یا خاقاناتی بودند در که در اثر منشعب‌شدن ، در سدهٔ هفتم میلادی به وجود آمدند. تأسیس این خاقانات در سال و انقراض آن در سال بود.
 در سدهٔ پنجم میلادی، پانصد خانواده از ، در شمال با هم متحد شدند. در آغاز زبان را به عنوان زبان مشترک خویش برگزیدند ولی تا اواسط سدهٔ ششم میلادی، افراد قبایل آشینا به زبان سخن می‌گفتند. چینیان اتباع خان‌های «آشینا» را «تو-کیو» (tu-kiu) می‌گفتند. با توجه به اینکه چینیان در زبان خود مخرج «ر» ندارند، این نام بعدها از سوی یک دانشمند فرانسوی پلیو به صورت تورکیوت (tur-kiut) خوانده شد که در واقع تلفظ درست‌تر واژهٔ تو-کیو است که با مخرج «ر» همراه شده‌است. این قبایل طی اتفاقاتی به جنوب پناه بردند و در آنجا سکنی گزیدند.
 این قبایل چنان در درازای زمان با هم جوش خوردند که صد سال بعد به سال ۵۶۴ میلادی، مجموعهٔ واحدی را تشکیل دادند. ترکان در مدتی کوتاه سرزمین وسیعی را به تصرف درآوردند و تا مرزهای پیش تاختند. 
به سبب اختلافاتی که میان خاقانات ترک به وجود آمد در جنگی که از سال ۶۰۰ تا ۶۰۳ میلادی به‌طول انجامید، خاقانات ترک به دو خاقانات غربی و شرقی بخش شدند.
 اندکی بعد رقابت و دشمنی میان دو خاقانات شرقی و غربی پدید آمد. امپراتوری چین که را دشمنی خطرناک می‌شمرد، راه اتحاد با خاقانات ترک غربی را در پیش گرفت. همچنین خاقانات ترک غربی روابط دوستانه‌ای با امپراتوری داشت و دشمن به‌شمار می‌آمد. 
 در ابتدا سیاست ترک‌هایی که را اشغال کرده بودند از سیاست تفاوت قابل ملاحظه‌ای نداشت یعنی آنان به حاکمان محلی باج و مالیات می‌بستند. خاندان سلطنتی پیشین و قواعد و موازینی که در روزگار گذشته، هنوز در محلات متداول بود، تغییر نپذیرفت ولی تدریجاً وضعیت تغییر کرد و ترک‌ها در آسیای‌میانه نظام ادارهٔ امور را فرا گرفتند. اعیان و اشراف ترک در حرص و طمع افتادند و والی ناحیهٔ ( کنونی) را کشته، به جای او «داله» نام ترک را نشاندند.
در سال در عهد یا حاکم خاقانات ترک غربی اصلاحاتی اعلان گردید که طبق آن خاقان مذکور تمام حاکمان محلی را والیان خود خوانده، به همهٔ آن‌ها عنوان داد. در سیاست او زوری با زاری توأم استفاده می‌شد مثلاً یکی از تواناترین حاکمان را به دامادی خود درآورد. زمانی که سپهسالار ایران به حمله برد، تونشخو به مدد آنان آمد و پادگان ایرانی مجبور به عقب‌نشینی شد. بدین ترتیب تمام از سلطهٔ ساسانیان خارج شد. 
گرفتاری‌های شاه ساسانی و پیکارهای او در غرب و مقاومت شدید دولت سبب شده بود که وی نتواند چنان‌که باید به اقدام‌های لازم در امور مرزهای شرقی دست زند. بدین روال طی سال‌های ۶۲۰ تا ۶۳۰ میلادی، مرزهای شرقی ایران بی‌دفاع ماند. آنچه در مآخذ آورده‌اند که تونشخو فارس را اشغال کرد به همین معنی می‌باشد. سپس تونشخو جنوب را تسخیر کرد و به همین ترتیب تمام شمال و غرب معاصر به تصرف ترک‌ها درآمد یا حداقل به ترک‌ها مطیع گردید. تونشخو در سال وفات یافت. پس از مرگ او وضعیت خاقانی ترک غربی بی‌ثبات شد و جنگ و جدال، آشوب و فتنه میان اشراف بر سر نواحی زراعت‌پرور آسیای‌میانه فلاکت بسیاری آورد و تاراج و غارت و تاخت و تاز ابعاد گسترده‌ای پیدا کرد؛ مثلاً والی کشته شد و در شمال والیان ترک به سر کار آمدند. به سبب اوضاع داخلی و خارجی سیاسی، خاقانات ترک غربی به‌طور کامل منقرض گردیدند. 
 در سال ، خاقانات غربی، توسط امپراتور چین از میان رفته و دیگر هرگز سر برنیفراشت 
 در سال ، خاقانات ترک غربی، به شهر که متعلق به ایران بود، حمله کرد ولی پس از مدتی به عقب رانده شدند. این جنگ نامیده می‌شود.
 در سال تا ، در طی ، خاقانات ترک غربی که با ، امپراتور متحد شده بودند، توانستند با موفقیت را تصرف کنند.
{"title": "خاقانات ترک غربی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%DA%A9_%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C&oldid=33992257", "language": "fa"}