(به مالایی: Bahasa Melayu) زبانی است که توسط ۲۹۰ میلیون نفر جمعیت که عمدتاً از هستند در کشورهای ، ، ، و بخش‌هایی از صحبت می‌شود. مالایی زبان ساکنان سراسر شامل سواحل در مالزی و ساحل شرقی در اندونزی است و همچنین به عنوان زبان بومی در غرب و در نیز کاربرد دارد. مالایی زبان بازرگانی در بخش‌هایی از به ویژه و است.
 مالایی دارای نام‌های رسمی پرشماری است. در مالزی بدان (زبان مالایی) یا ( )، در و بدان (زبان مالایی) و در اندونزی بدان ( ) گفته می‌شود. گرچه اندونزیایی‌ها از گونه‌های مالایی رایج در مرکز تا جنوب که بومی این مناطق است، به عنوان (زبان مالایی) یاد می‌کنند و آن‌ها را یکی از زبان‌های محلی خود می‌دانند. میان مالایی‌تباران اندونزیایی است که دلیل آن وجود انبوه فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی و منابع مالایی به این گویش است. 
 مالایی معیار که مالایی دیوانی نیز نامیده می‌شود، زبان ادبی سلطان‌نشین‌های و تا پیش از استعمار بود و بدین دلیل گاه به مالایی، ملاکایی، جوهوری و ریائویی می‌گویند تا با سایر اشتباه نشود. مطابق ، چندین گونه از زبان‌های مالایی که در حال حاضر به عنوان زبان‌های جداگانه فهرست می‌شوند، از جمله گونه‌های شبه‌جزیره مالایی، چنان با مالایی معیار ارتباط نزدیکی دارند که می‌توان آن‌ها را به عنوان گویش این زبان دسته‌بندی کرد. همچنین چندین زبان کریول و مخلوط بر پایه مالایی وجود دارد که از مالایی کلاسیک و همچنین مالایی ماکاساری ایجاد شده‌اند.
 زبان‌شناسان تاریخی در مورد احتمال گسترش سرزمین اولیه مالایی‌زبان در غرب تا سواحل اتفاق نظر دارند. گونه‌ای که به نام نیامالایی شناخته می‌شود حداقل تا سال ۱۰۰۰ پیش از میلاد در بورنئو صحبت می‌شد و گفته می‌شود زبان اجدادی تمام زبان‌های مالایی بعدی است. نیای آن، نیامالایو-پلی‌نزیایی، از نوادگان زبان نیاآسترونزیایی، حداقل در سال ۲۰۰۰ قبل از میلاد، و احتمالاً در نتیجه گسترش به از جزیره ، شروع به تجزیه کرد. 
 تاریخ زبان مالایی را می‌توان به پنج دوره تقسیم کرد: مالایی باستان، دوره گذار، دوره ملاکا (مالایی کلاسیک)، مالایی نوین پسین و مالایی نوین. 
 مالایی باستان بسیار تحت تأثیر زبان بود و به نوشته می‌شد. ‏کهن‌ترین نمونه‌های یافت شده از مالایی باستان متعلق به سنگ نوشته‌های کدوکان بوکیت یافته‌شده در سوماترا است و به قرن هفتم میلادی بازمی‌گردد.
 زبان مالایی کلاسیک در زمان و ورود اسلام به منطقه به عنوان درآمد و واژگان عربی و فارسی بسیاری وارد آن شدند. ملاکا یک مرکز تجاری بین‌المللی بود و مردمان مختلفی در آن‌ها حضور داشتند. به همین دلیل واژگانی از زبان‌های دیگر مثل و نیز وارد این زبان شدند. در این دوران، دو گونه از زبان مالایی کاربرد داشت؛ یک نوع، مالایی کلاسیک بود که زبان رسمی ملاکا بود و از آن در متون ادبی استفاده می‌شد و نوع دوم، زبان مالایی محاوره‌ای که به عنوان زبان میانجی در بین مردم این منطقه استفاده می‌شد. نیز در این دوران پدید آمد.
 ‏در قرن نوزدهم مالایی کلاسیک توسط حکومت استعماری در اندونزی و در مالزی، به عنوان زبان معیار انتخاب شد و با انتشار کتاب و تدریس به آن در مدارس و دانشگاه‌ها، بین مردم عادی بیشتر روایج یافت. در این دوران سامانه نوشتاری لاتین نیز ایجاد و جایگزین الفبا جاوی شد. با گسترش ادبیات در قرن نوزدهم، مالایی به شکوفایی رسید و پژوهشگران تصمیم به معیارسازی آن گرفتند و در سال ۱۹۳۶ فردی به نام زین‌العابدین احمد چند کتاب دستور زبان مالایی را منتشر کرد. ‏این کتاب‌ها اساس زبان‌های مالایی و اندونزیایی بودند. ‏معیارسازی زبان‌های مالایی و اندونزیایی نقش مهمی در جنبش‌های ملی و استقلال‌طلبانه ایفا کرد. ‏در سال ۱۹۴۵ اندونزی کشور به استقلال رسید و زبان اندونزیایی، زبان رسمی این کشور شد و در سال ۱۹۵۷ نیز مالزی به عنوان کشوری مستقل اعلام شد و زبان مالزیایی، زبان رسمی این کشور شد.
 مالایی بخشی از خانواده است، که شامل زبان‌هایی از و ، با شمار کمتری در قاره است. نیز در در ، بخشی از این خانواده است. گرچه این زبان‌ها نسبت یکدیگر قابل درک نیستند، اما شباهت‌های آنها بسیار چشمگیر است و بسیاری از ریشه‌ها عملاً از نیای مشترک خود، تغییر نکرده‌اند. اشتراکات بسیاری در این زبان‌ها برای اسامی خویشاوندان، بهداشت، اعضای بدن، حیوانات و به ویژه اعداد یافت می‌شود.
 در خانواده آسترونزیایی، مالایی بخشی از یک خوشه از به هم مرتبطی به نام است که توسط بازرگانان مالایی از سوماترا در سراسر مالایا و مجمع‌الجزایر اندونزی پخش شده‌اند. در مورد اینکه کدام یک از گویش‌هایی که به‌طور عمومی «مالایی» خوانده می‌شود، گویش‌های این زبان هستند و کدام یک باید به عنوان زبان‌های مالایی مجزا طبقه‌بندی شوند، اختلاف نظر وجود دارد. برای مثال برونئی ( ) به راحتی نسبت به مالایی معیار قابل درک نیست و همین امر در مورد برخی گویش‌ها در شبه جزیره مالایا مانند نیز صدق می‌کند. گرچه مالایی برونئی و کداحی بسیار به هم نزدیک هستند. 
 نزدیک‌ترین خویشاوندان مالایی زبان‌های رایج در سوماترا همچون با ۵٫۵ میلیون گویشور در ساحل غربی هستند.
 واج‌های مالایی در زیر نشان داده شده‌اند: 
 مقالهٔ اصلی: زبان مالایی امروزه به نوشته می‌شود که در مالزی، برونئی و سنگاپور معروف به خط رومی ( ) است و در چهار کشور اندونزی، مالزی، برونئی و سنگاپور رسمیت دارد. با این وجود که بر پایه است نیز هنوز کاربرد دارد و در کنار الفبای مالایی، یکی از دو الفبای رسمی برونئی است.
الفبای مالایی دارای ۲۶ حرف است. نام حروف در اندونزی پیرو نام حروف در است درحالی که در سایر کشورها از نام حروف پیروی می‌کند. با وجود تفاوت در نام، این حروف در تمام کشورهای مالایی زبان به‌طور یکسان تلفظ می‌شوند. حروف V ,Q و X تنها در وام‌واژه‌ها یافت می‌شوند.
 مالایی تحت تأثیر زبان‌های بسیاری به ویژه (اصطلاحات دینی)، ، ، ، ، ، و اخیراً انگلیسی (اصطلاحات علمی و فناوری) قرار گرفته‌است. برای مثال، طبق تخمین‌ها در اندونزیایی نوین، حدود ۷۵۰ وام‌واژهٔ سانسکریت، ۱۰۰۰ وام‌واژهٔ عربی، برخی با اصالت فارسی و عبری، حدود ۱۲۵ وام‌واژهٔ پرتغالی، اسپانیایی و ایتالیایی و ۱۰٬۰۰۰ وام‌واژهٔ هلندی وجود دارد. با این وجود عمده واژگان اندونزیایی از ریشه آسترونزیایی هستند.
 گویش‌های مالایی و زبان‌های نزدیک به آن در سراسر ، ، ، ، جنوب و بخش‌های دور جنوب توسط مالایی‌ها و مردم وابسته صحبت می‌شود. این زبان‌ها را به‌طور سنتی به عنوان مالایی، پیرامالایی و مالایی محلی دسته‌بندی می‌کنند. زبان‌های مالایی به میزان متفاوتی برای دیگر زبان‌ها قابل درک هستند، گرچه تمایز بین زبان و گویش در بسیاری از موارد نامشخص است.
 زبان‌های پیرامالایی شامل زبان‌های می‌شود: ، (بنگکولو)، ، (پالمبانگ)، (مالزی) و . 
 مالایی محلی زبان‌های مالایی مردم ( ) در هستند: ، ، و .
 سایر زبان‌های مالایی، که شامل این گروه‌ها نیستند، با گسترش مالایی‌ها در سراسر مجمع الجزایر ارتباط دارند. آن‌ها شامل مالایی ملاکایی ( و )، ، ، ، ، ، ، ، و هستند. احتمالاً نیز بخشی از این گروه باشد.
 زبان‌های کریول پرشماری نیز بر پایه مالایی شکل گرفته که از آن‌ها می‌توان به ، ، و اشاره کرد که کمابیش از مالایی معیار (ملاکایی) مجزا هستند.
 همه سخنوران مالایی قادر به درک هر یک از ترجمه‌های زیر که بیشتر انتخاب واژگان آن‌ها متفاوت است هستند. واژگان برای «مقاله»، "pasal" و "perkara" و «اعلامیه»، "pernyataan" و "perisytiharan" به ترتیب مخصوص گونه‌های اندونزیایی و مالزیایی است، اما به جز این دو مورد، تمام کلمات در هر دو گونه یافت می‌شود.
{"title": "زبان مالایی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C&oldid=34199918", "language": "fa"}