برای دیگر کاربردها را ببینید. 
 (به : ) همچنین به معروف است در است، برای ، عاشورا روزی است که و توسط از نجات یافتند و راهی در دریا ایجاد کردند. و مصادف است با روزی که ، نوه در کشته شد. این روز را به عنوان تحت هدایت گرامی می‌دارد. و در این روز را سنت می‌دانند. 
 عاشورا برای اوج یادآوری ، و مراسم بزرگداشت مرگ و خانواده‌اش و حامیانش در در ۱۰ محرم در سال ۶۱ هجری قمری است. اولین برای این حادثه تقریباً بلافاصله پس از نبرد آغاز شد. مردمی توسط شاعران برای بزرگداشت نبرد کربلا در دوران و سروده شد و اولین عمومی در سال ۹۶۳ بعد از میلاد در زمان سلسله روی داد.
 این روز در ، ، ، ، ، ، ، به یک تعطیلی ملی تبدیل شده‌است و بسیاری از جوامع قومی و مذهبی در آن شرکت دارند.
 
 
 ریشه کلمه عاشورا در به معنی دهم است؛ از این رو نام ذکر شده، به معنای واقعی کلمه ترجمه شده، به معنی «روز دهم» است. به گفته شرق‌شناس A. J. Wensinck، این نام از عبری āsōrگرفته شده‌است، این روز در واقع دهمین روز از ماه است، اگرچه برخی از محققان اسلامی ریشه‌شناسی‌های مختلفی ارائه می‌دهند. 
 همچنین ببینید: عاشورای سال ۶۱ هجری قمری طبق بعضی محاسبات نجومی با توجه به با ، سال ۵۹ (۹ اکتبر ۶۸۰ میلادی) برابر است. اما براساس محاسبات جدولی این روز با چهارشنبه، ۲۱ مهرماه خورشیدی (۱۰ اکتبر میلادی) همان سال تطبیق داده می‌شود. 
 مقالهٔ اصلی: در دهم محرم ۶۱ هجری قمری نبردی میان سپاه حسین بن علی و سپاه اعزامی از سوی در نزدیکی محلی به نام (در کنونی) درگرفت. گفته می‌شود دلیل یزید بن معاویه برای جنگ، نکردن حسین بن علی با او بود؛ از طرفی حسین بن علی نیز حکومت و زمامداری یزید بن معاویه را و غیرقانونی می‌دانست.
 در پایان این نبرد حسین بن علی به همراه ۷۲ تن از همراهانش کشته شدند، پس‌از آن شیعیان هرساله در روز دهم محرم به عزادارای برای این کشته‌شدگان می‌پردازند.
 در می‌گوید: «روز دهم ماه محرم روز شهادت امام حسین است، روز مصیبت و حزن ائمه اطهار و شیعیان آنان است و شایسته‌است که شیعیان در این روز مشغول کارهای دنیوی نگردند و مشغول گریه و نوحه باشند و زیارت عاشورا بخوانند.»
 سابقهٔ سوگواری و برپایی عزاداری برای حسین بن علی به اولین روزهای بعد از عاشورا، در محرم سال ۶۱ هجری می‌رسد. اولین مراسم سوگواری را خواهر حسین در زندان برگزار کرد. همچنین دختر سه سالهٔ حسین، ، در زندان اغلب برای پدرش گریه می‌کرد تا اینکه دستور دادند سر بریدهٔ پدر را به حضورش ببرند که این عمل باعث مرگ دختر شد. مرگ رقیه باعث بلوایی در شام شد که عاقبت یزید مصلحت دید اسرای کربلا را آزاد کرده آن‌ها را به بفرستد. 
 همچنین از روایت شده که تا بیست سال پس از مرگ پدرش هر وقت می‌خواست اب بنوشد به گریه می‌افتاد. نقل شده‌است که روزی خدمتکاری از او پرسید "ای پسر رسول خدا! آیا وقت آن نرسیده‌است که اندوه‌تان به پایان برسد؟" سجاد پاسخ داد: "وای بر تو! پیامبر دوازده پسر داشت و یکی از آن‌ها را از چشمش پنهان کرد. از گریهٔ زیاد چشمانش کم سو و از غصه سرش سفید شد و پشتش خمیده گشت. (قرآن: ۱۲:۸۴) اگر چه پسرش زنده بود، اما من با چشم خود دیدم که پدر و برادر و عمو و هفده تن از اعضای خانواده‌ام در اطرافم قربانی شدند. چگونه اندوهم به پایان رسد؟" 
 مقالهٔ اصلی: از مراسم سنتی برای حسین بن علی و دیگر ، که همراه و با آهنگی خاص بر سر و سینه می‌زنند، گاهی هم سینه خود را لخت‌کرده، بر آن می‌زنند. اصل این سنت، به ویژه در میان رواج داشته‌است. بعدها به صورت موجود درآمده که با انتخاب نوحه‌های سنگین، حرکات دست بر سینه می‌خورد. به فردی هم که‌بر سینه خود زده، عزاداری می‌کند، «سینه زن» می‌گویند. این‌گونه نوحه‌گری، ابتدا به صورت فردی بوده، اما با مرور زمان به شکل گروهی و دسته‌جات سوگواری درآمده‌است. 
 « و و که در زمان رایج شده و توسعه پیدا کرده بود، در عصر با توسعه و تجمل بیشتر در پایتخت رواج داشت… دسته گردانی در عصر قاجار، به ویژه در زمان با آداب و تشریفات و تجمل بسیار برگزار می‌شد. دسته‌های روز با و موزیک جدید و و و ، و دسته‌های شب با طبقهای و حجله و به راه می‌افتاد و در فواصل دسته سینه‌زن‌ها با آهنگ موزون سینه می‌زدند. نوحه‌خوانی و سینه‌زنی حتی در شاهان قاجار، بین زنان اندرون نیز متداول بود…» 
 مقالهٔ اصلی: بخش اندکی از قصیدهٔ (قرن ششم و متعلق به سرزمین کنونی فرغانه در ) در مصیبت حسین و یاران او:
 همچنین شعر معروف (سدهٔ ۱۰ قمری) در رثای واقعه کربلا که این‌گونه آغاز می‌شود:
 سوگواری عاشورا مختص شیعیان نیست. در نیز دسته‌جات عزاداری دارند. 
 در و تمامی گروه‌های قومی و مذهبی در مراسمی که به زبان محلی «هوسِی» خوانده می‌شود شرکت می‌کنند و به سوگواری می‌پردازند. 
 مقالهٔ اصلی: در مورد واقعه عاشورای سال ۶۱ اغلب تاریخ نگاران از جمله ، ، ، ، و را به تفصیل و بر اساس روایت بیان کرده‌اند. 
این درحالی است که شیعیان معتقد هستند که بعد از واقعه عاشورا، بنی امیه به جعل منابع اسلامی پرداخت و به بهانه کشتن امام سوم شیعیان آن را روز مبارک و عید، روزه، توبه ، نجات از شکم ماهی، استقرار سفینه در کوه جودی، روز شکافته شدن دریا برای خاموش شدن آتش برای و… اعلام نمود. 
 صحیح بخاری این روز را معادل شمرده‌است. در این روایت ذکر شده‌است که زمانی که به مدینه رسید مشاهده کرد که یهودیان برای یوم کیپور روزه می‌گیرند. او از آنان پرسید دلیل روزه گرفتن چیست. آن‌ها پاسخ دادند که خداوند در این روز قوم موسی را از دست فرعون نجات داد. او گفت ما از شما به موسی نزدیکتریم و دستور داد که پیروانش روزه بگیرند.
 بر اساس نظر بعضی محققان نیز عاشورا بر روی بنا نهاده شده‌است. از این رو بعضی اعتقاد دارند که تا زمان کمی قبل از فوت محمد که تغییر در تقویم در آیه منع شد دو روز عاشورا و در انتهای تابستان بر روی یکروز قرار داشتند. بعد از نازل شدن آیه و ممنوع شدن سالهای سیزده‌ماهه دو تقویم عبری و عربی از یکدیگر جدا شدند و عاشورا از جدا گشت. مراسم یوم کیپور در یهودیت نیازمند انجام قربانی به عنوان کفاره گناهان است که در آن خون قربانی در معبد ریخته می‌شد. همچنین در زبان عبری لغت دهم عاشارا یا عاسارا (عبری: עשרה) و دارای ریشه سامی ع-ش-ر به معنی ده است.
 حال آنکه بعضی دیگر اعتقاد دارند چون ۱۰ محرم ۶۱ هجری قمری برابر با ۱۰ ۴۴۴۱ عبری بوده‌است در حالی که در روز دهم ماه می‌باشد این دو واقعه به یکدیگر مرتبط نیستند.
 عاشورا در مناطق زیر تعطیل عمومی و رسمی است:
{"title": "عاشورا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7&oldid=34937952", "language": "fa"}