جنوبی‌ترین، وسیع‌ترین و متنوع‌ترین شهرستانِ در کشور است. مرکز این شهرستان است. شهرستان رودبار بخاطر داشتن باغ‌های شهرت فراوانی دارد.
 به سبب وجود رودهای فراوان به ویژه رود «سفید رود» در این ناحیه، آن را «رودبار» نامیدند که به معنی سرزمین رودها می‌باشد. «بار» در کلمه رودبار به مفهوم ساحل و اراضی کنار رود می‌باشد. واژهٔ رودبار معانی متعددی دارد، مانند: «جایی که در آن رودخانه بسیاری جاری باشد» یا «ساحل رود» یا «کنار رود». 
 شهرستان رودبار جنوبی‌ترین، وسیع‌ترین و متنوع‌ترین شهرستانِ در کشور است. مرکز این شهرستان است. شهرستان رودبار بخاطر داشتن باغ‌های شهرت فراوانی دارد. رودبار، از شمال به بخش سنگر ، از جنوب شرق به از ، از خاور به و و از باختر به و از غرب و جنوب غرب به و می‌رسد.
 شهرستان رودبار یکی از ۱۶ شهرستان ایران است. مرکز این شهرستان است.
این رودبار به چهار بخش مرکزی و ۹ دهستان مشتمل بر ۲۲۲ آبادی (روستا-مزرعه–مکان) تشکیل شده‌است.
 اکثر مردم رودبار به سخن می گویند.
 دارای سه گویش اصلی بیه‌پس و بیه‌پیش و گالشی است اما علاوه بر این به دلیل تغییر جزئی لهجه هر شهر با شهر دیگر، در برای چند لهجه یا زیرگویش تعیین شده‌است که عبارتند از: رشتی، رودباری، صومعه‌سرایی، لاهیجانی، لنگرودی، رودسری، بندرانزلی و فومنی.
مردم رودبار به با لهجه رودباری سخن می‌گویند. 
گیلکی رودباری در جنوب گیلان، در رستم‌آباد، رودبار، منجیل و... رایج است. 
دکتر ایوب رسایی، رودباری را همراه با رشتی و فومنی به عنوان زیر مجموعه‌های گویش غربی دسته‌بندی می‌کند. 
در ایرانیکا نوشته شده مردم رودبار به زبان سخن می‌گویند که نسبت به گویش مردم در کمی متفاوت است. توسط در تعدادی از روستاها در رحمت‌آباد و طایفه توسط در شرق سفیدرود مستقر شده‌اند. 
گویش تاتی که در شهرستان رودبار رایج است، در رده‌ی تاتی جنوبی دسته بندی می‌شود. در کتاب‌های زبان‌شناسی، از تاتی رودبار بیشتر به نام تاتی دره‌ی سپیدرود نام می برند و آن را زیرمجموعه‌ی به شمار می‌آورند. 
مردم شهر لوشان نیز اغلب از اقوام زبان، و هستند. 
 شهرستان رودبار در ۳۶ درجه و ۳۲ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۷ دقیقه ازخط استوا و ۴۹ درجه و ۱۱ دقیقه تا ۵۰ درجه ۵ دقیقه طول شرقی از مبدأ واقع شده‌است. این شهرستان با وسعت ۲۵۷۴ وسیع‌ترین شهرستان استان گیلان است و از شمال به رشت، از جنوب به استان قزوین و از غرب به و استان زنجان محدود می‌شود.
 شهرستان رودبار درکرانه و در منطقه‌ای کوهستانی قرار گرفته‌است و آب و هوای آن تحت تأثیر هوای خشک و نیمه خشک ناحیه مرکزی قرار دارد. از نظر آب و هوایی، این منطقه به ویژه شهر رودبار دارای آب و هوای مدیترانه‌ای بوده و رویش درختان زیتون در این منطقه گواه موضوع است. این منطقه در مسیر بادهای دایمی دره سفید رود قرار گرفته که بادهای منجیل آن معروف است. در واقع هنگام گذر از رودبار و رسیدن به رشت، گیلان با تمام تنوع و زیبایی‌هایش به گونه‌ای موجز و فشرده از پیش چشم می‌گذرد.
 اصلی‌ترین رودخانه شهرستان رودبار سفید رود است که از طلاقی قزل اوزن و شاهرود دز سد منجیل تشکیل می‌شود سرچشمه شاخه اصلی سفید رود (قزل اوزن) از کوه‌های کردستان است.
 بلندترین قله شهرستان رودبار، درفک (دلفک) با ارتفاع ۲۷۱۴ متر در شهرستان رودبار، ، در ۲۷ کیلومتری شمال شرقی رودبار است.
جهت کوه شمال غربی-جنوب شرقی بوده و مختصات جغرافیایی آن ۳۶ درجه و ۵۳ دقیقه و آن ۴۲ درجه و ۴۹ درجه شمالی است.
رودخانه‌های «علی دوآب» و «سی سر» به ترتیب از دامنه‌های شمالی و جنوبی این کوه سرچشمه می‌گیرد.
 گفته می‌شود قومی به نام یا در اطراف درفک زندگی می‌کردند که احتمالاً دلفک برگرفته از نام این قوم است. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: ۳۰ دقیقه بامداد روز پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۶۹ زلزله‌ای با قدرت ۷٫۳ ریشتر شهرستان رودبار را لرزاند. بر طبق نظر مؤسسه ژئو فیزیک مختصات این زلزله در ۳۶ درجه و ۴۹ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۲۴ دقیقه و ۵۱ ثانیه طول شرقی بود که منطبق بر بخش جنوبی استان گیلان (شهرستان رودبار) است.
این زلزله بیش از ۱۰۰ روستای شهرستان را به کل تخریب کرد و سی و هفت هزار نفر کشته و پانصد هزار نفر بی‌خانمان بر جای گذاشت. اگر بازار داغ تماشای مسابقات فوتبال جام جهانی ۱۹۹۰ نبود، تعداد تلفات این زلزله هولناک به مراتب بیش از این می‌شد.
 این زلزله به منزله نقطه عطفی در برنامه مقاوم‌سازی ساخت و ساز کشور محسوب می‌شود زیرا استفاده از استاندارد را ضروری ساخت.
 اقتصاد رودبار بر پایه کشاورزی، توریسم و صنعت نهاده شده‌است.
 همچنین ببینید: اقتصاد این منطقه بعلت شرایط خاص اقلیمی بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است. مهم‌ترین محصول آن زیتون می‌باشد که عمده‌ترین شهرستان است. 
 پیش از این تصور می‌شد کشت زیتون در رودبار قدمت ۸۰۰ ساله دارد اما تازه‌ترین کشفیات در تپه باستانی کلورز بیانگر این است که کشت زیتون در این منطقه به بیش از دو هزار سال پیش بازمی‌گردد. در سفرنامه که از بخش‌هایی از این شهرستان و شهرستان گذشته‌است، تنها به درختان انار و انجیر اشاره شده‌است که به وفور به چشم می‌خورد و اشاره ای به درخت زیتون نشده‌است که امروز بزرگترین چشم‌انداز منطقه است و درختان ذکر شده در سفرنامه در مقابل انبوه درختان زیتون پنهان از نظر می‌باشد.
 دیدنی‌های رودبار به دو دسته طبیعی-تاریخی و مذهبی تقسیم شده‌است:
 زیبایی رودها و کوه‌های رودبار که پذیرای تمدن‌ها و آثار تاریخی ایشان بوده‌است:
 
 
 - امامزاده صالح خاصکول واقع در روستای سرسبز و دیدنی پره (فاصله ۱۵ کیلومتری شرق رستم‌آباد)
 - امامزاده اسماعیل، قاسم، محمود با درختان زربین قدیمی و قطور(d=15m)دوکیلومتری شمال رودبار<ویایه>
 - امامزاده ابراهیم، واقع در «کیاباد»، هیجده کیلومتری شمال شرقی رودبار.
 - امامزادگان ابوالحسن، ابوالمحسن و ابوالفضل، واقع در «فیلده»، چهار کیلومتری شرق رودبار.
 - امامزادگان حمزه و یوسف، واقع در «شیرکده»، سی کیلومتری شرق رودبار.
 - سیّد طاهر، واقع در «شمام»، بیست کیلومتری شمال رودبار.
 - سید طاهر و سید طیّب، واقع در پاکده، سی کیلومتری لوشان رودبار.
 - امامزاده عسکربن الکاظم، واقع در «جیرنده»، ۳۶ کیلومتری لوشان، در روستای بعد ار لوشان لوشان، عمارلو
 - امامزاده سیداشرف الدین ابن موسی کاظم واقع در روستای چمل قدیم ناحیه خورگام
 - واقع در روستای نوده خورگام
 - سیدحسن گندمی واقع در سمام پشت نوده خورگام
 - امامزاده احمد و محمد در روستای ناوه 
 - در روستای -
 - شاهزاده عسگر بی بی زَنِ خاتون امامزاده محمد در شهر 
 - امامزادگان سه فرزندان واقع در روستای ییلاقی فیلده از توابع بخش مرکزی.
- امامزاده محتشم در روستای اسطخ جان از جاذبه‌های مذهبی توریستی این روستا می‌باشد.
 -امام زاده پیر محمد در از توابع بخش رحمت آباد و بلوکات در کنار رودخانه سفید آب
 کوهستان البرز و رودهای روان، منطقه رودبار را شکل داده‌اند. حکومت‌های منطقه به تبع همین موقعیت سوق‌الجیشی استقلال آن را در برابر تهاجم خارجی حفظ می‌کردند. آثاری که از این تمدن‌ها بر جای مانده‌است از این جمله است:
 
 مکان باز گنج پر در رستم‌آباد و مشرف بر دره قرار دارد. این مکان باستانی در سال ۱۳۸۱ توسط باستان‌شناسان بخش شناسایی و مطالعه شد. در بررسی این مکان، تعدادی ابزار سنگی مربوط به فرهنگ کشف شد که از ، سنگ آهک و سنگ ماسه ساخته شده‌اند. ابزارهای کشف شده شامل تبر دستی، و تراشه ابزار است. احتمالاً سازنده این ابزارهای است که در حدود ۲۵۰ هزار سال پیش منقرض شده‌است. احتمالاً ساکنان این مکان در نزدیکی رودخانه سفیدرود مستقر بوده و از سنگ‌های موجود در کناره رودخانه برای ساخت ابزار استفاده کرده‌اند.
 (رحمت آباد و بلوکات)
 غارهای دربند رشی ('۵۰ °۳۶ شمالی، '۳۹°۴۹ شرقی) در جنوب روستای در بخش رحمت آباد و بلوکات، در ارتفاع حدود ۷۵۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. قله یا درفک با ارتفاع حدود ۳۴۰۰ متر از سطح دریا، در این منطقه واقع است. این مکان‌های باستانی شامل غار کویل گر با طول تقریبی ۶۰ متر و غار جوکویله با طول تقریبی ۳۰ متر است که دهانه هر دو در جهت جنوب قرار دارد. غار دربند ب (جوکویله) نخستین بار توسط دکتر ولی جهانی (باستان‌شناس) در سال ۱۳۸۴ شناسایی و بررسی شد که طی آن شماری بقایای استخوان جانوران و انسان و همچنین تعدادی قطعات سفال (هزاره اول ق م) گردآوری شد. در بررسی غار مجاور (کویل گر) شماری قطعات سفال گردآوری کرد که همانند سفال‌های غار دربند ب مربوط به هزاره اول ق م هستند. پس از بررسی اولیه پرونده ثبت این غار آماده و در مرداد ۸۴ با شماره ۱۳۲۱۹ به ثبت آثار ملی رسید. در بررسی‌های مجددی توسط بیگلری، جهانی و شیدرنگ در این غار علاوه بر بقایای سنگواره‌ای جانوران (از جمله خرس غار)، تعدادی ابزار سنگی شامل یک ساطور، تراشه روتوش شده، سنگ مادر و ضایعات تراش سنگ از سطح رسوبات گردآوری شد که مربوط به دوره است. در اردیبهشت ماه ۱۳۹۱ نخستین فصل گمانه زنی در غار دربند ب به سرپرستی دکتر از موزه ملی ایران و با معاونت دکتر ولی جهانی، مسئول مرکز و مشارکت متخصصین انجام شد. در نتیجه این گمانه زنی مجموعه غنی از بقایای باستان شناختی شامل سنگواره جانوران و دست ساخته‌های سنگی به جای مانده از ساکنان غار کشف شد که باستان شناسان را شناخت یکی از ناشناخته‌ترین و کهنترین ادوار پیش از یاری می‌کند. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده‌است. غار دربند قدیمی‌ترین سکونتگاه تاریخگذاری شده انسان در ایران است.
 روستای تاریخی اسکابن، دهی جزء بلوک فاراب دهستان عمارلو بخش رودبار شهرستان رشت در ۳۰۰۰۰ گزی شمال خاور پل لوشان. کوهستان، سردسیر. سکنه ۸۵ تن. تاتی، فارسی‌زبان. آب آن از رودخانهٔ جیرنده. محصول آن غلات، میوه جات. شغل اهالی زراعت و عده‌ای در زمستان برای کسب معیشت به گیلان می‌روند.
(فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۲ ص ۱۳).
 محوطه شیلانیک پشته اسکابن مربوط به عصر آهن دو-I دوره اشکانیان است و در شهرستان رودبار، بخش عمارلو، روستای اسکابن واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۹۹۳۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
 در بین کشفیات باستان شناسان ایرانی – ژاپنی، دو محوطه در ناحیه عمارلو مربوط به ۱۰ تا ۱۶ هزار سال قبل از میلاد می‌باشد که عبارتند از روستای خل وشت و اسکابن.
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: در کرانه شرقی سفیدرود دره زیبایی به نام گوهر رود وجود دارد که به علل حاصلخیزی خاک، ملایمت هوا و رطوبت و بارندگی کافی از بهترین نقاط این ناحیه به‌شمار می‌رود. در وسط درهٔ گوهر رود، رودخانه‌ای به همین نام جریان دارد که از شعبه‌های کوچک سفیدروداست.
 در دره گوهر رود تپه‌های کوچک و بزرگی به چشم می‌خورد که مربوط به دوره‌های باستانی است و تپه مارلیک یکی از مهم‌ترین آن هاست. این تپه در محلی به نام چراغعلی تپه (مالک قدیمی آن) شهرت دارد. تپه‌های باستای گوهر رود از جمله مارلیک بقایای یک تمدن باستانی فراموش شده‌ای را در دل خود مدفون کرده‌اند.
 تپه مارلیک، که گنجینه‌ای ارزنده از هنر و تمدن بشری را در طول قرن‌ها در خود پنهان کرده‌است در حقیقت تپه‌ای طبیعی و صخره‌ای است که از سنگ‌های سولفات آهن تشکیل شده و لایه‌های طبیعی و تحتانی آن چنان است که شکاف‌های بزرک درون تپه ایجاد کرده و همین حفره‌ها موجب شده تا حیواناتی چون موش و مار به فراوانی در آن لانه کنند. عده‌ای معتقدند که نام مارلیک به دلیل وفور مار در این تپه بر انجه اطلاق شده‌است و افسانه مار و گنج در این تپه مصداق واقعی پیدا کرده‌است.
 اما برخی نیز مارلیک را یک واژهٔ تاریخی می‌دانند که از دو جز «مارد» و «لیک» ترکیب شده و معنای قوم «مارد» را می‌دهد. اینان استدلال می‌کنند که این کلمه در اصل «ماردلیک» بوده و با حذف «دال» مارلیک شده‌است. مارد اشاره به هاست و «لیک» هم همان «لک» است به پسوند مکان است که در واژه‌هایی نظیر اسکو+ لک (یکی از روستاهای رستم‌آباد رودبار) و گیل+لک دیده می‌شود.
اگر نظریه اخیر را قبول کنیم بی‌گمان باید گنجینهٔ مارلیک را متعلق به قوم آمارد بدانیم.
 کاوش‌های مارلیک در سال‌های ۴۱–۱۳۴۰ با همکاری دانشگاه تهران و اداره باستان‌شناسی انجام گرفت. در ادامه کاوش‌ها وضعیت اصلی تپه که معرف آرامگاه و گورستان اقوام فراموش شده باستانی است- آشکار شد.
 احتمال می‌رود که این تپه، آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان محلی بوده‌است که در اواخر هزاره دوم و اوایل در این منطقه حکومت می‌کرده و مردگان خود را بنا بر سنن و آیین‌های رایج آن دوره به همراه اشیاء و آثار قیمتی در این آرامگاه‌ها به خاک می‌سپرده‌اند.
 زمانی که سه چهارم کاوش در تپه انجام شد در حدود ۲۵ آرامگاه با اتاق آرامگاه کشف شد که در همه آن‌ها اشیایی مانند ظروف مفرغی – ظرف‌های سفالین- دکمه‌های تزئینی- انواع سرگرز، پیکان، شمشیر، خنجر، مجسمه‌های برنزی و سفالی، کلاه خود، سرنیزه، سوزن‌های طلاو مفرغ و… با نقوشی از انسان و گیاهان و حیوانات نظیر گاو کوهان‌دار، گاو بالدار، اسب شاخدار و اسباب بازیهایی برای کودکان - دوک پشم ریسی و افزاری از این‌گونه بدست آمد که معرف فرهنگ و طرز زندگی این اقوام هستند؛ و نشان از اعتقاد به دارد.
 پارچه‌های بدست آمده از نشانه ظهور و پیشرفت صنعت بافندگی در گیلان هزاران سال پیش است.
 از جمله موارد جالب کشف کاشفان، مهری است که روی آن خط میخی حک شده‌است یا مهر دیگری که مجلس شکا ر را نشان می‌دهد. به گفته باستان شناسان قدمت آن‌ها به بیش از سه هزار سال می‌رسد.
 نمونه بی بدیل این کاوش‌ها جام مارلیک است که از زر ناب است و ارتفاع آن به ۱۸ سانتی‌متر می‌رسد.
 ارتفاع نقش برجسته‌های جام تا دو سانتی‌متر می‌رسد که نشان دهنده مهارت استاد کاری است که با ضربات چکش آن را آفریده‌است.
 نقش وسط جام است و در دوسوی درخت دو گاو بالدار دیده می‌شود که در حال بالارفتن از درخت هستند. نمایش بدن حیوان به حالت نیم رخ و نمایش سر آن‌ها از روبه رو، از ویژگی‌های است و هویت ایرانی سازنده اش را نشان می‌دهد.
 در کف جام گلی زیبا نقش شده‌است. درمیان گل نقش خورشید دیده می‌شود که شعاع‌های خود را به‌طور منظم پراکنده‌است.
 برای اقوام مارلیک خورشید تا حد پرستش بسیار مهم بوده‌است و تا جایی که می‌توانسته‌اند نماد خورشید را به شکل ترنج‌های هندسی تزئینی در کف اکثر ظروف و جام‌های فلزی به تصویر کشیده‌اند. وقتی به نوع نقش و طرز ترسیم این ترنج‌ها توجه می‌کنیم در می‌یابیم خورشید در مرکز همه چیز است و همه موجودات از نور و حرارت جانبخش او زندگی می‌گیرند.
 بااینکه انسان در هزاره ششم پیش از میلاد به فلزات دست پیدا کرده‌است اما از افتخارات مهم تمدن مارلیک صنایع فلزی و مخصوصاً صنایع مفرغی است. در منطقه مارلیک به سبب وجود معادن سنگ فلز و منابع سوخت مانند چوب فراوان تولید مفرغ رونق زیادی یافته و کارگاه‌های صنایع مفرغی به وجود می‌آیند. از نقاط اوج و شگفتی‌های دیگر صنعت مارلیک جام‌های شیشه‌است که گفته می‌شود از اولین نمونه‌های صنعت شیشه‌سازی بشر است.
 و سرانجام این تمدن درخشان چه می‌شود؟ برخی باستان شناسان معتقدند به دلیل شباهت فراوان آثار مکشوفه از سیلک در کنار شهر کاشان به خصوص آثار مفرغی – ظروف و و ادوات و ابزار -بسیار محتمل است که اقوام سلیک همان مارلیکی‌ها باشند که پس از حمله آشوری‌ها به منطقه سیلک مهاجرت کرده‌اند و سپس به تدریج به مادها که از اقوام هند و ایرانی بودند پیوسته و در مراحل اولیه تکوین دولت ماد شرکت داشته و با دیگر گروه‌های مقتدر هند و ایرانی، امپراطوری مقتدر ماد را در اوایل هزاره اول پیش از میلاد به وجود آورده باشند.
 مجموعه آثار در سالن در موزه ملی ایران – تهران نگاهداری می‌شود. در سال ۱۳۴۲ فیلمی به نام تپه‌های مارلیک ساخت که برنده جایزه شیر سن مارکو جشنواره ونیز در سال ۱۳۴۳ شد که به ظاهر دربارهٔ کشفیات باستان‌شناسی در منطقهٔ مارلیک است، اما به واقع اثری در بارهٔ زندگی، هنر، دوام و آرزو برای فردایی بهتر است.
آثار بدست آمده از حفاری‌ها در منطقه مارلیک در موزه ملی ایران و موزه لوور فرانسه نگهداری می‌شوند. در این میان ۳ نمونه از ارزشمندترین آثار بدست آمده در موزه لوور فرانسه نگهداری می‌شوند. در نشانی وبسایت رسمی موزه لور که در آن‌ها به خصوصیات سه اثر ماندگار کشف شده در مارلیک پرداخته شده‌است، می‌توان شناخت جامع تری از این آثار بدست آورد. 
 دریاچه‌ ویستان یا بره‌سر نگین سبز و پنهان رودبار است. زیبایی دریاچه ویستان مثال زدنی است. دریاچه‌ای آرام با عمقی زیاد که بر اثر زلزله به‌ وجود آمده است و آرامش و سکوت بی‌نظیری دارد. تماشای شنای ماهی‌ها درون آب بسیار دلنشین است. طبیعت بکر منطقه میزبان گونه‌های گیاهی و جانوری بسیاری است. آب دریاچه از چشمه‌های زیرزمینی تأمین می‌شود.
 روستای داماش در منطقه عمارلو قرار دارد. این روستای ییلاقی دیار سوسن چلچراغ است. دشت محل روییدن این گل کمیاب از جاذبه‌های دیدنی رودبار است. رویش یکی از نادرترین گل‌های جهان در طبیعتی زیبا و چشم‌نواز داماش را به یکی از مقصد‌های محبوب گردشگری تبدیل کرده است. جشنواره سوسن چلچراغ، یکی از معروف‌ترین مراسمی است که در منطقه برگزار می‌شود.  از دیگر ویژگی‌های این روستا چشمه آب‌معدنی است که گردشگران بسیاری را به ییلاق داماش جذب می‌کند.
 آبشار زیبای خلشکوه که در روستای قرار دارد از جاذبه‌های گردشگری و تفریحی شهرستان رودبار است. آبشار مرتفع خلشکوه که از صخره‌های سنگی سرازیر می‌شود منظره‌ای تماشایی را به وجود آورده است. صدای آب روان حس تازگی و نشاط محیط را چند برابر کرده است.
 دریاچه عروس حلیمه‌جان، به قدری زیبا و چشم‌نواز است که به عروس گیلان شناخته می‌شود. از زیباترین منظره‌‌های این دریاچه جلبک‌های روی آب هستند. این جلبک‌ها سراسر دریاچه را پوشانده‌اند و هنگام ظهر با وزش باد کنار می‌روند و آب دریاچه مشخص می‌شود. روستای حلیمه‌جان آب‌و‌هوای مساعدی دارد و در تابستان‌ها نیز بسیار خنک است.
{"title": "شهرستان رودبار", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D8%B1&oldid=35151466", "language": "fa"}