رخنه یا شکافی باریک در دیوار سنگر یا که از آن تیراندازی می‌کنند را ، یا می‌گویند. 
 این رخنه‌ها بیشتر به صورت عمودی و باریک درست می‌شوند تا به این طریق تیرانداز کمتر در معرض تیر قرار بگیرد. محل قرار گرفتن مزغل‌ها معمولاً کمی پایین‌تر از لبه‌های بالایی دیوار و دژ است.
 در بخش منتهی به روزنه تیر، دیوار را معمولاً به صورت اریب می‌سازند تا تیرانداز از جای کافی برای عملیات تیراندازی و شلیک برخوردار شود.
 مزغل‌ها در انواع بسیار زیادی ساخته می‌شدند اما در دژهای غربی شکل روزنه صلیبی از گونه‌های دیگر رایج‌تر است. این نوع روزنه به اجازه می‌دهد تا کمان خود را در شکاف صلیبی‌شکل قرار داده و با حرکت به چپ و راست پهنه تیراندازی گسترده‌ای را پوشش دهند.
 ابداع روزنه تیر را به در جریان طی سال‌های ۲۱۲ تا ۲۱۴ پیش از میلاد نسبت می‌دهند.
 در بیتی می‌گوید :
 
 که مصراع نخست به این معنی است که صورت فلکی کمان برای قصر تو به منزله روزنه تیراندازی است.
 'مجموعه آثار باستانی موسوم به (شیز) در جنوب شرقی و در شمال شرقی قرار دارد. یکی از مهم‌ترین آثار بجای مانده است که مهم‌ترین دوره تاریخی آن مربوط به است. بسیاری از آثار باقی‌مانده از دوران جنبه دفاعی دارند. یکی از عناصر مهم در این خصوص کنگره‌ها و روزنه‌های تیراندازی از آن‌ها (مزغل‌ها و تیرکش‌ها ) هستند که بر روی لبه برجها و باروها یا در داخل دیوارها ایجاد می‌شدند. 
این عناصر معماری تدافعی در قلعه تخت سلیمان که وظیفه حفاظت یکی از بزرگترین آتشکده‌های دوره را به عهده داشته مشاهده می‌گردد.
 مزغل‌های این دژ به خاطر قرارگیری در نقاط آسیب‌پذیر قلعه دچار تخریب‌های زیادی شده‌اند و تنوع فرم‌های این سنگها نیز به خاطر تکرار ساخت آن‌ها در دوره‌های تاریخی مختلف است. بسیاری از سنگ‌های یافت شده، دارای شکستگی‌هایی هستند که نشان دهنده سقوط آن‌ها از روی باروها بوده‌است. تعداد اندکی از سنگ‌های تیر کش دارای شکافی برای قرار دادن کنگره هابوده اندو در بعضی هم شیار کم عمقی بدین منظور حفر شده‌است. ولی در باقی آن‌ها محلی برای محکم کردن جای سنگ‌های کنگره دیده نمی‌شود. عدم استحکام سنگ‌های کنگره بر روی برج و باروها تعمدی و برای تقویت دفاع از دژ بوده‌است. کنگره‌ها در حالی که برای تأمین امنیت دژ ایجاد می شده‌اند، نقطه حساسی بوده‌اند، چرا که محل مناسبی برای کمند اندازی بوده‌اند. یا بعبارتی کنگره‌ها قسمتی از بنا بوده‌اند که ریسمان به راحتی با آن‌ها درگیر می شده و مهاجمان می‌توانستند از دیوار دژ بالا بروند. 
واضح است که بیشترین تخریب کنگره‌های این دژ در موقع جنگ و دفاع نبوده، بلکه این نوع نصب سنگ‌های کنگره باعث می‌گردید که آن‌ها دائماً در معرض آسیب باشند یا به سادگی از روی برج و بارو به پایین بیافتند.
{"title": "مزغل", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%BA%D9%84&oldid=27151383", "language": "fa"}