یا ، نام یکی از شعبه‌های اصلی از است که در سال خورشیدی در دوران ، نخستین فاز آن بین شهرهای - افتتاح گردید. این راه‌آهن دارای ۲۷ ایستگاه می‌باشد که ۷ ایستگاه آن مشترک با راه‌آهن خراسان است. راه‌آهن مازندران به نام نیز مشهور است و امروزه نیز برخی آن را نیز می‌نامند. حوزه استحفاظی راه‌آهن شمال از سوزن خروجی ایستگاه گرمسار در استان سمنان آغاز و با عبور از کوه‌های البرز و بخش‌هایی از استان تهران وارد استان مازندران و مناطق جنگلی شده و با عبور از شهرهای متعدد و مناطق جلگه‌ای وارد و در انتها به ایستگاه ختم می‌شود.
 اولین خط راه‌آهن نوین ایران در دوران از شاهی ( کنونی) تا بندر شاه ( امروزی) کشیده گشت، پس از اتمام ساخت پل گردن در اولین قطار در مهرماه ۱۳۰۸ به دستور از ساری عازم بندر ترکمن گردید.
 پس از آن هم‌زمان با احداث راه‌آهن خوزستان، کارها در رشته کوه‌های البرز آغاز گردید، کارگران و مهندسین ایرانی و پیمانکاران به ویژه آلمانی‌ها، کار ساخت تونل‌ها و پل‌ها را انجام دادند.
 طول راه‌آهن شمال ۳۸۲ کیلومتر بوده و علاوه بر این شامل ۲۸ کیلومتر خط انشعابی و همچنین در کل ۹۱ کیلومتر خطوط فرعی (شامل ۵/۴۳ کیلومتر خط تجاری و ۵/۴۷ کیلومتر خط مانوری) می‌باشد. راه‌آهن شمال دارای ۲۷ ایستگاه است که در حال حاضر دو ایستگاه و بسته هستند. این راه‌آهن از نظر شرایط اقلیمی به دو بخش جلگه‌ای و کوهستانی تقسیم می‌شود. مرتفع‌ترین نقطه این خط گردنه گدوک با ارتفاع ۲۱۱۲ متر از سطح دریاست. این خط از گرگان تا شیرگاه بطول ۱۸۷ کیلومتر از کنار جلگه‌های سرسبز عبور می‌نماید و سپس بطول ۱۱۳ کیلومتر با عبور از مناطق جنگلی و کوهستانی وارد و می‌شود. مسیر راه‌آهن دارای مناظر زیبای عبور از جنگل در مجاور ، پل معروف ، و بسیار دیدنی می‌باشد. این خط در ادامه با طول ۸۱ کیلومتر با عبور از جلگه جنوبی فیروزکوه وارد می‌شود.
 راه‌آهن شمال دارای ۹۵ تونل است که طول آن‌ها در کل به ۲۷ کیلومتر می‌رسد که بزرگ‌ترین آن‌ها است. ساخت این تونل‌ها با توجه به محدودیت امکانات در زمان ساخت با مشکلاتی همراه بوده‌است، به عنوان نمونه در هنگام ساخت تونل شماره ۳۶ متصاعد شدن گاز متان سبب وقوع چندین انفجار شده که پس از خاموش کردن شعله‌های ناشی از آن کارگران در دمای بیش از ۵۵ درجه به کار خود ادامه می‌دادند.
 راه‌آهن شمال دارای نزدیک به ۱۵۰۰ عدد پل و آبرو به طول تقریبی ۶۸۵۰ متر می‌باشد که بزرگترین آن می‌باشد. راه‌آهن شمال دارای شیب و فراز ۲۸ در هزار می‌باشد. به خط راه‌آهن شمال، در سال ۱۳۳۹ بطول ۳۶ کیلومتر و در سال ۱۳۷۹ بطول ۲۱ کیلومتر اضافه گردیده‌است.
 مرکز اداره راه‌آهن شمال در شهر قرار دارد و از ایستگاه‌های مهم این خط می‌توان به ، ، ، ، و اشاره کرد.
 
 
 ارتفاع این خط در ایستگاه گرگان ۷۶ متر از سطح دریا می‌باشد که با شیب ملایم در منطقه تیرتاش به ۱٬۲ می‌رسد و از این نقطه فراز خط راه‌آهن شمال آغاز می‌شود که بین ایستگاه‌های و در کیلومتر ۲۱۸ به ۲۱۱۲ متر از سطح دریا می‌رسد.
 راه‌آهن شمال از سال ۱۳۷۲ شروع به بازسازی خطوط و ساختمان ایستگاه‌ها نموده به‌طوری‌که هم‌اکنون از خروجی ایستگاه گرمسار تا ایستگاه بهشهر، خطوط ریلی با ریل u33 و تراورس‌های بتنی بطول ۲۹۰ کیلومتر بازسازی شده‌است. 
 بنادر بزرگ (چه در گذشته و چه در امروز) همگی با اتکا به این راه ترانزیت بین‌المللی رشد و ترقی داشته‌اند، اگرچه زمانی و خدمات بزرگی را کردند، ولی امروزه توسط راه‌آهن مازندران ارتباط و اروپا با خلیج عمان و را برقرار ساخته‌است.
 این طرح سال‌هاست که در دست مطالعه است.
اگرچه این طرح به لحاظ قدمت و فرسودگی مسیر قائم شهر به تهران گاه به دست فراموشی سپرده می‌شود ولی نباید از نظر دور داشت که در صورتی که طرح تهیه شده توسط شرکت مترا با تغییراتی شامل اتصال به مرز اینچه برون گردد، می‌توان از این خط نیز بهره‌برداری اقتصادی کرد 
 این طرح جدید، گرگان را به و از آنجا به پیوند می‌دهد. این طرح با انعقاد قرارداد اتصال راه‌آهن از محور به وارد فاز اجرائی گردیده‌است و از تقاطع شهر به طرف شهر مرزی امتداد یافته و از این مرز به شهر اینجه برون استان گلستان ایران امتداد می‌یابد.
 که در دست مطالعات است، به طول بیش از ۲۰۰ کیلومتر می‌باشد، با اجرایی شدن آن نقش مفیدی در توسعه گردشگری خواهد داشت، نه تنها غرب و مرکز مازندران را به یکدیگر متصل می‌کند، بلکه کریدور ترانزیتی مناسبی برای بندر نوشهر می‌گردد، از طرفی امکان زیارت آسان‌تر مشهد الرضا برای غربی نشینان مازندران فراهم می‌کند. 
 مقالهٔ اصلی: از بزرگ‌ترین پل‌های راه‌آهن سراسری ایران است که در ارتفاعات روستای ورسک در قرار دارد. این پل در ارتفاع ۱۱۰ متری از ته دره با دهانه ۶۶ متری و با وسایلی ابتدایی ساخته شده‌است.
 مقالهٔ اصلی: این پل زیبا و قوسی شکل سمبل معماری تلفیقی ایرانی و اروپایی می‌باشد. این پل در نزدیکی پادگان دوآب در قرار دارد.
 مقالهٔ اصلی: طولانی‌ترین تونل راه‌آهن در خاورمیانه با طول بیش از ۲۸۸۰ متر است که قطار امروزه آن را در طی مدت ۳ دقیقه و بیست ثانیه طی می‌کند، این تونل دارای ۵۶۰ سانتی‌متر عرض و ۶۰۰ سانتی‌متر ارتفاع می‌باشد و از این لحاظ عریض‌ترین تونل در میان تمامی تونل‌های راه‌آهن در ایران است، همچنین در حدود ۹۰۰ متر انتهای جنوبی آن بلندترین ارتفاع را دارد.
 تونل‌های دوگل یکی از عجایب خط آهن منطقه است، طوری‌که در سه دوری که قطار وارد تونل می‌گردد، هر بار در جهتی مخالف خارج شده و دوباره تغییر جهت می‌دهد.
 
 
 ایستگاه به ترتیب از تهران به مازندران و گلستان به قرار ذیل می‌باشند:
{"title": "راه‌آهن شمال", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%A2%D9%87%D9%86_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84&oldid=34956052", "language": "fa"}