(به : ) (از روی یونانی روکسالان‌ها هم نوشته‌اند) تیره‌ای از بودند که این نام را برای روشنی پوست یا پوشش آنان به ایشان داده بودند. این نام، گویش و نگارش لاتینِ رخش‌آلانی (روس آلان، روکاس، روگاس) است. تیره ای پرشمار و بسیار کهن از تیره باختری ایرانیان سرمتی (باختری‌ترین سکاها) بودند که در دشت‌های خاور اروپای امروزی در کنار دیگر سکاها و و می‌زیسته‌اند و به چند زبان سخن می‌گفتند. رخش‌آلان‌ها را آلان‌های سپیدروی می‌دانند (روخش: روشن). حتی وردانسکی نام روس را از آنان سرچشمه می‌داند و نیز مردمی با نام روکاس (یا روگاس) که در نبردی از شکست می‌خورند را آمیزه ای از رخش با آس (آلان‌ها همان آسی‌ها هستند) می‌داند.
 میهن نخستین‌شان برپایهٔ تاریخ سرزمین‌های میان رودهای و بود. رخش‌آلان‌ها در به سوی کوچیدند و در در کنونی جاگیر شدند. 
 آنان در سال ۱۰۰ پ. م به رهبری پادشاه خود تاسیوس (به گویش لاتین) در پشتیبانی از جنگ سالار پالاکوس، از دیفانتوس سردار شکست می‌خورند و از کریمه واپس رانده می‌شوند. 
 نام روکسولان را در کتاب خود دربارهٔ جنگ با گیل‌ها (یا همان که به فرانسوی گُل می‌گویند؛ از تیره‌های کِلت یا سلتی) نگاشته و آنان را در جایی هم‌مرز با آلان‌ها می‌داند. جایی که میان (باختری‌ترین سکاها) و بود.
 آنان پیش از مهاجرت به شمال و باختر ، در سرزمین‌های پست کناره و می‌زیستند. پس آنگاه با سکاهای شمال دریای سیاه جنگیده؛ سپس پس از شکست آنان در سده دوم پیش از میلاد، در کنارشان و در برابر و شهرهای یونانی نشین کریمه جنگیدند. که در سدهٔ یک پیش از زایش مسیح می‌زیسته از ایشان با برنام گردونه‌سوار یاد می‌کند که یادآور کوچ‌نشینی این تیره است.
 در سده نخست پس از زایش مسیح گروهی از آنان به سوی و رفته؛ و تا ۷۰ سال در دشت‌های امروزی تا زندگی می‌کردند، تا آنکه رومیان بر آنان تاختند و رُخش آلان‌ها بهمراه دیگر تیره‌های ایرانی این دشت‌ها همچون داسی‌ها و تراس‌ها شکست‌هایی از رومیان خوردند. برخلاف که وابسته به تازش بر یکجانشینان بودند، روش زندگی رخش‌آلان‌ها بیشتر بر پایه کشاورزی استوار بود. زمین‌های استپ برای کشاورزی چندان آماده نبود و خاک سرشاری نداشت، از همین رو گهگاه جنگی بر سر بدست آوردن زمینی فراهم برای کشت میان تیره‌ها پیش می‌آمد. در یکی از نبردهای رومیان با رخش‌آلان‌ها ۹۰۰۰ سوار از آنان بدست یگان ۳ گالیکا (یگان نبرد با گیل‌ها یا _چنان‌که امروزه به فرانسوی می‌گویند_) و سپاه پیاده روم بود. این شکست در زمستان ۶۹ م رخ داد. این سال در تاریخ روم به سال چهار فرمانروا شناخته می‌شود. آنها می‌خواستند از این هنگامه سود ببرند که گرفتار سپاهی شدند که نخست هم پیمان اوتو و سپس شده بود و پس از آن بدنبال نبرد با ویتیلیوس و هوادار بود. در زمانی که رومی گوید: ریشه شکست آنان سنگینی زره‌شان بود و اینکه بر زمین سست افتاده و با نیزه بلندشان که جنگ‌افزار آیینی سلمی‌ها بود نمی‌توانستند دوباره از زمین برخیزند.
 در زمان ، (یگان رومی گماشته بر پانونیا) را به کینه جویی از کشتاری که از مردمان شان کرده بودند به یاری یکسره نابود کردند. در جنگ‌های داسی نخست سوی داسی‌ها را گرفتند و بیشتر سواران خود را به جنگ برای آنان فرستادند؛ ولی در جنگ نخست داسی به سال ۱۰۲–۱۰۱ میلادی در شکست خوردند و در جنگ دوم با داس‌ها همراه نشدند تا آنکه در ۱۰۶–۱۰۵ پادشاهی داسی یکسره نابود شد و ، کین خواهی نمود. سپاه دانوبی روم همه شهرها و روستاهای آنها را سوزاند و بسیاری از مردانشان را کشت یا به همراه زنان و کودکانشان به بردگی کشید و جابجایی‌های بزرگی را برنامه‌ریزی نمود و همه گنجینه زرین و پرگوهر پادشاهی داسی را که بوربیستا (به گویش لاتین) و پیشینیانش فراهم آورده بودند و رشک رومیان گشته بود به تاراج برد. بدین سان فرمانداری رومی داسیا را بنیاد گذاشت و رومی‌ها به مرز با رخش‌آلان‌ها در دانوب رسیدند. تراژان بسیاری از داس‌ها را به در مرز با کوچاند. برج و باروهایی برای پیشگیری از تاخت و تاز آنان در راستای دانوب ساخت.
 امپراتور روم نیز که با ژرمن‌ها نبردهای بزرگی داشت، با آنان نیز در کرانه دانوب جنگید. در سال ۲۶۰ میلادی به پانونیا تاختند و پس از اندکی بخشی از آنان در سپاه روم می‌جنگیدند.
 مانند دیگر، سرزمین آنها در میانه سده ۴ میلادی بدست هون‌ها افتاد.
 واپسین بار آنان را در کناره شمالی دریای سیاه در امروزی و گزارش کرده‌اند. از آن پس آنان با مردمان بومی این سرزمین همچون ، ، ، و درآمیخته اند.
 سرانجام در میانه‌های بر رخش‌آلان‌ها پیروزی یافتند و دیگر نامی از تیره ایشان بجز در نام آلان‌ها و به چشم نمی‌خورد؛ ولی فرهنگ، تاریخ و نژادشان همچنان پابرجاست. و بازمانده این قوم بزرگ در بلوچستان و ایران به نام رخشانی زندگی می‌کنند.
 بسیاری از سنگ نگاره‌های رومی از فرمانروایان بزرگ روم نقشینه‌هایی از رخش‌آلان‌ها و دلاوری‌های آنان در جنگ‌ها دارد. مارکوس آئورلیوس، فیلسوف و فرمانروای روم، در کتاب خود از آنان یاد کرده‌است. همچنین در سرزمین اوکراین کنونی در میان مردمان بومی آن آمیخته شده‌اند.
{"title": "رخش‌الان‌ها", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D8%AE%D8%B4%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7&oldid=33879966", "language": "fa"}