در ، به تمام انسان‌های از طرف مادری می‌گویند. که همواره از مادر به فرزند منتقل می‌شود، در همهٔ انسان‌های امروزی به طور مستقیم از حوای میتوکندریایی به ارث رسیده است.
 پس از انتشار مقاله " میتوکندری و تکامل انسان" در اول ژانویه ۱۹۸۷ در مجله توسط ربکا کان، مارک استونکینگ، و ، اصطلاح حوای میتوکندریایی توسط رسانه‌ها ترویج یافت، اما در مقاله اصلی چنین اصطلاحی استفاده نشده است. این سه دانشمند اعلام کردند که ثابت کرده‌اند همه انسان‌های امروزی می‌توانند اصل و نسب خود را به یک زن که حدود دویست هزار سال پیش در شرق آفریقا می‌زیسته است، نسبت دهند. 
اصطلاح « حوای میتوکندریایی» اولین بار در مقاله‌ای از روجر لوین به نام "نقاب‌برداری از حوای میتوکندریایی" کار رفت. ترجیح می‌داد به جای آن از اصطلاح «مادر خوش‌شانس» استفاده کند. 
 حوای میتوکندریایی همتای مؤنث (که جدیدترین نیای مشترک از سمت پدری است) می‌باشد اما زمان زندگی این‌دو هزارها سال با هم متفاوت بوده‌است. معمولاً تخمین زده می‌شود که حوای میتوکندری حدود ۹۹ تا ۲۰۰ هزار سال پیش و به احتمال زیاد در زندگی می‌کرده‌است. این همان زمانی است که ( یا همان انسان امروزی) در حال شکل‌گرفتن به عنوان یک زیرگونه مستقل بوده‌است.
 برخی حتی گمان می‌کنند حوای میتوکندری خیلی زودتر از زمان که تصور می‌شود بین ۴۵٬۰۰۰ تا ۹۵٬۰۰۰ سال پیش رخ داده است، زندگی می‌کرده‌است. تعیین زمان زندگی 'حوا' ضربه بزرگی به این نظریه بود که نیاکان انسان‌های امروزی که گونه‌ای قدیمی‌تر از انسان مدرن بودند میلیون‌ها سال پیش از آفریقا خارج شده‌اند و در مناطق مختلف به نژادهای مختلف امروزی تکامل یافته‌اند. در عین حال، این تخمین زمانی، با نظریه‌ی مخالف منطبق است که می‌گوید انسان مدرن نسبتاً به تازگی از آفریقا سرچشمه گرفته و از آنجا پراکنده شده‌است و جایگزین جمعیت‌های انسانی "کهن" مانند شده‌است. فرضیه دوم در حال حاضر نظریه غالب است.
 یکی از برداشت‌های نادرست در مورد حوای میتوکندریایی این است که چون نسل تمام زنان زندهٔ دنیا از طرف مادری به او می‌رسد پس او تنها زن دوران خود بوده است. بررسی‌های نشان می‌دهد که جمعیت انسان‌های باستان هیچ‌گاه از چند ده هزار نفر کمتر نبوده است. سایر زنان هم عصر حوای میتوکندریایی نیز نوادگانی در بین انسان‌های امروزی دارند ولی در زنجیرهٔ فرزندان هر یک از آنها تا به امروز حداقل یک مرد بوده است که این امر باعث قطع می‌شود که فقط از طریق مادر به فرزند می‌رسد؛ ولی بر خلاف این زنان، حوای میتوکندریایی را می‌توان مستقیماً از طرف مادری به تمام انسان‌های امروزی متصل نمود. 
 از دیگر برداشت‌های نادرست در مورد حوای میتوکندریایی این است که او هم‌زمان با می‌زیسته است و شاید هم با او ملاقات یا آمیزش داشته است. آدم کروموزوم Y نیز همانند حوای میتوکندریایی در آفریقا می‌زیسته است ولی زمان حیات او بین ۵۰۰۰۰ تا ۸۰۰۰۰ سال پس از حوای میتوکندریایی بوده است. 
 حوای میتوکندریایی انسان‌های امروزی از طرف مادری است. به خاطر اینکه انتقال میتوکندری دی‌ان‌ای فقط از مادر به فرزند است، ردیابی نیاکان مادری کار نسبتاً ساده‌ای است. جدیدترین نیای مشترک انسان‌های امروزی را می‌توان حتی در ۵۰۰۰ سال اخیر یافت.
{"title": "حوای میتوکندریایی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C&oldid=34551587", "language": "fa"}