( :    "فیلوسوفیا") و (به : ، ) مطالعه پرسش‌های عمومی و اساسی است، مانند پرسش‌های مربوط به ، ، ، ، و . چنین سوالاتی اغلب به عنوان مشکلاتی مطرح می‌شوند که باید مورد مطالعه قرار گیرند یا حل شوند. این اصطلاح احتمالاً توسط (حدود ۵۷۰–۴۹۵ قبل از میلاد) ابداع شده‌است. روش‌های فلسفی شامل ، ، و ارائه منظم است.
 از نظر تاریخی، همه دانش را در بر می‌گرفت و یک پزشک به‌عنوان یک شناخته می‌شد. از زمان فیلسوف تا قرن نوزدهم، " " ، و را هم دربر گرفت. به عنوان مثال، در سال ۱۶۸۷ که بعداً به عنوان یک کتاب فیزیک طبقه‌بندی شد.
 در قرن نوزدهم، رشد مدرن، فلسفه دانشگاهی و سایر رشته‌ها را به سمت حرفه‌ای‌سازی و تخصص در سوق داد. از آن زمان، حوزه‌های مختلف تحقیق که به‌طور سنتی بخشی از فلسفه بودند، مانند ، ، و ، به رشته‌های دانشگاهی جداگانه‌ای تبدیل می‌شوند.
 امروزه، زیرشاخه‌های اصلی فلسفه دانشگاهی شامل است که مربوط به ماهیت اساسی و است. ، که ماهیت و را بررسی می‌کند؛ ، که مربوط به ارزش اخلاقی است؛ و ، که قواعد را مطالعه می‌کند که به فرد اجازه می‌دهد از مقدمات کند. زیرشاخه‌های برجسته دیگر شامل ، ، ، و هستند.
 در ابتدا این اصطلاح به هر مجموعهٔ اطلاق می‌شد. از این نظر، فلسفه با دین، ریاضیات، علوم طبیعی، آموزش و سیاست ارتباط نزدیک داشت. اگرچه آن زمان به عنوان کتاب فیزیک طبقه‌بندی شده‌است، اما (۱۶۸۷) از اصطلاح همان‌طور که در آن زمان فهمیده می‌شد، استفاده می‌کند، شامل رشته‌هایی مانند ، و فیزیک است که بعداً با مرتبط شدند. 
 در بخش سیزده از ، قدیمی‌ترین تاریخ فلسفه برجای مانده متعلق به سده ۳ میلادی، تقسیم‌بندی سه بخشی از تحقیق فلسفی یونان باستان را ارائه می‌دهد:
 
 
 واژهٔ فلسفه شکل عربی شده واژهٔ یونانی فیلوسوفیا (به : ، ) به معنای «دانشْ‌دوستی» است. که سپس به و راه یافته‌است. نخستین‌بار این واژه را به کار برده‌است. 
 تعریف‌های گوناگونی از فیلسوفان برای فلسفه وجود دارد از جمله آن‌ها می‌توان به:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: فلسفه به ۵ دوره جزئی و ۳ دوره کلی تقسیم می‌شود. ۳ دوره اصلی شامل:
 مقالهٔ اصلی: اَشکال ابتداییِ تفکر فلسفی باستان، بیشتر براساس شمرده می‌شود.
 مقالهٔ اصلی: همچنین ببینید: و به‌طور کلی فلسفه به وجود آمده شرایط و اتفاقات و حوادث زمانه است. 
 مقالهٔ اصلی: همچنین ببینید: و فلسفه در ایران باستان همپای فلسفه یونان و روم پیش رفته و با آنها برهمکنش بسیار داشته است. اکثر کتابهای ایران توسط اعراب مسلمان سوزانده شده و امروزه مطالب زیادی از حکمت آن دوران به جای نمانده است. 
 مقالهٔ اصلی: مقاله‌های اصلی: و مقالهٔ اصلی: همچنین ببینید: ، ، ، و مقالهٔ اصلی: مقالهٔ اصلی: مقاله‌های اصلی: ، ، و مقاله‌های اصلی: و مقالهٔ اصلی: مقالهٔ اصلی: مقاله‌های اصلی: و مقالهٔ اصلی: مقالهٔ اصلی: فلسفه در سطوح جهانی به ۶ قسمت تقسیم می‌شود: هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، منطق، فلسفه سیاست (سیاسی)، زیبایی‌شناسی و فلسفه اخلاق؛ اما در چند دههٔ اخیر در ایران معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی با عنوان شاخه‌های اصلی فلسفه و منطق به‌عنوان کمک‌کننده و همهٔ شاخه‌های دیگر که ترکیبی از فلسفه و علم دیگری هستند مضاف، اطلاق می‌شود.
 مقالهٔ اصلی: متافیزیک، مطالعهٔ ویژگی‌های عمومی همانند ، ، رابطهٔ بین و ، اشیاء و خواص آن‌ها، کل و اجزای آن، وقایع، فرایندها و و است. 
 مقالهٔ اصلی: معرفت‌شناسی در پیوند با چیستی، اعتبار و دامنه است، همانند روابط بین ، و . معرفت‌شناسی، به بررسی روش‌های کسب دانش، بررسی نظریه‌های کسب دانش در طول و سنجش اعتبار هر کدام از طرق کسب دانش می‌پردازد. 
 مقالهٔ اصلی: منطق مطالعه اصول درست است.در گذشته منطق صرفاً شاخه‌ای از شمرده می‌شد ولی از میانهٔ در و در دهه‌های واپسین در و از دهه ۱۳۶۰ در نیز به آن می‌پردازند. منطق از نطق و به معنای گویش و گفتار است که شخص برای تفهیم مخاطب خود وی را با ادله گفتاری تحت تأثیر قرار می‌دهد و نیز خود شخص که حاضر به شنیدن گفته‌های مخاطب خود باشد او یک شخص (منطقی) می‌باشد. 
 یا به شاخه‌هایی از فلسفه گفته می‌شود که یک حوزه یا پدیده خاص را به‌طور تخصصی از دیدگاه فلسفی مورد مطالعه قرار می‌دهند. از جمله فلسفه‌های خاص می‌توان به فلسفهٔ ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و اشاره کرد. 
 سه فلسفهٔ مضافِ ، و نیز، مهم‌ترین فلسفه‌های مضاف هستند.
 مقالهٔ اصلی: مسائل بنیادی فلسفهٔ اخلاق شامل: درستی و نادرستی امور، شناخت امور خیر و شر و بازشناسی فضایل است. 
 مقالهٔ اصلی: زیبایی‌شناسی به ، ، ، ارزش‌های حسی، عاطفی، و مسائل مربوط به ذوق و احساسات می‌پردازد. 
 مقالهٔ اصلی: به مطالعه و رابطه افراد (یا خانواده و قبیله) با جوامع و از جمله دولت می‌پردازد. فلسفه سیاسی به موضوعات و پرسش‌های مهمی همچون ، ، ، ، ، ، و … می‌پردازد. 
 دربارهٔ اصطلاح «فلسفه مضاف» می‌گوید: «در ده بیست سال گذشته رایج شده که فلسفه‌هایی را جزو فلسفه‌های مضاف می‌دانند؛ همچنین در سالهای اخیر واژگان و ترکیبهای زشت و نابهنجار بسیاری کشف و جعل کردند و به کار می‌برند که این هم یکی از آن‌هاست. فلسفه‌های مضاف در هیچ جای دنیا معنا ندارد، جز در میان بخشی از جماعت ظاهراً فلسفی ایران. معلوم نیست که فلسفه مضاف یعنی چه؟ این را از قیاس گرفتند. اگر کتابی به این اسم دیدید حتماً نخرید و اگر هم این اصطلاح را تا حالا به کار می‌بردید دیگر به کار نبرید. فلسفه مضاف نداریم، بلکه یک فلسفه داریم، وقتی به بر می‌گردیم، در سال‌های و افلاطونی یک فلسفه بیشتر وجود ندارد و آن‌ها این تقسیم‌بندی این‌گونه‌ای را انجام ندادند.» 
 
 
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: ، نام جنبشی در است که در دهه هشتاد قرن هجدهم میلادی آغاز و در دهه چهل قرن نوزدهم پایان یافت. مشهورترین نمایندگان این جنبش: ، ، و هستند. 
 مقاله‌های اصلی: و یا (به : )، به معنی فلسفه اصالت عمل است ولی در بیشتر و معنی می‌دهد. 
 مقالهٔ اصلی: یا یا فلسفه؛ مطالعهٔ ساختارِ تجربه یا آگاهی است. این در ابتدای سدهٔ بیستم میلادی توسط پایه‌گذاری شد و سپس توسط حلقه‌ای از متأثرینش در و در آلمان گسترش یافت. 
 مقالهٔ اصلی: یا یا برتر بودن از (به : ) مبدأ شناخت این فلسفه انسانِ است. براین‌اساس انسانِ خودآگاه شالودهٔ اگزیستانسیالیسم است. 
 مقاله‌های اصلی: و که به وسیلهٔ زبان‌شناس سوئیسی بنیان‌گذاری شده، در پی روشن کردن نظام‌های نشانه‌ای از طریق تحلیل کردن گفتمان‌ها می‌باشد 
و به مجموعه‌ای از افکار روشنفکرانه اروپای غربی و گفته می‌شود که با گرایش فرانسوی، مطلب نوشته‌اند. 
 مقالهٔ اصلی: به عنوان یک مکتب فلسفی که تأکید بر وضوح و دقت در استدلال، استفادهٔ متداول از منطق صوری، تجزیهٔ مفهومی و همچنین توجه به ریاضیات و علوم طبیعی از ویژگی‌های آن هستند. 
 صفحهٔ اصلی: مقالهٔ اصلی: شش قرن پیش از میلاد مسیح که فلسفه در آغاز گشت، به همه بررسی‌های اندیشه‌محور فلسفه می‌گفتند و فیلسوفان نخستین در زمینه‌هایی کاوش می‌کردند که اکنون باید آن‌ها را زمینه‌های دانش به‌شمار آورد؛ ولی دانش‌های گوناگون که به نتایجی رسیدند که درباره‌شان همرائی پدید آمد، از فلسفه جدا شدند و به رشته‌ای جداگانه تبدیل گردیدند. نشدنی نیست که دانش‌های دیگری نیز از فلسفه جدا شوند؛ برای نمونه در راهی گام برمی‌دارد که به شاخه‌ای جدا از فلسفه تبدیل گردد.
 از همین روست که فلسفه را نامیده‌اند. گفتگوی فلسفی بیشتر رویکرد به اندیشه ناب است. انگیزه این گفتگو در ریشه آن است که نادرستی‌ها نابود گردد و دشواری‌ها و پیچیدگی‌ها از میان برداشته شود. آن‌گاه که از این خودکاوی نتیجه‌ای بدست آید، آنچه برای فلسفه به جا می‌ماند، نتیجه نیست؛ بلکه از میان رفتن چیزهایی است که پیش از آن دشوار و پرسش شمرده می‌شد.
 فلسفه، بررسی حقیقت است، ولی نه آن جهت از حقیقت که دانش‌های گوناگون بدان پرداخته‌اند. برای نمونه، دانش دربارهٔ پیکره‌های مادی از آن جهت که جنبش و ایستایی دارند و دانش دربارهٔ هستارها از آن رو که دارند، به پژوهش و بررسی می‌پردازد؛ ولی در فلسفه فراگیرترین چیزی که بتوان با آن سر و کار داشت، یا همان ؛ زمینه اندیشه جای می‌گیرد؛ به گفتار دیگر، در فلسفه، بن هستی به گونه بیکران و دور از هر گونه بند و پیشوند و پسوندی به‌میان می‌آید. از همین رو در شناسه فلسفه می‌گوید: «فلسفه آگاهی به موجودات است، از آن رو که موجودیت دارند».
 به‌گونه چکیده فلسفه گروه نتایج نیست، که بیشتر راه و روش اندیشیدن است؛ از همین روست که فلاسفه آزمون‌گرا، کارکردهای فلسفه را در سه زمینه منطقی، زبان‌شناختی و کاربردی (فلسفه دانش، منش، کشورداری و…) دانسته‌اند.
 
 به‌سان تاریخ دانش‌ها، افزونهٔ شاخه‌ایِ زمینه بنیادی نیست؛ که خود هم زمینه است. مانند اینکه دانستن تاریخ زیست‌شناسی، پایه دانستن زیست‌شناسی نوین نیست. زیست‌شناسی شاخه‌ای از دانش است، تاریخ زیست‌شناسی روشنگری چگونگی دست یافتن به این دانش است، و این دو زمینه‌هایی جداگانه‌اند.
 ولی بررسی فلسفه بیشتر بررسی روند داد و ستد اندیشه‌ها دربارهٔ پرسش‌های فلسفی است؛ و همین داد و ستد اندیشه‌هاست که تاریخ فلسفه را ساخته‌است.
 
 
 از دانشش بازده‌های منشی و فرجام گرایانه نمی‌گیرد، داوری نمی‌کند که کار جهان درست است یا تباه. با آن که یکی از کارهای آیینی فلسفه که در آن دودلی نکرده‌اند؛ رهنمود دادن است. رهنمود در این باره که چگونه باید زیست، و این خودکاوی زمینه دانش نیست.
 به دشواری می‌توان انگاشت که رشته دیگری (گرچه به جز دین) بتواند آن دگرگونی ژرفی را که فلسفه در دیدگاه دانش‌پژوه پدیدار می‌کند پدیدآورد.
 فیزیکدانی بزرگ شما را می‌خواند تا انگاره‌هایی را که دربارهٔ روش پیدایش ها دارید دگرگون کنید؛ ولی فیلسوفی بزرگ براستی شما را فرا می‌خواند تا زندگیتان را دگرگون سازید.
 
 دانش پیش انگاشته‌هایی دارد که پیشتر در فلسفه بررسی شده‌اند. گزاره‌هایی مانند این‌که: ؛ جهان ؛ جهان ؛ دانشی نیستند، که پیش زمینه پرداخت به دانش می‌باشند.
 درست است که برای نمونه دانشمندان علوم لزوماً از دلالت‌های فلسفه علم بر کارشان آگاهی ندارند و فلسفه قادر بر تحت تأثیر قرار دادن نحوه کارشان نیست، اما بی‌تردید فلسفه علاوه بر آنکه می‌تواند تفکر دانشمندان را نسبت به آنچه انجام می‌دهند تغییر دهد؛ بلکه پیش‌فرض هرگونه علم‌ورزی است. 
 در ، متکی بر است و نهایی در پرتوی وحی فهمیده می‌شوند؛ اما در فلسفه، وحی نیز باید به محک و آزموده شود.
البته در منابع دو حجت برای انسان مطرح شده یکی وحی و دیگری . 
 گرچه معمولاً حضور مردان در بحث‌های فلسفی غالب است اما زنان هم در طول تاریخ فلسفه حضور داشته‌اند. از فیلسوفان زن می‌توان به (فیلسوف در حدود ۳۲۵ سال قبل از میلاد) و (فیلسوف قرن ۵ و ۴ قبل از میلاد) اشاره کرد. زنان در طول دوره‌های باستانی، و حضور داشته و پذیرفته شده‌اند اما هیچ فیلسوف زنی تا قرن بیست و یکم به راه نیافته‌است، هرچند برخی منابع به این که ، و وارد کانون شده‌اند؛ اشاره دارند. 
 در اوایل دهه ۱۸۰۰، برخی از کالج‌ها و دانشگاه‌های و زنان را پذیرفتند و تعداد زنان دانشگاهی افزایش یافت؛ با این وجود، از دهه ۱۹۹۰ گزارش داده که تعداد کمی از زنان تحصیلات خود را در فلسفه به پایان رسانده‌اند و فلسفه یکی از مؤلفه‌های متناسب با جنسیت در علوم انسانی است. در سال ۲۰۱۴؛ اینساید هایر ادیوکیشن (Inside Higher Education)، فلسفه را نسبت به دانش آموزان و استادان زن فلسفه توصیف کرد. استاد فلسفه هم در سال ۲۰۱۵ اظهار داشت زنان پس از آزار و اذیت، حمله یا مقابله فلسفه را ترک می‌کنند. 
 در اوایل دهه ۹۰؛ ، عدم تعادل جنسیتی و تعصب جنسیتی را در زمینه علم فلسفه ذکر کرد و در ژوئن ۲۰۱۳، یک استاد ایالات متحده اظهار داشت که . همه این‌ها در حالی است که سایر حوزه‌های انسانی تا حدودی جنسیتی هستند؛ ولی فلسفه عمدتاً مردانه است و حتی گفته می‌شود فلسفه از هم مردانه‌تر است. 
 فلسفه گرچه نسبت بسیار نزدیکی با نقد دارد، اما هرگز خود کاملاً مصون از نقد نبوده‌است. معمولاً یکی از بزرگ‌ترین دشمنان فلسفه و بوده‌اند. به گواه تاریخ برخی از دین‌باوران نیز به‌طور کلی با فلسفه پیوند خوبی نداشته‌اند. به‌طور مثال در حدود قرن سوم تا نهم میلادی در اروپا به‌طور کل عقل امری شیطانی دانسته می‌شد؛ و ایمان قوی ایستادگی در برابر آن تلقی می‌شد. گروهی دیگر گرچه از فلسفه به عنوان یک علم پشتیبانی می‌کنند اما نسبت به آسیب‌های آن هشدار می‌دهند. بر این باور است که هر چقدر یک فیلسوف بزرگ‌تر باشد، امکان خطای او بیشتر است.
{"title": "فلسفه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87&oldid=35136547", "language": "fa"}