یا یا (به : ) به حذف در جنس جانوران گفته می‌شود. این عمل بیشتر به منظور کاهش میزان شرارت و افزایش فرمان‌پذیری (بیشتر در ) یا افزایش وزن (بیشتر در ) و در نهایت به منظور جلوگیری از بروز برخی از بیماری‌ها (بیشتر در دام‌های کوچک) صورت می‌گیرد.
 اخته‌سازی به از بین بردن امکان زادآوری از طریق برداشتن جاندار گفته می‌شود.
اخته کردن جانوران برای کنترل جمعیت و نژاد به‌کار رفته و مانع از آن‌ها به این روش می‌شوند.
این روش در گذشته در بسیاری از کشورها برای بهره‌برداری بیشتر از بردگان خصوصاً برای خدمت در اندرونی (حرمسرا) شاه یا برای قطع نسل مخالفان سیاسی مورد استفاده قرار می‌گرفته و رایج بوده‌است.
 نیاز به یادآوری است که در میان مردم اشتباه رایج این است که را نیز اخته‌کردن می‌نامند، اما وازکتومی یکی از روش‌های دائمی است و با اخته‌کردن که در گذشته انجام می‌شد، تفاوت دارد. وازکتومی سبب از بین رفتن ، قدرت جنسی و در فرد نمی‌شود.
 
 از آنجا که اخته کردن مردان منجر به از بین رفتن بسیاری از ویژگی‌های مردانه می‌شود، این روش از دیرباز برای بهره‌کشی بیشتر و پیشگیری از اقدامات اعتراضی بردگان و استفاده از آنان در دربار صورت می‌گرفته‌است. اخته سازی بردگان در میان آشوریان و بابلیان و مصریان معمول بوده‌است، و یونانیان از آنان، و رومیان از یونانیان و اروپائیان از رومیان این شیوه را آموختند.
 در دوران اسلامی نیز این کار در دربار خلفا و سلاطین رواج داشت. امین پسر فرمان داد عده‌ای از غلامان را به صورت زن و عده‌ای از کنیزان را به صورت مرد آرایش کنند. 
 در ایران واژه عقیم برای مردان اخته‌شده استفاده می‌شد. 
 اخته‌سازی اغلب در سنین کودکی پسران انجام می‌شد. با ایجاد و گسترش در ایران، استفاده از مردان اخته‌شده برای خدمت به زنان اهمیت بیشتری یافت، و این وضعیت تا پایان دوره ادامه داشت. گرچه بعضاً به پست‌های مهمی نیز در دربار دست یافتند و در دربار و وضعیت آن اثرگذار بوده‌اند. همچنین از خواجه‌ها نیز برای تربیت و نگهداری از ولیعهد نیز استفاده می‌شد. 
 اخته‌کردن پسران در تاریخ ایران سبب تنش‌های فراوانی نیز شد. (آغازگر سلسله قاجاریه) که دستور کور کردن مردان به جرم طرفداری از (برادرزاده )، شکنجه وحشیانه و قتل لطفعلی خان را صادر کرد، در کودکی به دست عادلشاه جانشین نادر شاه یا به نقلی توسط سردار زند به عنوان مجازات تجاوز به نامزدش پیش از عقد اخته شده بود. (ذکر کلمه آغا به جای آقا به همین مناسبت است) وی نیز پسر لطفعلی خان زند را پس از اسارت، اخته کرد.
{"title": "اخته کردن", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86&oldid=35046844", "language": "fa"}