( : ‎؛ ۱۱ مه ۱۹۰۴ – ۲۳ ژانویه ۱۹۸۹) نقاش اسپانیایی بود. دالی طراحی ماهر بود که بیشتر به خاطر خلق تصاویری گیرا و خیالی در آثار فراواقع‌گرایش به شهرت رسید. در نقاشی اغلب به تأثیر نقاشان نسبت داده می‌شود. معروف‌ترین اثر سالوادور دالی به‌نام در سال ۱۹۳۱ خلق شد. وی همچنین در ، و فیلم‌سازی نیز فعالیت داشت. وی با تهیه‌کننده و کارگردان شهیر در ساخت کارتون کوتاه و برنده که در سال ۲۰۰۳ و پس از مرگ وی منتشر شد، همکاری داشت. دالی همچنین با در ساخت فیلم (۱۹۴۵) همکاری کرد.
 دالی همواره بر «ریشه عرب» خود تأکید داشت و ادعا می‌کرد که اجدادش به نسل ها که جنوب اسپانیا را برای تقریباً ۸۰۰ سال در اختیار داشتند، بازمی‌گردد. همچنین خانواده مادری دالی ریشه‌ای در داشتند. 
 دالی که شدیداً فردی خیال‌پرداز بود، علاقه وافری به انجام کارهایی عجیب برای جلب توجه دیگران داشت. این قبیل کارها اغلب برای کسانی که به هنر وی علاقه داشتند خسته‌کننده بود و به همان اندازه برای منتقدین وی، آزاردهنده به‌شمار می‌رفت. این نوع رفتار غیرعادی دالی گاهگاهی توجه افکار عمومی را بیشتر از آثار هنری وی جلب می‌کرد و در نتیجه، این رسوایی و بدنامی تعمدی منجر به شناخت گسترده عامه مردم و تقاضا برای خرید آثار وی توسط طیف گسترده‌ای از مردم شد.
 در ۱۱ مه ۱۹۰۴ در شهر (به : ) در منطقه اسپانیا نزدیک به مرز به دنیا آمد. برادر بزرگتر دالی به‌نام (زادهٔ ۱۲ اکتبر ۱۹۰۱)، ۹ ماه قبل از تولد وی به دلیل بیماری در ۱ اوت ۱۹۰۳ از دنیا رفت. پدرش، و دفترداری از بود که قوانین و انضباط سخت‌گیرانه او در خانه توسط همسرش ملایم شده بود و در حقیقت، مادر دالی تنها کسی بود که تلاش‌ها و زحمات هنری پسرش را تشویق می‌کرد. والدین دالی هنگامی که پسرشان پنج سال بیشتر نداشت وی را سر قبر برادرش بردند و به او گفتند که روح برادرش در جسم او حلول کرده‌است که وی آن را باور کرد. دالی در مورد برادرش گفته‌بود: 
 او همچنین خواهری به‌نام داشت که ۳ سال از دالی کوچکتر بود. در سال ۱۹۴۹، او کتابی در مورد زندگی برادرش با نام منتشر کرد. از دوستان کودکی سالوادور می‌توان به آینده و اشاره کرد. در ایام تعطیلات این سه نفر در پاتوقشان (شهری بندری در در شرق اسپانیا) با هم فوتبال بازی می‌کردند.
 پس از شرکت دالی در مدرسه نقاشی، در سال ۱۹۱۶ و در جریان تعطیلات تابستانی و سفر به با خانواده ، وی برای اولین بار با نقاشی مدرن آشنا شد. نقاشی محلی بود که مرتباً به سفر می‌کرد. یک سال بعد، پدر دالی نمایشگاهی از آثار نقاشی با پسرش در منزل خانوادگیشان بر پا کرد. سالوادور جوان اولین نمایش عمومی از آثارش را به سال ۱۹۱۹ در سالن تئاتر شهرداری فیگوئرس برگزار کرد.
 در فوریه ۱۹۲۱ و زمانی که دالی ۱۶ سال داشت، مادرش به دلیل از دنیا رفت. او بعدها در مورد مرگ مادرش گفت: پس از مرگ مادر، پدر دالی با خواهر همسر سابقش ازدواج کرد. دالی برخلاف باور عده‌ای، از این ازدواج به دلیل علاقه و احترامی که برای خاله‌اش قائل بود، اظهار رنجش نکرد.
 در ۱۹۲۲، دالی به اقامتگاهی دانشجویی در نقل مکان کرد و در آنجا، در ( ) شروع به تحصیل کرد. دالی از همان بدو ورودش به عنوان جوانی خوش‌پوش، لاغر و قد بلند که مو و خط ریشی بلند داشت و کت، جورابی ساق بلند و شلواری که تا زانویش ادامه داشت و به سبک می‌پوشید، توجه همگان را به خود جلب کرده‌بود. اما بیش از همه نقاشی‌هایش به دلیل تجربه وی از ، بیشترین توجه را نسبت به دیگران دانش‌آموزان آکادمی به خود جلب می‌کرد. در کارهای ابتدایی کوبیسم‌اش، دالی احتمالاً مفاهیم کلیدی جنبش را به‌طور کامل نمی‌شناخت چون که اطلاعات وی از هنر کوبیسم محدود به تعدادی مجله و کاتالوگ بود که توسط پیچوت به او داده شده‌بود و در آن زمان، هنرمند کوبیسمی در مادرید نبود.
 در سال ۱۹۲۴، دالی که هنوز هنرمندی ناشناخته بود صفحه‌آرایی یک کتاب را برعهده‌گرفت. این کتاب، مجموعه شعری به‌نام (به : ) اثر دوست هم‌شاگردی‌اش بود.
 دالی همچنین به تجربه پرداخت که آثارش را در تمام عمر تحت تأثیر خود قرار داد. در طول اقامت دالی در آکادمی، وی طرح دوستی صمیمی با ، و شاعر معروف ریخت. دوستی وی با لورکا براساس احساسات شدید دوطرفه پایه‌گذاری شده‌بود، اما دالی بیم ناکانه این رابطه عشقی با شاعر جوان را رد کرد. 
 دالی در سال ۱۹۲۶ اندکی پیش از امتحانات نهایی به دلیل اظهار نظر در مورد عدم شایستگی مسئولین در امتحان گرفتن از وی، از آکادمی اخراج شد. تسلط و مهارت وی بر هنر نقاشی در اثر و بی‌عیب که در سال ۱۹۲۶ خلق شده، به خوبی نشان داده شده‌است. در همان سال دالی برای اولین بار به رفت و در آنجا با نقاش شهیر اسپانیایی که احترام خاصی برای وی قائل بود، ملاقات کرد. پیکاسو پیش از این ملاقات از نقاش و مجسمه‌ساز اسپانیایی در مورد سالوادور دالی شنیده‌بود. در سال‌های آتی هم‌زمان با پیشرفت سبک منحصربه‌فرد دالی در نقاشی، تعدادی از کارهای وی به شدت تحت تأثیر آثاری از پیکاسو و میرو قرار گرفت.
 بعضی از گرایش‌هایی که در سرتاسر عمر دالی ادامه پیدا کرد، در آثار وی در دهه ۱۹۲۰ کاملاً مشهود است. دالی حریصانه سبک‌های گوناگون هنری را می‌بلعید و سپس آثارش را از آکادمیک‌ترین سبک‌های هنر کلاسیک که نمایانگر آشنایی وی با ، ، و بودند تا پیشگامان هنر ، گاه در آثاری مجزا و گاه در ترکیبی از آثار بسط می‌داد. نمایشگاه آثار دالی در توجه بسیاری را به خود جلب کرد و ترکیبی از تحسین و تحیر برای منتقدین هنری به همراه داشت.
 در همان دوره، دالی سبیلی منحصربه‌فرد با تاسی از نقاش اسپانیایی «دیه‌گو ولاسکز» گذاشت.
 در سال ۱۹۲۹، دالی با و اسپانیایی در ساخت همکاری کرد. او بیشتر در نوشتن به بونوئل کمک کرد اما بعدها مدعی شد که در فیلم‌برداری پروژه نیز به شدت درگیر بوده‌است، ادعایی که هیچگاه با دلیل و مدرک ثابت نشد. همچنین در همان سال، دالی با همسر آینده‌اش ملاقات کرد. یک مهاجر بود که تقریباً یازده سال از دالی بزرگتر بود و پیش از این، با شاعر ازدواج کرده‌بود. در این سال، دالی چندین نمایشگاه مهم برگزار کرد و به‌طور رسمی به گروه سوررئالیست‌ها در محله پیوست. (اگرچه آثار دالی پیش از این برای تقریباً دو سال شدیداً تحت‌تاثیر سوررئالیسم بود) سوررئالیست‌ها روشی که دالی آن را در دستیابی به برای خلاقیت هنری بیشتر می‌نامید را تشویق کردند.
 در ۱۹۳۱، دالی یکی از مشهورترین آثارش به‌نام « » را خلق کرد. این اثر که یا نیز نامیده می‌شود، تصویری فراواقع‌گرا از ساعت‌های جیبی معرفی می‌کند. به عنوان تعبیر کلی برای این اثر، نقاش سعی دارد با استفاده از ساعت‌های نرم فرضیه‌ای که زمان را صلب و قطعی می‌انگارد را کم ارزش جلوه دهد و این مفهوم توسط دیگر تصاویر در این کار تقویت می‌شود، مانند کاربرد دورنمای وسیع و مورچه‌ها و مگسی که ساعت‌ها را می‌بلعند.
 دالی و گالا که از سال ۱۹۲۹ با یکدیگر زندگی می‌کردند، سرانجام در سال ۱۹۳۴ رسماً با یکدیگر ازدواج کردند. (آن‌ها در ۱۹۵۸ این ازدواج را این‌بار در مراسمی تکرار کردند) 
 دالی از طریق دلال آثار هنری در سال ۱۹۳۴ به جامعه هنری معرفی شد، و نمایش آثار وی در که شامل تابلوی نیز بود خیلی زود تأثیر خود را گذاشت به نحوی که مسئولین لیست ورود نام وی را به این فهرست در مراسم ویژه جشن گرفتند. او در حالی در این مراسم حاضر شد که بر روی سینه‌اش، قابی شیشه‌ای حاوی یک پوشیده بود. 
 در سال ۱۹۳۶، دالی در شرکت کرد. وی برای سخنرانی‌اش که (به : ) نام داشت، لباس آب‌های عمیق به تن کرده‌بود. او در حالی پا به این مراسم گذاشت که چوب در دست داشت و یک جفت سگ از نژاد وولف‌هوند روسی همراهیش می‌کردند. دالی در میانه سخنرانی به دلیل پوشیدن کلاه سنگین غواصی بر سر در نفس کشیدن دچار مشکل شد و اگر کلاه غواصی به موقع باز نشده‌بود، احتمالاً خفه می‌شد. او بعدها در مورد این سخنرانی گفته‌بود: 
 بر طبق زندگی‌نامه شخصی ، دالی و گالا در یک مهمانی در ، شرکت کردند در حالی که لباس پسربچهٔ لیندبرگ و بچه‌دزد را بر تن کرده‌بودند. در سال ۱۹۳۲ و حوادث مرتبط با آن تا اعدام متهم در سال ۱۹۳۶، همواره در صدر خبرهای آن روزها بود و به‌وسیله میلیون‌ها نفر دنبال می‌شد. انتقادات در جراید از این عمل دالی و همسرش به حدی بود که وی مجبور به عذرخواهی شد و هنگامی که به پاریس بازگشت، سوررئالیست‌ها او را به دلیل عذرخواهی از یک عمل سوررئال مورد بازخواست قرار دادند.
 شاعر و نویسنده سوررئالیست فرانسوی، دالی را متهم به جانبداری از با کاربرد کلماتی نظیر و کرد. اتهامی که نقاش خیلی سریع آن را رد کرد و در پاسخ چنین گفت: با این حال، هنگامی که پس از به قدرت رسید، دالی به طرفداری از رژیم جدید پرداخت. این طرفداری سرانجام باعث اخراج وی از گروه سوررئالیست‌ها شد. پس از این واقعه، دالی با گفتن پاسخ داد. آندره برتون به‌نام (برای سالوادور دالی) ابداع کرد که کم و بیش به معنای بود و آن را به دالی بعد از اخراجش نسبت داد. از آن به بعد سوررئالیست‌ها در مورد دالی با افعال زمان گذشته طوری‌که وی مرده‌بود، صحبت می‌کردند. در این دوران حامی اصلی دالی، شاعر متمول بود. جنبش فراواقع‌گرایی و اعضای مختلف آن (مانند شاعر، و نقاش ) سیاست انتقادی و به‌شدت سختگیرانه‌ای را در قبال دالی تا زمان مرگش و حتی پس از آن در پیش گرفتند.
 ادوارد جیمز با خرید بسیاری از آثار و حمایت مالی برای تقریباً دو سال از دالی جوان به پدیدار شدن نام وی در دنیای هنر کمک کرد. آن‌ها دوستان خوبی شدند و تصویری از جیمز در نقاشی دالی به‌نام نیز نشان داده شده‌است. آن‌ها همچنین در خلق تعدادی از بادوام‌ترین نمادهای جنبش فراواقع‌گرایی مانند و همکاری کردند.
 در طول این دوران، دالی هیچ‌گاه دست از نوشتن برنمی‌داشت. در ۱۹۴۱، وی برای سرشناس فیلمنامه‌ای با نام نوشت. وی همچنین کاتالوگ‌هایی برای نمایشگاه‌هایش نوشت که از آن جمله می‌توان به در به سال ۱۹۴۳ اشاره کرد، جایی که وی به تفصیل شرح داد:
 وی همچنین رمانی در مورد سالن مد برای اتومبیل‌ها نوشت که در سال ۱۹۴۴ منتشر شد. کاریکاتوری از وی در حالی که اتومبیلی را به عنوان لباس شب پوشیده‌است، کشید که در روزنامه چاپ شد.
 در سال ۱۹۴۰ و با گسترش آتش در ، دالی و گالا به آمریکا رفته و به مدت ۸ سال در آنجا زندگی کردند. پس از این جابجایی، دالی مجدداً به ممارست در پرداخت. در ۱۹۴۲، وی زندگی‌نامه‌ای به قلم خود با نام منتشر کرد. در سال ۱۹۴۷، به نام مدعی شد که در خلال اقامت دالی در فرانسه در آن سال، نقش را برای وی ایفا کرده‌است. راهب برای اثبات ادعای خود، مجسمه‌ای از بر روی داشت که دالی برای برای تشکر از جن‌گیرش به وی داده‌بود. این مجسمه در سال ۲۰۰۵ پیدا شد و متخصصین اسپانیایی در سوررئالیسم تأکید کردند که شواهد و قرائن کافی در سبک‌شناسی برای اثبات این که این مجسمه توسط دالی ساخته شده‌است، وجود دارد. 
 دالی در سال ۱۹۴۹ تصمیم گرفت تا بقیه عمر خود را در محبوبش زندگی کند. این تصمیم او در انتخاب به عنوان محل زندگی در زمانی که تحت سلطه دیکتاتور اسپانیا بود، نکوهش‌های گسترده‌ای در میان منتقدین هنری ایجاد کرد. این انتقادات به حدی بود که موجب کنار گذاشتن بعضی از آثار دالی از نمایشگاه‌های معتبر احتمالاً نه به دلیل ارزیابی ارزش هنری آن‌ها بلکه مسائل سیاسی شد. در ۱۹۵۹، نمایشگاهی با نام به مناسبت تجلیل از چهلمین سالگرد تدارک دید که در آن آثاری از ، ، و به نمایش گذاشته شده‌بود. یک سال بعد، برتون به شدت به انتقاد از ورود تابلوی دالی به نمایشگاه بین‌المللی فراواقع‌گرایی در پرداخت.
 دالی در سال‌های پایانی زندگی حرفه‌ای‌اش، خود را محدود به نقاشی نکرد و بسیاری از کارها و اعمال رسانه‌ای جدید و غیرمنتظره را تجربه کرد. او آثاری در به‌وجود آورد و در زمره پیشگامان استفاده از به شیوه‌ای هنری بود. او در تعدادی از کارهایش از نیز استفاده کرد. در سال‌های پایانی عمر دالی، هنرمندان جوانی نظیر به تقدیر از تأثیر آثار وی بر پرداختند. دالی همچنین علاقه زیادی به و داشت. این علاقه در تعدادی از کارهای دالی به وضوح قابل مشاهده‌است، به‌ویژه آثاری که در با کاربرد شاخ در آن‌ها کشیده شده‌اند که اشاره به ایزدی در خلقت (شاخ کرگدن بر طبق مارپیچی رشد می‌کند) و نجابت (دالی کرگدن را به مرتبط کرده‌بود) داشت. دالی علاوه براین به‌شدت مجذوب و (همتای چهاربعدی یک ) بود. به عنوان نمونه یک تسرکت تانشده در نگاره ثبت شده‌است.
 دوره پس از برای دالی همراه با نشان‌هایی از استعداد سرشار هنری و علاقه وی به مباحثی در خطای دید، علم و مذهب بود.
او این دوران را با الهام از و آموزه‌های ، نامید. در نگاره‌هایی مانند (نسخه اول) به سال ۱۹۴۹ و به سال ۱۹۵۴، دالی سعی در ترکیب پیکرنگاری مسیحی با تصاویری از تجزیه مادی با الهام از داشت. در آثاری مانند به سال ۱۹۶۵ و که در خلال سال‌های ۱۹۶۸–۱۹۷۰ خلق شد، کار شده‌است. در سال ۱۹۶۰، دالی شروع به کار بر روی در شهر زادگاهش فیگوئرس کرد؛ این بزرگترین پروژه مستقل دالی بود که تمرکز اصلی وی را تا سال ۱۹۷۴ به خود جلب کرد. او همچنان تا میانه‌های دهه ۱۹۸۰ بر افزونه‌هایی برای این مجموعه کرد.
 در ۱۹۶۸، دالی تبلیغی تلویزیونی برای شکلات لانوین ساخت و در ۱۹۶۹ برای یک شرکت آب‌نبات‌سازی اسپانیایی، طراحی کرد. همچنین، در این سال دالی مسئول تبلیغات بود و مجسمه‌ای فلزی عظیمی ساخت که بر روی صحنه کنسرت در قرار داده‌شد.
 در برنامه‌ای تلویزیونی با نام که در ۳ ژوئن ۲۰۰۷ از شبکه ۴ تلویزیون پخش شد، منتقد هنری به شرح آشنایی‌اش با دالی در اواخر پرداخت که شامل خوابیدن در حالت بدون شلوار در بغل مجسمه‌ای از و در حال برای دالی بود که خود را مشغول عکس‌برداری نشان می‌داد در حالی که با دست شلوار خود را لمس می‌کرد. 
 در ۱۹۸۰ وضعیت سلامت دالی به وخامت گرائید. همسر سالخورده‌اش گالا به او شربتی خطرناک از داروهایی بدون نسخه می‌خوراند که به سیستم عصبی دالی آسیب رساند که نهایتاً پایانی غیرمنتظره بر توانایی‌های هنریش بود. دالی که تا سن ۷۶ سالگی در سلامتی کامل بود، این اتفاق کاملاً شکسته‌اش کرد و دست راستش مانند بیماری به رعشه دچار شد.
 در سال ۱۹۸۲، پادشاه به دالی لقب شهر در را اعطا کرد، پس از آن که پادشاه وی را در بستر بیماری ملاقات کرد و دالی به وی تابلوی (که آخرین تابلو در دوران حیاتش بود) را بخشید.
 گالا در ۱۰ ژوئن ۱۹۸۲ از دنیا رفت. پس از مرگ وی، دالی انگیزهٔ خود برای ادامه حیات را از دست داد. او از فیگوئرس به پبول و قصری که در آنجا برای گالا خریده‌بود، نقل‌مکان کرد تا در جایی که گالا از دنیا رفته‌بود، سال‌های باقی‌مانده از عمرش را سپری کند. در ۱۹۸۴ قسمتی از قصر و اتاق‌خواب دالی به علتی نامشخص (تلاش برای خودکشی توسط دالی یا غفلت خدمه) آتش گرفت. دالی از این حادثه جان سالم به در برد و به فیگوئرس بازگشت، جایی که گروهی از دوستان، حامیان و هنرمندان تصمیم گرفتند تا وی در موزه و تئاتر خود سال‌های پایانی زندگیش را بگذراند.
 دالی در طول حیات هنری‌اش بیش از ۱۵۰۰ تابلو کشید. 
 ادعاهایی در مورد مجبور کردن دالی توسط پرستارانش به امضا کردن بوم‌های سفید وجود دارد. این بوم‌ها درآینده (حتی پس از مرگ نقاش) مورد استفاده قرار گرفت و به عنوان آثار اصلی به فروش رفت. در نتیجه، دلالان آثار هنری در رابطه با آثار سال‌های پایانی زندگی دالی بسیار محتاط عمل می‌کنند.
 سالوادور دالی در سال ۱۹۳۴ ازدواج کرد و ۵۰ سال با همسر روس تبار خود ایوانوونا دیاکونوا (ملقب به گالا) زندگی کرد. این دو هیچ‌گاه صاحب فرزند نشدند. دالی و ایوانوونا به روابط زناشویی آزاد شهرت داشتند و خانه آن‌ها بارها میزبان «سکس پارتی‌های» شبانه بود. سالوادور دالی بارها تأکید کرده بوده که: « » 
ماریا پیلار آبل مارتینز، متولد ۱۹۵۶ مدعی است مادرش با
سالوادور دالی دقیقاً یک سال پیش از تولد او روابط عاشقانه
داشته‌است. مادر او، آنتونیا، برای خانواده ای کار می‌کرد که
مدتی را در نزدیکی خانه سالوادور دالی گذرانده بودند
 در نوامبر ۱۹۸۸، دالی به علت عارضه قلبی در بیمارستان بستری شد و در تاریخ ۵ دسامبر ۱۹۸۸ پادشاه اسپانیا که خود را همیشه از مریدان سرسخت دالی برمی‌شمرد، از وی عیادت کرد. در ۲۳ ژانویه ۱۹۸۹، هنگامی که قطعهٔ محبوبش از اپرای اجرا می‌شد، به علت عارضه قلبی در سن ۸۴ سالگی در فیگوئرس از دنیا رفت. وی در سرداب موزه و تئاتر خود به خاک سپرده‌شد. مراسم تدفین وی در جایی که وی در آن داده و در نزدیکی خانه‌ای که در آنجا متولد شده‌بود، برگزار شد. آرامگاه آقای دالی در حیاط موزه‌ای که به افتخار او بنا شده در شهر زادگاهش، فیگرس، قرار دارد. جسد وی توسط نارسیس باردالت شده‌است و میراثش در تملک دولت اسپانیا قرار دارد.
 پس از ادعای ماریا پیلار مارتینز ۶۱ ساله که خود را دختر دالی می‌داند، قبر سالوادور دالی به منظور نمونه‌برداری در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۷ (۳۰ تیر) باز شد. مؤسسه صاحب امتیاز آثار دالی یک روز پس از نبش قبر اعلام کرد موها و سبیل‌های معروف سالوادرو دالی که نوک آن‌ها همیشه به بالا تاب داده شده بود و به سبیل ۱۰ و ۱۰ دقیقه شهرت داشت، پس گذشت ۲۸ سال از مرگ و خاکسپاری او، دست نخورده باقی مانده‌است. 
 برای انجام نبش قبر، تیم عملیاتی یک سنگ قبر ۱۵۰۰ کیلوگرمی که روی گور دالی را پوشانده بود جابجا کرد. مأموران نبش قبر برای جلوگیری از تصویربرداری، بروی قبر چادر کشیده بودند تا حتی از تصویربرداری هم پیشگیری شود. 
 در نهایت نتیجه اعلام شد که این دو نفر مطابقت نداشته و خانم ماریا پیلار مارتینز مدعی، فرزند سالوادور دالی نیست.
{"title": "سالوادور دالی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%B1_%D8%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C&oldid=34694824", "language": "fa"}