یکی از شهرهای و مرکز است و از مناطق کویری به حساب می‌آید.
این شهر دارای ارتفاع ۱۳۰۰ متر از سطح دریاست.
 بر پایه در جمعیت این شهر ۵٬۷۱۶ نفر (در ۱٬۵۴۴ خانوار) بوده‌است. 
 این شهر یکی از کهن‌ترین شهرهای جنوب خراسان محسوب شده که در منابع تاریخی ازآن با نام‌های خسف، خسب، خوسف یاد شده‌است. در کتاب نزهه‌القلوب حمدالله مستوفی از خوسف به عنوان معظمات بلاد یاد شده‌است. 
 نقوش موجود و خصوصیت کمند اندازی ساگارتیان دلیلی بر حضور آنان در قهستان می باشد. عنایت به وجود نقوش خورشید، کلاغ، عقرب و ماری که زهر در جام می ریزد میتوان احتمال داد که ساگارتیان از نظر اعتقادی پیرو آئین مهر بوده اند.(لباف خانیکی، 1373، ص82-83|تاریخ=1373) 
 وجود بافت قدیمی با آثار تاریخی، از ویژگی‌های شاخص این شهر محسوب می‌شود. این بافت که به لحاظ موقعیت طبیعی و واقع شدن بر روی هسته مقاوم، از زمین لرزه در امان مانده و یکی از سالم‌ترین بافت‌های تاریخی در منطقه به‌شمار می‌رود.
 در رابطه با آثار تاریخی این شهر می‌توان به ، ، ، خانه‌های علوی و مالکی و مدرسه ابن حسام اشاره کرد.
 این منطقه بیشتر استراحت‌گاه تجار مختلف به ویژه منزلگاهی برای بازرگانان و در مسیر تجارت به بود. از آن جمله می‌توان به قبایل خودسیانی، خوسفیانی و خوسفی در این منطقه اشاره نمود. که تجارت پارچه، پیشهٔ آنان بود از منطقه در شمال غرب ، که بخشی از محسوب می‌شد، به قصد تجارت پارچه از مسیر ایران قصد سفر به را داشتند. این کاروان بزرگ تجاری پس از ترک منطقه در شمال غربی امروزی(جنوب غربی روسيه كنونى) و عبور از از مسیر ، وارد سرزمین شدند؛ و از این طریق پس از گذشت روزهای متوالی وارد سرزمین بزرگ شده تا اینکه به منطقه در جنوب رسیدند؛ و چند صباحی را طبق معمول در کاروانسرای تجاری خود استراحت کردند. هنگام عبور از مرز امروزی و در حوالی در آن منطقه بین راهزنان و آنان جنگی درگرفت و بخش عمده‌ای از اموال آن‌ها به تاراج رفت. تعداد از آنان کشته شدند و برخی نیز گریختند. بازماندگان این قبایل توسط گرجی‌های خوسف در جنوب بیرجند پناه داده شدند و لی پس از مدت کوتاهی هم‌زمان با انعقاد پیمان نامه گلستان سرنوشت این قبایل به گونه دیگری رقم خورد و امکان بازگشت به برایشان مهیا نشد. بازماندگان این کاروان بناچار در همان منطقه ساکن شدند و سعی در رونق مجدد پیشه خود نمودند. افرادی از این کاروان مدت‌ها بعد با عبور از ناحیه کرمان و چاه بهار به بمبئی مهاجرت نمودند و با توجه به اینکه زرتشتی بودند به کمک پارسیان شغل خود را تقویت نمودند. تعداد کمی از افراد در خوسف ماندگار شدند که همین تعداد قلیل در زمان شوکت‌الملک، حاکم وقت ، به‌طور محترمانه مورد حمایت واقع شدند و بعدها به دعوت حاکم برای امور بازرگانی به طبس دعوت شدند ( بعدها خوسفی، خوسفیان، آریامنش و طاهریان شهرت یافتند). مهاجران طی سال‌های ۱۲۸۰ هجری خورشیدی تاکنون به مناطقی از جمله، ، ، و کوچ کردند.ا
 از خاندان مشهور این شهر می توان به مالکی، فريدى (بديعى) ،بینا، گونيايى ، رفیعی، شاهسون پور و قاسم زاده اشاره کرد.
 
 در نام خوسف (خوس اف یا خودس اف) (نام منطقه‌ای در جنوب بیرجند) ریشه در دارد. اینکه خوسف چه زمانی به این نام نامیده شد واقعاً معلوم نیست ولی اساساً این منطقه را و پیش از ظهور بنیاد نهادند و بیشتر از آنچه امروز مورد توجه قرار گرفته از نظر اقتصادی و تجاری مورد توجه تجار و بازرگانان قرار داشت و از خوسف به عنوان یک کاروان سرای تجاری نام برده می‌شد.
 خوسف زادگاه بزرگانی چون:
{"title": "خوسف", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D9%88%D8%B3%D9%81&oldid=34630244", "language": "fa"}