(به : )، فرضیِ شاخهٔ خانوادهٔ است، و بدین روی، نیای همچون ، ، ، ، ، و ... است. بر پایه گمان می‌شود که نیا-ایرانیانِ انگاشته، در آغاز زندگی می‌کرده‌اند و به حوزه‌های باستانیِ و یا برخی تمدن‌های مرتبط می‌شوند.
 نیا-ایرانی یک برخاسته از بوده، که خود پورواهندوایرانی نیز از بوده‌است. این زبان بر پایه برخی برآوردها ظاهراً کمتر از یک هزاره از و کمتر از دو هزاره از زبان نیا-هندواروپایی فاصلهٔ نسل داشته‌است.
 ، گمان می‌کند که دستِ کم چهار گویش برای زبان نیاایرانی بوده که دو تایِ آن به دست ما رسیده:
 باستان که بدست ما نرسیده و نیایِ ، ، ، ، ، و است. 
 باستان که بدست ما نرسیده و نیایِ زبانِ ایرانی میانه ، ، ، ، و زبان های امروزی (پختون در پاکستان و پکتی که هنوز در نام ولایت پکتیکا و پکتیا مانده است) و (تنها فرزند زبان سغدی که در دره زرافشان تاجیکستان امروزی بدان سخن می رانند. و تنها بازمانده زبان های شرقی ایرانی شاخه میانی) و ( ، ، ، ، ، و ) است.
 باستان که بدست ما رسیده و دربردارنده یِ زبان هایِ و است که زبان دوم بدست ما نرسیده است. 
زبان سیستانی امروزی ریشه در زبان اوستائی دارد،سیستانی امروزی که از ابتدای دوران اسلامی تا به حال را می گویند دارای لهجه های شیب آبی، پشت آبی، نهبندانی، فراهی، نیمروزی، بارانی، سرحدی، سیدی، ادبی و... می باشد. 
 باستان که بدست ما رسیده و دربردارنده یِ زبان (نیای زبان ) است.
{"title": "زبان نیاایرانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=31829896", "language": "fa"}