، حکام (حکومت شمال غرب ایران) از ۱۱۶۸–۱۸۶۷ میلادی. همچنین نام طایفه‌ای است که این حاکمان به آن تعلق داشتند.
 در لغت به معنای «موبد» و «پرهیزگار» و ( ) به معنای «جایگاه موبدان» می‌باشد. اردلان نام جغرافیایی خاصی بوده که به مرکز اطلاق می‌شده‌است و نیز نام خاندان بزرگی است که بر قلمرو ، امارات و سیطره داشته‌اند. آخرین پایتخت آنها سنه یا بود. حکام اردلان حدود هفتصدسال در غرب ایران و مناطق کردنشین حکومت می‌کردند.
 در تاریخ از سلسله امیران محلی که در امروزی و بخشی از کردستان ترکیه امروزی، و مرکزیت منطقه ای که گفته می‌شده و دارالملک یا کرسی آن بوده، را از قرن هفتم هجری قمری به عهده داشته‌اند، با عنوان حکام اردلان یاد شده‌است. 
 حوزهٔ متصرفی و شناخته شده اردلان در ، کنونی به مرکزیت ، و اسفند آباد( قروه و )، گروس(بیجار) و بانه و سردشت ،سنقر و مریوان وتوابعی چون اورامان لهون، تخت، ژاورو و… و دیگر نقاطی که ورای سیروان گستره‌ای ارضی را با همان نام اورامان تشکیل می‌داده، بوده‌است.
 فرد حاکم مدعی نسب داشتن از بود. بنابر روایت ضعیفی نخستین حاکم این قبیله احمد پسر مروان حاکم بود و طایفه اردلان در از اعقاب این حاکمان بوده‌اند که با وقفه‌ای حدود ۸۰ ساله در منطقه کردستان ایران سربرآورده‌اند.
 ، از جمله می‌باشند که مدت‌های مدیدی از نیمهٔ قرن ششم تا اواخر قرن سیزدهم هجری(۱۱۶۸–۱۸۶۷ میلادی)، قبل از روی کار آمدن تا اواخر دوره بر قسمت‌هایی از مناطق ایران گروس بانه وسقز و و اسفند آباد و مریوان و ژاورود(عمدتا ) حکومت می‌کردند. این خاندان ابتدا بر یا آئین یارسان بوده‌اند که در آن موقع بخش بزرگی از غرب ایران پیرو این آئین بودند اما بعدها برای حفظ قدرت و شرایط و جایگاه سیاسی به روی آورده و اما اعتبار و اعتماد خود را در بین سایر خاندان با نفوذ سنندج از دست ندادند و در نهایت با انتصاب شاهزاده عموی به حکومت در سال ۱۲۸۴ هجری قمری به حاکمیت خاتمه داده‌شد.
{"title": "حکام اردلان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%86&oldid=34666903", "language": "fa"}