(به جغتایی: ) زبانی منقرض‌شدهٔ در است. از دوران تا اوایل قرن بیستم زبان ادبی مشترک ترک‌زبانان این منطقه به‌شمار می‌رفت. جغتایی نیای همچون و است. یکی از ادیبان و شاعران مشهور ادبیات جغتایی است. ، مؤسس در ، نیز کتاب خود را به زبان ترکی جغتایی نوشت.
 جغتایی از جنبهٔ لغوی و قواعد زبان، از دیگر زبان‌های مهم جامعهٔ اسلامی به‌ویژه و متأثر شده‌است. بسیاری از آثار شیوایی که در این زبان نوشته شده‌اند به عنوان ابزاری برای جلب توجه و تحسین ادیبان دوران بوده‌است. جغتایی یکی از پیشرفته‌ترین زبان‌های ترکی میانه است که به‌خوبی مستند شده‌است. لغت‌نامهٔ حدود شش هزار لغت ترکی را دربرمی‌گیرد که عمدتاً به زبان جغتایی است. امروزه آثار ادبی جغتایی در به عنوان بخشی از میراث ملی کشور مطالعه می‌شود.
 واژه به (۱۲۲۵ تا ۱۶۸۰ میلادی) مرتبط است که از نوادگان پسر دوم به نام بودند. بیشتر و ، که به این زبان سخن می‌گفتند، ادعا داشتند که از نسل جغتای خان بودند که اتفاقی بعید است 
 جغتایی در سال ۱۹۲۴ به عنوان بخشی از مراحل آمادگی برای تأسیس ، رسماً «ازبکی باستان» نامیده شد که طبق نظر «تحریف ناشایسته تاریخ ادبی منطقه» بود و از آن برای نامیدن نویسندگانی همچون علی‌شیر نوایی استفاده می‌شد. از این زبان گاه با «ترکی» یا « » نیز یاد می‌شود. در چین نیز گاه به آن « باستان» می‌گویند. 
 جغتایی یکی از زبان‌های است که در اواخر قرن ۱۵ پدیدار شد. این زبان به شاخه از خانواده تعلق دارد و از ، که آسیای میانه بود، با تأثیرات واژگانی بسیار از و پدید آمده‌است. گونه ادبی آن بر اساس دو گونه ادبی پیشین ، قره‌خانی و بود. می‌توان این زبان را به سه دوره تقسیم کرد:
 
 
 دوره نخست یک دوره گذار است که میان گونه‌های باستانی و زبان نوین جغتایی قرار دارد. دوره دوم با انتشار نخستین دیوان آغاز شد و نقطه اوج ادبیات جغتایی به‌شمار می‌رود. پس از آن دوره سوم است که در آن زبان به دو شاخه تقسیم می‌شود. یکی شاخه‌ای که متمایل به حفظ زبان جغتایی کلاسیک نوایی است و دیگری که بر پایه گونه‌های گفتاری محلی شکل گرفته و از زبان نوایی دور شده‌است.
 و دو زبان امروزی هستند که نواده جغتایی و نزدیک‌ترین گونه‌ها به آن به‌شمار می‌روند. ازبک‌ها جغتایی را به عنوان ریشه زبان خود و ادبیات آن را به عنوان بخشی از میراث فرهنگی و ملی خود در نظر می‌گیرند. در سال ۱۹۲۱ در در ، ابتدا نظر بر آن بود که جغتایی به عنوان زبان ملی و حکومتی انتخاب شود، اما وقتی مشخص شد که این زبان برای این منظور بسیار باستانی است، زبان ادبی جدیدی بر اساس مجموعه‌ای از گویش‌های ازبکی جایگزین شد.
 استفاده از واژه «جغتایی» را در برای توصیف گویش «تکه» رایج می‌داند. تا قرن هجدهم جغتایی زبان اصلی ادبی در و همچنین بیشتر مناطق ترک‌زبان آسیای میانه بود. در حالی که جغتایی تا حدودی بر زبان ترکمنی تأثیر داشته‌است، این دو زبان به شاخه‌های مختلف خانواده زبان‌های ترکی تعلق دارند.
 الفبای جغتایی بر اساس است و در ازبکستان (خط کهن) نام دارد. حروف الفبای آن به صورت زیر است:
{"title": "زبان جغتایی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D8%BA%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C&oldid=34961863", "language": "fa"}