برای قومی با نام مشابه را ببینید. یا (به : ، ) از اند، که خاستگاه شان است. ایشان به‌طور عمده در و کشورهای همسایه سکونت دارند و نام کشور نیز برگرفته از نام همین قوم است. روس‌ها به زبان سخن می‌گویند، که خود است. همین زبان مادری مشترک در کنار که از سده پنجم هجری در میان روس‌ها رواج یافت، آنان را به هم می‌پیونداند.
 از ۲۵۸میلیون روسی‌زبان در سراسر جهان ۱۳۴میلیون شان تبار روسی دارند. این گروه قومی با جمعیت ۱۱۵٬۸۸۹٬۱۰۷ تن در روسیه، که با احتساب روس‌های دیگر کشورها به ۱۵۰میلیون تن می‌رسد، هم پرجمعیت‌ترین قوم اسلاو و هم پرجمعیت‌ترین ملت اروپا اند. جمعیت بزرگی از روس‌ها در زندگی می‌کنند. نیز جماعت بزرگی از کوچندگان روس، چه روسی‌زبان و چه جز آن، که آمار شان ۲۰ تا ۳۰میلیون برآورد می‌شود، در سراسر جهان، به ویژه در ، ، و پراکنده‌اند.
 روس‌ها از قبیله‌های اسلاوی شرقی برآمده اند و فرهنگ نیاکان شان ریشه در دارد و بیش از همه با اقوام و نزدیک اند.
 در پارسی واژه روس هم برای اشاره به شهروندان روسیه و هم برای اشاره به روس‌تباران به کار می‌رود، حال آن که در روسی برای این دو مفهوم دو واژه جدا هست. یکی русские (روسکیه) که به چم «روس‌تبار» یا «از قوم روس» است و دیگری россияне (روسیانه) که به چم «روسیه‌ای» است و برای اشاره به شهروندان روسیه فارغ از قومیت شان یه کار می‌رود.
 واژه روس از نام برگرفته شده‌است، اما روشن نیست که نام همان مردمان روس' از کجا آمده‌است. مشهورترین نگره این است، که واژه «روس'»، همچون نام «روتسی» که فنلاندی‌ها به سوئد داده‌اند، در برگرفته از اصطلاح «-rods» در است به چم «مردانی که قایق می‌رانند»، به این قرینه که قایرانی شیوه اصلی رفت‌وآمد در رودهای اروپای شرقی بود.
 بر اساس دیگر نگره‌ها نام روس' از اصطلاح * roud-s-ь (از ریشه *rъd-/ *roud-/ *rуd-) در برگرفته شده‌است، که با رنگ سرخ (مو) یا از هندوایرانی ruxs/roxs - (روشن) مرتبط است. نیز ارتباطات زبانی دیگری با باشندگان جنوب مانند شهر در یا البروس در هست؛ همچنین با نام در .
 پیش از انقلاب ۱۹۱۷ مقامات روسیه هرگز مردم را «روس» نمی‌خواندند و به جای ش عنوان «روس‌های بزرگ» را به کار می‌بردند، که یعنی بخشی از همه روس‌ها یعنی همه اسلاوهای شرقی اند.
 از سده‌های نخستین پس از اسلام نزد جغرافی‌دانان ایرانی روس‌ها از دیگر اسلاوها جدا شده بودند. ایشان اسلاو را «سقلاب» و در جمع «سقالبه» یا «صقالبه» می‌گفتند. نویسنده در نیمه دوم سده چهارم هجری ایشان را متمایز کرده‌است.
 روس‌ها از اقوام ساکن در اند، که به خانواده قومی و زبانی تعلق دارند، اما خود به تیره‌های پرشماری بخش‌بندی می‌شوند، که آن‌ها را در دو گروه بزرگ روس‌های شمالی و جنوبی می‌گنجانند. زبان ایشان نیز اگرچه روسی است اما گویش‌های زیادی دارد و به‌طور کلی از متفاوت است. مطالعات نشان داده که مردم روس از نظر تفاوت چندانی با ، و مردم ندارند. همچنین برخی پژوهشگران مانند بر این باورند که مردم شمال روسیه به اوکراینی‌ها و نزدیک‌تر هستند تا به روس‌های جنوبی. همچنین در شمال روسیه مردم روس از نظر ژنتیکی به اقوام نزدیکی زیادی نشان می‌دهند و این احتمالاً نشان‌گر این است که بسیاری از اورالی‌ها که ساکنان منطقه شمالی اوراسیا بوده‌اند و امروزه در فنلاند و مجارستان و استونی و برخی دیگر از مناطق شمالی روسیه به‌سر می‌برند تحت تأثیر همگون‌سازی قومی روس‌های مهاجر قرار گرفته باشند؛ و این به این معنی است که بسیاری از روس‌های ساکن مناطق شمالی در اصل روس نیستند. 
 روس‌ها با نزدیک به ۱۴۰میلیون تن از پرجمعیت‌ترین اقوام جهان اند. نزدیک به ۱۱۶میلیون تن از روس‌ها ساکن کشور و نزدیک به ۱۶ میلیون تن دیگر در کشورهای همسایه ساکن اند. نیز قریب چهارونیم‌میلون روس در سایر نقاط جهان به ویژه و به‌سر می‌برند.
 فرهنگ روس‌ها در حقیقت از فرهنگ اسلاوهای شرقی ریشه می‌گیرد که در نظر مسیحیان رومی و قلمداد می‌شدند. در شکل‌گیری اولیه هویت قومی و فرهنگی مردم روس اقوام دیگر تأثیرات بسزایی گذاشتند. از میان این اقوام می‌توان به و وایکینگ‌ها اشاره نمود. در اواخر هزاره یکم (میلادی)|هزاره یکم اقوام روس مسیحی شده و به گرویدند. پس از سقوط قسطنطنیه در اواخر قرن پانزدهم میلادی روسیه بزرگترین پایگاه مذهب ارتدکس باقی‌ماند. از دیدگاه دیگر روسیه از نظر فرهنگی نیز تحت تأثیر اروپا قرار گرفت و این تأثیرات پس از اصلاحات اساسی بیشتر و بیشتر شد. فرهنگ روس به دنبال آن از حالت سنتی و شرقی خود به سوی فرهنگ غربی گرایید و در ابتدای قرن بیستم هم تغییرات اساسی بسیاری نمود که علت آن و سلطه برای مدت هفتاد سال بر این کشور بود. روسیه در برخی مسائل فرهنگی مانند ، ، ، ، ، ، و صاحب سبک می‌باشد. 
 روس‌ها فهرست قابل ملاحظه‌ای از افراد مشهور تاریخ را دارند.
 در زمینه ادبیات از مشاهیر روس می‌توان به ، ، ، ، ، ، ، ، و ، اشاره نمود.
 در زمینه موسیقی کلاسیک نیز روس‌ها چهره‌های سرشناسی مانند ، ، ، ارائه کرده‌اند.
 در زمینه نقاشی نیز می‌توان از نام برد.
 در زمینه علوم و دانشمندان بزرگ روس نیز نام‌های ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و قابل ذکر هستند.
{"title": "مردم روس", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D8%B1%D9%88%D8%B3&oldid=35037425", "language": "fa"}