شهری در باختر و مرکز می‌باشد. این شهر با تاریخی کهن، دارای آثار باستانی و تاریخی فراوان و جاذبه‌های گردشگری بسیاری است. کازرون و است. جمعیت شهر کازرون در ، برابر با ۹۶٬۶۸۳ تن بود. 
 کازرون امروزی در سدهٔ چهارم هجری از ادغام ۳ روستا به نام‌های «نورد»، «راهبان» و نیز «دریست» تأسیس شد. و از مجموعهٔ در نزدیکی کازرون قرار دارند و از آثار ثبت‌شدهٔ ایران در هستند. 
 از سده ۴ و ۵ هجری قمری این شهر توسط مسلمان شد. این شهر در موطن بسیاری از دانشمندان، شاعران، صوفیان و دیگر بزرگان بوده‌است و از آن به عنوان یکی از مراکز تمدن، فرهنگ و دانش اسلامی در دوران طلایی اسلام یاد می‌شود. 
 اقتصاد شهرستان کازرون برپایه کشاورزی، دام پروری و صنایع استوار است. مهم‌ترین فراورده‌های آن گندم، مرکبات، پنبه، تره بار و فراورده‌های دامی است. در کشاورزی صنعتی و سنتی رایج است. هنرهای رایج در کازرون ، ، ، و… هستند. 
 نام شهر تاریخی کازرون، از گازران و گازرون گرفته شده‌است، زیرا در زمان دیلمیان که کارخانه‌های پارچه‌بافی در کازرون پارچه‌های توزی و دبیکی را می‌بافت و صادر می‌کرد، دوازده هزار گازر یعنی شویندگان الیاف کتان، در این شهر زندگی می‌کردند و به همین جهت این شهر به شهر گازران یعنی شهر گازرها معروف شده بود که نام گازران در بعضی متون به صورت گازران و کازران آمده‌است. گازران در تلفظ به صورت گازرون و کازرون تحریف یافت و اکنون نام کازرون باقی مانده‌است. در بعضی کتب گازرات نیز آمده‌است. کازرون به واسطه تولید پارچه‌های مرغوب با شهر رقابت می‌کرده و به همین جهت به دمیاط نیز مشهور است.
برخی از اهالی کازرون نیز به‌طور عامیانه وجه تسمیه کازرون را از کوه زرّان می‌دانند و معتقدند چون کوه‌های آن به خاطر داشتن درختان و ثمرات جنگلی، زر خیز است، آن را کوه زرّان نامیده و به صورت کازرون تحریف یافته که ریشه تاریخی ندارد و تنها در اعتقاد برخی از مردم چنین وجه تسمیه‌ای بیان شده‌است. 
 شهر کازرون در بخش باختری و در ارتفاع ۸۶۰ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است. نزدیکترین کوه‌ها به این شهر، کوه‌های و و هستند. مساحت شهر کازرون در حدود ۲۰۴۰ هکتار است. 
 فاصله شهر کازرون تا ۱۰۶۰ کیلومتر می‌باشد. دو شاخه بازویش یکی به طول ۱۶۰ کیلومتر به طرف (بوشهر) و دیگری به طول ۱۲۰ کیلومتر از میان زیباترین و بزرگترین جنگل‌های در ایران ( ) به طرف شیراز و خاور دراز شده‌است. این شهر بین دو رشته کوه موازی از دامنه‌های فرعی واقع و چند روستا بر دایره‌ای به شعاع یک تا سه فرسنگ در اطرافش دارد. ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و چند ده کوچک و بزرگ دیگر در دور و نزدیک.
 آب هوای این شهر در فصل تابستان گرم و خشک و در زمستان خنک و معتدل است. مناطق خوش آب و هوای اطراف این شهر، مقصد کوچ‌نشینان استان‌های همجوار است. طبق اطلاعات مربوط به ایستگاه کلیماتولوژی شهر کازرون در یک دوره ۲۴ ساله می‌توان گفت که سردترین ماه سال، دی‌ماه با میانگین دما ۱۰٬۴۲ درجه سانتیگراد و گرم‌ترین ماه سال، تیرماه با میانگین ۳۳٬۱۶ درجه سانتیگراد می‌باشد. درجه حرارت متوسط سالیانهٔ این شهرستان ۲۱٬۷۸ درجه سانتیگراد است.
 پوشش گیاهی این منطقه بیشتر به صورت درختچه زار و بوته‌زارهای باز است. در اطراف آن اراضی تحت کشاورزی و علفزار و چمنزار نیز می‌باشد. همچنین بخش انبوهی از جنگل‌های حومه این شهر را پوشش فشرده‌ای از بلوط دربر گرفته‌است. در بخش باختری کازرون نخلستان‌های وسیع و در آن نیز نرگس‌زارها و شقایق‌زارهای وسیعی قرار دارند.
 رودخانه‌هایی که از کازرون عبور می‌کنند، یعنی رودهای و ، جزو حوزه آبریز و هستند.
 کازرون روی کمربند زلزله‌است و بارها به سبب زلزله با خاک یکسان گردیده. زلزله مشهور گازرگاه که سبب مهاجرت مردم آن به کازرون شده و انتخاب کازرون به علت واقع شدن میان دو رشته کوه و احتمال کمتر وقوع زلزله در این شهر گویای این مسئله‌است. به همین خاطر است که شهر کازرون چندان در معرض خطرهای زلزله نیست و بیشتر اطراف آسیب می‌بیند. آخرین زلزله قابل توجه کازرون، به قدرت ۶٫۱ ریشتر بود.
 مقالهٔ اصلی: کازرون در سدهٔ چهارم و پنجم هجری از ادغام ۳ روستا به نام‌های «نورد» (محله کوزه‌گران فعلی)، «راهبان» (منطقه دامنه شمالی کازرون) و نیز «دریست» بنیان نهاده شده‌است. پیش از این تاریخ (شهر کهنه) که جایگاه آن در شرق کازرون امروزی و در نزدیکی قرار داشته منطقه تمرکز جمعیت بوده‌است. 
 در اواخر سده چهارم هجری جابه جایی جمعیت از شهر کهنه در نزدیکی دریاچه پریشان که در عربی به بلدالعتیق شناخته می‌شد به سمت شهر کازرون امروزی آغاز می‌شود. کازرون موجود پیش از تبدیل شدن به شهر کازرون امروزی، متشکل از سه روستا به نام‌های نورد (محله کوزه‌گران فعلی)، راهبان (منطقه دامنه شمالی کازرون) و نیز دریست بود و پیش از این تاریخ به صراحت آثاری همچون «فردوس‌المرشدیه» شهر کازرون به صورت امروزی وجود نداشت و صرفاً روستایی از توابع بلدالعتیق بوده‌است. پررنگ شدن فعالیت‌های گسترده برای گسترش اسلام و ارشاد مردم در منطقه کازرون و ویرانی شهر در اواخر سده پنجم به دست ابوسعید شبانکاره‌ای از دلایل مهم جابه‌جایی جمعیت و رونق کازرون در آن دوران بودند. انتقال از شهر کهنه به کازرون امروزی در یک دوره چندصدساله صورت می‌گیرد. به همین دلیل در منابع تاریخی کازرون تا سده نهم هجری، مانند فردوس‌المرشدیه و مفتاح‌الهدایه و شروط فارسی، همچنان از شهر کهنه یا بلدالعتیق سخن رفته و نشان می‌دهد تا سده نهم شهر کهنه نیز همچنان کاملاً از رونق نیفتاده بود و ساکنینی داشته‌است. 
 از سده چهارم تا دهم هجری، مرکزیت دو سلسله مهم «مرشدیه» و «بلیانیه»، با خانقاه‌ها و اماکن متبرکه پر رونق که در سراسر دنیای اسلام آن روزگار نمایندگان و شعباتی داشت، در کازرون قرار داشت. صدقات و نذورات بسیاری در این شهرگرد می‌آمد و برای غریبان و مسافران و نیازمندان و پرورش عالمان و هنرمندان صرف می‌شد. در پرتو این مرکزیت، علما، شعرا، هنرمندان، عارفان، محدثان و نویسندگان بسیاری پرورش یافتند. 
 پس از وقوع و حمله انگلیسی‌ها به ایران از جمله فارس و کازرون، و یارانش به همراه سایر سرداران چون به جنگ با انگلیسی‌ها پرداختند و پیروز شدند. کازرون در دوره دارای شهرداری و فرمانداری مستقل شد و از آن جدا شد. همچنین با ایجاد محور شیراز-چنارشاهیجان-بوشهر، شهر کازرون در بن‌بست قرار گرفت. 
 در جریان پیروزی در بهمن ماه ۱۳۵۷ مردم کازرون نقش به سزایی ایفا کردند به گونه‌ای که این شهر در شمار یازده شهری بود که قبل از پیروزی انقلاب در آن حکومت نظامی بر قرار شد. مردم کازرون در جنگ تحمیلی نیز حضوری فعال داشتند و ۱۱۰۰ شهید در این راه تقدیم به ایران کردند. در سال ۱۳۹۸ نیز نیز از کازرون جدا شد و کازرون در مخالفت با آن را تجربه کرد. نیروگاه، شهرک صنعتی، دانشگاه‌ها و تنها بیمارستان شهر در این دوران بنیان گذاشته شدند.
 طبق آخرین سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر کازرون برابر ۹۶٬۶۸۳ تن (۲۸٬۹۸۸ خانوار) و جمعیت شهرستان برابر ۲۱۱٬۳۴۱ تن می‌باشد. شهر کازرون پس از شهرهای ، ، و می‌باشد. شهرستان کازرون نیز پس از شهرستان و می‌باشد. 
 نژاد اکثریت مردم کازرون فارس می باشد آنها همانند مردم ایران، از نژاد یا (پاسارگاد) شعبه‌ای از نژاد که تقریباً ۳ هزار سال پیش از میلاد از مسکن اصلی خود به ایران و فارس آمده‌اند. واژه‌های محلی و آداب و رسومی که نسل به نسل حفظ کرده‌اند نشانگر این واقعیت می‌باشد. 
 مقالهٔ اصلی: مردم این منطقه به زبان پارسی با سخن می‌گویند. ریشه این لهجه از زبان پهلوی است که در ایران باستان رواج داشته‌است.
قصه یا به قول مردم محل، مَثَلک‌های ناب و مثل‌ها و شعرهای عامیانه در زبان مردم فراوان است.
یک شعر با که با لهجه کازرونی توسط شاعر کازرونی سروده شده‌است و مردم کازرون را در آن به اتحاد دعوت کرده‌است:
 شعر دیگری که با و توسط شاعر کازرونی سروده شده و در آن طبیعت زیبا و با صفای این شهر به تصویر کشیده شده:
 در زمان و پس از آن کازرون بارها پایداری و سرکشی می‌کند و تا آغازهای سدهٔ پنجم هجری قمری کازرونیان بر کیش می‌مانند. (درگذشتهٔ ۴۲۶ ق) معروف به شیخ غازی که خود تبار ایرانی داشت، برای تحمیل دین اسلام به مردم منطقه یورش برد که با مقاوت ۲۴ هزار تن روبرو شد که همه آن‌ها را سر برید و مابقی را وادار به مسلمان شدن کرد. کازرون از مراکز مهم تبلیغ دین بود به‌طوری‌که دو سلسله مشهور مرشدیه یا کازرونیه به سرپرستی و بلیانیه به سرپرستی در این شهر فعالیت می‌کردند و حوزه گسترش آن‌ها تا هند و پاکستان و ترکیه هم می‌رسید، به‌طوری‌که طرفداران بسیاری را در کشورهای گفته شده به دست آورده بودند. 
 برگزاری مراسم و حسینی در شهرستان کازرون یکی از منحصر به فردترین مراسم در نوع خود در می‌باشد.
در این دو روز مراسم تعزیه خوانی به همراه تمامی نمادهای کربلا ( ، ، دست بریده ابوالفضل، شیر بر سر دست بریده اباالفضل، انواع عروسک‌های نمایشی) و حیواناتی از قبیل و در خیابان‌های شهر برای نشان دادن گوشه‌ای از حماسه کربلای حسینی به چشم می‌خورد. در صبح روز از زمان طلوع آفتاب در تمامی محلات شهر و شروع به نواختن می‌کنند. این صدا اعلام آمادگی برای بیرون رفتن مردم جهت انجام مراسم می‌باشد. تا نزدیکی ظهر عاشورا تقریباً تمامی مردم شهر با در دست داشتن نمادهای ظهر عاشورا به سمت میدان اصلی شهر جهت تماشای این کاروان عزای خیابانی می‌روند.
 در پهنه شهرستان کازرون آثار تاریخی زیادی وجود دارد. بیشترین آثار این منطقه مربوط به دوره است. این احتمال وجود دارد که هیچ‌کجای سرزمین این اندازه آثار مربوط به دوره را در برنداشته باشد. بزرگ‌ترین و تنها مجسمه سنگی دوره ، واقع در (بزرگترین مجسمه عصر باستان ایران)، شهر تاریخی ، ( )و عبور جاده شاهی از این دیار و آثار ارزشمند دیگر، همه و همه حکایت از تاریخ کهن این شهرستان دارد. و دو مورد از در منطقه کازرون هستند. آثار تاریخی مهم کازرون عبارتند از:
 
		 
		 
		 
		 
		 
		 
		 
 مقالهٔ اصلی: از مشهورترین مکان‌های مذهبی کازرون می‌توان در ۲۰ کیلومتری کازرون (در کنار چشمه )، در خیابان حضرتی، در بزرگترین گورستان شهر کازرون و قدمگاه خضر نبی که از خیابان‌های قدمگاه و العما راه ورودی دارد، را نام برد. منطقه کازرون در کل ۱۶۶ بقعه متبرکه دارد. همچنین نیز در این شهر فعال است. 
 مرکز آموزش ۰۷ ارتش واقع در کازرون از مراکز آموزشی مهم ارتش در کشور محسوب می‌شود. چند پادگان سپاه نیز در این شهر وجود دارد که برجسته‌ترین آن‌ها تیپ تکاور امام سجاد است.
 از مکان‌های تفریحی کازرون می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
 
 
 شهر کازرون از چند محله قدیمی تشکیل شده: ، محله پایین (مصلی)، ، محله گنبد (گنبز)، محله کوزه‌گران، محله بازار، محله امامزاده، و چند محله دیگر که در حواشی شهر به مرور زمان به‌وجود آمده‌است، مثل سعادت آباد، محله قرچه (گل سُوزَکی)، کوی‌الزهرا (محله باغ آسیایی)، فرهنگ شهر و چند محله دیگر که همه این محله‌ها به هم چسبیده‌اند و شهر را به‌وجود آورده‌اند. به همراه چند شهرک به نام‌های انتظام، پردیس و شهید بهشتی و چند شهرک دیگر.
 
 
 از مجتمع‌های ورزشی این شهر می‌توان مجتمع ورزشی شهید فهمیده، هلال احمر، کارگران و چند مجتمع ورزشی دیگر اشاره کرد. در این شهر ۳ استخر نیز وجود دارد، ۲ استخر سرپوشیده و ۱ استخر روباز.
 کازرون در گذشته دارای دو سینما به نام‌های «پیام» و «شهر سبز» بوده‌است که هم‌اکنون هردو غیرفعالند. 
 
 
 
 
 
 سال ۱۲۷۹ هجری شمسی و ۱۳۱۹ قمری مرحوم خسرو مؤدب (پدر آموزش و پرورش کازرون) معروف به میرزا حاج آقا نخستین مدرسه (مدرسه هدایت) به سبک جدید در کازرون و دومین مدرسه سبک جدید در ایران را دائر کرد. این مدرسه قدیمی‌ترین مدرسه سبک جدید کازرون است. از سایر مدارس تاریخی کازرون می‌توان به مدارس شاپور، بواسحاق و ناصر دیوان کازرونی و احمد مصلائی اشاره نمود. 
 میرزا حسن عکاس ( ) (پدر عکاسی ایران) نخستین عکاسخانه را در فارس و ایران دایر کرد. نیز از بزرگترین موسیقی دانان ایران بود. از معاصران نیز می‌توان به ، رئیس انجمن مجسمه‌سازان ایران و استاد دانشگاه، بازیگر مشهور ایرانی، ، نویسنده، کارگردان و مستندساز ایرانی، (بازیگر سینما و تلویزیون)، (نوازنده)، (خواننده)، (خواننده)، (شاعر و نقاش) و بسیاری دیگر اشاره کرد.
 ، ، ، (از صنایع دستی خاص و از ابتکارات مردم کازرون)، ، ، ، و ، ، و و… 
 
 
 
 
 
 
 
 هفتم اردیبهشت در سال ۱۳۸۹، توسط ، نامگذاری گردید. 
 محبوب‌ترین تیم این شهر، در است و از سایر تیم‌های محبوب این شهر می‌توان به تیم فوتبال در لیگ دسته دوم کشور اشاره کرد.
 از ورزشکاران مشهور کازرون می‌توان به این افراد اشاره کرد:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 پایانه مسافربری شهرسبز کازرون، در بلوار سلمان فارسی و جنب میدان بعثت و پارک ۱۱۰۰ شهید واقع گردیده‌است.
 در طرح‌های آینده راه‌آهن در فارس، کازرون در مسیر راه‌آهن شیراز به خوزستان قرار دارد.
 پروژه استخراج نفت در میدان نفتی شهرستان کازرون از حدود ۳ سال پیش شروع شده و تاکنون ۷۰٪ پیشرفت فیزیکی داشته وقرار است که در اسفند ماه ۱۳۹۰ تکمیل شد. این میدان نفتی در بخش واقع شده‌است.
 
 
 
 کازرون روزگاری یکی از مراکز معروف پارچه بافی بوده و پارچه‌های خود را به بیشتر کشورهای دنیا صادر می‌کردند که «توزی» نام داشته‌است. یکی از علل معروف شدن این کالا نزدیکی با بندر بوشهر بوده‌است، چون تاجران و قافله‌های زیادی دررفت‌وآمد بوده‌اند که این کالا را به خارج از کشور و سایر نقاط ایران بفرستند.
 از خوراکی‌های سنتی کازرون می‌توان به کباب، دمپخت کازرون، آش سنتی کازرون (آش بازار)، آش کارده، آش ناربادمجان، آش شله قلم کار، پلو بابونه، چنگال، خورشت قورمه کلم بادنجان، لَلَک، آش آخورک (بادام کوهی) و چند خوراک دیگر اشاره کرد.
 از ره‌آوردهای کازرون می‌توان به ترشی گلک و موسیر و ترشی کِوِرَک، کازرون، ، (روغن کنجد)، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و بسیاری دیگر اشاره نمود.
 اقتصاد کازرون متکی بر کشاورزی است. گوجه، زیتون، پرتقال و مرکبات و سبزی و بسیاری دیگر از محصولات کشاورزی کازرون در منطقه مشهور است.
 کازرونی‌ها همواره در سیاست ایران نقش مهمی ایفا نموده‌اند. از پایتختی در زمان ساسانیان تا نخستین مسلمان ایرانی که از این دیار بوده، تا دلاوری‌های و همرزمان وی و انتشار اولین روزنامه ایران توسط و اعلام حکومت نظامی در این شهر در دوران حکومت و ۱۱۰۰ کشته .
پس از انقلاب نیز شخصیت‌های مشهور سیاسی چون (وزیر ارتباطات)، (وزیر نفت)، (عضو هیئت رئیسه مجلس)، (معاون وزیر کشاورزی)، (وزیر بازرگانی)، (معاون رئیس‌جمهور و رئیس سابق سازمان انرژی اتمی ایران)، (امام جمعه سابق شیراز) و چهره‌های سیاسی دیگری چون، ، (استاندار تهران) و بسیاری دیگر اهل این شهر بوده‌اند.
 فرمانداری شهرستان کازرون به عنوان نهمین فرمانداری فارس در سال تأسیس شد. ساختمان آن در بلوار ارتش قرار گرفته‌است. در سال‌های اخیر شهرستان‌های ، و از کازرون جدا و مستقل شدند و نیز به پیوست.
 فرمانداری کازرون در ۱۰ مهر ۱۳۹۸ همزمان با ایجاد ، به ارتقا یافت. کازرون و مرودشت چهارمین و پنجمین شهرستان‌های فارس بودند که دارای فرمانداری ویژه شدند.
 شهرداری کازرون در سال ۱۳۱۰ به عنوان هفتمین شهرداری استان فارس تشکیل شد. شهرداری کازرون دارای شهرداری درجه ۹ می‌باشد و از این نظر، پس از شهرداری شیراز در کنار مرودشت و جهرم رتبه دوم را در استان داراست. شهرداری کازرون دارای دو سازمان وابسته به نام‌های مدیریت حمل و نقل و آتش‌نشانی و خدمات ایمنی است. 
 بزرگانی چون علامه ، علامه ، ، ، ، ، ، و بسیاری دیگر در زمان‌های گذشته و بزرگانی چون (استاد مشهور دانشگاه علوم پزشکی شیراز)، (وزیر سابق بهداشت و رئیس سابق دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و شیراز) و (رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی) در زمان حال و بسیاری دیگر، حکایت از تاریخ کهن پزشکی در این منطقه دارد.
 شهر کازرون یک بیمارستان در حال فعالیت و ۲ بیمارستان در حال ساخت دارد.
 
 
 در این شهر ۹ درمانگاه به نام‌های تأمین اجتماعی، شیخ ابواسحاق، المهدی، شهید اسماعیلی، قدس، سعدی، امام سجاد (ع) و امام حسین (ع) وجود دارد.
{"title": "کازرون", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%88%D9%86&oldid=35102243", "language": "fa"}