به وابستگی‌ها و پیوستگی‌های دوسویهٔ و مجموعه در موضوعات گوناگون گفته می‌شود. به‌طور کلّی سرزمین ایران و مرزهای آن از چهار اقلیم با این کشورها همسایگی دارد:
 که روابط با کشورهای عربی از راه هر یک از این اقلیم‌ها، پیشنه و ویژگی‌های خود را دارد. 
در و ، عبارت است از در تقابل یا تعامل با ۲۲ کشور آسیایی و آفریقایی که خود را می‌نامند. این روابط با توجه به تفاوت نژادی، زبانی و سپس دینی آن‌ها در طول هیچگاه در حد مطلوبی ارزیابی
 نشده‌است و همواره میزانی از بدبینی و تقابل بالاخص از جانب عرب‌ها دیده شده‌است. پس از پایان ، و موفق شدند به مرور بسیاری از اختلافات را با این کشورها حل و فصل نمایند و روابط را دوستانه سازند؛ ولی با روی کار آمدن ، روابط در طول ۸ سال بسیار تنزل کرد و در بدترین شرایط بعد از پیروزی تبدیل شد. برخی از تنش‌زایی‌های این دوره به دست دولت‌مردان ایرانی رقم خورد و برخی خارج از کنترل سیاستمداران ایرانی بود و آبستن رویدادهای ناخوشایند منطقه‌ای رقم خورد. با روی کار آمدن در سال (۲۰۱۳)، دو طرف بسیار امیدوار به بازگشت به روابط درخشان گذشته در دوره قبل از ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد بودند ولی بعد از مرگ و تغییر سیاست عربستان سعودی روابط دو کشور به سمت خصمانه‌ای پیشرفت.
 عرب‌ها معتقدند ایران پس از سقوط مدام در حال تلاش برای تغییر توازن قدرت در منطقه به نفع خود است. این بینش پس از اعتراضات مردم کشورهای عربی در سال ۲۰۱۱ شدت گرفت. کشورهای معتقدند آن دسته از قیام‌هایی که در کشورهای رخ می‌دهد، همگی به پشتوانه ایران انجام می‌گیرد. به این دلیل که مردم کشورهای عربی منطقه حکومت‌های خود را دوست دارند و تنها ایران است که با آن‌ها مخالف است. این شورا ایران را در قیامهای کشورهای عرب شمال آفریقا و غرب آسیا بی‌تاثیر می‌دانند. 
 
 ایران با سرزمین‌هایی که از عرب‌زبان‌اند، از تاریخ مشترک دارد. دگرگونی‌های تاریخی دوران مدرن، فرهنگ و دین پایهٔ اسلامی و تاریخ باستانی، گرایش‌ها در هنر و ادبیات، منابع اقتصاد و غیره همگی همانندی دوسویه دارد.
 به آمار ۱۳۹۰، حدوداً ۷ درصد (پنج میلیون نفر) جمعیت ایران، هستند که بیشتر آن‌ها در ، و جزایر ساکن‌اند. به‌طور کلّی چهار استانی که عرب‌های بومی ایران بیشترین شمار را دارند، ، ، و است. در و جمعیت برجسته‌ای ساکن‌اند. 
تا سال ۱۳۵۷ عرب‌زبان‌های ایرانی ۳/۸۵ درصد از جمعیت ایران را شامل می‌شدند. 
جمعیت مردم عرب در ایران، توسط پژوهش‌های انجام شده به وسیله سازمان‌های مرتبط بدین صورت می‌باشد:
 
 
 
 
 
 ، از کهن‌ترین محل مهاجرت دوسویهٔ ایران-عرب بوده‌است؛ زندگی‌نامه‌نویسان، ( - ) تابعی، گزارش‌نویس و تاریخ‌نگار یمنی را ایرانی‌اصل یاد کرده‌اند. 
 نیز که همانند ایران در سده‌های میانهٔ اسلامی، بسی شکوفا بوده؛ از مقصدهای مهاجران ایرانی بوده‌است. ( - ) عالِم مسلمان در سده هشتم قمری، پس از شام به مصر رفت و تا پایان عمر همان‌جا ماند و تأهل گزید. 
 مقالهٔ اصلی: حدود یازده شهر ایرانی با یازده شهر از کشورهای عربی پیمان خواهرخواندگی امضا کرده‌اند که ، و در بالای این فهرست است. 
بسیاری از قاریان مصری بارها به ایران به مناسبت‌های گوناگون به‌ویژه در ماه‌های دعوت شده‌اند. برخی در کشورهای عربی برنامه‌های خود را اجرا کرده‌اند: ، در دسامبر ( ). از از مقصدهای بسیار این خوانندگان بوده‌است. با شکوفایی‌اش از از تا کنون، نزد مردم عرب از پُرآوازه‌ترین خوانندگان ایرانی است. رسانه‌های عربی از او به عنوان «اسطورهٔ موسیقی ایرانی» یاد می‌کند که در خاطرات بسیاری از عرب‌ها، به‌ویژه در عراق و خلیج فارس، مانده‌است. که خود را مسلمانِ ناهمراه با سیاست‌ها و برنامه‌های حکومت ایران نامیده، از به عنوان یک هنرمندبانوی مسلمان یاد کرده که در دورهٔ خودش پدیده‌ای تابوشکن بوده‌است. «هنوز که هنوز است در هیچ مملکت اسلامی هیچ هنرمندی نتوانسته بشکند. برای من جالب است که بروم زیر پوست چنین هنرمندی که ببینم چطور توانست این تعادل را برقرار کند» 
 
هرساله در ، ناشرانی برجسته از کشورهای عربی شرکت دارند؛ به‌ویژه از ، ، ، و . در سال ۱۳۸۸، حدود ۶۰۰ ناشر عربی در این نمایشگاه شرکت داشتند. 
ایرانیانی همچون ، ، ، دانش‌آموختهٔ دانشگاه‌های لبنان (به‌ویژه ) بوده‌اند.
کمی بیش از گذشت دو ماه از درگذشت ، مراسمی برای بزرگداشت او در (۲۲ اردیبشهت ۱۳۹۵/ ۱۱ مه ۲۰۱۶) برگزار شد. یک مقام‌دار فرهنگی ایرانی در آن همایش بیان کرد که ایران می‌خواهد روابط خود با جهان عرب را از راه فرهنگ استوار سازد و «پیشگام در مسیر ارتباط با جهان عرب و متعهد به گسترش این روابط است.». رئیس در به روشنی بیان داشت که خواستار گسترش پیوستگی‌های فرهنگی با نخبگان جهان عرب است. رایزن فرهنگی ایران در لبنان (محمد مهدی شریعتمدار)، و ، به‌تاریخ در ، گفت‌وگوی فرهنگی ایرانی-عربی را مهم دانستند که باید به‌طور جدّی پیگری و بررسی آکادمیک شود. 
از (۱۹۳۲–۱۹۸۲) به‌عنوان نخستین کسی نام می‌برند که دربارهٔ «بایستگی پیوستگی فکری-فرهنگی ایران با جهان عرب» و «آشنایی با دگرگونی‌های علمی-شناختی آنان» سخن گفته و نوشته است. دربارهٔ او گفته‌اند که «به زبان عربی نیز می‌خواند و پس از آنکه یک سال در دانشگاه خارطوم (سودان) تدریس کرد عربی حرف زدن را نیز آموخت.» 
برپایهٔ مادّهٔ شانزدهم ، «از آنجا که زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی، است و ادبیات فارسی کاملاً با آن آمیخته است باید پس از دورهٔ ابتدایی تا پایان دورهٔ متوسطه در همهٔ کلاس‌ها و در همهٔ رشته‌ها تدریس شود.» پیش از این، زبان عربی نزد نخبگان ایرانی جایگاهی ادبی داشت. بسیاری از ادیبان ایرانی فارسی‌زبان، اگر می‌توانستند، به زبان عربی اثرر می‌آفریند؛ یا در میانِ آثارشان از زبان عربی سود می‌جستند (مانند در ). از ادیبان ایرانی عرب‌زبان هم‌روزگار ، دیدگاهی دربارهٔ زبان عربی در دیباچهٔ اثرش، بیان کرده‌است.
 در پیشگفتار ، زبان عربی را برتر از زبانِ خود ( ) برای متون علمی بیان کرده‌است. ، شش سال در پایتخت یعنی اقامت کرد و در آنجا در دوران به گروید و از سه بار به زیارت رفت. او در سال از طرف رهسپار گردید. (؟ - )، دانشمند ایرانی در در ، به‌عنوان مشاورِ گرامی داشته می‌شد. از خاندان‌های ایرانی بودند که نزد به مقامات بالا رسیدند. استاد ( - ) در که زندگی او را دگرگون کرد، ابوطاهر عمادالدین احمد بن محمد اصفهانی» معروف به حافظِ سلفی بود. از اهالی به درخواست صفویان به اصفهان کوچید. 
 در با در و سه دانشگاه ، و . با یکدیگر امضا نموده‌اند.
 ، پیشوای دینی ارمنی‌های جهان که ساکن لبنان است، در تابستان ۱۳۸۴ در ایران حضور یافت؛ ایران را کشوری «عزیز» نامید و از رفتار مناسب تاریخی جامعهٔ ایرانی با ارامنه سخن گفت. 
 
 همچنین ببینید: و کشورهای همچون عربستان سعودی که دارای جمعیت قریب به اتفاق از هستند، همواره از نفوذ ایران در کشورهای عربی که از تبعات آن می‌توان به کمرنگ شدن هویت عربی کشورهای تحت نفوذ می‌شود، هراس داشته و با آن مقابله می‌کنند. 
 قرار گرفتن ایران در کنار کشورهای حوزه همواره یکی از عوامل اختلاف نظر و نزاع بین طرفین بوده‌است. این اختلافات همواره مد نظر برای تشدید اختلاف‌ها، بی‌اعتمادی و بیشتر کردن فاصله میان طرفین بوده‌است. اقداماتی از قبیل و از این قبیل اقدامت می‌باشد. 
در این بین ایران سعی داشته با برقراری رابطه با کشورهای و از میزان اختلاف نظرها بکاهد. اما منازعاتی از قبیل و و همواره از موفقیت این اقدامت ممانعت نموده‌است.
 
 پس از و افزوده شدن خاک ایران به و همچنین عدم برقراری و حکومت‌داری و ، قیام‌های متعددی در در جهت این کشور روی داد.
 پیش از پیروزی ، در دورهٔ ، کشورهای عرب عمدتاً رابطه خصمانه‌ای با ایران داشتند. عمده دلیل اختلافات عمیق طرفین را می‌توان در حمایت از در برابر عرب‌ها دانست. در این دوران رهبران کشورهای عربی از مخالفان حکومت وقت ایران حمایت و پشتیبانی می‌کردند. کشورهای مصر، لیبی، یمن، سوریه و فلسطین آشکارترین مخالفات‌ها را ابراز می‌داشتند. از میان کشورهای عرب، تنها الجزایر بود که سعی در برقراری روابط سیاسی محتاطانه با ایران داشت و به نوعی رضایت دو طرف را جلب می‌کرد. نقطه اوج روابط این کشور با ایران را می‌توان در میزبانی از دانست که به سال‌ها پایان داد. حکومت مصر نیز پس از سقوط و روی کار آمدن چرخشی در رفتار خود در قبال ایران پدید آورد و به برقراری روابط حسنه با حکومت وقت ایران پرداخت. 
 مقالهٔ اصلی: ابوطالب یزدی، جوانی ایرانی بود که در سال ۱۳۲۲ در حین انجام طواف در مسجدالحرام دچار حالت استفراغ شد و توسط مأموران عربستان سعودی دستگیر و به اتهام قصد آلوده کردن خانه خدا، در دادگاه محاکمه و سپس اعدام شد. خبر قتل وی باعث واکنش‌های شدید مردم و علما در ایران و عراق و سایر کشورهای اسلامی شد و همچنین موجب قطع ارتباط دیپلماتیک ایران و عربستان و امتناع ایران از فرستادن حجاج برای چهار سال گشت.
 مالکیت مسئله‌ای است که از دیرباز مورد اختلاف ایران و همسایه غربی خود بوده‌است. عراق و پیش از آن دولت عثمانی ادعا می‌کرده‌اند که کل اروندرود به آن کشور تعلق داشته و مرز دو کشور در ساحل شرقی این رودخانه است. در مقابل دولت ایران نیز معتقد بوده که اروندرود یک رودخانه مرزی و متعلق به هر دو است و بر اساس مرز دو کشور، باید رودخانه باشد. تاکنون چندین قرارداد بین ایران و عثمانی و بعد ایران و عراق منعقد شده که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: 
 
 
 
 
 پس از ، به دلیل تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی که در سال‌های اخیر رخ داده است، عرب‌ها نگرانی‌ها و منازعات زیادی با پیدا کرده‌اند که تأثیرات منفی بر روابط طرفین گذاشته است مهم‌ترین چالش‌های سیاسی پیش رو دو طرف عبارتند از: 
 ۱- 
 ۲- و ارکان سیاسی آن بعد از سقوط 
 ۳- چشم‌انداز ۲۰ ساله کشور ایران
 ۴- حمایت ایران از گروه‌های مقاومت در مقابل اسرائیل از جمله و که موجب دامن‌زدن به شده‌است.
 ۵- حمایت‌های ایران از (انقلاب‌ها در کشورهای عربی در سال ۲۰۱۱)
 ۶- تمایل اعراب به پایین نگهداشتن جهت اعمال فشار بر اقتصاد تک محصولی (که یکی دوسالیست در حال چند محصولی شدن بدون نفت می شود) ایران و جلب نظر آمریکا به عنوان یکی از بزرگترین واردکنندگان نفت در جهان
 بر اساس شواهد بدست آمده توسط روزنامه برخی از کشورهای عربی همچون ، و به دفعات با نوشتن نامه‌هایی به سفارتخانه آمریکا در این کشورها، از اقدامات ابتکاری برای مقابله با تبدیل شدن ایران به یک کشور صاحب فناوری هسته‌ای حمایت کرده‌اند. بعد از اوج گرفتن ، کشورهای عرب خاورمیانه که نسبت به نفوذ ایران در کشورهای خود بیمناک بودند، به دفعات ایران را متهم کردند که در امور این کشورها مداخله می‌کند. در همین راستا چندین بیانیه را می‌توان برشمرد که به‌طور مستقیم به حمایت ایران از مربوط می‌شود. سخنگوی این ادعا را بی‌پایه و اساس خواند و آن را اقدامی در جهت انحراف افکار عمومی از اقدامات نظامی و سرکوبگرانه حکومت‌های عرب علیه مردم خود و سایر کشورهای عربی توصیف کرد. 
 مقالهٔ اصلی: مقالهٔ اصلی: کشتار حاجیان در مکه که در روز ۹ مرداد ۱۳۶۶ (۳۱ ژوئیه ۱۹۸۷) روی داد، به کشتار حاجیان عمدتاً ایرانی که به شعارهای سیاسی موسوم به «اعلان برائت از مشرکین» در طول مناسک حج واجب پرداخته‌بودند، اشاره دارد. این رویداد سبب ایجاد تنش در شد. در این واقعه ۲۷۵ تن از حاجیان ایرانی، ۸۵ عربستانی از جمله نیروی پلیس و ۴۵ تن از حاجیان دیگر کشورها کشته و شماری نیز زخمی شدند.
 مقالهٔ اصلی: با وجود مدارک تاریخی در خصوص نام خلیج فارس، برخی کشورهای عربی به ویژه کشورهای عرب حاشیه این خلیج مدعی هستند که نام این منطقه آبی خلیج عربی است. تا پیش از دهه ۶۰ قرن بیستم میلادی، کشورهای عربی از عبارت خلیج فارس در مکاتبات رسمی خود استفاده می‌کردند. دربارهٔ نام خلیج فارس تا اوایل دههٔ ۱۹۶۰ میلادی هیچ گونه بحث و جدلی در میان نبوده و در تمام منابع اروپایی و آسیایی و آمریکایی و دانشنامه‌ها و نقشه‌های جغرافیایی این کشورها نام خلیج فارس در تمام زبان‌ها به همین نام یاد شده‌است.
 مقالهٔ اصلی: حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک ریشه در دورهٔ امپراطوری‌های عیلامی، ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. در این دوران نظم و امنیت ایرانی بر سراسر این پهنه آبی خلیج فارس و جزایر آن حکم‌فرما بود. جزایر سه‌گانه در سال ۱۹۰۸ به‌طور کامل تحت اشغال بریتانیا به عنوان قیم رسمی امارات متصالحه درآمد اما تا سال ۱۹۷۱ هیچ‌یک از دولت‌های وقت ایران این اشغال را قبول نداشته و ابوموسی به همراه تنب بزرگ و کوچک در تقسیمات کشوری ایران قرار داشتند. در سال ۱۹۷۱ پس از توافق ایران و بریتانیا و پیش از خروج نیروهای نظامی انگلیس از منطقه و تأسیس کشور امارات متحده عربی، ابوموسی به همراه تنب بزرگ و تنب کوچک پس از نزدیک به ۷۰ سال شکایت‌های مداوم دولت ایران علیه اشغال گری انگلیس سرانجام به ایران بازگردانده شدد...
 مقالهٔ اصلی: عنوانی است که در رسانه‌ها برای توصیف روابط سرد ایران و به ویژه در دوره معاصر، آمده‌است. 
 با انتخاب حسن روحانی به عنوان هفتمین رئیس‌جمهور ایران، موجی از خوش‌بینی بین سران عرب خاورمیانه نسبت به برقراری مجدد روابط حسنه با ایران شکل گرفت. حمایت دو رئیس‌جمهور قبلی ایران، و که از اعتبار و احترام خاصی بین اعراب منطقه برخوردارند، از جمله دلایل این امر به حساب می‌آید. از همین رو بود که سران کشورهای عربی خاورمیانه، از نخستین رهبران سیاسی بودند که پیام تبریک‌هایی را به منسبت پیروزی روحانی در ارسال کردند. در زمانی که ایران و کشورهای غربی در حال انجام مذاکرات جهت حصول به بودند، کشورهای عربی خاورمیانه و به خصوص عربستان سعودی از جمله کشورهایی لقب گرفتند که در حال تلاش به منظور به نتیجه نرسیدن این مذاکرات و شکست گفتگوها تلاش جدی را از خود نشان می‌دادند. بعد از حصول این توافق راهبردی و ارتقای جایگاه سیاسی ایران در جهان، برخی کشورهای عربی همچون کویت و امارات عربی متحده اقدام به تغییر مواضع سال‌های اخیر خود نمودند و در نزدیکی بیشتر با ایران پیش‌قدم شدند. این اقدام با واکنش مثبت ایرانی‌ها مواجه شد و دیدارهایی مابین محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه وقت ایران و همتایانش در برخی کشورهای عربی، در همین راستا انجام شد. 
 در پی ، عربستان سعودی، کلیه مناسبات سیاسی و اقتصادی خود را با ایران به حالت تعلیق درآورد و از کشورهای عضو اتحادیه عرب و نیز خواست که با وی همراهی کنند. برخی کشورهای دارای مناسبات نزدیک با این کشور نیز به این درخواست عربستان پاسخ مثبت دادند و هرکدام بخشی از روابط سیاسی و اقتصادی و فرهنگی خود با ایران را متوقف کردند. 
 با فراگیر شدن روابط ایران و جهان عرب بیش از هر زمان دیگری متشنج شد و اختلاف‌ها تا نزدیکی یک درگیری نظامی مستقیم بالا گرفت. محمد جواد ظریف از درخواست چندباره گفتگو مستقیم با مقامات عربستانی (پس از هماهنگی با ) جهت کاهش تنش‌های فی‌مابین با محوریت سخن گفت که در نهایت با پاسخ منفی مواجه شد. از طرف دیگر نیز ، وزیر خارجه وقت عربستان نیز ایرانیان را متهم کرد که به توافقات گذشته خود پایبند نمانده‌اند و از اینرو اعتماد از آنان سلب شده‌است.
{"title": "روابط ایران و جهان عرب", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A8&oldid=34743504", "language": "fa"}