یا یکی از و پیشینه آن مربوط به است. در پخت این خورش از مغز و رب انار ترش استفاده میشود اما آرد مغز ، یا بادم، ترش و شیرین و رب آلوچه ترش هم به دلخواه به همراه قطعات کوچک یا استفاده می‌شود و با مصرف می‌شود. به دلیل مواد گوناگونی که در این به کار می‌رود، فسنجان می‌تواند اشکال بسیار متنوعی داشته باشد. همچنین چون فرایند پخت این غذا در گذشته طولانی و دشوار بود و نیز مواد آن در دسترس همگان نبود، این غذا را به عنوان خوراکی شاهانه می‌دانستند. اگرچه امروزه از اشرافیت آن کاسته شده اما همچنان در کلام از آن به عنوان خوراکی مفصل یاد می‌شود.
اصالت این خوراک برای منطقهٔ می‌باشد. 
 در اکثر مناطق ایران درست می‌شود. جدای مغز که مادهٔ اصلی فسنجان است، سایر مواد با توجه به سلیقه یا ذائقه آن اقلیم انتخاب می‌شود. به‌طور مثال، در شمال کشور و به خصوص در مناطق گیلک‌نشین در پخت فسنجان گوشت پرندگان شکار به کار می‌رود. در مرکز ایران در طبخ فسنجان چهارپایان را به صورت رنده‌شده و قل‌قلی ریز به کار می‌برند.
 برای پخت فسنجان از مغز گردوی آسیاب‌شده استفاده می‌شود. خورش فسنجان به‌طور کلی خوراکی گران‌قیمت به حساب می‌آید. طوری که گاهی برای به صرفه بودن این خورش از سایر مغزها مثل مغز کنجد هم استفاده می‌کنند.
 در مناطق مختلف کشور به روش‌های گوناگون پخته می‌شود که برخی از آنها شیرین و برخی ملس است و در تهیهٔ آن از شکر یا یا حتی خرما هم استفاده می‌شود.
 فسنجان ترش و ملس است ولی فسنجانی که در نواحی مرکزی ایران تهیه می‌شود شیرین است. مردمان آذربایجان فسنجان را ملس می‌پسندند و برای ملس کردن آن از قیسی استفاده می‌کنند و بنابراین فسنجان آذری‌ها ترش نیست.
 فسنجان گیلانی که اصل غذای فسنجان می‌باشد مزه‌ای ملس (ترش و شیرین) و معمولاً به سمت ترش دارد و معمولاً با گوشت پرندگان تهیه می‌شود. مردم گیلان فسنجان را به جای مرغ با یا درست می‌کنند. برای ملس کردن در کنار ربّ انار از ربّ آلوچهٔ ترش هم استفاده می‌کنند. ربّ انار فسنجان گیلکی از انار جنگلی یا «ترشه انار» است. فسنجان گیلکی معمولاً مملو از گردو و غلیظ است و مزه‌اش شیرین نیست بلکه ترش و شیرین یا ملس است. فسنجان گیلکی که به صورت سنتی تهیه شده باشد، مزه‌ای ملس دارد و رنگ آن سیاه است. معمولاً مغز گردو را بسیار آسیاب کرده به حالت خمیر درمی‌آورند. فسنجان گیلکی را در (ظرف سنتی و سفالی گیلان) تهیه می‌کنند.
 در فصل پاییز و زمستان، گوشت پرندهٔ شکار (مرغابی یا غاز) یا گوشت اردک یا غاز محلی را با ربّ انار ترش بر اجاق می‌گذارند و در ادامه، خمیر مغز گردو (که بسیار ریز آسیاب شده) را به آن می‌افزایند. در ادامه، جهت ملس کردن خورشت از میوهٔ قیسی خشک‌شده استفاده می‌کنند. در ادامه و برای سیاه‌تر شدن خورشت، تکه‌آهنی را که بر آتش گذاشته شده است و حسابی داغ (سرخ‌رنگ) شده را در گمج خورشت می‌اندازند. در ادامه، مقداری از آهن به خورد خورشت می‌رود و رنگ خورشت کاملاً سیاه می‌شود. تکه‌آهن به کار گرفته شده در طبخ فسنجان گیلکی معمولاً نعل اسب است ولی از هر نوع وسیلهٔ آهنی تمیز دیگر می‌تواند استفاده شود. ترکیب اکسید آهن با تانَنِ (مادهٔ گسِ) گردو و رب انار رنگِ سیاه می‌دهد و باعث تیره شدن خورش می‌شود.
 گاهی در مراحل پخت به خورشت آب سرد می‌افزایند که باور دارند باعث می‌شود روغن مغز گردو تماماً استخراج شود و روی خورشت را بگیرد.
 در فصل‌های بهار و تابستان که معمولاً فصل شکار نیست از گوشت مرغ یا بوقلمون استفاده می‌شود.
 به این خورشت در گفته می‌شود. در به معنی مغز گردو است. در گیلان از گذشته مهم بوده که رنگ فسنجان کاملاً مشکی باشد؛ ولی در نواحی دیگر کشور از جمله خراسان گاهی حتی جدای از مواد اولیهٔ فسنجان کمی رب می‌ریزند و رنگ خورش خیلی سیاه است. 
 مزه‌ای ملس دارد و معمولاً با گوشت پرندگان تهیه می‌شود. برای ملس کردن در کنار رب انار و آب نارنج از مقدار کمی شکر استفاده می‌کنند. این فسنجان به رنگ قهوه‌ای و معمولاً روشن‌تر از سایر فسنجان‌هاست.
 که در نواحی مرکزی ایران طبخ می‌شود عموماً شیرین است و در تهیه آنها از شکر استفاده می‌شود. مغز گردوی به کار رفته در این فسنجان کاملاً ریز آسیاب نمی‌شود و دانه‌های ریز آن بعضاً در خورش پیداست. گوشت این خورش از یا و به رنگ قهوه‌ای تیره است.
{"title": "فسنجان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&oldid=35100490", "language": "fa"}