(متولد ۵ ۱۳۲۶ در ) ، و سابق است. وی یکی از رهبران اصلی در بود. پس از سقوط حکومت وی طی به سمت نخست‌وزیری رسید اما اختلافات میان رهبران منجر به در دهه ۱۹۹۰ شد. بسیاری از مخالفین حکمتیار وی را عامل کشتار بسیاری از مردم افغانستان و تخریب شهرهای مختلف افغانستان در دوره جنگ‌های داخلی می‌دانند. 
 در سال ۱۹۷۱ به به رهبری پیوست. یک سال بعد به جرم قتل ، دانشجویی افغان در که طرفدار بود، دستگیر شد اما بعداً در پی یک آزاد گردید. پس از آزادی به پیوست و بعدها پس از آن به رفت.
 حزب اسلامی او در هنگام برای مبارزه علیه دولت کمونیستی وقت افغانستان در سال ۱۹۷۹ توسط و با هماهنگی تأمین مالی می‌شد.
 پس از سقوط دولت در سال ۱۹۹۲ طبق تأسیس گشت. تمام احزاب افغانستان در سال ۱۹۹۲ با آن توافق کردند و متحد شدند، به غیر از که آن را نپذیرفت. در این زمان به حکمتیار پیشنهاد نخست‌وزیری داده شد اما او درصدد حاکمیت کامل در افغانستان بود. 
 وی سریعاً بمباران شهر کابل را آغاز نمود که باعث شروع دورهٔ جدیدی از شد. در این جنگ‌ها تنها در شهر کابل بیش از ۵۰٬۰۰۰ غیرنظامی کشته‌شده و موج عظیمی از مهاجرت‌ها از افغانستان بخصوص از شهر کابل آغاز شد.
 در همین حال او به عنوان در بین سال‌های ۱۹۹۳ و ۱۹۹۴ و همچنین در سال ۱۹۹۶ پیش از به‌روی کار آمدن طالبان نقش ایفا کرد.
 به گریخته و در آنجا ساکن گردید و در سال ۲۰۰۲ را به مقصد ترک کرد. پس از آن در پاکستان فعالیت‌های نظامی خود را علیه دولت و پیش گرفت.
 او تا سال ۲۰۱۶ با تمام حکومت‌هایی که در افغانستان به قدرت رسیده بودند از جمله ، ، ، ، و دولت و پس از آن با دولت جنگیده‌است.
 در طرفداران خود را به شرکت در انتخابات دعوت کرد و به‌طور تلویحی از (معاون سابقش) حمایت کرد، وی فقط ۲٫۷ درصد از آراء را کسب کرد. 
 حکمتیار بیش از ۱۵ سال به صورت مخفی زندگی کرد و نامش در قرار داشت. در سال ۲۰۱۶ توافقنامهٔ صلحی میان دولت افغانستان به رهبری و امضا شد، که بر اساس آن دولت ضمانت کرد که در بدل برقراری آتش‌بس، به گلبدین حکمتیار و دیگر رهبران شورشی حزب اسلامی او مصونیت قضایی اعطا کرده و نام او را از فهرست تحریم‌های سازمان ملل حذف کند.
 گلبدین حکمتیار در ۵ سرطان (تیر) سال ۱۳۲۶ (۱۹۴۷ میلادی) در ولسوالی امام صاحب از ولایت در خانواده پشتون از قبیله غلجایی به دنیا آمد. او برای دورهٔ کوتاهی رشته را در تعقیب نمود ولی قبل از تکمیل تحصیل به اثر فعالیتهای سیاسی از آنجا اخراج گردید. با این وجود هواداران وی به او «انجنیر حکمتیار» می‌گویند. در سال ۱۹۷۱ به به رهبری پیوست اما در ۱۹۷۵ از آن جدا شده و را پایه گذاشت. پس از با کمک‌های مالی و به یکی از اصلی‌ترین نیروهای ضد شوروی تبدیل شد. وی در کشتار و ترور چپی‌ها، ناسیونالیست‌ها و مخالفانش در ، و سایر کشورهای جهان دست داشت. حکمتیار گروهش را نامید، این حزب ۷۰٪ کمک جهانی که بخاطر علیه در جمع می‌شد را جذب می‌کرد که اکثرش را در جنگهای داخلی با رقیبانش به مصرف رسانید. حکمتیار همچنین به صورت مستقیم یا غیرمستقیم عامل ترور و و کسانی هست که از او انتقاد می‌کردند. در حزب وی اعراب که بعداً در شبکه جا گرفتند نیز شامل بودند.
 در بهار سال ۱۹۸۹ هیچ نشانه‌ای از سقوط وجود نداشت. از این‌رو حامیان آمریکایی و پاکستانی گروه‌های مجاهدین نقشه‌ای را ضد دولت طرح کردند که توسط سفیر ایالات متحده در پاکستان و نخست‌وزیر وقت پاکستان برای تصرف برنامه‌ریزی شد. طرف‌های آمریکایی و پاکستانی هر دو یک پیروزی معمولی را آرزومند بودند. آمریکایی‌ها می‌خواستند که را تحقیر کنند و آن‌ها را از افغانستان خارج کنند و در نتیجه انتقام را بگیرند. پاکستان از آن‌سو خواهان گرفتن انتقام از اتحاد جماهیر شوروی به‌دلیل حمایت از رقیب منطقه‌ای سابقش بود. در پی این جنگ‌ها که به مشهور است و همراه با حدود ۱۰ هزار عرب به شهر جلال‌آباد حمله و فرودگاه آن را تسخیر کردند. نیروهای دولت مرکزی با حمله به جلال‌آباد شکست سختی به آن‌ها دادند و نیروهای ائتلاف حکمتیار بعد از دادن ده هزار کشته به کوه‌ها متواری شدند. این بزرگ‌ترین شکستی بوده که در یک جنگ در افغانستان رخ داده‌است. در طول این جنگ‌ها حدود ۳هزار نفر از افراد مجاهدین کشته شدند. همچنین بین ۱۲ تا ۱۵ هزار غیرنظامی کشته شده و بیش از ۱۰هزار نفر افغانستان را در این زمان ترک کردند. در سال ۱۹۹۱ در کودتایی در همکاری با گروه خلقی‌ها تحت رهبری وزیر دفاع وقت و علیه حکومت دست داشت ولی ناکام گردید. در مدت جنگ‌های داخلی وی از طرف ، و کمک می‌شد. بعد از خروج از افغانستان کمک‌های خارجی قطع شد.
 حکمتیار دلیل مخالفتش با حکومت مجاهدین را موجودیت نیروهای کمونیستی بیان می‌نمود اما بعداً با و را به وجود آورد و دست به کودتایی علیه حکومت وقت زد. این کودتا به شکست انجامید و غیرنظامیان زیادی در آن کشته شدند. در پی آن قسمت‌های زیادی از شهر کابل ویران شد. او یکی از مهمترین افراد در شروع و دوام به‌شمار می‌آید. وی شهر کابل را مستقیماً و به‌صورت علنی مورد بمباران قرار داد که باعث شروع دورهٔ جدیدی از شد. در طول این جنگ شهرهای ، ، و بیشترین میزان خشونت و تلفات را نسبت به شهرهای دیگر دادند و تنها در شهر کابل بیش از ۵۰٬۰۰۰ غیرنظامی کشته‌شده و موج عظیمی از مهاجرت‌ها از افغانستان به‌خصوص از شهر کابل آغاز شد.
 از سوی نهادهای حقوق بشری و فعالان مدنی متهم به دست داشتن در کشتار غیرنظامیان در این جنگ شده‌است. به گزارش این گروه‌ها حکمتیار مسئول برخی از فجایع جنگ از جمله موشک‌پرانی ماه اوت سال ۱۹۹۲ است. همچنین براساس گزارش ، حکمتیار به صورت مستقیم مسئول کشتار حداقل۱۸۰۰ تن و زخمی کردن بیش از ۸۰۰۰ غیرنظامی است. نهاد بین‌المللی دیده‌بان حقوق بشر نیز او را به نقض حقوق بشر از جمله ناپدید شدن اجباری مخالفان سیاسی، داشتن یک زندان زیرزمینی در و شکنجه در آن، و حملات خشونت‌آمیز به سازمان‌های غیردولتی فعال در زمینه برنامه‌های آموزش و بهداشت برای زنان افغان در اردوگاه‌های پناهندگان در پاکستان، متهم می‌کند. 
 حکمتیار پس از اشغال توسط با به سمت شمال رفت و از آنجا راهی شد و در ساکن شد. اگرچه پس از سقوط طالبان و خروج از ایران علیه این کشور موضع گرفت. نمونه‌ای از موضع‌گیری‌های او علیه ایران، بیانیه‌ای است که در سایت آژانس اسلامی افغانستان در تیرماه ۱۳۹۴ منتشر شده و در آن ایران را به «دمیدن در آتش جنگ‌های فرقه‌ای و درگیری‌ها» متهم کرده‌است. ایران رسماً اعلام کرده بود که پذیرفته‌است. وی پس از و تشکیل با حمایت آمریکا و کشورهای غربی از این حکومت و انتقاد می‌نمود و جزو یکی از نیروهای مخالف بود.
 در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۶ حزب اسلامی با دولت پیمان صلح امضا کرد و بنا بر بخشی از پیمان، حکمتیار بخشیده شد و پس از حدود ۲۰ سال به افغانستان بازگشت. زندانیان سیاسی حزب آزاد شدند و حزب اسلامی متعهد شد از افراطیان فاصله گرفته، به وفادار بماند و علیه حکومت مرکزی اقدام نکند. در ۳ فوریهٔ ۲۰۱۷ تحریم‌های بین‌المللی علیه حکمتیار رفع شد.
 او پس از سال‌ها زندگی در خفا در یک نشست عمومی در ولایت لغمان حاضر شد و برای ترویج صلح در افغانستان سخنرانی کرد. وی در این سخنرانی رسانه‌ها را خطاب کرد و در سخنرانی دومش برخی از رسانه‌ها را دانسته و تأکید ورزید که باید جلو این رسانه‌ها گرفته شود. 
 معاون اول و دوم رئیس‌جمهوری افغانستان به استقبال او به شهر در شرق کشور رفتند. با شماری از مقام‌های ارشد دولتی از جمله ، مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهوری در مراسم استقبال از حضور یافت و سخنرانی کرد. او بلندپایه‌ترین مقام دولتی است که پس از حضور علنی حکمتیار در میان مردم، با او دیدار می‌کند و رسماً به او خوش‌آمد می‌گوید. دانش در سخنرانی خود احترام به آراء مردم، تنوع قومی جامعه و مشارکت اقوام در ساختارهای دولتی و آزادی بیان را به عنوان اصول اساسی نظام سیاسی کشور یادآوری کرد. پذیرش قانون اساسی و ارزشهای مندرج در آن از شرایط بنیادی مذاکره با حزب اسلامی بوده‌است و آنها در توافقنامه آشتی با دولت رسماً آن را پذیرفته‌اند. حکمتیار در سخنرانی خود تأکید کرد که «تسلیم» نشده، بلکه «برای نجات مردم با دولت آشتی» کرده‌است. او همچنین گفت که او از خارج «وارد کشور» نشده، بلکه «از کوه‌ها به شهر» آمده‌است. او افزود که برای وارد شدن به دولت تصمیمی نگرفته‌است. 
 دفتر نمایندگی سیاسی سازمان ملل در افغانستان ( ) از آشتی دولت با گلبدین حکمتیار استقبال کرده اما نسبت به مسائل مربوط به «عدالت انتقالی و حقوق بشر» ابراز نگرانی کرد. در ۲۵ مه ۲۰۱۷ این دفتر اعلام کرد که درخواست رسیدگی به اتهامات حقوق بشری حکمتیار را دریافت کرده‌است. 
 گلبدین حکمتیار در ۲۹ جدی/دی ۱۳۹۷ به همراه فضل‌الهادی وزین، به عنوان معاون نخست و قاضی حفیظ الرحمن نقی به عنوان معاون دوم، خود را برای ثبت نام کرد.
{"title": "گلبدین حکمتیار", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%AF%D9%84%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1&oldid=35045066", "language": "fa"}