«روژهلات» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای نشریه‌ای با همین عنوان را ببینید. Place ، یا نام بخشی‌های است که در واقع شده‌اند و شامل مناطق کردنشین در استان‌های ، ، و ( و مناطق غربی استان) و است. جمعیت این سه استان در سرشماری ۱۳۹۵ روی هم ۴٬۱۳۵٬۶۰۳ بوده‌است که بر اساس نقشه پراکنش مردم کرد در ایران بر اساس استان‌ها در حدود ۳٬۸۵۰٬۰۰۰ از آن‌ها کرد می‌باشند.
 استان آذربایجان غربی با حدود ۱ میلیون و ۹۸۰ هزار نفر کرد (۶۰ درصد جمعیت استان)، استان خراسان شمالی با حدود ۴۰۰ هزار نفر کرد (حدود ۵۰ درصد جمعیت استان)، استان خراسان رضوی با حدود ۳۰۰ هزار نفر کرد (۵ درصد جمعیت استان)، استان تهران با حدود ۲۵۰ هزار نفر کرد (۲ درصد جمعیت استان)، با حدود ۲۰۰ هزار نفر کرد (۷٫۵ درصد جمعیت استان)، با حدود ۱۷۰ هزار نفر کرد (۱۰ درصد جمعیت استان) و سایر مناطق کشور با حدود ۳۰۰ هزار نفر، مهم‌ترین مناطق با جمعیت قابل توجه کرد در ایران هستند و بنابراین کل جمعیت کردهای ایران روی هم بیش از ۷٬۲۰۰٬۰۰۰ میلیون نفر (در حدود ۷٫۷۵ درصد جمعیت ایران در سال ۱۳۹۵) می‌باشد. در کشورهای ایران، ترکیه و سوریه آمارگیری دقیقی از وسعت و جمعیت کردها وجود ندارد. 
به‌طور کلی کردستان ایران از ارومیه که کرد کرمانج هستند به سمت جنوب به شش بخش مکریان (بخش جنوبی استان آذربایجان غربی) اردلان (استان کردستان به جز بانه و مریوان) کرماشان (بخش مرکزی استان کرمانشاه و بخش ایوان و ایلام در استان ایلام) اورامان (شمال مریوان پاوه و بخش‌های از مایان (نواحی شرقی استان کرمانشاه شامل صحنه و کنگاور و نواحی شمال و شمال شرق ایلام و شهر اسدآباد).
 مقالهٔ اصلی: به‌طور کلی از بدو تاریخ کوه‌های بالای مسکن و جایگاه مردمی بوده‌است که با امپراتوری‌های جلگه‌ها یعنی امپراتوری‌های و در جنگ بوده‌اند و گاه آن‌ها را شکست می‌داده‌اند. پس از ورود به اقوام بومی آنجا یعنی و و و دیگر اقوام را در خود حل کردند و زبان خود را در منطقه رواج کامل دادند. زبان‌های کردی (سورانی/کرمانجی) با سایر زبان‌های ایرانی مانند و و و و از یک ریشه واحد هستند . 
 
 
 
 
 در قرن نوزدهم، کرمانشاه اهمیت تجاری و استراتژیک زیادی یافت و مرکز کردستان ایران شد. کرمانشاه ولایتی مجزا از اردلان را شکل داد. مرکز اردلان، که کردستان هم خوانده می‌شد، سنه بود. در ۱۸۰۶، فتحعلیشاه بزرگترین پسرش محمدعلی میرزا را به حکومت کل کردستان و لرستان منصوب کرد. او ارتشی به مربیگری فرانسویان تشکیل داد و در دوره او کرمانشاه سدی در برابر پیشروی عثمانی شد. 
 هنگامی که از سخن به میان می‌آید، مقصود زبانی است که کردها هم اینک با آن سخن می‌گویند. و گفته‌اند که: این زبان از زبانهای و خانواده‌های هند و ایرانی و در زمرهٔ است و با شباهت بسیاری دارد.
 ، در ، تاریخ تبار و زبان می‌نویسد: پیش از هیچ شاعر ترک گویی در آذربایجان پیدا نشد و همگی مردم هر که ماد و بودند به زبان پهلوی آذری گفتگو می‌کردند که همانند فارسی و لری و کردی بود. 
 در کتاب سنی ملوک الارض و الانبیا می‌نویسد:پارسیان، دیلمیان (یکی از گروه‌های مهم ایرانی‌زبان) را کردهای طبرستان می‌دانستند - چنان‌که اعراب را کردهای سورستان. 
 کردی از ریشه زبان‌های ایران قبل از است. زبان کردی دارای ادبی بسیار پهناور است. قدیم‌ترین نوشته به زبان قباله‌ای است که از اورامان در کردستان به دست آمده‌است. 
 زبان کردی شامل گویش‌های متعدداست و مکمل گروه «ایرانی-آریایی» هستند که به خانواده بزرگ زبان‌های هندو ایرانی تعلق دارد. به‌طور کلی زبان کردی به سه گروه گویشی تقسیم می‌شود: ۱- گروه غربی شامل گویش‌های موسوم به کُرمانجی/ کِرمانجی ۲-گروه شرقی ۳- گروه مرکزی و هم چنین گروه جنوبی که از تعداد زیادی گویش‌های ناهمگون تشکیل شده‌است که از این بین می‌توان به گویش لکی، گویش سنجابی، کلهری اشاره کرد. - مرداویز) 
 گویش کردهای ( ، ، ، ، ، و…)، ناحیه مرزی ایران و (تمام کردهای استان آذربایجان غربی به غیر از منطقه مکریان)، همچنین روستاهای و و کردهای ساکن شهر است. سورانی در بخش میانی مناطق کردنشین ایران شهرهای اصلی سورانی‌زبان عبارتند از: ، مهاباد، ، شهرهای کردنشین جنوبی آذربایجان غربی و مناطق شمال غربی استان کرمانشاه. دارای لهجه‌های ، ، ، ، ، ، و است که در استان کرمانشاه و ایلام و بخش‌هایی از استان‌های کردستان بدان تکلم دارند.
 زبان نوشتاری کردهای ایران در حال حاضر زبان فارسی است. ، محقق سنندجی، در کتاب «شاعران کرد پارسی‌گوی» بیش از ۱۲۵۰ شاعر کرد را که اشعاری فارسی داشته‌اند در اثر ۹۰۰ صفحه‌ای خود معرفی کرده‌است. این شاعران تمامی از مناطق کردنشین ایران هستند و سروده‌های فارسی ایشان مضامین عارفانه، عاشقانه، اجتماعی و سیاسی را دربر می‌گیرد. 
 کردهای اهل‌سنت هستند. در اکثریت با است، اما جمعیتی از کردهای نیز در شهرستان‌های و زندگی می‌کند. مهاجرت سبب شده تا در مرکز استان، شهر نیز جمعیتی از به وجود بیاید.
 در استان کرمانشاه جمعیت میان مردم شیعه، اهل‌سنت و یارسان تقسیم شده‌است. مردم یارسان عمدتاً در منطقهٔ در غرب استان کرمانشاه، نشین شرق استان و نیز در مرکز استان زندگی می‌کنند.
 در اکثریت با کردهای شیعه است، اما اقلیتی از پیروان یارسان نیز در این استان زندگی می‌کنند.
 عمدتاً شیعه هستند. کردهای و عمدتاً شیعه و بخشی از آن‌ها یارسان هستند. کردهای که به‌طور متمرکز در ساکن هستند، عمدتاً شیعه و بخشی از آن‌ها یارسان هستند. همچنین جمعیتی از کردها در حومهٔ ، به ویژه حومهٔ غربی و جنوب غربی آن و نیز در زندگی می‌کنند که در میان آن‌ها پیروان هر سه آیین تسنن، تشیع و یارسان وجود دارد. در میان کردها همچنین مردمی با مذاهب ، و زندگی می‌کنند. آماری از کردهای بدون اعتقاد مذهبی تاکنون ارائه نشده‌است.
 سیاح فرانسوی که در اواخر قرن نوزدهم از دیدن کرده‌است، در سفرنامهٔ خود با عنوان « » که در سال ۱۸۸۷ به چاپ رسیده‌است می‌نویسد:
 
 مناطق کردنشین ایران قسمت‌هایی از استان آذربایجان غربی، و قسمت اعظم استان‌های کردستان، کرمانشاه. لرستان، ایلام و خراسان شمالی و قسمت‌های جنوبی و کمی هم شمال را در بر می‌گیرد. کرمانشاه بزرگترین شهر کردنشین ایران با جمعیت ۹۴۶٬۶۵۱ (۱۳۹۵) است.
 جدول زیر شامل جمعیت شهرهای بزرگ کردنشین ایران براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ خورشیدی است:
 جمعیت تمامی کُردهای ساکن در ایران را ۱۰٪ جمعیت کشور برآورد کرده‌است. 
 جمعیت ایران بالغ بر ۷۵٬۱۴۹٬۶۶۹ تن (سرشماری سال ۱۳۹۰) و ۷۹٬۹۲۶٬۲۷۰ تن (سرشماری سال ۱۳۹۵) و وسعت ایران ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع است بنابراین در سال ۱۳۹۰ در حدود ۴٬۵۱ درصد وسعت ایران و در حدود ۵٬۳۱ درصد از جمعیت ایران در سال ۱۳۹۰ و ۵٬۱۷ درصد از جمعیت ایران در سال ۱۳۹۵ را تشکیل می‌دهد که نشان دهنده کاهش درصد جمعیت این چهار استان به جمعیت کل کشور طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ می‌باشد (رشد کمتر جمعیت نسبت به بقیه مناطق و مهاجرت منفی داخلی یا خارجی). جمعیت کل این سه استان در سال ۱۳۹۵ بر اساس سرشماری ۱۳۹٬۱۳۲ نفر نسبت به سال ۱۳۹۰ افزایش یافته‌است (به‌طور میانگین سالانه ۲۷٬۸۲۷ نفر).
 مقالهٔ اصلی: در داستان‌های کردی آمده‌است که چهار هزار سال (به فارسی کیومرث) نامی از مردم کرد پیدا شد و از همان ابتدای کار نامی با وی به دشمنی برخاست. او در کوهستان‌های با اهریمن به جنگ پرداخت و در آغاز پیکار به سپاهیانش فرمان داد که در صورت پیروزی بر دشمن و کشتن اهریمن بر ستیغ کوه‌ها و بالای تپه‌ها و گردنه‌ها، برج‌هایی از آتش برافروزند تا هم نشانی بر اعلام پیروزی باشد و هم فرمانی بر بازگشت سپاه از جبهه‌ها به نزد وی. سرانجام پیکار با اهریمن به پیروزی سپاه کی مورس پایان یافت و آتش‌ها بر بالای کوه‌ها زبانه کشید و با تابش شعله‌ها پیروزی حق بر باطل و شکست اهریمن به آگاهی عامه رسید. روز پیروزی بر دشمن ده روز پیش از موقع نوروز کنونی بود. کی مورس فرمان داد نه تنها آن روز بلکه ۹ شبانه روز پس از آن را همراه با برافروختن آتش و مراسم جشن و سرور بگذرانند. بدین ترتیب در مدت برگزاری این مراسم از کوه‌ها گرفته تا مراکز شهرها را فروغ تابناک آتش همراه با آهنگ پیروزی دربرگرفته و شب تیره را به روز روشن مبدل ساخته بود. از آن هنگام شکوهی خاص یافت و هر سال همراه با مراسم ویژهٔ آتش بازی برگزار می‌شد. 
 چهار سال سال بعد از کی مورس نامی با سپاه عظیم خود از به سوی کردستان روی آورد و این سرزمین را اشغال کرد. ضحاک دو مار داشت که آن‌ها را می‌پرستید و به مردم نیز دستور داد که در مقام پرستش مارهای وی برآیند. پابپای این فرمان ظلم و ستم آغاز کرد و به اذیت و آزار رعایا پرداخت. کردها مدتی تحمل کردند سرانجام پیدا شد؛ و گروهی از ستمدیدگان را به دور خود جمع کرد. کاوه مدت‌ها در اندیشه بود تا موقع مناسبی برای قیام علیه ضحاک بیابد، تا آنکه شب جه‌ژنی ۹ روژ (جشن نه روز) را برای این کار مهم برگزید. در سپیده دم جه‌ژنی ۹ روژ، (برابر با بیست و یکم مارس) به همدستی یارانش به سوی مرکز ستمگری ضحاک یورش برد و آن را به زیر نفوذ خود درآورد. او پس از کشتن ضحاک با انبوه ستمدیدگان پیروز، به سوی اقامتگاه شاهزاده‌ای آریائی به نام پسر حرکت کرد و او را به پادشاهی خواندند. در این روز مژده پیروزی کاوه بر ضحاک ستمگر بر همه جا پیچید و بدین ترتیب جلوه جاودانی و خاطرهٔ شکوهمند نوروز که زمینهٔ اصلی آن از دوره کیومرث بود، بر صفحه روزگار نقش بست. 
 منطقه به سبب مرزی بودن و قرار گرفتن و جنگ با احزاب مخالف کرد و تبعیض‌های سیاسی و دور بودن از مرکز از لحاظ صنایع پیشرفته پیشرفت چندانی ندارد. اما طی سال‌های اخیر تعدادی کارخانه بزرگ و کوچک ساخته شده. 
 عمده‌ترین صنایع پیشرفته منطقه عبارت‌اند از: صنایع نفت، گاز، ، در کرمانشاه و کردستان و آذربایجان غربی، ، در قروه و تکاب، و موادغذایی و …
 صنایع مهم دستی و سنتی کردستان عبارت‌اند از: و ، بافی و ، و …
 کردستان از نظر ذخایر معدنی بسیار غنی است و ذخایر طلای کشور و معادن بزرگ آهن و آلومینیوم و… در این منطقه وجود دارد. 
 استان‌های ایلام (رتبه دوم ذخایر گازی در میان سایر استان‌ها) و کرمانشاه داری ذخایر عظیم نفت وگاز هستند، که به‌طور تقریبی ۱۵٪ تا ۱۳٪ ذخایر نفت وگاز اثبات شده ایران در این دو استان قرار دارد. 
 کردستان در بخش کوهستانی و پر بارش ایران قرار دارد. همین امر سبب به وجود آمدن رودهای پرآب و طبیعت سرسبز حاشیه آن شده‌است. وجود آب در دیرباز مورد توجه مردمان باستان بوده‌است تا در آنجا سکونت گزینند. وجود آب و مهاجرت مادها به کردستان زمینه را برای تشکیل امپراطوری‌های بزرگ به وجود آورد که آثار آن همچنان در این دیار قابل مشاهده است.
در کنار طبیعت دلنشین وجود از لحاظ جذب گردشگر اهمیت چند برابر دارد که سالانه میلیون‌ها توریست را از سراسر کشور به شهرهای مرزی می‌کشاند و نقش مهمی در اقتصاد استان‌ها بازی می‌کند. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: این رسانه‌ها اغلب به دو زبان کردی و فارسی هستند که هدف آن‌ها بیشتر مخاطبان کرد تبار ایرانی است.
{"title": "کردستان ایران", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&oldid=35005801", "language": "fa"}