یا (به : ) (در کاربرد ترجمه یونانی کلاسیک و فلسفه: ، در کاربرد امروزی: )، در ، آشکارا تهیگی گسترده‌ای بود که وضعیت ابتدایی پیش از یونان را بیان می‌کرد. البته در این داستان‌ها در اشاره‌هایی خائوس دارای شخصیتی انسانی تصویر شده‌است. خائوس را همچنین در افسانه‌های یونانی تودهٔ بی‌شکل و درهم و برهم عوامل، که پیش از آفرینش جهان را فرا گرفته بود نامیدند. در الهیات نیز خلأ اولیه و آشفتگی عوامل کائنات قبل از خلقت تحت عنوان هیولا خوانده شده‌است. 
 نقش‌مایه نبرد با خائوس در همهٔ این افسانه‌ها دیده می‌شود که حاکی از مبارزهٔ یک خداوند دلاور با هیولای آشوب و بی‌سامانی و هرج و مرجی (اغلب در قالب یک مار یا اژدها) است. لفظ مذکور در دین‌های باستانی خاور نزدیک به مفهوم‌های مشابه بسط یافته‌است. این مفهوم نخستین بار در آثار ، شاعر مشهور یونانی مطرح شده‌است، اما احتمال دارد که هزیود این مفهوم را از باستان گرفته باشد. 
 در افسانه‌های یونان در ابتدای آفرینش خلاء یا خائوس به وجود آمد یا در واقع به وجود نیامد، زیرا خائوس چیزی نیست که وجود داشته باشد یا نداشته باشد. البته در آن دسته از داستان‌هایی که خائوس دارای شخصیت است احتمالاً این برداشت می‌شود که وجود او چیزی نزدیک به وجود خدا بوده باشد (یعنی وجود دارد ولی جسم ندارد). از زمین یا به وجود آمد بعد به ترتیب که دنیای زیرین است و یا شهوت از خلاء به وجود آمدند. دیگر خدایان به وجود آمده از خائوس عبارتند از تاریکی یا و الههٔ شب یا ، و اما از ازدواج آن‌ها (روز) و روشنایی یا متولد شدند. از ازدواج گایا و یا همان آسمان نخستین ایزدان پدید آمدند: غول‌آسا، و سه (غولانی که هر یک صد دست و پنجاه سر داشتند). وقتی اورانوس آن‌ها را در جهان زیرزمینی به بند کرد، گایا جوان‌ترین تیتان، یعنی کرونوس را وا داشت که پدرش را اخته کند و قدرت را برباید. 
 منبع الهامی برای نام‌گذاری سیستم خاصی در ریاضی شده که گاه به صورت آشوبی هم برگردانده شده‌است.
{"title": "خائوس", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%88%D8%B3&oldid=34927896", "language": "fa"}