( ), که با نام‌های یا نیز شناخته می‌شود. یکی از گویش‌های است. نخستین نشانه‌های استفاده از این زبان در اوایل سدهٔ یکم میلادی در شهر دیده شده‌است. سریانی در طول سدهٔ چهارم تا هشتم میلادی، یکی از زبان‌های مهم ادبی در بوده‌است و آثار گوناگونی به این زبان وجود دارد. در واقع، ادبیات سریانی حدود ۹۰٪ از ادبیات آرامی را تشکیل می‌دهد. سریانی در گذشته در بخش‌های وسیعی از و و همچنین در تکلم می‌شده‌است. 
 زبان آرامی باستان پس از چیرگی بر مورد اقتباس قرار گرفت. که پس از امپراتوری آشور تشکیل شده بود نیز از این زبان در دستگاه دیوانی خود استفاده می‌کرد و آرامی به‌عنوان این منطقه باقی ماند. در طول سده‌های سوم و چهارم میلادی باشندگان این منطقه به مسیحین گرویدند.
 در کنار زبان‌های و سریانی یکی از «سه زبان مهم علم و » بود. در اوایل سریانی موتور محرک مسیحیت سریانی، فرهنگ، و الهیات بود.
 مسیحیت سریانی در سراسر آسیا تا و شرق و حتی تا کیوتوی ژاپن نیز گسترش یافت و ابزار ارتباط و انتشار فرهنگ برای و به میزان کم‌تری برای و . عموماً سریانی تأثیری ژرف بر زبان عربی داشته‌است و تا امروز به‌عنوان زبان مقدس مسیحیت سریانی - آشوری باقی مانده‌است.
 سریانی یا آشوری یکی از شاخه‌های زبان آرامی است و به این ترتیب یکی از از به شمار می‌ذود. این زبان به ، یکی از گونه‌های ، نوشته می‌شود.
 سریانی به‌عنوان زبان مذهبی و و برخی از زیرشاخه‌های کلیسای سریانی های کلارای هندوستان مورد استفاده است و همچنین به‌عنوان یک در به رسمیت شناخته شده‌است که روزگاری زبان رسمی بوده استفاده می‌شود و در مدارس عمومی ، ، ، (آلمان) و (هند) نیز تدریس می‌شود. در منابع اسلامی ذکر شده که ، و به زبان سریانی(آشوری) سخن می‌گفتند.
 واژهٔ سریانی مأخوذ از واژهٔ Σύρος از به این سو به کار رفت. به نظر می‌رسد که ریشهٔ این نام عنوانی قومی است، که به‌تدریج جایگزین آرامی شد. تعریف‌های متفاوتی از زبان سریانی وجود دارد. به عنوان مثال در سریانی در قالب لهجهٔ آرامی شرقی اِدِسا که در پایان از مراکز مهم مسیحیت بود در نظر گرفته شده‌است و ذکر شده که کهن‌ترین کتیبه‌های سریانی از نیمهٔ نخست به جای مانده‌اند. فیتز میر آن را یکی از لهجه‌های پنج‌گانهٔ می‌داند. 
 این زبان در سدهٔ پنجم میلادی به دو لهجهٔ و تقسیم شد. بر پایه منظر و منبعی دیگر سریانی زبان متأخر آرامی ادسا است که مسیحیان میان‌رودان و سوریه برای جدا کردن آرامی که معنای «بت‌پرست» یا «کافر» می‌داد، نام یونانی سریانی را به این لهجهٔ آرامی دادند. این زبان در اوایل مسیحیت زبان ادبی شد و آثار فراوانی به این زبان نوشته شدند. از حدود به بعد این زبان به‌صورت زبان آیینی و موعظه باقی ماند. 
 سریانی یکی از لهجه‌های زبان آرامی در شهر اِدِسا بود که تحت تأثیر مسیحیت در شرق و کلیسای ارتدوکس سریانی، به حالت کنونی تحول یافت. پیش از آنکه عربی به زبان غالب تبدیل شود، سریانی در میان جوامع مسیحی در ، و زبان غالب اصلی بود و تا امروز نیز در میان مسیحیان سریانی رواج دارد.
 از سدهٔ هفتم میلادی تا کنون، سریانی به‌عنوان زبان گفتگو در مناطقی که صحبت می‌شد، به‌تدریج جایش را به زبان عربی دارد (به‌جز شمال عراق). در سدهٔ سیزدهم میلادی و قتل‌عام مسیحیان سریانی توسط ، به افول این زبان سرعت بخشید.
 در بسیاری از سرزمین‌های خارج از منطقهٔ ، سریانی حتی در متون مناجات و مذهبی، جایش را به عربی داد.
 تاریخ زبان سریانی را می‌توان به سه دورهٔ مشخص تقسیم کرد:
 
 
 در سال ۱۳۲ پیش از میلاد، پادشاهی در اِدِسا تشکیل شد و نیا-سریانی (Proto-Syriac) در این پادشاهی تحول یافت. امروزه نیز بسیاری از گویشوران سریانی به ادسا به‌عنوان مهد زبانی‌شان توجه دارند. در این منطقه حدود ۸۰ کتیبهٔ سریانی وجود دارد که به سده‌های یکم تا سوم میلادی بازمی‌گردند (کهن‌ترین نمونهٔ سریانی، کتیبه‌ای متعلق به سال ۶ میلادی، و کهن‌ترین پوست‌نوشتهٔ سریانی مربوط به سال ۲۴۳ میلادی است). همهٔ این شواهد اولیه از زبان سریانی، غیرمسیحی هستند. به‌عنوان زبانی رسمی، سریانی به‌شکلی منسجم از سبک و دستور زبان متعلق به آرامی شرقی باستان استفاده‌کرد. زبان سریانی به دو شاخه تقسیم شده‌است: لهجهٔ غربی که توسط در میان‌رودان شمالی و غرب مورد استفاده بود، و لهجهٔ شرقی که توسط و در درون شاهنشاهی ساسانی استفاده می‌شد. 
 اطلاعات بیشتر: در سدهٔ سوم میلادی، کلیساهای ادسا استفاده از سریانی به‌عنوان زبان نیایش را آغاز کردند. شواهدی وجود دارد که اقتباس سریانی، زبان مردم آشوری، انجام مأموریت بود. تلاش‌های ادبی زیادی برای خلق ترجمه‌ای معتبر از به‌زبان سریانی، یعنی ( ) انجام شد. در همین زمان، در حال خلق ارزشمندترین مجموعهٔ شعری و الهیات سریانی بود.
 در سال ۴۸۹ میلادی، بسیاری از مسیحیان سریانی‌زبان که در مرزهای شرقی امپراتوری روم زندگی می‌کردند، به‌دلیل آزار و اذیت دینی و خصومت رو به رشد مسیحیان یونانی‌زبان با آن‌ها، به شاهنشاهی ساسانی فرار کردند. تفاوت‌های عقیدتی در تفسیر مسیحیت باعث شد که سریانی‌ها به دو لهجهٔ شرقی و غربی تقسیم شوند. اگرچه سریانی همچنان به‌صورت یک زبان واحد در نظر گرفته می‌شود و لهجه‌های شرقی و غربی لهجه‌های یکدیگر را تا حدود زیادی متوجه می‌شوند، اما تلفظ و سیستم نوشتاری متفاوتی دارند و در برخی واژه‌ها نیز این تفاوت وجود دارد.
 سریانی غربی زبان رسمی و عبادی سریانی‌های غربی است که توسط ، ، ، ، ، و . مورد استفاده قرار می‌گیرد.
 سریانی شرقی زبان رسمی و عبادی سریانی‌های شرقی است که امروزه نیز توسط آشوریان و پیروان ، ، ، ، و همچنین در مورد استفاده قرار می‌گیرد.
 ادبیات سریانی با اختلاف زیاد، پراستفاده‌ترین لهجهٔ زبان‌های آرامی است. نوشته‌های این زبان موضوعاتی نظیر شعر، نثر، الهیات، مناجات، سرودهای مذهبی، تاریخ، فلسفه، علم، پزشکی و تاریخ طبیعی را پوشش می‌دهند. بسیاری از این آثار ویرایش‌های انتقادی یا ترجمه به‌زبان‌های مدرن ندارند.
 تجدید حیات خط سریانی در زمان‌های اخیر باعث خلق روزنامه‌هایی به خط سریانی شده‌است که همچون استفاده از خط عربی مدرن، از دهه‌های نخستین سدهٔ بیستم میلادی، استفاده از خط مدرن سریانی نیز مرسوم شده‌است. خط سریانی مدرن نه‌تنها برای آثار مذهبی، بلکه حتی در ژانرهای سکولار توسط ملی‌گرایان آشوری مورد استفاده قرار می‌گیرد. 
 سریانی به‌عنوان زبان مذهبی و برخی از زیرشاخه‌های این کلیسا مورد استفاده است. سریانی همچنین به‌عنوان یک در عراق به رسمیت شناخته شده‌است و در مدارس عمومی ، ، ، (آلمان) و (هند) تدریس می‌شود. 
 در سال ۲۰۱۴ میلادی، یک آشوری در تأسیس شد. 
 بسیاری از واژگان سریانی، همچون دیگر از طریق ریشه‌های ثلاثی ساخته می‌شوند که به‌صورت سه صامت سریانی با حرف صدادار متغیر (و برخی صامت) یک مجموعه را تشکیل می‌دهد. برای نمونه، ریشهٔ ، معنای اولیهٔ «برداشتن» را دارد و واژه‌های زیر می‌توانند از همین ریشه مشتق شوند:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 از نظر واج‌شناسی، سریانی نیز همچون دیگر زبان‌های سامی شمال‌غربی، دارای ۲۲ همخوان است که عبارتند از:
 از لحاظ فونتیکی، در تلفظ سریانی در شکل‌های مختلف تغییراتی وجود دارد. بومیان گویشور آرامی شرقی مدرن تلفظ‌های کاملاً متفاوتی دارند، و این امر گاهی اوقات بر نحوهٔ تلفظ زبان کلاسیک تأثیر می‌گذارند. برای نمونه در دعاهای عمومی. سریانی کلاسیک دو جریان اصلی تلفظ دارد: غربی و شرقی.
{"title": "زبان سریانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=33791851", "language": "fa"}