برای دیگر کاربردها را ببینید. ( : ؛ در : Araz )، نام رودی پرآب و خروشان است که از کوه‌های در منطقه سرچشمه و پس از پیوستن ، مرز مشترک ایران با ، و را تشکیل می‌دهد. سرانجام در منتهی‌الیه شمالی ( ) وارد جمهوری آذربایجان شده و به رود می‌ریزد. این رود ۱۰۷۲ کیلومتر طول دارد. 
 رود ارس در پی از اول اسفند ۱۲۰۶ به عنوان مرز و برگزیده شد و تمامی مناطق شمال این رود از ایران جدا و به خاک افزوده شد. 
 بعدها ایران و با همکاری همدیگر سدی در ناحیه به نام بنا کردند. سپس به صورت مشترک با جمهوری آذربایجان بر روی رود ارس احداث شد و هم‌اکنون به صورت مشترک با جمهوری آذربایجان بر روی رود ارس احداث می‌شود. بر روی ارس تا کنون پنج پل نیز ساخته شده‌است که عبارتنداز: ، پل شوسه جلفا، پل پلدشت، و پل نوردوز در مرز ارمنستان.
 ریشهٔ واژهٔ «ارس» و واژه‌های یونانی و ارمنی مربوطه احتمالاً از «اَرَخس» *Araxs است که برگرفته است از *Raxša- که یعنی «تیزرو»، «آنچه به سرعت جریان دارد».
 در سنن ارمنی این رود به نام آراست نوه بزرگ خاندان افسانه‌ای ارمنی گذاشته شده‌است. این نام بعداً یونانی شده و به Araxes دگرگون شد و برای فرهنگ کورا-ارسی استفاده شد. تمدنی پیش از تاریخ که در دره کورا و ارس شکوفا شده بود؛ ولی در بسیاری از زمان‌ها این رود بوده که به نام Araxes نامیده شده به ویژه در تاریخ . همچنین این رود در آخرین فصل آننید هشتم اثر به نام خشم در پل ثبت شده‌است پس از آنکه رومیها با ساختن یک پل بر روی آن توانستند بر دشمن پیروز شوند. برخی بر این باورند که ارس با دو رود پیشون و گیهون که در فصل دوم به آن اشاره شده مرتبط است.
در از قومی بنام یاد شده که طبق کتاب و روایتی از اصحاب رس قومی بودند که در حاشیه رود ارس زندگی می‌کرده و را عبادت می‌نمودند. اصحاب رس جزو اقوامی بودند که بر آنان عذاب نازل شد. 
 در بستر رود ارس ۸۰۵ کوچک و بزرگ خالی از سکنه وجود دارد که به زبان محلی به آن «شام» می‌گویند. بر پایهٔ قرارداد مرزی، ۴۲۷ جزیره به ایران و ۳۸۲ جزیره به شوروی (و اکنون به جمهوری آذربایجان) تعلق دارند. این جزیره‌ها تنها برای چرای حیوانات پیرامون رود قابل استفاده‌اند. 
 تنها معدودی از این جزایر دارای نام می‌باشند و بیشتر این جزیره‌ها با شماره‌گذاری نامیده می‌شوند. اسامی برخی از جزایر عبارتند از: خُرامه، بویدوز، پیرواتلر، قره‌قباح و کثیری.
چند جزیرهٔ نام‌برده دارای چراگاه‌های خوبی هستند. 
 در تعیین مالکیت جزیره‌های ارس میان هیئت‌های مرزبندی ایران و شوروی مقرر شده بود تا خط مرزی از میان رود ارس بگذرد و اگر در محلی چند شاخه از رود وجود داشته باشد میانهٔ شاخهٔ عمده‌تر خط مرزی شود.
در تاریخ ۶ مهرماه ۱۳۳۴ یعنی زمانی که مالکیت جزیرهٔ نزدیک به پاسگاه عباسی تعیین می‌شد بر سر این که شاخهٔ عمدهٔ رود در این محل کدام است میان هیئت شوروی و ایران مشاجره‌ای درگرفت.
یکی از افسران ایرانی به نام ستوان یکم نقشه‌بردار لشکر تبریز، برای اثبات این که شاخه‌ای که به سود ایران بود عمیق‌تر و بنابرین شاخهٔ عمده است با اسب خود بی‌باکانه به آب زد. وی و اسبش در زیر امواج ناپدید شدند ولی یکی از مرزبانان ایرانی به نام صمد مدداقلی توانست افسر ایرانی را نجات دهد. اعضای هیئت روس با دیدن این صحنه، مالکیت ایران بر جزیرهٔ ۱۳۰ در این شاخه از رود را پذیرفتند. جزیرهٔ ۱۳۰ بعداً با تصویب مقامات عالی ایران جزیرهٔ کثیری نام گرفت و به ستوان یکم نورالله کثیری پاداش و نشان افتخار داده‌شد. در دوران جنگ سرد، برخی از ایرانیان کمونیست از طریق این رود به اتحاد جماهیر شوروی فرار کردند.
{"title": "ارس", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%B3&oldid=35057057", "language": "fa"}