در مورد واژهٔ (کرمانشان، کرماشان) باورهای مختلفی وجود دارد:
 نخستین جایی که به نام کرمانشاه اشاره شده، کتاب بندهشن است. در این کتاب که تدوین نهایی آن در سدۀ سوم هجری (از ۳ اوت ۸۱۶ تا ۱۱ اوت ۹۱۳ میلادی) توسط فرنبغ دادگی (یا فرنبغ دادویه) صورت گرفته‌است، در بخشی که در توصیف است نوشته‌شده: 
 که این کتاب را از زبان پهلوی ترجمه کرده‌است، در حاشیه‌نویسی‌های خود در پاورقی اظهار داشته که در سه نسخۀ خطی مورد استفادۀ وی،‌ این واژه به‌صورت گلمینشن glmynš'n به کار رفته‌است. اما تأکید کرده که املای درست این واژه می‌باید به صورت کلمینشن klmynš'n بوده‌باشد. چون معادل عربی آن است و /ق/ تبدیلی است از /ک k/ در فارسی میانه ( ). بهار اضافه می‌کند که شباهت این واژه با لقب بهرام چهارم سبب شده تا دربارۀ نام این شهر اشتباهی رخ داده و تلفظ نادرست کرمانشاه در ادوار اخیر رسمیت بیابد. او تأکید می‌کند که مردم این شهر خود را کرمانشانی می‌نامند و نام‌واژۀ ‌کرمانشاه محتملاً تبدیلی است از کرمینشان، کرمیشان و کرمانشان که نام کهن این سرزمین در دورۀ ‌میانۀ تاریخ نیز بوده است. بهار دربارۀ ‌معنای این واژه توضیحی نداده است. 
 نام این شهر در متون عصر اسلامی نویسندگان ایرانی و عرب به گونۀ ، و آمده‌است. در ذیل واژۀ روذه گوید:
 مترجم کتاب اصطخری در قرن پنج می‌گوید:
 در کتاب نیز آمده 
 نیز می‌گوید:
 در مورد نامگذاری کرمانشاه باورهای متفاوتی وجود دارد:
 بر این اساس این باور وجود دارد که چون بهرام چهارم در سدهٔ سوم تا چهارم میلادی پادشاه شهر بوده، پس از تأسیس کرمانشاه این شهر را با نام او می‌خوانند. این دیدگاه، معنای این واژه و نیز خود را توضیح نمی‌دهد و تنها به استناد همین جملۀ مجمل‌التواریخ بسنده می‌کند.
 کرمانشاه در دوره‌های مختلف دارای نام‌های مختلفی بوده که معمولاً با تغییر از حکومتی به حکومتی دیگر صورت می‌گرفته‌است، در قدیمی‌ترین شکل خود اولین بار در دوران باستان و در زمان فرمانروایی کرمانشاه را با نام می‌خوانند و در دوران از کرمانشاه با نام‌های ، کارمیسین، کارمیشین، کرمینشان و غیره یاد می‌شود.
 گفته می‌شود که پس از اسلام، نام کرمانشاه در به تغییر پیدا کرده‌است ، اما در دوره‌های بعدی مجدداً از نام‌های کرمانشاهان و کرمانشاه استفاده شده‌است. با این حال در سفرنامۀ‌ خود که به سال ۱۸۳۶ مربوط می‌شود، واژۀ را با نام مرتبط می‌داند و معتقد است که نام این رودخانه در نام شهر قرمسین که در امتداد ساحل آن قرار داشته، حفظ شده‌است. او همچنین معتقد است که قرمیسین نه نامی دیگر برای شهر کرمانشاه، بلکه شهری متمایز از آن است که شهر جدید با نام بر روی خرابه‌های آن شکل گرفته‌است. همچنین در قرن هفتم هجری از قرمیسین نام برده ‌و آن را شهری نزدیک کرمانشاهان دانسته، چنان که گویی هر دو یک شهر هستند. صفی‌الدین عبدالمؤمن بن عبدالحق بغدادی نیز در کتاب «مراصد الاطلاع علی اسماء الامکنه والبقاع» که فشرده‌ای از یاقوت حموی است، قرمیسین را با فتح قاف شهری نامور دانسته که در نزدیکی کرمانشاهان و در همسایگی ، در میانۀ‌ و بر کنار راه قرار داشته است. 
 نام کرمانشاه پس از پیروزی به و چندی بعد به تغییر پیدا کرد؛ ولی از آن‌جایی که این امر با اعتراضات گستردهٔ مردم همراه شد، در نتیجه چندی بعد با تلاش‌های و با تصویب قانونی نام شهر به نام قدیمی خود تغییر یافت. 
 در رابطه با ریشه و پیشینۀ‌ نام کرمانشاه پژوهش‌های متعددی شده و علاوه بر کتاب که به صورت غیر پژوهش به بیان ریشه‌شناسی این واژه پرداخته‌است، نظریات مختلف دیگری در این رابطه بیان شده‌است.
{"title": "پیشینه نام کرمانشاه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&oldid=34677867", "language": "fa"}