گیاهان دارویی با اشتباه نشود
 (به : ) هستند که یک یا برخی از اندام‌های آن‌ها حاوی است. این ماده که کمتر از ۱٪ وزن خشک گیاه را تشکیل می‌دهد، دارای خواص دارویی مؤثر بر موجودات زنده است. 
 در کهن، داروها از گیاهان بدست می‌آمدند. در تولد رستم پزشک، به دستور سیمرغ مرهمی از کوبیدن گیاهی مخصوص و آمیختن آن با و خشک کردن آن در سایه، ساخته و بر زخم عمل رودابه می‌گذارد. نکتهٔ ظریف این دستور، توصیه به خشک کردن مرهم در سایه است تا خواص آن در اثر نور آفتاب و گرما از بین نرود. این توصیه امروز هم در نگهداری داروها به قوت خود باقی است. شناخت مواد دارویی مورد استفادهٔ از روی مقدسی که از آنان به جای مانده‌است، میسر می‌باشد. باارزش‌ترین این پاپیروس‌ها «پاپیروس اسمیت» است. مصریان تقریباً از همهٔ قسمت‌های گیاه استفاده می‌کردند. طب توسط الواح کوچکی که نام داروها را به روی آن‌ها نوشته‌اند بر جای مانده‌است. عناصری که آن‌ها بکار می‌بردند اساساً ریشهٔ گیاهی داشته‌است. در دستورهای بابلی‌ها برخلاف مصریان وزن و اندازه ذکر نشده‌است. در متون قدیم گیاهان طبی به دو گروه تقسیم می‌شوند. گروه اول یا به‌عنوان ، قی‌آور یا به کار می‌روند یا باعث سهولت اجابت مزاج می‌شوند و گروه دیگر هستند. در کنار که در اختراع شده، مهم‌ترین قسمت علم داروهای گیاهی بوده‌است. یک رسالهٔ داروسازی به نام (Pen Ts'ao Kang Mu) در سال ۱۵۹۷ تکمیل و منتشر شد. این رساله ۸۱۶۰ نسخه دارد که بر ۱۸۷۱ ماده که عموماً ریشهٔ گیاهی دارند متکی است. 
 در ایران قبل از اسلام نیز سابقهٔ طولانی داشت. در بارها از «اورورو بیشه زو» (گیاه درمانی) ستایش شده‌است و واژهٔ اورورو به معنی گیاه فرشته نگهبان (امرداد) که خود یکی از و کمال جاودانگی است در اوستا آمده‌است. پزشکان ایرانی از صدها گیاه و رستنیِ درمان‌بخش آگاه بودند و آن‌ها را مقدس می‌شمردند. مقدس‌ترین این گیاهان ۳۰ نوع بود که نمادی از نام روزهای سی‌گانهٔ یک ماه بود. به‌طور مثال نام روز که نماد گیاهی آن در «اثرگون» نام دارد و آن نوعی است که دم کردهٔ آن محرک است و برای رفع خستگی استفاده می‌شد. نام «دارو» نیز از ریشه واژه ایرانی «دار» به معنی درخت است و در به «داروگ» تغییر شکل یافته و واژه انگلیسی و فرانسه «drug» از همین ریشه ساخته شد. 
 در نیز دمنوش کاربرد داشته‌است. (۴۶۰–۳۷۷ قبل از تاریخ) ارتباط میان شکل گیاهان و بیماری‌های قابل درمان توسط آن‌ها به نام تئوری امضاها را مطرح کرد. بر اساس این نظریه می‌گوید این خود طبیعت است که به ما قدرت درمانی گیاهان را نشان می‌دهد. به همین علت بود که ساقهٔ رنگ علیه و و گل قرمز علیه بکار می‌رفت. (۱۲۹–۲۰۰ میلادی) پزشک تجربیات خود را در یازده جلد کتاب ثبت کرد. او داروهای گیاهی را به چند گروه تقسیم کرد و بنیانگذار شاخهٔ خاصی از طب به نام «جالینوسی» ( دارویی و تهیهٔ آن‌ها) بود. در قرن اول میلادی، کتاب را ، پزشک ارتش تدوین کرد، که از نخستین کارهای معتبر در مورد علم است. دیوسکوریدوس که اساس کار خود را بر پایهٔ کار بقراط بنا نهاده بود، شکل، مشخصات و خواص بیش از ۵۰۰ گیاه را در کتاب خویش ارائه کرد که تا ۱۵۰ سال بعد به عنوان یک کتاب مرجع مورد استفاده قرار می‌گرفت. در همان زمان یک طبیعی‌دان رومی به نام کتاب تاریخ طبیعی نسبتاً حجیمی را تدوین نمود و در آن به شرح گیاهان و خواص درمانی آن‌ها پرداخت. ۷ قرن بعد، که در اروپا به موسوم است، زنده نگهداشتن گیاه‌درمانی را به دست گرفتند. متون مربوط را نسخه‌برداری کردند و از آن‌ها برای شفای بیماران استفاده نمودند و مزرعه‌هایی را به پرورش این گیاهان اختصاص دادند. 
 آغاز کاربرد وسیع گیاهان دارویی و رونق و گسترش آن در کشورهای شرقی به‌خصوص در دورهٔ اسلام به زمانی که شرق به کارها، نوشته‌ها و ترجمه‌های آثار بقراط، و کتاب‌های دیوسکوریدوس و و دیگران دسترسی یافت، مربوط می‌شود؛ زیرا کارها و آثار این دانشمندان یونانی مستقیماً از طریق و شرق رسید و در اوایل قرن سوم میلادی در به ترجمه شد. کتاب «گیاهان» یا «الحشایش» یکی از مهم‌ترین ترجمه‌های این منابع است که در واقع همان ترجمهٔ دیوسکوریدوس است و از آن زمان و حتی تا همین اواخر به عنوان همیشه مورد استفاده قرار می‌گرفت. (سال‌های ۲۵۰ تا ۳۱۳ ق) دائرةالمعارفی در به نام کتاب و کتاب خلاصهٔ پزشکی، به نام و کتاب دیگری به نام را نوشت. این کتاب‌ها و بقیهٔ آثار او، مخزن و مرجع مهم اطلاعات گیاه‌شناختی برای نسل‌های متمادی در شرق و غرب بوده‌است. پزشک نامور (سال‌های ۳۵۹ تا ۴۱۶ ه‍.ش) ۸۱۱ داروی گیاهی و معدنی را در کتاب همراه با اثرات آن‌ها بر بدن انسان شرح داده‌است. برخی از این گیاهان ریشهٔ هندی، چینی یا کلاً شرقی داشتند. 
 دو واقعه زمینهٔ علم گیاه‌شناسی را گسترش داد. یکی از آن‌ها اختراع دستگاه چاپ به وسیلهٔ در سال ۱۴۵۰ میلادی و دیگری کشف آمریکا به وسیلهٔ در سال ۱۴۹۲ میلادی بود. نتیجهٔ مستقیم این دو واقعه، چاپ تعداد زیادی از مجموعه‌های گیاهی و وارد کردن داروهای جدیدِ بسیار به اروپا بود. دانشمند (۱۵۴۱–۱۴۹۳) با سفر به اروپا و جمع‌آوری تجربیات گوناگون، پایه و اساس محکمی در طب به وجود آورد. یکی از مهم‌ترین آثار پاراسلسوس است. او برای طب گیاهی ارزش خاصی قائل بود و به اثرات درمانی آب‌های معدنی و گیاهان محلی توجه زیادی داشت. وی اولین کسی بود که علم را در روش‌های درمانی شرکت داد. او در تاریخ علم طب به عنوان اصلاح‌کننده طب و به بیان دیگر بنیانگذار و پزشکی مطلع در باب گیاهان دارویی شناخته شده‌است. شیمی و به موازات یک‌دیگر تکامل یافته‌اند. بالاخره به لطف کتاب (۱۸۵۶–۱۹۳۹) به نام «رسالهٔ فارماکولوژی» بود که مطالعهٔ گیاهان دارویی و داروهای طبیعی در میان علومِ شناخته شدهٔ دیگر جای گرفت. 
 گیاهان دارویی و معطر عمدتاً به فرمهای زیر مصرف می‌شوند:
 
 
 
 گیاهان دارویی شامل بخش‌هایی از گیاه است که پس از خشکاندن، بدون ایجاد هرگونه تغییری در مغازه‌ها و عطاری‌ها به فروش می‌رسد. گیاهان دارویی مثل زیره، رازیانه، هل یا دارچین گیاهانی هستند که برخی خواص درمانی آن‌ها که عمدتاً بی‌ضرر یا کم ضرر هستند، به اثبات رسیده‌است اما داروهای گیاهی حاصل تبدیل برخی گیاهان به دارو در کارخانه‌های داروسازی و طی فرایندی خاص و استریل هستند. با این توضیحات و ذکر تفاوت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی باید گفت که عطاری‌ها تنها حق فروش گیاهان دارویی را دارند، گیاهانی که تعداد شان مشخص است و طی سالیان دراز فواید و بی عارضه یا کم عارضه بودن شان به اثبات رسیده‌است. مسلم است که مصرف بی‌رویه و بیش از حد نیاز هر نوع خوراکی اعم از گیاهی یا شیمیایی می‌تواند برای بدن ضرر داشته باشد. 
 در ایران حدود ۸۰۰۰ گونه گیاهی موجود است که از این تعداد ۲۳۰۰ گونه جزء گیاهان معطر و دارویی هستند و از این تعداد ۴۵۰ گونه در عطاری‌های ایران به فروش می‌رسد. 
 بر اساس تحقیقی که از طرف در مورد شایعترین گیاهان دارویی خریداری شده از عطاری‌ها در شهر در سال ۱۳۸۷ انجام شده‌است، شایعترین گیاهان خریداری شده از عطاران:
 
 
 
 در ایران مجوز بسته‌بندی گیاهان دارویی اختصاصاً به واحدهای بسته‌بندی که دارای اجازه تأسیس از می‌باشند، داده می‌شود. واحدهای بسته‌بندی مجاز، پس از گرفتن مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صرفاً می‌توانند اقدام به بسته‌بندی آن دسته از گیاهان دارویی نمایند که نام آن‌ها در فهرست تهیه شده توسط این وزارت موجود می‌باشد. در صورتی‌که در خواستی مبنی بر بسته‌بندی گیاهی خارج از فهرست مذکور توسط متقاضیان ارائه گردد، پس از بررسی کارشناسان اداره گیاهان دارویی و تأیید شورای بررسی و تدوین داروهای گیاهی و طبیعی ایران، نام گیاه به فهرست اضافه خواهد گردید. در یک بسته‌بندی صحیح موارد زیر باید رعایت شده باشد:
 
 
 
 
 
 
 
 نزدیک به ۲۳۰۰ گونه از گونه‌های گیاهی ایران در ردیف گیاهان دارویی و معطر قرار دارند. از این تعداد گونه گیاهی، ۴۵۰ گونه، جزو گیاهان دارویی به‌شمار می‌آیند و تعدادی از آن‌ها در به فروش می‌رسند اما در اثر دگرگونی‌های زیست‌محیطی به تدریج از تعداد این‌گونه‌های با ارزش دارویی کم می‌شود. در گذشته گیاهان دارویی از دامنهٔ طبیعت چیده می‌شد و اغلب خودرو بودند اما امروزه با فرایند صنعتی شدن، امکان تکیه به فلور طبیعی از بین رفته و شرایط رشد و کشت این گیاهان به شکل صنعتی فراهم شده‌است. در سال‌های اخیر تعداد زیادی از گیاهان مورد استفاده در ایران کشت داده می‌شوند و برخی اقلام وارداتی هستند. 
 در ایران صنف عطار و سقط فروش، زیرمجموعهٔ به‌شمار می‌رود. طی چند سال اخیر به دلیل اقبال مردم به استفاده از ظرفیت‌های طب سنتی، در کشور رشد بسیاری کرده‌است. به‌گفتهٔ معاون طب سنتی وزیر بهداشت بخش عمده‌ای از این عطاری‌ها مجوز فعالیت ندارند. رئیس اداره داروهای طبیعی و مکمل وزارت بهداشت، نبود آیین‌نامه و ضوابط در مورد کار عطاری‌ها را مشکل اصلی این صنف اعلام کرده‌است. اغلب گیاهان دارویی موجود در عطاری‌ها به صورت خشک شده می‌باشد که تا رسیدن به دست مصرف‌کننده زمان زیادی از جمع‌آوری آن‌ها گذشته‌است؛ به همین دلیل خواص درمانی این گیاهان به شدت کاهش یافته یا در اکثر موارد به کلی از بین رفته‌است. 
 پروانه‌ای که برای عطاری‌ها صادر می‌شود پروانهٔ فروش گیاهان دارویی است و تعهد محضری از آن‌ها گرفته می‌شود که دخالت در امور پزشکی نکنند و عطاری‌هایی که اقدام به فروش «داروی گیاهی» می‌کنند، مرتکب تخلف می‌شوند. 
 بعضی از کشورها مانند و درمان‌های سنتی را در نظام بهداشت و درمان عمومی خود ادغام کرده‌اند. 
بر اساس مقرارت جدیدی که از سال ۲۰۱۱ در وضع شده‌است، تولیدکنندگان «داروهای گیاهی» در آینده باید ثابت کنند که محصولاتشان تحت استانداردهای بالا تهیه می‌شود، و در عین حال میزان مصرف دارو هم باید به شکل واضح و مشخص روی بستهٔ دارو نوشته شده باشد. مقررات جدید شامل محصولاتی مانند (اکینیسیا)، (سنت جان ورت)، و گیاهان سنتی چینی و هندی می‌شود که مصرف گسترده‌ای دارند. 
 بنابر گزارش گروه بین‌المللی حفاظت باغ‌های گیاه‌شناسی، بسیاری از گیاهان دارویی به دلیل برداشت بی‌رویه و نابودی جنگل‌ها در معرض خطر انقراض هستند. 
 اثر درمانی آن‌ها را بر حسب عملشان، در بدن انسان مشخص می‌کند؛ بنابراین گیاهان دارویی بر حسب شعاع عملشان در گروه‌های معینی طبقه‌بندی می‌شوند. همیشه یک گیاه دارویی اثری مشخص ندارد و طیف اثرات آن ممکن است زیاد یا کم شود. به این معنی که یک گیاه ممکن است در درمان چندین بیماری مؤثر باشد؛ و برعکس برای تقویت اثر درمانی آن‌ها اغلب مخلوطی از چند گیاه تهیه می‌شود تا تأثیرشان چند برابر شود. 
 داروهای گیاهی هستند که روی کار ، خصوصاً در هنگام بی‌اشتهایی تأثیر می‌گذارند، انواع مختلفی از آن را قبل از غذا مصرف می‌کنند از قبیل:گیاهان تلخ خالص، ، (جنتیانا-کوشاد)، ، گیاهان تلخ معطر (مواد تلخی که همراه مواد معطر باشند) نظیر: ، 
 گیاهان تلخ قابض:این گیاهان در عین حال کمی قابض بوده برای و گاستریت‌های سبک (پوست ) به کار می‌روند.
 گیاهان تلخ لعابدار: گیاه ، ، گیاهان قابض (داروهای منقبض‌کننده این مواد روی بشره یا مخاط با تشکیل رسوبات سخت همراه با بافت تأثیر می‌گذارند. آن‌ها آب موجود در بافت‌ها را می‌گیرند و با کم و بیش خشک کردن آن‌ها اثر ضد تورمی نیز دارند. این مواد اغلب از ترکیبات هستند.
 این گروه شامل ، ، ، ، ، ، (امراض جلدی، اگزمای متورم و عفونی)، ، ، پوست و ، ریشهٔ ، ، ، ، ، و می‌شود.
 
 از در کتاب‌های داروسازی نام برده شده‌است.نتیجهٔ آزمایش‌ها نشان می‌دهد که زعفران باعث کاهش چربی و کلسترول خون و افزایش نفوذ اکسیژن در پلاسما می‌شود
 این مواد را برای درمان زخم‌ها و کوفتگی‌ها به کار می‌برند. آن‌ها ورم را کاهش می‌دهند و بازسازی بافت‌های آسیب دیده را (با تأثیر بر غشای مخاطی و سطح گرانولی) تسریع می‌کنند.
 بنابراین و جراحت‌ها را التیام می‌بخشند، خزه اثر ضد تورم روی مجاری ادرار دارد و ضمن التیام زخم‌ها، بیماری پوستی را درمان می‌کند. در مصارف خارجی ضد و برای صورت مفید است. 
 در این‌جا منظور موادی هستند که اثر خوبی روی دفع گازهای معده و انقباضات دردناک و حتی عضلات شکم دارند. این مواد حساس فشار درد را کاهش داده باعث توقف رشد باکتری‌هایی می‌شوند که تخمیر ایجاد می‌کند. این گروه شامل داروهایی است که مواد اسپاسمولیتک (رافع تشنج و انقباضات) دارند. گیاهانی از این قبیل عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، و .
 میوهٔ شیرین در بسیاری از جوشانده‌ها که به صورت مخلوط تهیه می‌شوند به کار می‌رود. از آن ضمن خوشبو و مطبوع کردن طعم جوشانده‌ها به عنوان ضد بسیار مؤثر استفاده می‌کنند.
 گیاهانی که عمل تعرق را آسان‌تر می‌نمایند عبارتند از: ، ، ، ، ، برگ ، ، ، ریشه ، ،
 گیاهانی که از تعرق زیاد جلوگیری می‌کنند عبارتند از: ، ، (بلادون) و برای مصرف خارجی، برگ گردو و پوست .
 گل ماهور گل‌های زردی دارد که پس از خشک کردن در ترکیب جوشانده‌هایی که به عنوان ضد سرفه تجویز می‌شوند از آن استفاده می‌گردد، زیرا دارای مقدار زیادی یا لعاب است. 
 این گیاهان ترشح ادرار را زیاد می‌کنند و برای ناراحتی‌های مجاری مورد استفاده قرار می‌گیرند. آن‌ها ضمن این که هستند کمی هم حالت ضدعفونی دارند. از آن‌ها می‌توان در مواردی از قبیل ناراحتی‌های کلیوی سبک، سنگ کوچک یا شن ادراری استفاده کرد. در صورتی که ناراحتی کلیوی مهم، ناراحتی‌های قلبی، ورم قلبی، یا وجود داشته باشد این داروها مناسب نیستند و باید به پزشک مراجعه شود.
 گیاهان دارویی از قبیل:گل ، ، ، ، ، ، (اونونیس)، ریشهٔ .
 گیاهان دارویی ایجاد خلط را تسهیل می‌نمایند. آن‌ها محتوی لعلب‌های گیاهی هستند که با جذب باد کرده قسمت دیگر را مرطوب می‌کند و این به دلیل خاصیت جذب آب این مواد است. آن‌ها همچنین ورم منطقه‌ای را که قسمت ورودی نای را احاطه نموده‌است با تسکین ، کاهش می‌دهند.
 گل خشک شده داروی بسیار خوبی برای است. جوشانده آن را ترجیحاً با عسل شیرین می‌کنند و می‌نوشند و داروی خوبی برای عرق کردن است. در اکثر موارد گل زیزفون معطر را که برگ آن قلبی شکل است، مصرف می‌کنند.
 برخی از این گیاهان علاوه بر لعاب محتوی اسانس‌های روغنی و ساپونین هستند. از میان این گیاهان می‌توان از ، ، و نام برد. 
 این مواد ترشح غدد مجرای تنفسی و برونش‌ها را زیاد می‌کنند و به مقدار زیاد قی آورند و به مقدار کم فقط باعث ایجاد حالت می‌شوند؛ حالتی که از نظر پزشکی در برخی مواقع مفید است. به نام و به این گروه تعلق دارند.
 طبق نسخهٔ پزشکی جوشانده ریشهٔ را می‌توان تهیه نمود و بدون نسخه می‌توان از ، ، ، ریشهٔ و استفاده کرد.
 این گیاهان محتوی مواد فراری هستند که از طریق دستگاه تنفسی دفع می‌شوند، مخاط را تحریک می‌کنند و عمل خلط‌آوری و دفع آن را آسان‌تر می‌کنند. ضمناً این مواد باعث شل شدن عضلات مجرای تنفسی که در حالت انقباض باشند نیز می‌شوند ضمن این که کمی نیز قدرت ضدعفونی‌کننده دارند. این گروه شامل گیاهان دارویی می‌شود که اسانس‌های روغنی داشته باشند.
 گیاهان دارویی که در این زمینه برای تهیه جوشانده به کار می‌روند عبارتند از: ، برگ و 
 و از دیگر گیاهانی که در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان ، گیاه (گل و برگ‌های آن) و دانهٔ محتوی لعاب را نام برد. 
 این‌ها در واقع گیاهان خلط‌آور آرام‌کنندهٔ هستند. در اکثر موارد از آن‌ها به صورت مخلوط (جوشانده برای سینه درد) استفاده می‌کنند.
 از میان گیاهان ساده نیز می‌توان از ، ، گیاه ، ، و نام برد.
از می‌توان به گل گاو زبان اشاره کرد که برای آرام کردن اعصاب بسیار مفید است و قوت آن تا هفت سال باقی می‌ماند.
 گل‌های گیاه پای خر در اوایل بهار شکفته می‌شوند و برگ‌های آن برای تهیهٔ جوشانده همراه با دیگر گیاهان ضد به کار می‌رود.
 این مواد کار تولید در سلول‌های کبدی و همچنین کار دفع آن از طریق مجراهای صفراوی را تسهیل می‌کنند. در درمان ورم کیسه و مجراهای صفراوی و حتی علیه سنگ ریزه‌های کوچک در کنار داروی مؤثر پر قدرت از داروهای گیاهی نیز استفاده می‌شود که محتوی اسانس‌های طبیعی مجراهای صفراوی و ضد عفونی‌کننده‌های سبک و ضد تورم هم هستند.
 از میان داروهای گیاهی می‌توان از:برگ ، ، و نام برد.
 و از میان گیاهان غیر طبی از: ، ، پوست درختچهٔ ، و نام می‌بریم. 
 مسهل‌ها کار تخلیه را تسریع می‌نمایند. برگ به شکل ، دانه و برگ‌های ، ریشهٔ ، ریشه از این دسته هستند.
 گیاهانی نظیر ، و از گروه غیر طبی این دسته هستند.
 این گروه شامل گیاهی است که اثر تقریبی روی کار دارند. این مواد آهنگ کار قلب را تسریع می‌کنند. دفع آب به عنوان اثر جنبی مصرف این مواد شناخته شده‌است. در این گروه می‌توان از ، ، و (هلبور سیاه) نام برد.
 گیاهانی که محتوی آن‌ها برای مبتلایان به تشنجات ریوی همراه با مفید است، عبارتند از: (بلادون)، .
 برگ‌ها و مواد محرکهٔ ارغوانی از مهم‌ترین و بهترین مواد برای تقویت قلب شناخته شده‌است و تنها پزشک پس از این که بیمار را به‌طور دقیق معاینه نمود می‌تواند آن را تجویز و مقدار مصرف آن را مشخص کند.
 این مواد آرام‌کننده در موارد عصبی بودن، ضعف اعصاب و تغییرات رفتاری در (بیماری ضعف اعصاب) مصرف می‌شود. در مقایسه با داروهای شیمیایی، این مواد اثر بسیار آرام‌تر و ملایم تری از خود نشان می‌دهند. از گیاهان آرامبخش می‌توان از ، ، ، و نام برد. 
 این گروه تأثیر مثبتی روی قسمت‌های آسیب دیده خصوصاً در زمان پیری یا در صورت داشتن تغذیه ناصحیح مانند مصرف بیش از حد چربی، نداشتن فعالیت کافی و شرایط بحرانی از خود بر جای می‌گذارد.
 که روی دیواره وریدها رسوب نموده آن‌ها را آهکی و سخت می‌کند، اثر نامناسبی روی قسمت‌های آسیب دیده دارد که ایجادکنندهٔ ترومبوز و نیز می‌تواند باشد. در این حالت داروهای گیاهی که سرشار از و هستند می‌توانند سودمند باشند. در این گروه نیز از ، (گل و برگ‌هایشان)، عرق ، (سوفورا) و می‌توان نام برد.
 اغلب به عنوان داروی ضد مصرف می‌شود. گل و حتی شاخه‌های برگدار، یا خود برگ‌ها را به تنهایی یا همراه میوهٔ این گیاه جمع‌آوری می‌کنند. 
 این گیاهان روی بالا (ناراحتی‌های سیستم تنظیم‌کننده) تأثیر می‌گذارند. درمان این بیماری شامل رژیم غذایی و داروهای مناسب آن است. در مرحلهٔ آغاز بیماری فشار خون می‌توان از مسکن و پایین آورنده‌های فشار خون نظیر ، ، ، ، سرخ ولیک و استفاده کرد. 
 عبارتند از گیاهانی که برای بهتر کردن مزه و عطر داروها به کار برده می‌شوند و دارای اثر ضدعفونی‌کننده نیز هستند؛ نظیر ، ، و (مصرف داخلی یا خارجی).
 گیاهانی که علیه روده به کار می‌روند عبارتند از: ، ، ، ، ، ، ، .
 از این گیاهان به عنوان کمک درمانی در درمان (که به معنی تولید کم در است) استفاده می‌گردد. انسولین‌های گیاهی (گلوکوکنین‌ها) که مؤثرترین صورت آن‌ها به شکل عصاره‌های اسیدی است، در گیاهانی نظیر: ، ، و گیاه وجود دارند. گیاهان تلخ مانند ، (جنتیانا) و نیز مفید هستند.
 این گیاهان التهاب ماهیچه‌های صاف در باسن کوچک ( ، مجاری ادراری) و را کاهش می‌دهند. برخی از این مواد روی رحم خصوصاً در زمان (خونریزی رحم پس از یا یا ) به عنوان درمان عمومی تحریک‌کننده تحت نظر دقیق پزشک اثرات سودمندی دارند.
 این مواد عبارتند از: زنگ، ، ، ، ، ، . مواد شیرآور که ترشح شیر را تحریک می‌کنند در گیاهانی نظیر (نوعی گل شبیه )، ، سبز، و یافت می‌شوند. 
 گیاهانی که باعث تسکین حرکات دودی شدید و زیاد از حد می‌شوند در این گروه قرار دارند. گیاهان سرشار از (به خاطر موجود در آن‌ها) و زغال گیاهی، پوست و همچنین ترکیبات محتوی لعاب نظیر دانه‌های ، جوشاندهٔ و آب مؤثرند.
 برای کودکان از ، رنده شده ( ) پس از قهوه‌ای شدن آن، ، ، ، ، و استفاده می‌کنند.
 این گیاهان محتوی مواد ضد توموری (غده) هستند. گیاهانی نظیر و خصوصاً مناطق حاره و دارای این مواد هستند.
{"title": "گیاهان دارویی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C&oldid=34885716", "language": "fa"}