(به : ) یا ، گونه‌ای از یا زوال سلولی طی فرایند مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ است که در به وقوع می‌پیوندد.
 سازوکار مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول‌های دوهسته‌ای که در پی سازوکارهای درون‌سلولی و به‌ویژه قطعه‌قطعه شدن ژنگان رخ می‌دهد را آپوپتوز یا مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول (programmed cell death) می‌گویند.
 آپوپتوز روندی و زیستی برای نمو فعّال و طبیعی و همچنین حفظ می‌باشد. در مواردی که زنده ماندن یک ، موجودیّت موجود زنده را به خطر بیندازد، سلول با مرگ برنامه‌ریزی شده، خودکشی می‌کند. زمانی که سلول تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی یا حتی درونی همانند پرتوهای یونیزه کننده، داروهای کُشندهٔ سلول (در درمان سرطان‌ها) ، و غیره قرار می‌گیرد درونمایهٔ آن از جمله دی‌ان‌ای، دستخوش تغییراتی می‌شوند که در صورت ادامهٔ حیات آن منجر به ناهنجاری‌هایی شدیدی از جمله شدن سلول می‌شوند. عوامل دیگری نظیر برخی بیماریزای داخل سلولی مانند ، ، ، و … نیز در هنگام عفونت‌زایی خود با تغییر، در برخی مسیرهای متابولیکی و زیست‌شیمیایی داخل سلولی می‌توانند، در هدایت سلول به سمت این نوع خاص از مرگ مؤثر باشند.
 مرگ برنامه‌ریزی شدهٔ سلولی، از طریق مسیرهای مختلفی، برانگیخته می‌شود، برخی از این مسیرها در اثر اتّصال به گیرنده‌های سطح سلول، و برخی دیگر از این مسیرها در اثر فقدان برخی ، راه اندازی می‌شوند. آسیب‌های شدید به مادّهٔ ژنتیکی سلول نیز، می‌تواند مسیرهای مختلفی، که منجر به اپوپتوز می‌شوند، را راه اندازی کند.
اپوپتوز یک روند فیزیولوژیک مرگ سلول است که در اثر فعال شدن آنزیم‌های گروه رخ می‌دهد. نسبت درون سلولی پروتئین‌های مشوق اپوپتوز مانند (BAXیا Bak) به پروتئین‌های ضد اپوپتوز مانند(BCL_2) تعیین‌کننده حساسیت سلول نسبت به آپوپتوز می‌باشد.
 در هنگام آپوپتوز حجم سلول کاهش یافته و در سلول متعددی ایجاد می‌شوند. سپس متراکم شده و قطعه قطعه، می‌شوند. در مراحل بعد، غشاء از بین می‌رود و در آخر، سلول به صورت وزیکول‌های کوچکی، به چندین قسمت تقسیم می‌شود. در طول اپوپتوز،برخی داخلی سلول، مانند، و سالم می‌مانند. وزیکول‌هایی که از قطعه قطعه شدن سلول پدید می‌آیند، به وسیلهٔ عمل که سلول های دیگر انجام می دهند، بلعیده و هضم می‌شوند.
{"title": "آپوپتوز", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%BE%D8%AA%D9%88%D8%B2&oldid=34923308", "language": "fa"}