یا (به : ) یکی از گرایش‌های اصلی در و نقطهٔ مقابل است. بر اساس این دیدگاه همهٔ های بشری مستقیم یا غیرمستقیم برآمده از است. تجربه از منظر این دیدگاه نه فقط بلکه دریافتهایی مانند یا دیگران را هم در بر می‌گیرد.
 برمبنای نظریهٔ همهٔ باورهای ما با واسطهٔ استدلال نهایتاً از منبعی به دست آمده‌اند که آن منبع نیاز به توجیه یا استدلال ندارد. تجربه‌گرایی - که یکی از زیرمجموعه‌های مبناگرایی است - تنها تجربه را به عنوان چنین منبعی بی‌نیاز از توجیه می‌دانند.
 یکی از ویژگیهای عمده برنامه تجربه گرایی است که توسط مطرح شد و و آن را تدقیق کردند و یان آن را آخرین میخی می‌دانستند که بر تابوت بحثهای دینی و اخلاقی و کوفته شده بود
تجربه‌گرایی با استفاده از در مقابل می‌باشد. تجربیات عقلی از است و غیر حسی دارد. طبق نظر اگر همهٔ حواس چندگانهٔ ما از کار بیافتند ولی مغز هنوز بتواند فکر کند حتماً ما وجود داریم پس تجربهٔ این
دیدگاه بعد از به صورت جدی طرح شد.
 ، و از در بین تجربه‌گرا یان شناخته شده اند. تجربه گرایان عقیده داشتند که کل شناخت از تجربه به دست می‌آید
این فیلسوفان با متافیزیک به‌خصوص استفاده مهارگسیخته اش از پردازی طرح دعاوی کلان و شناخت مبتنی بر تصورات ذاتی خصومت می‌ورزیدند.
 یک مفهوم اصلی در علم و روش تحقیقات علمی این است که نتیجه گیری باید مبتنی بر تجربیات دست اول انسان باشد. علوم طبیعی و اجتماعی هم از فرضیه های کاری استفاده می کنند که با مشاهده و آزمایش قابل سنجش باشند. اصطلاح نیمه تجربی گاهی اوقات برای توصیف روشهای نظری استفاده می شود که از اساسی ، قوانین علمی تعیین شده و نتایج تجربی قبلی به منظور مشارکت در ساخت مدل و تحقیق نظری استفاده می شود.
 بنا بر گفته تجربه گرایان فلسفی هیچ دانشی را نمی توان به درستی استنباط کرد یا استنباطش قابل قبول نیست، مگر اینکه ناشی از تجربه یک یا چند حس انسان باشد. این دیدگاه معمولاً با در تضاد است ، که می گوید دانش ممکن است از عقل و مستقل از حواس حاصل شود. به عنوان مثال ، معتقد است که برخی از دانشها (مثلاً دانش درباره وجود خدا) می توانند از طریق و استدلال به تنهایی حاصل شوند. به همین ترتیب ، یک طرفدار برجسته روش آزمایشی، اظهار داشت که ما ایده های ذاتی داریم. عقلگرایان اصلی قاره ( ، و ) نیز طرفداران "روش علمی" تجربی بودند. 
 معتقد بود که فیلسوفان گذشته با دنباله روی از ارسطو بیشتر بر استدلال عقلی تکیه کرده بودند و همین امر سبب شده بود که علوم تجربی در خرافات و تعصب های بیجا محصور بماند و پیشرفت نکند
{"title": "تجربه‌گرایی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&oldid=34811425", "language": "fa"}