یا یا است که با دیگر زبانها خویشاوندی نداشته باشد و نتوان نیای مشخصی برای آن تعیین کرد. به دیگر سخن زبان منفرد است با تنها یک عضو.
 زبانهای ً منفرد هم وجود دارند مثل ، و که به آنها «هندواروپایی تک‌خانواده» هم می‌گویند. اینها جزئی از خانواده زبان‌های هندواروپایی به شمارند ولی پیوندی به هیچ شاخه‌ای از این خانواده (مانند ، ، و ) ندارند و خود شاخه‌های مستقلی را تشکیل می‌دهند. البته اصطلاح منفرد بیشتر برای گروه نخست به کار می‌رود.
 اگر این فرض را بپذیریم که همه زبانهای بشری اصل مشترک دارند و از نیای واحدی به وجود آمده‌اند، باید بتوان میان یک زبان با گروهی دیگر از زبانها رابطه‌ای یافت. از این رو با بررسی دقیق زبانهای منفرد می‌کوشند خویشاوندی آنها را با دیگر زبانها اثبات کنند و در خانواده‌ای جایشان دهند. نمونهٔ معروف آن است که تا با حال به تمام زبانهای زنده و مردهٔ و از تا مقایسه شده بی آن که نتیجه قطعی به دست آید.
 در ستون جدول زیر، زبانی است که در جامعه کاربرد گسترده داشته باشد و به عنوان زبان اول به کودکان آموخته شود. زبانی است که گویشوران آنها تنها سالمندان باشند و با مرگ آنان زبان نیز منقرض شود. نیز به زبان بدون گویشور می‌گویند.
{"title": "زبان تک‌خانواده", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87&oldid=34822363", "language": "fa"}