دارای ریشه‌های قومی گوناگونی هستند؛ گستردگی نسبی مناطقی که مردم آذربایجان بطور بومی در آن زندگی می‌کنند باعث شده که ریشه‌های قومی گوناگونی از (شمال غربی ایران) گرفته تا به آنها نسبت داده شود. این مردم بویژه در دوران (سده سوم تا هفتم میلادی) ایرانی شده‌اند. ترک‌شدن منطقه نیز از سده یازدهم میلادی که بر منطقه حاکم شدند آغاز می‌گردد و بعدها با حمله و تسلط بر منطقه (که تعداد زیادی سرباز ترک در ارتش خود داشتند) و مهاجرت برخی قبایل ترک به منطقه ادامه می‌یابد. 
 خاستگاه ایرانی آذربایجانی‌ها پیوند میان آذری‌های امروزی و گذشته پیش از ترک‌شدن آنها را بررسی می‌کند و در حقیقت این بخش بیشتر مربوط به است. سخن گفتن مردم آذربایجان به در گذشته، نام‌های مکان‌ها، تشابهات فرهنگی میان آذری‌ها و سایر ایرانیان و شواهد و قومی تاکنون شواهد بسیاری را در اختیار محققان این موضوع گذاشته است. این اشتراکات همچنین توسط محققانی همچون ، ، ، ، ، ، و تأیید شده‌اند.
 پروفسور در رابطه با زبان آذری می‌گوید:
 همچنین پروفسور می‌گوید که تاریخ‌نویسان مانند ، ، و زبان آذری را با اسم در آثار خود قید کرده‌اند. تاریخ‌نویسان و محققان قرون وسطی نیز در نوشته‌های خود ثبت کرده‌اند که مردم منطقه آذربایجان به سخن می‌گویند. از این محققان می‌توان ، ، ، ، ، ، ، ، و را نام برد. 
 ابن ندیم در کتاب معروف خود، الفهرست به نقل از نوشته که مردم آذربایجان، نهاوند، ری، همدان و اصفهان به زبان پهلوی (فهلوی) سخن می‌گویند و با هم منطقه را تشکیل می‌دهند. 
 ادعای مشابهی توسط ، تاریخ‌نویس ایرانی دوران در مورد ایران دوره مطرح شده است. او در کتاب خود گویش‌ها و لهجه‌های موجود در امپراتوری ساسانی را اینگونه بیان می‌کند: ، ، ، و . او این گویش‌ها و لهجه‌ها را بدین صورت توضیح می‌دهد:
 ابن حوقل می‌گوید:
 المقدسی آذربایجان را یکی از هشت منطقه ایران بحاسب آورده و می‌گوید: "زبان هر هشت منطقه ایرانی (عجمی) است. برخی به زبان دری و برخی به زبانی پیچیده سخن می‌گویند ولی در کل همه آن زبان‌ها "پارسی" نام دارند." 
 المقدسی در مورد زبان غالب آذربایجان، و نیز صحبت کرده و می‌گوید:
{"title": "خاستگاه آذربایجانی‌ها", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7&oldid=32940100", "language": "fa"}