình một câu thần chú theo đúng nghĩa đen, đó là một câu nói in ra miếng giấy cứng đặt trên bàn làm việc để nó nhắc nhở ông mỗi ngày nguyên tắc cân bằng giữa các lợi ích. Ông cũng thử lý giải: Có lẽ vì khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, càng sâu, và sự giàu nghèo cũng biến thiên nhanh chóng. Trong một nhóm người, đột nhiên có người có tiền mua nhà sắm xe nên dàn còn lại bị kích thích và sốt ruột. Bị kích thích cũng là động cơ tốt bởi là động lực để người ta làm việc, cống hiến tốt hơn. Nhưng cũng vì bị kích thích quá khiến họ dùng những con đường sai để có tiền mau chóng như cá độ đá banh, buôn chứng khoán, địa ốc, cờ bạc, đảo nợ, làm này làm kia… Ông kể rằng, mặc dù quy chuẩn với ngành ngân hàng từ cơ quan quản lý và từ bản thân các ngân hàng thực ra đã chặt chẽ và kỹ hơn trước rất nhiều. Tường đã cao hơn rồi nhưng kẻ trộm vẫn còn không ít. Những sai phạm trong hệ thống ngân hàng là điều nhìn thấy trước được bởi lỗ hổng cơ chế hay là sự cố từ lòng tham con người? Lỗi của cá nhân hay của hệ thống giám sát?Những khoản thất thoát hàng nghìn tỷ là “thiên nga đen”, nằm quá khả năng tiên liệu của con người, hay là “thiên nga trắng” - vốn là một đặc tính phổ biến?Cho đến lúc này, tôi đành gọi những sự cố kinh hoàng ấy là “thiên nga xám”.Hồng Phúc Khi nền tảng đạo đức kinh doanh nói riêng và đạo đức xã hội nói chung ở thế suy vi cũng như "vành đai Pháp luật" còn kẽ hở,chế tài thiếu chặt chẽ thì không ngạc nhiên gì với những đại án nghìn tỉ,bao gồm cả giới chức Ngân hàng! Nhất là khi những giới chức ấy bị hối thúc bởi lòng tham,danh vọng và "khát khao" giàu xổi của cả số đông xã hội này! Có khi trong xã hội bây giờ thiên nga đen chiếm phần quá nhiều, nên một ngày nào đó đột ngột xuất hiện một con thiên nga trắng, người ta sẽ lại kêu lên: "Ôi lạ!"... Bạn mà làm trong ngành ngân hàng VN đặc biệt là lĩnh vực tín dụng thì cũng không chắc có bị dính lao lý hay không. Không cho vay đc thì không có lương, cho vay mà phải đúng như chính sách thì không dễ, ví dụ, cho vay nuoi bo phải có chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn vay, mà mua thức ăn cho bò thì toàn mua tiền mặt...Hoặc cho vay thế chấp BĐS nhưng có thời BĐS ít khi có giấy tờ đầy đủ.., sinh nghề tử nghiệp mà thôi. khó giữ mình lắm. Đồng tiền đi vay để cho vay buộc người ta phải tính hoặc cả nể người khác tính cho. kinh doanh có thành có bại, thành là thiên nga trắng, bại là thiên nga đen. Thiên nga xám không chỉ có ở lĩnh vực ngân hàng, nhiều lĩnh vực khác cũng có tình trạng này. Cuộc đời dựa nhiều vào may rủi, không biết đâu mà tránh. Những con "thiên nga xám" đó đã chết vì lònh tham, họ dùng cái tài của mình để làm xiếc nhằm biến tiền của Ngân hàng, của Nhà Nước, của cổ đông thành của họ.Đúng như TG đã viết : "Có lẽ vì khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, càng sâu, và sự giàu nghèo cũng biến thiên nhanh chóng. Trong một nhóm người, đột nhiên có người có tiền mua nhà sắm xe nên dàn còn lại bị kích thích và sốt ruột." "Thói quen khó bỏ nhất là không dám rũ bỏ thói quen" - rất tâm đắc câu này của chị. Chị nói câu này rất đúng : " Trong một nhóm người, đột có người có tiền mua nhà sắm xe, nên dàn còn lại bị khích thích và sốt ruột" ,dẫn đến tình trạng cố tình làm sai .Thời gian gần đây có nhiều sếp Ngân hàng vướng lao lý cũng vì họ làm sai nên họ phải chịu hậu quả thôi, chị thử ngẫm xem có sếp Ngân hàng nào nghèo đâu ? Những người lao lý cũng vì thấy các sếp Ngân hàng khác giàu có nên bằng giá nào cũng phải giàu . Và kết cục sẽ có những con thiên nga xám . Những đại án xảy ra ở một vài ngân hàng có tác động lớn là đúng nhưng liệu có là bất ngờ và không dự đoán được? Còn làm việc theo một cơ chế dựa trên các mối quan hệ, thiếu khách quan thì rủi ro sẽ còn rất lớn. Thiên nga đen hay xám cũng chỉ là khái niệm mà thôi, cũng như đúng sai, nó có thể đúng với người này nhưng có thể sai với người khác. Có một câu nói rất hay của ai đó " Tất cả mọi thứ trên thế gian này đều có giá của nó" quan trọng là bạn chấp nhận ở mức giá nào tùy vào vị trí và điều kiện xã hội bạn đang sống. Tôi hơi buồn là ở VN đa phần hơi cực đoan với người giàu có khi là một định kiến tư duy người giàu là không tốt. Do đó mà VN vẫn còn nghèo và lạc hậu so với bạn bè trong khu vực ĐNA. Đúng là Thiên nga đen. Một người bạn của mình đột nhiên vướng vào vòng lao lý vì tài chính. Điều mà mình ko bao giờ nghĩ có thể xảy ra với cậu ấy... Kinh doanh đã khó, kinh doanh tiền như NH còn khó hơn rất nhiều, phải có kiến thức, không có lòng tham, tránh xa các bong bóng BĐS, chứng khoán, vàng... Không hiểu sao nhiều người họ làm gì mà giàu thế . Họ có phải thực sự là con Thiên nga trắng không , Hay chỉ là những con Thiên nga xám ? Từ khi nào buôn bán chứng khoán và địa ốc lại là "con đường sai" giống như cá độ bóng đá, cờ bạc...ta??? Pháp luật có cấm chơi chứng khoán và mua bán nhà cửa giống như cá độ bóng đá và cờ bạc không ta??? BÀI VIẾT NÓI LÊN TẤT CẢ.RẤT HAY