این مقاله دربارهٔ دودمان است. برای دولت حاکم بر ایران را ببینید. آخرین دودمان پادشاهی ( تا ) است که پس از ، در ایران پادشاهی کردند و را شکل دادند. پایان کار این دودمان مصادف با بود که به تبدیل شد.
 پایه‌گذار این سلسله بود که با تبعید از وطن پس از اشغال ایران در ، پسرش به پادشاهی رسید. این دو نفر تنها پادشاهان این سلسله بودند که در مجموع ۵۳ سال در ایران پادشاهی کردند.
 
 
 رضاخان با ۱۲۹۹ به قدرت رسید و وزیر جنگ و نخست‌وزیر شد، پس از سه ماه، سیدضیاء از نخست‌وزیری برکنار شد و به جای او نخست‌وزیر شد و رضاخان وزیر جنگ باقی‌ماند. بعدها وی به مقام رئیس‌الوزرایی رسید. ، شاه ایران از تا و بنیانگذار سلسلهٔ پهلوی بود.
 از تا شاه ایران بود. محمدرضا شاه طی ، به قدرت بازگشت، با رویداد برکنار شد و واپسین شاه نظام پادشاهی در ایران به‌شمار می‌آید.
 محمدرضا شاه تا اواخر دهه ۱۹۷۰، با تکیه بر افزایش درآمدهای نفتی، برنامه‌هایی را برای پیشرفت کشورش و راهپیمایی به سوی « » آغاز کرد. عمده برنامه‌ها برای ایجاد زیرساخت‌های ایران انجام شد، طبقه متوسط جدید شروع به شکوفایی کرد و در کمتر از دو دهه ایران به عنوان مهم‌ترین قدرت اقتصادی و نظامی غیرقابل انکار خاورمیانه تبدیل شد، اما پیشرفت‌های اجتماعی و اقتصادی او مخالفان را به شدت تحریک کرد.
 مقالهٔ اصلی: در سال‌های پایانی دهه ۱۳۴۰ و سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۵۰ خورشیدی، قدرت نظام پادشاهی مشروطه ایران به اوج خود رسید، ایجاد سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) و کنترل مخالفان سیاسی گسترش یافت و این فشارها گروه‌های مختلف و منتقد از گروه‌های مذهبی تا گروه‌های چپی و مارکسیستی و کمونیستی که بعضاً از خارج حمایت می‌شدند را شامل می‌شد. گذشته از این افزایش قیمت جهانی نفت به دلیل ایجاد اوپک فشار را بر کشورهای خارجی افزایش داده آنها تمامی توان خود را برافروختن شعله دشمنی مردم با شاه قرار داده و از رادیو بی‌بی‌سی فارسی گرفته تا رادیو آمریکای فارسی مردم را تحریک می‌کردند همچنین افزایش درآمد ایران حاصل از گسترش فروش نفت و صنایع نفتی نیز به شاه ایران فرصت داده بود طرح‌های فرهنگی با هزینه بالا مانند جشنهای دوهزار و پانصد ساله را اجرا کند که موجب انتقاد مردم و گروه‌های سیاسی ایران می‌شد گرچه شاه هدفش از اجرای این جشن‌ها شناساندن چهره‌ای مثبت از ایران و جذب سرمایه‌های خارجی عنوان می‌کرد اما این مسئله نمی‌توانست جلوی انتقادات را بگیرد، هم‌زمان با این اتفاقات شاه دو حزب سیاسی درون حکومت یعنی حزب ملّیّون و حزب مردم را منحل شده اعلام کرد و یک حزب رسمی به نام حزب رستاخیز را ایجاد کرد. پس از شدت گرفتن اعتراضات مردمی در کشور، شاه و همسرش ایران را در ۲۶ دی ماه ۱۳۵۷ ترک کردند.
 محمدرضا پهلوی پس از ترک کشور به دنبال درمان پزشکی در مصر، مکزیک، ایالات متحده و پاناما بود و سرانجام در ۵ مرداد ۱۳۵۹ زمانی که با خانواده‌اش در مصر بود به عنوان مهمان در درگذشت. پس از وی، پسرش شاهزاده به‌طور غیررسمی وارث سلسله پهلوی می‌باشد. رضا پهلوی و همسرش در ایالات متحده در پوتوماک، با سه دخترش زندگی می‌کنند. 
 مقالهٔ اصلی: مجله «پیام بهارستان» متعلق به مرکز اسناد ، سندی بدست آمده از کتابی متعلق به را در سال ۱۳۸۸ انتشار داد که تبارنامه رضا شاه را بیان می‌کرد. این سند توسط فهرست‌نگار مجلس شورای اسلامی سید محمد منصور طباطبایی اولین بار بدست آمد. شیخ آقابزرگ تهرانی صاحب دانشنامه و از بزرگترین کتابشناسان ایران بوده‌است. در این که به زبان عربی نگاشته شده، نویسنده، پدر ملاعباسعلی و مرادعلی سلطان را که پدر بزرگ است با عبارت «... السوادکوهی» نام می‌برد. پس از «... السوادکوهی» که نام کوچک آن ذکر نشده‌است به دو فرزندش اشاره شد. ملاعباس علی که از او با عنوان «آخوند ملا عباسعلی سوادکوهی آلاشتی» نام می‌برد و از علمای عهد بود که در اوایل عصر فوت کرد و مرادعلی سلطان که از سرکردگان نظامی بود در کشته شد. از فرزندان او چراغعلی خان است که در کتابچه جمع و خرج در سال ۱۳۱۶ قمری (۱۲۷۷ خورشیدی) با عنوان آمده‌است و دیگری پدر رضاشاه است. از دیگر افراد سرشناس این شجره نامه است که در دوران مشروطیت به ملقب بود و پس از به امیر اکرم ملقب شد و چون نوه عموی رضاخان سردار سپه بود، حکمران شد. در دوران سلطنت رضاشاه مدتی پیشکار بود و در سال ۱۳۰۹ خورشیدی فوت کرد. سالار حشمت و برادرش ابوالحسن خان صمصام در دوران و عصر مشروطه از سران فوج سوادکوه بودند. 
 
 پدربزرگ رضا شاه، مراد علی خان سلطان نام داشته که در جنگ هرات (افغانستان) حضور داشته و بنا به نوشتار کتاب «آلاشت، زادگاه اعلیحضرت رضاشاه کبیر» در آن جنگ از خودش رشادت و شجاعت به خرج داده‌است. 
 بنا به کتاب «آلاشت، زادگاه اعلیحضرت رضاشاه کبیر» از انتشارات پهلوی دوم نوشته و ساده‌نویسی زیر نظر شورای نویسندگان مرکز انتشارات آموزشی که به مناسبت جشن فرهنگ و هنر در آبان ماه ۱۳۴۸ در تهران به چاپ رسید، اجداد رضا شاه قبل از مراد علی خان سلطان عبارتند از:
 
 
 
 در صفحه ۲۶ از کتاب «آلاشت، زادگاه اعلیحضرت رضاشاه کبیر» دربارهٔ علت پسوند «پهلوان» در نام پدران رضاشاه پهلوی، با ارائه تصویری از توضیح اینچنین آورده شده‌است: «در قدیم کسانی را پهلوان می‌نامیدند که شجاعت و رشادت داشتند و در کشتی پیروز می‌شدند. کسانی که هر سال در مراسم کشتی‌گیری پیروز می‌شدند، لقب پهلوان می‌گرفتند. مازندرانی‌ها و از جمله مردم دهکده‌های سوادکوه هر سال و در یک روز معین در جایی جمع می‌شدند و با بر پا کردن مراسم کشتی گرفتن، پهلوان خود را انتخاب می‌کردند. هنوز هم در سوادکوه چنین مراسمی برگزار می‌شود».
 
 پدر رضا شاه یاور عباسعلی خان نام داشته و به همراه برادر بزرگترش رئیس فوج سوادکوه بود. مرگ عباسعلی خان در تهران اتفاق افتاد و در آن زمان رضاشاه نوزادی چهل روزه بود. 
 
 رضاشاه در سفرنامه مازندران اصالت خانوادگی خود را سوادکوه مازندران معرفی می‌کند. دو دستنویس منسوب به رضاشاه بر جای مانده که به سفرنامه مازندران و سفرنامه خوزستان موسوم است. سفرنامه مازندران در سال ۱۳۵۵ توسط مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی پهلوی در تهران به چاپ رسیده‌است. رضاشاه پهلوی در سفرنامه مازندران، اصالت پدری و نیاکانی خود را به مازندران و سوادکوه رسانده و از آنجا با عنوان‌های «مسقط الراس» و «خانه» و «وطن خود» و مرقد اسلاف و اجداد و نیاکانش یاد کرده‌است. اهمیت این منبع در آن است که چاپ اولش در سال ۱۳۰۵ توسط خود رضاشاه و چاپ دومش در دوران پهلوی دوم و با تأیید دربار و توسط یکی از مراکز درباری به چاپ رسیده و از این حیث منبع موثق می‌باشد. 
 رضا پهلوی هفتمین پسر عباسعلی بیگ، ( ) در فوج ، بود که از همسر چهارم او به نام «نوش آفرین» در در از توابع به دنیا آمد. پدرش چند روزی پس از به دنیا آمدن او درگذشت و مادرش با فرزند بیمار خود رضا راهی شد. محمد رضا پهلوی در کتاب اینچنین آورده‌است: «پدرم در سال ۱۲۵۶ در استان مازندران که نزدیک بحر خزر است، پا به عرصه وجود گذاشت. او بر خلاف پادشاهان قاجار که چنان‌که گفتم از نژاد ترک بودند، از خانواده‌ای اصیل ایرانی بود و پدر و جدش در ارتش ایران با سمت افسری خدمت کرده بودند. جد او در یکی از جنگ‌های ایران و افغانستان از خود شجاعت و رشادت مخصوصی نشان داده و پدرش فرماندهی هنگی را که در استان مازندران داشت، عهده‌دار بود .»
 او در سن ۱۴ سالگی توسط صمصام (از ابواب جمعی علی‌اصغرخان )، یکی از بستگان خود وارد فوج و تابین ( ) شد. از خود وی نقل شده‌است که به هنگام ورود آن قدر خردسال بوده‌است که دیگران وی را سوار می‌کرده‌اند. 
 سال ۱۲۷۵ خورشیدی پس از کشته شدن ، فوج سوادکوه برای نگاهبانی از سفارتخانه و مراکز دولتی به فراخوانده شد. وی در دوران خدمت در قزاقخانه مدتی نگهبان سفارت در بود. امضای تغییر شیفت روزانه وی هنوز در این محل نگهداری می‌شود. سپس به محافظین استقراضی در و پس از چندی به وکیل‌باشی ( تا ) گروهان شصت تیر منصوب شد. در این دوره رضاخان به دلیل استفاده از یکی از معدود مسلسل‌های ماکسیم آن زمان، به «رضا ماکسیم» معروف شد. 
در سال ۱۲۸۸ خورشیدی، همراه با سواران و برای خواباندن شورش‌ها و قیام‌های محلی به و اعزام شد و در جنگ با قوای از خود رشادت نشان داد. سپس با درجه یاوری ( ) به فرماندهی دسته تیرانداز و در سال ۱۲۹۷ خورشیدی به فرماندهی آتریاد ( ) منصوب شد. 
 او در این سمت علیه فرمانده بریگاد یعنی کودتایی را به فرماندهی ، معاون وی با موفقیت اجرا نمود. اجرای این کودتا با هماهنگی توسط رضاخان به کودتای اول رضاخان نیز معروف است. در اثر این کودتا، کلرژه به بازگشت و استاروسلسکی فرمانده در ایران شد. او مدت‌ها بعد با دختر عموی خود ازدواج کرد و صاحب دختری به نام فاطمه (همدم‌السلطنه) شد. 
 همسرش چندی بعد درگذشت و او در سال ۱۲۹۵ با دختر یاور آیرملو ازدواج کرد که برای او چهار فرزند به نام‌های ، ، و به دنیا آورد. رضا از آن پس مدارج ترقی را با نشان دادن شجاعت و لیاقت نظامی خود طی کرد و به دریافت عنوان خانی، درجه افسری نایل آمد و به درجهٔ در رسید. 
 در پی گفتگوها و هماهنگی‌های انجام شده میان (مدیر ) و رضاخان از یک سو و با رضاخان از سوی دیگر، در روز سوم اسفند سال ۱۲۹۹، ترتیب داده شد که پس از این کودتا او به تدریج به و و در نهایت پادشاهی رسید. با تشکیل مجلس مؤسسان در آبان ۱۳۰۴ سلطنت رسمیت یافت. در این هنگام همسر دیگری به نام اختیار کرد و از او صاحب یک فرزند به نام شد. او پس از جدایی از ملکه توران، همسر دیگری به نام اختیار کرد که چند فرزند برای او به دنیا آورد: - - - و .
 ۱۶ سال سلطنت کرد و عاقبت پس از اشغال کشور توسط قوای بیگانه در ۱۳۲۰ ناچار به کناره‌گیری از سلطنت و ترک کشور شد و در سال ۱۳۲۳ در در درگذشت.
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی:
{"title": "دودمان پهلوی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C&oldid=35122566", "language": "fa"}