خلیجی است به مساحت پنجاه در که در کرانه باختری ، و در ساحل جنوبی واقع شده‌است. شهر در کنارهٔ شمالی خلیج باکو و در دشت آب‌شوران قرار دارد. این شهر امروزه همهٔ کرانه‌های خلیج باکو را دربر گرفته‌است و از سوی باختر تا دامنه‌های کوه شبان (شبان‌داغ، ۳۵۴ متر) ادامه یافته‌است. خلیج باکو طبیعی شهر باکو است و باشگاه قایق‌های تفریحی محلی در آن قرار دارد. 
 خلیج باکو در بخش باختری نسبتاً و در جنوب خاوری کم‌عمق و صخره‌ای است، و چند جزیره به نام‌های زیره بزرگ (بیوک‌زیره) در جنوب و زیره سنگی (داش‌زیره) در جنوب شرقی و جزیره کاروانسرا در قسمت شمالی دماغه بیل، در شمال باختری آن است. 
واژهٔ زیره در نام این جزیره‌ها کوتاه‌شدهٔ واژهٔ جزیره است. بادهای تندی در پاییز به نام‌های خَزْری (از شمال) و کیلاوار (از مغرب) می‌وزد و باران‌های شدیدی در آن می‌بارد. 
 
 این خلیج ۴۰ کیلومتر مربع مساحت و ۲۰ کیلومتر خط ساحلی دارد. خلیج باکو از شرق با دماغه سلطان، از جنوب غربی با دماغه شیخ و از جنوب و جنوب شرق با ، و بویوک زیره همسایه است. این جزایر بخشی از هستند که بیشتر در داخل خلیج قرار دارند. این ویژگی‌ها این خلیج را به مکانی مناسب به عنوان بندر تبدیل کرده‌است. در کناره این خلیج قرار دارد. در طوفان‌های شدید، ارتفاع امواج در خلیج می‌تواند به ۱ تا ۵ متر برسد.
 از قرن اول میلادی تا قرن هفتم خشک بود و جزایر این خلیج به خشکی پیوند داشتند. در باکو دور از دریا توصیف شده‌است. پس از قرن هفتم، سطح آب تا قرن نهم افزایش یافت و از آن زمان شکل‌گیری خلیج باکو آغاز شد. تغییرات شدیدی در این محل در اواخر قرن هشتم رخ داد، زمانی که دریای خزر بیش از ده متر بالا آمد. زمین‌لرزه بزرگی در سال ۱۳۰۶ رخ داد و که در جزیره ای در خلیج باکو ساخته شده بود، زیر آب رفت و برای چندین قرن زیر آب ماند. تنها در اوایل قرن هجدهم، زمانی که دریای خزر عقب‌نشینی کرد، این جزیره دوباره ظاهر شد. ماریو سانوتو، جغرافی‌دان ایتالیایی قرن چهاردهم، با تأسف خاطرنشان می‌کند: «سطح آب دریای خزر هر ساله بالا می‌رود و بیشتر شهرها دچار سیل شده‌اند.» و طبق گفته‌های عبدالرشید باکویِ جغرافی‌دان، در سال ۱۴۰۳م. دریای خزر قسمتی از باکو را زیر سیل برد و آب دریا تا نزدیکی یک مسجد بالا آمد. در آن زمان دریا در نزدیکی پای موج می‌زد و این در اذهان مردم محل افسانه دختری که خود را از بالای برج پرتاب کرده‌است تقویت کرد. در آن زمان که بر روی صخره ای در خلیج باکو ساخته شده بود، کاملاً در زیر آب قرار داشت. در جریان ۶۰۰ سال پس از آن، سطح آب دریا تا آغاز قرن بیستم کمابیش بالا بود و سپس آغاز به فروکش کرد.
 بر اساس بیانیه یکی از نمایندگان وزارت محیط زیست و منابع طبیعی، دلایل زیادی برای آلودگی خلیج باکو وجود دارد. پسماندهای ناشی از اشیاء صنعتی، مسکونی و خانگی واقع در ساحل دریا و همچنین بهره‌برداری از شناورها، ذخایر نفت و گاز از عوامل اصلی بدتر شدن شرایط بوم‌شناختی است. کار بررسی عمق خلیج باکو از سال ۱۹۹۶ و سپس کار بیرون کشیدن سازه‌های فلزی و شناورهای غرق شده از آب آغاز شد. در سال‌های ۲۰۰۷–۲۰۰۹، کار در مقیاس بزرگ برای پاکسازی خلیج باکو از کشتی‌های غرق‌شده، سازه‌های فلزی و فنی غیرقابل بهره‌برداری و خطوط لوله زیردریایی ازکارافتاده آغاز شد. در مجموع ۴۵۰۰ تن ضایعات فلزی و تقریباً ۴۱۲ تن ضایعات چوبی از دریا بیرون کشیده شد. 
 بندر تجاری در امتداد سواحل شمالی و غربی خلیج باکو امتداد دارد. بندر به‌طور کامل تجهیز شده و کلیه کارهای تخلیه و بارگیری در آن مکانیزه می‌باشد. اسکله‌ای نیز در قسمت شمال غربی خلیج باکو وجود دارد. بحثی در مورد نیاز به ساخت یک پل از طریق خلیج باکو، از لوکباتان به بزرگراه زیگ وجود دارد. طول پل روی دریا از تا ۱۴٫۵ کیلومتر در نظر گرفته شده‌است. طول کل پل که به بزرگراه کمربندی متصل خواهد شد ۲۶ کیلومتر است. پل دریایی بر روی پایه‌های مرتفع ساخته می‌شود تا مانع حرکت شناورها نشود. قرار است این پل تا سال ۲۰۱۵ تحویل داده شود. کار ساخت و ساز آن به مدت ۳٫۵ سال به طول خواهد انجامید.
 شرکت‌های خارجی قصد دارند یک مرکز تفریحی در خلیج باکو افتتاح کنند. در روزنامه‌های آذربایجانی گزارش شده‌است که یک که در حال آماده‌سازی پروژه است و ساخت مرکز تفریحی جزیره نارگین را اجرا خواهد کرد. قرار است هتل‌های مدرن، مکان‌های تفریحی و ساختمان‌های دیگر در جزیره افتتاح شود. همچنین قرار است یکی از بزرگترین شهربازی‌ها در محدوده در اینجا افتتاح شود که توسط متخصصان ساخته خواهد شد. انتظار می‌رود این جزیره در آینده یکی از مراکز گردشگری باشد.
{"title": "خلیج باکو", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC_%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88&oldid=35109499", "language": "fa"}