«سیحون» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها را ببینید. (رود به معنی مروارید اصل/ Jaxartus) یا یا ، بعد از ، دومین رود پرآب در است که به (آرال) می‌ریزد. به رود، دریا می‌گویند. این رود دو سرچشمه دارد، یکی در کنونی و دیگری شرق است. این رود در ۲۲۲۰ کیلومتر در غرب و شمال غربی سرچشمه دارد و پس از گذر از جنوب کشور کنونی به می‌رسد. این رود در گذر خود سرتاسر کشتزارهای را در آبیاری می‌کند. سیردریا از کنار شهرهای و و می‌گذرد.
 در منابع ، سیردریا با نام Jaxartes) Ιαξάρτης؛ یَکسارتِس) شناخته می‌شود، که برگرفته از واژهٔ «یَخشَرت» (آنطور که ، نامدار ، در «Die Chronologie der alttürkischen Inschriften» یاد کرده)، برگرفته از واژهٔ «یَخشَه اَرتَه»، به معنای «مروارید واقعی» است. در سده (دهم هجری) ، و ، را «سیر تِنیزی» (دریای سرخ‌رنگ) نامید. 
 از سال ۱۹۶۰ به بعد رو به خشکی رفت و نود درصد آن خشک شده‌است. دلیل این خشکی بیشتر این بوده که مسیر دو رودخانه و رو به سمت بیابان‌ها تغییر می‌دهد تا آن زمین‌ها رو به زمین‌های کشاورزی تبدیل کند. از زمان را یا می‌نامیدند که در به شکل (زمین خوار و پست و جلگه ای) درآمد. نام این دریاچه در طول تاریخ یا بوده‌است ولی از زمانی که به دست و افتاد نام غیراصیل آرال جایگزین نام تاریخی خوارزم شد. دو رود تاریخی این سرزمین هم و بود که از سده ۱۶ به بعد به نام‌های آمودریا و سیردریا جعل شد. 
 در میان شش حوضه رودخانه اصلی آسیا، یعنی ، سند، گنگ، ، آمودریا و سیردریا، سیردریا با حوضه آبریز ۴۰۲۷۶۰ کیلومتر مربع با متوسط جریان سالانه از ۳۹ کیلومتر مکعب کوچکترین حوضه است، اما با چالش‌هایی همچون بقیه حوضه‌های بزرگ‌تر روبه‌رو است. در جریان نیم قرن اخیر، ویژگی‌های رواناب سیردریا به‌طور قابل توجهی تغییر کرده‌است: سهم ذوب برف در آن یک پنجم کاهش یافته، در حالی که سهم رواناب افزایش یافته است.
{"title": "سیردریا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7&oldid=34852119", "language": "fa"}