(به : ) که بیشتر با سرواژه (به : ) شناخته می‌شود، نام رسمی دولت است. نام آن پیش از ، خبرگزاری پارس بود که در سال ۱۳۱۳ خورشیدی و به‌دستور و زیر نظر بنیانگذاری شد.
 ایرنا هم‌اکنون ۶۰ دفتر نمایندگی در مراکز و و بیش از ۳۰ دفتر در سراسر دارد. این خبرگزاری امروزه ایران و سراسر جهان را برای استفادهٔ و سازمان‌های داخلی روی خروجی‌های خود قرار می‌دهد. 
 بنیان ایرنا در سال ۱۳۱۳ و با تأسیس «آژانس پارس» گذارده شد؛ بنگاه خبری که در چارچوب سازمانی و با هدف ، و انتشار اخبار و جهان به وجود آمد. نزدیک به چهار دهه بعد، وزارتخانه‌ای با عنوان اطلاع‌رسانی فعالیت خود را در دولت وقت آغاز کرد و بدین ترتیب در سال ۱۳۴۲، آژانس پارس به «خبرگزاری پارس» با نام اختصاری «پانا» (PANA) تغییر نام داد. پیش از این، آژانس پارس برای مدتی به‌طور مشترک با فعالیت می‌کرد و تهیه‌کنندگی اخبار این رسانه را بر عهده داشت. 
 آژانس پارس از سال‌های نخستین فعالیت، همکاری‌های خود با بنگاه‌های پرسابقه و مهم خبری همچون « »، « »، « » و نیز خبرگزاری « » را آغاز کرد و در مسیر حرفه‌ای شدن گام برداشت. 
پایه‌گذاری وزارتخانه تازه « » در سال ۱۳۵۳ سبب شد تا خبرگزاری پارس نیز از نظر تشکیلاتی دگرگونی‌هایی را تجربه کند. در این دگرگونی‌ها، خبرگزاری پارس از اداره کل خبرگزاری به خبرگزاری تبدیل و به عنوان یک دولتی شناسایی شد. آن نیز با ۲۳ ماده و هفت تبصره به تصویب نمایندگان رسید.
 سه سال پس از پیروزی در دی ماه ۱۳۶۰، با تصمیم نمایندگان ، خبرگزاری پارس به خبرگزاری جمهوری اسلامی با نام اختصاری «ایرنا» (IRNA) تغییر نام داد. 
 گردآوری اخبار ایران و جهان مهم‌ترین کارکرد و وظیفه بنیادین و اولیه ایرنا بود. اما بعدها کار نگارش گزارش‌های خبری، تحلیلی، تفسیری و پژوهشی، تخصصی و نیز انتشار بولتنهای موضوعی، راهبردی و را به عهده گرفت که همچنان ادامه دارد.
 بخشی از فعالیت‌های ایرنا در آن قابل دیدن و دسترسی است. پیش از سال ۱۳۷۶، اخبار ایرنا روی برای مسوولان دولتی و دیگر رسانه‌ها قابل دسترسی بود. در سال ۱۳۷۶ و پس از انتخاب به و تشکیل و تقویت ، وبگاه ایرنا به عنوان یکی از نخستین وبگاه‌های خبری فارسی‌زبان گشایش یافت.
 بخش عمده کارکردهای پژوهشی خبرگزاری در ایرنا صورت می‌گیرد. در این پیوند، کارکردهای پژوهشی یاد شده در کنار تولیدات خبری که در اتاق خبر ایرنا سامان می‌یابد، روی وبگاه ایرنا برای بهره‌مندی عمومی قابل دسترسی است. تهیه بولتن های پژوهشی، نمایه‌سازی روزنامه‌ها و نشریات، ایجاد بانک اطلاعاتی- خبری، انجام دادن طرح‌های نظرسنجی و مصاحبه‌های عمقی و حرفه یی، تحقیق، تفسیر و پژوهش در مورد طیف گسترده‌ای از اخبار روز و نیز فرایندهای داخلی و خارجی در حوزه‌های گوناگون در زمره وظایف «دفتر پژوهش‌ها و بررسی‌های خبری» قرار دارد. مدیریت این بخش از ایرنا را دکتر رستم پور بر عهده دارد و سر دبیر نظرسنجی خانم سلیمانی است.
 ایرنا همکاری‌های حرفه‌ای با طیف گسترده‌ای از خبرگزاری‌های خارجی دارد؛ عضو بسیاری از گروه‌ها و ائتلاف‌های مهم رسانه‌ای بین‌المللی است؛ « » (IINA) وابسته به « »، « » (OANA)، «ائتلاف خبرگزاری‌های غیرمتعهدها» (NANAP)، « » (ECONA)، «خبرگزاری اوپک» (OPECNA) و «ائتلاف خبرگزاری‌های دریای خزر» (ACSNA) از جمله گروه‌های رسانه‌ای است که ایرنا در آن حضور و نقشی فعال دارد.
 همکاری‌های ایرنا با خبرگزاری‌های جهان پس از انقلاب نیز ادامه یافت و توافقنامه‌های مهمی میان ایرنا و دیگر خبرگزاری‌های مهم آسیایی و منطقه‌ای همچون «شینهوا» (Xinhua) از ، «ریانووستی» (RIA Novesti) و «ایتارتاس» (ITAR TASS) از ، خبرگزاری «قنا» (QNA) از ، «یونهاپ» (Yonhap) از و … به امضاء رسید. 
 فرایند تهیه اخبار در ایرنا همچون بسیاری از خبرگزاری‌های حرفه‌ای به دست ، خبرنگاران حوزه‌های گوناگون و رابطان خبر صورت می‌گیرد. ایرنا در بیشتر و شهرهای کشور و نزدیک به ۳۰ دفتر نمایندگی در سراسر جهان، خبرنگارانی دارد که کار گردآوری اخبار و گزارش‌ها و ارسال آن به سازمان مرکزی را بر عهده دارند. گردآوری اخبار و گزارش‌ها در شهرستان‌ها زیر نظر هشت منطقه خبری صورت می‌گیرد و هر منطقه تعدادی از استان‌های کشور را زیر پوشش قرار می‌دهد. اخبار و گزارش‌ها توسط رابطین خبری و خبرنگاران شهرستان‌ها تهیه و پس از ارسال به منطقه آن را به‌طور مستقیم بر روی خروجی‌های سازمان قرار می‌دهند که این اقدام به منظور تمرکززدایی و سرعت بخشیدن به ارسال خبرها صورت گرفته‌است.
 فعالیت اداره کل اخبار خارجی به عهده هفت گروه ، ، و ، ، ، و است که شامل اخبار ، اخبار ، اخبار فارسی و اخبار خارجی می‌شود.
 در خبرگزاری جمهوری اسلامی، بخشی از اخبار در بخش شنود - شبکه‌های بین‌المللی و نیز بخش ترجمه اخبار خارجی تهیه می‌شود. در این پیوند، روابط عمومی سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها نیز اخبار مربوط به خود را به سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی اعلام و ارسال می‌کنند.
 مناطق خبری ایرنا در خارج از کشور شامل منطقه خاورمیانه و آفریقا به مرکزیت ، منطقه اروپا و آمریکا به مرکزیت ، آسیا و اقیانوسیه به مرکزیت و دفتر ارشد هند که پوشش خبری آسیای میانه و شبه قاره را به عهده دارند خبرهای تهیه شده در ۳۰ دفتر خارجی ایرنا و اخبار رابطین خبری و خبرنگاران آزاد ایرنا در سراسر جهان را به‌طور مستقیم بر روی خروجی‌ها ارسال می‌کنند.
 ایرنا به عنوان یکی از پیشگامان ورود به ایران محسوب می‌شود و برای نخستین بار اینترنت با سرعت ۱۹٬۲۰۰B/s در این خبرگزاری به‌کارگیری شد و یک سال بعد سرعت آن به ۵۱۲KB/s ارتقاء یافت و در حال حاضر با ماهواره‌ای ۲MG/s به مشتریان خدمات می‌دهد.
 ایرنا همچنین خدمات اینترنتی به شرح ذیل به متقاضیان ارائه می‌نماید:
 
 
 
 دانشکده خبر به دلیل نیاز نظام رو به توسعه رسانه‌ای کشور و نبود رشته‌های تحصیلی خبرنگاری در مراکز آموزش عالی توسط سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی پایه‌گذاری شد و از سال ۱۳۷۶، پذیرش دانشجو برای آموزش و تربیت خبرنگاران، دبیران، سردبیران و عکاسان خبری رسانه‌ها را آغاز کرد.
شورای عالی اداری در جلسه ۹۶/۱۰/۰۲ خود مصوب کرد که مؤسسات پژوهشی وابسته به دستگاه‎های اجرایی ، از سال تحصیلی ۹۸-۱۳۹۷ به هیچ عنوان مجاز به پذیرش دانشجو در هیچ‌یک از مقاطع تحصیلی نمی‎ باشند و مراکز مجری آموزش‌های علمی-کاربردی وابسته به دستگاه‌های اجرایی حداکثر تا پایان سال تحصیلی ۹۸-۱۳۹۷ تعطیل، یا با رعایت ضوابط به بخش خصوصی واجد شرایط واگذار خواهند شد.
در چارچوب همین مصوبه دانشکده خبر تهران از نیمسال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ به موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران واگذار شد و فعالیت شعب استانی دانشکده خبر در شهرهای شیراز، مشهد، اهواز، اردبیل و میبد یزد به پایان رسید.
 تأسیس موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران در سال ۱۳۷۳ نیز اقدامی در راستای تحقق اهداف رسانه‌ای سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی بود که زیر صاحب امتیازی ایرنا صورت گرفت. دو سال پس از آغاز به کار مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران، ، روزنامه به عنوان نخستین روزنامه به خط ویژه نابینایان و کم بینایان در سال ۱۳۷۵ انتشار یافت تا پنجره تازه‌ای رو به خبر را پیش روی آنان بگشاید. در ادامه، نیاز مخاطبان غیرفارسی زبان نیز سبب شد تا مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران روزنامه‌های و را به ترتیب به زبان‌های عربی و انگلیسی، از سال ۱۳۷۶ منتشر سازد. دیگر روزنامه زیر مجموعه مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران، است که سال‌ها در حوزه خبررسانی به ورزشکاران و ورزش دوستان فعالیت می‌کند. یکی دیگر از فعالیت‌های رسانه‌ای ایرنا، راه‌اندازی «ایرنا فیلم» در سال ۱۳۹۰ بود که به عنوان نخستین وبگاه اختصاصی فیلم خبری در ایران شناخته می‌شود. تازه‌ترین طرح‌های سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی، راه‌اندازی وبگاه «ایرنا مقاله» و نیز «مدرسه روزنامه‌نگاری» است که با هدف تبدیل به قطب مهم آموزشی و پژوهشی - خبری کشور در فضای مجازی صورت گرفته و فعالیت آن‌ها در شهریور ماه ۱۳۹۳ هم‌زمان با هفتهٔ دولت آغاز می‌شود.
 در پی اقدام خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در درج اسامی مترجمان در ذیل خبرهای ترجمه‌شده، در نامه‌ای به‌طور رسمی از اقدام این نهاد خبری که در جهت حفظ حقوق معنوی مترجمان صورت گرفت، قدردانی کرد. 
 در حالی که قرار بود خبرگزاری ایرنا طبق اصل ۴۴ قانون اساسی به بخش خصوصی واگذار شود، پس از موافقت با درخواست ، مدیر خبرگزاری ایرنا، مبنی بر مستثنی شدن ایرنا از فهرست شرکت‌های صدر اصل ۴۴، خصوصی‌سازی این خبرگزاری منتفی شد.
 تا سال 1378 ایرنا، تنها خبرگزاری رسمی ایران بود. از سال 1378 در دوران ریاست جمهوری خبرگزاری تاسیس شد. با پایه گذاری ایسنا، دوران جدیدی از تنوع خبرگزاری در ایران آغاز شد. با ورود ایسنا، خبرگزاری ایرنا وارد دوران رقابتی شد و مرجعیت خبری انحصاری ایرنا مورد چالش جدی قرار گرفت. پس از ایسنا به تدریج خبرگزاری های جدید دیگری از سال 1381 نظیر خبرگزاری کار، خبرگزاری مهر (1381) و .... تاسیس شدند.
{"title": "ایرنا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%86%D8%A7&oldid=35038657", "language": "fa"}