taariikhda soomaaliyeed iyo luuqadeedaba   ( MUKHTAAR  JAAMAC BOORDAAN)  OO IDINLA SOCOD SIINAYA  TAARIIQDA AFKA SOMALIGA  AH IYO WELIBA TAARIIKHDA SOOMAALIWAYN  
 somali  landuages   waa  luuqad  aad  u wacan marka loo eego  luuqadaha  lagaga  hadlo east africa     in kastoo loogaga  hadlo luuqada  somaliga  laba  wadan  too too ah  iyo laba  wadan oo  haaf haaf  lagaga  hadlo   balse  maxay  tahay luuqada somaliga ahi ?  wa aluuqad   aad   u  badan ereyadeedu  halka kuwa  kale  ee  africa  ama  aduunka  qaar  ay  ku yar yihiin erayada  oo  ay isku soo laban  laabmaan  oo  hal kelmad  loogu  istici  maalayo dhoowr  erey  ama   dhoowr  kalmadood balse  soomaaligu  sidaa  maaha ee waa luuqad  aad u badan  halkii  kalmad  ayaa   iyada  ah   shan kalmadood  amma   ah kalmadii  ayaa   shan nooc loo yaqaan taana  waxaa cadaynaysa  inuu luuqada  soomaaliga  ahi uu  aad  u badan  tahay  balse  soomaaliga   afkiisa   caadiga  ah ee  qorma  waxaa  loogaga  hadlla   gobalada  dhexe   gaar ahaan marka  la  eego  mudug iyo  sool   labadaa  gobal ayaa   soo dhowayn kara  ammaba   ah   ka  la  qoro   iyagoo  ku  hadla   labada  gobol ee  kala ah sool iyo sanaag  iga  hadii  gaar ahaan loo eego  waa labada   gobel ee  u dhexeeya    koonfur soomaaliya iyo waqooyiga soomaaliya  iyagoo  labadaba   fahmaye  balse   iyaga  luuqadooda  la qoraya    ayaa  hadana   mid walba    ay  la dhaqmi karaan halka   gobalada  kale  ay  yihiin  kuwa  is fahan  la aantoodu  ay  yartahay  hadaan   yara  qooraan sado  anoo ah   mukhtaar  jaamac  boordaan  xaagaa  iyo koonfur  koonfur waa meesha  ugu qanisan  soomaaliya  lakiin  waxaa  ka jira  afaf  badan oo  lagaga  hadlo  afafkaa oo ay ku hadlaan  beelaha  yar  yar  balse  koonfur waa meesha  soomaaliya  ugu qani san  gaar ahaan gobolada  beeraha  leh  marka loo  eego  waqooyiga  waa dhul aan beero  lahayn wabina  lahayn  balse  waa  dad isku dhaqan ah soomaalidu  ahna   dad  isku diin ahna  dad  wada dhashay   balse  waxaa  muhiim ah oo ay wada  og yihiin  inay  yihiin dad  soomaaliwayn ah  marka aan  eego  xagaa   iyo  ogaadeeniya waa  gobal aad  u wacan  oo shidaal  leh  lagagana  hadlo soomaaliga   ahna dadku dad soomaaliya   luuqada  soomaaliga  see baa  loogaga  hadlaa  ama  looga  qoraa   balse  luuqada  qoraalkeedu waa mid  o ee o  dhaahda  ayaa  kala duwan oo  deegaan walba  ay  leeyihiin  lahjad  u gaar  ah  balse  ogaadeeniya  waa  meesha   dareensan  soomaalinimada  ah  na  dad   habayn iyo dharaar  ugu heelan sidii  ay  ugu soo laaban  lahaayeen amma  ay uga  soo noqon laahaayeen cadowgooda   oo ay gooni iskugu  istaagi  lahaayeen ee  aan soomaaliga  ilaawin  marka loo eego  xagaa  iyo  nfd  marka loo eego soomaalida  ku dhaqan  keenya  waa  soomaali    aad mooday so inay  ka  guurayso  soomaali  nimada  oo aan qorina  aana   hadal kiisa  si wacan u saxayn maxaa  keenay  taa  se  maxaa u sabab  ah inay  taasi dhacdo  waxaa  u sabab   ah  soomaali nimada  ayaa ku yar  lama  o dhan karo  soomaaliduna  way  fogaysay  lama odhan  karo  ee sababta  maxay  tahay soomaaligu uua  guurayo dadka  ku dhaqan  xaagaa  iyo keenya    ?   taas  waxaa la  odhan karaa  waa mid  ay  yagu  isku  gaysteen balse  waxaa muhiim ah inay  yihiin dad soomaaliya  oo aad  dadkoode  kale  u jecel yihiin hadana  waa  dad  muwaadiniin uun ah balse    soomaaliga  la qoro waxaa  laga  yaaba  ammba  ay  tahay  inaysan  qori  karin  waayo way  ku yartahay  iskuulada  lagu bartaa soomaaliga   halkaana marka aan ka  talaabo aan u  gudbo   jabuuti  jabuuti waa jasiirad  aad  u jecel  wadani nimada  ammaba  walaaladooda  soomaali wayn meel  kasta  hakaga  noolaate  soomaali wayn waa mid balse    gumaystihii ayaa  ka kala  dhigay  dhowr  balse  jabuuti  maxay  u  haysaa  soomaali nimo ?  waxa  ay u haysaa  waa   jabuuti waa muwaadiniin soomaaliyeed  oo  hadh iyo habeen  ugu heelan soomaali nimada  marka  aynu sii raacno   mowduuceenii ku sahabsanaa  ee  ahaa   afka soomaaliga   jabuuti waxaa  laga  bilaabay luuqada soomaaliga  qorosteeda   mudo aan aan sii dheerayn uu  hada  ah  intii  uu haystay  ismaaciil cumar geele  kasoo  soo  dad  waynaha  reer jabuuti  dareen siiya  soomaali wayn amaba  tusa  looqadooda  hooyo ee soomaaliga inay  tahay   ayna  anfacayso ayna  ku dhigtaan si   kalsooni ah taa    waa mid  qusaysa  ahna  mid muwaadiiniinta  reer soomaaliwayn  ay   tahay   inay  xusaan looqadooda  hooyo soomaaligu waa  luuqad  aad u  wacan ahna  luuqad  aad  u  cajiib ah ahna  luuqad    dhinac  walba   laga  fahmi  karo balse  see  ayay ku tahay dadka  doonaya inay bartaan luuqada  soomaaliga ?  luuqada  soomaaligu waa luuqad  aad  u adag  sababtoo ahna  waxaa  adkeeyey  amaba  ay luuqadaha  kale  uga  adag   tahay   hal erey ayaa  loogu  yeedhayaa   shan kalmadood  oo wuu badan  yahay taa  ayaa la odhan karaa  waa adag  yahay luuqada  soomaaliga   ahi  balse  maxay  tahay    sababta  shacab waynaha   reer soomaali yeed  ay  u xusi wayaan   halyayadii soo maray ee taariiqda  ku lahaa   ?  taa waxaa  la odhan kar