یا یا (به : ) به معنی لغوی فرد دارای حکمت} اصطلاحی در بوده و به معنای حکیم و عنوانی است مربوط به و کسی که استاد است. 
 این لغت به‌طور کلی برای فرد دانا به کار می‌رود حتی اگر آن فرد یهودی نبوده و باشد. در به افراد دانای حاخام اموت هاعولم اطلاق می‌شود.
 که در میان اعراب زندگی می‌کردند برای عدم استفاده از لغت که در عربی به معنی خدای من است از لغت حاخام استفاده می‌کنند.
 حاخام در اصل واژه‌ای و هم‌ریشه با «حکیم» در عربی است و به کسی گفته می‌شود که دانش کاملی از دارد به عبارتی دیگر در دین یهود٬ حاخام، خاخام یا حاکام یعنی معلم تورات و این واژه اولین‌بار در آورده شده‌است. تلفظ خ به جای ک در زبان عبری که از قدیم‌الایام متون مقدسه یهود به این زبان بوده‌است. 
 از دوره وجود سنهدرین واژه حاخام در متون یهودی یافت می‌شود. به‌طور کامل مشخص نیست که وظیفه حاخام دقیقاً در آن زمان چه بوده‌است ولیکن حاخام فردی بوده‌است که سئوالهای شرعی را پاسخ می‌داده است. بعضی متون یهودی به این مساله اشاره می‌کنند که احتمالاً حاخام رئیس مدرسه شرعی یهودی، بیت هامیدراش بوده‌است.
 فرانکل معتقد است که یوشع بن حنانیه اولین حاخام بوده‌است. یک متن یهودی از قرن چهارم میلادی در مورد اتیکت ورود حاخام به مجلس صحبت می‌کند. مشخص نیست که آیا حاخام در بابل در حضور وجود داشته‌است یا خیر. 
 لغت حاخام در معمولاً به صورت جمع به شکل حاخامیم به کار می‌رود. معادل این کلمه در صورت استفاده از ربی به جای حاخام ربانان است.
 در کشورهای اسلامی یهودیان که می‌دانستند استفاده از لغت ممکن است به دلیل معنی در مشکل‌ساز شود از لغت حاخام به‌طور مترادف با لغت استفاده می‌کردند. در ربی اعظم، خاخام‌باشی نام داشت.
 یهودیت قرائیم که اعتقادی به نیاز به واسطه بین انسان و تورات ندارد و معتقد است هر فردی می‌تواند به فهم تورات بپردازد از لغت حاخام برای فردی که دانش زیادی در تورات داشته باشد استفاده می‌کند. در یهودیت قرائیم حاخام دارای قدرت خاصی نیست و مقام او تنها مقام مشاوره است.
{"title": "حاخام", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%85&oldid=35000406", "language": "fa"}