(به : Shirvan Khanate، به : Şirvan xanlığı) یکی حاکم بر مناطق در میان سال‌های ۱۷۴۸ تا ۱۸۲۰ میلادی بود که به دست تأسیس شد و امروزه در خاک قرار دارد.
 در سال ۱۷۴۲ میلادی، شهر توسط افشار و ایرانیان از نیروهای روس بازپس گرفته شد. پس از آن ساکنان شماخی به مکانی جدید با همین نام در حدود ۱۶ مایلی غرب شهر امروزی در جنوب نقل مکان کردند و شهر جدید را پایه‌گذاری کردند. شماخی نو محا اقامت خان شماخی، ، بود که تا سال ۱۷۶۵ میلادی بر این ناحیه حکمرانی کرد 
 
 شهر قدیم شماخی نیز در زمان حکومت برادران محمدسعید خان و آغاسی‌خان در میان سال‌های ۱۷۴۸ تا ۱۷۸۶ میلادی به حیات خود ادامه داد تا این‌که این دو حاجی محمدعلی خان را کشتند و دو خان‌نشین را با هم یکی کردند. پس از این یکی شدن مردم شماخی نو را رها کردند و در سال ۱۷۸۶ شماخی قدیم بازسازی شد. در میان سال‌های ۱۷۶۸ تا ۱۷۸۹ خانات شروان تحت سلطه دو خان‌نشین قدرتمند پیرامون آن یعنی و اشغال شده بود. در همین مدت آغاسی‌خان نابینا شد و محمدسعید خان اسیر شد و به شهر فرستاده شد. 
 فرزندان آغاسی‌خان و محمدسعید خان در کشته یا به تبعید فرستاده شدند. هنگامی که فتحعلی‌خان قوبا درگذشت، آنها دوباره خانه و موطن خود را بازسازی کردند. عسکرخان، قاسم‌خان و مصطفی‌خان پس از انحطاط به آنها یورش بردند و حکومت آن‌ها را به تصرف خود درآوردند. در سال ۱۷۹۵ میلادی روس‌ها شهرهای و را طی توسط تسخیر کردند. با این حال، این نبرد با مرگ پایان یافت و ارتش روسیه عقب‌نشینی کردند.
 مصطفی‌خان پس از ، برای جلوگیری از پیشروی و هجوم نیروهای از دولت مرکزی در کمک خواست. دولت ایران با اعزام ارتش به فرماندهی به این درخواست پاسخ داد. با این حال، هنگامی که پیرقلی‌خان به رسید، پی برد که مصطفی‌خان با روس‌ها وارد مذاکره شده‌است. مصطفی‌خان امیدوار بود که روس‌ها حدود و مرزهای خانات شروان را تا محدوده حکومت در سده‌های پیشین به رسمیت بشناسند. اگرچه مصطفی‌خان از پیشنهاد سیسیانوف ناراضی نبود، اما وی تهدید کرد که اگر با شرایط تعیین‌شده او همسو نباشد، برادر کوچک‌تر او یعنی مصطفی (که گفته می‌شود از این موضوع استقبال کرده بود) جایگزین می‌کند. در نهایت روس‌ها به این خانات حمله کرده و مصطفی‌خان در ۶ ژانویه ۱۸۰۶ مجبور به تسلیم شد. 
 مصطفی‌خان مجاز به اداره خانات بود و مجبور شد سالانه به روس‌ها خراج بدهد. افزون بر آن مجبور شد افراد گروگان‌شده را به که به تبدیل شده بود بفرستد. سرانجام او مجبور شد تا خوراک و محل اقامت نیروهای و پادگان‌های ارتش روسیه را نیز تأمین کند. پس از کشته‌شدن سیسیانوف در در سال ۱۸۰۶ میلادی، مصطفی‌خان پیمان بیعت خود با روس‌ها را زیر پا گذاشت و دوباره خود را به عنوان معرفی کرد. 
 پس از کشته‌شدن سیسیانوف، در سال ۱۸۱۶ به‌عنوان فرمانده کل قوای ارتش روسیه در قفقاز منصوب شد. او مصمّم بود تا به هر قیمتی مناطق باقی‌مانده و خان‌نشین‌های ایران از جمله و را تا تصرف کند. هنگامی که اسماعیل‌خان در سال ۱۸۱۹ بدون هیچ وارثی درگذشت، یرمولوف این خان‌نشین را به مناطق تحت تصرف خود افزود. مصطفی‌خان که سرانجام اسماعیل‌خان را دیده بود، در سال ۱۸۲۰ به‌همراه پسرش به ایران گریخت. یرمولوف هم به‌راحتی خانات شروان را تصرف کرد. 
 پس از گذشت چندسال، روس‌ها با نقض که در سال ۱۸۱۳ منعقد شده بود به حمله کردند. این رویداد باعث انجام آخرین نبردها و درگیری‌ها میان ایران و روسیه شد که با نام شناخته می‌شود. در این هنگام ولیعهد قاجار در تابستان ۱۸۲۶ حمله گسترده‌ای را به منظور بازگرداندن سرزمین‌های ایران که توسط از دست رفته بود، رهبری کرد. این نبرد برای ایران به‌خوبی آغاز شد چرا به‌سرعت ، و را بازپس گرفتند و به هم حمله کردند. سپس حکومت مصطفی‌خان را نیز در شروان برقرار کردند ؛ با این حال، این پیروزی‌ها کوتاه‌مدت بود و مس از چند ماه روند کاملاً وارونه شد و نیروهای ایران شکست‌های پیاپی و قاطعانه‌ای را در برابر نیروهای روس متحمل شدند. در سپتامبر ۱۸۲۶ در در رویارویی با شکست خورد و ارتش ایران ناچار به عقب‌شینی به مناطق جنوبی شدند. در این میان مصطفی‌خان با همراهی یاران خود با دیگر به ایران گریخت.
{"title": "خانات شروان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86&oldid=34677685", "language": "fa"}