؛ بخش شمالی ؛ یکی از چهار بخش خراسان؛ که با تطبیق بر جغرافیای امروز، بخش شرقی کشور و حدی از مناطق پیرامونی آن، از جمله بخش جنوبی را در بر می‌گیرد. کرسی و مرکز این ناحیه، شهر بوده‌است. 
 ، کهن‌ترین نوشتاری است که از مرو در میان شانزده ناحیه از و به نام (Muru) یا یاد کرده‌است. در آمده‌است: یکی از کشورهای آریا است که بیافرید. این نام در نوشتار اوستایی دوران هخامنشی به صورت (یا مرگوش ) آمده که یکی از یکی از استان‌های آبادان و برجستهٔ سرزرمین بوده‌است. برخی را تیره‌ای از اقوام آریایی دانسته‌اند که در بخشی از فلات ایران، سکنی گزدیدند. نام مرو در زبان یونایان، است که بخشی از ساتراپ و گاهی نیز سرزمینی جداگانه به‌شمار می‌رفته‌است. می‌توان گمان داشت که واژه (Margina) به سرزمینی که آن را رود یا سیراب می‌کرده؛ و یا نیز نام‌های یونانی رودهای یادشده هستند که بر این ناحیه نیز اطلاق می‌شده‌اند. همچنین، کتاب‌های تاریخ از بازسازی شهری به دست خبر می‌دهند که وی نام آن را یا (= مروِ اسکندر) گذاشت. همچنین در یکی از متون چینی مربوط به سال‌های ۲۲ تا ۴۲ پس از میلاد، از یکی از نواحی مرزی به نام برده شده که به می‌رسیده‌است و این همان است که در وندیداد، یاد شده و ساتراپی آن، سرزمین‌های حوزهٔ را در بر می‌گرفته‌است. 
 ناحیهٔ مرو، بر پایهٔ نوشتهٔ دفتر نسک کهن ، در شمار شانزده ناحیهٔ بویژه در شمال شرقی و شرق ایران است. این ناحیه همچنین، یکی از استان‌ها و نواحی شناخته‌شده در قلمرو هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان بوده‌است. در دورهٔ ؛ ، یکی از چهار استان مهم کشور به‌شمار می‌آمد؛ این استان، به چهار بخش تقسیم می‌شد و این بخش‌ها عبارت بودند از: مرو، ، و . در اوایل دورهٔ اسلامی و در دورهٔ امویان، در زمان امارت ، وی با الگوگیری از روش ساسانیان در ادارهٔ خراسان، آن منطقه را به چهار بخش، تقسیم نمود؛ مرو، ، و ، و هر منطقه را به یکی از سردارانش سپرد. (قرن۲و۳ قمری)، خراسان را دربرگیرندهٔ چهار ربع (بخش) دانسته و می‌گوید: خراسان، چهار ربع دارد. ربع اول، ایرانشهر است و آن دربرگیرندهٔ نیشابور و قهستان و هرات و توس است. ربع دوم، دربرگیرندهٔ مروان (دو مرو) و سرخس و نسا و ابیورد و طالقان و خوارزم است. ربع سوم، دربرگیرندهٔ جوزجانان و بلخ و صغانیان است و ربع چهارم، دربرگیرندهٔ ماوراءالنهر است. (قرن ۳ هـ. ق) نیز به نقل از بلاذری، خراسان را در چهار ربع (= بخش) یاد کرده و ربع دوم را در برگیرندهٔ ، ، ، ، ، طالقان، آمل -که در بالادست قرارد دارند - و دانسته‌است. (نوینده کتاب جغرافیایی )؛ همراه با یادکرد ربع دوم خراسان (شامل: ( و )، ، ، ، و ) با اشاره به گفتار بلاذری، اما با استدلال توجه به نزدیکی نقاط یک منطقه (از دیدگاه جغرافیا، آداب و رسوم، زبان و فاصله)؛ مناطق خراسان را به هشت خوره و نه ناحیه دسته‌بندی نموده و مرو را یکی از خوره‌های نه‌گانه خراسان؛ ناحیه را تابع این ناحیه؛ و و را از توابع و را ناحیه‌ای مستقل دانسته‌است. 
 مقدسی (جغرافیدان قرن چهارم هجری) از منطقهٔ ربع مرو، به نام یاد کرده؛ شهر را قصبه (شهر مرکزی) آن دانسته‌است و ، ، ، ، ، ، ، و را از شهرهای آن؛ و مروالرود (شامل شهرهای ، ، و ) را ناحیهٔ آن دانسته‌است. اصطخری (جغرافیدان)، از توابع مرو؛ ، ، ، ، ، ، و را نام برده که دارای منبر بوده‌است و در جایی دیگر از ، (دره) و در ناحیه مرورود یاد کرده و در ادامه هرچند به نقاط یا مناطقی همچون ، (جوزجان، که مرکز آن جهودستان یا است)، (که قصبه آن یا است) و پرداخته‌است. در تقسیم‌بندی اصطخری، اشاره روشنی به تابعیت این مناطق نسبت به مرو دیده نمی‌شود و حتی پیش از این‌ها، نام و در میان کوره‌هایی (از دیدگاه اصطخری) جدا از ربع‌های اصلی خراسان یعنی و و و ، دیده می‌شود. گفتنی است که اصطخری، را از توابع دیار و خارج از حوزهٔ برشمرده است.
{"title": "ربع مرو", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D8%A8%D8%B9_%D9%85%D8%B1%D9%88&oldid=34577492", "language": "fa"}