این مقاله دربارهٔ کتابِ «روز واقعه» است. برای فیلمی که از این کتاب اقتباس شده « » را ببینید. برای سمفونی‌ای به همین نام « » را ببینید. فیلمنامه‌ای از است از سال ۱۳۶۱.
 بر اساسِ این فیلمنامه، به سالِ ۱۳۷۳ ساخته، را ساخته و نیز نمایشنامه‌ای نوشته‌است. 
 
 
 
 به سال ۱۳۶۱ و به روایت دیگر به سال ۱۳۵۸ نگاشته شد و کتابش نخستین بار به سال ۱۳۶۳ در طبع شد. سپس‌تر کتاب در چاپ شد و چاپ‌های بعدی به وسیلهٔ همین ناشر و با نگارهٔ «نقارهٔ سفر» از کارِ (۶۳۵ هجری قمری) بر روی جلد بوده‌است. 
 در گفتگویی به سال ۱۳۹۱ توضیح داده‌است که «حوالی سال ۱۳۶۰» که در کار می‌کرده، داستانِ مسلمان شدنِ یکی مسیحی را در زمان واقعهٔ عاشورا برای تعریف کرده و از او درخواسته تا فیلمنامه‌ای از این داستان بنویسد؛ ولی فرهنگ نپذیرفته و داستان را به دیگرانی از جمله و بازگفته، مگر فیلمنامه‌اش را بنویسند؛ ولی کسی نخواسته و فیلمنامه‌ای نوشته نشده و موضوع فراموش شده؛ تا یک سالی سپس‌تر که داریوش فرهنگ بازمی‌گردد و فیلمنامهٔ را به نامِ نویسنده‌ای با نام مستعار «ع. سالک» به تلویزیون می‌دهد، که پروانه ساخت می‌گیرد؛ ولی تصمیم به ساخت فیلم تا پس از پس می‌افتد. 
 در این اثنا، نویسنده در سال ۱۳۶۳ کتابِ را چاپ کرد و نگارندهٔ واقعی فیلمنامه شناخته شد.
 خبر داده که کسانی بر این باور بوده‌اند که بیضایی را «برای تبرئه‌ی خود از برخی اتهامات» نوشته است. 
 
ترکیب «روز واقعه» در فارسی پیشینه دارد، و به معنی روزِ مرگ به کار رفته. گوید: نیز به نام « » دارد که دربارهٔ جهانِ پس از مرگ است.
 جوانِ تازه‌اسلامی است به نامِ شبلی که به عشقِ راحله آورده و اینک در روز عروسی، یک روز پیش از ، آنگاه که اخبار کشتن می‌رسد، آوایی در سرش می‌پیچد که کمک می‌خواهد. شبلی پیِ آوا از جشن عروسی بیرون می‌زند و راهِ پیش می‌گیرد و به تاخت از بیابان می‌گذرد و در این سفر ماجراهایی از سر می‌گذراند؛ ولی سرانجام ساعتی پس از واقعهٔ عاشورا به می‌رسد.
 مقالهٔ اصلی: امکان ساخت فیلمی از این فیلمنامه برای بیضایی فراهم نشد. پس از ، حقوق فیلمنامه را از او خرید و آن را برای دریافت پروانهٔ ساخت به داد؛ که پس از دو سال و اندکی دست بردن در متن پذیرفته شد. در سال ۱۳۷۳، از روی این فیلمنامه فیلمِ را ساختند. کارگردانِ این اقتباس و تهیه‌کننده است. اسدی بعدها فیلم دیگری به نام نیز ساخت.
 در گفتگویی آورده که بیضایی از اقتباس سینمایی شهرام اسدی خشنودیِ نسبی داشته‌است. بیضایی خود در گفتگویی با در بهار ۱۳۸۸ گفته: 
 
 
 
 
 از بخش‌هایی از کتاب که در فیلمِ شهرام اسدی نیامده می‌توان فصل دیدار با در گذر از ویرانه‌های کهن را نام برد. 
 ، که نقش اوّل فیلم را بازی کرد، یاد کرده که که ( ) به نقش اوّل این فیلم اختصاص داده بود شجاع‌نوری را زمین زد و مجروح کرد و فیلمبرداری متوقّف شد؛ و سپس‌تر کار را با اسب دیگری پی گرفتند. با این که هاشمی رفسنجانی می‌خواست که این فیلمنامه فیلم بشود، در هشت سال تنها یک فیلمِ بیضایی ( ) مجال ساخت یافت، و گرفتاری‌های فراوانی برای بیضایی و نویسندگان و اندیشندگان دیگر به بار آمد؛ به طوری که در گفتگو با دربارهٔ دیدار (یا به عبارتِ مجلّهٔ «بازجویی») با خودش و بیضایی به سال ۱۳۷۲، در همان هنگامی که فیلم در جریان ساخت بود، گفته: «. . . یکی از آقایان را در یک سال بعد، در یک شهر بزرگ که فیلمبرداری می‌کردم، دیدم. گفت شما دو تا . . . تو و بیضایی رو از تو دهن شیر بیرون آوردیم.» 
 سپس‌تر، رویدادهای این دوران – نیز با تجربهٔ بازجویی‌های – در بعضی از کارهای بیضایی مانندِ بازتاب یافت.
 فیلمنامهٔ به سال ۱۳۹۴ به کارگردانی بر صحنه خوانده شده‌است. رحمانیان هدف این فیلمنامه‌خوانی را اجرای همهٔ فیلمنامه برشمرده، به طوری که بخش‌هایی که در حذف شده به گوش تماشاکنان برسد. از مهمانان شب اوّل، ۲۲ مهرماه، و بودند. 
 نمایشی رادیویی نیز از روی این فیلمنامه نوشته و ساخته و در چندین قسمت از رادیوی جمهوری اسلامی ایران پخش شده‌است.
 فیلمنامهٔ را «صریح‌ترین رجوع بیضایی به تاریخ اسلام» شمرده و تصاویری را که فیلمنامه از واقعهٔ کربلا داده «بسیار تأثیرگذارتر» از صحنه‌های مشابه در فیلم می‌داند. فیلم را کامیاب‌ترین فیلمِ سینمای دینی در ایران گفته و این را از فیلمنامه دانسته و می‌گوید: «من به خود آقای بیضایی هم گفتم که شما بهتر از همه روح واقعهٔ عاشورا و روح تاریخ آن زمان را دریافتید و درک کردید.» 
 الهام باقری نوشته که بیضایی در این فیلمنامه را در چهرهٔ بازنموده و از این رهگذر این افسانه نیز «بستر تاریخی» یافته و «ماندگار» شده‌است. 
 بر این باور بوده است که «حتماً بیضایی از فیلم بهتری می‌سازد تا فیلمی که ساخته شد.» 
 
سال ۱۳۷۸ که ، وزیر وقتِ ایران، در شد، یکی از اعتراض‌های نمایندگانِ معترض مجلس این بود که امکان کارِ را، که دارای گرایش مذهبی و سیاسیِ دلخواهِ این نمایندگان شمرده نمی‌شد، فراهم کرده. مهاجرانی، در پاسخِ نمایندگان معترض و در دفاع از کارِ وزارتخانه‌اش، در سخنرانی در مجلس به فیلمنامهٔ استناد کرد و چنین گفت: دامون نوردین ترانه‌ای به نامِ «رگبار» خوانده که در آن به کارهای بیضایی، از جمله اشاره می‌شود. نیز آهنگی به نام «روز واقعه» دارد. کتاب‌های دیگری نیز – مخصوصاً در موضوعات مربوط به – از پسِ این کتاب، «روز واقعه» نام یافته.
{"title": "روز واقعه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87)&oldid=35151626", "language": "fa"}