یا به مواد ، و (غیر از ) گفته می‌شود که به‌طور مستقیم و غیرمستقیم حاصل از فعالیت انسان بوده و از نظر تولیدکننده زائد تلقی می‌شود.
 زُباله یک اشتباه رایج املایی در فعلی است. بر مبنای فرهنگ فارسی معین، املای صحیح این کلمه «ذباله» است که جمع «ذبیل» به معنی آشغال است. به محل دفن زباله‌های جامد اصطلاحاً گفته می‌شود.
 زباله‌ها در مدرن، به شیوه‌های مختلفی، معمولاً به گروه‌های زیر تقسیم می‌شوند.
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: مدیریت پسماند شامل برنامه‌ریزی، ساماندهی، مراقبت و عملیات اجرایی مربوط به تولید، جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، جداسازی، ، ، پردازش و دفع پسماندها و همچنین آموزش و اطلاع‌رسانی در این زمینه است. 
 
 زباله می‌تواند شکل ، یا داشته باشد و هر کدام از این انواع زباله نیازمند روش‌های مخصوص به خود برای مدیریت است. مدیریت پسماند شامل همه انواع زباله منجمله زباله صنعتی، و خانگی است. در بعضی موارد زباله می‌تواند بر روی سلامت انسان زیان‌بار باشد. هدف مدیریت پسماند کاهش اثرات زیان‌بار زباله بر روی انسان، و است.
 قسمت اعظمی از مدیریت پسماند مربوط به مدیریت است که همان زباله‌های تولید شده توسط خانه‌ها، صنایع و فعالیت‌های تجاری است. 
 کلیهٔ روش‌های از بین بردن یا کاهش خطرات ناشی از پسماندها از قبیل ، دفن بهداشتی، ، دفع نام دارد. فرایندهای مکانیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، که منجر به تسهیل در عملیات دفع گردد، پردازش نام دارد.
 مقالهٔ اصلی: یکی از روش‌های دفع و نابودسازی زباله است که طی آن پسماندهای ، در تحت شرایطی کنترل‌شده سوزانده می‌شوند. دستگاهی که در آن پسماند به‌کمک شعله سوزانده می‌شود، زباله‌سوز حرارتی نام دارد. زباله‌سوزی با محفظه احتراق چرخان نیز از دیگر روش‌ها است. زباله‌سوز با تزریق مایع، دستگاهی است متداول برای سوزاندن پسماندهای مایع که در فشار بالا و به روش تبدیل مایع به قطرات ریز عمل می‌کند. 
 عمده‌ترین مشکل زیست‌محیطی زباله‌سوزی مربوط به آلاینده‌های متعدد و مختلفی است که به مقدار زیاد وارد هوا می‌شود و این مشکل باعث می‌شود که هزینه‌های گزافی به زباله‌سوز تحمیل شود تا استانداردهای مجاز خروجی که در برخی شرایط حصول آن دشوار است برآورده شود. همچنین تولید و به علت سوختن ناقص از خروجی‌های دودکش‌های دستگاه زباله‌سوز است که یک پیکو گرم (واحد جرمی در حد یک میلیونم میلی‌گرم) از آن و ترکیبش با پوست، باعث ابتلا به سرطان خواهد شد خاکستر باقی‌مانده به‌رغم اینکه عاری از و عوامل مزاحم دیگر است اما احتمال حضور در آن استفاده‌های بعدی از آن به‌ویژه در خاک و را با مشکل و محدودیت روبه‌رو می‌کند ولی در برخی کشورها، محققان به دنبال استفاده از آن در صنعت ساختمان هستند. 
 دفن در ، یکی از روش‌های قدیمی دفع زباله است. دفن بهداشتی، روشی علمی جهت دفن مواد زائد جامد در زمین، جهت ممانعت از آسیب زدن به محیط زیست می‌باشد. در این روش، زباله‌ها در لایه‌هایی با ضخامت مناسب پخش شده و فشرده می‌شوند و در انتهای هر روز با خاک
پوشانده می‌شوند. بر اساس تجارب به‌دست آمده گذشته، در کشورهای پیشرفته و سایر جوامع، دفن بهداشتی در
زمین اغلب به عنوان اقتصادی‌ترین راه حل دراز مدت برای مشکل مواد زائد جامد انتخاب شده‌است. 
 اگرچه مهم‌ترین و گسترده‌ترین صافی فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب است اما ظرفیت آن محدود است و ممکن است به مرور زمان، تراکم بسیاری از مواد سمی و آلاینده‌ها که به خاک افزوده می‌گردند، افزایش یافته و در نهایت به صورت تهدیدی جدی برای درآیند. عمده‌ترین مشکل شهری، شیرآبه و گاز
تولید شده در اثر تجزیه زباله‌های دارای می‌باشد. در این بین مهم‌ترین عامل در محل دفن مواد زاید جامد، شیرآبه است که با ورود به یا زیرزمینی مخاطرات بهداشتی و زیست‌محیطی برای انسان و جانوران ایجاد می‌کند.
 از به‌عنوان یکی از صنایع پولساز در دنیا نام برد که کشورهای پیشرفته با آگاهی از این موضوع درصد قابل‌توجهی از زباله‌ها و ضایعات دورریختنی خود را با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و مدرن و از زباله‌های عادی، چون پلاستیک، فلز، کاغذ، مانند و قطعات کامپیوتری، بازیافت کرده و مجدد مورد استفاده قرار می‌دهند. برخی از کشورها به زباله‌های دورریختنی نگاهی اقتصادی داشته و در پی کسب درآمد از آن هستند. در واقع درآمدزایی کشورها از این صنعت به‌اندازه‌ای بالاست که تعدادی از کشورها دست به واردات زباله می‌زنند تا آن‌ها را بازیافت کرده و به دیگر کشورها صادر کنند. برای مثال، ۳۰ سال است که کشور بیش از هر کشور دیگری به بازیافت کالاهایی، چون بطری‌های پلاستیکی، جعبه‌های مقوایی و کامپیوترهای قدیمی اقدام می‌کند و به بزرگ‌ترین زباله در جهان تبدیل شده و طبق برخی آمار منتشرشده، ارزش بازیافت زباله در چین ۴۰ میلیارد است. خروجی چین در بازیافت زباله بسیار چشمگیر و قابل ملاحظه است. این کشور، ۲۰ تُن در سال از لوازم الکترونیکی قدیمی استخراج می‌کند که این میزان تقریباً برابر با ۱۰ درصد از استخراج طلای از معادن است. در ژاپن، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برای ایجاد کارخانه‌های تصفیه فلزات گرانبها از قراضه‌های الکترونیکی سرمایه‌گذاری کرده‌است و در نظر دارد تا در آینده‌ای نزدیک تصفیه در را هم دنبال کند.
 
 
 مقالهٔ اصلی: بازیابی ضایعات پلاستیکی و فرآوری مجدد آنها به محصولات مفید است. به دلیل گمراه کننده بودن نمادها در بسته‌بندی‌های پلاستیکی و موانع فنی متعدد، کمتر از ۱۰٪ از پلاستیک‌های ضایعاتی بازیافت شده‌اند. در مقایسه با بازیافت سودآور ، و مشابه با بازیافت کم ارزش ، بازیافت پلیمرهای پلاستیکی اغلب به دلیل چگالی پایین و سود کم آن چالش برانگیزتر است.
 کارخانه‌های بازیابی مواد، مرتب‌سازی و پردازش پلاستیک‌ها را بر عهده دارند. از سال ۲۰۱۹، به دلیل محدودیت‌های اقتصادی، این کارخانه‌ها برای کمک به پلاستیک تلاش کرده‌اند. حداقل از دهه ۱۹۷۰ می‌داند که بازیافت اکثر پلاستیک‌ها به دلیل این محدودیت‌ها بعید است. با این وجود، این صنعت برای گسترش بازیافت لابی کرده‌است در حالی که این شرکت‌ها همچنان به تولید پلاستیک بکر ادامه می‌دهند. 
 مقالهٔ اصلی: روش معمول تهیه قطع درختان و استفاده از تنه و چوب آنهاست. اینکار باعث انهدام جنگل‌ها و افزایش آلودگی هوا شده هزینه و انرژی زیادی را مصرف می‌کند. بنا بر آمار ارائه شده، میزان مصرف کاغذ در بحدی است که به ازای هر فرد سالانه دو درخت تنومند قطع شده و به شکل کاغذ دور ریخته می‌شود. 
 بازیافت کاغذ، ۵۰ درصد صرفه‌جویی در مصرف آب، ۷۴ درصد کاهش آلودگی هوا، ۶۴ درصد صرفه جویی در و۹۰ درصد کاهش آلودگی آب‌ها را نسبت به تولید آن از منابع اولیه در پی دارد. 
 عبارت از بقایای گیاهی و حیوانی، زباله‌های شهری یا است که تحت شرایط قرار گرفته باشند، به‌طوری‌که مواد سمی آن‌ها از بین رفته، مواد پودر شده و فرم اولیه خود را از دست داده باشند. برای تهیه کمپوست می‌توان از بقایای ، زباله‌های شهری، بقایای کشتارگاه‌ها و کارخانه‌های کنسرو سازی، و بقایای گیاهی استفاده کرد.
 تولید کمپوست از زباله‌های شهری و لجن فاضلاب راه مفیدی برای مصرف مجدد و دفع بهداشتی این مواد است. مواد اخیر از این نظر که دارای املاح کم، فاقد مولدین امراض و گیاهی، بذر و خاک می‌باشند مناسب بوده و به سرعت در خاک می‌پوسند. لجن فاضلاب را پس از تخمیر غیر هوازی و حرارت دادن (برای کشتن عوامل بیماریزای آن) مورد استفاده قرار می‌دهند.
برای تهیه کمپوست روش کلی زیر انجام پذیر است. موادی را که می‌خواهند، کمپوست نمایند به صورت لایه‌ای به ضخامت ۷ تا ۱۰ سانتیمتر روی سطح زمین یا حفره‌ای که در زمین تهیه نموده‌اند قرار می‌دهند و به ازاء هر سطل از مواد کمپوست شونده حدود ۱۰۰ گرم یا سوپر فسفات بر روی مواد می‌باشند (در صورتی که از سوپر فسفات استفاده می‌شوند بهتر است حدود ۴۰ گرم به ازاء هر ۱۰۰ گرم سوپر فسفات اضافه شود) پس از پاشیدن کود شیمیایی اقدام به آبپاشی این لایه نموده و سپس لایه‌های جدید را به همین روش اضافه می‌کنند. ممکن است لایه‌هایی از یا خاک را به‌طور متناوب با لایه‌های مواد کمپوست شونده قرار دهند. در صورتی که از لایه‌های کود حیوانی استفاده می‌شود به اضافه کردن کود در زمان انباشتن مواد کمپوست شونده نیازی نیست، اما به فسفات و همچنین ممکن است نیاز باشد. ترکیب کود شیمیایی که برای تحریک و تکمیل پوسیدگی و تعادل عناصر به کمپوست اضافه می‌شود به نسبت به ازت و مواد کمپوست شونده بستگی دارد. 
 مقالهٔ اصلی: روش معمول تهیه قطع درختان و استفاده از تنه و چوب آنهاست. اینکار باعث انهدام جنگل‌ها و افزایش آلودگی هوا شده هزینه و انرژی زیادی را مصرف می‌کند. بنا بر آمار ارائه شده، میزان مصرف کاغذ در بحدی است که به ازای هر فرد سالانه دو درخت تنومند قطع شده و به شکل کاغذ دور ریخته می‌شود. 
 بازیافت کاغذ، ۵۰ درصد صرفه‌جویی در مصرف آب، ۷۴ درصد کاهش آلودگی هوا، ۶۴ درصد صرفه جویی در و۹۰ درصد کاهش آلودگی آب‌ها را نسبت به تولید آن از منابع اولیه در پی دارد. 
 در ، زباله‌ها عمدتاً یا در خاک دفن شده یا سوزانده می‌شوند و حتی گاه در طبیعت رها می‌شوند. همه این راه‌ها برای بسیار خطرناک هستند و باعث ، ، زشت شدن مناظر طبیعی و همین‌طور نامناسب کردن محیط برای می‌شوند.
{"title": "زباله", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87&oldid=35127504", "language": "fa"}