(به : ) یا (به : ) پدیدهٔ پیدایش گاز در در اثر عوامل است. پژوهش‌های ، و ، تاریخ این دگرگونی بزرگ را نزدیک به دو میلیارد و سیصد میلیون (۲٬۳۰۰میلیون) سال پیش نشان می‌دهند.
 در آن زمان از پیدایش حدود ۲۰۰ میلیون سال می‌گذشت و آن‌ها از راه فروغ آمایی یا سرگرم آزاد سازی اکسیژن بودند ولی تا پیش از آغاز این رویداد بزرگ همهُ اکسیژن آزاد شده از راه و محلول در محیط و شاید هم توسط موجود در دوباره جذب می‌شد.
 اشباع این ظرفیت‌ها رفته رفته باعث ورود روزافزون و آغاز انباشته شدن اکسیژن در جو زمین و شروع این رویداد بزرگ شد.
 اکسیژن می‌تواند برای و مسموم‌کننده یا حتی کشنده باشد. این رویداد باعث محو شد و بنابراین از یک نگاه می‌توان گفت که سیانوباکترها مسوول یکی از بزرگترین در تاریخ زمین بوده‌اند. از سوی دیگر، اکسیژن آزاد در هوا در برخورد با گاز که یک است باعث شد که شاید بزرگترین یخبندان در تاریخ زمین باشد.
 در نهایت این و بودند که با خود و مصرف اکسیژن حالت تعادلی را که تا امروز ادامه دارد به وجود آوردند.
این پدیده افزون بر سایر پدیده‌های زیستی حیرت دوچندان دانشمندان در مورد پیدایش این سیاره خاکی را به همراه داشته‌است.
 ، دانه‌های و لایه‌های ، همه گواه وجود اکسیژن در سطحی پایین هستند. پالئوسول‌های قدیمی‌تر از ۲٫۴ بیلیون سال دارای غلظت آهن کمتری هستند که نشان‌دهندهٔ است. دانه‌های دتریتوس مسن‌تر از ۲٫۴ بیلیون نیز دارای ماده‌ای هستند که تنها در شرایط اکسیژن کم وجود دارند. 
 مقالهٔ اصلی:
{"title": "رویداد بزرگ اکسیژنی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%8C%DA%98%D9%86%DB%8C&oldid=31270392", "language": "fa"}