( : हिन्दी)، یا دقیق‌تر (دیواناگری: मानक हिन्दी) یک است که در شمال و مرکز بدان سخن گفته می‌شود. هندی در واقع و است که خود برپایه گویش رایج در و مناطق پیرامونی در پدید آمده‌است. هندی به خط نوشته می‌شود و یکی از دو در کنار است. هندی همچنین ۹ ایالت و ۳ و یکی از ۲۲ در جمهوری هند است. 
 هندی در مناطق و تا حد کمتری سایر بخش‌های هند است. بیرون از هند، زبان‌های متعددی رسماً به عنوان «هندی» شناخته می‌شوند ولی به زبان هندی نوین معیار که در این مقاله مورد بحث است، مربوط نمی‌شوند و به جای آن به گویش‌های دیگری از زبان‌های هندوآریایی همچون و اطلاق می‌شوند. که در رسمی است و که در ، و رایج هستند نیز شامل این زبان‌ها می‌شوند. جدای از خط و رسمی، گویشوران هندی معیار نسبت به گویشوران که گونهٔ رسمی دیگری از زبان هندوستانی است، دارای هستند. 
 هندی در جهان پس از ، و انگلیسی است و در کنار اردو به عنوان زبان هندوستانی، در جهان پس از ماندارین و انگلیسی به‌شمار می‌رود. 
 واژه در اصل به ساکنان اطلاق می‌شد. این نام در فارسی از یا در گرفته شده که خود از واژه (सिन्धु) به معنای ریشه گرفته‌است. 
 در گذشته در ادبیات فارسی واژگان (हिंदवी) یا (हिंदुई) نیز به معنای «هندی» کاربرد داشتند و در آثار افرادی چون می‌توان به‌کاربردن آن‌ها را یافت. 
 هندی همچون سایر زبان‌های هندوآریایی نوادهٔ مستقیم است که پس از گذر از دوره‌های و به و در پایان هندی نوین رسیده‌است. پس از ورود حکومت اداری اسلامی به شمال هند، هندی باستان وام‌واژگان بسیاری را از و دریافت کرد که منجر به پیشرفت شد. در قرن هجدهم، نسخه‌ای به شدت فارسی‌شده از هندوستانی به نام پدید آمد. اهمیت روزافزون زبان هندوستانی در هند استعماری و ارتباط اردو با مسلمانان، هندوها را بر آن داشت تا نسخه سانسکریت‌شدهٔ هندوستانی را به کار برند که منجر به شکل‌گیری هندی نوین معیار یک قرن پس از ایجاد اردو شد. 
 پیش از معیارسازی هندی بر پایه گویش دهلی، گویش‌ها و زبان‌های مختلف کمربند هندی همچون و از طریق معیارسازی ادبی برجسته شدند. ادبیات نخستین هندی در قرون ۱۲ و ۱۳ میلادی شکل گرفت. این مجموعه کار شامل حماسه‌هایی مانند نمایشنامه‌های به ، به و آثار به گویش دهلی بود. 
 هندی نوین معیار که بر پایه گویش دهلی و پیرامونش است، از طریق معیارسازی ادبی به برجستگی رسید و به مرور جای سایر گونه‌های به کار رفته در آثار ادبی همچون ، و را گرفت. هندی نوین و سنت ادبی آن در اواخر قرن هجدهم تکامل یافت. در اواخر قرن نوزدهم، جنبشی برای توسعه بیشتر هندی به عنوان گونهٔ معیار هندوستانی جدای از اردو شکل گرفت و در نتیجه آن در سال ۱۸۸۱ ایالت برای نخستین بار در هند، هندی را به جای اردو عنوان زبان رسمی خود پذیرفت. 
 پس از دولت هند در سال ۱۹۵۴، کمیته‌ای را برای تهیه دستور زبان هندی تشکیل داد. گزارش این کمیته در سال ۱۹۵۸ با عنوان منتشر شد. معیارسازی املایی با استفاده از خط نیز توسط مدیریت هندی مرکزی وزارت آموزش و فرهنگ هند برای ایجاد یکنواختی در نوشتن، بهبود شکل برخی از نویسه‌های دیواناگری و معرفی نشانه‌هایی برای بیان صداهای دیگر زبان‌ها انجام گرفت. با تلاش‌ها و تجمعات بسیار ملی‌گرایان، مجلس مؤسسان هند در ۱۴ سپتامبر ۱۹۴۹ هندی را که به خط دیواناگری نوشته شده بود به عنوان تصویب کرد و بدین ترتیب هندی جای اردو را که در استفاده می‌شد، گرفت. 
 هندی در مناطق معروف به است و همچنین در کنار انگلیسی زبان رسمی دولت هند است. 
 در یک پیجین به نام به عنوان زبان میانجی مردمی غیرهندی‌زبان در مناطق پذیرفته شده‌است. هندی همچنین در میان بومیانی که بیش از ۵۰ گویش محلی دارند نقش زبان میانجی را بازی می‌کند. 
 هندی برای بیشتر که به اردو تسلط دارند به آسانی درک می‌شود؛ علاوه بر این، رسانه‌های هند به‌طور گسترده‌ای در پاکستان دیده می‌شوند. گروهی نیز ، به ویژه در ، هندی-اردو را به دلیل محبوبیت و نفوذ فیلم‌ها، ترانه‌ها و بازیگران در این کشور می‌فهمند و بدان سخن می‌گویند. 
 هندی همچنین توسط توسط جمعیت بزرگی از مردم (افرادی با ریشه در شمال هند که طی صدها سال به نپال مهاجرت کرده‌اند) سخن گفته می‌شود. جدای از این، هندی توسط جمعیت بزرگی از تکلم می‌شود. جوامع بسیار بزرگی با ریشه‌هایی از شمال هند در کشورهایی مانند ، بریتانیا، ، ترینیداد و توباگو، گویان، سورینام، آفریقای جنوبی، فیجی و زندگی می‌کنند و به هندی در خانه و میان جوامع هندی سخن می‌گویند. بیرون از هند ۸ میلیون هندی در ؛ ۸۶۳٬۰۷۷ نفر در ؛ ۴۵۰٬۱۷۰ نفر در موریس؛ ۳۸۰٬۰۰۰ نفر در فیجی؛ ۲۵۰٬۲۹۲ نفر در آفریقای جنوبی؛ ۱۵۰٬۰۰۰ نفر در سورینام؛ ۱۰۰٬۰۰۰ نفر در ؛ ۴۵٬۸۰۰ نفر در بریتانیا؛ ۲۰٬۰۰۰ نفر در ؛ ۲۰٬۰۰۰ نفر در ؛ ۲۶٬۰۰۰ نفر در ترینیداد و توباگو و ۳٬۰۰۰ نفر در وجود دارند.
 قسمت هجدهم به زبان رسمی کشور مشترک‌المنافع هند می‌پردازد. طبق ماده ۳۴۳، هندی به خط دیواناگری و انگلیسی زبان‌های رسمی اتحادیه هستند:
 
 پیش‌بینی می‌شد که هندی تا سال ۱۹۶۵ به عنوان تنها زبان کاری دولت مرکزی تبدیل شود (طبق بخشنامه‌های ماده ۳۴۴ (۲) و ماده ۳۵۱)، در حالی که دولت‌های ایالتی آزاد باشند و به زبان دلخواه خود کار کنند. با این حال، مقاومت گسترده در برابر تحمیل زبان هندی به غیربومیان، به ویژه در (مانند موارد موجود در ) منجر به تصویب قانون زبان‌های رسمی ۱۹۶۳ شد که استفاده از انگلیسی به‌طور نامحدود برای همه اهداف رسمی را مجاز می‌دانست، اگرچه دستور قانون اساسی برای دولت مرکزی برای تشویق گسترش زبان هندی حفظ شد و امروزه به شدت بر سیاست‌های آن تأثیر گذاشته‌است. 
 هندی در سطح ایالتی در ایالت‌های ، ، ، ، ، ، ، ، و رسمی است. هندی همچنین در در مناطقی که بیش از ۱۰٪ از اهالی آن‌ها هندی‌زبان هستند نیز یکی از زبان‌های رسمی است. هرکدام از این ایالت‌ها ممکن است یک «زبان رسمی» دیگر نیز داشته باشند. برای مثال، در اوتار پرادش نیز رسمی است. هندی همچنین در ، و نیز عنوان زبان رسمی را دارد.
 بیرون از ، (یک گویش هندی شرقی) با تأثیراتی از ، ، و در رایج است. این زبان در فیجی طبق قانون اساسی ۱۹۹۷ زبان رسمی است و به آن «هندوستانی» اطلاق می‌شود، گرچه در قانون اساسی ۲۰۱۳، به سادگی « » نامیده شد. ۳۸۰٬۰۰۰ نفر در فیجی به این زبان سخن می‌گویند. 
 بیش از ۴۳۶٬۰۰۰ نفر از مردم این کشور زبان هندی را می‌فهمند. مطابق قانون اساسی، هندی یک زبان حفاظت‌شده در این کشور است و دولت موظف به ترویج و احترام به آن است. 
 در هندی همانند بسیاری از زبان‌های اصلی اروپایی و برخلاف فارسی، اسم‌ها دارای دو نر و ماده هستند و در این زبان حتی اشیای بی‌جان نیز جنسیت دارند. اسم‌ها همچنین از نظر به دو گروه مفرد و جمع و سه ، و تقسیم می‌شوند. 
 سامانه هندی به‌طور عمده حول ترکیبی از و / ساخته می‌شود. فعل‌ها در هندی شامل لایه‌های پی‌درپی عناصر (عطفی) در سمت راست است. فعل‌های هندی دارای سه نمود ، و هستند که هر کدام از آن‌ها همبستگی‌های ریخت‌شناسانهٔ آشکاری دارند. 
 ترتیب پیش‌فرض ترکیبات در جملات هندی است گرچه این ترتیب در جملات قواعد سخت و صریحی ندارد و انحرافات بسیاری را می‌توان در جملات هندی یافت. با این حال اگر هر دو حالت و ترکیبات جمله را نشانه‌گذاری کنند، فاعل همواره پیش از مفعول مستقیم می‌آید. صفت‌های اسنادی نیز پیش از اسمی می‌آیند، اما همچنین می‌توانند برای بیشتر شاعرانه به نظر رسیدن جمله یا تأکید بیشتر روی صفت پس از آن نیز قرار گیرند. قیدها نیز پیش از صفت‌هایی که در موردشان هستند می‌آیند.
 نشانه‌های منفی‌ساز و سؤالی به‌طور پیش فرض پیش از فعل می‌آیند اما می‌توانند پس از آن نیز ظاهر شوند. با این حال موقعیت نشانه منفی‌ساز انعطاف‌پذیرتر است و اگر جمله دارای فعل کمکی باشد می‌تواند پیش یا پس از آن واقع شود. هرگاه منفی‌ساز پس از فعل به جای پیش از آن به وجود آید، بر نفی تأکید دارد. نفی هرگز نمی‌تواند قبل از اسم باشد. «کیا» (به معنای «چه؟») را می‌توان در هر جایی از جمله به جز پیش از فعل قرار داد. 
 مقالهٔ اصلی: به‌طور سنتی، واژگان هندی با توجه به ریشه به پنج دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
 
 
 
 
 هندی به دلیل اینکه زبان میانجی به‌شمار می‌رود، دارای وام‌واژگان بسیاری، عمدتاً از ، ، ، ، ، و و همچنین تا حد کمتری و است. هندی معیار بیشتر واژگان رسمی و فنی خود را از سانسکریت گرفته‌است درحالی که منبع اردو برای این واژگان بیشتر فارسی و عربی است.
 بسیاری از واژه‌های فارسی به دلیل تأثیر حاکمان شمال هند که به فارسی صحبت و فرهنگ ایرانی‌شده‌ای را دنبال می‌کردند وارد فرهنگ لغت هندی شدند. بسیاری از واژه‌های عربی نیز از طریق فارسی وارد هندوستانی شدند. گویش فارسی که توسط نخبگان حاکم مغول صحبت می‌شد به معروف بود. دربارهٔ پیشینهٔ رواج زبان و ادب پارسی در شبه‌قاره، از مدارک تاریخی چنین برمی‌آید که در سدهٔ سوم هجری، برای نخستین بار هندوان فرصت یافتند تا با فارسی‌زبانان آشناییِ مؤثر پیدا کنند. در اوایل سده چهارم هجری، در سِند شاعری ظهور کرد مشهور به که اشعار فصیح دلکشی از او در قدیمی‌ترین تذکره‌ها نقل شده‌است و می‌رسانَد که در زمان او، زبان فارسی در رواج داشته‌است. 
 نفوذ فارسی در هند در دورهٔ افزایش یافت و با تأسیس به اوج خود در هند رسید و زبان رسمی شد. زبان فارسی هندوستان شاعران بزرگی همچون و و دستگاه شعری را در خود پروراند. از دیگر شاعران نامدار فارسی زبان شبه قاره هندوستان، می‌توان از نام برد. همچنین فارسی‌زبانان هندوستان، واژه‌نامه‌های ارزشمندی برای زبان فارسی گردآوری کردند که از آن‌جمله می‌توان به از ابراهیم قوام‌الدین فروغی و از محمد پاشا، اشاره کرد.
 فارسی پیش از آنکه مستعمره شود، دومین این کشور (در دوره زبان رسمی) و زبان فرهنگی و علمی به‌شمار می‌رفت. اما پس از استعمار، در سال ۱۸۳۲ میلادی با اجبار را جایگزین کردند. امروزه در حدود یک میلیون نسخه خطی به زبان فارسی در هند وجود دارد که این میزان یک دهم کل نسخ خطی موجود در این کشور است و خط فارسی در منابع علمی کشور هند بسیار رایج است. 
 مقالهٔ اصلی: هندی به نوشته می‌شود که شامل ۱۱ و ۳۳ است که از چپ به راست نوشته می‌شود. بیشتر حروف دارای خطی افقی در بخش بالایی خود هستند و اتصال حروف با کمک همین خط افقی انجام می‌پذیرد و از این طریق به‌سادگی قابل تشخیص است. 
 در این خط تمام و اکثر همیشه نوشته می‌شوند و از این لحاظ یادگرفتن خواندن دقیق کلمات برای خارجیان نسبت به در حالتی که نشده باشد، آسان‌تر است. تنها مصوتی که نوشته نمی‌شود فتحه است که البته تشخیص جایی که باید فتحه تلفظ شود بسیار ساده است زیرا قاعده این است که اگر بین دو حرف مصوت دیگری نباشد و آن دو به همدیگر نیز نچسبیده باشند مصوت بین آن‌ها فتحه است و این قاعده همیشه ثابت است.
 واکه‌های هندی به دو گروه کوتاه و بلند تقسیم می‌شوند.
 در هندی همخوان‌های ناآشنای بسیاری برای فارسی‌زبانان وجود دارد، از جمله همخوان‌های حلقی و .
 شماره‌های دیواناگری به شرح زیر می‌باشند:
 از نظر زبان‌شناسی، هندی و اردو دو گونهٔ معیار از یک زبان و نسبت به یکدیگر قابل فهم هستند. هندی به خط دیواناگری نوشته می‌شود و دارای واژگان سانسکریت بیشتری نسبت به اردو است، درحالی که اردو به نوشته می‌شود و دارای وام‌واژه‌های فارسی و عربی بیشتری نسبت به هندی است. گرچه هر دو دارای یک هسته واژه‌ای از کلمات بومی پراکریت و سانسکریت با شمار زیادی وام‌واژهٔ فارسی و عربی هستند. به همین دلیل و همچنین این واقعیت که این دو گونه از یک دستور زبان یکسان برخوردار هستند، همه زبان‌شناسان آن‌ها را دو گونهٔ معیار از یک زبان به نام یا هندی-اردو می‌دانند. 
 هندی رایج‌ترین زبان رسمی در هند و اردو و میانجی پاکستان و یکی از ۲۲ زبان رسمی هند و زبان رسمی در ، و است. در نظر گرفتن هندی و اردو به عنوان زبان‌های جداگانه عمدتاً ناشی از سیاست و به دلیل رقابت هند و پاکستان است. 
 متن زیر ماده ۱ (توسط سازمان ملل) به هندی بالا است:
{"title": "زبان هندی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%87%D9%86%D8%AF%DB%8C&oldid=34638027", "language": "fa"}