، مشهور به از قرن پنجم قمری است. او از شاگردان و است و از مشایخ و از مهم‌ترین عالمان و پیشوایان بوده‌است. او در سال ۴۶۳ قمری وفات کرد و بنابر قول مشهور در شهر دفن گردید.
 از تاریخ ولادت، زمان هجرت از زادگاه، مدت اقامت در ، مسافرت‌ها، ازدواج و فرزندان سلار در هیچ کتابی سخن به میان نیامده است؛ ولی وجود پاره‌ای شواهد و مستندات، مانند مطالعه زندگی استادان، معاصران و شاگردان او و این که او گاهی به نیابت از و علم الهدی بر کرسی تدریس می‌نشست، می‌توان حدس زد که سلار در نیمه دوم قرن چهارم به دنیا آمده است. زادگاه او نیز دیلمان است.
 ابویعلی، حمزه بن عبدالعزیز دیلمی، معروف به سالار و سلار، ابویعلی را کنیه او ذکر کرده‌اند و می‌گویند:
 یعلی اسمی است منقول از فعل معلوم علا یعلوا علوا، مثل سما یسمو و گفته شده‌است علی یعلی مثل یرضی است؛ و علا به معنای برتری در شرف است.
 نویسنده و مؤلف نوشته‌اند:
 سلار اسمی است که در لغت فارسی و عربی اصلاً وجود ندارد و مترجمین آن را به جای لفظ سالار استعمال کرده‌اند، ولی در رجال بحرالعلوم آمده است که سلار معرب سالار است. 
 مترجمین، سالار را در فارسی به معنای رئیس و امیر و در عربی به معنای شریف معنا می‌کنند.
 
 
 سلار دیلمی یکی از مشایخ و از مهم‌ترین عالمان و پیشوایان بوده‌است. مشایخ و قدمای امامیه، ده نفر بودند که عبارتند از:
 
 
 
 
 شاگردان فقیه و دانشمندش را به اقصی نقاط کشور اسلامی، برای قضاوت گسیل می‌داشت. یکی از شخصیت‌های برجسته شیعه که از سوی سید مرتضی برای منصب قضا به مناطق (از توابع ) اعزام شد، سلار دیلمی بود. او در این مناطق، زعامت دینی مردم را به عهده گرفت و به عنوان حاکم شرع اسلامی، به حل و فصل نزاع‌ها و اختلافات دینی ـ اجتماعی پرداخت و به ارشاد و هدایت مردم، اقامه جماعت و رفع مشکلات و پاسخ‌گویی به مسائل دینی شیعیان نیز اشتغال داشت.
 از زمان مسافرت او به حلب و مدت اقامت او در آنجا اطلاع دقیقی در دست نیست. اما شواهد نشان می‌دهد که او سالیان متمادی در آن دیار حضور داشته‌است، به گونه‌ای که برخی او را از فقهای حلب به‌شمار آورده‌اند. 
 
 
 ۸. تتمیم الملخص 
 دانشمندان و زندگی‌نامه نویسان، هر یک دربارهٔ مقام علمی سلار مطالبی نوشته‌اند: سیوطی در طبقات النحویین النحاه سلار را از دانشوران علم نحو دانسته است.
 علامه حلی در خلاصه نوشته است: سلار بن عبدالعزیز دیلمی از فقها ی مورد وثوق شیعه است که در فقه و ادبیات، سرآمد و ممتاز بود.
 پژوهشگر معاصر، ضمن تأیید وثاقت سلار، او را از بزرگان فقها ی شیعه دانسته و نوشته است:
 «سلار بن عبدالعزیز الدیلمی فقیه، جلیل، معظم، ثقه»؛ سلار بن عبدالعزیز دیلمی، فقیهی مورد اعتماد و بزرگوار و گران‌قدر است.
او از جمله فقیهانی است که بر فقیهان طبقه بعدی همچون شیخ طوسی تأثیر گذاشته است. از او آثاری همچون «تتمیم الملخص» برجای مانده که حاشیه و تکمیلی کتاب ملخص شریف مرتضی است. انصاری این کتاب را منتسب به او می‌داند. به گفته انصاری هر دو این کتاب‌ها مفقود شده‌اند. بیشتر شهرت سلار دیلمی به خاطر کتابش با عنوان «مراسم» است که در مورد فقه امامیه نگاشته شده‌است. 
 در تاریخ وفات سلار دیلمی اختلاف است، اما بنا به قول مشهور، مرگ او در ششم رمضان سال ۴۶۳ قمری در شهر تبریز اتفاق افتاده است و قبر او در همان مکان می‌باشد. این که این فقیه، چرا و چگونه در این مکان مرده، به درستی معلوم نیست، ولی احتمالاً سلار مانند بسیاری از فقیهان و عالمان، به دنبال آشوب‌ها و جنگ‌های داخلی در آن سال‌های آشفته و نابسامان آخر زندگیش، را ترک و در حال بازگشت به زادگاهش بوده‌است که وفات یافته و پیکرش توسط دوستان و آشنایان در شهر خسروشاه تبریز به خاک سپرده شده‌است. مراقدالمعارف با تحقیق و تعلیقه محمد حسین حرزالدین دربارهٔ زیارت قبر سلار می‌نویسد که قبر او در منطقه شمالی «مقبره الشعراء» قرار داشته و بر سنگ قبر او، نوشته شده بود: «الله الباقی، کل من علیها فان، هذا قبر العالم العارف الشیخ سلار… فی تاریخ ذی الحجه سنه ثلاثه عشر و سبعمائه». (سال ۷۱۳ تاریخ نصب سنگ بر قبر سلار بوده‌است و نه تاریخ مرگ او)
 بر روی سنگ قبر جدیدی که در سال ۱۳۸۸ ه. ق بر قبر او نصب شده چنین نوشته است:
 قبرستان قدیمی خسروشاه (خسروشهر) هم‌اکنون پارک بزرگی شده‌است که مقبره شیخ سلار نیز در این مکان قرار دارد.
{"title": "سلار دیلمی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C&oldid=34627308", "language": "fa"}