یا که از آن‌ها به‌عنوان هم نام برده می‌شود، شش خط اصلی در هستند که در تمامی از جمله ایران رواج داشته‌اند و هنوز هم اغلب آن‌ها مورد استفاده هستند. هر یک از این خطوط یا قلم‌ها دارای قواعد و نظم معینی می‌باشند. ابداع این خطوط را به نسبت داده‌اند.
 خطوط ششگانه عبارند از:
 
 
 
 
 
 وجه تمایز این شش قلم، اختلاف در شکل حروف و کلمات و نسبت سطح و دور (حرکت‌های مستقیم یا منحنی) نسبت به یکدیگر می‌باشد. همچنین این خطوط در جزئیات قواعد اصلی خوشنویسی که به معروفند دارای تفاوت‌هایی می‌باشند. این اصول عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و که حداقل ده اصل اول آن اختلاف بین این قلم‌ها را شکل می‌دهد.
 برخی گویند خط ، ترکیبی است زیبا از خطوط و از خطوط ششگانه.
 
 از همان آغاز شکل‌گیری و رسم‌الخط آن دو شیوه نگارش متداول بود؛ یکی بیشتر متشکل از خطوط مستقیم بود که بعدها خط کوفی را تشکیل داد؛ و دیگری حاوی حرکت‌های مدور بود که می‌توان از آن به عنوان نوعی خط نسخ اولیه یاد کرد.
 در آغاز دولت (۱۳۲–۶۵۶ ه‍. ق) بازار خوشنویسی رونق گرفت و برای تفنن و زیبایی، شیوه‌های متعددی در خط پیدا شد. انواع خط کوفی متجاوز از پنجاه نوع مختلف شد و خط نسخ اولیه نیز از نظر شکل نگارش و اندازه قلم تنوع زیادی پیدا کرد که تشخیص و خواندن و نوشتن همه آن‌ها کار ساده‌ای نبود.
 در این زمان قلم‌ها یا روش‌های روشن‌تر و بهتری پدید آمدند که به خطوط ششگانه یا اقلام سته شهرت دارند. ابوعلی محمد بن علی بن حسین (حسن) بن عبدالله بیضاوی شیرازی (شوال - / مارس - ) معروف به ، ادیب، خوشنویس و وزیر را مبدع و شکل دهنده این شش خط مختلف می‌دانند. در واقع ابن مقله این خطوط را از میان خطوط مختلف ممتاز کرد و آنان را قاعده‌مند ساخت.
 او از آمیختن ، و ابتکارات جدید، خطوط ششگانه را به وجود آورد. ابتدا او خطی ساده و خوانا ایجاد کرد و آن را نامید و قاعده‌مند کرد. سپس از آن، را ساخت. بعد از آن را از ریحان پدیدآورده و قاعده‌مند کرد. بعد از این‌ها به شکل دادن موفق شد؛ و پس از آن‌ها و را ابداع نمود. 
 اکثر محققین، ابن مقله را اولین مبتکر و پدیدآورنده به مثابه یک هنر می‌دانند. پس از او افرادی چون و شیوه او را فرا گرفتند. سپس معروف به ، این شیوه را از آن دو آموخت و یک قرن پس از ابن مقله آن‌ها را تکمیل کرد و تمام خطوطی که او پدیدآورده بود را تکامل بخشید. سپس در قرن هفتم هجری (درگذشته به سال ۶۹۸ هجری قمری) خطاط صاحب‌نام در خط ابن بواب تحقیق و تتبع کرد. یاقوت در روش خوشنویسی اقلام ششگانه تغییراتی داد و در زیباتر کردن آن‌ها مؤثر بود. او در در روش تراشیدن قلم و قط زدن استادان پیشین تجدیدنظر کرد. و به ویژه خط ثلث را به کمال نهایی رسانید.
{"title": "خطوط ششگانه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%B7%D9%88%D8%B7_%D8%B4%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87&oldid=35049208", "language": "fa"}