دوران تغییرات بسیار در آغاز متأخر یا پایانی بود. این دوره دگرسانی‌های شگرف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را به خود دید و اروپای غربی شاهد نوزائی فکری با ریسه‌های نیرومند فلسفی و علمی شد. از دید برخی تاریخ‌نگاران همین تغییرات بود که راه دستاوردهای بعدی چون جنبش‌های ادبی و هنری در و پیشرفت‌های علمی را هموار کرد. همچنین آن را سومین و آخرین رنسانس قرون وسطی شمرده‌اند.
{"title": "نوزایی سده دوازدهم", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%B3%D8%AF%D9%87_%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85&oldid=33396869", "language": "fa"}