؛ بخش جنوبی ؛ یکی از چهار بخش خراسان، که با تطبیق بر جغرافیای امروز، منطقهٔ غرب کشور و حدی از مناطق پیرامونی آن را در بر می‌گیرد. کرسی و مرکز این ناحیه، شهر بوده‌است. 
 در کتاب کهن از کشورهای شانزده‌گانه‌ای نام برده شده‌است که مردم در آن می‌زیستند؛ یکی از آنهاست که در گوناگون به گونه‌های دیگر ، ، ، ، ، ، و چون این‌ها ضبط شده‌است. در ، نگارش و دیده می‌شود و ، هرات را و می‌گفته‌اند. در متون فارسی دری و نیز عربی دوره اسلامی نیز این نام به گونهٔ ، و ( ) آمده‌است. به هر روی؛ چنین به نظر می‌رسد که اصل این واژه، همان گونهٔ است و رودی که از این ناحیه می‌گذرد نیز و نامیده شده‌است. گونهٔ در گذر زمان، دچار دگرگونی‌های چندی شده‌است؛ چنان‌که: در ابتدای واژه، به و پایانی به (غیر ملفوظ) دگرگون گردیده (= ) و سرانجام در داد و ستد با ؛ پایانی به و سرانجام در به ت دگرگون گردیده و گمان می‌رود روند دگرگونی بدین شیوه بوده‌است: ← ← ← ← ← . اما در ریشهٔ معنای نام هرات؛ برخی تاریخنگاران بر این باورند که این سرزمین، ، و همانجایی است که آریایی‌ها دوشاخه شده‌اند: آریایی‌های هندی و آریایی‌های ایرانی. 
 بر پایه نوشتار کتیبهٔ تخت جمشید، از هرات در زمره متصرفات حکومت هخامنشی و در قلمروی آنان یاد شده‌است. در زمان ، این ناحیه یکی از ساتراپ‌های مستقلی بوده که وی، حکومت آنان را به سپرد. در دوره ؛ خوارزم و زرنگ و هرات در قلمروی پارت‌ها (اشکانیان) قرار داشت. در دوره ساسانی؛ اردشیر بابکان نواحی سیستان، نیشاپور، هرات، پارت و خوارزم را که پادشاه داشتند، ضمیمهٔ قلمرو خود نمود. در روزگار ساسانیان ناحیهٔ هرات از جمله نواحی‌ای بود که همچون بیت‌آرمائی، پارس، کرمان، سپاهان، آذربایجان، طبرستان، زرنگ، بحرین، هرات، مرو، سرخس، نیشابور و طوس است که دارای مرزبان (فرمانروای ایالتی) بودند. در این دوران؛ ، یکی از چهار استان مهم کشور به‌شمار می‌آمد؛ این استان، به چهار بخش تقسیم می‌شد و این بخش‌ها عبارت بودند از: ، ، هرات و . در دوره اسلامی؛ (قرن۲و۳ قمری)، خراسان را دربرگیرنده چهار ربع (بخش) دانسته و هرات را در شمار نواحی ربع نیشابور به‌شمار آورده؛ چنان‌که نوشته‌است: خراسان، چهار ربع دارد. ربع اول، ایرانشهر است و آن دربرگیرنده نیشابور و قهستان و هرات و توس است. ربع دوم، دربرگیرنده مروان (دو مرو) و سرخس و نسا و ابیورد و طالقان و خوارزم است. ربع سوم، دربرگیرنده جوزجانان و بلخ و صغانیان است و ربع چهارم، دربرگیرنده ماوراءالنهر است. (قرن ۳ هـ. ق) نیز به نقل از بلاذری، خراسان را در چهار ربع (= بخش) یاد کرده و ربع اول را در برگیرندهٔ ، ، (دو طبس)، ، ، و دانسته‌است. اما (نویسنده کتاب جغرافیایی )؛ همراه با یادکرد ربع اول خراسان (شامل: ، ، و ) با اشاره به گفتار بلاذری، اما با استدلال توجه به نزدیکی نقاط یک منطقه (از دیدگاه جغرافیا، آداب و رسوم، زبان و فاصله)؛ مناطق خراسان را به هشت خوره و نه ناحیه دسته‌بندی نموده و هرات را یکی از خوره‌های نه‌گانه خراسان؛ و نواحی ، ( ) و را از توابع این خوره دانسته‌است. 
 مقدسی (جغرافیدان قرن چهارم هجری)؛ شهر را قصبه (شهر مرکزی) منطقهٔ ؛ و این منطقه را دربرگیرنده چهار ناحیهٔ (شامل شهرهای: ( )، ، و )، (شامل شهرهای: ، ، ، ، ، ، (کوه نقره)، گنج رستاق (شامل شهرک‌های: ، و ) و اسفزار (شامل شهرک‌های: ، ، ) معرفی نموده‌است. بر پایه نوشتار (جغرافیدان)، نواحی و شهرهای منطقهٔ هرات بدین ترتیب‌اند:
{"title": "ربع هرات", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B1%D8%A8%D8%B9_%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA&oldid=34577481", "language": "fa"}