پسر خواجه محمد پارسا در مرکز شهر واقع شده و جوار آن جامع عالی و با شکوهی وجود دارد که این ساختمان با عظمت به فرمان "میر فرید ارغون"در سال ۸۶۷ ه‌ق مطابق ۱۴۶۲م اعمار گردیده است.
 یا ، از های مهم و از کهن ترین شهرهای است که امروزه در فاصلهٔ بیست کیلومتری از شهر واقع است. برخی می‌گویند این شهر، کهن‌ترین شهر جهان است و قدمت آن به هزاران سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد و می‌گویند ، بین سال‌های ششصد تا پانصد پیش از میلاد در بلخ ظهور کرده و پادشاه کیانی دعوت وی را به آیین پذیرفته است. دین زرتشتی و از آغاز شد. این شهر از مراکز مهم نیز بوده‌است.
اولین حملهٔ به بلخ در سال 32 هجری قمری بود، اما چند سال بعد به‌طور کامل به تصرف مسلمانان درآمد. در دورهٔ اعراب، همراه با ، و یکی از چهار قسمت (چهار ربع) شهر بزرگ خراسان بود. در سال 118 هجری قمری پایتخت خراسان از مرو به بلخ انتقال یافت و این امر باعث رونق بیش‌تر این شهر گشت. در سال 287 به تصرف دولت درآمد و در سال 451 تصرفش کردند. در سال ۵۵۰ ه‍. ق. به دست ترکان غز ویران شد و در سال ۶۱۷ ه‍. ق. با وجود این‌که بلخ تسلیم شد، از هجوم وحشیانه و کشتار در امان نماند. در دورهٔ (قرن‌های هشتم و نهم هجری قمری) تا اندازه‌ای شکوه گذشته را بازیافت ولی پس از بنای در بیست کیلومتری آن، رو به انحطاط گذاشت. خرابه‌های بلخ قدیم اکنون ناحیهٔ وسیعی از این شهر را اشغال کرده است.
 و مقبرهٔ ابونصر پارسا
برهان‌الدین محمد ابونصر پارسا، عارف و نامی قرن نهم هجری قمری است. او از بزرگان فرقهٔ بود و بعد از پدرش ـ خواجه محمد ـ جامع علوم شریعت و فنون طریقت در این فرقه بود. از ابونصر پارسا رساله‌ای به زبان فارسی باقی مانده است که نسخهٔ منحصر به فردی از آن در مؤسسهٔ شرق‌شناسی واقع در موجود است.
ابونصر در سال 865 هجری قمری در بلخ درگذشت و دو سال بعد، مقارن با سال 1462 میلادی، میر مزید ارغون (یکی از زمین‌داران آن زمان) مقبره‌ای با گنبدی زیبا برای او ساخت که به گنبد عالی معروف است و به مرکز طریقت او تبدیل شد. بعدها مدرسه‌ای و سپس ی کنار مقبرهٔ این عارف و به نام او ساخته شد. مسجد ابونصر پارسا از زیباترین آثار معماری دوران در استان است و به نام مسجد جمعهٔ بلخ معروف است.
این مسجد بر روی پلانی هشت ضلعی به ابعاد 25 × 30/25 ساخته شده و ارتفاع کلّ ساختمان بیست و هفت متر است. بنای مسجد شامل یک تالار مربع است که روی زیرزمینی قرار گفته. سایر بناهایی که در جوار مسجد ساخته شده بودند، بر اثر مرور زمان از بین رفته‌اند. بر روی تالار مربع، گنبدی ساخته شده که پوشش داخلی آن با گوشواره‌هایی زیبا که در آن‌ها روزنه‌هایی تعبیه شده، تزیین شده‌است. پوشش خارجی گنبد روی استوانه‌ای سوار است و به شیوهٔ معماری دوران تیموری، شامل ترکه‌هایی است که تعداد آن در این به چهل و هشت عدد می‌رسد. در ورودی اصلی بنا سردرِ بزرگی ساخته شده که پوشیده از تزئینات کاشی‌کاری و اغلب -به رنگ محبوب مغولان – فیروزه‌ای است. در دو سوی طاق ورودی دو ستون مارپیچ قرار دارد و سرتاسر پوشش خارجی بنا، دیوارهای خارجی، گنبد و ساقهٔ به‌وسیلهٔ آجر و کاشی معرق تزیین شده‌است و در دخل بنا، محراب از معرق پوشیده شده، و دیوارها سفید رنگ‌اند. پوشش داخلی گنبد، گوشواره‌ها و مقرنس‌ها نیز با استفاده از رنگ زینت یافته‌اند. بسیاری از مورخین بر این عقیده‌اند که قسمت عمدهٔ تزئینات مسجد ابونصر، در دوران بعد انجام شده‌است.
متأسفانه این بنای عظیم اسلامی ـ ایرانی امروزه در معرض ویرانی است و باستان‌شناسان افغان در مورد از بین رفتن این بنا هشدار داده‌اند.
 به امر خان بخارا " " در سال ۹۷۷ه‌ق یک قسمت چهارخانه‌های پوشش که افتاده بود دوباره ساخته شد و قسمت‌های زیادی کاشی‌های ستون‌های مارپیچی آن فرو ریخته که حدود سی سال قبل توسط متخصصین هندی جهت جلوگیری از فروریزی بیشتر آن تحکیماتی صورت گرفته، اما طی سال‌ها جنگ خسارات شدیدی برآن وارد گردیده از جمله یک قسمت از کاشی‌های از در اثر اصابت موشک تخریب شده که در سال ۱۳۷۵ دوباره ترمیم شد و حال نیز در حال ترمیم دوباره است.
{"title": "آرامگاه خواجه ابونصر پارسا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%86%D8%B5%D8%B1_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7&oldid=32056944", "language": "fa"}