یا که و پیروان محسوب می‌شوند، گروهی از طایفه بودند که پس از درگذشت و در پی جریان که به موجب آن به خلافت رسید شروع به فعالیت کرده و به طرفداری از ، حاضر نشدند با ابوبکر بیعت کنند و خلافت را حق علی دانستند. 
شروع فعالیّت علویان در عرصه سیاست، پس از کشته‌شدن در بوده‌است و از این تاریخ هرجا فرصتی برای قیام می‌دیدند از آن استفاده می‌کردند و چون اوضاع نامناسب می‌شد، موقتاً آرام می‌شدند. این آرامش موقتی بیشتر در دوران بود که به جز قیام و فرزندش در دوران هیچ قیام مهم دیگری از طرف علویان صورت نپذیرفت. 
 زمانی که به خلافت رسیدند و استقرار یافتند، دشمنی علویان با آن‌ها شروع شد. چرا که علویان و عباسیان از خاندان بودند که ضد امویان با یکدیگر همکاری داشتند، اما زمانی که عباسیان به قدرت رسیدند، دشمنی علویان با عباسیان آغاز شد، چرا که هر گروه خلافت را حق خویش می‌دانست. 
نخستین کسی که از علیه قیام آغاز کرد، بود که در به پا خواست ولی شکست خورد، و برادرش ابراهیم نیز در بصره به قتل رسید. از اینجا در تعقیب و کشتار همت گماشتند ولی کوشش آن‌ها چندان سودمند نبود چرا که در زمان ، توانست در آفریقا تشکیل حکومتی به نام دهد و نیز در و به فعالیّت تبلیغی علیه خلیفه پرداخت، که در نتیجه این اقدامات امنیت دولت عباسی را به خطر انداختند و ، به ناچار راهی ایران شد.
 سرزمین عراق و حجاز از آغاز به عنوان مرکز رشد و نمو علویان بوده‌است ولی علویان بر اثر ظلم‌هایی که خلفا در حقشان روا داشتند بناچار به اطراف سرزمین‌های اسلامی مهاجرت می‌کردند تا دست مأموران خلفا به آن‌ها نرسد.
 از زمان ، با شدت تمام به سرکوب علویان پرداخته شد و از این زمان کشتن علویان آغاز شد و کمتر عامل و وزیری از بنی‌عباس بود که دستش به خون یکی از علویان آلوده نشده باشد.
 به جهت مظلومیتی که علویان در طول دوره و داشتند، نفوذ آن‌ها در میان مردم بیشتر شد. افزون بر آنکه آن‌ها را اهل‌بیت پیامبر می‌دانستند، لذا مردم که این همه ظلم و ستم را در حق می‌دیدند نسبت به آنان متمایل می‌شدند. 
 ظلم و ستم فراوان نسبت به علویان موجب شد، از قرن دوم ورود به را آغاز نموده و در نقاط مختلف ایران برای دعوت مردم به اسلام علوی، و تبلیغ علیه خلفای اموی و عباسی شروع به فعالیت کردند و توانستند در طی یک قرن مردم بعضی از شهرها و مناطق ایران را با علی ابن ابی طالب و فرزندانش آشنا سازند و مذهب علوی را پرورش دهند. 
 برای اولین بار علویان توانستند در سال ۲۵۰ هجری دولت علویان را در طبرستان تشکیل دهند؛ زیرا مردم طبرستان که از ظلم و ستم والی خلیفه عباسی به تنگ آمده بودند، از که در ری بود دعوت کردند که به طبرستان برود، با رفتن وی شماری از مردم نامسلمان آن نواحی به دست وی اسلام آوردند و تعهد کردند که از او حمایت کنند. در نتیجه حسن ابن زید توانست منطقه مازندران و گیلان را به دست آورد و دولت علویان را تشکیل بدهد. این اولین دولتی بود که در شرق اسلامی بدون تأیید خلفای عباسی تشکیل شده بود و اگرچه این دولت تهدیدی برای خلفای عباسی بود، ولی به خاطر آشفتگی‌هایی که خلفای عباسی با آن درگیری داشتند، نمی‌توانستند هیچ قدمی برای براندازی این دولت جدید علوی بردارند؛ لذا تا مدت‌ها علویان توانستند در آرامش به سر ببرند. 
 در سال ۲۸۶ هجری با تلاش توانست در ، ، و تشکیل دولت دهد و در یمن نیز یحیی ابن حسین در سال ۲۹۰ هجری قیام کرد و آن نقطه را تحت سلطة خود درآورد. 
 این گونه حرکت‌ها نشان از گسترش نفوذ علویان در سراسر قلمرو اسلامی از غرب تا شرق داشته‌است.
{"title": "خاندان علی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&oldid=34943996", "language": "fa"}