با یا اشتباه نشود. «جنون» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای برای سایر کاربردها را ببینید. Medical condition یا یا (به : ) به معنای وضعیت روانی غیرطبیعی‌ای است که در روانپزشکی برای بیان حالت «از دست رفتن توانایی تشخیص واقعیت از خیال» بکار می‌رود. پسیکوز دربرگیرنده دسته‌ای از اختلالات روانی است که در طول آن‌ها بیمار دچار علایمی مانند یا شود. هر گاه این علایم در افراد منجر به بروز اختلال در کارکرد یا بروز دیسترس شود، می‌توان نام اختلال را بر آن گذاشت. دو مشخصه بارز آن شامل (بیان غیرعمد درک نادرست از واقعیات) و (دیدن یا شنیدن غیرعمد چیزی که اساساً نبوده و نیست) است.
 هنگامی که شخص در مراحل شدید این اختلال قرار دارد، جلسات روان‌درمان ممکن است که روی وی موثر نباشد (زیرا توانایی درک و پذیرش صحبت منطقی را ندارد) و فقط از طریق مصرف دارو قابل کنترل است.
 واژه سایکوسیس 
از ترکیب دو کلمه یونانی پسوخه، ψυχή، به معنای روان، و اُسیس، οσις، به معنای موقعیت غیرطبیعی تشکیل شده‌است؛ و به معنی وضعیتی روانی و غیرطبیعی است که حالتهای مختلفی را دربر می‌گیرد ولی اصلی‌ترین ویژگی آن قطع ارتباط مغز با دنیای واقعیات است.
 علایم این بیماری در گذشته‌های دور نیز شناخته شده بود؛ و پیشینیان تعبیرهایی افسانه وار درباره‌اش داشتند.
 در واقع یا (Schizophrenia) نوع خاصی از پسیکوز است. 
 پسیکوزها شرایط روانی جدی‌ای هستند که با از دست دادن ارتباط با واقعیت شناخته می‌شوند. اولین اپیزود واضح از پسیکوز می‌تواند بعد از یک دوره هشداردهنده (prodromal) به مدت حداقل شش ماه، زمانی که فرد با تغییرات تدریجی غیراختصاصی در افکار، ادراک، رفتارها و عملکرد روبه‌رو می‌شود، رخ دهد. اگر چه یک فرد دچار تغییرات می‌شود، آنها هنوز دچار علائم آشکارتر پسیکوتیک مانند هذیان‌ها (باورهای غلط پایدار) یا توهمات (تصورات بدون علت) نشده‌اند. 
 عمده ترین عاملی که فعلا در بروز سایکوز شناخته شده است، افزایش (D) در مغز است. داروهای ضد سایکوز از طریق گیرنده های که در مسیر و پراکنده اند عمل می کنند. 
 عوامل ارثی - ژنتیکی، ضربات و تنش‌های شدید روانی، جسمی و محیطی باعث جهش عوامل ژنتیکی پیشا-موجود در فرد شده و ظهور بیماری را سرعت می بخشند. الکل و داروهای خاص می‌توانند سبب جنون شوند، اسکیزوافکتیو، تومورهای مغزی، اسکیزوفرنی، ابتلا به حملات تشنجی، افسردگی‌های نادیده گرفته شده، اختلالات خلقی دوقطبی، زوال عقل (دمانس و آلزایمر) و سکته‌های مغزی.
 به کاراندام‌شناسی حالت‌های نابهنجار به‌ویژه به بررسی تغییر عملکردهایی که همراه با یک نشانگان یا بیماری رخ می‌دهند، پاتوفیزیولوژی گفته می‌شود.
 علایم اصلی که در جنون دیده می‌شود عبارتند از:
 
 
 
 
 
 درمان بسته به علت جنون متفاوت است. در اکثر موارد بستری شدن در بیمارستان‌های اعصاب و روان لازم است. داروهایی که توهمات شنوایی ("صداهای شنیده شده")و هذیانها را کاهش می‌دهند، و تفکر و رفتار را پایدار می‌کنند( ) مکمل هستند یعنی اغلب به تنهایی مؤثر نمی‌باشند.
 گیرنده های در دو خانواده شبه D1 (شامل D1وD5) و خانواده شبه D2( شاملD4 ،D3 ،D2) شناسایی شده اند. داروهای قدیمی ( ها، و ) برای D2 انتخابی تر از D1 هستند. از داروهای جدید برخی مثل برای D2 انتخابی اند و برخی مثل برای D1 و D2 غیر انتخابی و تمایل زیادی به D4 دارند. 
 گروه درمانی یا مشاوره روان شناسانه نیز کمک‌کننده است.
 نسل اول ضدّ روان‌پریشی‌ها،
 
 
 نسل دوم آنتی سایکوتیک‌ها (جدیدترند) مانند ، ، ، ، 
 نسل سوم مانند 
 ها بجز انسداد گیرنده های موجود در مسیر درمان، می توانند بسته به نوع، مقدار و مدت مصرف موجب انسداد این گیرنده ها در مسیرهای دیگر و بلوک گیرنده های غیر نیز بشوند و درجات متفاوت عوارض جانبی زیر را بوجود آورند: 
  : که از انسداد گیرنده های D2 در مسیر به وجود می آیند.
  : که از انسداد گیرنده های D2 در مسیر در رخ می دهد.
  : با مهار گیرنده D2 در CTZ به عنوان ضد عمل می کنند.
  : به علت انسداد گیرنده (بیشتر توسط )
  : ناشی از مهار گیرنده های H1 است
  : ممکن است محیطی باشد ( ، ، خشکی دهان، ، تاری دید، حمله ، ناتوانی جنسی، وقفه در انزال) یا بصورت عارضه مرکزی(اختلال در حافظه و شعور که بیشتر در سال خوردگان پیش می آید)
  :
 این عوارض که شیوع کمتری دارند شامل؛
 شبه کینیدی( )، (شایع)، (در دوز بالا و محیط گرم) ، افزایش وزن، ، ، ، کدورت و عدسی، ، زود گذر، خونریزی لثه( ) و پیگمانته برگشت ناپذیر ( در دوز بالا 800mg سبب رسوب در شبکه می شود). 
 بیشتر بیماران مبتلا در صورتی که درمان مناسب را دریافت کنند به شکل قابل توجهی بهبود می یابند. پیش آگهی به عواملی چون سن شروع، طول مدت بیماری درمان نشده، علایم همراه، جنسیت، تاهل و حمایت های اجتماعی بستگی دارد. 
 کاهش عملکرد شغلی، تحصیلی و اجتماعی ممکن است اتفاق بیفتد. در صورت درمان نشدن احتمال این عوارض بسیار بیشتر است. در وضعیت حاد احتمال آسیب زدن به خود و دیگران وجود دارد. 
 در مقابل عاقل به کسی گفته می‌شود که نمی‌تواند به درستی از عقل اش استفاده کند. به چنین فردی مجنون گفته می‌شود؛ روانپریشها در اصطلاح عامه دیوانه و در اصطلاح فقهی و حقوقی جزو مجانین محسوب می‌شوند. در حقوق کیفری به دلیل عدم وجود توانایی بیمار در آگاهی از رفتار خویش و عدم توانایی در ارزیابی عملکرد خودش، جنون رافع مسئولیت کیفری به حساب می‌آید و از نظر حقوقی این افراد هستند که این امر دارای آثار حقوقی قابل توجهی است. باید توجه داشت که جنون با سفیه تفاوت دارد و آثار جنون نیز با سفاهت متفاوت است. دیوانگی یا جنون -از نظر شدت و ضعف، دائم یا ادواری بودن و… اشکال متعددی دارد به همین دلیل در بسیاری از موارد تعیین حدود و مسئولیت مجنون مشکلات زیادی بهمراه دارد و نیاز به کارشناسی دقیق متخصصین دارد.
{"title": "روان‌پریشی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C&oldid=33822690", "language": "fa"}