اگرچه چندین زبان بومی وجود دارد ، زبان زبان رسمی و واسطه ارتباط . 
 زبان اصلی و رسمی آذربایجان ، آذری ، یک که با با آن کاملاً و تا حدودی . به همراه ترکی ، ترکمن و گاگوز ، آذربایجانی عضو شاخه اوغوز از گروه جنوب غربی خانواده است. اگرچه در جمهوری آذربایجان ، روسیه جنوبی ( ) و از آذربایجانی استفاده می شود ، لهجه ها متفاوت است. افزون بر این ، آذربایجانی به عنوان رسمی آموزش در داغستان و جمهوری آذربایجان شناخته می شود ، با این وجود در شمال ایران یک زبان رسمی نیست که در آن تعداد آذربایجانی ها بیش از آنهایی هستند که در جمهوری آذربایجانند. زبان آذربایجانی که در آذربایجان ایران در آن صحبت می شود کمی متفاوت از آن است که در جمهوری آذربایجان صحبت می شود. 
 براساس سرشماری سال 2009 این کشور ، 92.5٪ از به عنوان زبان مادری صحبت می کنند. در حالی که و نقش مهمی به عنوان زبان های آموزش و ارتباطات دارند. بیش از نیمی از گویشوران آذربایجانی یک زبانه هستند. ، ، ، ، بودوخ ، ، ، کریتس ، جک ، ، تزور ، ، و همه توسط اقلیت ها صحبت می شود. همه اینها به استثنای ارمنی ، لزگی ، تالشی ، آوار و گرجی ، که تعداد زیادی در خارج از آذربایجان دارند ، اما با این وجود به طور پیوسته در حال کاهش در آذربایجان هستند) زبانهای فوق به زبانهای در هستند که با تهدید روبرو می شوند. انقراض ، همانطور که توسط تعداد معدودی (کمتر از 10،000) یا تعداد بسیار کمی از افراد (کمتر از 1000 نفر) صحبت می شود و با مهاجرت و نوسازی ، استفاده از آنها به طور پیوسته در حال کاهش است. 
 طبق پژوهشهای سال 2019 ، مهارت زبان در جمهوری آذربایجان در میان کشورهای اروپایی مورد بررسی ، کمترین میزان را داشته است. 
 یک شماره کامل <i id="mwSg">مجله بین‌المللی جامعه شناسی زبان</i> ، ویرایش شده توسط ژلا گاریبوا ، به موضوع زبانها و گزینه های انتخاب زبان در جمهوری آذربایجان اختصاص یافته است ، جلد. 198 در سال 2009. 
 جمهوری آذربایجان را که در سال 1992 به امضاء رسیده بود ، تحت تصویب نکرد.
 ، نویسنده قرون وسطایی ، در کتاب خود ذکر می کند که همه سرزمین های ماد و (از جمله آنچه امروز ) به یک زبان صحبت می کردند. او در آنجا از دانشمند بزرگ  : 
 وی سپس گزارش می دهد که دری زبان رسمی دربارهای سلطنتی است و از و و شرق ایران است. پارسی زبان موبدان و از ؛ خوزی زبان غیر رسمی سلطنتی است و از . و سرایانی از سرچشمه گرفته است. 
 این نیز توسط مورخان مشهور گزارش شده است مانند ، ، ، ، ، ، و است. همچنین در فصل 6 ، جلد این مطلب را ذکر می کند. 6 ، از کتاب خود «  . 
 مطالعات ریشه شناسی همچنین نشان می دهد که لهجه های فعلی از از طریق تا ، همه از یک منبع مشترک سرچشمه گرفته اند. به عبارت دیگر ، مردم آذربایجان باستان به همان زبانی که صحبت می کردند ، صحبت می کردند (نگاه کنید به گزارش استاد برجسته در: ، 5 ، شماره 1–2 ، ص35-37) 
 مورخ قرون وسطایی همچنین از عبارت  » (« ») در کتابهای خود و . در منابع دیگر مانند توسط ابن حوقل ، توسط ، و توسط ، مردم آذربایجان را به عنوان گویشوران سخن گفته است .بدیهی است که این پیش از ورود فرهنگی ترک بود و در 235 ق همچنین ذکر می کند که شاعران شعرهایی را در پهلوی تلاوت می کنند. با این وجود برخی از شاعران آذربایجانی مانند قطران (d465 ق) از کلمه "فارسی" و "پهلوی" به طور متقابل برای توصیف زبان مادری خود استفاده کردند. 
 مورخ حتی به توصیف انواع "پهلوی" که در مناطق گوناگون آذربایجان گفته می شود ، می پردازد. وی در کتاب خود ، هشت از آذربایجان را شرح می دهد و آنها را "اهل " (شاعران ایرانی) می نامد ، همه فارسی گویند. تا حالا ، دری و پهلوی به هم ادغام شدند ، زیرا سلسله های پی در پی از شرق به غرب حرکت می کردند و نسخه دری زبان ایرانی را با خود به همراه داشتند. 
 کافی است بگوییم که تعداد پیشینه‌ها و اسناد از آذربایجان به زبان پهلوی به قدری زیاد است که شکی نیست که این در واقع زبان مادری آذربایجان قبل از ورود ترکها بوده است. بسیاری از واژگان در واژگان آذری کنونی در واقع منشأ پهلوی هستند. (به مطالعات موجود در ، توسط دکتر مهیار نوابی ، 5 ، مراجعه کنید)   همچنین به و توسط و کتاب مجمع التواریخ و القصص و برای فهرست از وازگان. ) 
 پذیرفته شده که شکل ترکی کنونی زبان آذری ، پیش از سلسله صفوی ، پهلوی را در جمهوری آذربایجان الزام آور و جایگزین کرده، شاید با ورود ترکهای سلجوقیان و آغاز یک دوره تدریجی. ولی برخی مورخان گزارش می دهند که پهلوی در اواخر قرن هفدهم در صحبت می شود. (رجوع کنید به از حافظ حسین تبریزی (d997 ق) ، و روحی انارجانی که در سال 985 هجری نوشته شده است)). حتی کاوشگر ترکیه ای عثمانی ، اولیا (1611-1682) ، این موضوع را در سفرنامه خود ذکر می کند. وی همچنین گزارش می دهد که نخبگان و دانش و ، در جریان دیدار خود در منطقه ، پهلوی سخن می گفتند.
{"title": "زبان‌های جمهوری آذربایجان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86&oldid=34039899", "language": "fa"}