یک شاخه از است که به ویژه در زمان پهلوی ابعاد گسترده‌ای پیدا کرد.
 در دوره نوین عموماً با تأسیس آغاز می‌گردد. با اینحال پیش از آن هم فعالیت‌های متعددی برای تأسیس موسسات آموزش عالی در ایران صورت گرفت که آمریکاییان در آن نقش عمده‌ای داشتند.
 یوخنان صیاد آباجلو، از فارغ التحصیلان دکتر در دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، در سال ۱۸۸۷ برای تحصیلات تکمیلی به رفت، و لذا نخستین دانشجوی ایرانی است که برای تحصیلات عالیه علوم پزشکی به آمریکا رفت. 
 از دیگر ایرانیانی که برای بار اول جهت تحصیلات به آمریکا رفتند می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
 
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: مدرسه مموریال در سال ۱۸۸۱ میلادی تأسیس شده و توسط مبلغین مذهبی فرقه آمریکایی اداره می‌شد. این مدرسه یکی از موسساتی بود که توسط هیئت‌های اعزامی آمریکایی، که در شهر از اواسط قرن نوزده میلادی خدمت کرده بودند، بنیان گذاشته شده بود. در این مدرسه ۸۰ و ۱۳۵ مسیحی و ثبت نام کرده بودند. 
 در سال‌های نخستین تأسیس، مدرسهٔ مموریال اهمیتی نداشت. شاگردان آنجا منحصر به بودند. عدهٔ آن‌ها نیز محدود و معدود بوده‌است، ولی بعدها مدرسه کسب اهمیت کرده، جمعی از محصلین نیز در آن مدرسه تحصیل می‌کردند. پس از و نهضت فرهنگی، مدرسهٔ مموریال بر اهمیت خود افزوده‌است. 
 می‌نویسد: «پیش از جنبش مشروطه و همچنین در سال‌های نخست آن جنبش، مدرسهٔ آمریکاییان در تبریز (مموریال اسکول) در نزد آزادیخواهان ارجی می‌داشت، زیرا یگانه جایگاهی می‌بود که زبان انگلیسی و دانش اروپایی درس داده می‌شدی و بسیاری از جوانان بیدارمغز به آنجا آمد و رفت می‌داشتندی و در این هنگام نیز یک داستانی به همبستگی میان آن مدرسه با جنبش مشروطه پدیدآورد و آن پیوستن مستر ، یکی از آموزگاران آنجا به مجاهدان تبریز و کشته شدن وی در راه مشروطه ایران بود.» 
 از جمله فارغ‌التحصیلان این مدرسه می‌باشد که برای ادامه تحصیل به آمریکا مهاجرت نمود و پس از تحصیل در ایالات متحده به تدریس و تحقیق پرداخت و به ریاست دانشگاه براون، کتابخانه عمومی نیویورک، و سرانجام بنیاد کارنگی رسید.
 در سال ۱۳۱۱ بود که و توسط رسماً پروانه تأیید (charter) یافتند. از کسانی که در توسعه و پیشرفت مؤسسه پیش دانشگاهی کالج آمریکایی‌ها زحمات فراوانی کشیدند دکتر آمریکایی بود که برخی وی را «پدر آموزش نوین ایران» خوانده‌اند. خیابان جردن تهران نیز (بلوار آفریقای فعلی) به افتخار همین شخص نام‌گذاری گردید.
 مقالهٔ اصلی: در علوم پزشکی در حالیکه و تهران اغلب اولین موسسات آموزش عالی پزشکی ایران تلقی می‌شوند، آموزش علوم پزشکی نوین در واقع در سال ۱۲۵۷ و در تأسیس گردید. این مؤسسه که توسط دکتر آمریکایی تأسیس گشت، بین سال‌های ۱۲۵۷ و ۱۲۸۸ مجموعاً ۲۶ فارغ‌التحصیل تحویل داد. خود سند فارغ‌التحصیلی برخی از دانش آموختگان را امضا نمود. 
 دکتر کاکرن و تقریباً تمامی کادر آمریکایی هیئت علمی این مؤسسه (از جمله دکتر رایت Wright، دکتر هولمز Homles، دکتر ون نوردن Van Norden، و دکتر میلر Miller) همگی در همان به خاک سپرده شدند و مؤسسه نهایتاً تبدیل به گردید. 
 در سال ۱۹۷۶، یعنی در اواخر دوره پهلوی، کشور ایران در میان کشورهای جهان، با ۲۰٬۰۰۰ دانشجو بیشترین تعداد دانشجوی خارجی در دانشگاه‌های آمریکایی را دارا و مشغول بتحصیل داشت. و بر عکس، دست کم ۵۹ دانشگاه آمریکایی در توسعه ویا تأسیس آموزش عالی در ایران فعالیت داشتند. برای نمونه می‌توان به موارد بارز زیر اشاره نمود.
 
 
 پس از رفته رفته تصمیم به تغییر الگوی موسسات آموزش عالی ایران از سیستم دانشگاهی فرانسه به سیستم‌های آمریکایی گرفت. از اینرو بود که دولت پهلوی از اواخر دهه ۱۹۵۰ میلادی سعی در جلب همکاری دانشگاه‌های آمریکایی نمود. در این میان، به‌دنبال دعوت محمدرضا پهلوی از رئیس به ایران، پس از مذاکراتی چند، تحت نظر و کمک این دانشگاه صاحبنام قرار گرفت تا جاییکه روابط علمی و فرهنگی بین این دو دانشگاه از مستحکم‌ترین روابط علمی فرهنگی میان ایران و آمریکا گردید و تا روزهای آخر حکومت شاه ادامه داشت. تدوین بسیاری از دروس، طراحی و توسعه پردیس‌های دانشگاه، تربیت اساتید، و بنیان‌گذاری بسیاری از موسسات تحقیقاتی دانشگاه پهلوی همه و همه در اختیار این دانشگاه قرار گرفتند. 
 در طراحی پردیس ارم، آمریکایی طراح و معمار ساختمان‌های خوابگاه دانشجویان روی تپه کوی ارم می‌باشد. این پروژه مصادف با انقلاب سال ۵۷ گشت و نیمه کاره ماند.
 در اواخر دهه ۱۹۴۰ میلادی ساختار درسی و پژوهشی رفته رفته به سمت الگوبرداری از سیستم دانشگاه‌های آمریکایی شروع به حرکت نمود. به‌طور نمونه دانشکده کشاورزی این دانشگاه به کمک توسعه و گسترش یافت.
 در سال ۱۹۵۴ دانشگاه ( کنونی ) بکمک و به ریاست دکتر هری مارلو از این دانشگاه آغاز به ارائه مدارج دکترا نمود.
 در سال ۱۹۵۸ بکمک و دکتر جیمز ولارد آغاز به کار نمود.
 و آمریکا بود که در سال ۱۹۶۵ رشته دکترای بیماری‌های سلولی (cytopathology) را در دانشگاه تهران راه اندازی نمود.
 از نمونه‌های بارز دیگر روابط نزدیک فرهنگی ایران و آمریکا، «دانشگاه صنعتی آریامهر در تهران» ( فعلی) بود که مستقیماً بر اساس در الگوبرداری گردید. 
 ، ریاست دانشگاه آریامهر، خود دانش‌آموخته بود.
 طراحان اصلی و اولیه دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان ( کنونی) هم از نظر ساختار درسی و هم از نظر شالوده سازمانی عبارت بودند از: 
 
 
 
 
دکتر براون بود که شش دانشکده اولیه دانشگاه صنعتی اصفهان را تأسیس نمود. در گزارش نهایی ایشان از طرح جامع دانشگاه صنعتی آریامهر در اصفهان آمده :
 در سال ۱۹۷۹، روابط فیمابین علمی - فرهنگی ایران و آمریکا در به حدی گسترده بود که دست کم ۳۰ استاد آمریکایی در این مؤسسه مشغول تدریس بودند. 
 مقالهٔ اصلی: دولتمردان زیادی از ایران دانش آموختهٔ موسسات آموزس عالی هستند. 
 در سال ۱۹۵۰، ایالات متحده آمریکا در راستای سیاست و قرارداد موسوم به برنامه‌ای تأسیس کرد که USAID نام گرفت. از اینجا بود که موظف شد که بین سال‌های ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۴ فناوری کشاورزی خود را به کشورهای در حال توسعه همانند ایران ارزانی دارد که در دهه ۱۹۶۰ نیز ادامه پیدا کرد. 
 نیز روابط مبسوطی را به ویژه با برای تبادل دانشجو و محقق پایه‌ریزی نمود که سال‌ها ادامه داشت. 
 تعداد زیادی دانش‌آموخته از این روابط حاصل شد، از جمله و .
 با اینحال، دانشگاه‌های از سال‌ها پیش (به جهت مشابهت اقلیمی بین ایران و ) با ایران روابط و تبادلات علمی-فرهنگی انجام داده بودند. نخستین دانشجوی ایرانی که جهت تحصیلات رهسپار یوتا گشت متعلق به سال ۱۹۱۲ دارد. و در سال ۱۹۳۹، رضاشاه پهلوی از آمریکا درخواست فرستادن متخصصین کشاورزی به ایران نمود. فرانکلین هریس، استاد و رئیس ، در پاسخ به درخواست وی به ایران آمد. 
 به غیر از روابطی که با ایران پیدا کرد، در ، و به منظور تأمین مخارج و تقویت افرادی که در سازمان تلاش می‌کردند، کمیته‌ای به نام (به : ) در تشکیل گردید که ریاست آن بر عهده دکتر هری پرات جادسون (Harry Pratt Judson)، رئیس بود.
 در گزارشی از این سازمان، ۲٬۲۷۱٬۵۷۰ دلار و نیز مقداری غله برای کاشت و ماشین‌های باربری برای حمل غذا از هند به ایران ارسال گردید. 
 در سال ۲۰۰۱ در یک سخنرانی ایراد کرد. نیز در چند مرتبه در ، از جمله در در ۲۰۰۶ سخنرانی ایراد کردند.
 از سوی دیگر نیز از طریق با دانشگاه‌های ایرانی همچون تماس‌هایی داشته‌است. در همان سال، نمایندگانی بین و ردوبدل گردیدند، که هدف از آن یافتن راه‌هایی برای ارائه خدمات درمانی به مناطق روستایی ایالت می‌سی‌سی‌پی با هزینه‌های کم بود. 
 با وجود میل و اشتیاق دو طرف برای بهبود و توسعهٔ روابط علمی و فرهنگی، موانعی (همچون تحریم‌های علیه ایران) همچنان بر سر راه این اهداف قرار دارند. به‌طور نمونه، در دسامبر ۲۰۰۸، گلن شوایتزر (به : )، مدیر در اروپا و آسیا (که کوشش‌های زیادی برای تبادل اساتید بین ایران و آمریکا انجام داده‌است)، دو بار در تهران و مدت ۹ ساعت در اتاق هتل خویش مورد بازداشت و بازجویی مأمورین امنیتی لباس شخصی قرار گرفت، که مورد اعتراض شدید قرار گرفت. همچنین بازداشت برخی از اساتید دانشگاه شریف در آمریکا مورد اعتراض اساتید این دانشگاه قرار گرفته‌است. از طرف دیگر استاد ایرانی که از طرف بی‌بی‌سی به یک مناظره در دانشگاه آمریکایی بیروت دعوت شده بود توسط دانشگاه از این مناظره حذف شد که مورد اعتراض شدید او قرار گرفت.
{"title": "روابط آکادمیک ایران و آمریکا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%A2%DA%A9%D8%A7%D8%AF%D9%85%DB%8C%DA%A9_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7&oldid=34957761", "language": "fa"}