که با نام‌های دیگری از جمله ، و نیز شناخته می‌شوند قومیتی ساکن در منطقهٔ اچُمستان که با نام‌های دیگری همچون اچَمستان، لارستان، خودمونی نشین، گرمسیرات فارس و ایراهستان جدید نیز شناخته می‌شود زندگی می‌کنند این منطقه شامل جنوب لار، لامرد، مُهر، گراش، جویم، اوز و خنج، غرب بستک، بندرلنگه، گاوبندی و رویدر، شرق استان بوشهر عسلویه و تعدادی از جزایر خلیج فارس کیش، لاوان، سیری، بوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، هندورابی و فارور می‌شود، گروه‌های قابل توجهی از این قوم به کشورهای جنوب از جمله ، ، ، ، عربستان، عمان، کشورهای قفقاز ارمنستان و گرجستان، ترکیه و آمریکا مهاجرت کرده‌اند، این مردم عمدتاً خود را خودمونی، اچُمی یا گرمسیری معرفی می‌کنند، هرچند در و و امارات متحدهٔ عربی و کویت و شرق عربستان این مردمان به مشهورند.
 جمعیت آن‌ها در سال ۲۰۱۹ را ۴۰۰٬۰۰۰ نفر در ایران تخمین زده‌است با این حال گویشوران را ۴۱۸٬۰۰۰ نفر می‌داند. با این وجود جمعیت مردمان مهاجر این مناطق به سختی قابل تخمین است و برخی آن را بین ۱ تا ۲ میلیون نفر می‌دانند.
 منطقهٔ از شمال شامل شهرهای ، ، ، ، جویم، و ، از شرق شامل شهرهای ، ، و رویدر، از غرب شامل شهر عسلویه، از جنوب شامل جزایر کیش، لاوان، سیری، تنب بزرگ، تنب کوچک، بوموسی، هندورابی و فارور می‌شود.
 اکثریت مردم اچُمستان به که با نام‌های دیگری از جمله اچَمی، لارستانی، گرمسیری، خودمونی و جتی نیز شناخته می‌شود سخن می‌گویند علاوه بر این زبان فارسی جنوبی نیز در شهر لامرد و جویم و زبان عربی هم در عسلویه و جزایر این منطقه رواج دارد نسب این مردمان هست و با اقوام فارس، عرب، کورد و لر قرابت نژادی دارند گروهی از مردم اچُمستان یهودی بوده و اغلب به شیراز و تهران یا خارج از ایران مهاجرت کرده‌اند. دین اچُمی‌ها اسلام است و مذهب اکثریت آن‌ها و اقلیت نیز هستند. در سدهٔ ۱۳ خورشیدی، لار و بندرلنگه به عنوان مراکز تجارت فعال در جنوب ایران شناخته‌شده بوده‌اند. مرکز اچُمستان قبل از صفویه لار بوده هست و شاه عباس صفوی با کمک حاکم کرمان و شیراز ، لارستان را پس از محاصره طولانی تصرف می کند و حکومت مستقل اچُمستان از بین می رود پس از لار، بستک از دوران نادرشاه به این سو مرکز اچُمستان بوده هست این منطقه دارای دو حکومت اصلی جهانگیریه به حاکمیت شیخ احمد مدنی و پس از آن بستک به حاکمیت حسن خان دِلَر در دوران نادرشاه بوده هست. 
 
 
 : تپه تمب تالار مربوط به - است و در .
 : تپه تمب پرگان مربوط به است و در قرار دارد.
 : بقایای پل گچوییه مربوط به است و در .
 : قلعه اشگفت منه مربوط به است و در قرار دارد.
 : گورستان دهمه مربوط به است و در قرار دارد. : سد بندو از آثار باستانی ایران مربوط به است که در بخش مرکزی قرار دارد.
 اینها آثار به جای مانده از دوره در منطقهٔ اچُمستان هستند که همگی در ثبت شده‌اند. 
 بستکیه محله‌ای است در شرق شهر دبی که در حدود سال / ، پس از مهاجرت تجار بستکی به آنجا تأسیس شده‌است. این محله در امتداد آبراهه به طول تقریبی ۳۰۰ متر و با عرض ۱۰۰ متر واقع شده‌است. محله بستکیه به خاطر بادگیرها، درهای چوبی کنده کاری شده، گچ بری‌های زیبا و چشم نواز از معروفترین اماکن جلب گردشگران و محل دیدار مهمانان رسمی در بوده‌است. 
 در سال ۷۳۳ هجری قمری وارد شهر شده‌است و شرحی دربارهٔ مقامات و زهد و تقوا و ملاقات با زاویه وقت سخن گفته‌است. وی از طریق استان ( ) و از آنجا از راه که آن را نامیده‌است به آمده‌است و از این طریق وارد منطقهٔ لارستانی‌نشین می‌شود. او در این ناحیه از شهرهای ، ، ، ، و عبور می‌کند. بخشی از این به شرح زیر است:
 دشت هرمز و رودخانه را منطقهٔ سرسبز و پر میوه‌ای می‌داند که بسیار متنوع است. که ناحیه‌ای قدیمی است، محل دادوستد بازرگانان خلیج فارس و بوده‌است. مار کوپولو به موقعیت بندری هرمز و رونق آن در رابطه با تجار هندی اشاره می‌کند، کشتی‌های بزرگ مملو از ادویه و این منطقه بین عامهٔ مردم به «شهر دقیانوس» معروف است و امروزه نیز خرابه‌های آن را در بخش شمالی دانسته‌اند. علاوه بر آن مارکو به صنعت کشتی‌سازی ایران در آن ایام اشاره می‌کند و شیوهٔ ساخت آن را مورد انتقاد قرار می‌دهد و قیر اندود نکردن کشتی‌ها را از معایب آن می‌داند زیرا که بسیاری از آن‌ها غرق می‌شده‌اند. نکتهٔ جالب دیگری که مار کوپولو به آن اشاره می‌کند، بادهای گرم موسمی و گاه کشندهٔ این منطقه یعنی است. 
 و دو منطقه از سیزده‌گانهٔ در ایران به‌شمار می‌آیند. 
همچنین مناطق ، ، مارز و که در جغرافیای زبانی این منطقه هستند از محسوب می‌شوند. بیشتر در دو بخش شرقی استان و نیز قرار دارند که از این میان، با مساحت ۱۴۹۱ کیلومتر مربع از ۲۳ کشور دنیا وسیع‌تر است. به‌طور مثال قشم ۲٫۵ برابر و و ، ۱٫۵ برابر ، ۵ برابر و ۷۰ برابر است. 
 ، ، ، و نیز از رودخانه‌های مهم این مناطق هستند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 تقویمی کشاورزی است؛ اگرچه مبدأ معلومی ندارد و کاربرد زراعی دارد ولی با مطابقت دارد؛ آغاز سال نو در این تقویم در است و نخستین ماه آن نی و ماه پایانی آن است.
 بالوتوه(Balotawa) خمیری است که بر روی تابه ای نهاده بر چاله ای از اخگر پهن می‌کنند و با مخلوطی از تخم مرغ و کنجد و سس ماهی مخلوط می‌شود؛ بعد با روغن محلی یا پنیر گرم می‌شود. شاید این همان باشد که سربازان در جنگ‌ها می‌خورده‌اند! 
 (Mahweh) یا (Mahyawa) نوعی سانیز باستانی برا تهیه سس ماهی از ماهی ساردین و برخی ادویه جات است. مردم منطقه جنوب می‌گویند که فرمول یا (مهیاوه) را طبیب و دانشمند ایرانی یا به‌قول بعضی‌ها وزیر تهیه نموده‌است و معتقدند خوردن مهوه که دارای خردل هم هست از ابتلا به بیماری پوستی ( ) جلوگیری می‌کند. 
 نام گونه ای شیرینی مناطق جنوب ایران ( ، ، و ) است که با رطب یا خرما، آرد و پودر دارچین تهیه می‌شود. در این شیرینی محلی، پودر دارچین و خرما دست به دست هم می‌دهند و وعده‌ای سرشار از بهترین مواد غذایی به وجود می‌آید که ماندگاری آن در یخچال به یک هفته هم می‌رسد.
{"title": "مردم لارستانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D9%84%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=35143441", "language": "fa"}