یا نام سلسله‌ای است که در قرن‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی مقارن ۱۰۰۷ تا ۱۱۹۹ که بر مناطق و حکومت می‌کردند. نسب این سلسله به جان بیک یا ، پسر یارمحمد، می‌رسد. یارمحمد امیرزاده‌ای از خانات /هشترخان ( ) و از اعقاب ، پسر ، بود. موسس این خاندان شخصی به نام باقی محمد خان بود. آنچه كه مهم می باشد نقش این خانان در روشن سازی تاریخ آسیای میانه و اقتدار آنان در منطقه ماورالنهر در عصر صفوی است كه برای نمونه می توان اشاره داشت به درگیری سپاه با سپاه باقی محمدخان  و عقب نشینی آنان از این منطقه و این خاندان  سعي داشتند كه با سپاه صفوی درگیر نشوند كه ازجمله حمله ورشدن  سپاه صفوی به شهر و عدم در گیری با سپاه صفوی در بازپس گیری شهر و بازگشت سپاه صفوی از این منطقه  و آنچه مورخین اشاره دارند این است كه خانان اشترخانی بخصوص باقی محمد خان سعی در رابطه دوستانه با دربار صفوی داشتند برای تحکیم قدرت حکومت خود در منطقه دست نیاز به سوی آنان داشت كه مرگ به او امان نداد و جانشینی او برادرش ولی محمد خان بود كه مردی لایق در نظام حکومتی نبود و در امر اداره حکومت سست بود و امارت بلخ را به شاه بیگ کوکتاش بطور کامل واگذار کرد. با لشکرکشی سپاه امام قلی خان برادر ولی محمد خان به امارت بخارا، ولی محمد خان به در بار صفوی پناهنده شد و با کمک سپاه صفوی توانست امارت را بازپس گیرد. وی با کشتاری كه در بخارا راه انداخت منجر به سست شدن پایه های حکومت شد و در نهایت با شکست از سپاه امام قلی عمر حکومت او در سال ۱۰۲۰ در پایان پذیرفت. 
 در ۱۰۰۷ ازبکهای اشترخانی جای را گرفتند. در ۱۱۵۳ را تصرف کرد و اشترخانیان تا ۱۱۶۰ که نادرشاه کشته شد، خراجگزار ایران بودند. در ۱۱۵۳ ، را به قتل رساند و پایه‌گذار در بخارا شد. 
 در حدود سال‌های ۹۶۲ قمری/۱۵۵۴ میلادی، با حمله به و تصرف آن، یارمحمد به همراه پسرش، جان، به گریخت. یارمحمد ابتدا به دربار پسر عموی خود حاجم خان، والی ، رفت اما به سبب رفتار نامهربانانه حاجم خان، به دربار (حکومت: ۹۶۸ـ۹۹۱) در بخارا پناه برد. اسکندر شیبانی به گرمی از ایشان استقبال کرد و دخترش، زهرا خانم، را به ازدواج جان در آورد. ثمره این پیوند، یک دختر و چهار پسر به نامهای دین محمد مشهور به یتیم سلطان، باقی محمد، ولی محمد و پاینده سلطان بود. 
 بعد از مرگ اسکندر شیبانی، پسر وی عبدالله خان (حکومت: ۹۹۱ـ۱۰۰۶) به حکومت رسید و به پاس خدمات و یاری جان و پسرانش به او در جنگ‌ها و اداره امور، حکومت ، ، ، و را به دین محمد داد و برادرانش را نیز، برای کمک به وی، با او همراه کرد. با درگذشت عبداللّه خان در ۱۰۰۶، عبدالمؤمن خان به جای پدر خود نشست.
 اختلاف میان عبدالمؤمن خان و دین محمد سبب شد تا به دستور عبدالمؤمن، جان را دستگیر کنند. به نوشته پسران جان از (حکومت: ۹۹۶ـ ۱۰۳۸) یاری خواستند. در این هنگام سپاهی از به سرکردگی به حمله کرد، اما کاری از پیش نبرد. عبدالمؤمن خان پس از شش ماه حکومت به قتل رسید. با مرگ او، قلمرو دستخوش آشوب شد. در همین زمان شاه عباس به منظور بیرون راندن ازبکان از و تصرف به آنجا لشکر کشید. امرای ازبک برای نجات هرات، دین محمد را به حکومت شهر گماردند. وی در نبردی که میان ازبکان و سپاه صفوی روی داد، کشته شد و هرات به تصرف شاه عباس در آمد. سرانجام درباریان بخارا برای سامان دادن به اوضاع، جان را به حکومت بر گزیدند اما او نپذیرفت و پسر دیگرش، باقی محمد، به حکومت رسید. 
 باقی محمدخان در سال ۱۰۰۷، را در بخارا تأسیس نمود و برادر خود، ولی محمد، را به حکومت بلخ منسوب کرد. به نوشته کَنْبو هنگامی که باقی خان به حکومت رسید، نیای او، یارمحمد، که در بود، به دیدار وی رفت. باقی خان نیز به پاس احترام به جدش، مسند خانی را به وی داد و دو سال نیز خطبه به نام او خواند و سکه به نام او زد. با این حال مناسبات آنان تیره شد و باقی محمدخان دست او را از حکومت کوتاه کرد، سپس به انتقام خون برادرش، دین محمد، به تاخت و پس از گرفتن شهر و کشتار مردم، به بخارا بازگشت.
 در دوران حکومت جانیان، بخارا به عنوان مرکز حکومت، یکی از مراکز عمده بود و نقش عمده‌ای در تعارض با ایران شیعی مذهب داشت، هر چند برخی از فرمانروایان جانیان با دربار روابط خوبی داشتند. 
 جانیان را همواره قبایل و و پادشاهان ، که در پی پس گرفتن سرزمین اجدادی خود بودند، تهدید می‌کردند.
 زبان ادبی در دوره حکومت جانیان فارسی بود و برخی از مورخان آن دوره همچون (نویسنده تذکرة مقیم خانی)، (مؤلف شرفنامة شاهی)، و (نویسنده تاریخ ترکستان) آثار خود را به فارسی نوشته‌اند.
{"title": "جانیان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&oldid=34151859", "language": "fa"}