یا (به عبرانی: [یحنان]، به یونانی باستان: [یوآنس]، به : John the Baptist) فرزند ، واعظ و تارک دنیای یهودی سده اول میلادی بود که ، ، معتقد به پیامبری او هستند. نام تعمیددهنده در ، ذکر شده‌است. بر اساس ، یحیی خویشاوند بود. مسیحیان، یحیی را و بشارت دهنده ظهور مسیح می‌دانند. با شناسایی در سده اخیر، بسیاری از محققین، یحیی را از این گروه دانسته‌اند.
 بر اساس انجیل، زکریا از فرزندان و زوجه‌اش از نسل بود. الیصابات دختر عموی بود و شش ماه زودتر از مریم، به یحیی حامله شد. بر اساس ، هنگامی که به عیسی حامله گشته بود، نزد الیصابات رفت و الیصابات گفت: «از آن لحظه‌ای که آمدی جنین در شکم من به حرکت درآمد». 
 تنها انجیلی است که به شرح زاده‌شدن یحیی می‌پردازد. بر اساس روایت لوقا، یحیی تعمیددهنده، فرزند و است. الیصابات نازا بود و نمی‌توانست فرزندی برای زکریّا بیاورد. وقتی نوبت زکریا بود تا در معبد اورشلیم بخور دهد، از خداوند خواست تا وارثی صالح به وی عطا کند. بر وی نازل شد و به او بشارت داد که از او و زوجه‌اش فرزندی پدید خواهد آمد که نام او یحیی است. زکریّا از کلام فرشته متعجب شد، زیرا با توجه به کهولت سن خودش و الیصابات این مسئله را غیرممکن می‌دید. اما فرشته گفت که «این برای پروردگار تو آسان است». زکریّا به نشانه این بشارت تا سه روز نمی‌توانست سخن بگوید؛ و نهایتاً پس از سه روز هنگامی که نام فرزند را از او پرسیدند، ، قصد کرد او را به نام پدرش زکریّا نام نهد. زکریّا تخته‌ای خواست و اسم یحیی را (که در آن زمان اسمی بی‌سابقه و کاملاً جدید بود) بر آن نوشت و در همان لحظه دوباره قدرت تکلم خود را بازیافت. 
 روایت قرآنی ولادت یحیی تفاوت چندانی با روایت انجیل ندارد، جز این که قرآن اسمی از زوجه نمی‌برد.
 در انجیل رشد یافتن و پرورش یحیی مورد توجّه قرار نمی‌گیرد. بر اساس قرآن، یحیی از کودکی شایستگی تحویل گرفتن امانت پیغامبری را به دست آورد و با قوت نبوت فراگرفت. بنا به ، یحیی بر اساس کتاب می‌کرد و به می‌پرداخت تا جایی که در میان مشهور شد که تنها کسی که به احکام تورات آگاهی تمام دارد، یحیی است. قرآن اشاره می‌کند که او نسبت به خود مهربان بود و نیکی می‌کرد، که می‌توان استنباط نمود که یحیی در دامان زکریّا و مادرش رشد کرده‌است.
 اطلاعات بیشتر: یحیی در حوالی ، غسل تعمید می‌داد و موعظه می‌کرد و حتی بنا به ، را نیز داد. 
 در باب سوم آیهٔ ۱۶ آمده‌است: «و مردم مترصد می‌بودند و هر یک در دل خویش تصور می‌کرد که آیا این مسیح است؟
 یحیی همگی را گفت: «بدانید که من شما را به آب غسل می‌دهم. امّا کسی خواهد آمد مسیح است و او شما را به و آتش خواهد داد و من حتی شایستگی ندارم که خم شده بند نعلینش را بگشایم؛ که طبقش در دست اوست و خرمن خود را خوب پاک نموده گندم را در انبار خود جمع خواهد نمود و کاه را در آتشی که خاموشی نپذیرد خواهد سوزانید.»
 در انجیل باب اول آیه ۷ آمده‌است: «یکی از جانب خدا آمد و اسمش یحیی بود. او برای شهادت آمد تا بر نور شهادت دهد تا همه به واسطه او ایمان آرند. او خود روشنایی نبود بلکه آمده بود تا بر روشنایی شهادت دهد؛ و روشنایی حقیقی آن است که جهان از او منور می‌گردد»
 در آیهٔ ۱۵ بر گواهی و بشارت یحیی تأکید شده‌است: «و یحیی در حق او گواهی داد و به آواز بلند گفت کسی است و من او را ذکر کردم و او پس از من می‌آید و پیش از من است زیرا که از آن پیش بود. آیین قرار داد اما نعمت و راستی از رسیده‌است و او است»
 هم چنین در آیه ۳۰ آمده‌است که یحیی، عیسی را ملاقات می‌کند: «عیسی به طرف خود می‌آمد گفت اینک برهٔ خدا که عصیان از خلق خدا برگرداند. این آن است که حق او گفتم پس از من است ازیرا که پیش از من بوده‌است و من خود او را نشناختم؛ و یحیی شهادت داد که من روح را دیدم که از آسمان پایین می‌آمد و مانند کبوتر بر او می‌نشست و من او را نشناخته بودم لیکن آن کس که مرا فرستاده‌است که به آب غسل دهم، مرا گفت که هر کس را که ببینی روح بر وی نازل می‌شود و بر او می‌نشیند، خود اوست که به روح القدس غسل خواهد داد.»
 در آن زمان بر ربع در فلسطین پادشاهی داشت. او قصد داشت دختر برادر خود ، به اسم هیرودیا را به عقد خود در بیاورد. یحیی داد که این ازدواج در است. پس از این فتوا، هیرودیس، یحیی را زندانی کرد.
بنا به روایت ، وقتی یحیی در زندان بود، «برای پیام فرستاد که آیا تو آن مسیح وعده داده شده هستی، یا باز باید منتظر دیگری باشیم. عیسی جواب داد که یحیی را از آنچه دیده‌اید و شنیده‌اید خبر دهید که کران شنوایانند و کوران بینایانند و لنگان خرامان می‌گردند» بنا به روایت انجیل، یحیی به اشارت و به فرمان به قتل رسید. از جدی‌ترین مخالفان یحیی و تعالیمش بودند.
 یحیی پیامبر دینی است و کتابی بنام نزد مندائیان موجود است که آن را منسوب به یحیی تعمیددهنده می‌دانند.
 در آیاتی از انجیل از در کالبد یحیی سخن رفته‌است.
 شاگردانش پرسیدند: «چرا روحانیان یهود با اصرار می‌گویند که قبل از ظهور مسیح، الیاس نبی باید دوباره ظهور کند؟» 
عیسی جواب داد: «حق با آنهاست. الیاس باید بیاید و کارها را روبراه کند. در واقع او آمده‌است ولی کسی او را نشناخت و با او بدرفتاری کردند. حتی من نیز که مسیح هستم، از دست آنها آزار خواهم دید.» 
آنگاه شاگردانش فهمیدند که عیسی دربارهٔ یحیای تعمید دهنده سخن می‌گوید.
 اگر این‌ها را قبول دارید باید بدانید که یحیی همان موعود است.
 نام یحیی ۵ بار در قرآن آمده‌است. نام یحیی در سوره‌های ، ، و ، مجموعاً ۵ بار آمده‌است. او یکی از پیامبران بزرگ الهی است و از جمله امتیاز این پیامبر، این است که در کودکی به مقام نبوّت رسید. یحیی در سوره آل عمران به «حَصور» توصیف شده‌است. حَصور از حصر به معنی کسی است که از جهتی در محاصره است و طبق روایات به معنی خودداری‌کننده از ازدواج است. حَصور کسی است که غریزه‌ها و هوس‌های دنیایی را ترک گفته‌است (مرحله عالی زهد). صفات و ویژگی‌های مشترک یحیی و عیسی عبارت است از: زهد فوق‌العاده، ترک ازدواج، تولد اعجاز آمیز، نسب بسیار نزدیک.
{"title": "یحیی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C&oldid=34695468", "language": "fa"}