(فرزانه) (به : ) یعنی صاحب . این اصطلاح را به فیلسوف، دانشمند و پزشک اطلاق می‌کنند.
 همچنین در مورد کسی به کار می‌برند که [در اثبات ادعای خود] دارای محکمی است به نام برهان، و آن کسی است که می‌داند که چه چیز را می‌توان شناخت و چه باید کرد.
 حکمای هفتگانه در یونان عبارتند از: ، ، ، ، ، و .
 حکیم کسی است که جامع و عالی باشد.
 حکیم یعنی صاحب ، علم خوب و عمل صالح، نفس عمل، حقایق اشیاء انجام فعلی که محمود باشد، اقتداء به در بقدر قدرت. 
 این جامعیت یا است، مانند حکیم یا ، یا است مانند کسی که با دوراندیشی اقدام به کار می‌کند، تابع شهوات نیست، به صرف داشتن آرزوهائی، تغییر روش نمی‌دهد، و به جاه و مالی که به دست آورده مغرور و دلخوش نمی‌شود.
 پس حکیم کسی است که رفتار خود را تابع احکام قرار دهد یا کسی است که برای هر چیزی حد و نهایتی قائل است، یا کسی است که مالک خود است و از هوا و برکنار است، بر آنچه از دست رفته زاری نمی‌کند و مضطرب نمی‌شود و اندوهگین نمی‌گردد، بلکه مسرور به حق است، با صبر و امیدواری و اطمینان و اعتماد به مشکلات زندگی می‌پردازد.
 در این مورد گفته‌اند: حکیم کسی است که محکم کار باشد. هر کس تجربه‌ها او را استوار کرده باشند، حکیم است.
 گوید: «مقصود از حکمت، صرفاً کسب قدرت و دست‌یابی به امکان پیش‌بینی نیست بلکه مقصود کامل تمام آن چیزی است که می‌توان شناخت، برای گذران زندگی و حفظ و صناعات، معنی این سخنان این است که حکمت علم و عمل است. پس اگر انسان عالم باشد، اما آنجا که باید عمل کند، عمل نکند، یا اهل عمل باشد اما اصول علم خود را نداند، حکیم نیست. 
 حکیم از اسماء خداوند است و را ذکر حکیم می‌نامند زیرا حاکم بر مردم است و چنان محکم است که اختلاف و اضطرابی در آن نیست.
 بسیاری در قرآن وجود دارد که به چندین اسم خداوند با ترتیب خاصی خاتمه می‌یابند. یکی از آن ترتیب‌ها ترتیب دو اسم «عزیز» و «حکیم» است. این دو اسم در ۴۵ آیه از قرآن آمده‌اند که «عزیز» در ابتدا و «حکیم» پس از آن ذکر شده‌است.
{"title": "حکیم (فلسفه)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85_(%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87)&oldid=34666543", "language": "fa"}