یا زبانی با چند گونهٔ و اغلب رایج در چند کشور مختلف است. برای نمونه می‌توان ، ، و را نام برد. در برابر این مفهوم زبان تک‌کانونی وجود دارد که فقط یک گونه معیارشده رسمی دارد برای نمونه و . در برخی موارد، گونه‌های معیار یک زبان چندکانونی به زبان خودمختار تبدیل می‌شوند که این روند در میان و و همچنین و یا گونه‌های رخ داده‌است.
 مقالهٔ اصلی: را می‌توان یک زبان چندکانونی دانست. امروزه در سطوح مختلفی از چندکانونی زبانی قابل تشخیص است و زبانی چندکانونی با شاخه‌های گوناگون وابسته به مکان و نوع جامعه است. گونه‌های عربی شامل:
 
 
 
 
 
 همچنین بسیاری از گویشوران از در آموزش و مراجع رسمی استفاده می‌کنند و بنابراین در جوامع عربی نیز غالب است.
 مقالهٔ اصلی: تا میانه قرن بیستم بیشتر گویشوران چینی فقط به محلی خود سخن می‌گفتند. این گونه‌ها به‌طور گسترده‌ای از گونه نوشتاری جدا شده بودند. مقامات دودمان‌های و اداره امپراتوری را با استفاده از یک زبان مشترک بر پایه گویش‌های شمال، به نام (官話، به معنای «گفتار مقامات»)، انجام دادند که امروزه به معروف است. دانستن این زبان برای یک پیشه رسمی بسیار ضروری بود، اما هرگز به‌طور رسمی تعریف نشد. 
 در اوایل قرن بیستم، چینی ادبی که بر پایه گویش‌های شمالی بود، جایگزین شد. در دهه ۱۹۳۰ (國語، به معنای «زبان ملی») به کار گرفته شد که تلفظ‌های آن بر پایه و واژگانش از همه گویش‌های شمالی ماندارین بودند. 
پس از بنیان‌گذاری جمهوری خلق در سال ۱۹۴۹، گویش معیار آن (普通话/普通話، به معنای «گفتار مشترک») اعلام شده بود که تعریف آن با در (تایوان امروزی) یکسان بود. این زبان همچنین یکی از زبان‌های رسمی ، تحت عنوان (华语/華語، به معنای «زبان چینی»)، است.
 اگرچه این سه زبان معیار به هم نزدیک مانده‌اند اما تا حدودی از هم دور شده‌اند. بیشتر چینی‌ها در تایوان و سنگاپور از سواحل جنوب شرقی چین می‌آیند، جایی که گویش‌های محلی فاقد همخوان‌های ابتدایی /tʂ tʂʰ ʂ/ هستند که در گویش‌های شمالی وجود دارند و بنابراین بیشتر گویشوران، آن‌ها را از همخوان‌های مشابه /ts tsʰ s/ تشخیص نمی‌دهند. همچنین در تایوان و سنگاپور همخوان‌های برگشته تلفظ نمی‌شوند. به علاوه اینکه در واژگان این گویش‌ها نیز تفاوت‌هایی وجود دارد؛ به طوری که وام‌واژگان بیشتری از ، و دریافت کرده درحالی که ریشه بیشتر وام‌واژگان از انگلیسی، و گونه‌های جنوبی چینی است. 
 یک زبان چندکانونی با تفاوت‌هایی در تلفظ واژگان املا و… میان کشورها و مناطق انگلیسی‌زبان یعنی بریتانیا، آمریکای شمالی، کارائیب، ایرلند، آفریقا، سنگاپور، هند و اقیانوسیه است. انگلیسی‌زبانان تحصیل‌کرده با استفاده از گونهٔ سرزمین خود، قادر به ارتباط مؤثر با یکدیگر هستند، اما گونه‌های غیرمعیار دارای تفاوت‌های گویشی بسیاری هستند که این وضعیت با کاهش فهم متقابل همراه است.
 و دو گونه پرکاربرد انگلیسی در سامانه‌های آموزشی مناطقی هستند که انگلیسی به عنوان زبان دوم آموزش داده می‌شود. انگلیسی بریتانیایی بیشتر در سایر مناطق اروپا و مستعمرات سابق انگلیس، هند غربی، آفریقا و آسیا غالب است و در مقابل، انگلیسی آمریکایی در آمریکای لاتین، لیبریا و آسیای شرقی تسلط یافته‌است. 
 از نظر آماری، گویش آمریکایی، گویش بیش از ۶۶٪ از انگلیسی‌زبانان بومی است و پس از آن انگلیسی بریتانیایی با ۱۸٪ و سایر گونه‌ها مانند انگلیسی استرالیایی و انگلیسی کانادایی هر کدام حداکثر ۷٪ قرار دارند. به دلیل جهانی شدن و گسترش انگلیسی در دهه‌های اخیر، انگلیسی با استفاده روزمره و مطالعه در سراسر کشور از زبان در مدارس که در بیشتر مناطق جهان رشد می‌کند، به‌طور فزاینده‌ای غیرمتمرکز و چندکانونی می‌شود. با این حال، در زمینه جهانی، تعداد انگلیسی‌زبانان بومی (مفهومی که به‌طور فزاینده‌ای مورد چالش قرار می‌گیرد) بسیار کمتر از تعداد انگلیسی‌زبان غیربومی با تسلط مناسب است. در سال ۲۰۱۸، تخمین زده شد که به ازای هر گویشور بومی زبان انگلیسی، شش گویشور غیر بومی با تسلط مناسب وجود دارد که انگلیسی را به عنوان متداول‌ترین شکل زبان میانجی مطرح می‌کند.
 (که عمدتاً به عنوان زبان دوم صحبت می‌شود) در درجه اول تحت تأثیر انگلیسی آمریکایی است. ظهور صنعت در فیلیپین برخی از فیلیپینی‌ها را ترغیب کرده‌است تا لهجه‌های خود را «صیقل دهند» یا خنثی کنند تا شباهت بیشتری به لهجه‌های کشورهای مشتری خود داشته باشند.
 کشورهایی مانند استرالیا، نیوزیلند و کانادا دارای گونه‌های انگلیسی کاملاً تثبیت‌شده خود هستند که در آن کشورها معیار است اما به ندرت در خارج از کشور به زبان‌آموزان زبان دومی آموزش داده می‌شود. 
 انگلیسی که پیش از در سال ۱۷۰۷ در سراسر پادشاهی‌های مستقل و مورد استفاده قرار گرفت چندکانونی بود ولی هم‌اکنون انگلیسی انگلیسی و انگلیسی اسکاتلندی زیرمجموعه انگلیسی بریتانیایی است.
 در دوره کنونی گونه‌های متعددی از در سراسر جهان رایج است که از آن‌ها می‌توان (یا فرانسوی پاریسی)، (شامل و )، (مثلاً )، و را نام برد.
 تا اوایل قرن بیستم، زبان فرانسوی در مناطق مختلف فرانسه در تلفظ و واژگان بسیار متغیر بود و در هر جا لهجه‌ها و گویش‌های با درجات متفاوت فهم متقابل وجود داشت. با این حال، سیاست‌های دولت باعث شد تا گویش پاریسی روش آموزش در مدارس باشد و سایر گویش‌ها، مانند ، که از زبان‌های تأثیر پذیرفته بود، نادیده گرفته شوند. هنوز اختلاف نظرهایی در مورد این واقعیت وجود دارد؛ مثلاً دولت آن‌ها را به عنوان زبان‌های فرانسه به رسمیت می‌شناسد، اما هیچ حمایت پولی از آن‌ها نمی‌کند و همچنین را تصویب نکرده‌است.
 فرانسوی آمریکای شمالی نتیجه در در قرن‌های هفده و هجده میلادی است و در بسیاری از موارد، حاوی واژگان و اصطلاحات گویشی است که به دلیل تاریخی در فرانسوی معیار پاریسی یافت نمی‌شوند زیرا که بیشتر مهاجران اصلی ، ، و از شمال و شمال غربی فرانسه آمده‌اند که در آنجا در آن زمان گویش‌های گفتاری مانند نورمان، و آنژوین رایج بود و گویش پاریسی کمتر صحبت می‌شد. همچنین انزوا از تحولات فرانسه، به ویژه دوری از معیارسازی‌های ، گویش‌های آمریکای شمالی را کاملاً متمایز می‌کند. فرانسوی آکادیایی، که در کانادا تکلم می‌شود، حاوی واژگان بسیاری است که بسیار قدیمی‌تر از واژگان فرانسوی نوین هستند و ریشه بیشتر آن‌ها به قرن هفدهم بازمی‌گردد. کبکی، بزرگترین گویش، تلفظ متمایزی دارد که به هیچ وجه در فرانسوی اروپا یافت نمی‌شود و تفاوت‌های زیادی در تلفظ مصوت‌ها و نحو دارد. فرانسوی لوئیزیانایی دارای برخی تمایزاتی است که در کانادا یافت نمی‌شوند و این به این دلیل است که واژگان بیشتری از گویش‌های محلی بومی آمریکا و آفریقا به آن وارد شده و در آن تلفظ حرف r وجود دارد که به‌طور کامل در فرانسه ناپدید شده‌است. در قرن بیستم تلفظ‌های همخوان‌ها در این گویش با تماس بیشتر با زبان انگلیسی نسبت به سایر گویش‌های فرانسوی، با صدای سخت‌تر تغییر یافته‌است. فرانسوی لوئیزیانایی به همان اندازه برای چندین نسل یک زبان شفاهی بوده‌است و اخیراً نحو و ویژگی‌های آن با اصطلاحات کشور فرانسه مطابقت دارد.
 فرانسوی‌های معیار کوچکتری همچون و از در دستور زبان و واژگان تأثیر به سزایی پذیرفته‌اند. برای مثال در بلژیک تأثیرات ژرمنی در فرانسوی گفتاری در قابل مشاهده است؛ مثلاً برای در فرانسوی معیار و در و فرانسوی محلی بلژیک را داریم که با انگلیسی و آلمانی و هلندی هم‌ریشه است. در بلژیک و سوئیس همچنین تفاوت‌هایی در سامانه اعداد در مقایسه با پاریسی معیار یا فرانسوی کانادایی، به ویژه در استفاده از (هفتاد)، (هشتاد) و (نود) وجود دارد. در سایر گونه‌های معیار فرانسوی برای این اعداد به ترتیب از (شصت-ده)، (چهار-بیست) و (چهار-بیست-و-ده) استفاده می‌شود.
 گونه‌های فرانسوی رایج در نیز از زبان‌های محلی تأثیر پذیرفته‌اند. فرانسوی کالدونیای جدید تحت تأثیر در واژگان و ساختار دستوری قرار گرفته‌است. نیز گونه‌ای دیگر از فرانسوی است.
 بیشتر به عنوان یک زبان چندکانونی نامتوازن در نظر گرفته می‌شود؛ ، بیشتر به دلیل تعداد بیشتر گویشوران و عدم آگاهی مردم از وجود گونه‌های و ، در بیشتر موارد غالب است. اگرچه تلفظ‌های یکسانی بر اساس کتاب راهنمای تئودور سیبس وجود دارد که امروزه از آن در تئاتر و به میزان کمتری در اخبار رادیو و تلویزیون در سراسر کشورهای آلمانی‌زبان استفاده می‌شود، اما این برای گونه‌های معیار رایج در ، و ، که در ، و حتی گاهی با متفاوت هستند، صدق نمی‌کند. در سوئیس حرف از الفبا حذف شده و جایگزین آن شده‌است. حتی گاهی اوقات این امر در پخش اخبار در (یک ایالت آلمان با هویت فرهنگی جداگانه قوی) نیز یافت می‌شود. گونه‌های آلمانی معیار رایج در این مناطق در سنت‌های فرهنگی خاص (به عنوان مثال در واژگان آشپزی، که به‌طور قابل توجهی در مناطق آلمانی‌زبان اروپا متفاوت است) و اصطلاحات مختلفی که در قانون و حکومت استفاده می‌شود تا حدی تحت تأثیر منطقه خود قرار گرفته‌اند. مثلاً فهرستی از اصطلاحات اتریشی برای برخی از مواد غذایی حتی در قانون اتحادیه اروپا نیز گنجانده شده‌است، اگرچه کاملاً ناقص است. 
 یک بزرگ هستند که از نظر فرهنگی به صورت یک واحد تعریف می‌شوند. میانه (معروف به یا ) بر پایه بود و از آن دو گونه معیار امروزی، و ، ایجاد شده‌اند. به علاوه زبان‌های ادبی معیار تاریخی همچون و و همچنین زبان‌های معیار امروزی همچون و جزو گویش‌های هندی در نظر گرفته می‌شوند. گونه‌های دیگر همچون بیشتر به عنوان زبان مجزا شناخته می‌شوند ولی گویش معیار ندارند. و نیز بسیار با سانسکریت‌شدهٔ رایج در هند تفاوت دارند.
 با یک دیدگاه زبان‌شناسانه و دو گونه معیار یک زبان ( ) هستند. هر دو گفتار مبنای گویشی یکسانی دارند و منابع زبانی هنوز هم گونه معیار آن‌ها را به عنوان شکل‌های مختلف یک زبان واحد در نظر می‌گیرند. با این حال، در اصطلاح عامیانه، به دلیل افزایش واگرایی بین این دو و به دلایل سیاسی، این دو گونه غالباً به عنوان زبان‌های متمایز تصور می‌شوند. در هر صورت میزان درک متقابل علی‌رغم تفاوت‌های مختلف در واژگان و دستور زبان بسیار بالاست. زبان مالایی خود دارای بسیاری گویش محلی و کریول است، در حالی که «اندونزیایی» که به عنوان یک زبان میانجی در عمل می‌کند، تأثیرات بین‌المللی و محلی زیادی پذیرفته‌است.
 دارای سه گونه معیار با وضعیت رسمی در ، (رسماً به نام ) و (رسماً به نام ) است. این گونه‌های معیار به ترتیب بر پایه لهجه‌های ، و بنا شده‌اند.
 در ایران و افغانستان کاربرد دارد و در گذشته در تاجیکستان نیز رایج بوده‌است. الفبای لاتین در دهه‌های ۱۹۲۰ میلادی در جای الفبای فارسی را گرفت و سپس در اواخر دهه ۱۹۳۰ نیز جای آن را گرفت. از سال ۱۹۳۹، چاپ نوشته‌ها به الفبای فارسی در این کشور ممنوع شد. تاکنون تلاش‌هایی برای بازگشت الفبای فارسی انجام شده که بی‌نتیجه مانده‌است. 
 میان گونه و تفاوت‌هایی وجود دارد. هر دو گونه در واج‌شناسی و دستور زبان سامانه‌های ضمیری خود دچار تحولات قابل توجه و واگرایانه‌ای شده‌اند. در نتیجه برقراری ارتباط بین دو گونه زبان بدون برخورد قبلی ممکن است گاهی دشوار باشد، اگرچه گویشوران پرتغالی اروپا، پرتغالی برزیل را به نسبت بهتر درک می‌کنند که این به دلیل قرار گرفتن در معرض موسیقی و سریال‌های برزیلی است. ترتیب کلمات در جمله می‌تواند به‌طور چشمگیری بین پرتغالی اروپا و برزیل متفاوت باشد. 
 پرتغالی برزیلی و اروپایی در حال حاضر دارای دو روش معیار نوشتار متفاوت و البته مشابه هستند. این روش‌ها، علی‌رغم تفاوت‌های کوچک نحوی، از لحاظ دستوری نزدیک به یکدیگر باقی مانده‌اند و فقط برخی واژگان نوپدید دارای املاهای متفاوت هستند.
 و بر پایه گویش معیار اروپایی هستند، اما تحولات آوایی و دستوری خاص خود را تجربه کرده‌اند، که این گاه یادآور گونه گفتاری برزیلی است. شماری پرتغالی در کشورهای آفریقایی، برای نمونه در و در جزایر ، پدید آمده‌اند. 
 یک زبان چندکانونی با چهار گونهٔ معیار بوسنیایی، کرواتی، مونته‌نگروئی و صربی است که به ترتیب در ، ، و ترویج می‌شوند. این گونه‌ها اندکی تفاوت دارند، اما مانعی برای ندارند. در عوض، همان‌طور که هر چهار گونه معیار بر پایه بنا شده‌اند، تفاوت‌های عمده در فهم نه در گونه‌های معیار، بلکه در گویش‌های محلی مشخص می‌شود. طبق گزارش‌ها، تفاوت واژگانی و دستوری بین این گونه‌ها، حتی اگر با زبان‌های اسلاوی نزدیک (مانند چکی، اسلواکی، بلغاری و مقدونی معیار) مقایسه شود، محدود است. مونته‌نگروئی تا حد زیادی بر اساس صربی است، در حالی که بوسنیایی ترکیبی بین کرواتی و صربی است. کرواتی و صربی معیار نیز ۹۵٪ فهم متقابل را دارا هستند. 
 دارای گونه‌های معیار ملی و منطقه ای بسیاری است، که همه دارای فهم متقابل نسبت به همند (خارج از تفاوت‌های واژگانی کوچک) و از مشترکی استفاده می‌کنند. 
 در ، بر پایه گویش سخنوران تحصیل‌کرده بنا شده‌است. همه گونه‌های رایج در در جای می‌گیرند. (رایج در )، در کنار (شامل ، ، ، ، و ) از دیگر گونه‌های زبان اسپانیایی هستند.
 اکنون ایالات متحده بعد از از نظر تعداد گویشوران (زبان اول و دوم) دومین کشور بزرگ اسپانیایی‌زبان جهان است. در یک گزارش آمده‌است که در ایالات متحده ۴۱ میلیون نفر به اسپانیایی به عنوان زبان اول و ۱۱٫۶ میلیون نفر دیگر به عنوان زبان دوم سخن می‌گویند و این باعث می‌شود که آمریکا از کلمبیا (۴۸ میلیون) و اسپانیا (۴۶ میلیون) بالاتر و پس از مکزیک (۱۲۱ میلیون) در رده دوم باشد. 
 اسپانیایی از طریق موسیقی، فرهنگ و تلویزیون که در جامعه اسپانیایی‌زبان‌های آمریکا تولید می‌شود، بر زبان‌های مختلف کره زمین تأثیر فزاینده‌ای می‌گذارد.
 در و اسپانیایی معیار بر پایه گویش‌های محلی و است. این گویش به معروف است و با سایر گونه‌های اسپانیایی معیار متفاوت است. در ، گویش (نام گویش ) برای تلفظ‌های واضحش بسیار معروف است.
{"title": "زبان چندکانونی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%DA%86%D9%86%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C&oldid=33328771", "language": "fa"}