، ملقب به ؛ چهارمین امیر پس از بود. حکومت از سال ۳۰۴ تا ۳۱۶ قمری به مدت دوازده سال به طول انجامید. او ابتدا از سپهسالاران بود و فرماندهی لشکر علویان در باز پس‌گیری حکومت طبرستان از را برعهده داشت. به دنبال تیره شدن روابطش با ناصر للحق، دعوی امامت مطرح نمود و ناصر للحق را به تبعید فرستاد. این سرآغازی بر جنگ‌های میان و فرزندان ناصرللحق (خصوصاً ابوالقاسم جعفر) بود. وی در نهایت به دست به قتل رسید و مرگ او به زوال حکومت منجر شد. 
 حدود ۲۶۲ تا ۲۶۴ قمری در به دنیا آمد. ظاهراً خانوادهٔ وی پس از تشکیل به مهاجرت نمودند. پس از مرگ (اولین حاکم علوی طبرستان)، اختلاف میان برادرش (دومین حاکم علوی طبرستان) و دامادش ، موجب تضعیف علویان شده بود تا اینکه به قلمرو علویان حمله کردند و ، ، و را تصرف نمودند. پس از اینکه وفات کرد، دو مرتبه (در سال ۲۸۸ و ۲۹۰ قمری) به کمک و اقدام به باز پس‌گیری طبرستان نمود ولی در این امر ناکام ماند تا اینکه توانست با کمک و اهالی و ، مجدد ارتشی فراهم کند. حسن بن قاسم در قیام علیه و و تصرف (سال ۳۰۱ ه‍.ق)، فرماندهی لشکر علویان را برعهده داشت. وی پس از غلبه بر سپاه سامانی، بسیاری از آنان که در قلعه چالوس پناه گرفته بودند را به قتل رساند و قلعه را ویران کرد. با در اختیار گرفتن و تصرف ، حکومت علویان در طبرستان احیا گردید و ملقب به ناصر کبیر، سومین حاکم علویان طبرستان شد. او از آن پس، اجرای احکام، اوامر و نواهی را به سپرد. ناصرالحق از بود؛ لیکن و برادرش و داماداش از سادات بودند. 
 توانایی‌های و تمایل بسیاری از سران و بزرگان سپاه همچون (که بعدها به ناصرالحق و فرزندانش ملحق شد)، و به او سبب شد که خود دعوی امامت کند و در پی تیره شدن مناسباتش با ناصرالحق، وی را به قلعهٔ لارجان تبعید کرد. پس از مدتی، با دخالت –از سرداران وفادار به ناصرالحق که بعد از فوت او، فرمانده لشکر حسن بن قاسم شد– ناصرالحق از بند تبعید رها شد. بعد از این اتفاق، حسن بن قاسم با تنی از خواص خود به روانه شد. سپس در آنجا ادعای امامت کرد. 
 این حوادث موجب شد که به دستور ابوالحسین احمد (یکی از پسران ناصرالحق؛ معروف به صاحب‌الجِیش) گروهی از عالمان و دولتمردان برای جلوگیری از انشقاق در میان علویان، به وساطت میان آن دو بزرگوار بپردازند. به پیشنهاد این گروه قرار شد بار دیگر به سپهسالاری سپاه برگزیده شود. با پذیرش این پیشنهاد توسط طرفین، حسن بن قاسم به بازگشت. پس از آن ناصرالحق به پیشنهاد ابوالحسین احمد، نوه‌اش را به عقد حسن بن قاسم درآورد و او را به امارت منصوب نمود و فرزند دیگر خود، ، را نیز همراه وی فرستاد تا سپاهیان سامانی را دفع نمایند ولی ابوالقاسم جعفر او را در تنها گذاشته و به رفت. به سبب کارشکنی او، حسن بن قاسم محاصره شد و پس از مدتی مقاومت، در ۳۰۴ قمری مغلوب شد و به عقب نشست و از آنجا به رفت. 
 در ۲۵ شعبان ۳۰۴ قمری درگذشت. طبق وصیت او، پسرش ابوالحسین احمد و سران دیلمی، را به فراخواندند و در چهارشنبه ۲۴ رمضان همان سال حکومت را به او سپردند. حسن بن قاسم از این زمان به «داعی الی الحق» و «داعی صغیر» ملقب گردید. که به انتصاب داعی معترض بود، روانه شد و به ، والی سامانی ری، پیوست. اما ابوالحسین احمد طبق وصیت پدر، به داماد خود (داعی صغیر) وفادار ماند. دادگستری و عدالتِ نوید بخش اوضاعی با ثبات و آرام در مناطق تحت تصرف او بود. وی علاوه بر حکومت، به مظالم می‌رسید و در فقه و علم وقت صرف می‌کرد. در ۳۰۶ قمری دوباره به تصرف علویان درآمد و شاعران در تهنیت این فتح اشعاری سرودند ولی در ذیحجه همان سال با یاری فرماندهان و سپاهیان سامانی به حمله کردند و گرگان به دست سامانیان افتاد. داعی و ابوالحسین احمد نیز به عقب‌نشینی نمودند. پس از عقب‌نشینی، داعی به بازگشت ولی ابوالحسین احمد و نیروهایش در ماندند. 
 ، که از تصرف گرگان چیزی وی را نصیب نشده بود، به همراه یاران خود به ابوالحسین احمد پیوست. آنان با کودتایی در ۳۰۷ قمری داعی صغیر را شکست دادند. داعی ناچار به اسپهبد پناهنده شد اما او داعی را دستگیر نمود و نزد (نایبِ مقتدر خلیفه عباسی در ری) فرستاد و او داعی را در حبس کرد. ابوالقاسم جعفر و ابوالحسین احمد نیز با لشکریان خود به رفتند و به نبرد با مشغول شدند.
 پس از قتل –توسط –، داعی صغیر با کمک از حبس آزاد شد و به رفت و در جمادی الآخره ۳۰۷ قمری، به آمد و آنگاه به و از آنجا به رفت و جعفر و احمد را شکست داد. جعفر از طریق و به گریخت، اما داعی با احمد (پدر همسرش) صلح کرد و او را با خود در حکومت شریک نمود. داعی همچنین حکومت را به (فرمانده لشکر علویان) سپرد. از لیلی بن نعمان با القاب «المؤید الدین‌اللّه المنتصر لآل رسول‌اللّه» یاد می‌شد. 
 ضعف حکومت سامانیان و آشفتگی اوضاع موجب شد که ، را مأمور فتح آن سامان کند. لیلی بن نعمان پس از تصرف ، در ذیحجه ۳۰۸ قمری وارد شد و به نام داعی خطبه خواند ولی در ربیع الاول ۳۰۹ قمری در از لشکر سامانی شکست خورد و بدست سپهسالار لشکر کشته شد. در پی این شکست، برخی سران و تصمیم به قتل داعی و انتصاب احمد به جای او گرفتند، اما داعی مطلع شد و آنان را در کشت. از جمله ؛ که سابقاً به داعی در کودتا علیه کمک نموده بود ولی بعد از آن به ناصرالحق و فرزندانش ملحق شد. ( خواهرزادهٔ وی بود)
 در سال ۳۱۰ قمری، سپاهیان سامانی به فرماندهی ، گرگان را از داعی و احمد گرفتند ولی داعی در اواخر همان سال مجدداً را تصرف کرد و احمد به ولایت آن سامان منصوب گردید.
 احمد که از قدرت داعی هراسان شده بود، به حمله کرد اما شکست خورد و به برادرش پیوست. آن زمان در سپاهی گرد آورده بود و با حمایت سرداران گیل و دیلم ( و ) آماده حمله به بود. او در جمادی الاولی ۳۱۱ قمری به طبرستان هجوم برد، داعی را مغلوب کرد و را تصرف نمود. داعی پس از شکست به کوهستان پناه آورد. دو ماه بعد، در رجب ۳۱۱ قمری ابوالحسین احمد درگذشت. ابوالقاسم جعفر نیز پس از مدت کوتاه حکمرانی، در ذیقعده ۳۱۲ قمری درگذشت. پس از وفات آن دو برادر، اهالی منطقه با پسر ابوالحسین احمد، بیعت کردند. در همان بحبوحه (داعی صغیر) از کوهستان به رفت و گوشه نشینی اختیار کرد.
 پس از درگذشت ابوالقاسم جعفر، سران حامی وی، و سیاست متفاوتی در قبال یکدیگر بروز دادند. از ابوعلی‌الناصر حمایت کرد و بین آنان و ماکان نزاع درگرفت. ماکان منهزم و متواری شد. چون خیال استیلا بر گرگان و طبرستان از فکر او بیرون نمی‌رفت، مراسلاتی چند با داعی صغیر که در کوهستان سکنی گزیده بود، داشت تا بتواند به کمک او طبرستان را از دست مدعیان بگیرد. داعی این دعوت را نپذیرفت و ماکان تنها به جنگ ابوعلی‌الناصر و اسفار بن شیرویه رفت و از آنان شکست خورد. در اوایل ۳۱۴ قمری، ماکان به همراه پسر عمویش سپاهی گرد آورد. این بار به درخواست ماکان، داعی با وی همراه شد و با او به رفت و حکومت را از بگرفتند. نیز پس از شکست از داعی و ماکان، به ملحق شد.
 در سال ۳۱۴ قمری، به طبرستان آمد تا شر داعی صغیر را به کلی دفع کند ولی عمال داعی چنان راه‌ها را بر او گرفتند و جاده‌ها و پل‌ها را خراب کردند که امیر نصر محصور ماند و جز با دادن ۳۰۰۰۰ دینار به داعی و با قبول این خفت خلاص نیافت. در سال‌های پایانی حکومت علویان، داعی و ماکان به لشکرکشی نمودند و آن را از چنگ و (والی سامانی ری) بیرون آوردند. تا سال ۳۱۶ قمری، ، و نیز در حیطه تصرف علویان درآمد.
 در زمانی که داعی و ماکان مشغول گسترش قلمرو حکومت علویان بودند، به دستور ، با لشکری از سربازان سامانی از به آمد و آنجا را بنام پادشاه سامانی تصرف کرد. سپس سرداری از سران دیلم را که نام داشت پیش خود خواند و او را بعنوان سپهسالار با خود همراه کرد. این دو امیر به یاری هم طبرستان را تصرف نمودند. داعی با شنیدن خبر تصرف طبرستان تصمیم به بازگشت گرفت ولی ماکان از همراهی با او خودداری کرد. داعی به امید یاری مردم آمل، با سپاهی اندک برای مقابله با اسفار بن شیرویه عازم طبرستان شد ولی اهالی با فتوای از داعی حمایت نکردند. 
 سرانجام، داعی در رمضان ۳۱۶ قمری در حالی که به نماز ایستاده بود، به دست کشته شد. با مرگ داعی، به نام خلیفه عباسی و امیر سامانی سکه زدند و خطبه خواندند و حکومت به پایان رسید. 
 البته ناگفته نماند که ابوالقاسم محمد بن حسن مشهور به ابوعبداللّه داعی (متوفی ۳۶۰ قمری) –که حاصل ازدواج با بود– بعدها امارتی زیدی در طبرستان تشکیل داد.
{"title": "داعی صغیر", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%B5%D8%BA%DB%8C%D8%B1&oldid=34633042", "language": "fa"}