این مقاله دربارهٔ دیدگاه‌ها در مورد خدا در هندوئیسم است. برای ایزدان در را ببینید. مفهوم نظر به سنت‌های متنوع آن فرق می‌کند. هندوئیسم دربرگیرنده عقاید مختلفی هم‌چون ، ، ، ، ، ، ، و می‌باشد. 
 اشکال در ذکر شده‌اند. پرستش عاطفی یا محبت‌آمیز (بهاکتی) به یک خدای اولیه هم‌چون (به‌طور مثال )، و ، در اوایل قرون وسطی ظهور کرده و امروزه به نام خوانده می‌شوند. 
 هندوئیسم معاصر را می‌توان به چهار سنت عمده رده‌بندی کرد: ، ، و . ویشنوپرستی، شیواپرستی و شاکتی‌پرستی به ترتیب ، و یعنی مادر آسمان را به عنوان خدا پرستش کرده، یا تمام الهه‌های هندو را مثل جوانب یک حقیقت متعالی بدون شکل یا براهمن می‌پندارند. سایر صنف‌های کوچک مثل گاناپتیا و ساورا بر روی و به عنوان قدرت برتر تمرکز می‌کنند.
 هندوهای‌که از پیروی می‌کنند و بر این عقیده اند که که در وجود هر موجود زنده‌ای بوده و همان ویشنو یا شیوا یا دوی، یا یکسان با موجود متافزیکی است که در هندوئیسم از آن به نام یاد می‌شود. چنین نظام‌های فلسفی چون یا عدم دوگانگی، از زمانی که در مکتب فلسفه هندو مخصوصاً به گونه‌ای که در ذکر شد و توسط در قرن نهم میلادی شهرت یافت، روی هندوئیسم تأثیرگذار بوده‌است. 
 هندوهایی‌که از پیروی می‌کنند بر این عقیده هستند خود شخصی که به جیواتمنس یاد شده و ذات ابدی متافیزیکی که در هندویزم به نام اطلاق می‌گردد، حقیقت‌های غیر وابسته بوده و یکی نیستند. چنین نظام فلسفی که در وجود دارد، یا دوگانگی که در مکتب ویدانتای فلسفه هندو خصوصاً از نوعی که در مکتب از تکوین یافته، بخصوص نمونه‌ای از آن که در و توسط مدهواچاریا در قرن سیزدهم میلادی به شهرت رسید، روی هندوئیسم تأثیرگذار بوده‌است. به‌طور خاص، تأثیرات فلسفه مدهوا روی مکتب چایتانیای ویشناویسم بنگال غالب بوده و بر اساس آن فتوی داده می‌شود. مدهوا می‌گوید در آغاز تنها یک خدا وجود داشت و آن یا بوده‌است. او هیچ ادعایی مبنی بر این که سایر خدایان هندو هم‌چون یا ، همطراز او بوده‌اند را قبول نکرده و رد می‌کند. 
 اطلاعات بیشتر: 
 
 
 هینوتئیسم اصطلاحی‌است که توسط پژوهشگرانی چون برای توضیح عقیده استفاده شد. مولر بیان داشت که آیات ، قدیمی‌ترین کتاب هندویزم، از چندین خدا ذکر به عمل آورده اما آن‌ها را به صورت آیات «یک خدای نهائی و متعالی» و هم‌چنین «یک الهه متعالی» ستایش کرده‌است، بنابراین مدعی شده که ماهیت خدایان یکیست ( ) و خدایان چیز دیگری جز مظهر کثیری از همان مفهوم الوهیت (خدا) نیستند. 
 این ایده که ممکن است مظاهر متعددی از خدا یا اصل روحانی واحدی وجود داشته باشد، در متون ویدیک مکرراً ذکر شده‌است. به‌طور مثال، به غیر از آیهٔ ۱٫۱۶۴ که این آموزه را بیان داشته، آیهٔ قدیمی‌تر ۵٫۳ چنین می‌گوید:
 
 
 
 
 
 و اصطلاحاتی هستند که مرتبط با هینوتئیسم می‌باشند. اصطلاح دومی توسیعی از «هینوتئیسم» بوده و از καθ' ἕνα θεόν (kath' hena theon) - «یک خدا در یک زمان» گرفته شده‌است. هینوتئیسم طوری به عقیده پلورالیستی می‌پردازد که بر اساس آن خدایان مختلف مظاهر یک خدا بوده و از ماهیت الهی یک‌سانی برخوردار هستند. برخی از پژوهشگران برای بحث در مورد دینی که در آن یک خدا در مرکزیت قرار داشته اما موجودیت یا موقعیت سایر خدایان را انکار نمی‌کند (کنند)، اصطلاح را در مقایسه با هینوتئیسم ترجیح می‌دهند. اصطلاح دیگر برای هینوتئیسم «ایکویتئیسم» یا ایمان به یکی بودن تمام خداها، است. 
 جینیان فولر می‌نویسد که مفهوم خدا یا ذات واحد در عصر ویدیک، نسبت به خدای موحدانه انتزاعی‌تر است، این ذات حقیقت پشت پدیده کائنات می‌باشد. آیات ویدیک این خدا را با «نامحدود، غیرقابل توصیف و اصل مطلق» وصف می‌کند، ازین‌رو خدای ویدیک چیزی از جنس است تا هینوتئیسم ساده. 
 در اواخر عصر ویدیک و مقرون به آغاز عصر اوپانیشاد (۸۰۰ قبل از میلاد)، گمانه زنی‌های عرفانی ظهور کرده و مفاهیمی را ایجاد کرد که دانشمندان متعدد به آن یا و هم‌چنین انواع نانتئیسم و می‌گویند. یک مثال برای استسفار مفهوم خدا، بر علاوه آیات هینوتئیسم که اینجا ذکر شد، قسمت‌های اخیر هم‌چون است. 
 ، ذات مطلق میتافیزیکی را خوانده، و واقعیت را به آن نسبت می‌دهد. مکتب‌های مختلف فکری، براهمن را به عنوان ، غیر شخصی یا میان شخصیتی تعبیر می‌کنند. ایشور چاندرا شارما براهمن را به عنوان «حقیقت مطلق، فراتر از تمام دوگانگی‌های وجود و عدم وجود، نور و تاریکی، و زمان، فضا و علت» توصیف می‌کند. 
 فیلسوفان تأثیرگذار قدیمی و قرون وسطی هندو، پروفسور فلسفه روی پیریت، نظریات روحانی خود را با یک ex nihilo خلق شده در زمین و «مدیریت مؤثر بدون خدایان» تعلیم می‌دهند. در ، مکتب‌های متعددی وجود دارند. سنت‌های ناخداباورانه هم‌چون سامکیا، نیایای قدیم، میمامسا و سنت‌های‌که در ویدانتا هستند مثل آدوایتا، موجودیت یک خدای متعالی، قادر مطلق، دانای مطلق، کریم مطلق (خدای مؤحدانه) را نپذیرفته در حالی‌که سنت‌های خداباورانه یک خدای شخصی که مورد دلخواه هندوها است را می‌پذیرند. مکتب‌های بزرگ فلسفه هندو، اخلاقیات و ماهیت وجود را همانند سایر ادیان هندی، از طریق دکترین و توضیح می‌دهند. 
 مونوتئیسم، عقیده به خدای آفریدگار واحد و عدم اعتقاد به آفریدگاران دیگر است. هندویزم یک آئین یک‌پارچه نیست و سایر سنت‌ها ممکن است به چنین عقیدهٔ پابند باشند یا نباشند. دین از منظر هندویزم یک عقیده شخصی است و پیروان آن آزادند تا در چارچوب و تعابیر مختلفی را انتخاب نمایند. بیشتر شکل‌های هندویزم، هم‌چون کریشنائیسم، برخی از مکتب‌های و ، به خدای موحدانه اعتقاد دارند.
{"title": "خدا در هندوئیسم", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%AF%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D9%85&oldid=34931816", "language": "fa"}