با اشتباه نشود. عملیات تهاجمی گسترده ، در خلال بود، که به مدت ۱۷ روز، در تابستان ۱۳۶۱ در جنوب عراق، شمال‌شرقی شهر و در منطقه انجام شد. این عملیات در ۵ مرحله، به‌طور مشترک توسط به فرماندهی و به فرماندهی ، طراحی و اجرا گردید. عملیات رمضان ۴۵ روز پس از انجام گرفت و در این عملیات نیروهای ایرانی برای نخستین بار اقدام به ورود به خاک عراق نمودند. عملیات رمضان بعنوان یکی از بزرگترین نبردهای زرهی، پس از محسوب می‌شود. در این عملیات از نیروهای ایرانی بیش از ۲۰ هزار نفر کشته یا زخمی شدند و در طرف مقابل، تلفات نیروهای عراقی کمتر از ۸ هزار نفر بود. عملیات رمضان در پایان با شکست نیروهای ایرانی همراه بود. 
 بعد از آزادسازی خرمشهر نظرات متفاوتی در مورد مدیریت ادامه جنگ در میان سیاستمداران و فرمانده‌های ایرانی مطرح شد. هم‌زمان با آزادسازی خرمشهر، به جنوب حمله کرد، در این زمان عراق با بهانه قرار دادن اشغال لبنان از سوی اسرائیل، به دنبال صلح با ایران بود. از سوی دیگر، بخش‌هایی از خاک ایران همچنان در اشغال عراق بود و ضمانتی نیز برای تخلیه نیروهای عراقی و بازگشت به مرز وجود نداشت. ضمن اینکه عراق موضع برتری خود را از دست داده بود و بهترین فرصت برای تعیین تکلیف سرنوشت جنگ بود. با توجه به تهاجم یک‌طرفه عراق و بی‌توجهی به ، تحمیل میلیاردها دلار خسارت مادی، کشته شدن ده‌ها هزار نفر از شهروندان و نیروهای نظامی ایرانی، عدم وجود قطعنامه‌ای قابل اتکا از سوی ، برآیند تحلیل‌ها در ایران، بر این محور قرار گرفت که فرصت دادن به عراق، نتیجه‌ای جز سازماندهی و تجهیز مجدد ارتش عراق، برای ادامه جنگ یا تهاجم دوباره نخواهد داشت. 
 در نهایت تصمیم بر این اصل استوار شد که با اقدام به پیشروی در خاک عراق و تصرف شهر ، ضمانتی برای پایان جنگ، قطعنامه شورای امنیت و تعیین غرامت ناشی از تهاجم عراق بدست آید، ولی از دست دادن زمان و فاصله افتادن بین و رمضان، به عراق فرصت لازم برای ایجاد موانعی بر سر راه نیروهای ایرانی و سازماندهی نسبی ارتش را داد. در این فاصله عراق حجم انبوهی از ادوات و یگان‌های زرهی خود را در اطراف بصره مستقر کرد و موانع کلاسیک و مهندسی شده فراوانی به کمک مستشاران خارجی بر سر راه نیروهای ایرانی ایجاد نمود. وقوع انقلاب در ایران، مشغول بودن بخشی از نیروهای ایرانی در درگیری با گروهک‌های مخالف جمهوری اسلامی، عدم انسجام نیروهای رزمی، اعمال تحریم‌های اقتصادی و نظامی ایران، بعلت عملکرد تهاجمی نیروهای انقلابی، ناسازگاری رهبر انقلاب اسلامی و مسئولان ارشد سیاسی ایران در روابط خارجی، بررسی‌های کارشناسان در عراق را به این برآیند رسانده بود، که دستیابی به پیروزی در آینده‌ای نزدیک برای ایرانی‌ها دور از دسترس است. 
 در تابستان ۱۳۶۱ عراق از کمبود نیروهای نظامی رنج می‌برد و سازماندهی نیروی زمینی ارتش عراق با متحمل شدن شکست در و ، با مشکلاتی مواجه شده بود. در سال‌های پیش از آن، با القا این نظریه که ایران برنامه‌ای برای اشغال گسترده عراق دارد، نیروهای خود را از نظر ذهنی برای مقابله با این اشغال آماده کرده بود. عراقی‌ها نیروهای گسترده‌ای را در کنار مرز ایران، در طول مناطق درگیری مستقر نموده بودند. در اطراف بصره نقشه‌های دقیقی برای ایجاد کشیده بودند، همچنین میادین مینی را در این منطقه مستقر کرده بودند. یکی از اهداف اصلی فرماندهان ایرانی در عملیات رمضان، از بین بردن سپاه سوم بود، که در غرب استقرار داشت. با توجه به تعداد تانک‌های این لشکر، ایرانی‌ها دسته‌های ویژه را برای از بین بردن لشکرهای زرهی سپاه سوم ارتش عراق، آموزش داده بودند.
 منطقه اجرای عملیات رمضان، در زمینی مثلث شکل، به وسعت ۱٫۶۰۰ کیلومتر مربع محصور بود، که از شمال به مناطق و و حاشیه جنوبی به طول ۵۰ کیلومتر، از غرب به به طول ۸۰ کیلومتر و از شرق به خط مرزی شمالی-جنوبی؛ از کوشک تا به طول ۶۰ کیلومتر، منتهی می‌شد. عراق تا قبل از فتح خرمشهر، در منطقه شرق ، مواضع مستحمکی نداشت، اما در فرصت یک ماه و نیمه‌ای که به دست آورد، تغییرات مهمی در این منطقه ایجاد کرد. همچنین ارتش عراق کانالی به طول ۳۰ کیلومتر و عرض یک کیلومتر را که مختص پرورش ماهی بود، با پمپاژ حجم زیادی آب و احداث کمین‌ها و سنگرهای تیربار، به عنوان موانعی بازدارنده در مقابل نیروهای مسلح ایران، به سمت آماده کرد. در قسمت جنوبی شلمچه نیز، اقدام به پمپاژ آب نمود تا مانع از عبور نیروهای ایرانی از این محور شود. 
 سپاه سوم ارتش عراق با لشکرهای تابعه، مسئولیت پدافند از منطقه‌ای که قرار بود عملیات رمضان در آن انجام شود، را برعهده داشت. لشکرهای تابعه سپاه سوم ارتش عراق و تیپ‌های زیرمجموعه آن‌ها در عملیات رمضان:
 
 
 
 
 
 در مراحل اول، دوم و سوم عملیات رمضان، لشکر ۳ زرهی، لشکر ۹ زرهی و تیپ ۱۰ زرهی، متحمل خساراتی شدند و جهت بازسازی و بازرسی، از منطقه عملیات خارج و یگان‌های دیگری از منطقه غرب جایگزین آنها گردید. لشکرهایی که از منطقه غرب به منطقه جنوب اعزام شدند:
 
 
 
 
 قرارگاه مرکزی کربلا با ۴ قرارگاه فرعی، هدایت عملیات رمضان را برعهده داشت و هر قرارگاه فرعی توسط ۲ فرمانده، بصورت مشترک از و هدایت می‌شد. تیپ‌های سپاه پاسداران و لشکرهای ارتش، ذیل این ۴ قرارگاه سازماندهی شده بودند، همچنین لشکر ۳۰ زرهی سپاه و ۹ گردان از توپخانه ارتش نیز وظیفه پشتیبانی از این قرارگاه‌ها را برعهده داشتند:
 
 
 
 عملیات رمضان در ۵ مرحله طراحی و اجرا گردید. این عملیات در زمینی به وسعت حدود ۱٫۵۰۰ کیلومتر مربع، با هدف تصرف شهر انجام شد، ولی در نهایت اهداف از پیش تعیین شده آن، محقق نگردید. در این نبرد ۳ موج جداگانه از سپاهیان داوطلب، در زمینی مسطح به سوی بصره حرکت کردند. در مرحله سوم این عملیات بیش از ۵۰۰ دستگاه تانک و ۲۰۰ دستگاه نفربر از تیپ ۱۰ زرهی ارتش عراق منهدم شد و در مجموع ۸٫۷۱۵ نفر از نیروهای ارتش عراق کشته، زخمی یا توسط نیروهای ایرانی اسیر شدند. این عملیات از این نظر دارای اهمیت است، که نیروهای ایرانی برای اولین بار از آغاز جنگ، به صورت گسترده وارد خاک عراق شدند. 
 مرحله نخست عملیات رمضان در تاریخ ۲۲ تیر ۱۳۶۱ با نیرویی متشکل از ۵ از قرارگاه فتح، ۲ تیپ از قرارگاه فجر و یک تیپ از قرارگاه قدس آغاز شد. در ساعت اولیه، قرارگاه فتح موفق شد به هدف‌های از پیش تعیین شده، تا منطقه بالای کانال پرورش ماهی دست یابد، اما صبح روز بعد به دلیل متوقف شدن قرارگاه‌های فجر و قدس در خطوط اولیه نبرد و نیز دور خوردن تعدادی از یگان‌های زیرمجموعه قرارگاه فتح، در پی اجرای پاتک توسط ارتش عراق، فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا به کلیه نیروهای عمل‌کننده دستور عقب‌نشینی داد. 
 این مرحله از عملیات در ساعت تاریخ ۲۶ تیر ۱۳۶۱ آغاز شد. در این مرحله ۲ تیپ از قرارگاه فتح و ۲ تیپ از قرارگاه نصر در عملیات شرکت داشتند. قرارگاه فتح که در محور پایین عمل می‌کرد، موفق شد به منطقه حاشیه کانال، که محل احداث پل‌های روی کانال پرورش ماهی بود، برسد. در این میان قرارگاه نصر در انجام مأموریت خود ناکام ماند و در نهایت قرارگاه کربلا جهت پیشگیری از تلفات بیشتر، فرمان عقب‌نشینی تمامی نیروها را صادر کرد. 
 این مرحله که تنها برای انهدام نیروهای عراقی طراحی شده بود، با ۵ تیپ از قرارگاه فتح در تاریخ ۲۶ تیر ماه ۱۳۶۱ آغاز شد و به دلیل عدم تأمین مناسب خاکریزهای شرقی و غربی، در ساعت ۳ بامداد روز بعد، با عقب‌نشینی نیروها، بپایان رسید. 
 این مرحله در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۶۱ با استعداد ۲ تیپ از قرارگاه نصر، با هدف باز کردن یک معبر جهت رسیدن نیروهای عمل‌کننده به بصره آغاز شد، که به دلیل ضعف در نفوذ نیروها از محور ، به‌سرعت فرمان عقب‌نشینی صادر گردید. 
 آخرین مرحله از عملیات رمضان در تاریخ ۶ مرداد ۱۳۶۱ با استعداد ۴ تیپ از قرارگاه فتح، جهت تصرف ۳ موضع مثلث‌شکل اول و احداث خاک‌ریز شرقی-غربی از خط دژ مرزی تا مثلث سوم، آغاز شد. در ابتدای عملیات نیروهای ایرانی برای اعلام مکان خود استناد رسمی نداشتند و دلیل آن اتصال خاک‌ریز احداثی به بالای مثلث چهارم، به جای مثلث سوم بود، که این اشتباه به عدم الحاق تیپ‌های عمل‌کننده در مرحله پنجم منجر گردید و نیروهای عراقی با رخنه از مثلث سوم از پشت، جناحین و مقابل به نیروهای ایرانی نفوذ کردند و تلفات زیادی را به ایرانی‌ها وارد نمودند. به همین دلیل جهت جلوگیری از تلفات بیشتر، فرمان عقب‌نشینی در ساعت ۳ بامداد ۸ مرداد ۱۳۶۱ از سوی قرارگاه مرکزی کربلا صادر شد و عملیات رمضان بپایان رسید. 
 در این مورد می‌گوید :
{"title": "عملیات رمضان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86&oldid=35154712", "language": "fa"}