از پهلوانان ایرانی ، پسر و نوه زرین کلاه و همچنین پدر فرهاد بود. او از شجاعان گیتی بود و در زمان کیخسرو جنگ‌های مردانه‌ای نمود. وی در جنگ‌هایی که با تورانیان و خاقان چین و جنگ‌هایی که به خونخواهی سیاوش برپا می‌شد، به فرماندهی گودرز پدر خود یا شرکت می‌کرد.
 در فارسی و شاهنامه با نام رهام و در زبان اوستایی رئوهوم یا رئو هائوم است.
او همراه کاووس و دیگر پهلوانان به مازندران رفت و گرفتار شد تا آنان را رهانید. در جنگ‌هایی هم که به خونخواهی انجام شد حضور داشت. از کارهای مهم او کشتن تورانی در است. 
در شاهنامه رُهام به همراه بسیاری دیگر از پهلوانان همانند برادرش و برادر زاده‌اش پس از عروج کیخسرو به آسمان در توفان برف ناپدید می‌شود.
 و همچنین نام سرپرست پیروز، پسر یزدگرد یکم که از خانواده مهران بود. بعد از مرگ وقتی که پسر بزرگ یزدگرد در سال ۴۵۷ - ۴۵۹ م به تخت سلطنت نشست برادر کوچک هرمز یعنی پیروز یا فیروز به کمک ملازم و سرپرستش رهام در جنگی که بین دوبرادر در گرفت پس از اینکه به دست رهام کشته شد که یکی دیگر از عوامل پیروزی برادر کوچتر مورد حمایت بودن وی از طرف موبدان و نجبا بود، در سال ۴۵۹ - ۴۸۳ م به تخت سلطنت تکیه زد لازم به ذکر است در مدت جنگ دو برادر مادرشان در تیسفون سلطنت می‌کرد. شخصیت‌های تاریخی دیگری هم در تاریخ با نام رهام ثبت شده‌اند ؟
 
 
 رئو+هوم=رئوهام=رُهام
 
 (منابع: ، ، ، ، ، کهن‌ترین سرودهای ایرانیان )
 ۱-رُهام، از نسل یا است. رُهام پسر و نوه و همچنین پدر بود، وی از سرداران در جنگ با بود، و در جنگ‌هایی که با تورنیان و خاقان چین و جنگ‌های که به خونخواهی سیاوش به فرماندهی گودرز پدر خود یا شرکت می‌کرد و از دوران تا اوائل پادشاهی نام او در شاهنامه می‌آید وی در پادشاهی شاه بزرگ ایران جنگ‌های درخشانی کرد.
 او همراه و دیگر پهلوانان به رفت و گرفتار شد تا آنان را رهانید. در جنگ‌هایی هم که به خونخواهی انجام شد حضور داشت. از کارهای مهم او کشتن در است. 
 در رُهام به همراه بسیاری دیگر از پهلوانان پس از عروج به آسمان در توفان برف ناپدید می‌شود.
 در شاهنامه، در جریان جنگی از جنگ‌های و ، پیران از (جادوگر تورانیان) خواست که بر فراز ِ ستیغ (قُلّه) کوه رفته و به سمت ایرانیان، برف و سرما بفرستد.
بازور با کمک جادویی که می‌دانست، چنین کرد و با غالب شدن برف و سرما بر فراز سپاه ایران، در این سپاه شکست افتاد و نزدیک بود که کار ایران تمام شود.
امّا در این میان، مردی دانش پژوه در سپاه ایران که فردوسی از وی با عنوان ایرانی یاد کرده‌است، تدبیری اندیشید و جایگاه بازور یا محل مخفی شدن وی بر ستیغ کوه را پیدا کرد. آنگاه مرد دانش پژوه، جایگاه بازور افسونگر را به رهام، دلاورمرد ِ سپاه ایران بازنمود و نشان داد.
 
 در شاهنامه، شرح افسونگری بازور را چنین آغاز می‌کند:
 دیگر فرزند نامبردار گودرز «رُهّام» است که در شاهنامه بیشتر؛ با پاژنام «شیر» از وی یاد شده‌است و طبق منابعی همین پهلوان است که نیای بلوچان است.
در یک نامهٔ کهن پهلوی به نام نامکی شَتریهائی اِیران، که ، نخستین بار، آن را با نام «نامه شهرستان‌های ایرانی» بفارسی ترجمه کرد، و اکنون با همین نام، شناخته می‌شود، دربارهٔ رهّام چنین آمده‌است: «فـت‌اضتو: ﴽدوت جخدغم: ک‌تﴽلو ی‌ات لاا ﺔ صدغفق ی‌غفدغ غضلﴽل اج ت‌اا وحت خل‌فدغ ئبک‌خدغیو خل تسه ضت‌اب باغ ی‌ات.
«شتریستانی رَخوت، رَهامی گوترزان کرت، پَت هان گاس کاش اسپورَچ نَر (ی) تور اُوژت، اوش یبْگوخاکان هَچ آنوذ سْتُوْ بکَرت»
که ترجمهٔ آن چنین است:
"شهرستان رَخوت را رهام گودرزان بساخت، بدان جای که پهلوان تورانی را بکشت و یبغوخاقان را از آنجا ستوه کرد (بستوهانید)"
چون در شاهنامه رهام سازندهٔ شهرستان‌های و فرزند گودرز است، پس بلوچان گرامی فرزندان کشواد اند، و نژاد از کاوهٔ آهنگر برافرازندهٔ ، (و رهانندهٔ ایرانیان از ستم یکهزارسالهٔ بیگانگان) داراند. و درود بر فرزندان، و شاد؛ روان نیاکان ارجمندشان، که در گسترهٔ تاریخ ایران همواره نگهبان مرزهای این سرزمین میانهٔ جهان بوده‌اند.
 حکیم فردوسی در بیتی شکوهمند از شاهنامه، از رهام و چنین یاد کرده‌است:
 در ، مبازره یازده تورانی به رهبری پیران و یازده پهلوان ایرانی به رهبری گودرز پدر رهام بود، که رهام پنجمین دلاور بود که با بارمان به نبرد آمد. آنان نخست کمان را بر گرفتند و چون کمانها بر هم شکستند، دست بر شمشیر و آنگاه نیزه بردند و چون هر دو کارآزموده و دلیر بودند، مدتی با هم گشتند تا رهام نیزه‌ای بر ران سوار زد و نیزه از ران او گذشت و به رسید. اسب فرو غلطید و رهام سر رسید و نیزه دیگری بر پشت بارمان زد که او را به کین سیاوش کشت پس آرمان را با سرو پای آویخته بر زین اسب خود بست و به جایگاه نشان آمده و درفشش را بالای کوه برافراشت.
 در داستان فرود سیاوش، رهام و برادر زاده‌اش ، فرود را در جنگی که در اثر بی‌کفایتی و دژراهبری طوس که از دستورها و فرمانهای کیخسرو سرپیچی کرده بود کشتند. این جنگ به سبب کاملاً ناضروری بین ایرانیان از یکسو و فرود و یارانش از سوی دیگر پدید آورده بود.
 ، در ، مبارزی و یکی از امرای زیردست است که در جنگی به همین نام ( ) که بین ایرانیان و تورانیان درگرفت برای یاری کردن به شرکت کرد. در این جنگ ابتدا رُهام پسر گودرز از طرف سپاه ایرانیان به مبارزه با پرداخت ولی بعد از مبارزه تن به تن شکست خورده و به کوه فرار کرد و بعد از آن جلو آمد و کاموس را به مبارزه طلبید و بعد از یک جنگ تن به تن خمّ کمند گرفت و کشت.
 جنگ جویی که نامش اشکبوس بود وارد میدان شد و مانند طبل بزرگ جنگ، نعره و فریاد می‌کشید.
او به این دلیل وارد میدان جنگ شد که از سپاه ایران حریف بطلبد و او شکست بدهد.
رهام، بلافاصله درحالی که کلاهخود و لباس رزم بر تن داشت به میدان رفت و چنان گرد وخاکی بلند کرد که تا آسمان رفت. رهام با اشکبوس درگیر شد و از طرف هردو سپاه صدای شیپور و طبل بلند شد.
اشکبوس گرز سنگینش را به دست گرفت و زمین برای تحمل او تبدیل به آهن شد و آسمان از ترس تیره و کدر گشت.
رهام هم در برابر اشکبوس گرز سنگینش را بلند کرد اما بعد از جنگ با گرز هردو جنگ جوی از جنگ خسته شدند.
وقتی رهام در برابر اشکبوس ناتوان شد از او روی برگرداند و به سوی کوه (ارتفاعات) فرار کرد.
توس که در مرکز سپاه (فرماندهی) بود از این حرکت رهام خشمگین شد و به اسبش اشاره کرد تا برای جنگ خودش به نزد اشکبوس برود.
تهمتن (رستم) از این حرکت ناراحت شد و به توس گفت که رهام با این آبروریزی باید به باده نوشی روی بیاورد تا آن را فراموش کند.
تو سپاه را نظم بده من، پیاده به جنگ اشکبوس می‌روم.
رستم کمان آمادهٔ شلیک را بر دوشش انداخت و چندتا تیر هم در کمربند خود قرار داد...
و بالاخره اشکبوس توسط رستم شکست خورد واشکبوس کشانی هم بلافاصله جان داد و مرد چنان که انگاری از مادر زاده نشده بود.
 
 
 
 
 
 به نظر یوزف خاورشناس سرشناس آلمانی (در کتاب شهرهای ایران ترجمه احمد تفضلی ص۸۴) احتمالاً انتساب بنیان رخد به رهام به سبب تشابه دو اسم و براساس اشتقاق عامیانه بوده‌است.
و همچنین در فرهنگها و تاریخهای متأخر بر اثر نفوذ اساطیر و خلط آن با اساطیر ایرانی کارهای دیگری نیز به نسبت داده شده‌است. خلاصهٔ آن در زیر می‌آید:
 رُهام نام پسر است و بعد از به ملازمت شاهنشاه ایران معزز بوده از جانب او به حکومت و اسپهان ( ) تا حدود و ممتاز شد و حکمرانی را به فارسی داده و او را بر سر پادشاهان که در تا و حکمران بودند فرستاد. وی حاکم را کشت و آن ولایت را مسخر کرده و به حکم شاه سلطنت بابل تا به وی مفوض شد. چون به سعی دین موسوی داشت و رعایت می‌نمود از نو و را آباد کرد و خرابیهای را تعمیر نمود. رهام از شجاعان گیتی بود و ذر زمان جنگ‌های مردانه نمود.
 پسر گودرز که در جنگ دوازده رخ بارمان را کشت.
 نام پسر گودرز و بعد از کیخسرو به ملازمت ، ایران معزز بوده و از جانب او به حکومت و و تا حدود و ممتاز شد و حکمرانی را به فارسی داده و او را بر سر پادشاهان که در بابل تا و حکمران بودند، فرستاد. وی بلشازار حاکم را کشت و آن ولایت را مسخر کرد و به حکم شاه سلطنت بابل تا به وی مفوض شد. چون لهراسب به سعی دانیال علیه السلام دین موسوی داشت و رعایت بنی اسرائیل می‌نمود از نو بیت المقدس و را آباد کرد و خرابیهای را تعمیر نمود. رهام از شجاعان بود و در زمان کیخسرو جنگ‌های مردانه نمود.
 دراین کتاب (یکی ازمبارزان ایرانی علیه حکومت اعراب و امویان) با عنوان پسر گودرز دانسته‌اند و در کتاب محاسن اصفهان (تألیف مفضل بن سعد ما فروخی اصفهانی) وی از نوادگان رهام پسر گودرز از پهلوانان بزرگ شاهنامه شمرده شده‌است.
 رهام نام قهرمان آذربایجانی است که از خاندان اصیل ایرانی بوده‌است نژادش به باز می‌گردد.
و اسعدی گرگانی در منظومه می‌گوید:
 -قاآنی قصاید قصیدهٔ شمارهٔ ۴۸
در مدح شاهزادهٔ رضوان و ساده شجاع السلطنه طاب ثراه فرماید.
 -قصیدهٔ شمارهٔ ۲۳۵
در ستایش پادشاه رضوان جایگاه محمد شاه غازی طاب اللّه ثراه گوید.
 -قصاید قصیدهٔ شمارهٔ ۲۳۶
در ستایش پادشاه رضوان جایگاه محمد شاه غازی طاب ثراه گوید.
 در که شاعر آن گمنام مانده چهارصد پهلوان ایرانی، از جمله رهام و برادرش گیو، و زنگنه شاهوران به خواستگاری (دختر دستان که یکی از پهلوانان اساطیری زن ایران است) می‌روند و در آزمایشی به تدبیر رستم تنها گیو (برادر رهام) خود را شایستهٔ همسری او نشان می‌دهد. اما او در همان آغاز ازدواج دست و پای شوی را می‌بندد و به گوشه‌ای می افکند، تا اینکه به وساطت رستم با او از در آشتی در می‌آید.
در آن هر کدام از پهلوانان از جمله رُهام، هم داستان مخصوص به هود با دختر رستم دارد.
 منابع:
 
 
 
 پهلوان رهام در داستانهای ، ، و در ذکر شده‌است که برخی ابیات این داستانها به قرار ذیل می‌باشد.
 رجوع به شاهنامهٔ فردوسی و ص ۵۰ و۹۱ و ۹۲ و ۳۱۵ و ۴۳۶ و ایران در زمان ساسانیان ص ۸۵ شود.
{"title": "رهام", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%85&oldid=34926647", "language": "fa"}