برای دیگر کاربردها را ببینید. (۲۴ آبان ۷۹۳ – ۲۷ آبان ۸۷۱ )، معروف به و ملقب به خاتم الشعرا ، ، ، و نام‌دار فارسی‌زبان ایرانی قرن ۹ قمری است. وی با الهام گرفتن از گلستان سعدی یکی از مهم‌ترین کتاب‌های خود یعنی را به رشته تحریر در آورد. 
 از طرف پدر نسبش به ، معروف سده ۲ قمری می‌رسد. از کوچ کرد و در شهر جام با شهرت دشتی منصب یافت و ماندگار شد. 
 روزگار کودکی و تحصیلات مقدماتی جامی در جام، که در آن زمان یکی از تبعات بود در کنار پدرش سپری شد. در حدود سیزده سالگی همراه پدرش به رفت و در آنجا اقامت گزید؛ در همان‌جا به تعلم و تعلیم پرداخت و قسمت عمده حیاتش نیز در همان‌جا به سر آمد و از آن زمان به جامی شهرت یافت. وی در شعر ابتدا دشتی تخلص می‌کرد، سپس آن را به جامی تغییر داد که خود علت آن را تولدش در شهر جام و ارادتش به شیخ الاسلام ذکر کرده‌است. 
 جامی مقدّمات و را نزد پدرش آموخت و چون خانواده‌اش شهر را برای اقامت خود برگزیدند، او نیز فرصت یافت تا در که از مراکز علمی معتبر آن زمان بود، مشغول به تحصیل شود و علوم متداول زمان خود را همچون ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و به خوبی بیاموزد و از محضر استادانی چون و استفاده کند.
 در این دوره بود که جامی با آشنا و مجذوب آن شد به‌طوریکه در حلقه مریدان درآمد و به تدریج چنان به مقام معنوی خود افزود که بعد از مرگ مرشدش (۸۶۰ ه‍.ق برابر با ۱۴۵۵ م) خلیفه طریقت گردید. پس از گذشت چند سالی جامی راه را در پیش گرفت که در سایه حمایت پادشاه دوست تیموری به کانون تجمع دانشمندان و دانشجویان تبدیل شده بود. در سمرقند نیز نورالدّین توانست استادانش را شیفته ذکاوت و دانش خود کند. او که سرودن شعر را در جوانی آغاز کرده و در آن شهرتی یافته بود، با تکیه زدن بر مقام ارشاد و به نظم کشیدن تعالیم عرفانی و صوفیانه به محبوبیتی عظیم در میان اهل دانش و معرفت دست یافت.
 جامی به افتادگی و گشاده‌رویی معروف بود و با اینکه زندگی‌ بسیار ساده‌ای داشت و هیچ‌گاه مدح زورمندان را نمی‌گفت، شاهان و امیران همواره به او ارادت می‌ورزیدند و خود را مرید او می‌دانستند. جانشینان الغ بیگ خصوصاً و امیر او تا آخر عمر او را محترم می‌داشتند و ، پادشاه و پادشاه از ارادتمندان او بودند.
 بر اساس نسب و طریقت و نوشته‌های جامی واضح است که وی حنفی و اهل سنت بوده اما چون همه اهل سنت در حب محمد سخنانی دارند و جامی نیز در این رابطه اشعاری دارد برخی او را دانسته‌اند؛ عده‌ای نیز او را متمایل به عقاید و فقهای دانسته‌اند.
 جامی در کتاب ابتدا احادیثی دربارهٔ نقل و ترجمه کرده و سپس از یاد کرده، سپس به ذکر مناقب پرداخته و از یکایک آنان سخن گفته سپس به شرح احوال محمد پرداخته‌است. 
 اما آنچه جامی در ذم و سرزنش و پسرش سروده بود، مورد مخالفت بسیاری از علمای شیعه و از جمله قاضی میرحسین شافعی و قاضی عبید شوشتری واقع شد تا حدی که میرحسین یزدی او را با قیاس کرد. 
 در شعر دیگر می‌گوید:
 
هر چند از نظر خود او، رفض اگر حبّ آل محمّد باشد، درست و کیش همهٔ مسلمانان است و اگر منظور از آن بغض اصحاب رسول باشد، مذموم است و سپس گفته‌است مذهب «رفض» چون خواه و ناخواه به چنین بغضی می‌کشد، ناپسندیده‌است. جامی در سروده‌ای خود را ورای نزاع شیعه و سنی می‌داند: دامنه عداوت منتسبین به اهل تشیع با جامی به زمان حیات او محدود نمانده و در زمان خروج صفویه و سرکوبی اهل سنت و شیعه سازی بالاجبار مردم دامنه این تجاوز بعد از وفات جامی به هرات رسید که دستور داد در هر کتاب و اسنادی که نام جامی را بیابند آن را تراشیده و به عوض آن خامی بنویسند که ، خواهرزاده جامی، در این وصف‌الحال شعری هم دارد:
 جامی ده‌ها کتاب و رساله به نظم و نثر به زبان‌های و دارد.
 جامی اشعار خود را در دو مجموعه بزرگ گردآوری کرده‌است: و
{"title": "جامی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%DB%8C&oldid=34967899", "language": "fa"}