زبان منقرض شده است. این زبان در دوره جایگاه ممتازی داشت. آخرین اثر مکتوب زبان ایلامی به سال‌های حکومت بر ایران برمیگردد. زبان ایلامی در سال ۱۸۹۰ رمزگشایی شد. در این سال وایس‌باخ (F.H. Weissbach) نخستین آن را ارائه داد. زبان ایلامی از بوده‌است. 
زبان ایلامی در جنوب و جنوب غرب ایران در استان‌های ایلام، لرستان، همدان، اصفهان، اراک، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویر احمد، خوزستان و بوشهر و فارس فعلی از هزاره سوم (شاید قبل تر) تا نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد (جدیدترین قرن چهارم پ م) رایج بوده‌است. طبق گزارش‌های اسطخری در قرن دهم میلادی، خوزستان به خوزی حرف می‌زدند که خوزی احتمالاً یک گویش از ایلامی بوده‌است. 
 تاریخ زبان ایلامی به چهار دوره بخش می‌شود:
 (۱۵۰۰ – ۲۶۰۰ پ. م)
 (۱۰۰۰ – ۱۵۰۰ پ. م)
 (۵۵۰ – ۱۰۰۰ پ. م)
 (۳۳۰ – ۵۵۰ پ. م): در دوره هخامنشی، ایلام یکی از مهم امپراتوری بود و زبان ایلامی به عنوان زبان دیوانی کاربرد داشت. از زمان تا اسناد اداری به ایلامی و روی الواح گلی نوشته می‌شد. این الواح که شمار آن‌ها نزدیک به ۳۰۰۰۰ است، اطلاعات دقیقی از و مردم به دست ما می‌دهد. 
 : متن لوح PF 798 از اسناد تخت جمشید با برگردان آن از هایدماری کخ: 
 زبان ایلامی در طول تاریخ خود از سه نوع بهره برده‌است؛ از این قرار:
 : این خط از۳۱۰۰ تا ۲۹۰۰ رایج بود. نیا-ایلامی کهنترین خط شناخته شده ایران است و نمونه‌هایی از آن در اطراف و جنوب نیز دیده شده‌است. ایلامیان این خط را از همسایگان الهام گرفتند و از آن برای کارهای بازرگانی (ثبت معاملات، نگهداری حساب چارپایان و …) بهره می‌بردند. نیاایلامی بسیار پیچیده بود و بسته به مورد تفاوت می‌کرد؛ مثلاً برای شمارش آدمیان و جانوران از سیستم و برای اشیاء از استفاده می‌شد. 
 : دبیره‌ای است که شاه ایلام در اواخر هزاره سوم پیش از میلاد به کار برد و پس از او متروک گردید. ایلامی خطی دبیره‌ای است هجایی با چند نشانه . تاکنون ۲۵ نبشته ا
ایلامی خطی یافت شده که بیشتر آن‌ها کتیبه‌های یادمانی است. با وجود تلاش کسانی چون (Walther Hinz) و (Piero Meriggi) این دبیره هنوز خوانده نشده و ترجمه‌ها و فهرست نشانه‌های پیشنهادی هینتس 
قبولی عام ندارد.
 یک متن ایلامی خطی (معروف به کتیبه A) و برگردان کلمه به کلمه آن هر دو به روایت هینتس: 
 (نام کوتیک-اینشوشیناک در قرائت جدید پوزور-اینشوشیناک خوانده می‌شود)
 : خطی است که از ۲۵۰۰ تا ۳۳۱ پ.م. به کار رفت و دگرگون شده دبیره میخی است. خطی است با ۱۳۰ نشانه، بسیار کم شمارتر از بیشتر دبیره‌های میخی همروزگار خود.
 ایلامی‌ها از نوع ساده شده برای نوشتن استفاده می‌کردند که به دلیل هجایی بودن نمی‌توانست ظرافت‌های آوایی زبانشان را بازتاب دهد. ایلامی ۴ داشت: (a, i, u, e) و تعدادی . معادل بازسازی شده همخوانها در از این قرارند:
 کاتبان ایلامی تفاوت زیادی میان همخوانهای d/t , b/p , g/k قائل نبودند و اغلب آن‌ها را به جای هم به کار می‌بردند.
 زبان ایلامی جزء بود یعنی با افزودن و نیز، خاص و پسوندهای به ریشه در سه صورت اصلی آن، مقصود خود را بیان می‌کرد. و به دو زنده و غیرزنده تقسیم می‌شدند و هر جنس با پسوندهای ویژه خود مشخص می‌شد. (k, -t, -r, -p-) برای زنده‌ها (آدمیان و خدایان) و (me, -n, -m, -š-) و برای اشیاء، مفاهیم و مکانها.
 : صرف اسم -sunki (شاه)
 زبان ایلامی سه نوع صرف (Conjugation) وجود دارد که با شماره (III, II, I) مشخص می‌شود. نوع I ویژه افعال و نوع II و III ویژه (Participle) است.
 (Conjugation I) صرف یا است با کمک پسوندهای شش‌گانه (h, -t, -š,-hu ,-ht ,-hš-)
 : صرف مصدر kulla (خواهش کردن)
 (Conjugation II) صرف وجه وصفی کامل (Perfective Participle) است و به وسیله پسوندهای جنس جاندار (k, -t, -r, -p-) انجام می‌گرفت. وجه وصفی کامل از اتصال پسوند (k-) به ریشه ساخته می‌شود.
 : صرف واژه hutta-k (ریشه hutta به معنی انجام دادن + پسوند k-)
 (Conjugation III) صرف وجه وصفی غیرکامل (Imperfective Participle) است. وجه وصفی غیر کامل از اتصال پسوند n- به ریشه ساخته می‌شد و صرف آن مانند نوع دوم است.
 : صرف واژه hutta-n (ریشه hutta + پسوند n-)
 نبودند زبان ایلامی، زبانی است. برخی احتمال خویشاوندی آن را با مطرح کرده‌اند ولی در صورت کلی مردمان بازماندهٔ این تمدن بزرگ می‌باشند ولی این نظریه مورد پذیرش همه محققان نیست. همچنین می‌توان همانندی‌های بسیار اندک و غیرقابل اتکا (تا کنون) میان این زبان و زبان‌های ، هالدیایی‌ها، و هندواروپایی یافت
{"title": "زبان ایلامی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&oldid=34723286", "language": "fa"}