، و یکی از است. از سال ، به مناسبت و یادبود پیروزی ، انواع سکه‌های بهار آزادی در قطع‌های مختلف ضرب شده‌است. این سکه‌ها (اعم از طرح قدیم و جدید) ۹۰۰ در ۱۰۰۰ است. معمولاً در هر سال ضرابخانهٔ ، سکه‌ها را ضرب کرده و از طریق عامل یا مجاز به بازار عرضه می‌کند. این سکه‌ها به صورت خرد یا عمده و به قیمت روز خرید و فروش می‌شوند.
 پیشینهٔ طلا در ایران به زمان حکومت ، پادشاه (در سال‌های ۵۲۱ الی ۴۸۶ پیش از میلاد) بر می‌گردد. با ارزش‌ترین این سکه‌ها که نام داشته وزنی معادل ۸/۴۱ از جنس داشته‌است. سکه دیگر با وزن ۵/۶ گرم بود و ارزشی معادل یک را داشت و نرخ تبدیل آن برابر با ۲۰ سکه نقره سیگل در برابر یک سکه طلا دریک بود. ضرب سکه‌های طلا در ایران با نام‌های گوناگون در ادوار مختلف ادامه داشته‌است. تنها عیار سکه‌های طلا پیش از ماشینی شدن در زمان ناصرالدین شاه، تقریباً ثابت و نزدیک به طلای خالص بوده اما واحد پول، طراحی و وزن آنها به تشخیص حکومت وقت تغییر کرده‌است.
 همگام با ورود ماشین ضرب سکه و استانداردسازی اندازه و وزن سکه‌های رسمی در سال ۱۲۹۳ هـ ق، نخستین سکه‌های طلا با عیار ۹۰۰ در هزار و با واحد ضرب و وارد چرخه پولی ایران شد. 
 
 ضرب سکه‌های طلای ایران با استاندارد امروزی (از نظر قطر دایره و وزن سکه) در دورهٔ پهلوی اول و از سال ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز شد. این سکه‌ها در دورهٔ به نام نامیده می‌شد که بعد از با همان وزن و عیار اما با طراحی متفاوت جایگزین آن گردید. 
 
 سکه پنج بهار آزادی تنها در سال ۱۳۵۸ و به مناسبت اولین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ضرب گردید و تاکنون دیگر ضرب نشده‌است. 
 سکه دو و نیم بهار آزادی در سال‌های ۱۳۵۸ (به مناسبت اولین سالگرد انقلاب اسلامی)، ۱۳۷۸ (صدمین سالگرد زادروز ) و ۱۳۸۷ ضرب گردیده که مورد سوم از نظر تعداد نایاب است. 
 از سال ۱۳۸۹ قطع جدیدی از سکه بهار آزادی با عنوان « » به بازار عرضه شده که وزن آن نصف سکه ربع بهار آزادی است. 
 پس از ، به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و با تأیید و دستور نخست‌وزیر ، به مناسبت و یادبود نخستین بهار پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، اجازه ضرب انواع مسکوک طلا بنام «بهار آزادی» صادر شد. از آن زمان تاکنون، سکه‌های بهار آزادی با دو طرح مختلف ضرب شده‌اند: 
 یک روی این سکه بنام بود سه بار تکرار «علی» به خط معقلی تزیینی در داخل یک شش ضلعی، و قید عبارت «بانک ملی ایران» در زیر آن و بر روی دیگر آن تصویر به همراه عبارت «اوّلین بهار آزادی» و تاریخ ۱۳۵۸ منقوش بود. از آن پس تا سال ۱۳۷۰، انواع سکه‌های بهار آزادی با همین طرح تولید می‌شد؛ اما کلمه «اوّلین» از آن حذف گردیده بود، . 
 از مقایسه طرح بارگاه علی بن موسی الرضا که بر روی این سکه‌ها ضرب شده با طراحی این بارگاه بر روی سکه‌های یادبودی ، که به‌منظور تکریم مقام علی بن موسی الرضا ضرب شده‌اند، مشخص می‌شود که طرح مزبور الگوبرداری یا حتی کپی برداری از این سکه‌های یادبودی بوده و تنها نوشتار اطراف آن تغییر کرده‌است. 
 ضرب و توزیع سکه بهار آزادی با طرح جدید معروف به امامی، که توسط طراحی شده است از سال ۱۳۷۰ آغاز شده و تاکنون نیز ادامه دارد ولیکن تمامی سکه هایی که در سال های 87 ,88, 89 و بعد از آن ضرب شده با تاریخ ضرب سال 1386 می باشد.به گفته بانک مرکزی هدف از این کار جلوگیری از اختلاف قیمتی برای سکه هایی با سال ضرب جدید می باشد. 
 با توجه به ماده ۵ قانون نحوه حفظ آثار و یاد سید بانک مرکزی ایران موظف شد که تصویر پایه‌گذار را بر یک طرف سکه‌های بهار آزادی به گونه‌ای مناسب نقش کند. از اینرو، بنابر پیشنهاد بانک مرکزی و موافقت وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد بند ۲ قانون اصلاح قانون ضرب مسکوک طلا، هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۰/۳/۱۹ (راجع به تغییر طرح سکه یک بهار آزادی) چنین تصویب کرد:
 مصوبه مذکور جهت اجرا به ابلاغ شد. 
 بدین ترتیب، در دومین سال درگذشت ، طرح سکه تغییر کرد و از آن پس (سال ۱۳۷۰ به بعد) سکه‌ها بر اساس آن مصوبه ضرب می‌شوند. نخستین سکه‌ها با نگاره ای از نیمرخ چپ ضرب شدند که با توجه به تعداد ضرب پایین آنها ظاهراً مورد تأیید مسئولین وقت قرار نگرفتند و در همان سال سکه بهار آزادی با نگاره سه رخ راست آیت الله خمینی جایگزین آن گردید. از این رو در سال ۱۳۷۰ سه طرح متفاوت از سکه بهار آزادی روانه بازار گردید: سکه بهار آزادی طرح قدیم، سکه بهار آزادی با نگاره چپ آیت الله خمینی و سکه بهار آزادی با نگاره سه رخ. گفتنی است طرح سکه‌های با قطع‌های ربع و نیم، همانند سابق است و تنها نگاره بارگاه علی بن موسی از نظر طراحی کمی بهبود یافته‌است.
 صدور مسکوک طلا از کشور به هر نحوی ممنوع است، مگر توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. 
 معمولاً در هر سال، انواع مسکوک بهار آزادی بر اساس مجوزی که بانک مرکزی دارد، در ضرابخانه این بانک تولید می‌شود. طبق آمار اعلام‌شده از سال ۱۳۸۶، تاکنون ۴۰ میلیون قطعه سکه بهار آزادی در طول دهه‌های اخیر در کشور ضرب شده‌است. با توجه به سیاست‌های بانک مرکزی، تاریخ ضرب سکه از سال ۱۳۸۶ ثابت بوده و با توجه به سال ضرب تغییر نمی‌کند، سکه امامی با این تاریخِ ضرب، «فراوان‌ترین سکه طلای مدرن» در ایران قلمداد می‌گردد. از عمده دلایل انجام این کار، جلوگیری از تغییر قیمت سکه با توجه به تاریخ ضرب عنوان شده‌است، ؛ مسئله ای که با وجود اتخاذ این سیاست، همچنان وجود دارد.
 در سال ۱۳۹۷ با اعلام طرح پیش فروش بدون محدودیت سکه طلا توسط شعب بانک ملی و تعداد متقاضیان خرید سکه، حدود ۶۰ تن طلا از ذخایر بانک مرکزی ذوب و به سکهٔ طلا تبدیل شد. وضعیت به‌وجود آمده در خرید سکه به گونه ای بود که منجر به تذکر به رئیس‌جمهور وقت ( ) شد، ، . تنش به‌وجود آمده در بازار سکه و ارز، منجر به برکناری ( ) شد. 
 مسکوک طلای بهار آزادی از لحاظ مشخصات، منطبق است بر قانون مسکوک طلا و نیز قانون اصلاح قانون ضرب مسکوک طلا. شکل این مسکوک بر اساس ماده دوم قانون ۱۳۳۷، مدور است، و میزان آن بر طبق ماده چهارم همان قانون عبارت است از ۹۰۰ در هزار طلای خالص، و ۱۰۰ در هزار ، یا آلیاژی از و مس. 
 بر خلاف سکه‌های طلای قاجار و که مبلغ سکه بر اساس اندازه و وزن بر روی آنها درج می‌شد، (مثلاً «دوهزاری»، «پنجهزاری»، «ربع پهلوی»، «نیم پهلوی» و …) در مورد سکه‌های بهار آزادی تنها به درج عبارت «بهار آزادی» بسنده شده و تشخیص نوع سکه (ربع، نیم، یک و …) به خریدار واگذار شده‌است. این رویکرد در بین کشورهایی که به‌طور رسمی اقدام به ضرب سکهٔ طلا می‌نمایند مرسوم نیست و برخی از این کشورها نه تنها «مبلغ اسمی سکه» بر اساس واحد پول رسمی خود را بر آن درج می‌کنند بلکه در سالهای اخیر در بسیاری موارد عیار و وزن سکه را نیز بر آن می‌افزایند، ، . 
 
 تخصیص سکه طلا به عنوان عیدی به کارکنان دولت تنها تا سال ۱۳۸۸ با مبلغ عیدی در نظر گرفته شده توسط سازمان برنامه و بودجه مطابقت داشت و از آن سال تاکنون تفاوت فاحشی بین قیمت سکه و عیدی پرداختی توسط دولت ایجاد شده‌است، 
 
 
 
 از بر روی سکه می‌توان به مواردی چون: قابلیت نقدشوندگی بالا، قابلیت خرید سکه بسته به میزان سرمایه، عدم وجود محدودیت زمانی برای خرید، خطرپذیری پایین در خرید و فروش اشاره کرد، 
 همچنین در مقایسه با طلا به‌خصوص طلای زینتی، خرید سکه و سرمایه‌گذاری بر روی آن مزیت بیشتری دارد. 
 در بازار سکه: افزایش ناامنی اجتماعی به دلیل نگهداری طلا در منازل و در نتیجه افزایش احتمال سرقت، اختلال در زیرساخت‌های اقتصادی به دلیل انباشت سرمایه به شکل طلا و عدم ورود آن به چرخهٔ اقتصاد، آسیب به صنعت طلا به دلیل سرمایه‌گذاری روی سکه و از رونق افتادن کارگاه‌های تولیدی طلای زینتی 
 خرید و فروش سکه به صورت عمده و خرد، در ایران انجام می‌شود. با توجه به کاربردهای سکه، مصرف و دادوستد سکه طلای بهار آزادی، از تواتر، تعدد و تکرارپذیری بالایی برخوردار است؛ به نحوی که حتی در مواقع اوج مصرف و داد و ستد (اعیاد رسمی و مذهبی) حجم نقدینگی در گردش این کالا، از برخی از کالاهای اساسی نیز بالاتر است. 
 علاوه بر معامله به شیوه سنتی که در بازار رایج است، سرمایه‌گذاران حرفه‌ای با شرکت در «معاملات قرارداد آتی سکه طلا طرح خمینی» در بورس کالای ایران، اقدام به خرید و فروش سکه به صورت معاملات آتی می‌کنند. این طرح از دی ماه سال ۱۳۸۷ در ایران آغاز شده ، و فقط برای سکه طلای تمام بهار آزادی طرح خمینی اجرا می‌شود. مزیت معاملات آتی سکه طلا، امکان بهره‌مندی از اهرم مالی است؛ زمانی که یک فرد، تعدادی سکه را از صرافی یا بانک خریداری می‌کند، باید کل را پرداخت کند، ولی در معاملات آتی با پرداخت یک دهم وجه می‌تواند صاحب یک سکه شود. مدت زمان تحویل کالا در این روش، یک روز ‌است، که مشتری می‌تواند در صورت تمایل با پرداخت وجه معامله، سکه‌ها را به صورت فیزیکی دریافت کند، یا قرارداد خود را به فروش بگذارد. شفاف‌سازی قیمت و عرضه سکه‌های استاندارد در بورس کالا، دو ویژگی بسیار مهم این بازار است که سبب می‌شود تمام فعالان از قیمت واقعی آگاهی یافته، و از سوی دیگر سکه‌های غیراستاندارد کم‌کم از بازار خارج شوند. در این معاملات دارنده گواهی با نام، امکان معامله و نگهداری این اوراق را دارد و نیازی به حمل و نگهداری سکه در منزل یا گاوصندوق نیست. معامله در بازار گواهی سپرده سکه طلا در مقایسه با معاملات بازار نقدی کارمزد کمتری دارد و در این بازار قیمت خرید و فروش بسیار به هم نزدیک بوده که این یکی از جذابیت‌های بازار برای سرمایه گذاران سکه است؛ این در حالی است که در صرافی‌ها قیمت خرید و فروش سکه اختلاف قابل توجهی با هم دارد. در این روش، فرد گواهی سپرده کالایی سکه را در بورس خریداری می‌کند و سکه در خزانه بانک به صورت امانت و در شرایط استاندارد و امن نگهداری می‌شود. در نتیجه، مخاطرات مربوط به نگهداری و حمل و نقل آن جهت فروش در بازار نقدی و همچنین خطر سرقت سکه در صورت نگهداری در منازل به طور کامل از بین می‌رود. در این روش به کمک سامانه‌های معاملات آنلاین از هر نقطه‌ای از کشور می‌توان سکه طلا را خرید و فروش کرد و نیازی به مراجعه به بازار نقدی برای خرید و یا فروش سکه نیست، در نتیجه به کمک این سامانه‌ها مشکلات مربوط به نقل و انتقال فیزیکی سکه هم وجود وجود ندارد. چراکه در این روش، کارگزاران از طریق سیستم‌های در اختیار خود فرآیند تسویه و انتقال پول به حساب فروشنده و انتقال دارایی به کد خریدار را انجام می‌دهند. هزینه نگهداری روزانه هر قطعه سکه در خزانه ۷۰ تومان بوده و هزینه ارزیابی در زمان تحویل سکه به خزانه‌ها نیز سه هزار تومان است. بنابراین هزینه انجام معاملات به کمک این اوراق نسبت به ارزش بازار سکه بسیار اندک است. 
 در ۱۳ خرداد ۱۳۹۸ (یک روز قبل از تعطیلات نیمهٔ خرداد)، مسئولان ارشد سازمان امور مالیاتی برای دریافت مالیات بر سکه، خرید و فروش این سکه‌ها را به عنوان یک شغل تعریف کرده‌اند که بر اساس آن هرکسی غیر از صرافان هم خرید و فروش سکه می‌کند و از این محل درآمدی دارد باید مالیات پرداخت کند. 
 عواملی که بر قیمت سکه طلا در ایران تأثیرگذار هستند، عبارتند از: 
 
 
 
 
 
 
 از بین این عوامل سه عامل قیمت جهانی طلا، قیمت دلار و حباب به‌طور روزانه در حال تغییر هستند و باعث نوسان قیمت سکه می‌شوند. دلیل نوسانات قیمت سکه و طلا را نمایشگر اوضاع سیاسی و اقتصادی در جهان نامید. 
 افزایش در برخی از ایام سال، سبب افزایش قیمت سکه بهار آزادی از طریق ایجاد حباب می‌شود؛ مانند روزهای پایانی سال. در این ایام، بیشترین تقاضا برای «ربع سکه» و در مرحله بعد برای «نیم سکه» است، و «سکه تمام بهار آزادی (طرح جدید)» کمتر مورد تقاضا قرار می‌گیرد. به‌طور کلی و با نادیده گرفتن عرضه و تقاضای داخلی، می‌توان بر اساس رابطه زیر، قیمت حقیقی سکه تمام بهار آزادی را محاسبه کرد: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 به‌طور خلاصه با در نظر گرفتن قیمت جهانی هر اُنس طلای خالص بر حسب دلار آمریکا، وزن طلای خالص سکه تمام، نرخ برابری ریال ایران و دلار آمریکا و بدون در نظر گرفتن فاکتورهایی نظیر انواع مالیات و حق ضرب، رابطهٔ ساده شده زیر برای محاسبه قیمت واقعی سکه تمام بهار آزادی بدست خواهد آمد. 
 در این رابطه x قیمت طلای هر قطعه سکه بهار آزادی بر حسب ریال، USD قیمت هر انس طلای جهانی بر حسب دلار آمریکا و IRR نرخ برابری ریال ایران و دلار آمریکا است. عدد ۰/۲۳۵۴۲۰۰۲ از تقسیم وزن طلای خالص سکه یک بهار آزادی (۷/۳۲۲۳۸۲ گرم) بر وزن هر انس طلای خالص بر حسب گرم (۳۱/۱۰۳۴۸) بدست آمده‌است. در نتیجه با تقسیم وزن طلای خالص هر یک از مسکوکات دیگر (ربع، نیم و …) بر ۳۱/۱۰۳۴۸ این رابطه برای هر یک از آنها قابل تعمیم خواهد بود.
 به غیر از شکل ظاهری، اختلاف مهم دیگری بین سکه‌های طرح قدیم و جدید وجود دارد که در زمان ضرب آنهاست، چرا که بانک مرکزی دیگر به ضرب سکه طرح قدیم اقدام نمی‌کند؛ این مسئله، موجب ویژگی خاص سکه‌های طرح قدیم، و افزایش قیمت آن‌ها نسبت به سکه‌های طرح جدید می‌شود، وگرنه در میزان طلای به کار رفته در سکه‌های طرح جدید و قدیم کوچکترین تفاوتی وجود ندارد. اما این مورد در سال‌های اخیر وضعیت عکس یافته بطوریکه سکه‌های طرح قدیم و سکه‌های پهلوی (ربع، نیم و یک) با وجود آنکه از نظر تعداد بسیار کمتر از سکه بهار آزادی به‌خصوص با تاریخ ضرب ۱۳۸۶ هستند، اما قیمت شان پایین‌تر است. دلیل این امر کم بودن متقاضی برای سکه‌هایی با تاریخ غیر از ۱۳۸۶ عنوان شده‌است. 
 سکه‌های طرح جدید، علی‌رغم داشتن شکل ظاهری یکسان، از نظر سال ضرب با هم تفاوت دارند. از آنجا که متقاضیان سکه‌های تازه ضرب‌شده بیشتر هستند، این افزایش ، قیمت سکه‌های جدید (دارای سال ضرب بالا) را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، فروشندگان سکه تفاوتی برای این سکه‌ها قائل شده، و سکه‌های با تاریخ ضرب قدیمی‌تر، ارزان‌تر از سکه‌های جدید معامله می‌شوند. البته بعضی از فروشندگان سکه، بدون توجه به سال ضرب سکه‌ها، آن‌ها را به قیمت یکسان به فروش می‌رسانند، اما در زمان ، سال ضرب را بهانه‌ای برای کاهش بهای خرید سکه قرار می‌دهند. برای مثال، هنگامی که فردی برای فروش سکه خود به مغازه مراجعه می‌کند، اگر قیمت روزانه سکه ۱۹۰ هزار تومان باشد، اما تاریخ ضرب آن پنج سال پایین‌تر باشد، آن سکه ۱۰ هزار تومان ارزانتر از او خریداری می‌شود. 
 این در حالی است که میزان به کار رفته در این سکه‌ها، هیچ تفاوتی با هم ندارند. از نظر ، اختلاف قیمت میان سکه‌ها به علت تفاوت در سال ضرب آنها، موجه نیست و تنها عاملی که می‌تواند در نوسان قیمت سکه مؤثر باشد، نوسانات بهای طلا در بازارهای جهانی است. بانک مرکزی برای حل این مشکل، از سال ۱۳۸۶ تاکنون (۱۳۹۷) بر روی همه سکه‌ها تاریخ ۱۳۸۶ را درج می‌کند. از همین رو بازار سکه‌های ضرب قبل از ۱۳۸۶ از رونق افتاده و این سکه‌ها معمولاً فقط به قیمت طلایشان ارزش دارند. 
 وظیفه ضرب مسکوک طلا بنا بر تصویب شورای پول و اعتبار منحصراً بر عهده است. با این حال عده‌ای به عرضه سکه‌های تقلبی یا در اصطلاح «غیر بانکی» اقدام کرده‌اند. به عنوان نمونه، برخی در این بازار اعلام می‌کنند که سکه ربع بهار آزادی، بانکی ۳۶ هزار تومان، و غیربانکی ۱۲ هزار تومان، موجود است، که عیار طلای سکه ۱۲ هزار تومانی یا بسیار پایین بوده یا آن دچار اشکال است. حتی اگر شخصی سکه را با مشخصات اصلی آن ضرب کند، مرتکب خلاف شده و از نظر اداره حقوقی بانک مرکزی قابل پیگیری است. 
 مسئله ضرب و توزیع سکه‌های تقلبی، مسئله جدیدی نبوده و سالهاست که سودجویان در این زمینه فعال بوده و از این راه سودهای کلان نیز به دست آورده‌اند. ضرب سکه‌های طلای تقلبی کار چندان سختی نیست. چرا که هر کس با اندک تخصص و شناختی از بازار طلا و مختلف، با سفارش ساخت دستگاهی برای قالب‌گیری انواع سکه می‌تواند هرگونه فلزی را در ابعاد و اندازه سکه‌های طلای مرسوم در بازار، ضرب کرده و با و روکش طلا روانه بازار کند. پلمب و وکیوم این سکه‌ها با مشخصات طلا فروشی‌های معتبر و صاحب نام، تقلب دیگری است که فروش سکه‌های تقلبی را برای این افراد ساده‌تر می‌کند. 
 
 در ۴ تیر ۱۳۹۸ ، رئیس پلیس وقت تهران، از نصب «دوربین‌های » با همکاری بانک مرکزی برای شناسایی دلالان سکه در سبزه میدان، منوچهری، پاساژ افشار و خیابان فردوسی خبر داد. 
 در ده سال اخیر اطلاع از قیمت سکه برای بسیاری از قشرها جامعه، حتی کسانی که با آن در ارتباط نیستند، به قدری حائز اهمیت شده که متعددی برای اعلام نرخ روزانه و حتی لحظه ای قیمت سکه راه اندازی شده‌اند. یکی از این وبگاه‌ها مخالف نظام با نام «مثقال» بقدری در جامعه اقتصادی دارای نفوذ بوده که مرجع قضایی برای جلوگیری از فعالیت، اقدام به مسدود نمودن آن نموده‌است. 
 
 
 برخی از این وبگاه‌ها حتی اقدام به خرید و فروش لحظه ای سکه بهار آزادی می‌نمایند و ظاهراً معتبر هم هستند. 
 
 
 اما در شهریور ۱۳۹۷ یکی از این شرکتهای اینترنتی با نام « » که اقدام به خرید و فروش سکه به‌صورت (آنلاین) می‌نمود بخش معاملات خود را متوقف کرد و باعث متضرر شدن بسیاری از کاربران و اعضای وبگاه خود شد بطوریکه بالغ بر ۳۰۰۰ نفر مالباختهٔ این شرکت شدند، .
{"title": "سکه بهار آزادی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B3%DA%A9%D9%87_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C&oldid=34979383", "language": "fa"}