به مجموعه و همچنین «شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه» گفته می‌شود. این مترو در هفت خط اصلی در حال فعالیت است که پنج خط آن کاملاً درون‌شهری، یک خط آن نسبتاً برون‌شهری (میان و و ) و یک خط آن ( ، ) به صورت دو بخشی است. بخش نخست درون‌شهری و بخش دوم برون‌شهری (به سمت و سپس شهر جدید ) است. طبق برنامه‌های توسعه قرار است خطوط مترو تهران به ۱۱ خط افزایش یابد. تا خرداد ماه ۱۴۰۱، طول خطوط مترو بهره‌برداری شده، برابر ۲۵۳٫۷ کیلومتر با ایستگاه است و شمار واگن‌های فعال در مترو تهران ۱۵۱۴ واگن، برابر ۲۱۷ قطار است که روزانه به‌طور میانگین بیش از ۲٫۵ میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کنند. مترو تهران به رکورد جابه‌جایی ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار سفر در روز نیز دست یافته‌است. در اسفند ۱۳۹۹ اعلام شد که مجموع شمار سفرهای مترو تهران به ۹۵۴۰ میلیون سفر رسیده که معادل ۱۱۹ برابر جمعیت ایران است. 
 اگرچه طرح‌های نخست مترو تهران در زمان ریخته شد، اما به‌طور رسمی از سال ۱۳۷۷ (۱۹۹۹ میلادی) شروع به کار کرد. نخستین مسیر فعال، بود که میان و مسافر جابه‌جا می‌کرد و در ۱۶ اسفند ۱۳۷۷ فعالیت خود را آغاز کرد. 
 از اواخر سال ۱۳۸۵، با افزایش مسافران و شمار قطارها، بخشی برای بهره‌برداری از بدنه اصلی سازمان قطار شهری تهران و حومه جدا شد و با عنوان «شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه» به کار خود ادامه داد. دفتر مرکزی این شرکت در (تقاطع خیابان‌های و تهران) قرار دارد در تاریخ ۱۰ آبان ۹۶ مهندس علی امام به سمت مدیر عامل شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه منصوب شدند. 
 بخش عمده مورد استفاده در مترو تهران از تولیدات شرکت‌های و تأمین شده‌است.
 برای توسعه شبکه مترو تهران، کاهش شلوغی واگن‌ها و کاهش فاصله زمانی میان قطارها، خرید ۳۷۶ واگن از واگن‌پارس و ۱۰۵ واگن از واگن‌سازی تهران از سال ۱۳۹۷ در دستور کار قرار گرفته اما به دلیل عدم تأمین مالی، حتی یک قطار هم به مترو پایتخت اضافه نشده‌است. 
 پیشینهٔ بحث دربارهٔ ساخت قطار شهری در تهران به زمان و راه‌اندازی «واگن اسبی» بازمی‌گردد. بنیانگذاری تراموای شهری از جمله نکات پیش‌بینی‌شده در امتیازنامه‌ای بود که ناصرالدین شاه به داد. امتیاز واگن اسبی در فرمانی به تاریخ پانزدهم رمضان ۱۳۰۵ قمری (خرداد ۱۲۶۷) خورشیدی به مدت ۹۹ سال داده شد و محدود به شهر تهران می‌شد. خط واگن اسبی تهران دو خط داشت: یک خط از ابتدای خیابان لاله‌زار به خیابان ناصریه (ناصرخسرو کنونی) تا سبزه میدان، یک خط دیگر از میدان توپخانه به خیابان چراغ گاز (امیرکبیر کنونی) به دروازهٔ حضرت عبدالعظیم (بازار حضرتی کنونی) به خیابان قبرستان به خیابان دروازهٔ قزوین و از آنجا تا خیابان مریضخانه (امام‌خمینی کنونی) تا میدان توپخانه. در امتیازنامه خط سومی هم پیش‌بینی شده بود اما هیچوقت کشیده نشد: از سر قبر آقا (نزدیک چهارراه مولوی کنونی) در امتداد خیابان اسمعیل بزاز (مولوی) به دروازهٔ گمرک و از آنجا به دروازهٔ قزوین تا میدان توپخانه. کرایهٔ هر مسافر ابتدا سه شاهی بود که بعد به پنج شاهی و از سال ۱۲۹۷ خورشیدی به سیصد دینار (شش شاهی) افزایش یافت. با وجود اعتراض دولت ایران، شرکت حاضر نشد این بها را پایین بیاورد. واگن اسبی تا سال ۱۳۱۰ خورشیدی دایر بود.
 
اما نخستین برنامه‌ریزی‌ها برای بنیان‌گذاری مترو (قطار زیرزمینی) به سال ۱۳۵۰ در دوران شهرداری بازمی‌گردد. در مهر سال ۱۳۵۳ مطالعات مربوط به حل مشکلات ترافیک، مترو تهران توسط شرکت‌های مشاور خارجی از جمله سوفرتو منتج به پیشنهاد سیستم اتوبان مترو (با ۷ خط) شد. بر اساس این پژوهش‌ها، ساخت مترو به عنوان اساسی‌ترین راه‌حل بهبود ترافیک تعیین شد. شرکت‌های فرانسوی از سال ۱۳۵۶ عملیات اجرایی ساخت خط ۱ مترو را در اراضی شمال تهران ( کنونی) آغاز کردند. پس از انقلاب اسلامی، در طول دادگاهی که غلامرضا نیک‌پی را در نهایت به اعدام محکوم کرد، طرح ساخت مترو، به یکی از اتهامات غلامرضا نیک‌پی تبدیل شد و در حالیکه نیک‌پی این طرح را با همکاری کشورهای دیگر راه‌حل مشکل ترافیک تهران می‌دانست، رئیس دادگاه انقلاب این طرح را کاری استعماری می‌دانست: «سیاست استعماری بود که این مترو را وسیله‌ای قرار بدهند و ما را در فشار قرار بدهند.» عملیات اجرایی مترو تا آذر سال ۵۹ اجرای ۲٬۳۰۰ متر تونل و بخشی از سازهٔ ۳ ایستگاه حد فاصل بزرگراه شهید حقانی و ادامه یافت ولی در این زمان و در پی جریان‌های ، نمایندگان شرکت‌های خارجی ایران را ترک کردند و در اواخر سال ۶۰ توقف کامل طرح توسط مشاوران خارجی را اعلام کرد. در سال ۱۳۶۳ پس از ارائهٔ گزارشی از طرف جمعی از کارشناسان ایرانی در خصوص لزوم ساخت مترو و طرح مسئلهٔ ضرورت ساخت مترو در تهران توسط ، ریاست وقت مجلس، در فروردین ۱۳۶۴ هیئت وزیران اجرای طرح متروی تهران را تصویب و فعالیت‌های مترو دوباره در تهران آغاز شد. برنامهٔ اول مترو شامل ساخت خط ۱ (میرداماد - حرم مطهر)، خط ۲ (دردشت - صادقیه) و مسیر برون‌شهری خط ۵ (تهران - گلشهر) جمعاً به درازای ۹۰ کیلومتر با ۵۲ ایستگاه بود. فعالیت‌های اجرایی این برنامه از سال ۱۳۶۶ با عقد مشارکت مدنی با سیستم بانکی آغاز شد. بنا به گفتهٔ اصغر ابراهیمی اصل، مدیرعامل وقت مترو: در سال ۱۳۷۴ با توجه به اتمام بخش‌هایی از کارهای ساختمانی، قراردادی برای تأمین تجهیزات مترو به امضا رسید و در نهایت ۱۶ اسفند ۱۳۷۷ خورشیدی نخستین خط متروی تهران که بخش حومه‌ای خطوط مترو کنونی است، افتتاح شد که تهران را به کرج متصل می‌کرد. این خط در حال حاضر نامیده شده و در طراحی‌های آتی مترو از آن به عنوان خط اکسپرس اول یاد می‌شود.
 یک سال بعد، نیمهٔ غربی خط دو (حد فاصل در تا در ) نیز بهره‌برداری شد. بخشی از خط یک متروی تهران نیز که را به متصل می‌کرد، در سال ۱۳۸۰ به بهره‌برداری رسید. در این تاریخ که نقطهٔ آغازین خط ۱ از شمال بود، میرداماد نام داشت، ولی بعدها و با توسعهٔ خط ۱ به سمت شمال، نام این ایستگاه به تغییر یافته و ایستگاهی به نام ایستگاه در محل ساخته شد. این خط بعداً در سال ۱۳۸۱ تا در ادامه یافت. همچنین بخش شرقی خط دو متروی تهران به تدریج در سال‌های ۱۳۸۲، ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ به بهره‌برداری رسید. با بهره‌برداری از این ایستگاه‌ها، از تا امتداد یافت.
 در سال ۱۳۸۷ بخشی از ، حد فاصل ایستگاه تا ایستگاه افتتاح شد. شایان ذکر آن است که در این بخش از خط ۳ ایستگاه دروازهٔ شمیران، و میدان فردوسی بهره‌برداری شد که دو ایستگاه نخست، ایستگاه‌های تقاطعی و دو طبقه با خطوط یک و دو هستند که به این ترتیب شمار ایستگاه‌های تقاطعی دو طبقه در متروی تهران در این مقطع به سه دستگاه افزایش یافت. در بهمن ماه ۱۳۸۷ نیز ایستگاه‌های باقری و تهرانپارس در امتداد شرقی خط دو به بهره‌برداری رسید و در اسفند ماه همین سال ایستگاه میدان شهدا در امتداد شرقی خط چهار نیز بهره‌برداری شد.
 در بهار ۱۳۸۸ نیز ضمن افتتاح فاز نخست توسعهٔ شمالی ، حد فاصل ایستگاه حقانی تا ایستگاه قلهک، در امتداد غربی خط چهار نیز به بهره‌برداری رسید. تا پایان این سال، فاز دوم توسعه شمالی خط یک از ایستگاه قلهک تا ایستگاه قیطریه به بهره‌برداری رسید.
 در بهار سال ۱۳۸۹ ایستگاه مترو کلاهدوز واقع در انتهای شرقی خط ۴ مترو به بهره‌برداری رسید. همچنین تا پایان سال ۱۳۸۹ این موارد در متروی تهران بهره‌برداری شد:
 
 
 
 
 در بهار سال ۱۳۹۰ ایستگاه میان‌راهی دکتر حبیب‌الله در بخش غربی خط ۴ و در مرداد ماه همین سال امتداد خط ۱ از ایستگاه حرم مطهر تا کهریزک و همچنین ایستگاه کهریزک به بهره‌برداری رسید. در شهریور ۱۳۹۰ از خط ۴ نیز افتتاح شد. گفتنی است در تاریخ ۱۸ دی ۱۳۹۰ نیز واقع در افتتاح شد و در اسفند ۱۳۹۰ نیز به عنوان عمیق‌ترین ایستگاه مترو تهران مورد بهره‌برداری قرار گرفت که با ساخت این ایستگاه خط یک متروی تهران کامل شد. با این افتتاح پروندهٔ طرح‌های توسعهٔ متروی تهران در سال ۱۳۹۰ بسته شد.
 اما با آغاز سال ۱۳۹۱ طرح‌هایی به شرح ذیل مورد بهره‌برداری قرار گرفتند:
در تاریخ بیست و هفتم اردیبهشت ۱۳۹۱ ایستگاه نیروهوایی در خط ۴ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در تاریخ اول مرداد ماه ۱۳۹۱ ایستگاه‌های و بخش مربوط به خط ۴ ایستگاه ارم سبز به همراه ۴ کیلومتر تونل از ایستگاه میدان آزادی تا ایستگاه ارم سبز مورد بهره‌برداری قرار گرفتند که با افتتاح این بخش شمار ایستگاه‌های تقاطعی دو طبقه متروی تهران به چهار ایستگاه افزایش یافت. 
 در تاریخ بیست و هفتم آذرماه ۱۳۹۱ پنجمین خط متروی تهران که در واقع خط چهارم درون‌شهری است، زاده شد. در این تاریخ بخش میانی خط سه به درازای هفت کیلومتر به همراه ایستگاه‌های شهید بهشتی و ولیعصر مورد بهره‌برداری قرار گرفتند؛ که با توجه به تقاطعی بودن هر دو ایستگاه (شهید بهشتی در تقاطع با خط یک و سه و ولیعصر در تقاطع با خط چهار و سه) شمار ایستگاه‌های تقاطعی دو طبقه متروی تهران به شش ایستگاه افزایش یافت. 
 در سال ۱۳۹۲ به علت پاره‌ای از مشکلات از جمله عدم تخصیص به موقع و کافی بودجه به مترو تقریباً هیچگونه افتتاحی در آن صورت نپذیرفت و تنها بخش جنوبی به درازای ۱۲ کیلومتر مورد تست سرد (بهره‌برداری آزمایشی) قرار گرفت و همچنین از بخش مربوط به خط ۴ ایستگاه آزادی تقاطع شادمان نیز در خرداد ماه همین سال مورد بهره‌برداری قرار گرفت و با توجه به بهره‌برداری از این ایستگاه شمار ایستگاه‌های تقاطعی دو طبقه متروی تهران به هفت ایستگاه افزایش یافت. 
 در دوم اردیبهشت ۱۳۹۳ نیمه جنوبی به عنوان طولانی‌ترین خط متروی خاورمیانه تا این تاریخ از کمربندی آزادگان (ایستگاه آزادگان) واقع در جنوب غرب شهر تهران تا به طول ۱۲ کیلومتر مورد افتتاح رسمی قرار گرفته و به بخش میانی این خط که قبلاً در سال ۱۳۹۱ افتتاح شده بود، متصل شد و به این صورت طول این خط تا اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ به ۱۹ کیلومتر افزایش یافت. همچنین با این افتتاح ۵ ایستگاه ، ، ، و به مجموعه ایستگاه‌های مترو تهران اضافه شدند. 
 همچنین دو ایستگاه مترو در نیمه میانی خط ۳ و در نیمه جنوبی خط ۳ در تاریخ ۱۱ اسفند ماه ۱۳۹۳ به بهره‌برداری رسید و با این کار پرونده طرح‌های توسعه‌ای مترو در سال ۱۳۹۳ بسته شد. 
 و اما با آغاز سال ۱۳۹۴ این وعده داده شد که در این سال و به‌طور میانگین در هر ماه ۱ ایستگاه مترو به بهره‌برداری خواهد رسید. در همین راستا در تاریخ ۲۸ اردیبهشت ماه ۱۳۹۴ ایستگاه میدان جهاد واقع در نیمه میانی خط ۳ مترو به بهره‌برداری رسید. کمتر از دو ماه بعد در روز ۸ تیرماه ۱۳۹۴ ایستگاه متروی عبدل آباد در این خط افتتاح شد. در همین راستا و با توجه به وعده‌های داده شده در ابتدای سال در روز سه شنبه ۳۱ نیمه شمالی خط ۳ متروی تهران به طول ۱۸ کیلومتر از واقع در تقاطع خط ۱ و ۳ تا و با ۳ ایستگاه ، و افتتاح گردید. در ادامه کار موفق در متروی تهران در تاریخ ۱۸ آبان ایستگاه متروی نعمت‌آباد در بخش جنوبی و در ۲۱ بهمن ماه ۱۳۹۴ ایستگاه متروی در بخش میانی خط ۳ مترو تهران به بهره‌برداری رسیدند. همچنین در ۲۵ اسفند ماه ۱۳۹۴ خط متروی ویژه فرودگاه مهر آباد و در واقع انشعاب از خط ۴ مترو با ۳ ایستگاه با نام‌های فرودگاه مهرآباد (در مجاورت ایستگاه بیمه)، ترمینال ۱ و ۲ و ترمینال ۴ و ۶ و ایستگاه چهارم یعنی ایستگاه بیمه از خط اصلی ۴ مترو تهران به بهره‌برداری رسید. این خط به عنوان متفاوت‌ترین خط مترو تهران شناخته می‌شود و طول سکوهای آن حدود ۸۰ متر می‌باشد که تقریباً معادل نیمی از طول سکوهای خطوط ۳ و ۴ است و طول کلی این خط ۳ کیلومتر است. با این اقدام پرونده افتتاح پروژه‌های مترو تهران در سال ۱۳۹۴ بسته شد. 
 با شروع سال ۱۳۹۵ و در ابتدای سال با توجه به آماده‌سازی مکان جدید نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران در ابتدای آزاد راه تهران- قم راه اندازی بخشی از توسعه جنوبی خط ۱ متروی تهران (خط فرودگاه امام خمینی- شهر جدید پرند) در دستور کار قرار گرفت و بدین ترتیب در روز ۳۰ فروردین ۹۵ ایستگاه شهر آفتاب از توسعه جنوبی خط ۱ به همراه ۶ کیلومتر خط مترو افتتاح شد. تا پیش از افتتاح این ایستگاه، بزرگ‌ترین ایستگاه مترو ایران و خاورمیانه بود که با افتتاح این ایستگاه که با الهام از معماری بنای چهلستون در اصفهان ساخته شده‌است عنوان بزرگ‌ترین ایستگاه مترو تهران تا این تاریخ به این ایستگاه تعلق گرفت. شایان ذکر است با توجه به اینکه این خط از مترو هنوز کامل نشده بود تا پیش از افتتاح ادامه خط تنها در زمان‌هایی که نمایشگاه در محل شهر آفتاب برگزار می‌شد سرویس دهی انجام می‌داد. در ادامه سال ۱۳۹۵ و با توجه به افتتاح نیمه شمالی خط ۳ در سال ۱۳۹۴ مقرر گردید که ایستگاه‌های این خط یک به یک بهره‌برداری گردند. در همین راستا در روز ۱۷ خرداد ۱۳۹۵ ایستگاه مترو خواجه عبدالله انصاری در روز ۱۸ مرداد ۱۳۹۵ در روز ۲۴ شهریور (واقع در چهارراه قصر) در روز ۱۷ مهر (واقع در تقاطع و در ضلع شمال شرقی میدان گلبرگ) در روز ۲۲ آذر ایستگاه متروی حسین‌آباد و در روز ۱۶ بهمن که همگی از ایستگاه‌های خط ۳ مترو می‌باشند نیز به بهره‌برداری رسیدند. همچنین در روز ۲۵ اسفند ماه ۱۳۹۵ خط ۷ به عنوان ششمین خط متروی تهران و پنجمین خط درون‌شهری حد فاصل ایستگاه نواب (ایستگاه تقاطعی خط ۷ با خط ۲) تا (ایستگاه تقاطعی خط ۷ با خط ۱) مورد تست گرم قرار گرفت و مقرر گشت که در ابتدای سال ۱۳۹۶ مورد افتتاح رسمی قرار گیرد که با این امر پرونده افتتاح پروژه‌های متروی تهران در سال ۱۳۹۵ بسته شد. 
 با آغاز سال ۱۳۹۶ و با توجه به تست گرم بخش مرکزی خط ۷ مترو تهران و متعاقب آن تست گرم بخش شمالی و جنوبی این خط در فروردین و اردیبهشت، در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۹۶، مترو تهران به عنوان ششمین خط متروی تهران و پنجمین خط مترو درون‌شهری با ۲۲ کیلومتر مسیر و ۷ ایستگاه به صورت هم‌زمان افتتاح شد. ایستگاه‌های افتتاح شده به ترتیب ، (گیشا)، ، ، ، و بود. همچنین با توجه به افتتاح دو ایستگاه شهید نواب صفوی (تقاطع با خط ۲) و میدان محمدیه (تقاطع با خط ۱) شمار ایستگاه‌های تقاطعی متروی تهران به ۹ ایستگاه افزایش یافت. اما افتتاح خط ۷ در سال ۱۳۹۶ چند ماه بیشتر دوام پیدا نکرد و به دنبال برگزاری انتخابات شورای شهر تهران و متعاقب آن تغییر طیف سیاسی شورا و تغییر شهردار، ناایمن بودن این خط و افتتاح بدون رعایت مسائل ایمنی و زیرساخت‌های لازم مورد توجه قرار گرفت.
 در هر صورت و فارغ از مسائل سیاسی با انتخاب به سمت ، خط ۷ مترو در پاییز سال ۹۶ تعطیل شد و مقرر گردید که پس از رفع نواقص ایمنی از جمله نصب هواکش‌های میان تونلی، پله‌های اضطراری و نیز تأمین تجهیزات الکترونیکی نظیر سیستم سیگنالینگ و این بار با امنیت کافی مجدداً افتتاح شود. تغییرات پی‌درپی در و استعفای نجفی از این سمت و همچنین کمبودهای بودجه‌ای عامل تداوم توقف خط ۷ تا پایان سال ۱۳۹۶ شد.
 فارغ از مسائل و مشکلات پیش آمده در این سال در ارتباط با خط ۷ مترو و در سایر خطوط، از خط ۳ مترو نیز به عنوان یکصد و پانزدهمین ایستگاه مترو تهران، در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۳۹۶ افتتاح شد. 
همچنین در ۱۶ مرداد ۱۳۹۶ از مسیر انشعابی خط ۱ مترو به بهره‌برداری رسید و بنابراین با توجه به رویدادهای به‌وجود آمده در جریان افتتاح و تعطیلی خط ۷ پرونده مترو در سال ۱۳۹۶ صرفاً با افتتاح دو ایستگاه بسته شد.
 سال ۱۳۹۷ آغاز شد و با شروع این سال و پیگیری‌های مکرر مردم و وعده‌های چندین باره برای بازگشایی مجدد خط تعطیل شده ۷ بالاخره در تیرماه این سال ۶ کیلومتر میانی از این خط به همراه ۵ ایستگاه آن مجدداً بازگشایی شد. ایستگاه‌های افتت%%اح شده: ، ، ، ، بود که از این ۵ ایستگاه ۴ ایستگاه ، ، ، در سال گذشته افتتاح و سپس تعطیل شده بودند و ایستگاه برای اولین بار مورد افتتاح قرار گرفت. ذکر این نکته لازم است که ایستگاه یک ایستگاه تقاطعی در این خط و در تقاطع با خط ۳ می‌باشد و بنابراین شمار ایستگاه‌های تقاطعی متروی تهران همچنان ۹ ایستگاه باقی ماند. (بخش مربوط به خط ۷ تعطیل شده اما در تقاطع خط ۷ با خط ۳ افتتاح شد) همچنین با تلاش انجام گرفته (ایستگاه میان راهی واقع در بخش افتتاح شده این خط در تابستان ۱۳۹۷) و بخشی از نیمه شمالی خط ۷ به طول ۷٫۵ کیلومتر با ایستگاه‌های و (پل گیشا- پل نصر) که قبلاً در سال ۱۳۹۶ تعطیل شده بود مجدداً در تاریخ ۲۵ اسفند ماه ۱۳۹۷ به بهره‌برداری رسید. نکته جالب این بهره‌برداری آن است که دقیقاً دو سال پیش در چنین روزی، این بخش از مترو مورد تست گرم قرار گرفته و پس از افتتاح در خردادماه ۱۳۹۶ و کمتر از ۶ ماه بعد از افتتاح تعطیل شده بود. 
 با شروع سال ۹۸ و در تاریخ ۱۸ فروردین ماه هفتمین خط متروی تهران افتتاح شد. در این تاریخ بخشی از نیمه شرقی خط ۶ متروی تهران به طول ۹ کیلومتر و با ۳ ایستگاه ، و مورد بهره‌برداری قرار گرفت که در تقاطع با خط ۴ بوده و به این ترتیب شمار ایستگاه‌های تقاطعی و دو طبقه مترو تهران برای اولین بار دو رقمی شده و به ۱۰ ایستگاه افزایش یافت. 
 در ادامه بخش شرقی خط ۷ حدفاصل ایستگاه تا به همراه ایستگاه در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۹۸ مجدداً بازگشایی و در تاریخ ۴ شهریور ۱۳۹۸ افتتاح رسمی شد و به این ترتیب با بهره‌برداری مجدد از در تقاطع با خط ۱، شمار ایستگاه‌های تقاطعی و دو طبقه متروی تهران به ۱۱ ایستگاه افزایش یافت. در تاریخ ۶ مهر ۱۳۹۸ بخش دیگری از نیمه شرقی خط ۶ متروی تهران به طول ۱ کیلومتر حدفاصل ایستگاه تا به بهره‌برداری رسید که به این ترتیب با توجه به تقاطعی بودن این ایستگاه با خط ۲، شمار ایستگاه‌های تقاطعی و دو طبقه متروی تهران به ۱۲ ایستگاه افزایش یافت. 
 در ادامه افتتاح پروژه‌های مترو با توجه به وعده داده‌شده مبنی بر افتتاح یک ایستگاه در خط ۷ مترو در هر ماه به‌طور میانگین، در تاریخ ۲ دی ۱۳۹۸ ایستگاه متروی از بخش شرقی خط ۷ مترو افتتاح و به بهره‌برداری رسید. در ادامه ایستگاه‌های در بخش جنوبی خط ۶ و در توسعه غربی خط ۵ (تهران - کرج) در ماه‌های بهمن و اسفند همان سال افتتاح و مورد بهره‌برداری قرار گرفتند. به‌این ترتیب پرونده افتتاح پروژه‌های متروی تهران در سال ۱۳۹۸ بسته شد.
 در نیمه اول سال ۱۳۹۹ به علت شرایط حاکم ناشی از وضعیت کرونایی کشور و همچنین پاره‌ای از مشکلات مالی پیش آمده (به علت تأخیر در تزریق بودجه) در این دوران هیچ افتتاحی صورت نگرفت. با رفع مشکلات مالی در نیمه دوم همین سال، این وعده داده شد که تا پایان سال ۱۲ ایستگاه مترو مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت. بدین منظور در تاریخ ۲۷ آذر ۱۳۹۹ دو ایستگاه مترو در خط ۶ و در خط ۷ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در ادامه در تاریخ ۱۴ اسفند ۱۳۹۹، دو ایستگاه مترو و چهل تن در خط ۷ وارد فاز بهره‌برداری شدند. در هفته پایانی همان سال نیز افتتاح بخشی از نیمه شمالی خط ۶ مترو تهران به طول ۶/۵ کیلومتر و با ۴ ایستگاه شامل ایستگاه‌های ، ، ، به بهره‌برداری رسید که با توجه به تقاطعی بودن ایستگاه در خطوط ۶ و ۷، شمار ایستگاه‌های تقاطعی و دو طبقه مترو تهران به ۱۳ ایستگاه افزایش یافت. همچنین با افتتاح از از خط ۷ در همان مقطع، شمار ایستگاه‌های در حال بهره‌برداری تا آن مقطع به ۱۳۷ ایستگاه و طول خطوط به ۲۵۳/۷ کیلومتر افزایش یافت. با اتمام سال ۱۳۹۹ مقرر گردید که سه ایستگاه باقی‌مانده از ایستگاه‌های وعده داده شده، در بهار ۱۴۰۰ مورد بهره‌برداری قرار بگیرند. به این ترتیب پرونده توسعه و افتتاح پروژه‌های مترو تهران در سال ۱۳۹۹ بسته شد.
 :
 
 مترو تهران با شش خط درون‌شهری و یک خط برون‌شهری و دو انشعاب از خطوط اصلی به شرح ذیل در حال سرویس دهی می‌باشد: 
 مقالهٔ اصلی: به طول ۳۷٫۵ کیلومتر در شاخه اصلی و ۳۰٫۴ کیلومتر در با ۲۹ ایستگاه در شاخه اصلی و ۳ ایستگاه در از واقع در ابتدای خیابان شریعتی تا واقع در ضلع جنوب شرقی بهشت زهرا قرار دارد. این خط پس از شروع از طول خیابان شریعتی (خیابان شمیران) را به سمت جنوب طی کرده و با رسیدن به تقاطع خیابان میرداماد به سمت غرب متمایل شده و در طول این خیابان امتداد مسیر می‌دهد سپس در اواسط خیابان میرداماد مجدداً به سمت جنوب متمایل گشته و با عبور از اراضی عباس‌آباد به ابتدای خیابان شهید مفتح می‌رسد و در طول این خیابان تا امتداد مسیر می‌دهد سپس وارد خیابان شهید مفتح شده و در طول این خیابان و خیابان سعدی امتداد می‌یابد. در حوالی خیابان اکباتان به سمت غرب متمایل شده و به میدان امام خمینی می‌رسد. سپس در طول حرکت کرده و با رسیدن به محدوده خیابان شوش از زیر زمین خارج می‌شود و به موازات خطوط راه‌آهن سراسری تهران-مشهد تا حرکت می‌نماید. سپس بار دیگر به سمت غرب متمایل شده و به در ضلع شمال شرقی و می‌رسد. این خط در اینجا به دو شاخه تقسیم می‌شود. شاخه اول با طی کردن ضلع غربی بهشت زهرا و پس از عبور از به سمت شرق متمایل شده و در انتها به ایستگاه کهریزک می‌رسد. شاخه دوم با طول فعلی سی و دو کیلومتر پس از عبور به سمت غرب در امتداد آزادراه (اتوبان تهران-قم) به سمت جنوب متمایل شده و به می‌رسد. این خط در با خط سه، در با خط شش (درحال ساخت)، در با خط چهار، در با خط دو و در با خط هفت تقاطع دارد. 
 مقالهٔ اصلی: به طول ۲۴٫۶ کیلومتر با ۲۲ ایستگاه از واقع در خیابان جشنواره جنب تا واقع در ضلع جنوب غربی قرار دارد. این خط پس از آغاز در خیابان جشنواره وارد شده و پس از طی مسیر به سمت غرب در حوالی میدان رسالت به سمت جنوب غرب متمایل شده و در طول خیابان شهید مدنی امتداد مسیر می‌دهد. سپس به میدان رسیده و از آنجا تا به سمت جنوب حرکت می‌کند. سپس بار دیگر به سمت جنوب غرب متمایل شده و پس از طی مسیر در امتداد خیابان اکباتان به میدان امام خمینی (سپه - توپخانه) می‌رسد. از میدان امام خمینی به سمت غرب در طول خیابان امام خمینی (سپه) تا حرکت کرده و در حوالی این میدان به سمت شمال غرب متمایل می‌شود و با عبور در امتداد خیابان‌های و آذربایجان به می‌رسد و از طریق بلوار تیموری و خیابان گلاب به میدان صادقیه می‌رسد. این خط در با توسعه شرقی خط چهار، در با خط شش، در با خط چهار، در با خط یک، در با خط سه (درحال ساخت)، در با خط هفت، در با خط چهار تقاطع داشته و در نهایت در انتهای خط و در به صورت تبادلی به خط پنج متصل می‌شود. 
 مقالهٔ اصلی: به طول ۳۳٫۷ کیلومتر با ۲۵ ایستگاه از واقع در شهرک قائم تا واقع در نرسیده به قرار دارد. این خط پس از آغاز در شهرک قائم در شمال شرق تهران در طول بزرگراه ارتش ادامه می‌یابد؛ سپس به سمت جنوب غربی متمایل شده و به میدان نوبنیاد می‌رسد. در ادامه و با عبور از زیر به صورت شمال به جنوب به میدان گلبرگ رسیده و به سمت غرب در طول خیابان شهید بهشتی امتداد مسیر داده و سپس وارد خیابان ولیعصر شده و در طول خیابان ولیعصر و به سمت جنوب تا ادامه مسیر داده و سپس ودگاه قلعه مرغی و بزرگراه آزادگان در مسیر بزرگراه آیت‌الله سعیدی در جنوب غربی تهران متمایل شده و به منتهی می‌گردد. خط سه مترو در با خط یک، در با خط شش (در حال ساخت)، در با خط چهار، در با خط هفت و در با خط دو (در حال ساخت) تقاطع خواهد داشت. تا کنون ایستگاه‌های بهره‌برداری شده این خط عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و . هم‌اکنون ایستگاه تقاطعی ، به عنوان ایستگاه باقی مانده خط ۳، در حال مطالعات اولیه برای ساخت می‌باشد.
 مقالهٔ اصلی: به طول ۲۱٫۰ کیلومتر در شاخه اصلی و ۲٫۰ کیلومتر در با ایستگاه ۱۹ ایستگاه در شاخه اصلی و ۳ ایستگاه در از واقع در انتهای خیابان پیروزی بزرگراه اسبدوانی تا واقع در بلوار فردوس انتهای خیابان شقایق جنوبی قرار دارد. این خط پس از شروع از بزرگراه اسبدوانی در طول به سمت غرب امتداد مسیر داده و پس از رسیدن به به سمت شمال غرب متمایل می‌شود و با عبور از زیر خیابان ایران و میدان ابن سینا به می‌رسد، بخش عمده‌ای از این خط از زیر و می‌گذرد و پس از رسیدن به میدان آزادی در امتداد ادامه مسیر داده و با رسیدن به شاخه مربوط به فرودگاه مهرآباد با ۳ ایستگاه به سمت جنوب و پایانه‌های مختلف فرودگاه مهرآباد از آن جدا می‌شود. شاخه اصلی خط ۴ در ادامه به سمت غرب امتداد مسیر می‌دهد و پس از رسیدن به شهرک اکباتان به سمت شمال تغییر مسیر داده و با عبور در امتداد به بلوار شقایق منتهی می‌گردد. این خط در با خط ۶، در با خط ۲، در با خط یک، در با خط سه، در با خط ۷ ، مجدداً در با خط ۲ و در با خط پنج تقاطع دارد. 
 مقالهٔ اصلی: (خط برون‌شهری) به طول ۶۷٫۵ کیلومتر با ۱۳ ایستگاه از واقع در ضلع جنوب غربی فلکه دوم صادقیه تا واقع در قرار دارد. این خط موازی عبور می‌کند. 
 مقالهٔ اصلی: بخش مهمی از این خط هنوز در حال ساخت می‌باشد. خط ۶ در حال حاضر به دو نیمه شرقی و غربی تقسیم شده و هنوز این دو نیمه به یکدیگر متصل نشده‌اند. بخش در حال کار این خط به طول ۱۶٫۵ کیلومتر (۱۰ کیلومتر در نیمه شرقی و ۶٫۵ کیلومتر در نیمه غربی) با ۱۳ ایستگاه است. تا کنون ایستگاه‌های بهره‌برداری شده این خط عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و . در حال حاضر ایستگاه در تقاطع با ، در تقاطع با و ایستگاه در تقاطع با قرار داشته و به صورت دو طبقه است.
 مقالهٔ اصلی: که بخشی از آن در حال ساخت و بخش در حال کار آن به طول ۲۰٫۵ کیلومتر با ۱۹ ایستگاه در حال بهره‌برداری است. این خط که عمیق‌ترین خط مترو تهران است در حال حاضر از در تقاطع بزرگراه شهید محلاتی و بسیج آغاز شده و به واقع در میدان صنعت شهرک قدس (غرب) می‌رسد. تا کنون ایستگاه‌های بهره‌برداری شده این خط عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، (پل گیشا - پل نصر)، ، ، .
 از آغاز تأسیس شرکت مترو تهران و حومه، مدیرعاملان مختلفی در زمان‌های گوناگون در آن مدیریت کرده‌اند. در جدول زیر نام و زمان تقریبی دوران مدیریت هر یک از آن‌ها آورده شده‌است: 
 طبق آخرین مطالعات ترافیکیِ انجام شده، خطوط مترو شهر تهران به دو نوع کلی تقسیم می‌شوند:
 الف) خطوط عادی مترو شهر تهران شامل ۱۰ خط با شماره‌های ۱ تا ۱۱ است. (خط ۵ یکی از خطوط برون‌شهری و به‌عنوان خط سریع‌السیر اول شناخته می‌شود). خطوط ۸ تا ۱۱ در حال حاضر در دست مطالعه بوده و شورای عالی ترافیک ساخت این خطوط را منوط به انجام «مطالعات جامع ریلی تهران» نموده‌است. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ب) خطوط مترو اکسپرس (سریع‌السیر): خطوط مترو اکسپرس که هنوز ساخت اکثر بخش‌های آن آغاز نشده‌است مشتمل بر ۴ خط بوده و ویژگی‌های خاصی دارد که از آن جمله می‌توان به افزایش ارتفاع تونل‌ها تا قطر ۱۲ متر و بالطبع آن امکان تردد قطارهای دوطبقه، فاصله ۳ الی ۵ کیلومتری ایستگاه‌ها از یکدیگر و به همین دلیل افزایش متوسط سرعت سیر قطارها به بالای ۱۰۰ کیلومتر در ساعت اشاره نمود. هدف از ساخت این خطوط اتصال حومه و شهرک‌های اقماری در کوتاه‌ترین زمان به مراکز مهم و تجاری شهر می‌باشد. البته از خط پنج به عنوان خط اول اکسپرس هم یاد می‌شود ولی به علت عدم امتداد آن به داخل شهر و سپس جاده گرمسار، هیچ ارتباطی تونلی با مراکز تجاری مهم شهر ندارد. 
 
 
 
 
 
 طراحی خطوط مترو و جانمایی ایستگاه‌های آن بر مبنای طرح جامع شهرسازی تهران و مراکز جمعیتی و مسافرپذیر انجام شده‌است. بر این مبنا ایستگاه‌های مترو و درازای سکوی آن‌ها نیز طراحی‌های متفاوتی دارند. در واقع در خطوط ۳ و ۴ مترو، درازای سکوی ایستگاه‌ها از سایر خطوط بلندتر بوده و در خط انشعابی فرودگاه مهرآباد شاهد کوتاه‌ترین درازای سکو می‌باشیم. (در سایر خطوط ۱۴۰ متر، در خطوط ۳ و ۴ مترو، ۱۵۸ متر و در خط انشعابی فرودگاه مهرآباد ۸۰ متر) و به همین علت در دو خط ۳ و ۴ امکان استفاده از قطارهای ۸ واگنه نیز وجود دارد. اما در حال حاضر از همان قطارهای ۷ واگنه خطوط ۱ و ۲ در خط ۴ استفاده می‌شود. همچنین در خط انشعابی فرودگاه مهرآباد با توجه به درازای سکوها از قطارهای ۴ واگنی استفاده می‌شود.
 در خطوط درون‌شهری مترو تهران (خطوط ۱، ۲، ۳، ۴، ۶، ۷) از سه نوع قطار استفاده می‌شود، هر سه نوع قطارها از تماسی با سوم ۷۵۰ بهره می‌برند، توان موتور نوع یک ۱۳۲ توان موتور نوع دو و سه ۱۸۰ کیلووات است. نوع سوم قطارها کاملاً مشابه نوع دوم است با این تفاوت که بدنهٔ واگن‌ها از فولادی به آلومینیومی تغییر یافته و بر این مبنا راندمان قطار افزوده شده و مصرف انرژی کاهش می‌یابد. 
 حداکثر ظرفیت اسمی حمل مسافر در هر واگن (نشسته و ایستاده) در هر سه نوع میان ۱۹۰–۱۸۰ نفر است، همچنین هر سه نوع قطارها مجهز به سیستم‌های ، گرمایش، سیستم صوتی اعلام خبر و سیستم اعلام خطر و ایمنی است. مهم‌ترین تفاوت ظاهری قطارهای مترو آن است که در قطارهای نوع اول، واگن‌ها کلاً از هم جدا بوده و توسط یک در و یک در خارج از فضای واگن بهم ارتباط دارند که این در معمولاً قفل است. اما در قطارهای نوع دوم و سوم، نمای داخلی واگن‌ها شبیه به یک سالن بهم پیوسته‌است و فاصلهٔ میان هر واگن با واگن دیگر توسط یک پل و یک فضای آکاردئونی شکل در داخل فضای آن پر شده‌است که از نظر توزیع مناسب مسافر در تمامی واگن‌ها این نوع چیدمان یک مزیت محسوب می‌شود. 
 در خط ۵ مترو از قطارهای دو طبقه بهره گرفته شده‌است، قطارهای خط ۵ به روش بالاسری (۲۵ کیلو ولت ) تغذیه می‌شوند و حداکثر توان موتور ۸۰۰ کیلووات است، حداکثر ظرفیت اسمی حمل مسافر در هر واگن (نشسته و ایستاده) در قطارهای خط پنج ۲۱۲ نفر است، این قطارها نیز مجهز به سیستم‌های تهویهٔ مطبوع، گرمایش، سیستم صوتی اعلام خبر و سیستم اعلام خطر و ایمنی است. 
 مترو تهران با درازای شبکه ۲۵۳٫۷ کیلومتر، رتبه ۱۵ را در میان قطارهای شهری کشورهای جهان دارد. و طبق آمار منتشر شده توسط معاونت حمل و نقل و ترافیک ، شمار سفرهای صورت گرفته توسط مترو تهران در سال ۱۳۹۷ به بیش از ۸۲۰ میلیون سفر و از ابتدای راه‌اندازی تا پایان سال ۹۲ به ۵ میلیارد سفر رسیده‌است. به ازای هر سفر با مترو ۰٫۶۵ لیتر صرفه‌جویی در مصرف بنزین انجام می‌شود که با احتساب تحقق ۵ میلیارد جابه‌جایی توسط مترو تهران تاکنون حدود ۱ میلیارد دلار صرفه‌جویی در مصرف بنزین صورت گرفته‌است. 
 ظرفیت فنی وجود دارد تا ۱۰ میلیون مسافر در روز با مترو جابه‌جا شوند (ولی به دلیل کمبود واگن این امر میسر نشده‌است. برای این کار باید شمار واگن‌ها دو برابر شود) که این امر سهم مترو در سفرهای درون‌شهری را به ۵۰ درصد می‌رساند. این در حالی است که در سال ۱۳۸۴ سهم مترو تنها ۴ درصد بود. 
 برای استفاده از مترو تهران از دو نوع بلیت می‌توان بهره برد: 
 
 طبق آمار اعلام‌شده در مرداد ۱۳۸۶، ۵۰ درصد از مسافران مترو از بلیت‌های مدت‌دار و مبلغ‌دار استفاده می‌کنند. 
 به علت مسائل فنی و ایمنی در ابتدای راه‌اندازی هر خط، سرفاصلهٔ حرکت قطارها و نیز زمان فعالیت خط محدودیت‌های ویژه‌ای دارد؛ به گونه‌ای که معمولاً زمان بهره‌برداری در ساعات میانی روز و نزدیک به ظهر سرفاصله‌ها حداقل نیم‌ساعت تا یک ساعت در نظر گرفته می‌شد. اما پس از راه‌اندازی اولیه به مرور زمان بهره‌برداری افزایش یافته و سرفاصله‌ها نیز کاهش می‌یافته که کاهش سرفاصله‌ها منوط به تأمین تجهیزات ایمنی و تأمین واگن به‌شمار کافی می‌باشد. در طراحی متروی تهران سرفاصلهٔ نهایی میان دو قطار به میزان ۲ دقیقه در نظر گرفته شده‌است. اما به دلیل مسائل گفته شده این عدد حاصل نشده‌است. سرفاصلهٔ حرکت قطارهای متروی خطوط یک و دو، از ابتدای راه‌اندازی تاکنون روند کاهشی داشته و از ۸ دقیقه در بهار سال ۱۳۸۴ به هر ۴٫۵ و ۴ دقیقه یک بار در سال ۱۳۹۱ رسیده‌است. سرفاصله حرکت قطارها در خط ۴ از ۱۱ دقیقه در سال ۸۹ به ۶ دقیقه در سال ۹۱ کاهش یافته‌است؛ و همچنین تا پایان سال ۱۳۹۱، سرفاصله حرکت قطارها در خط تهران-کرج به ۷ دقیقه رسیده‌است. در ماه‌های ابتدایی، فاصلهٔ حرکت قطارها نیم‌ساعت بود. 
 تاکنون بیش از ۹۰۰ اثر هنری در ایستگاه‌های مترو نصب شده و به‌طور متوسط هر ایستگاه ۱۰ اثر در خود جای داده‌است. هر کدام از این آثار ریشه در فرهنگ، طبیعت، ادبیات و مذهب ایرانی دارد و ماده اولیه‌ای که برای آفرینش بیشتر آثار به کار رفته، از جنس سرامیک، سنگ و آهن است. سبک هر کدام از آثار نیز از یک ایستگاه تا ایستگاه دیگر بر اساس نام، مکان و پیشینه هر ایستگاه متفاوت است. 
 ساخت مترو ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته ولی شهرستان‌های ورامین، پیشوا و قرچک با وجود جمعیت فراوان فاقد مترو شهری هستند.
. 
 در ۲۷ فرودین سال ۱۳۹۱ به علت شدت بارش باران در تهران، دیوار مسیل موجود در کنار اتوبان تهران-کرج در محل احداث ایستگاه ارم‌سبز (اکباتان)، فرو ریخت و باعث ورود حجم زیادی از آب به داخل خط ۴ مترو شد. این حادثه تلفات جانی در برنداشت ولی باعث تعطیلی چند روزه خط ۴ تا بین ایستگاه‌های میدان انقلاب اسلامی تا میدان آزادی شد. براساس گزارش تحقیق و تفحص خسارت وارده به مترو برابر ۲۲ میلیارد تومان بوده‌است. براساس این گزارش علت حادثه، شکسته شدن دیوار شمالی کانال بوده‌است که از سال ۱۳۴۸ تعمیر نشده بود. 
 از زمان افتتاح تاکنون، حادثه‌های مختلفی، به شکل خودکشی یا تصادفی در متروی تهران رخ داده‌اند، برخی از آن‌ها در این جدول آورده شده‌است:
 ساعت ۸:۳۰ دقیقه (به روایتی دیگر ۷:۴۵ دقیقه )شنبه، ۲۴ مهر ۱۳۸۹، زنی حدوداً ۳۳ ساله و نابینا در ایستگاه خزانه بعد از برخورد با قطار فوت کرد.
{"title": "متروی تهران", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86&oldid=35010470", "language": "fa"}