را می‌توان شاخص‌ترین در پهنهٔ سرزمین‌های اسلامی و به مثابهٔ زبان هنری مشترک برای تمامی دانست. هنر خوشنویسی همواره برای مسلمانان ارزش ویژه داشته‌است. چرا که در بنیاد، آن را هنر تجسم می‌دانسته‌اند. آن‌ها خط زیبا را نه تنها در نسخه‌پردازی ، بلکه در بیشتر هنرها به‌کار می‌بردند. 
 تکامل و تبدیل خط به هنر بیش از هرکجا در میان به چشم می‌خورد. در در آیه‌های «ن، والقلم و ما یسطرون» و «الذّی علّم بالقلم» به قلم و نگارش اشاره شده‌است.
 پس از گسترش اسلام در سراسر ، ، ، بخش‌هایی از ، شمال و ، یا جایگزین زبان اقوام ساکن دراین مناطق شد (مانند )، یا دست کم خط عربی جای خطوط قدیمی را گرفت (مانند )، و بدین سان خطی واحد در تمام قلمرو اسلام پدیدار گردید. خط عربی که پیش از ظهور اسلام نگارشی ساده و کاربردی محدود داشت، به سرعت با خطوط دیگر درآمیخت و به کمال رسید.
 به دلیل محدودیت نسبی سایر هنرها همچون ، ، ، و حتی گاهی، حرام شمردن آن‌ها، هنر یا خطاطی، همواره، و در کلیهٔ ، به عنوان والاترین هنر مورد توجه بوده‌است.
 هنر اسلامی بسیار محدودتر از هنر مسیحی یا بودایی است که مشخصاً فرم‌هایی از هنر - اعم از مجسمه، نقاشی، موسیقی یا رقص - را به یا می‌کشاند. 
 محقق برجسته مصری می‌نویسد: «نقاشی دینی در دوره‌های نخستین اسلامی، از آن استقبال و تشویقی که نزد و معمول بود، بهره‌ای نداشت. از تصاویر دینی خالی بود و از نقاشی برای آموزش‌های دینی و پرورش اعتقادات مذهبی، تا پیش از سده ۸ ه‍. ق/۱۴ م استفاده نمی‌شد.» 
 عمدهٔ مسلمانان تصویرگری چهره پیامبر اسلام را مردود می‌شمردند و حتی گاهی تصویرگری جانداران و انسان نیز مورد قبول بخشی از مسلمانان نبود. افزون بر منع تصویرسازی چهره پیامبر، مفهوم و تصویر ذهنی خداوند به صورتی که در آیین و مسیحیت رایج است، در اسلام مرسوم نبود. پیام بسیار مهم‌تر از پیامبر بود؛ بنابراین در مواردی که در تمدن از تصاویر پیکره‌ای بهره گرفته‌اند، در جهان اسلام از فرم‌های غیر پیکره‌ای استفاده شده‌است. در غالب موارد کلمه و نوشتار نوعی حس فخر و شکوه به اماکن می‌دهد. به‌عنوان مثال می‌توان به تأثیر شکوهمند خوشنویسی در کتیبه‌های یک ، یا خطوط نگاشته شده بر روی ‌ها توجه کرد. از ویژگی‌های مهم هنر اسلامی برتری یافتن خوشنویسی و جایگزینی نسبی آن با نقاشی و پیکره‌سازی است. 
این همه به علاوهٔ دلایل اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی و رقابت با تمدن‌های دیگر موجب شد تا و در سراسر سرزمین‌های اسلامی به هنر خوشنویسی توجه ویژه داشته باشند. از این رو ذوق مردمان این سرزمین‌ها به‌ویژه ایرانیان در اوج قدرت و نهایت ظرافت در این هنر تجلی یافت و خوشنویسی همواره به مانند محوری در میان سایر درخشیده‌است.
 پیش از از شیوه معینی در نگارش پیروی نمی‌کردند. ذوق هنری هنرمندان در و طی ادوار مختلف، شیوه‌ها یا قلم‌های مختلفی را به‌وجود آورد که کم و بیش همواره در کنار یکدیگر کاربرد داشته‌اند و عمده‌ترین آن‌ها تا به امروز همچنان رواج دارند. در صدر اسلام زیبانویسی امری ناشناخته بود. در قرون اولیه هجری، خطی به نام برای تحریر پدید آمد که متشکل از عناصر مدور، عمودی‌های کوتاه و افقی‌های کشیده بود. خط کوفی در جریان تحولش تا سده پنجم هجری صورت هندسی و تزئینی یافت و تا حدی ناخوانا شد و به روشی برای تزئینات و خوشنویسی بدل گشت.
 اغلب نسخه‌های قدیمی به نوعی اولیه است. پس از سدهٔ پنجم هجری، خط کوفی به‌کلی جای خود را در نگارش متن قرآن به خط و داد که حروف آن‌ها بر خلاف حروف زاویه‌دار کوفی، منحنی و قوس‌دار است. در مسلمان، نوعی خط به‌وجود آمد که حاصل تماس با غربی است. 
 خط عربی در آغاز به نوعی از خط که برگرفته از شیوه نگارش خط بود، نوشته می‌شد. خط کوفی نیز بر آن اضافه شد که گفته می‌شود در رایج شد و این همان خطی است که کاتبان اصلاحات خود را بر آن اعمال کردند که بزودی در خط نسخ نیز انجام شد. های مقیم خط عربی را با چند شکل می‌نوشتند که از آن میان، ویژه کتابت و بوده‌است. خط کوفی تحت تأثیر خط سطرنجیلی برای نگارش قرآن پدید آمد.
 بعدها در دوران عباسیان، خط‌های دیگری نیز برای نگارش رواج یافت از جمله ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و و برخی خطوط دیگر.
 در زمان نویسندگی، ترجمه و امور دیوانی اهمیت زیادی پیدا کرد و کاتبان در نیکو ساختن خط به رقابت پرداختند و چندین قلم دیگر به نام ، ، ، ، و مانند آن‌ها پدیدار شد. در نتیجه به بیش از بیست شکل درآمد؛ ولی قلم اولیه، کم و بیش به همان شکل در میان مردم و برای تحریر مطالب غیررسمی رایج بود تا آنکه خوشنویس نامی (درگذشت: با نبوغ خود نیاز به بازبینی خطوط را درک کرد و خطوط مشخص و قواعد معینی را مطرح کرد.
 مقالهٔ اصلی: در اوایل سده چهارم، در سال ۳۱۰ هجری قمری خطوطی را به وجود آورد که به یا معروف شدند. در واقع این خط‌ها توسط او از بین اقلام مختلف انتخاب شد و وی در زیبایی و مدون کردن تناسبات آن‌ها ابتکاراتی بخرج داد. این خط‌ها که به «خطوط اصول» نیز مشهورند عبارتند از:
 
 
 
 
 
 وجه تمایز آن‌ها اختلاف در شکل حروف و کلمات و نسبت سطح و دور (حرکت‌های مستقیم یا منحنی در شکل حروف) در هر کدام می‌باشد.
 مقالهٔ اصلی: ابن مقله همچنین برای خطوط مختلف خوشنویسی اسلامی قواعدی وضع کرد که به معروفند و عبارتند از:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 یک سده پس از ، برای قواعدی تازه ایجاد کرد و این خط را کامل نمود در سده هفتم به این خط جان تازه‌ای بخشید و را برای چندین بار کتابت نمود. او خط ثلث را به حدی از کمال رساند که شایستگی را پیدا کرد. کاربرد خط کوفی در نگارش متن قرآن از سده پنجم هجری به بعد توسط خط نسخ اشغال شد و در کتیبه‌نگاری خط ثلث جایگزین کوفی شد.
 مقالهٔ اصلی: پیش از اسلام در ایران خطوط مختلفی مانند ، و رایج بود ولی پس از ظهور ایرانیان الفبا و خطوط اسلامی را پذیرفتند. در ایران پس از فتح اسلام، خطّاطی به شیوهٔ نسخ وجود داشت. در پرتو حمایت در فارس، ده‌ها نسخه قرآن خطی به وجود آمد. در زمان حکومت ، به دلیل نفوذ و ، اوراق کتاب‌ها نخستین بار با نقش‌های تزیینی زینت یافت. در زمان حکومت در ایران، خط و خوشنویسی به اوج کمال خود رسید. با ترکیب خط نسخ و تعلیق، خط نستعلیق را بنیان نهاد. مشهورترین خطاط قرآن در این دوره بود. و بزرگترین استاد نستعلیق‌نویس در طول تاریخ بود.
 اوایل قرن هفتم خط که نیز نامیده می‌شد از ترکیب و رقاع به وجود آمد که بیشتر به عنوان خط تحریر برای نوشتن نامه‌ها و فرمان‌های حکومتی به‌کار می‌رفت. این خط حدود یکصد سال دوام داشت. تعلیق را قانونمند کرد؛ که بعدها به وسیله بدان قواعد و اصول بیشتری بخشیده شد. خط تعلیق دارای دوایر زیاد، حروف مدور و قابلیت بسیاری در ارائهٔ ترکیب‌های متنوع است و بیشتر در بین کسانی رواج داشته که از نظر سواد و میزان آشنایی با خط در سطح بالایی بوده‌اند. از این رو این خط به تدریج کاربرد خود را از دست داد. خط تعلیق را می‌توان نخستین خط کاملاً ایرانی دانست.
 دومین خط ایرانی در سده هشتم توسط (۸۵۰ ه‍. ق) از ترکیب و ادغام دو خط و شکل گرفت و به‌نام نامیده شد که در اثر کثرت استفاده به تغییر پیدا کرد. این خط بسیار مورد اقبال واقع شد و موجب تحول عظیمی در هنر خوشنویسی گردید. نستعلیق حدود یک دانگ سطح و مابقی آن دور است. (یک ششم حرکت‌های مستقیم و پنج ششم حرکت‌های مدور دارد) در میان خطوط ایرانی و عربی، خط نستعلیق به گواه آثار آفریده شده به‌عنوان زیباترین خط و برتر از خطوط اسلامی شناخته شده و آن را «عروس خطوط اسلامی» نامیده‌اند. نستعلیق در دوره کامل‌تر شد و در دوران به اوج رسید که سر آمد همه خوشنویسان در این دوره ظهور کرد. همزمان به و راه یافت و خوشنویسان بزرگی به ویژه در هند در این عرصه خوش درخشیدند. در ایران پس از یک دوره رکود دوباره در دوران آثار درخور توجهی از نستعلیق و شکسته پدیدار گشت.
 در اواسط قرن یازدهم سومین خط خالص ایرانی، یعنی به دست حاکم با تغییر دادن خط نستعلیق ابداع شد. علت پیدایش آن را می‌توان به سبب نیاز به تندنویسی و راحت‌نویسی در امور منشی‌گری و بیش از آن ذوق و خلاقیت ایرانی دانست. همان‌طوری که بعد از پیدایش خط تعلیق، ایرانیان به‌خاطر سرعت در کتابت، آن را نیز به وجود آوردند. خط شکسته نستعلیق به‌دست هراتی کاملتر شد و درویش قواعد جدیدی برای آن وضع کرد و آن را به کمال رساند. درویش عبدالمجید شکسته نستعلیق را به جایی رساند که میرعماد در نستعلیق انجام داده بود.
 خوشنویسی اسلامی انواع مختلفی از شیوه‌های گوناگون دارد که به آن‌ها ، یا می‌گویند این قلم‌ها که در زمان‌ها و سرزمین‌های مختلف اسلامی رایج بوده، اغلب کم و بیش در کنار هم به حیات خود ادامه داده‌اند فقط در برهه‌های از زمان یا مکان‌هایی خاص از اهمیتشان کاسته شده یا ارج و قربی ویژه یافته‌اند. مهم‌ترین این خطوط عبارتند از:
 
 
 مقالهٔ اصلی: در سراسر و در طول چهارده قرن تاریخ آن هنرمندان زیادی در ارائه آثار ارزشمند خوشنویسی درخشیدند که عمده آن‌ها برخاسته از تمدن‌های ، و بودند.
 چهار تن از خوشنویسان نامی که در چهار ، ، و سرآمد بوده‌اند و به «ارکان اربعه هنر» خوشنویسی مشهور گشته‌اند عبارتند از:
{"title": "خوش‌نویسی در جهان اسلام", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&oldid=33945370", "language": "fa"}