( : ؛ زاده ۷ اردیبهشت ۱۳۲۹ – درگذشته ۱ اسفند ۱۳۹۳) ، ، و مدرس صاحب‌نظر بود.
 وی در اصفهان به دنیا آمد و از دانشگاه همین شهر، در رشته شیمی فارغ‌التحصیل شد، اما از همان جوانی سینما را برگزید. علاوه بر نگارش یادداشت و نقدهای سینمایی، چندین عنوان کتاب در حوزه سینما و سینماگران تألیف کرد و در چند دوره از در ایران، اتریش و ارمنستان جزو هیئت داوران بود. آقای قوکاسیان، در سال ۱۳۵۰، فیلمسازی را با فیلم‌های کوتاه ۸ میلی‌متری در سینمای آزاد آغاز کرد و مدتی نیز سرپرست سینمای آزاد اصفهان بود. او به عنوان کارگردان چند فیلم کوتاه، مستند و داستانی ساخت از جمله: در فلق (کوتاه ۱۳۵۰)، عروس کهن (کوتاه ۱۳۵۲)، فصلی دیگر (کوتاه ۱۳۵۵)، (مستند ۱۳۶۶)، (مستند ۱۳۶۱) و (داستانی ۱۳۶۳). اولین کتاب زاون قوکاسیان در حوزه سینما در سال ۱۳۵۰ منتشر شد که دربارهٔ فیلم «چشمه» ساخته آربی آوانسیان نوشت. نوشتن کتابی دربارهٔ یک فیلم تا آن زمان در سینمای ایران سابقه نداشت.
 زاون قوکاسیان در ۷ اردیبهشت ۱۳۲۹ در به دنیا آمد. در تحصیل کرد. تحصیلاتش را در رشتهٔ شیمی در دانشکدهٔ علوم به پایان رساند. 
 مادرش آدا آتایان، عضو گروه نمایش ارامنه اصفهان بود که در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی هفته‌ای چهار شب به سینه‌کلوب تازه تأسیس‌شده‌ای در اصفهان می‌رفت و در همان زمان، زاون را به سینما و مجله‌های سینمایی علاقه‌مند کرد. 
 علاقه زاون به سینما ادامه داشت تا این‌که در سال ۱۳۴۸ ، از فیلمسازان مؤلف ایران، برای فیلمبرداری فیلم به اصفهان سفر کرد و زاون نیز به سر صحنه فیلمبرداری او رفت. قوکاسیان در همین سال نقد فیلم و تئاتر را در آغاز کرد. 
 نخستین آشنایی او با آوانسیان بر او تأثیر گذاشت و همین موجب شد تا کار تحقیق و تألیف کتاب‌های سینمایی خود را از سال ۱۳۵۰، با نگارش کتابی دربارهٔ فیلم آغاز کند. 
 قوکاسیان از ۱۳۵۰ با روزنامه‌ها و مجلات مختلف در زمینهٔ نقد فیلم و تئاتر همکاری داشت. 
 زاون فیلمسازی تجربی را از سال ۱۳۵۰ با و تشکیل که خود مسئولیت آن تا سال را ۱۳۵۷ برعهده داشت، آغاز کرد و نویسندگی و کارگردانی بیش از ۴۰ فیلم کوتاه، بلند و مجموعه داستانی و مستند را برعهده داشت. سینمای آزاد پس از انقلاب به انجمن سینمای جوان تغییر نام داد 
 فیلم‌های هشت میلیمتری (۱۳۵۱)، (۱۳۵۲)، (۱۳۵۳)، حاصل کار او در سینمای آزاد است. 
 ، ، و نام شماری از مهم‌ترین فیلم‌های مستند قوکاسیان است. 
 قوکاسیان در ادامه دوران فیلمسازی خود در سال‌های پس از به عنوان یکی از برجسته‌ترین مستندسازان مطرح شد. از سال ۱۳۶۰ همکاری با را آغاز کرد و فیلم‌ها و مجموعه‌های مستند باارزشی را به ویژه در حوزه آشنایی با تولید کرد. در سال ۱۳۶۰ فیلم مستند مردم نگارانه یا اپیفانی و ، برای تلویزیون تولید کرد. در ۱۳۶۱ آرمن و و سال ۱۳۶۲ فیلم بلند دربارهٔ و ۱۳۶۳ را ساخت. 
 در کارنامه او در برخی از این فیلم‌ها یا هنرمندان ارمنی یا آیین و مراسم ارمنی‌های ساکن ایران را معرفی کرده‌است. 
 در سال ۱۳۶۹ فیلم دربارهٔ ، ارمنی با حضور دختر را به سفارش شبکهٔ دو تولید کرد. این فیلم به غیر از چند نمایش محدود، تنها در جشنوارهٔ فیلم‌های ارمنی سراسر جهان، در مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدویِ پاریس، در تابستان سال ۱۹۹۳، به همراه دو فیلم دیگر از ایران به نمایش درآمد. نقش خیال تنها فیلمی است که در آن لوریک میناسیان رل اصلی را دارد و در نقش مکمل بازی نمی‌کند. 
 در کارنامه فیلمسازی قوکاسیان همچنین فیلم بلند داستانی که در سال ۱۳۶۳ با بازی ، ، و چند تن دیگر، ساخته شده‌است نیز به چشم می‌خورد. 
 در سال ۱۳۷۵ فیلم بلند را با حضور مادرش آدا آتایان ساخت. طی سال‌های ۷۷–۱۳۷۶ کارگردانی مجموعه ۲۶ قسمتی را دربارهٔ هنرمندان ارمنی به تهیه‌کنندگی سیدمحسن طباطبایی برعهده داشت و طی سال‌های ۷۹–۱۳۷۸ سه قسمت از مجموعه دربارهٔ ، و کارگردانی نمود و نیز فیلمی به اسم را دربارهٔ آثار این هنرمند عکاس به سفارش ساخت. در همین سال ۱۳۷۹، را در کارنامه خود دارد. از آثار زاون مجموعه‌های مستند نفس صبح و فیلم مستند آسمان وانک و طیران و من 
 فیلم‌های مستند ، ، ، بخش دیگری از کارنامهٔ فیلم‌سازی این کارگردان و نویسندهی سینمایی است. 
 تألیف کتاب «دربارهٔ چشمه» که بهمن ماه ۱۳۵۱ منتشر شد، نخستین کوشش جدی در زمینهٔ فیلم در ایران محسوب می‌شود. 
 زاون قوکاسیان با نشریه سینمای آزاد به عنوان نویسنده مقاله و با نشریات سینمایی به عنوان منتقد همکاری داشت. 
 قوکاسیان در ادامه دوران فیلمسازی خود در سال‌های پس از ایران به عنوان یکی از برجسته‌ترین مستندسازان مطرح شد. 
 قوکاسیان در تاریخ ایران، نخستین کسی است که برای یک فیلم سینمایی، کتاب معرفی و نقد و بررسی تهیه و منتشر کرد. از این منظر نام او در تاریخ سینمای ایران جاودانه خواهد بود. 
 او همچنین در دانشگاه‌های سپهر اصفهان و تهران سینما تدریس کرده‌است. 
 قوکاسیان در جشنواره‌های سینمایی در ، ، و به عنوان داور حضور داشت. 
 زاون قوکاسیان در چهار عرصه پژوهش در ، مستندسازی، گردآوری یا تألیف کتاب و آموزش فعالیت کرد و ۴۳ سال به‌عنوان منتقد فیلم قلم زد. 
 زاون قوکاسیان به دلیل عوارض ناشی از به مدت چهار ماه در «بیمارستان آ.کا. ها» در ، بستری بود. و در همین شهر در شهریورماه گذشته تحت معده قرار گرفت در مدتی که قوکاسیان در اتریش بستری بود، گروهی از سینماگران و هنرمندان ایرانی، از جمله عباس کیارستمی، ، بهروز حشمت، آرش ریاحی، و با او دیدار کردند. وی ۷ بهمن ماه به ایران بازگشت. قوکاسیان بلافاصله پس از بازگشت به ایران به بیمارستان الزهرای اصفهان منتقل شد و تحت آزمایش‌های عمومی قرار گرفت. اما معالجات پزشکی نتوانست بیماری وی را مهار کند. او از حدود ۱۰ روز پیش از مرگش به خانه‌اش منتقل شده بود. قوکاسیان سرانجام در ساعت دو بعد از ظهر ۱ اسفند ۱۳۹۳ در سن ۶۵ سالگی در منزلش در اصفهان درگذشت. پیکر زاون قوکاسیان، روز دوشنبه چهارم اسفندماه، از اصفهان تشییع و سپس در گورستان ارامنه، در کنار پدر و مادرش به خاک سپرده شد. 
 تندیس زاون قوکاسیان روز دوشنبه ۱۲ شهریور در حاشیه سی و یکمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در میدان جلفای اصفهان رونمایی شد.
 قوکاسیان، کار تحقیق و تألیف کتاب‌های سینمایی خود را از سال ۱۳۵۰ با انتشار کتابی دربارهٔ فیلم از ساخته‌های آربی آوانسیان، فیلمساز ایرانی، شروع کرد. انتشار این کتاب باعث شد تا نام زاون قوکاسیان به‌عنوان نخستین محققی که دربارهٔ یک فیلم کتابی نوشته و منتشر کرده، در تاریخ سینمای معاصر ایران ثبت شود. 
 دو کتاب زاون قوکاسیان، یکی دربارهٔ زندگی و آثار ، بازیگر و فیلمساز قدیمی ایران و همشهری او، و دیگری به نام «بردی از یادم» دربارهٔ ، بازیگر تئاتر و همسر از بنیانگذاران تئاتر نوین ایران، در مدتی که وی در اتریش بستری بود آماده چاپ شدند. 
 در ۱۳۹۳ کتابی با عنوان بردی از یادم از زاون قوکاسیان به چاپ اول رسید که ضمن روایت زندگی لُرتا، خواننده را با فراز و فرود بیش از صد سال تاریخ در ایران آشنا می‌سازد. این کتاب شامل مجموعه ای از چند مصاحبه و همچنین گفتگوهای ارزشمند زاون با لُرتا است. 
 «قوکاسیان» سردبیر فصلنامه‌ها و ویژه‌نامه‌های مختلف ادبی و فرهنگی و نیز مدیر گروه سینمای مؤسسه ، مدیر اجرایی و همچنین داور و فیلم توربین ایتالیا و داور جشنواره ملی فیلم ایران بوده‌است. 
 فیلم‌های کوتاه (۱۳۵۱، برندهٔ جایزهٔ سوم از سومین جشنوارهٔ سینمای آزاد تهران)، (۱۳۵۲، برندهٔ جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران از چهارمین جشنوارهٔ سینمای آزاد ایران و برنده جایزه از جشنوارهٔ هیروشیمیایِ ژاپن) و (۱۳۵۵، برندهٔ جایزهٔ و جایزه ویژهٔ هیئت داوران دومین جشنواره جهان سوپر ۸) از فعالیت‌های این دوره است. 
 مقالهٔ اصلی: مقالهٔ اصلی: در «دومین جشن کتاب سال سینمای ایران» نکوداشت «زاون قوکاسیان» در روز ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۸ برگزار شد. 
 در بزرگداشتی برای زاون قوکاسیان برگزار شد.
{"title": "زاون قوکاسیان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D9%88%D9%86_%D9%82%D9%88%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86&oldid=35120580", "language": "fa"}