یا ( : ) در تاریخ هنر، زمانه ای کوتاه از استثنایی‌ترین دوران آثار هنری در ایالات ایتالیا به ویژه ، (پایتخت ) و در طول بود. بسیاری از تاریخ نگاران هنری گمان می‌برند که رنسانس والا در حوالی ۱۴۹۵ یا ۱۵۰۰ آغازید و در ۱۵۲۰ با مرگ به پایان خود رسید، هر چند برخی می‌گویند در ۱۵۲۵ یا ۱۵۲۷ با حادثهٔ غارت رُم توسط ارتش یا در ۱۵۳۰ به پایان رسید. از شناخته شده‌ترین صاحب نظران نگار گری (نقّاشی)، پیکرتراشی و معماریِ رنسانس والا می‌توان ، (آنجلو)، رافائل و را نام برد. در سالیان گذشته، بهره‌گیری از این واژه به گونه ای پیاپی از سوی برخی تاریخ نگارانِ هنری آکادمیک مورد انتقاد قرار گرفت زیرا توسعه هنری را بیش از اندازه ساده گرفته، درون مایه تاریخی را نادیده، و تنها بر روی شماری اندک از فراورده‌های هنری نمادین تمرکز دارد. 
 واژهٔ رنسانس والا نخستین بار توسط با واژه آلمانی در ۱۸۵۵ مورد کاربرد قرار گرفت و سرچشمهٔ (ریشه) این واژه در یا سبک والای نقّاشی و پیکرتراشیِ پیرامون آغاز سدهٔ ۱۶اُم است که توسط در ۱۷۶۴ به کار رفت. با بسط معیارها و اصول کلی فرهنگ ، هنرهای دیداریِ رنسانس والا چنین شناسه‌هایی به خود گرفتند: تأکیدی نو بر سنت‌های کلاسیک، گسترش پشتیبانی [از هنر]، و تحلیل رفتن تدریجی فُرم‌های شکلی در سبکی که بعدها نامیده شد.
 الکساندر رونخ در کتاب چاپ 2007 ادعا نموده که رنسانس والا در ۱۴۹۰ آغازیده‌است؛ در حالی که در چاپ ۲۰۰۸ آغاز آن را در دهه ۱۴۹۰ می‌داند. می‌گوید که نگارهٔ (نقّاشی) داوینچی _که در ۱۴۹۵ آغاز و در ۱۴۹۸ به پایان رسید_ گسستی از رنسانس اولیه بود وجهانی [نو] آفرید که در آن میکل آنژ و رافائل به کار پرداختند؛ از سویی، در مقاله اش به سال ۲۰۱۲ با نام بیان می‌دارد که شام آخر نخستین فراورده (اثر) هنری رنسانس والاست اما می‌افزاید که دورهٔ اوج رنسانس والا عملاً از ۱۵۰۵ تا ۱۵۱۳ بود. دیوید پریپر در چاپ ۱۹۹۱ می‌گوید که [نگارۀ] شام آخر [اثری] بود که [آغاز] رنسانس والا را اعلام داشت و از تأثیر گذارترین نگاره‌های رنسانس والاست؛ اما در عوض بیان می‌دارد که رنسانس والا تنها پس از ۱۵۰۰ آغاز شد. بورکهارت گفته که رنسانس والا در پایان سدهٔ ۱۵اُم آغازید در حالی که فرانتس کوگلا _کسی که نخستین متن زمینه یابی مدرن به نام چاپ ۱۸۴۱ را نگاشت_ و نیز هیو اونور (Hugh Honour) و جان فلمینگ در چاپ ۲۰۰۹ همگی اظهار می‌دارند که رنسانس والا در بدو سدهٔ ۱۶اُم آغاز گردید. در کنار شام آخر داوینچی، از دیگر فراورده‌های هنریِ متعلق به دورهٔ زمانی ۱۵۰۰_۱۴۹۵ می‌توان به ساختهٔ اشاره نمود که در در واتیکان جای دارد و در ۹۹_۱۴۹۸ ساخته شد.
 بر خلاف بیشتر تاریخ نگاران هنری، در اثر خود با نام چاپ ۲۰۰۷ عملاً بیان می‌دارد که این نگارهٔ داوینچی به نام در سال ۱۴۸۱ بود که خبر از طلوع رنسانس والا داد. 
 در مورد پایان رنسانس والا نیز هارت، فرامل، پیپر، وُندرام و همگی بیان می‌دارند که رنسانس والا در ۱۵۲۰ با مرگ رافائل پایان پذیرفت. اونور و فلمینگ اظهار داشته‌اند که رنسانس والا یک چهارم از سدهٔ ۱۶اُم را دربرگرفت که بدین معناست در ۱۵۲۵ به پایان خود رسید. در مقابل، لوئیجی لانتسی در چاپ ۹۶_۱۷۹۵ اظهار می‌دارد که رنسانس والا با پیشامد غارت رُم در ۱۵۲۷ پایان یافت؛ زمانی که چندین هنرمند کشته و بسیاری دیگر از رُم بیرون شدند؛ مریلین اشتوکستات نیز با این گفته موافق است. الکساندر رونخ ادعا می‌کند که ۱۵۳۰ سال پایان رنسانس والاست. هارت می‌افزاید که ۱۵۲۰ تا ۱۵۳۰ دوران گذار از رنسانس والا به است.
 پیکر تراشی رنسانس والا، که در ی میکل آنژ و ِ نمادین او تجسم یافته، باشناسهٔ توازن «آرمانی» بین جنبش و ایستایش (حرکت و سکون) شناخته می‌شود. سفارش‌های تندیس گری در دوران رنسانس والا از سوی عامهٔ مردم و دولت بود که سبب شد تندیس گری به مثابه هنری گران و پرخرج نگریسته شود. تندیس اغلب به عنوان آرایش یا تزئینی برای معماری به کار می‌رفت و در حیاط‌هایی که دیگران می‌توانستند کارهای هنری را پژوهش و ستایش کنند، جای داده می‌شد. اشخاص توانگر از جمله ها، حکمرانان، و بانکداران در کنار خانواده‌های ثروتمند از پشتیبانان شخصی این کارهای هنری بودند؛ برای نمونه خود بسیاری از هنرمندان را مورد حمایت قرار داد. در طول رنسانس والا توسعهٔ تندیس‌های کوچک از حامیان هنر نیز دیده شد و ساخت ها و آرامگاه‌ها رونق یافتند. درون مایهٔ اساسی تندیس گری‌ها بیشتر مذهبی بودند.
   غارت رُم(Sack of Rome) در ۶ مه ۱۵۲۷ شورشی بود که در رُم و سپس ایالات پاپ توسط سربازان آشوبگر کارل پنجم، امپراتور مقدس رُم_به ویژه آلمانی هایش_ که از پرداخت نشدن دستمزد خود به ستوه آمده بودند رخ داد. در این شورش، سربازان گرسنه چنان رُم را مورد غارت قرار دادند که یادآور غارتگری بربرها در ۱٬۱۰۰ سال پیشتر بود.
{"title": "رنسانس والا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7&oldid=34409188", "language": "fa"}