(زادهٔ ۲۶ اسفند ۱۳۲۳) که با شناخته می‌شود، خوانندهٔ سرشناس ایرانی است. 
 حمیرا فعالیت حرفه‌ای خود را در پاییز سال ۱۳۴۴ با آهنگ «صبرم عطا کن» و با آهنگسازی استادش، آغاز کرد که با استقبال مردم و اساتید موسیقی روبرو شد. پس از چندین اثر موفق دیگری همانند «پشیمانم» که با آهنگسازی علی تجویدی همراه بود، وی با استاد دوم خود ، آشنا شد که این آشنایی منجر به ازدواج و خلق آثار ماندگار دیگری گردید. حمیرا بعد از جدایی از پرویز یاحقی با سایر هنرمندان فعالیت هنری خود را ادامه داد که در این دوران علاوه بر ، و را به کارنامهٔ هنری خود افزود. به گفته علی تجویدی، صدای حمیرا در گسترهٔ قرار دارد و در عین حال، قابلیت از ابتدا زیر تا بم را داراست.
 پروانه امیرافشاری در سال ۱۳۲۳ خورشیدی در شهر به دنیا آمد. وی از خانوادهٔ بانفوذ و سرشناس امیرافشاری، که اصالتی دارند، است. پدرش از زمین‌داران بزرگ آذربایجان و مالک ۱۵۰ قریه و روستا در منطقهٔ شمال غرب ایران بود. از همان دوران کودکی حمیرا، خانهٔ آن‌ها به افتخار افراد بانفوذ حکومتی، شاهد مراسم بزرگ با حضور هنرمندان نامیِ آن زمان، مانند ، ، و بسیاری دیگر بود که همین انگیزهٔ اولیهٔ دختر خانواده برای روی آوردن به آواز شد. حمیرا، به دور از چشم پدر و با تشویق همسرش که تازه از آلمان برگشته بود، با نام‌نویسی در آزمون صدا در شورای رادیوی آن زمان، باعث حیرت و تحسین اعضای شورا شد و پس از آن تحت آموزش قرار گرفت. وی در پاییز ۱۳۴۴ خورشیدی با خواندن اثر «صبرم عطا کن» به شهرت رسید.
 حمیرا در پاییز سال ۱۳۴۴ خورشیدی و در آغاز فعالیت هنری‌اش، اثری به نام «صبرم عطا کن» در با آهنگسازی و شعری از را اجرا کرد که در کتاب ترانه‌های ماندگار به ثبت رسیده‌است. وی به علت مخالفت پدر با خوانندگی دخترش، فعالیت هنری خود را با نام مستعار حمیرا آغاز کرد. اما پدرش صدای دختر خود را می‌شناسد و چون آوازه‌خوان بودن دخترش را دور از شان خانوادگی خود می‌ پنداشت، همه صفحات موجود در بازار تهران را خریداری کرده و در خانه خود انبار می‌کند؛ و همین علت باعث کمیابی صفحات صدای حمیرا در آن زمان می‌شود.
 بعد از یک سال درطی یک سفر اروپایی که برای پدر حمیرا پیش می‌آید حمیرا که از حمایت مادر خود برخوردار بود به کار هنری خود ادامه می‌دهد. دومین اثر مشترک حمیرا، تجویدی و ترقی ترانه‌ای به نام «سرگردان» در گوشهٔ موالیان از گوشه‌های مهجور است. اثر «پشیمانم» بعداً ساخته شد که به‌دلیل مدولاسیون زیبایی که از همایون به تغییر مقام می‌دهد و بازمی‌گردد، باعث تحول عظیمی در شد. پدر وی با آگاهی از اثر جدید دختر خود، وی را از خانه طرد و از ارث محروم می‌کند. حمیرا در ادامه کارهای هنریش با استاد دوم خود آهنگساز و نوازنده سرشناس ایرانی آشنا شده، که این آشنایی به ازدواج می انجامد.
 حمیرا مدت ۶ سال همسر آهنگساز بنام ایرانی، بود که در این دورهٔ زناشویی، آثار ماندگاری با شعرهایی از و آهنگ‌هایی از یاحقی، مانند «مرا نفریبی»، «هدیهٔ عشق»، «بهار نو رسیده»، «مرا تنها نگذاری»، «پنجره‌ای به باغ گل»، «آهنگ محبت»، «با دلم مهربان شو»، «بهار عشق من»، «ای رفته از بر من»، «به‌خاطر تو»، «می عاشقانه»، «دل شکنی گناهه»، «چند با یادت فریبم این دل دیوانه را»، و… اجرا کرده‌است. وی بعد از چند سال، به‌دلیل مشکلات ویژه‌ای که برایش در زندگی پیش آمد، از پرویز یاحقی جدا شد. بعد از طلاق ارتباط هنری حمیرا با پرویز یاحقی به‌طور کامل قطع می‌شود.
 حمیرا پس از انقلاب به احضار شد و به گفتهٔ خودش مورد مؤاخذه و آزار روحی قرار گرفت. همسر سوم وی، که تاجر کراوات بود، پس از انقلاب عملاً بیکار شد. حمیرا تا اواخر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در ایران ماند. به ناچار و پس از چندین بار تغییر محل زندگی بدون این‌که مورد حمایت همسرش قرار گیرد، در همان سال به تنهایی و به صورت ناشناس با گریم در قالب یک پیرزن به همراه دختر دو ساله‌اش، یاسمن، از مرز افغانستان از ایران خارج شد و به پاکستان رفت؛ از آنجا به اسپانیا و پس از آن به کاستاریکا در مهاجرت کرد. وی در کاستاریکا دچار شد. به صورتی که مدت یک سال تحت درمان روان‌پزشک بود. شوهر وی در این میان بدون توجه به همسر و فرزندش به صورت مستقیم به آمریکا مهاجرت کرد. حمیرا سپس به مهاجرت کرد و با حمایت احمد مسعود که در زمینه موسیقی در خارج از ایران فعالیت می کرد، کار هنری خود را از سر گرفت. ، شاعر، همسر پسر عموی حمیرا بوده که همکاری زیادی با حمیرا داشته است. ، آهنگساز، از دیگر هنرمندانی است که با حمیرا در چندین آلبوم همکاری داشته است. حمیرا در سال ۱۳۷۸ خورشیدی به تومور مغزی دچار شد که به‌صورت معجزه‌آسایی از اتاق عمل نجات یافت. وی بعد از این حادثه نیز یک عمل قلب را تجربه کرده‌است. حمیرا علاقهٔ وافری به سرزمینش دارد و ترانه‌های بسیاری برای ایران خوانده‌است، او هیچ‌گاه دوست نداشته از وطنش دور شود و به همین دلیل، جدایی وی از ایران و گرفتاری‌های آن، ضربه‌های روحی عمیقی به او وارد کرد. بیشتر آثار حمیرا مطابق با احوالاتی بوده که بر او گذشته‌است. حمیرا به خداوند و اعتقادات شخصی خود پایبند است و علاقه‌مندی‌اش به مسائل عرفانی در گفتار، ترانه‌ها و شیوهٔ زندگی او دیده می‌شود. وی هم‌اکنون در شهر زندگی می‌کند. حمیرا صاحب دو فرزند به نام‌های هنگامه و یاسمن است و از فرزند کوچک‌ترش یاسمن، نوه‌ای به نام آریانا دارد. حمیرا اگرچه خود علاوه بر صدای پر احساس، صدایی قدرتمند را داراست اما معتقد است احساس در صدا مهم‌تر از قدرت صداست. طبق گفتهٔ علی تجویدی حمیرا علاوه بر صدای زیبایش شخصیتی زیبا و پراحساس دارد که این شخصیت در صدای او تأثیرگذار بوده‌است. حمیرا به دلیل اعتقاد و روحیهٔ خاص خود به ندرت در مجامع عمومی حاضر می‌شود. ازدواج با پرویز یاحقی و قطع ارتباط هنری با علی تجویدی سبب شد آثاری که علی تجویدی برای حمیرا ساخته بود و اشعار و آهنگ‌هایی که بعضا از زندگی حمیرا الهام گرفته شده بود، به جهت اجرا سپرده شود. تنها دو اثر «این روزا» و «وای از این حق ناشناسی» شخصاً برای هایده و بقیهٔ ترانه‌ها ازجمله «آزاده» و «رفتم و بار سفر بستم» برای اجرای حمیرا ساخته شده بودند. پس از انقلاب ایران علی تجویدی آهنگ‌های خام این آثار را برای حمیرا می‌فرستد تا حمیرا نیز این ترانه‌ها را اجرا کند، اما حمیرا بازخوانی ترانه‌ها را نمی‌پذیرد، چرا که معتقد بود این ترانه‌ها توسط هایده به خوبی اجرا شده و لزومی برای اجرای دوبارهٔ ترانه‌ها نیست. حمیرا از خوانندگان نسل قبل از خود به صدای علاقهٔ خاصی دارد، که به همین جهت در مراسم ازدواج‌اش با پرویز یاحقی، مرضیه حضور داشته و چندی از آثار خود را در این مراسم اجرا می‌کند. او از هنرمندان هم نسل خود صدای و را می‌پسندد. حمیرا همچنین به صدای و و علاقه‌مند است. حمیرا یاری‌رسان کودکان بی‌پناه و بی‌سرپرست است. وی دوست‌دار طبیعت و حیوانات بوده و در این زمینه نیز به سازمان‌های مرتبط کمک می‌کند. حمیرا کتاب خاطراتی از زندگی شخصی و هنری‌اش را آماده می‌کند و امیدوار است تا ناشری بی‌طرف، جهت انتشار این کتاب پیدا کند. حمیرا به دلیل ذوق هنری‌اش چندین آهنگ ساخته و گاهی جهت بهبود ترانه‌هایی که قرار بر اجرای آن‌ها بوده، نظر خود را در مورد تغییرات در شعر و آهنگ ابراز می‌کرده‌است، که نظرات‌اش مورد استقبال شاعر و آهنگساز قرار می‌گرفته‌است. به گفته صاحبنظران، حمیرا شش دانگ صدا را داراست و تحریرهای آوازی او، واضح، زیبا و پرقدرت ادا می‌شود. با تکیهٔ بر نظر استادان فن، حمیرا توانست با ارائهٔ اثری به نام «صبرم عطا کن»، سبک تازه‌ای (حمیرائیسم) را در موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیکِ دههٔ ۴۰ خورشیدی پایه‌گذاری کند و طراوت و تازگی خاصی به موسیقی سنتی ایران ببخشد. حمیرا پس از انقلاب ایران به واسطهٔ جایگاه هنری‌اش، «اعتبار موسیقی ایران» لقب گرفت. 
 صدای حمیرا را ملکوتی و سحرآمیز توصیف کرده‌است و معتقد بود تا یک قرن دیگر هم صدایی همانند صدای حمیرا ظهور نخواهد کرد. 
 صدای حمیرا را کمیاب توصیف کرده‌است که در محدوده آلتو قرار داشته و قابلیت سوپرانو از زیر تا بم را داراست. 
 : صدای حمیرا فقط با صدای در جوانی قابل قیاس است. 
 : حمیرا تک اختری در آسمان هنر ایران است که نورش به همه هنرمندان رسیده‌است. 
 : حمیرا به همراه گلپا انقلابی را در موسیقی سنتی ایران به وجود آوردند. 
 : حمیرا خورشید آسمان موسیقی ایران است. 
 : صدای حمیرا فراتر از سطح خاورمیانه است و لرزشها و ویبراسیون صدایش بی نظیر است. 
 : صدای حمیرا مُشکی است که فضای موسیقی ایران را عطر افشانی کرده‌است و از صداهای استثنایی است که گاهی قرنها باید بگذرد تا شاهد چنین صدایی باشیم، خوشبختانه این صدا در زمانه ما ظهور کرده‌است. 
 ترانه‌های حمیرا تا سال ۱۳۵۷ خورشیدی بیشتر در مایه موسیقی دستگاهی و موسیقی سنتی بود، بعد از وی در کنار خواندن آوازهای اصیل ایرانی به (پاپ سنتی) هم روی آورد.
 در سبک خواندن حمیرا ویژگی‌های مکتب آوازی اصفهان بیشتر از مکتب آوازی تهران غلبه دارد. مهم‌تر از آن، حمیرا توانسته‌است در طول بیش از نیم قرن فعالیت هنری، همیشه در اوج بماند و جزء چند ستارهٔ مطرح و ماندگار موسیقی ایران باشد.
تحریرها، ویبراسیون تحریرها و صدای پر احساسی که مفهوم واژه‌ها و ترانه‌ها را به زیبایی فضاسازی می‌کند، از دیگر ویژگی‌های صدای حمیرا است.
 بعضی از آهنگسازان نامی که با حمیرا همکاری کرده‌اند عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و …
 وی همچنین اشعار و ترانه‌هایی از ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و … را اجرا کرده‌است.
 حمیرا ترانهٔ «هم‌زبونم باش» را دو بار اجرا کرد که از پخش شد. رادیو و تلویزیون ملی ایران، قبل از انقلاب، شاهد اجراهای تلویزیونی زیادی از حمیرا همانند اجرای ترانه‌های: هم‌زبونم باش، نگو از گذشته، وقتی که تو رفتی، دنیا دنیا، با دلم مهربان شو، باختن، محاله، قاصدک، با دلم مهربان شو، سکوت، هوای قفس و… بوده‌است.
وی در سال‌های اخیر، از سال ۱۳۸۸ به‌بعد، چندین کنسرت و اجرا در کاباره تهران داشته‌است. در این کنسرت‌ها علاوه بر اهنگ‌های اجرا شده در غربت به بازخوانی ترانه‌های آهنگسازان مطرح ایران و پرداخته‌است. کنسرت‌های حمیرا از سال ۱۳۸۸ بدین شرح است. نیویورک ۱۳۸۸، تورنتو ۱۳۸۸، ونکوور ۱۳۸۹، دبی ۱۳۹۰ و لاس وگاس ۱۳۹۰، در بین این سالهای ۸۸ تا ۹۰ بیش از ۱۰ بار در کاباره تهران اجرا داشته‌اند.
 آخرین آلبوم وی در سال ۱۳۸۳ با نام مهتاب عشق منتشر شداین آلبوم، تلفیقی از موسیقی پاپ و موسیقی سنتی و بر اساس گام‌های ایرانی از جمله نوا و شوشتری است؛ و همچنین در سال ۱۳۸۹ مجموعه‌ای از بهترین آهنگ‌هایش را در آلبومی به‌نام «چهل ترانهٔ طلایی» منتشر کرد. آخرین اثر حمیرا «تو بودی» با شعری از بیژن ترقی، آهنگ از علی تجویدی و تنظیمی از کاظم عالمی است که در دی ماه ۱۳۹۵ به صورت میکس نشده و آزمایشی منتشر شد. گام این اثر در مایه افشاری است. در دی ماه نود و شش آهنگی از او به نام «شمع بی پروانه» همراه با موزیک ویدیو پخش شد. آخرین کاری که تاکنون از حمیرا ارائه و موزیک ویدیوی آن نیز پخش شده‌است «شادی زندگی تویی» نام دارد که بعد از «شمع بی پروانه» و در همان سال(۱۳۹۵) ارائه شده‌است.
 مقالهٔ اصلی: ، پیرت بسوزه عاشقی، سرگردان (گام مینور ملودیک ساختهٔ استاد علی تجویدی)، ده بهار، دیدار عزیزان، بی‌قرار، خاطرات شمال (در گام عربی اجرا شده‌است، ساختهٔ بابک رادمنش)، کوچ، شب‌های کردستان، دوره روره، مهتاب عشق (با نام «شاه و گدا» هم شناخته می‌شود)، امید، اینه دنیا، عالم عشق، هم‌زبونم باش، مسافر غریبه، ای داد بیداد، دنیا دنیا (در گام بیات تُرک اجرا شده‌است، ساختهٔ انوشیروان روحانی)، چوبکاری، در جستجو (گام عربی)، بهار بهاره (ساختهٔ منوچهر چشم‌آذر).
{"title": "حمیرا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7&oldid=34688106", "language": "fa"}