، ، یا ( ) مرکز در استان تهران ایران است. ری از کهن‌ترین شهرهای جهان است به طوریکه این منطقه را در گذشته «شیخ البلاد» می‌گفتند. تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام می‌رسد و ری از تمام شهرهای بزرگتر بود. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی می‌نامند. ری در بخشی از دوره و نیز پایتخت ایران بوده‌است. این شهر در طول تاریخ به نام‌های مختلفی خوانده می‌شده، راکس (رکس)، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام‌البلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده. بنابر آنچه که در آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده‌است. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌گردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان به‌شمار می‌رفت ولی هیچ‌گاه پایتخت در ایران باستان نبود. 
 این شهر در قرن چهارم هجری بزرگ‌ترین مراکز چهارگانه ایالت بوده‌است. گوید بعد از آبادتر از ری شهری در شرق نیست، جز آنکه به وسعت از آن بیشتر و بزرگتر است. 
در زبان به راه «رِگا» گفته می‌شود و در زبان به راه می‌گویند رِی و با توجه به موقعیت شهر ری که چندین شاهراه از آن عبور می‌کنند و همچنین با درنظر گرفتن بنای شهر در دوران می‌توان نام شهر را برگرفته از موقعیت آن دانست یعنی شهر راه. 
 ، سیاح انگلیسی به پیروی از مؤلف کتاب نقل می‌کند «ایرانیان بنای این شهر را به پسر بزرگ نسبت می‌دهند.» 
در کتاب آمده‌است ری را « » بن آدم بنا نهاده‌است. در ، بنای ری را به احفاد «بیلان ابن اصبهان بن فلوج بن » نسبت داده‌است. 
همچنین مؤلف کتاب می‌نویسد: "در بنای شهر ری اختلاف بسیار کرده‌اند. بعضی برآنند که ری را «راز بن اصفهان بن فلوح» بنا کرده و برخی گویند «راز بن خراسان» ساخته و بعضی نقل می‌کنند پسر پادشاه افسانه ای ایران. و کسانی هم روایت می‌کنند پسر . "
همچنین می‌گویند ری شهری است که پیروز پسر بنا کرد و آن را رام‌فیروز نام نهاد. در فرهنگنامه آمده‌است: بانی ری، «راز بن فاروس پسر لواسان» و به قولی « بن آدم» است. عده‌ای نیز بنای ری را به (روی) از فرزندان یا «ری بن بیلان بن اصفهان بن فلوخ» نسبت داده‌اند. 
 در ساخت شهرری را به شاه نسبت می‌دهد، که خود این نام را بر این شهر می‌گذارد. 
 نام ری در کتیبه‌های و منابع یونانی به صورت رگ‌آ (Rega) و رغه (Rege) آمده‌است. به ری، آریا (Erya) و ارویا (Eroya) و «آرشکیا» می‌گفته‌اند. 
 ری در دوران پیش از اسلام، مرکز بزرگ دینی بوده و به وسیله مدیران نوعی حکومت دینی نظیر در آن وجود داشت و به‌طور کلی ری در دوران و و حتی قبل از آن نیز شهری مقدس به‌شمار می‌آمد. قرار گرفتن ری در مسیر که از آنجا به می‌رفت علاوه بر جنبه مذهبی، اهمیت بازرگانی نیز به ری می‌داده‌است، لذا مردم ری عموماً بازرگان و تاجر پیشه بوده‌اند. 
 
ورود در حدود هزاره دوم پیش از میلاد به ری و استقرار شعبه‌ای از آن‌ها در مسیر حرکت خود به شمال و غرب، آثاری از خود بر جای گذاشته که شواهد آن به صورت کوره‌های سفال پزی در و نیز در سال ۱۳۷۳ در در به دست آمده‌است، پس از ورود که مهم‌ترین آن‌ها و بودند و درآمیختن آن‌ها (مادها) با بومیانی که پیش از آن‌ها در این سرزمین مستقر بودند، این منطقه نیز در تقسیم‌بندی مادها به رماد رازی یا راگا، راگس که در جنوب تهران قرار داشت قرار گرفت .(۷۲۰–۵۵۰ ق. م) با پیروزی بر جد خود در سال (۵۵۰ ق. م) پایه‌های اولین امپراتوری بزرگ جهانی پی‌ریزی شده که مدت دو قرن تا سال (۳۳۰ ق. م) دوام یافت این امپراتوری علاوه بر سرزمین‌های واقع در محدوده حکومت ماد از شرق تا سند، غرب تا را نیز در بر می‌گرفت، در تقسیم‌بندی داخلی تغییرات چندانی نسبت به دوره ماد داده نشد و ایالات مادی همچنان با همان نام بر جای ماندند در این دوره این منطقه در محدوده (رک) قرار داشته‌است. در بند ۱۲ از ستون ۱ متن پارسی باستان کتیبه آمده‌است: در بند ۱۱ ستون ۳ متن پارسی باستان بار دیگر از ری نام برده می‌شود. در تعقیب از راه به ری وارد شد و ویرانی‌ها به بار آورد. پس از مرگ وی، فتوحاتش به دست سردارانش تقسیم شد و در این میان سردار نامی او با غلبه بر قسمت اعظم را تصرف نمود و را در سال (۳۱۲ ق. م) تشکیل داد. 
 در عهد ، در ری شدید روی داد، شهر بر اثر این زلزله ویران شد و اول (بین سالهای ۳۱۲–۲۸۰ قبل از میلاد) شهر را دوباره ساخت و نام زادگاه خود را بر آن نهاد، به همین خاطر در دوران از شهر ری به نام اورپس در تاریخ یاد می‌شود.
 چون آثار بجا مانده از توسط سلسله بعدی یعنی از بین رفته‌است از عصر اطلاعات زیادی در دست نیست ولی آنچه مسلم است ری همچنان اهمیت خود را حفظ کرده زیرا برج و باروی عظیمی در نزدیکی و ابتدای چشمه سوربن یا چشمه علی فعلی که اختصاص به شاهان و امرا داشت ساخته شده‌است. در این دوران ری به صورت یک مرکز دینی تجاری و قطب کشاورزی و دامداری به حیات خود ادامه داده‌است. 
 شهر ری در دوران از مراکز بزرگ دینی بود و در آن به وسیله موبد نوعی حکومت دینی نظیر وجود داشت. باید گفت ری در دوره ساسانیان شهر مقدس نامیده می‌شد و ری از بزرگترین آن عصر بود که بقایای آن نیز هم‌اکنون وجود دارد.
 در دوره پس از اسلام که سپاه ایران در از مسلمانان شکست خورد و حکومت مرکزی از بین رفت، کشور ایران و ممالک تابعه آن نیز به تدریج تکه‌تکه گردیدند و تکلیف هر شهر از جمله ری به دست مرزبانان آن افتاد. پس از فتح ری نو یا ری زیرین به دستور و به دست همین زینبدی بنا شد و ری قدیم یا ری برین تخریب شد. ری نو در جنوب شرقی ری قدیم بنا گردید.
 ری در آغاز دوران پرشکوهی از رشد و توسعه خود را آغاز کرد و این عهد اولین شاه خاندان زیاری بود. مرداویج در سال ۳۱۵ هجری در صحنه سیاست ظاهر شد و در سال ۳۱۹ هجری استقلال یافت و پایتخت خود را ری قرارداد.
 ری در حکومت پایتخت او محسوب می‌شد و در این زمان بازهم بر اهمیت ری افزوده شد. در این دوره ری مرکز سیاسی فرهنگی ایران و جهان اسلام تبدیل شد و این امر رونق دانش و ادب را در این شهر در پی داشت.
 ری در دوره اسلامی، پناه‌گاه فرمان‌داران بود. این شهر از کشمکش‌های مذهبی آسیب بسیار دید و در سال ۶۱۷ هـ. ق مردم آن، در تاخت و تاز مغولان قتل‌عام شدند. هنوز آثار حمله از بین نرفته بود که ری بار دیگر در سال ۷۸۶ هـ. ق به دست سپاهیان به ویرانه‌ای بدل شد و از آن پس، دیگر روی آبادی به خود ندید. ویرانه‌های ری باستان هنوز نزدیک شهر کنونی ری باقی‌است. 
 
 
 
 
 
 آرساسیا، آرساکیا، ارشکیه، اروپس، اروپوس، اَلرّی، اورپا، اورپُس، ائوروپوس، بت رازیکایه، حضرت عبدالعظیم، دورا، رِ، راجیس، راجیش، راجیک، راز، رازی، رازوک، راژس، راک، راکس، راکیا، راگ، راگا، راگای، راگز، راگس، راگو، راگیا، راگیانا، رام اردشیر، رام پیروز (رام فیروز)، رائی، راورُپُس، رای، رغه، رک، رگ، رگا، رگس، رگه، ری ارشیر، ریشهر، شیخ‌البلاد، ماد پایین، ماد راجیانا، ماد رازی، ماد راگیان، ماد رگیانا، ماد سفیلا، محمدیه، مدی، ئوروپوس. 
 در مقدمه فرهنگنامه تطبیقی، کثرت صور و بخشی از اسامی و القاب ذکر شده ری به علت تفاوت در تلفظ‌ها، گویش‌ها و ضبط و حتی احتمالاً بر اثر اشتباه ناسخان به صورت‌های مختلف بیان شده‌است. 
 همچنین (راج) یا (راک) از نام‌های ری به معنای مشعشع است. 
 نکته دیگر آنکه اسامی ری کاملاً نقل نشده و نیاز به تحقیق بیشتری دارد. به عنوان نمونه عروس‌البلاد و ام‌البلاد دو تا از القاب مشهور ری هستند که در فهرست بالا از قلم افتاده‌است. همچنین در یک اثر متعلق به ۵۲۰ هجری قمری آمده‌است. منوچهر پیشدادی شهر ری را که خراب بود از نو بنا نهاد و آن را (ماه جان) نامید. سیاح و جهانگرد دوره صفوی نیز در شمار القاب و عناوین ری (باب‌الابواب الارض)، (سوق العالم) و (بلدة البلاد) را ذکر می‌کند. همچنین در مورد نام ری، در الواح بیستون در آن لوحی است که به زبان مادی می‌باشد راگا ثبت کرده و در لوح دیگر که به زبان تورانی است (راگ کا ان). همچنین در یک متن جغرافیایی قرن چهارم هجری از ری به نام (مهدیه) یاد شده و در علت این نام‌گذاری نوشته‌است: زیرا مهدی در روزگار منصور در ری اقامت داشت و رشید در آنجا زاده شد. 
 در زمان نام رسمی یعنی دولتی ری (محمدیه) بود به مناسبت اینکه محمد، که همان مهدی خلیفهٔ عباسی است، در زمان خلافت پدرش منصور در ری اقامت گزید و پسرش نیز در آنجا متولد گردید. شهر محمدیه مهم‌ترین ضرابخانهٔ آن ایالت بود و نام آن روی بسیاری از سکه‌های دورهٔ عباسی دیده می‌شود. 
 شهر ری محدوده‌ای است با مساحت ۲۲۹۳ کیلومتر مربع، از شمال به ، از جنوب به ، از شرق به و ، از غرب به شهرستان‌های ، و محدود می‌شود. مساحت بخش‌های سه‌گانه شهرستان ری: بخش مرکزی ۱۷۴؛ بخش ۵۴۳، و فشاپویه ۱۶۴۵ کیلومتر مربع می‌باشد. 
شهر ری مرکز بین مختصات جغرافیایی '۳۶°۳۵ شمالی، '۲۶°۵۱ شرقی واقع شده‌است. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۰۶۲ متر است. شهر ری در جنوب شهر تهران و متصل به شهر است. فاصله ری تا مرکز شهر تهران بالغ بر ۱۰ کیلومتر است. 
 شهرستان ری نظر تقسیمات کشوری دارای ۳ بخش « – – » و ۶ دهستان و ۱۳۰ روستای دارای سکنه است جمعیت شهرستان بر اساس آمار سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۳۴۹۷۰۰ نفر است. 
 هوای شهر ری معتدل و خشک می‌باشد. حداکثر درجه حرارت در تابستان ۴۲ درجه بالای صفر و حداقل در زمستان به ۹- درجه سانتی‌گراد زیر صفر می‌رسد. میزان باران سالیانه شهر ری به‌طور متوسط ۲۵۰ میلی‌متر است. در نزهت القلوب آمده‌است که ری به سبب بسته بودن شمالش آب و هوای متعفن و ناگوارنده داشته و عقرب قتال در او بسیار است. در شعری که در زمان سکونتش در ری در قرن ششم در این باره سروده از آب و هوای این شهر به بدی یاد می‌کند. 
 ـ (روستایی کوچک جنب شیر و خورشید و ولی آباد) - قلعه نو - بهشتی - آب اندرمان (امامزاده ابوالحسن) - تبایین - تقی‌آباد در پارک طراوت - عمادآور - خیرآباد از روستاهای شهرری می‌باشند.
 شهرستان ری در دشت واقع گردیده و کوه‌های آن ارتفاع زیادی ندارند. این کوه‌ها عبارتند از:
 ۱. این کوه در شرق شهر ری و متصل به آن می‌باشد. کوه بی‌بی شهربانو در شرق شهر ری و ارتفاعش از سطح دریا ۱۵۳۵ متر است. 
۲. این کوه در مرکز شهرستان ری حد فاصل بخش‌های و قرار گرفته‌است. کوه آراد در ۹ کیلومتری شمال‌شرقی حسن‌آباد واقع شده و ارتفاع آن ۱۴۲۸ متر است. از این کوه به نام (اراده) هم یاد شده‌است. همچنین در یک نقشه متعلق به سال ۱۳۰۷ هجری قمری دوره ناصرالدین‌شاه قاجار که توسط دو نفر از مهندسین ایرانی وقت ترسیم شده بود. از کوه آراد با نام کوه (آراد) یاد شده‌است. همچنین در کتاب جغرافیای مفصل ایران کوه آراد با نام کوه (حسن‌آباد و کنارگرد) ذکر شده‌است. 
۳. این کوه در جنوب غربی شهر ری و در جنوب شهر حسن‌آباد و رودشور قرار گرفته‌است؛ و ارتفاع آن ۱۵۰۳ متر است. 
۴. کوه کورابلاغ یکی از کوه‌های ناحیه مرکزی ایران است که در محل تلاقی چهار شهرستان زرندیه، ساوه، ری و قم واقع شده‌است. قسمت عمده این کوه و دو ارتفاع باند آن ۱۹۱۵ متر و ۱۹۴۰ متر در شمال استان قم واقع شده‌است. جنوب غربی شهرستان ری به دامنه‌های شمالی این کوه ختم می‌شود؛ و بخش شرقی کوه (گوی داغ) در شمال کوه کورابلاغ در شهرستان ری واقع شده‌است. 
 چندین رود مشهور و مهم ایران که به حوضه البرز مرکزی ایران روان هستند همانند رودهای کرج، شور فشاپویه، جاجرود (در ناحیه مرز شرقی شهرستان ری) در شهر ری جریان یافته و سپس به رودهای کرج و جاجرود می‌پیوندند. 
 ۱. رودخانه کرج از کوه البرز سرچشمه گرفته و پس از عبور از چندین شهرستان استان تهران به می‌ریزد. این رودخانه با جهت شمال‌غربی - جنوب‌شرقی سرتاسر شهرستان ری را می‌پیماید و پس از پیوستن به یکی از شاخه‌های به دریاچه نمک می‌ریزد. 
۲. رودخانه جاجرود یکی از رودهای دائمی و مهم شهرستان استان تهران است که با مسیر کلی جنوبی جاری است و در نهایت به می‌ریزد. شاخه‌ای از این رود از ناحیه مرز شرقی شهرستان ری عبور می‌کند. 
۳. رود طولانی شور با جهت شمال‌غربی-جنوب‌شرقی عرض شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از ۶ کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه عبور می‌کند و به شوره‌زار شرق قم می‌ریزد. 
 چندین رودخانه کوتاه هم از شهرری عبور می‌کنند. برخی از آن‌ها عبارتند از رودخانه جعفرآباد یا دربند، رودخانه سرخه حصار و رودخانه کن.
 شهرستان ری به لحاظ آب و هوا نیمه‌صحرایی، دارای جنگل طبیعی نیست و جنگل دست کاشت آن بالغ بر ۳۸۷ هکتار است. اما از نظر مرتع نسبتاً غنی است و با ۱۶۶۲۰۰ هکتار در میان ۱۲ شهرستان استان تهران پس از ، و رتبه چهارم را داراست. درختان و از گیاهانی که کاربرد دارویی دارند مانند ، ، ، و در بسیاری نقاط می‌روید. 
 ری تنها منطقه باستانی استان تهران است که دارای آثار تاریخی و مکان‌های دیدنی زیادی است. این منطقه قطب توسعه توریسم مذهبی استان تهران نیز به‌شمار می‌آید. جاذبه‌های تاریخی شهرستان ری بر جاذبه‌های طبیعی منطقه غالب است. قدمت طولانی و سابقه کهن ری سبب شده که آثار تاریخی بسیار قدیمی مانند باروی ری برین - که مربوط به سده‌های قبل از میلاد است - در این شهر وجود داشته باشد. برخی از مهم‌ترین آثار تاریخی‌های شهر ری عبارتند از:
 
 
 
 
 
 
		 
		 
		 
		 
		 
		 
		 
		 
 
 
 
 
 
 
 
 
 شهرری بیش از آنکه به دلیل آثار تاریخی و باستانی مشهور باشد، به عنوان یک شهر مذهبی شناخته می‌شود. آرامگاه‌های متعددی از منسوبان به امامان شیعیان در شهر ری وجود دارد. آرامگاه مهم‌ترین مکان مذهبی شهرتهران است. به غیر از آن برخی از مهم‌ترین آرامگاه‌های شهر ری عبارتند از:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 شیر و خورشید (هلال احمر کنونی)، ولی‌آباد، تقی‌آباد، کوی سیزده آبان،، کوی اسلام، عباس‌آباد، اسلام‌آباد (نظامی)، ظهیرآباد، علایین، آرد ایران، نفرآباد، هاشم‌آباد، ابن بابویه، بابک، اقدسیه، سرتخت، دیلمان، محلهٔ دولت‌آباد، نصرآباد، شهرک رضوان، قلعه گبری ،'جوانمرد قصاب'، حمزه آباد، محله ارشاد، محله دیلمان، محله جوانمرد قصاب، منگل، چشمه علی، پل سیمان، حسین‌آباد، جاده قم، ۲۴ متری،منصور اباد، سه دختران. 
 کوچه حنظله، دینار، شهید محمدرضا عربخواری. امام خمینی. باصری. جاده ورامین. ساسان، الموالی، صوفی، در بازار روده (حسن صباح در آنجا خانه داشت)، خیابان سرکه در قرن دوّم و سوّم هجری شهرت و عظمتی داشت، خیابان ساربان (یا ساربانان) و علاوه بر اینها خود بازارها در حکم شوارع بودند. 
 بازار باب‌الجبل، باب سین، باب هشام، بلیان، چهارسوق یا چهار بازار، بازار دهک نو، بازار روده، که این بازار از همه بازارها معمورتر و آبادتر بوده‌است. بازار ساربانان، بازار نرمه یا رسته نرمه، که منسوب به دیه نارمک است و بازار نصرآباد بازارها گویا بیشتر مکشوف و بدون سقف بوده‌است. 
 دروازه آهنین، باطان، که از آنجا به سوی عراق و بغداد می‌رفتند. دروازه بلیّان که این حدود فعلی واقع بوده که از آنجا به قزوین می‌رفتند، دروازه جاروب بندان، باب‌الحراب دروازه حنظله، دروازه خراسان، دروازه دولاب، در راس الروده، در رشقان یا رشکان، در زامهران باب سین یا باب‌الصّین، باب‌الصبرین، در عابس، درغناب، درکنده، دروازه کوهکین که از آنجا به طبرستان می‌رفتند، باب‌المدینه یا در شهرستان، در مصلحگاه و دروازه هشام که از آنجا به قومس و خراسان می‌رفتند. 
 شهرری در مسیر راه‌آهن تهران - مشهد و تهران - است. سایر مسیرهای دسترسی به این منطقه عبارتند از: 
۱- اتوبان و جاده به سوی جنوب غربی که از کنار می‌گذرد و ۱۳۰ کیلومتر از شهر ری تا فاصله دارد. 
۲- اتوبان سوی جنوب شرقی از طریق بزرگ راه به درازای ۴۰ کیلومتر که به شهر می‌پیوندد.
 
 
 
 
 
 و اتصال به اتوبان نواب و چمران تا شمیران
 
دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید مفتح شهرری دانشگاه پیام نور مرکز شهرری دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام (ره)
 شهر ری در قابل مشاهده است.
 بازرگانی، صنعتگری، کشاورزی و دامداری از مشاغل اصلی اهالی این شهر ری به‌شمار می‌رود. شهر ری از نظر کشاورزی بسیار فعال و ۵۰٪ آن به طریقه صنعتی و مکانیزه و مابقی به روش نیمه مکانیزه و سنتی انجام می‌گیرد، فراورده‌های کشاورزی شامل گندم، نباتات، علوفه‌ای، پنبه، چغندر قند و ذرت و می‌باشد. از لحاظ باغداری ۲۰۰۰ هکتار از اراضی شهر ری را تاکستان پوشانده و ۲۰۰۰ هکتار آن شامل سیب گوجه، آلو، زرد آلو، هلو، آلبالو و گلابی است. جهت آبیاری زمین‌های زیر کشت و باغات از چاه‌های عمیق و نیمه عمیق استفاده می‌گردد. ضمناً اداره کل کشاورزی استان تهران برای هدایت آب رودخانه کن به منطقه کم‌آب فشاپویه کانالی در ۲ فاز حفر کرده که آب مورد نیاز منطقه فشاپویه را تأمین می‌نماید. 
 در رشته صنایع، کارخانجات صنعتی و تولیدی مستقر در شهرستان ری نیروهای زیادی به خود جذب نموده که عبارتند از: ، روغن پارس و اسو، چیت سازی ری، گلیسیرین و صابون دولتی (اتکا)، ریسندگی و بافندگی ممتاز ایران، توری بافی ایران، بنز، سیمان ری، کنسرو سازی شمشاد، روغن ورامین، شرکت سهامی کفش اطمینان، روغن نباتی گل، ظروف لعابی قائم، روغن نباتی مارگارین، پلاسکو سازی (سانتال)، دیگر تولید صنایع این شهرستان را در دست دارند که از نظر اقتصادی و ایجاد بازار کار سهم به سزایی را در رشته اقتصادی ایفا می‌نمایند. 
 همچنین ، از منابع مهم تأمین انرژی این منطقه است.
 شهرت اصلی شهر ری بیشتر به خاطر وجود بارگاه عبدالعظیم حسنی در آن بوده‌است. به‌طوری‌که تا سال‌ها پیش از آن به (شاه عبدالعظیم) یاد می‌شد، ضمن اینکه این شهر از قدیمی‌ترین مناطق کشور نیز به‌شمار رفته، آثار باستانی فراوانی را در خویش جای داده‌است. 
 در واقع شهرری را می‌توان مادر تهران دانست امّا با گسترش و انتخاب آن به عنوان پایتخت، از توجّه به ری کاسته شد اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی تغییرات و تحوّلات بسیاری در بافت شهری و معماری منطقه به‌وجود آمد به‌طوری‌که چهره شهر کاملاً دگرگون شد و مراکز متعّدد فرهنگی، تفریحی و اجتماعی در آن تأسیس و نقاط مختلف شهر به وسیله خیابان‌های مدرن، بزرگراه و پل‌های روگذر و زیرگذر به هم متّصل‌شد.
 نزدیکی شهرری به و ، و قرارداشتن در محدوده آن، اهمّیّت جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی آن را دوچندان کرده‌است.
ری به دلیل قرارگرفتن مرقد امام‌زادگان بسیاری که معروفترین آن‌ها آرامگاه می‌باشد یکی از قطب‌های مذهبی ایران محسوب می‌گردد. 
 ، از فعالان عمده نزدیک به سید روح‌الله خمینی اهل این محل بوده‌است. 
 نام شهر ری در ادبیات فارسی بسیار ذکر شده‌است. بارها ، ، ، ، ، و… تا شعرای و ادیبان معاصر از این شهر در آثار خود نام برده‌اند.
 در بارها از شهر ری یاد شده‌است. در شاهنامه ساخت شهرری را به شاه نسبت می‌دهد، که پس از پایان خشکسالی و قحطی هفت‌ساله پیروز پسر یزدگرد آن را ساخت و آن را خود نام نهاد:
 در از به عنوان یکی از پهلوانان ایرانی از ری در دوره یاد می‌کند:
 اما بسیار پیش از در دوره از شهر ری نیز یاد می‌کند:
 ، را از شهر ری می‌داند. و نزدیکانش به نیت آبادانی ری می‌گساری می‌کردند:
 از شهر ری در اشعار چندین بار نام برده شده‌است.
 همچنین
 همچنین
 از شهر ری در اشعار چندین بار نام برده شده‌است.
 از شهر ری در اشعار چندین بار نام برده شده‌است.
 از شهر ری در اشعار بار نام برده شده‌است.
 در اشعارش چندین بار از شهر ری نام برده‌است.
 در اشعار بارها از شهرری نام برده شده‌است.
 در شعری که در زمان سکونتش در ری در قرن ششم از آب و هوای این شهر به بدی یاد می‌کند:
 همچنین
 تمامی جریان رمان معروف در ری می‌گذرد.
 نویسنده و شاعر مقیم کپنهاک خالق کتاب اهل ری است و در آثارش نیز از ری بسیار یاد کرده .
 شاعر معاصر، بیژن شهرامی هم در وصف ری گفته‌است:
 در نزهت القلوب آمده‌است «ری به سبب بسته بودن شمالش آب و هوای متعفن و ناگوارنده داشته و عقرب قتال دراو بسیار است».
 نخستین سمینار ری‌شناسی در روزهای نهم و دهم بهمن ماه سال ۱۳۷۳ به همت فرمانداری شهرری برگزار شد و ری شناسان داخلی و خارجی مقالات خود در رابطه با این شهر کهن ارائه دادند.
{"title": "شهر ری", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%B1%DB%8C&oldid=35082122", "language": "fa"}