یا یا سازه‌ای تابستانی است که با استفاده از (آدور در ) در مناطق جنوبی و در ساخته می‌شد و سازوکاری مشابه داشت. آدوربندها اتاقکی چهارگوش بودند که دیوار آن به صورت ساخته می‌شد و با فاصله‌ای از آن برپا می‌شد و فاصلهٔ داربست تا دیواره مشبک با آدور پر می‌شد. روی آدور آب ریخته می‌شد و هوا با عبور از روی آب و گذر از آدور خنک می‌شد. 
 این سازه‌ها از نخستین وسایل خنک‌کننده یا هوا بوده‌است و خاستگاه اولیهٔ آن دقیقاً مشخص نیست. 
 آدوربند را با «خیشخان» و «خوشی‌خانه» که در ادبیات تاریخی از آن‌ها یادشده‌است یکی می‌داند و ریشهٔ «خیشخان» را هم «خَس‌خانه» می‌داند. 
 به گفتهٔ در «فرهنگ اشارات ادبیات فارسی»، با وزش آبی که روی خارها پاشیده می‌شد بخار می‌شود و «بالنتیجه داخل آدوربند همیشه هشت–نه درجه با هوای بیرون اختلاف حرارت دارد.» 
 افسری آذربایجانی به نام «بِلمیر» که حوالی ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) در پادگان‌های و مشغول به خدمت بوده‌است، در دربارهٔ خارخانه‌ای در سیستان می‌گوید:
 در راه تبعید به ، چند شبی را در در یک خارخانه گذرانده بود. 
 آدوربندها در مناطق مختلف به شکل‌های متفاوت توسعه یافتند و در بعضی مناطق طول و تفصیل بیشتری به آن داده‌اند. 
 مثلاً در جلگه (حاشیه ) ستونها دو حالت عمودی و افقی دارد و دیواره آن دو جداره است. اوّل دور تا دور آن را با ۵ یا ۶ «تیور» می‌بندند، سپس چوبها را به صورت افقی به نام «تکیه» روی آنها می‌گذارند، مجدداً به «تکیه» نیز دو «تیور» بسته می‌شود تا آدوربند در مقابل وزش بادهای شدید مقاومت داشته باشد. حد فاصل «تکیه‌ها» را خار می‌گذارند و حداقل ۲ تا ۳ «تکیه» برای خارها نیز در نظر می‌گیرند تا باد آنها را با خود نبرد. این «تکیه‌ها» را نیز با «تیور» می‌بندند، به این ترتیب دیواره «احتکن» شیب دار است، وقتی آب روی آن می‌پاشند آب از شیب آن به پایین لغزیده داخل چوبهایی که در حاشیه بیرونی اداره قرار دارد هدایت می‌شود. سقف «احتکن» را با سرشاخه‌های نخل یا به اصطلاح «کلی» و به نحو شیب داری می‌پوشانند. 
 آنها که اهل ذوق و سلیقه‌اند داخل احتکن را نیز فضا سازی می‌کنند. از «کلی» ها که با نظرم خاصی به هم بافته‌اند آویزه‌هایی می‌سازند و به دیواره داخل «احتکن» می‌آویزند. این آویزه‌ها تا فاصله نیم متری زمین پایین می‌آید. در زیر این آویزه‌ها سطح شیب داری با اندود سیمان می‌سازند. آویزه‌های مزبور علاوه بر این که دیواره نامنظم «احتکن» یا «آدوربند» را نظم خاصی می‌بخشد آبهایی را هم که به سقف و دیواره پاشیده می‌شوند آن به سطح شیب دار منتقل کرده، از آن جا بیرون می‌فرستد و مانع نفوذ آب به داخل می‌شود. 
 به گفتهٔ محمدسعید جانب‌اللهی، با ورود برق به روستاها ساخت آدوربند منسوخ شد و کولر و یخچال جای آن را گرفت.
{"title": "خیشخان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D9%86&oldid=29003196", "language": "fa"}