یا (وفات ۳۷۱ ه‍. ق) که به ، «شیخ المشایخ» و «شیخ کبیر» شهرت دارد. وی از مشایخ و عرفای قرن سوم و چهارم هجری و بنیان‌گذار سلسله خفیفیه بود. 
 پدرش خفیف نام داشت و در سپاه خدمت می‌کرد. او با دختر یکی از بزرگان در نیشابور ازدواج کرد. به شهادت متون عرفانی، مادرش پارسا و پرهیزکار بود و در زمره زاهدان و عارفان قرار داشت. احتمالاً ابن خفیف در سال ۲۶۹ هجری قمری در به دنیا آمد و به توصیه مادرش به صوفیه پیوست. درگذشت او در سال ۳۷۱ هجری قمری اتفاق افتاده‌است. پس از مرگ، او را در وسط و خود او پشت در دفن کردند. مزار ایشان امروزه محل کتابخانه‌ای عمومی‌ است.
 ابن خفیف نزد استادان متعددی در تصوف، حدیث، فقه و کلام تلمذ کرد. او از جمله عارفانی بود که به کسب علوم ظاهر نیز اهمیت زیادی می‌داد و به همین سبب در میان اهل علوم مختلف صاحب اعتبار بود.
 ، ، و از جمله استادان او بوده‌اند. 
 وی با مشایخ زیادی نیز مصاحبت داشت که از جمله می‌توان به ، شبلی، ، ، ، ، ، ، و اشاره کرد. 
 وی مرجع و مقتدای اهل طریقت و حقیقت، و سر سلسله ، یکی از فرق صوفیه می‌باشد. از استادان، مصاحبان و اقوالش مشخص می‌شود که مشرب عرفانی او از مشی عرفانی جنید و پیروانش متأثر بود. از این رو، وی می‌کوشید معاملات و سخنانش با شریعت کاملاً سازگار باشد و صوفیانی را که در این مسیر حرکت نمی‌کردند نکوهش می‌کرد. حلّاج از جمله کسانی بود که برخی از اقوال و اشعارش با انتقاد ابن خفیف روبرو شد. 
 وی سفارش می‌کرد در تصوف از این پنج استاد پیروی شود: ، ، ، و . 
 نوشته‌اند که به آن جهت او را خفیف می‌گفته‌اند که سبکبار و سبک‌حساب و سبک‌روح و سبک‌غذا بوده‌است، افطار و خوراک شبانه روز او، هفت دانه بوده‌است.
 ابن خفیف از جمله عارفانی بود که در تألیف و تصنیف آثار علمی و عرفانی پرکار بود. می‌نویسد در هر چهل روز تصنیفی می‌ساخت در غوامض و دقایق و در علم ظاهر نیز تصانیف بسیار داشت. حدود سی اثر از ابن خفیف برشمرده‌اند که در علوم مختلف و از جمله دربارهٔ مباحث و مبانی عرفانی نوشته شده‌است.
 از جمله آثار اوست: ، ، ، ، ، ، . 
 یکی از شاگردان او به نام کتابی دربارهٔ سیره استاد خود به نام « » نوشت. این کتاب که به زبان عربی بوده در سده هشتم و نهم هجری قمری با ترجمه به فارسی درآمد. این ترجمه را به همراه دو رساله کوتاه از ابن خفیف تصحیح و چاپ کرده‌است.
 علاوه بر اقوال و احوالی که در این کتاب از ابن خفیف معرفی شده، سخنان دیگری از او دربارهٔ ایمان، رجا، یقین، صبر، رضا، فقر، حیرت، مشاهده، ارادت، تصوف و صوفی، خوف و مراقبه و دیگر موضوعات عرفانی نقل شده‌است.
{"title": "محمد بن خفیف شیرازی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%81%DB%8C%D9%81_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C&oldid=34595571", "language": "fa"}