در سال ۱۲۳۶ میلادی لشکر کشی عظیمی را به طرف و آغاز نمودند. قشون سی هزار نفری مغولان در با تقسیم به گروه‌های مجزا ، و ارمنستان یورش بردند. یکی از دسته‌ها را گرفت ویران می‌کند و را مجبور به قبول اطاعت از مغولان می‌نماید.
 یک دسته دیگر وادی و دژ را تصرف می‌کند. مغولان به می‌رسند و از امیران شهر خواستار تسلیم بدون جنگ می‌شوند.
ساکنین قهرمانانه از خود دفاع می‌نمایند. لیکن مغولان بالاخره آنی را تصرف نموده و قسمت اعظم جمعیت آن را از دم تیغ می‌گذرانند.
پس از چندی و شهرها و مناطق شمالی کشور نیز به همان سرنوشت دچار می‌شوند. در اواخر سال ۱۲۳۶ میلادی ارمنستان شمالی تحت سلطه مغولان قرار می‌گیرد.
 استان‌های جنوبی و غربی ارمنستان در سال‌های ۱۲۴۲ تا ۱۲۴۵ میلادی فتح می‌شوند. قشون مغول در سال ۱۲۴۲ میلادی به فرماندهی به سختی می‌تواند مقاومت شجاعانه و دوماهه ساکنین را در هم شکسته شهر را تصرف و ویران نماید. سال بعد آن‌ها در غرب به و می‌رسند. سال ۱۲۴۵ میلادی توأم با شمالی و ، تمام ارمنستان جنوبی را هم فتح می‌نمایند.
 در زمان سلطه مغولان (سده‌های ۱۳–۱۴) گروهی از ایشخان‌های ارمنی موجودیت خود را حفظ نمودند و تا اواخر سده چهاردهم میلادی نقش خود را در حیات کشور ایفا می‌نمودند. مانند ایشخان‌های ، ، و غیره. اما سایر خاندان‌های ایشخانی مانند (زاکاریان‌ها، واهرامیان‌ها، واچودیان‌ها، پروشیان‌ها، دوپین‌ها و حسن جلالیان‌ها) در نیمه دوم قرن سیزدهم قدرت قبلی خود را از دست داده بودند.
 سلطه مغولان نتایج وخیمی داشت بسیاری از مناطق و شهرهای ارمنستان ویران و خالی از سکنه شد. متعاقب سیاست قتل و غارت و باجگیری قهرآمیز، زندگی اقتصادی کشور سقوط و نزول شدیدی کرد. اگر چه گاهی در این یا آن سوی کشور تحرک جزئی اقتصادی ایجاد می‌شد، لیکن موقتی بود و تأثیر قطعی و چشمگیری روی وضع کلی زندگی اقتصادی نگذاشت.
 مغولان در ارمنستان و نیز در سایر کشورهای تابعه باج و خراج متعددی وضع کرده بودند. از جمله مالیات زمین که تا نصف درآمد را تشکیل می‌داد. مالیات سرانه از مردان ۱۵ تا ۶۰ ساله دریافت می‌شد. مالیات‌ها از هم دریافت می‌کردند.
 قسمتی از مالیات‌ها به صورت آذوقه و قسمت دیگر به صورت پول پرداخت می‌شد. مالیاتچی‌ها معمولاً با دسته‌های مسلح گردش می‌کردند، ظلم و کشتار و هرگونه خودکامگی پدیده‌های عادی و همیشگی بود. دهقانان برای مغول، فئودال‌های ارمنی و کلیسا، انواع بیگاری و کارهای اجباری را انجام می‌دادند.
 در نتیجه سیاست اداری و مالیاتی قهرآمیز بخش قابل توجهی از فئودال‌های ارمنی از اراضیشان محروم شدند. زمین‌های وسیع به طبقه مرفه مغول و جزاً به تجار واگذار می‌شد. وابستگی دهقانان به زمینداران تقویت گردید. دهقانان و نجبای ناراضی ارمنی علیه مغول به اسلحه متوسل می‌شدند. قیام‌های متحد ارمنی و گرجی ضد اشغالگران به وقوع پیوست.
 در سال‌های آخر دهه ۴۰ سده سیزدهم میلادی، ساکنین ارمنی و گرجی، ، و نواحی اطراف سعی در قیام نمودند، ولی موفقیت آنچنانی نداشتند. در سال‌های ۱۲۵۹ تا ۱۲۶۱ میلادی قیام جدید ملل ارمنی و گرجی به رهبری پادشاه به وقوع پیوست.
 از ایشخان‌های ارمنی، در قیام شرکت کرده بودند. قیام کنندگان چندین حمله بر روی دسته‌های مغول انجام می‌دهند. آن‌ها قادر می‌شوند قسمتی از قشون آن‌ها را نیز که علیه قیام کنندگان حملات تنبیهی آغاز کرده بود نابود سازند.
 لیکن باوجود این، مغولان موفق به دستگیری و کشتن بیشتر رهبران نهضت شده و قیام را در خون خفه نمودند.
{"title": "حمله مغول به ارمنستان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&oldid=33624754", "language": "fa"}