(زادهٔ ۶ ۱۳۳۳) و افغان است که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ بود. او رهبر و مؤسس حزب (بنیاد در ۱۳۷۱ ) است که درجه را در دارد. به گفته دوستم یکی از مهره‌های سی آی ای در افغانستان است. 
 در طول در دهه ۱۹۸۰، دوستم فرمانده منطقه شمال افغانستان در بود. او فرماندهی حدود ۲۰۰۰۰ سرباز عمدتاً را برعهده داشت که علیه شورشیان می‌جنگیدند. وی دولت را در سال ۱۹۹۲ کمی قبل از فروپاشی‌اش ترک کرد و به مجاهدین پیوست و حزب جنبش ملی و شبه‌نظامی خود را تشکیل داده و به عنوان یک جنگ سالار مستقل درآمد. وی بعداً شد و کنترل ولایات شمالی این کشور و مزارشریف را در دست گرفت و با یک ارتش ۴۰٬۰۰۰ نفری با تانکها و جت‌های و شبه دولت خود را ایجاد کرد. وی در ابتدا از دولت جدید برهان الدین ربانی در کابل حمایت کرد اما در سال ۱۹۹۴ حزب خود را تغییر داده و با گلبدین حکمتیار متحد شد. در سال ۱۹۹۶، او دوباره تغییر حزب داد و از ربانی حمایت کرد. در سال ۱۹۹۷، پس از آنکه عبدالملک پهلوان، دستیار سابقش مزارشریف را تصرف کرد، وادار به فرار شد اما بعدها مبارزه کرده و کنترل دوباره شهر را به دست آورد. در سال ۱۹۹۸، طالبان این شهر را تسخیر کردند و او دوباره فرار کرد. دوستم در سال ۲۰۰۱ به افغانستان بازگشت و پس از به اتحاد شمال پیوست و جناح خود را در رهبری کرد. 
 دوستم به‌طور گسترده‌ای به ارتکاب جنایات، و ( ) در افغانستان از دهه ۱۹۸۰ تاکنون متهم است. در سال ۲۰۱۸، گزارش داد که در حال بررسی است که آیا دوستم در افغانستان به جنایات جنگی دست زده‌است یا خیر. وی به عنوان یک شناخته می‌شود که به خاطر هم‌طرف‌شدن با برندگان در طول جنگ‌های مختلف در افغانستان شهرت دارد. او برای و بعدها برای جنگید و نقش مهمی در و داشت. در طول عملیات سرنگونی طالبان پس از ، متحد اصلی بومی نیروهای ویژه ایالات متحده و بود.
 افراد او نقش مهمی را در سال ۱۹۹۲ پس از سقوط شهر ایفا کردند. در آوریل ۱۹۹۲ نیروهای مخالف دولت کمونیستی به کابل نزدیک شدند. دوستم در آن زمان به و سید جعفر نادری (مشاور امنیتی کنونی خود) پیوست و آن‌ها را تسخیر کردند. او با حدود ۴ تا ۵ هزار سرباز، همراه با مسعود تاجیک علیه می‌جنگیدند و کنترل ، و را در دست گرفتند. 
 او پس از سقوط طالبان به دولت ریاست جمهوری پیوست اما بیشتر وقت خود را در گذراند. وی همچنین به عنوان رئیس ستاد مشترک خدمت کرد (نقشی که بیشتر به عنوان یک سمت تشریفاتی استفاده می‌شود ) در سال ۲۰۱۱ همراه با و ، ریاست را برعهده گرفت. او در سال ۲۰۱۴، به عنوان به پیوست، اما پس از متهم شدن به به شخصی به نام احمد ایشچی، در سال ۲۰۱۷ مجبور به فرار مجدد شد. در سال ۲۰۱۸، وی هنگام بازگشت به افغانستان در ، از یک بمب‌گذاری انتحاری توسط داعش نجات یافت. در سال ۲۰۱۹، وی از حمله چند ساعته طالبان به کاروانی که به آنجا سفر می‌کرد، فرار کرد. دوستم پس از توافق سیاسی بین و در سال ۲۰۲۰ به درجه مارشال ارتقا یافت. وی در سال ۲۰۲۱ و در جریان تصرف افغانستان بدست طالبان در حالی که در ولایت مزارشریف بود مجبور به فرار از افغانستان و خروج از کشور شد
 دوستم که از قوم افغانستان است در سال ۱۳۳۳ خورشیدی، در ، ، در خانواده‌ای دهقان پیشه به دنیا آمد. پدرش حاجی عبدالرحیم و مادرش انبار شاه نام داشت. نام پدر کلان او ایلساری بود. عبدالرشید دوستم تا صنف هفت مکتب را خوانده‌است و از آن بعد ترک تحصیل کرده‌است. دوستم در کودکی پس از مکتب با پدرش در زمین کشاورزی کار می‌کرد. او در سال ۱۳۵۸ به عنوان اجیر در تفحصات نفت و گاز استخدام شد. مدت سه سال نیز در بخش برمه‌کاری در برج برمه کار کرد.
 در زمان کار در برج برمه توسط کنجه کارگر به شاخه پرچم جذب شد. وی پس از آن به عنوان سرباز امنیت دولتی ارتقاء پیدا کرد و پس از مدت کوتاهی قوماندان تولی و متعاقباً قوماندان کندک امنیت دولتی شد. در سال ۱۳۶۵ او فعالیت‌های استخباراتی چشمگیری از خود نشان داد و به کمک سید اکرام پیگیر منشی ولایتی وقت و دستور روس‌ها گروه ۵۳ پیاده را ساخت. او خود قوماندان گروه شد و رتبه برید جنرالی برایش اعطا گردید. در سال‌های تهاجم شوروی به افغانستان، از رهبر یک اتحادیه کارگری در معدن گاز در شمال افغانستان، به یک رهبر گروه شبه‌نظامی تبار تبدیل شد که در حمایت از دولت کمونیستی تحت حمایت شوروی سابق می‌جنگید. تا اواسط ۱۹۸۰، او یک فرمانده نظامی بود که نیروی بیست هزار نفری را رهبری می‌کرد و کنترل ولایات شمالی افغانستان را بدست گرفت. عبدالرشید دوستم که در زمان رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، فرمانده یک واحد از شبه نظامیان ازبک تبار در شمال این کشور بود، در دوران حکومت کمونیستی به فرمانده برجسته محلی تبدیل شد و در سقوط آن حکومت در اوایل دهه نود میلادی نیز نقش کلیدی داشت. او بعدتر خود را به دولت نجیب الله نزدیک کرد و در همکاری با دولت، علیه گروه‌های مجاهدین که در پی بیرون راندن شوروی از افغانستان بودند، جنگید.
 در سال‌های پایانی حکومت نجیب الله در اوایل ۱۹۹۲، دوستم تغییر جهت داد و به همکاری با مجاهدین پرداخت.
 او در زمان دولت مجاهدین در نیمه نخست ، برای مدت کوتاهی با این دولت که رهبری آن را به عهده داشت، متحد شد. ولی پس از مدتی با ، رهبر همکاری کرد. دوستم پس از حمله به پایگاه اصلی خود در مناطق قوم در شمال افغانستان بازگشت و منطقه‌ای را که حدود شش ولایت را با جمعیت حدود پنج میلیون نفر در خود جا داده بود تحت کنترل گرفت.
 عبدالرشید دوستم در اوج قدرت خود در ۱۹۹۷ در شمال افغانستان، یک دولت جداگانه ساخته بود و همه امور این مناطق را کنترل می‌کرد. او حتی برای خود جداگانه چاپ کرده بود. در این سال‌ها بود که هوادارانش، او را «دوستم پادشاه» خطاب می‌کردند. 
 به قدرت رسیدن دوستم در سال‌های ۱۹۹۸ زمانی که طالبان از قدرت بیشتری برای تصرف شهرهای بیشتر افغانستان برخوردار شدند پایان یافت. او با تصرف شهر ، مرکز از سوی طالبان، مجبور شد به ترکیه برود. دوستم بعدتر دوباره به افغانستان بازگشت و با هدف مبارزه مشترک با طالبان، با ، فرمانده ضد طالبان دیدار کرد. او به یکی از فرماندهان مطرح تبدیل شد و توانست شهر را دوباره از کنترل طالبان بیرون کند. پس از کشته شدن احمدشاه مسعود در حمله بمب‌گذاران انتحاری در سپتامبر سال ۲۰۰۱، ، از هم رزمان احمد شاه مسعود فرماندهی جبهه ضد طالبان را به عهده گرفت و دوستم با این جانشینی مخالفتی نشان نداد. او در فروپاشی طالبان در سال ۲۰۰۱ با نیروهای آمریکایی همکاری کرد. نیروهای تحت فرمان دوستم، همراه با سایر شبه نظامیان مربوط به گروه‌های جهادی، نقش مهمی را در پیروزی حملات آمریکا با هدف سرنگونی طالبان در افغانستان بازی کردند.
 پس از فروپاشی طالبان در افغانستان و پایه‌گذاری دولت تازه با حمایت آمریکا در این کشور دوستم رئیس شورای عالی نظامی و نماینده در شمال افغانستان شد و بعدتر به سمت معاون ارتقا یافت. او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۳ شرکت کرده و به رقابت با پرداخت. وی در چند ولایت شمالی ازبک‌نشین افغانستان پیروز شد و ۱۰ درصد آرا را بدست آورد. با این حال، در دولت تازه حامد کرزی پس از انتخابات، دوستم به عنوان رئیس ستاد مشترک قوای مسلح افغانستان (رئیس ارکان سر قوماندانی اعلی) معرفی شد؛ ولی این پست پس از آن از سوی دادستانی کل افغانستان به حالت تعلیق درآمد که ، رئیس شورای ترک تباران افغانستان ادعا کرد از سوی افراد دوستم ربوده شده و مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌است. این ادعا اگرچه از سوی دوستم به شدت تکذیب شد، اما روابط او را با دولت حامد کرزی تیره و تار کرد و منجر شد که خانه او در کابل، برای چندین ساعت به محاصره پلیس درآید.
 پس از آن دوستم به ترکیه رفت و مدت طولانی را در آنجا به‌سر برد. تا آنکه در ، از نامزدی حامد کرزی اعلام حمایت کرد و پست قبلی او به عنوان رئیس ستاد مشترک قوای مسلح افغانستان، دوباره از سوی رئیس‌جمهور کرزی احیا شد. 
 در ، به همراه معاونین محمداشرف غنی را تشکیل می‌دادند و توانست رأی اکثریت مردم ازبک و را به نفع اشرف غنی کسب کند. پس از تشکیل و انتخاب به عنوان رئیس اجرائیه کشور، نقش دوستم در دولت بسیار کمرنگ شد و باعث شد انتقادهای فراوانی علیه رئیس‌جمهور و رئیس اجرائیه بیان کند. 
 دوستم که برای مقابله با طالبان به سمت ولایات شمالی رهسپار شده بود، در یک کمینی که طالبان در زخمی شد و شماری از نزدیک‌ترین یارانش را از دست داد. او این حمله را توطئه و اعلام کرد و حمله بر خودش را تبانی با تروریستان عنوان کرد. 
 در ماه قوس ۱۳۹۶ یکی از مخالفین سیاسی دوستم در مصاحبه با رسانه‌ها ادعا کرد که دوستم با تعدادی از سربازانش او را مورد ضرب شتم قرار داده و به او تجاوز کرده‌اند. هرچند دوستم و افراد نزدیک به او ادعاهای ایشچی را یک توطئه قلمداد کردند اما بسیاری از نهادها، کشورهای غربی و ارگ خواستار پیگیری این موضوع شدند. این اتهام منجر به باز شدن پرونده‌ای علیه وی شد و محافظان وی نیز برای بازجویی حاضر شدند. تاکنون از خود وی در این مورد بازجویی نشده‌است. 
 دوستم در ۲۹ ثور/اردیبهشت ۱۳۹۶ افغانستان را به دلیل آنچه بیماری گفته می‌شود تَرک کرد و برای درمان به ترکیه رفت. وی پس از ۱۴ ماه در ۳۱ سرطان (تیر) ۱۳۹۷ پس از اعتراض شدید مردم افغانستان علیه دستگیری و بازداشت نظام‌الدین قیصاری از فرماندهان نظامی، حزب و از نزدیکان دوستم به کشور بازگشت. 
 هنگام اقامت دوستم در ۹ سرطان (تیر) ۱۳۹۶ ترکیه وی به همراه ، و ربانی ائتلافی به نام را علیه حکومت وحدت ملی تشکیل دادند. بعدها این ائتلاف با حضور چهره‌های سیاسی دیگری همچون ، و برخی از چهره‌های نزدیک به از جمله گسترش یافت. 
 در ۳ خرداد ۱۳۹۹ بر پایه توافق حکومتی، میان و ؛ ژنرال دوستم به عنوان سومین تاریخ افغانستان به این درجه نظامی دست یافت. 
 در اوت ۲۰۲۱ برابر با مرداد ۱۴۰۰ و قدرت گرفتن مجدد طالبان و پس از سقوط مزار شریف و هرات و نزدیک شدن طالبان به شهر کابل، خانه عبدالرشید دوستم نیز به تصرف طالبان درآمد و دوستم باز هم به همراه شماری از فرماندهان نظامی دولت افغانستان از جمله گریخت. 
 عبدالرشید دوستم از سوی بسیاری از مردم افغانستان به و کشتار غیرنظامیان در طول متهم است. در پی این جنگ‌ها تنها در شهر کابل بیش از ۵۰٬۰۰۰ غیرنظامی کشته‌شده و موج بزرگی از مهاجرت‌ها از افغانستان آغاز شد. او در سال ۲۰۱۳ به خاطر نقشش در این جنگ‌ها، به خصوص جنگ‌های کابل، به صورت غیرمنتظره‌ای عذرخواهی عمومی‌کرد. مدت کوتاهی پس از آن به پیوست و به اعلام وفاداری کرد و نقش معاون اول او را فرار غنی و سقوط دولت او برعهده گرفت. 
 با سخت‌گیری اتهامات مطرح شده‌ای چون بدرفتاری جنسی و آدم‌ربایی از سوی یکی رقیبان سیاسی خود به نام احمد ایشچی دوستم در اردیبهشت ۱۳۹۶ به رفت.
{"title": "عبدالرشید دوستم", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%85&oldid=35083913", "language": "fa"}