، ، ، یا (به زازاکی: Dımılki, Kırdki, Kırmancki, Zazaki) یکی از و از است که در شرق ( ) توسط صحبت می‌شود. شمار را تا حدود ۴ میلیون تن حدس می‌زنند.
 زازاکی همانندی‌های نزدیکی با زبان و گویش دارد و به این خاطر، زبان‌شناسان این سه گویش را درون خانواده‌ای به نام قرار می‌دهند و زازا-گورانی را شاخه‌ای جداگانه از دستهٔ زبان‌های ایرانی شمال غربی به‌شمار می‌آورند.
 دربارهٔ ریشهٔ این زبان، در کنار نظر غالب، دیدگاه‌های دیگری نیز وجود دارد. 
زبان زازاکی یکی از زبان‌های ایرانیِ شمال غربی است و به زبان‌های ، و بسیار نزدیک است. این زبان پیشتر به عنوان شاخه‌ای از در نظر گرفته می‌شد که اکنون بی اعتبار است و امروزه زبان زازاکی جز محسوب نمی‌شود. 
 زبان زازاکی را زیرمجموعه معرفی می کند. 
زبان‌شناسان بر این باورند که زازاکی زبانی مستقل از زبان‌های ایرانی است و نام اصلی زازاها یعنی «دیملی» نیز شکل دگرگون‌شدهٔ واژهٔ است و خاستگاه این مردم نیز منطقهٔ در غرب رشته‌کوه و جنوب حدس زده شده‌است؛ و زازاکی نیز شکل نوین زبان است. 
این فرضیه از نظر ژنتیک (نسل شناسی) تقویت نمی‌شود. پژوهش های جدید نشان می دهند که اصل بومی خاور بوده و از نظر نسل شناسی از همسایگان خود غیر قابل تشخیص و جدایی هستند و تنها از نظر زبانی با جنوب دریای خزر پیوند دارند. 
به یکی از ریزابه های دجله دیاله می گفتند که دجله کوچک یا دیله کوک نیز خوانده می‌شد. دهخدا نام دجله را را از معجم البلدان دیلکه نقل نموده است و گفته است در کتیبه ها بصورت دگلت بوده است. 
نواحی شمالی رود دجله دیلمان نامیده می‌شدند و طبق دجله رود از دیلمان بیاید و به خوزستان به دریا ریزد. 
 محدودهٔ سکونت ، مناطق غربیِ شامل ، ، ، ، ، و است که البته در بسیاری مناطق با کرمانج‌ها در مناطق مشترکی زندگی می‌کنند، از جمله در . اکثر زازاها قادر به تکلم به نیز می‌باشند.
 از شاعران معاصر به زبان زازاکی می‌توان از نام برد. 
 نظام آوایی زازا به نظام آوایی و بسیار نزدیک است؛ با این تفاوت که نظام آوایی زازا از تعدادی آواهای دندانیِ تأکیدی نیز برخوردار است و تعداد آن بیشتر است. در نظام اسمیِ تمامی گویش‌های زازاکی، معمولاً میان دو و تفاوت وجود دارد. در صرف اسم، دو و غیر فاعلی وجود دارد. 
مانند فارسی، دارای و است.
 یا (به زازاکی: Dımıli, Zazakiyê Veroci) گویش جنوبی زبان زازاکی است. این گویش در استان‌های ، و در رواج دارد. شمار گویشوران زازاکی جنوبی یا دیملی نزدیک به ۱،۵۰۰۰،۰۰۰ میلیون دانسته شده‌است.
{"title": "زازاکی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%B2%D8%A7%DA%A9%DB%8C&oldid=34741721", "language": "fa"}