برای دیگر کاربردها را ببینید. با یا اشتباه نشود. نتیجه تحقیق محققان و خاورشناسان اروپائی (مسلمان و غیر مسلمان) در زمینه اسلام (اعلام، اماکن، کتب و مفاهیم) است کار نگارش آن از سال ۱۹۰۶ و زیر نظر به زبان انگلیسی آغاز شد. 
بیشتر مطالب این دانشنامه مربوط به قبل از دنیای مدرن است، البته تعدادی از مدخل‌ها به مطالب مربوط به دنیای مدرن نیز می‌پردازند. نسخه نخست دانشنامه اسلام در میان سال‌های ۱۹۱۳–۱۹۳۶ تهیه گشت و نسخهٔ دوم در سال‌های ۱۹۶۰–۲۰۰۵ تهیه شد و پس از مدتی تهیه نسخه سوم آغاز گشت که هنوز ادامه دارد. 
 در سال ۱۸۹۰ خاورشناسان غربی در کنگره‌ها و کنفرانس‌های متعدد نسبت به تألیف و تحقیق در زمینه اسلام را مسئله‌ای مهم اعلام کردند که پس از تصویب ویرایش این دانشنامه در سال ۱۸۹۱ به صورت رسمی به سرپرستی هوتسما از آغاز گردید و خاورشناسان کشورهای دیگر از جمله از آمریکا در مدیریت یا مقاله‌نویسی آن سهیم بودند.
 در ژوئیه ۱۹۴۸ با تصویب بیست و یکمین کنگرهٔ خاورشناسان در پاریس این دائرةالمعارف در سالهای بعد گسترده‌تر شد که ویرایش نسخه دوم آن بعد از مصوبه شروع شد و در سال ۱۹۶۲ (به : ) به عنوان کمک هزینه مبلغ ۴۵ هزار دلار برای چاپ آن پرداخت کرد. 
 این دانشنامه در بین سالهای ۱۹۱۳ تا ۱۹۳۸ در پنج جلد در سه زبان ، و با حمایت انجمن فرهنگستان‌ها توسط در به چاپ رسید. این مجموعه نخستین دانشنامه و اثر منسجم علمی در زمینه اسلام در زبان‌های زنده دنیا بود که بعد از مدتی در کشورهای اسلامی به زبان عربی، زبان ترکی، فارسی و اردو ترجمه شد و نقدهای بسیاری در مورد آن نوشته شد که اکثر ترجمه‌ها همراه با مقالات اضافی و نقد نسخهٔ اصلی بود. 
 از سا ل۱۹۵۰ ویرایش دوم آن به دو زبان انگلیسی و فرانسوی آغاز شد. جلد اول فرانسوی آن در سال ۱۹۵۴ و جلد دوم فرانسوی آن در ۱۹۶۰ و جلد چهارم آن در ۱۹۷۵ انتشار یافت. انتشار نسخهٔ دوم انگلیسی آن از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۷ ادامه داشت که جلد اول در ۱۹۸۶ و جلد نهم آن در سال ۱۹۹۷ با آخرین کلمه Szekesfehervar چاپ شد. 
 از سال ۲۰۰۷ تدوین ویرایش سوم آغاز شده است که تا سال ۲۰۱۹ حجم آن به شش جلد رسیده است. 
 ترجمه عربی از چاپ اول EI زودتر از دیگر ترجمه‌ها و براساس متن انگلیسی و فرانسوی آن در با عنوان آغاز شد. از مقدمه این ترجمه برمی‌آید که کار آن پیش از سال‌های ۱۳۱۲ (۱۹۳۳ میلادی) سامان یافته‌است. این ترجمه مانند دیگر ترجمه‌های EI که در دیگر کشورها انجام می‌شد ترجمه تنها نیست، بلکه مطالبی به پاره‌ای از مقالات افزوده و گاهی نقدهایی در پایان مقالات آورده شده‌است.
 در سال ۱۹۴۰ میلادی ، ترجمه و نشر EI را به دانشکده ادبیات و واگذاشت. هیئتی متصدی این کار شد، و سرانجام در سال ۱۹۸۸ این ترجمه در ۱۵ جلد با سرمایه دولتی با نام İslâm Ansiklopedisi چاپ شد. این ترجمه که بر اساس چاپ اول EI است همراه با نقد و ارزیابی و اضافات کلی بر اصل EI است و در نگاه کلی به تاریخ و فرهنگ و تمایلات ملی نظر دارد.
 پس از چند سری ترجمه ناتمام که از سال ۱۳۲۷ هجری شمسی (۱۹۴۸ میلادی) آغاز شد در سال ۱۳۴۸ هجری شمسی (۱۹۶۹ میلادی)، «دانش‌نامه ایران و اسلام» در ۱۱ جلد ترجمه شد که در سال ۱۳۵۴ هجری شمسی بنگاه نشر و ترجمه، جلد نخست آن را چاپ کرد این ترجمه همراه با مقالات افزوده و نقدها بر مقالات اصلی بود جلد یازدهم و آخرین جلد این دانشنامه در سال۱۳۷۰ چاپ شد و این ترجمه همچنان ناتمام ماند که در مقدمه جلد اول، دهم و یازدهم انتقاداتی کلی از محتوای مقالات EI صورت گرفته، ولی در عمل، اصلاح جدی‌ای صورت نپذیرفته‌است.
 بر خلاف تصور که ادعا شده بود دانشنامه جهان اسلام در ادامه و اسلام است ولی در مقدمه ذکر شده‌است که تفاوت‌های بنیادی با این دانشنامه دارد.
 این دانشنامه که ترجمه EI بود به همت انجمن دائرةالمعارف در سال ۱۳۲۷ هجری شمسی در افغانستان به زبان فارسی منتشر شده.
 این دانشنامه که در سال ۱۳۳۳ به سرپرستی نوشته شد هر چند که ترجمه دائرةالمعارف وایکینگ بود ولی تعدادی از مقالات EI را عیناً ترجمه و در خود قرار داده بود.
 
 نسخه ترجمهٔ اردو که همراه با مقالات و نقدهای اضافی بود در سال ۱۹۶۰ میلادی توسط بر پایه ویرایش دوم EI ترجمه شد؛ و با سرپرستی تا سال ۱۹۹۳ ۲۴ جلد از آن به چاپ رسید. در پایان این ترجمه ذکر شده‌است که روایات و مجموعه‌های تدوین یافته در اسلام، با ارزش‌تر از این دائرةالمعارف است. ، خودْ دائرةالمعارف است و این دانشنامه با تأکید بر تاریخ، فرهنگ، تمایلات ملی و با توجه به جغرافیای و نگاشته شد و در انتها از (عقدالفرید)، ( )، (حدود قرن چهارم)، ( )، ( )، و (قرن هشتم) ( ) نیز یاد می‌کند و نامه اقبال لاهوری به پروفسور خلیل خالدبی را می‌افزاید که در آن ذکر اقبال سفارش می‌کند که دانشمندان ترکیه در مقابل دائرةالمعارف اسلام غربی‌ها دائرةالمعارف اسلامی بنویسند. 
 در این دانشنامه به موضوع می‌پردازد و شخصیت‌ها و موضوع‌های مرتبط با آن را بررسی می‌کند. 
 دربارهٔ مقالات این دانشنامه توسط محققان مسلمان نقدهای بسیاری نوشته شده‌است. حتی در ترجمه‌های آن این نقدها ذکر شده‌است و گاهی مقالاتی که به نظر هر گروه مترجم کمبودهایی داشته‌است را خودشان افزوده‌اند به عنوان مثال مهمترین اشکالات دانشنامه اسلام از دید :
 
 
 
 
 
 
 
 
 ۱۴. حسین حافظی مقدس - زمستان ۹۴
{"title": "دانشنامه اسلام", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&oldid=35055408", "language": "fa"}