(زادهٔ ۱۳۳۵) معاون و رئیس دادگاه عالی انتظامی قضات در حکومت جمهوری اسلامی ایران است. او از عوامل اصلی « » در رویداد است.
 او متولد سال ۱۳۳۵ است. در نوجوانی به رفته و از شاگردان نزدیک شد. با پیروزی و نقش یافتن گیلانی در عرصه سیاست به عنوان یکی از نزدیکان روح‌الله خمینی، نیری نیز وارد جریان‌های سیاسی وقت گردید.
در سال ۱۳۶۲ و سن ۲۶ سالگی به عنوان در که مخصوص زندانیان سیاسی بود منصوب شد. 
وی در سال ۱۳۶۷ احکام ویژه و مستقیمی برای رسیدگی به مشکلات قضایی در برخی استان‌ها از جمله ، و را مستقل از ساختار ، از دریافت نمود. 
 نیری، سال‌ها در این سمت باقی ماند، تا در جریان اعدام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، از طرف رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران به عنوان حاکم شرع برای محاکمه زندانیان سیاسی در تهران گمارده شد.
 در کتاب خاطرات خود تصویر حکم صادره روح‌الله خمینی برای وی را آورده‌است:
 در نیمه دوم اردیبهشت ۱۳۶۸ و گردانندگان مجمع روحانیون مبارز که از نقش بدون گفتگوی حسینعلی نیری در اعدام زندانیان سیاسی آگاه بودند ضمن تأکید بر «وارستگی» و «قاطعیت» نیری از خمینی می‌خواهند که وی را این بار مأمور صدور احکام علیه غارتگران بیت‌المال کند:
 حسینعلی نیری در سال ۱۳۶۷ از سوی مأمور شد تا در مورد زندانیانی که «بر سر موضع نفاق خود پافشاری کرده و می‌کنند»، تصمیم بگیرد. او به عنوان حاکم شرع تهران، عضو کمیته‌ای موسوم به «هیئت مرگ» بود که پس از طرح چند سؤال در مورد عقاید سیاسی و مذهبی زندانیان، برای اعدام یا زنده ماندن آن‌ها تصمیم می‌گرفت. حسینعلی منتظری از حسینعلی نیری، حاکم شرع، ، دادستان وقت تهران همراه با ، معاون وقت دادستان تهران، و ، نماینده وقت وزارت اطلاعات به عنوان دست‌اندرکاران اعدام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ نام می‌برد که طی آن چند هزار تن زندانی که مشغول گذراندن احکام زندان خود بودند به اتهام باقی بودن بر سر مواضع خود بعد از عملیات مرصاد، اعدام شدند. 
 سازمان عفو بین‌الملل با انتشار گزارشی در سال ۲۰۱۹، حسینعلی نیری را به دلیل عضویت در هیئت چهار نفره مسئول در کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ موسوم به «هیئت مرگ»، به ارتکاب جنایت علیه بشریت متهم کرده‌است. 
 
 
 در منابع گوناگونی، از حسین‌علی نیری (حاکم پیشین شرع)، (دادستان پیشین تهران) به همراه (معاون پیشین دادستان تهران) و (نمایندهٔ وقت ) به عنوان مسئولان یاد شده‌است. 
 پس از درگذشت روح‌الله خمینی و آغاز رهبری ، نیری از سوی به سمت معاون منصوب شد و بیش از دو دهه در این منصب حضور داشت.
 وی در ۱۳۹۱، با ارسال نامه‌ای به ، صدور حکم به‌وسیله محمدی گیلانی برای کاظم محمدی گیلانی (فرزندش که به عضویت درآمده‌بود) را کذب خواند. 
 در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۹۷ ، حسینعلی نیری را متهم کرد که خانه‌اش در « . خیابان فیضیه. خیابان جبلی کوچه مریم. نبش بُن‌بست ۲» را به نفع خودش مصادره و آن را تصاحب کرده و حال با «جعل سند» آن را برای فروش در بازار مسکن گذاشته‌است.
{"title": "حسینعلی نیری", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%B1%DB%8C&oldid=35082431", "language": "fa"}