این مقاله دربارهٔ یک دودمان سلطنتی است. برای دولت حاکم بر ایران را ببینید. «قاجار» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها را ببینید. یا یا نام سلسله‌ای ایرانی است که از حدود سال ۱۱۷۵ تا ۱۳۰۴ بر به مدت حدود صد و سی سال فرمان راندند. بنیان‌گذار این سلسله بود. سردودمان قاجاریه مربوط به یکی از طایفه‌های ایران به نام بود که بر اثر از به ایران مهاجرت کردند. آنان ابتدا در پیرامون ساکن شدند. یکی از هفت ایل اصلی بود که شاه اسماعیل به یاری توان نظامی آنها سلسله صفویه را بنیان نهاد و به دلیل کمک‌های بزرگی که به دربار می‌نمود، قدرت بیشتری یافت. یک دسته از آنان را در ( امروزی) ساکن کرد. 
 در دوران پادشاهی شاهان قاجار به استثناء بازپسگیری برخی سرزمین‌های متعلق به ایران در ناحیه شرق و غرب در زمان ، طی عهدنامه‌های مختلف به ویژه در دوران و ، مناطقی از خاک کشور، تحت فشار روسیه تزاری از محدوه زمام‌داری ایران جدا گردید. 
 قاجار یکی از خانواده‌های دارای زیرشاخه‌های نسبتاً زیاد در ایران محسوب می‌گشت و آخرین دودمان پادشاهی ترک تبار تاریخ ایران از این خاندان بود. اعضای این خاندان از نوادگان شاهزادگان هستند. پس از اجباری شدن و در دورهٔ ، هرکدام از شاخه‌های این خانواده نامی انتخاب کردند که اغلب برگرفته از نام یا لقب شاهزاده‌ای بود که نسب خود را به او می‌رساندند. اکنون بسیاری از نوادگان قاجار در ، ، و زندگی می‌کنند.
 سردودمان قاجاریه مربوط به یکی از طایفه‌های در شمال شرق ایران به نام بود که از به ایران آمدند. آنان ابتدا در پیرامون ساکن شدند که یک دسته از آنان را در ( امروزی) ساکن کرد و حکومت قاجاریه نیز از قاجارهای استرآباد تشکیل یافته‌است. قبیله قاجار یکی از قبایل ترک بود که ارتش محسوب می‌شدند. پس از حمله به ایران و ، قاجارها نیز به همراه چند طایفه و دیگر به و کوچیدند.
 هنگامی که به این ناحیه تاخت، قبایل ترک بسیاری از جمله قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آن‌ها به را داشت؛ ولی آن‌ها به خواهش - صوفی صفوی - آزاد شدند که این موضوع باعث شدن آنان و ارادتشان به خاندان صفوی شد. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه شدند. 
 ایل قاجار ابتدا در شمال رود ساکن بود و در آن زمان به دلیل کمک‌های بزرگی که به دربار صفوی می‌نمود، قدرت بیشتری یافت و سپس دسته‌ای از آنان را به غرب و دشت کوچاند تا به عنوان سدی در برابر حملات پیاپی قبایل و عمل کنند. ایل قاجار در استرآباد به دو شاخه تقسیم شدند. شاخهً بالای به (بالادستی) و شاخه پایین رود گرگان به (پایین دستی) معروف شدند. حکومت قاجاریه از ایل آشاغی باش تشکیل یافت. 
 در حقیقت واژه قاجار از نام یکی از فرماندهان سپاه مغول به نام گرفته شده‌است واژه قاجار عربی شده واژه (قاچار) است قاچ + ار:به معنی دونده یا کسی که خوب می‌دود. (قاچار در ترکی به معنی دونده می‌باشد) همانند واژه قاچاقی که از یک ریشه می‌باشند. پس قاچار نویان که نام قاجارها از وی گرفته شده‌است یعنی نویانی که تند می‌دود نویان هم یک نام مغولی است. 
 پس از شورش افغان‌ها و فروپاشی حکومت ، - پادشاه آواره صفوی - پس از مدتی به گریخت و خدمت وی را پذیرفت. فتحعلی خان قاجار سردار سپاه تهماسب دوم شد. اما با پیوستن به سپاه تهماسب، فتحعلی خان مقام پیشینش را از دست داد و در به تحریک نادر کشته شد.
 پس از فتحعلی خان، پسر دوازده ساله‌اش جای او را گرفت؛ ولی در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمدحسن خان که در هنگام قتل پدر ۱۲ سال بیش نداشت که ساکنین بالادست بودند را به حکم رانی منصوب کرد تا بدین ترتیب با ایجاد شکاف و چندگانگی میان طوایف قاجار، نگران ناآرامی‌های داخلی نگردد و زیر نظر حکومت ایشان گردند.
 پس از مرگ نادر شاه در سال ۱۱۲۶ ، طایفه قاجارهای استرآباد به سردمداری محمدحسن خان در پی به‌دست آوردن پادشاهی برآمدند. اما در نهایت از شکست خوردند و محمدحسن خان در نبرد با سپاه صادق خان زند کشته شد. فرزندان او از جمله و به عنوان گروگان در دربار نگهداری شدند. یک بار حسینقلی خان که از سوی کریم خان زند برای سرکوبی حاکم استرآباد فرستاده شده بود، در سمنان یاغی شد، ولی به دست کشته شد.
 مقالهٔ اصلی: اعداد سال قمری را نشان می‌دهند:
 
 
  (1) (۱۸ سال)  (2) (۳۹ سال)  (3) (۱۴ سال)  (4) (۴۹ سال)  (5) (۱۱ سال)  (6) (۳ سال)  (7) (۱۷ سال) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 سال
{"title": "قاجاریان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&oldid=34956028", "language": "fa"}