این مقاله دربارهٔ شهری در ایران است. برای استانی در افغانستان را ببینید. ، مرکز در است. این شهر در فاصله ۲۰۵ کیلومتری
شمال شرقی شهر جای دارد. 
شهر زابل از در ارتفاع ۴۸۰ متری از سطح دریا قرار گرفته و در سرشماری سال ۱۳۹۵، ۱۳۴٬۹۵۰ تن جمعیت داشته‌است. 
از این شهر در کتیبه‌های با نام «زرنکا» یاد می‌شود که یکی از ساتراپ‌های هخامنشیان بود و به شاهان هخامنشی مالیات می‌پرداختند و توسط اقوام اداره می‌شد. 
فرمانداری زابل در سال ۱۳۹۲ ه‍.ش به بخش اراضی به ویژه و معاونت استانداری تغییر یافت.
 نام باستانی این شهر، زرنکا در کتیبه‌های هخامنشیان یکی از ساتراپی‌های مهم به‌شمار می‌رفته و دلیل آن نیز مالیاتی بوده که به دولت می‌پرداخته و وفق گزارش پس از و در مرتبهٔ سوم بوده و افزون‌بر این، هخامنشی به مردم این منطقه لقب یاری‌گر داده‌است. این سرزمین بعدها با ورود اقوام ایرانی دیگر که در متن‌های تاریخی به سکاه‌ها شهره بوده‌اند نام سکستان به خود می‌گیرد و این رخداد به ۲٬۱۲۵ سال پیش بازمی‌گردد. 
 در این روزگار سیستان افزون‌بر حفظ جایگاه پیشین قدرتمندتر دیده می‌شود و که سکانشاه از میان آن‌ها برگزیده می‌شود حق داشت تا در هنگام پادشاهی ایران زمین تاج را بر سر شاهنشاه بگذارد. روایت تاریخی است از رویارویی سورنا شاه سکستان (سیستان) با یکی از سرداران سه‌گانهٔ روم که علی‌رغم برتری فراوان رومیان کراسوس شکست می‌خورد و تاوان حمله به ایران زمین را با سر بریده‌اش می‌پردازد که توسط سورنا برای اردوان شاهنشاه ایران فرستاده می‌شود. در روزگار نیز شاه سکستان و تورستان و سرزمین‌های کرانه عنوان سکانشاه یا همان شاه سیستان در کتیبه‌ها ثبت شده‌است. 
 کوی و برزنی که امروز زابل نامیده می‌شود در گذشته زمینه‌هایی با تپه‌هایی از سبزه زارها و رسوبات دریایی بوده که بخشی از آن در گذرگاه رودخانهٔ جای داشته‌است. با کم‌شدن آب رودخانه بر پهنهٔ خشکی‌های پیرامون آن افزوده شد و با چسباندن این بومسار به روستای حسین‌آباد، آبادی بزرگی پدیدآورده گردیده‌است. سپس بنیانگذاری پادگان نیز بر ارزش آن افزوده‌است.
 در سال ۱۳۱۴ ه‍.ش برابر مصوبهٔ هیئت وزیران، حسین‌آباد که بخشی از زابل بزرگ بود را زابل نامیدند و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی به مرکز انتخاب شد. 
 زابل در فرهنگ ایران باستان و ادبیات شاهنامهٔ فردوسی منطقهٔ بزرگ باستانی و زادگاه پهلوانان نامی ایران به‌شمار می‌رود. زابلستان همان سیستان است که در شاهنامه فردوسی بارها به این موضوع تأکید شده‌است. نام سیستان در بعضی از منابع خارجی به واسطه ورود سکاها به منطقه سکاستان و سپس بعداز ورود اعراب به سجستان و در آخر به سیستان تغییر کرده‌است. اما طبق کتاب تاریخ سیستان نام سیستان از سیوستان گرفته شده‌است که به معنی سرزمین مردان مرد است، ورود سکاها به زابلستان امری غیرقابل انکار است که در تاریخ ما آنها را تورانی قلمداد می‌کنیم اما این تورانیان توسط خاندان رستم (سورن) از سیستان به گنداره اخراج شده‌اند. زابل در تاریخ ایران نقش بسزایی را ایفا کرده‌است چنان‌که فردوسی قهرمانان شاهنامه را از روی پهلوانان سیستان انتخاب می‌کند و با شاخ و برگ دادن به آنها کار خود را آغاز می‌کند.
 شهرستان زابل شمال شرقی استان سیستان و بلوچستان با ۳۱ درجه و ۲ دقیقه عرض شمالی و ۶۱ درجه و ۳۹ دقیقه طول شرقی قرار گرفته‌است. شهرستان زابل از شمال به شهرستان نیمروز، از شرق به شهرستان هیرمند واز جنوب به شهرستان‌های هامون و زهک و از غرب به شهرستان هامون محدود می‌شود.
 آب و هوای زابل از گونهٔ بیابانی و گرم و خشک با کمینهٔ دما منفی ۱۲ درجه و بیشینهٔ دما ۵۳ درجه گزارش شده‌است. وزش باد در شهرستان در سراسر فرگردها ادامه داد، بادهای ۱۲۰ روزه که برآمده از توده‌های پرفشار باختری است که در فرگرد تابستان از راستهٔ شمال شرق به جنوب شرق می‌وزد. بیشینهٔ وزش این باد در تیر ماه به صد کیلومتر در ساعت نیز می‌رسد که در راه خود بانی جابجایی ریگ‌های روان می‌گردد و تندباد و توفان‌های شن، تپهٔ ماهور و ماسه بادی‌ها را پدیدار می‌دهد. راهکار پیشگیری از پیشرفت این توفان‌ها در بوم سیستان، برنامهٔ پابرجایی شن‌های روان به دستاویز مارس پاشی و فراهمی پوشش گیاهی است. در گذشته از باد در این شهرستان بهره‌گیری فراوان می‌گشته همانند خارخانه‌ها (کولرهای طبیعی منازل)، یخ‌دانها، بادگیرها و آس‌بادها آنچنان که این بومسار به نام خاستگاه آس باد در دنیا پاژنام گرفته‌است. 
ارتفاعات مهم این شهرستان و است که در باختر زابل جای دارد.
 شهرستان زابل دارای دو شهر (زابل و بنجار) و بعنوان مرکز سیستان ۱۷۱۹۴۰ نفر جمعیت که از این تعداد ۱۳۷۷۲۲ نفر آن در شهر زابل، ۴۰۸۸ نفر آن در شهر بنجار و ۳۰۱۳۰ نفر آن در ۷۸ آبادی بزرگ و کوچک در بخش مرکزی استقرار دارند. مسافت شهرستان زابل تا تهران ۱۵۴۸ کیلومتر و ارتفاع از سطح دریا۴۸۰ متر می‌باشد. 
 مردم سیستان عمدتا به لهجه سیستانی و بلوچی تکلم می کنند ، هرچند در میان نسل های جوان گویش زابلی رو به فراموشی است. اکثریت نسبی مردم زابل را اهل تشیع تشکیل میدهند.بلوچهای زابل اهل سنت هستند.
 ره آوردهای زابل، شامل ،
 ، و است.
 از بیشترین و نامدارترین خوراکی‌های بومی شهرستان ک فراگیر است از: چنگالی- غلور- آچار- کشک زرد-گندم شیر- پلو- مدل- املت سوزی- نان جو- تجگی- پوری- شورو- لندو- لتی- گندم بریو- کشک کولی- خرمابریون- قاتقاشکنه کشته- چولی- بورک- دوغ بر- ماهی شیرپز- کله جوش- رخمی- قروت- پوچ- قتلمه دیگی- اشکنه آرددستمال- اوجیزک—اشکنه انارترش- گرماست- رشته بریو- اوجیزک گشنیز- کلوچه قندی- کلوچه خرمایی- ترکی- آرددستمال-کورگی- قوتوی سیستانی- شیرینک- شیره هندوانه- چمچه ریزک- پله. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 این شهرستان از وجود ۱ ، ۹ میدان فوتبال، ۴ زمین ، ۱۰ زمین ، ۲۸ سالن ورزشی و ۳ ورزشگاه بهرمند می‌باشد. سرانه فضای ورزشی سرپوشیده به ازای هر هزار نفر ۳۳ متر مربع و سرانه فضای ورزشی روباز ۵۷ متر مربع برای هزار نفر جمعیت است. 
 بیمارستان امیرالمؤمنین زابل
 بیمارستان امام خمینی
 بیمارستان هامون زابل
 بیمارستان خیریه الزهرا آیت‌الله سیستانی
 بیمارستان تخصصی سل زابل (در انتظار افتتاح و تکمیل)
 در سال ۱۳۸۲ حجم آب‌های زیر زمینی در – میلیون متر مکعب بوده که معادل – درصد کل آب‌های زیر زمینی استان می‌باشد. همچنین کل منابع آبهای سطحی در این شهرستان ۹۶ میلیون متر مکعب بوده که حدود ۵۰ میلیون متر مکعب از این آب‌ها برداشت شده‌است. 
 در سال زراعی ۸۳–۱۳۸۲ سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی شهرستان زابل بالغ بر ۲۵۸۶۱ هکتار است که ۱/۱۶ درصد از سطح کشت زیر کشت استان را تشکیل می‌دهد. از این مقدار ۵۶/۱ درصد به کشت باغات و ۱/۱۶ درصد به زراعت‌های سالانه اختصاص دارد. محصولات عمده زراعی شهرستان غلات، محصولات و نباتات علوفه‌ای می‌باشد. طی همان سال، ۱۱۸ واحد صنعتی پرورش و نگهداری دام و طیور در سطح شهرستان فعال بوده‌است. همچنین میزان تولید شیر، گوشت قرمز، گوشت مرغ و عسل به ترتیب ۳۷، ۱/۷، ۳ و – هزار تن بوده‌است. لازم است ذکر شود این شهرستان دارای ۳۱۶ واحد پرورش ماهی با تولید ۱۰۸هزار تن می‌باشد. 
 در سال ۱۳۸۲ شهرستان زابل، ۴۷۴۵۹۵ هکتار مرتع وجود داشته و مقدار علوفه قابل برداشت از این مراتع صفر تن بوده‌است. مساحت جنگل‌های طبیعی شهرستان ۱۱۰۰۰ هکتار و مساحت جنگل‌های مصنوعی نیز ۱۶۳۳ هکتار می‌باشد. 
 تعداد صنایع موجود شهرستان زابل ۷۲ واحد می‌باشد که تعداد – واحد آن در نقاط روستایی و تعداد – واحد بقیه در نقاط شهری مستقر می‌باشند. در سال ۱۳۸۲ تعداد ۲ کارگاه فعال مسئولیت استخراج ن را به عهده داشته که عمده‌ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبارت‌اند از: – – سنگ لاشه. سهم شهرستان از کارگاه‌های معدنی فعال استان ۳/۱۳ درصد می‌باشد. میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی – تن می‌باشد که – درصد تولیدات معدنی کل استان را به خود اختصاص داده‌است.
{"title": "زابل", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&oldid=35025660", "language": "fa"}