( : ) یکی از بود که در زمان تأسیس شد. جایگاه این خانات با جنوب و مرکزیت مطابقت دارد و شامل قبایل شمالی می‌شد. حکومت این خانات از اواخر زمان صفویه تا بین ایران و روسیه درجابه جایی بود که سرانجام برپایه از طرف به تحویل داده شدند ولی سرانجام در زمان و در نتیجه برپایه در تاریخ ۳ آبان ۱۱۹۲ خورشیدی از جدا شد.
 از قرن ۱۶ بخش‌های بزرگی از بخشی از بود. در آغاز قرن ۱۸ در پی فروپاشی دولت صفوی، در شمالی در برابر حکومت ایران شورش‌هایی به وجود آمد. و که هر دو از رقیبان ایران بودند از این موقعیت به وجود آمده استفاده کردند. در ۱۷۲۲، به ایران اعلام جنگ نمود و این آغاز گشت. این اولین لشکرکشی روس‌ها برای به چنگ آوردن دربند و فراتر از آن بود. پیش و در هنگام لشکرکشی برای به چنگ آوردن دربند، امام قلی خان حاکم این شهر همانند بقیه یک بود. او کلید دروازه‌های شهر را به امپراتور روسیه پیشنهاد کرد.
 ، امام قلی خان به عنوان حاکم دربند گماشت و نیروهای بومی را با واگذار کردن رتبه سرلشکر زیر فرماندهی او قرار داد. در سپتامبر ۱۷۲۳ پس از در در پی شاه ، شاه ایران که دچار نابسامانی کارها و فساد گسترده در کشور بود، ناگزیر به واگذاردن در کنار بسیاری دیگر از سرزمین‌های ایران در به شد. اما چند سال بعد در پی تیرگی شدید روابط روسیه و عثمانی و پیروزی‌های درخشان نظامی به فرماندهی و گسترش قلمرو ایران، روسیه خود را زیر فشار دید و در مارس ۱۷۳۵ در به منظور جلوگیری از ایجاد یک جنگ پرهزینه با ایران و همچنین برای ساخت یک اتحاد علیه دشمن مشترک مجبور شد از تمام سرزمین‌های تسخیر شده ایران چشم پوشی کند و همچنین بر حق فرمانروایی ایران بر بسیاری از سرزمین‌هایی که در در ۱۷۳۲ به همان دلایل به ایران برگشت داده شده بود دوباره تأکید شد. 
 پس از مرگ نادر شاه در سال ۱۷۴۷ امپراتوری بزرگ او از هم پاشید و از مناطق تحت کنترل ایران در قفقاز، به وجود آمد که یکی از آنها در تشکیل شد. با ایجاد این این خانات در سال ۱۷۴۷، محمدحسن (و یا محمد حسین) پسر امام قلی خان به اولین خان این خانات بدل شد.
 در سال ۱۷۶۵ فتحعلی خان، خان با کمک شمخال و تبسران و چند تن دیگر، دربند و خانات دربند را فتح و به حکومت خود اضافه کرد. پس از فرمان بردار کردن خانات، حاکم محمد حسین خان دربندی را کور و ابتدا در و پس از آن زندانی کرد. پس از مدتی محمد حسین خان در باکو درگذشت. 
 پس از مرگ فتحعلی خان، حکومت کوتاه شبه مستقل او فرو ریخت. جانشین او احمد خان حکومت تنها دو سال حکومت کرد و مارس ۱۷۹۱ درگذشت و پس از آن برادرش شیخ علی خان، خان جدید قوبا گشت. در نتیجه نارضایتی از سیاست‌های شیخ علی خان، دربند دوباره تبدیل به یک خانات مستقل شد و جوانترین پسر فتحعلی خان به نام حسن آقا در ماه مه ۱۷۹۹ خان جدید دربند گشت. در سال ۱۸۰۲ حسن خان درگذشت و شیخ علی خان اختیار دربند را به دست گرفت و آن را دوباره زیر حکومت قوبا درآورد.
 در سال ۱۸۰۶ در جریان این خانات توسط نیروهای روسی اشغال شد. با توجه به که در ۱۲ اکتبر ۱۸۱۳ در روستای (در ) به امضا رسید بود مجبور به صرف نظر کردن از خانات دربند و واگذاری آن به گشت. علاوه بر با توجه به شرایط سنگین معاهده ایران مجبور شد از ، ، ، شیروان، ، کوبان، و مناطق وسیعی از که مناطقی جدایی ناپذیر از ایران بودند صرف نظر کند. 
 سمیون میخایلوویچ بورنفسکی مورخ روسی که در پایان قرن ۱۸ از قفقاز بازدید نموده در مورد نوشت:
{"title": "خانات دربند", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF&oldid=27055938", "language": "fa"}