یا یا از خاندان‌های ایرانی بودند که در دستگاه خلیفه‌گری به قدرت فراوان رسیدند. تبار ایشان به گردانندگان معبد در می‌رسید.
نام آورترین این خاندان و فرزندش بودند که در سده هشتم میلادی در شهر اعتبار بسیار یافته بودند. ترجمه بخش بسیار مهمی از آثار ایرانی و حتی یونانی به یعنی در آغاز، مرهون کوشش‌های برمکیان بود.
در زمان عباسی، تمام آن‌ها را نابود کردند زیرا اداره بیشتر امور کشور دست آنان بود و خلیفه فقط یک مقام تشریفاتی داشت.
 این خاندان عنوان خود را از نام جد خود به نام برمک گرفته بود. بدلیسی در شرفنامه در بررسی حاکمان کرد پازوکی گوران (بزرگان) برمکی آنها را به قول خودشان فارس و به قولی دیگر از ایل الثویدی عرب دانسته‌است که در دستگاه خلفا وزیر بوده‌اند برمک ابتدا متولی معبد نوبهار در بود و ریاست و حکومت بلخ را نیز داشته‌است و پزشکی زبردست نیز بوده‌است که فرزند بیمار را نیز درمان کرده بود و با نظر به دلایل سیاسی، در زمان یا احتمال قوی‌تر در زمان عبدالملک اسلام آورده‌است. 
 پایه‌گذاری قدرت برمکیان به دست صورت پذیرفت. که نزد نیز جایگاه ممتازی داشت در زمان شروع قیام عباسیان خود را در صفوف لشکریان جای داد و به فرماندهی در سپاه رسید. همکاری با موجب شد تا بتواند نزد راه یابد و به او نزدیک شود. چندی بعد متصدی دیوان خراج گشت و هنگام بنای نیز که وزارت منصور را بر عهده داشت او را از تخریب که خلیفه می‌خواست مصالح آن را جهت بنای بغداد به کار برد بازداشت.
 در ماجرای خلع از ولایتعهدی نیز کفایت خود را نشان داد و سبب مزید تقرب وی گشت. او چندی در غزای بود و چندی نیز در و و به حکومت رسید. در زمان به حکومت منسوب گردید تا آن نواحی را که بر اثر ستمگریهای دست به طغیان زده بودند آرام کند. پس از آن به ریاست دیوان رسائل و چندی بعد به حکومت تعیین شد. سرانجام در ۱۶۹ هجری بدرود حیات گفت. 
 پس از فوت خالد بن برمک پسرش بر جای او تکیه زد و قدرت را چپاول کرد. زمانی که طبرستان و دماوند به خالد سپرده شده بود یحیی بن خالد به جانشینی پدرش در ری حکومت می‌کرد و در همین محل بود که با مهدی عباسی، روابط صمیمانه‌ای برقرار کرد. مدتی حکومت و را داشت، سپس خلیفه یحیی بن خالد را مربی کرد و در هارون نفوذ زیادی کسب کرد. مخصوصاً در دوره خلافت از حق ولیعهدی هارون دفاع کرد و به سبب آن به زندان افتاد و سختی فراوان دید و به این خاطر نزد هارون تقرب بیشتری یافت و در زمان خلافت وی وزارت یافت و خود و فرزندانش و و و در دستگاه خلافت قدرت بی‌مانندی بدست آوردند. در هفده سال نخست خلافت هارون الرشید تقریباً تمام امور خلافت در دست یحیی و فرزندان و خویشان او بود و توانستند ثروت و مکنتی بی حد به دست آورند. در وصف ثروت برمکیان باید گفت که تنها در یک مورد، بیست هزار هزار درهم را خرج ساخت کاخ کردند! هارون الرشید نظر به اعتماد مطلقی که به برامکه داشت تربیت فرزندان خود را بر عهده فرزندان یحیی گذاشته بود، زیر نظر جعفر قرار گرفت و به فضل سپرده شد. هارون الرشید ابتدا کار خویش را بر عهده فضل گذاشت اما نظر به علاقه‌ای که جعفر داشت و با وساطت یحیی این مقام را به جعفر محول کرد. جعفر نیز پس از رسیدن به این کرسی فضل را قائم مقام و جانشین خود کرد. مأموریت‌های مهمی بر عهده فضل گذاشته شد، از جمله در طغیان به طبرستان و فرستاده شد و توانست با مدارا و لطف یحیی را رام کرده و نزد هارون اعزام دارد.
 فضل از ۱۷۷ تا ۱۸۰ هجری نیز به حکومت منصوب گردید و در این زمان دو اقدام کرد نخست سپاهیانی به تصرف ؛ شهرهای دره جنوبی و اعزام کرد و این مناطق را مطیع خلیفه عباسی کرد و دوم در خراسان سپاهی از گرفت که آن‌ها را نام داد و در بغداد عنوان یافتند. 
 تمام مشاغل مهم دولتی در دست اطرافیان یحیی بود و همیشه بیست و پنج نفر از برمکیان مهم‌ترین مشاغل لشکری و کشوری را بعهده داشتند. شاهان دیگر کشورها برای آن‌ها هدایایی می‌فرستادند و احترامی که برای آن‌ها قایل بودند برای خلیفه معمول نمی‌داشتند و این امر موجب تحقیر هارون می‌گردید. قدرت و ثروت افسانه‌ای برمکیان خود مزید علتی بر نابودی و سقوط آنان شد چرا که قدرت و ثروت بی حد برمکیان خلیفه و دیگر عناصر صاحب نفوذ و مخالفان و دشمنان آنان را برانگیخت و باعث شد دشمنان شان با بد گویی از ایشان و بدگمان کردن خلیفه نسبت به ایشان آنان را از عرصه قدرت کنار بزنند. مخالفان خاندان برمکیان اندک اندک در دربار خلیفه قدرت و نفوذی به دست آوردند، اشخاصی چون ، ، ، ، و و بسیاری دیگر که برخی کینه‌های دیرینه از برامکه بر دل داشتند و توانستند از نفوذ خود در بدگمان کردن خلیفه نسبت به آن‌ها استفاده کنند. از جمله آن‌ها را متهم به و حمایت از زنادقه می‌کردند.
 همچنین هارون الرشید حمایت برمکیان از و پسرش که در داعیه امامت داشتند را نوعی خیانت از جانب آن‌ها در حق خویش تلقی می‌کرد. همچنین جعفر را با پسر که داعیه خلافت داشت مرتبط می‌دانست. رقابت دیرینه عنصر اعراب و ایرانی نیز در سقوط ایشان بی تأثیر نبود. از طرف دیگر ماجرای جعفر و نیز مزید بر علت خشم هارون نسبت به برمکیان شد. در حقیقت سبب اصلی سقوط ایشان ارتباط بوده‌است با عباسه خواهر خلیفه و دیگری نارضایتی هارون از قدرت و نفوذ بی‌اندازه‌ای که خاندان برمکیان به دست آورده بودند. اقتدار برمکیان در واقع نمایش قدرت و نفوذ عنصر ایرانی در دستگاه بود و این چیزی نبود که اعراب و شخص آن را برتابند.
 سرانجام هارون در بازگشت از سفر حج در شب آخر محرم سال ۱۸۷ هجری جعفر را به کام مرگ فرستاد و سر از تن او جدا کرد. همان شب خانه‌های برامکه و یاران و دست پروردگان شان را نیز محاصره و جز محمد بن خالد همه برامکه را دستگیر و اموالشان را مصادره کرد و بسیاری از آن‌ها را کشت و بسیاری دیگر را به طمع گنجینه‌های برامکه به زیر شکنجه گرفت. بعد از سقوط برامکه ضعف و فساد دولت عباسیان را دربر گرفت و هارون از این اقدام خود ابراز تأسف کرد. بعدها مأمون به بقایای برامکه توجه کرد لیکن آن‌ها دیگر حشمت و قدرت قبلی خود را بازنیافتند. 
 در داستانِ کوتاهی به نام « » از مجموعه داستان « » با نگاهی دراماتیک و نسبتاً جانبدارانه به تبار، سرگذشت و سرنوشت این خاندان می‌پردازد.
{"title": "برمکیان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%85%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&oldid=34886785", "language": "fa"}