، یا (به : ) زبان‌های نوینی هستند که از زبان میان قرن سوم و هشتم میلادی تکامل یافته‌اند. آن‌ها زیرگروه در خانواده هستند. پنج بر پایه شمار سخنگویان بومی (۴۸۰ میلیون)، (۲۵۵ میلیون)، (۷۷ میلیون), (۶۵ میلیون) و (۲۴ میلیون) هستند. در میان زبان‌های بزرگ ایتالیایی بیش از همه به نزدیک است و پس از آن به ترتیب اسپانیایی، رومانیایی، پرتغالی و در آخر فرانسوی هستند. با در نظر گرفتن همه زبان‌های رومی، از جمله زبان‌های محلی، به نظر می‌رسد که کمترین تفاوت را با لاتین دارد. با این حال همه زبان‌های رومی به یکدیگر نزدیک ‌ترند تا به .
 بیش از ۹۰۰ میلیون نفر سخنگوی زبان‌های رومی در سرتاسر جهان، بیشتر در ، و بخش‌هایی از موجودند. زبان‌های رومی بزرگ‌تر به عنوان نیز در میان سخنگویان غیربومی کاربرد زیادی دارند. این به خصوص در مورد فرانسوی که در ، ، ، ، ، ، و (به جز که در آنجا زبان اقلیت است)، صادق است.
 از آنجا که اختصاص دسته‌های قاطع به پدیده‌ای مانند زبان، که گاه به صورت زنجیره گویشی وجود دارد، دشوار است، برآورد شمار زبان‌های رومی نوین متفاوت است. دالبی با در نظر گرفتن ، ۲۳ زبان رومی را برمی‌شمرد. در زیر آن زبان‌ها و زبان‌های اضافی کنونی، و زنده آورده شده‌است (به جز که مرده‌است):
 
 
 
 
 
 
 
 نام از صفت در لاتین عامیانه به معنای «به رومی» یا «رومیانه» می‌آید. برای نمونه اصطلاح در این زبان به معنای «به رومی سخن گفتن» (منظور لاتین است، در برابر «به لاتین سخن گفتن» ( ) و «به بربری سخن گفتن») است. از این صفت، اسم یا «رومی» ریشه گرفته‌است.
 زبان‌های رومی ادامه زبان ، گونه محبوب و محاوره‌ای زبان لاتین، هستند که توسط ، شهرک‌نشینان و امپراتوری روم صحبت می‌شد تا از که توسط طبقات بالای رومی صحبت و به شکل آن نوشته می‌شد، متمایز باشد. میان سال‌های ۳۵۰ قبل از میلاد و ۱۵۰ میلادی، گسترش امپراتوری روم، همراه با سیاست‌های اداری و آموزشی آن، زبان لاتین را به زبان اصلی غالب در غرب قاره اروپا تبدیل کرد. لاتین همچنین در ، ، ، و تمام نفوذ شدیدی داشت.
 در طی انحطاط امپراتوری، و پس از تکه‌تکه شدن آن و فروپاشی نیمه غربی در قرن پنجم و ششم، انواع گویش‌های لاتین بیشتر از یکدیگر جدا شدند و گویش‌های غربی تحت تأثیر شدید (به ویژه گوت‌ها و فرانک‌ها) و گویش‌های شرقی تحت تأثیر اسلاوی قرار گرفتند. این لهجه‌ها با سرعت بیشتری از لاتین کلاسیک دور شدند و سرانجام به یک زنجیره گویشی با گونه‌های متمایز تبدیل شدند. امپراتوری‌های استعماری که از قرن پانزدهم به بعد توسط پرتغال، اسپانیا و فرانسه تأسیس شده‌اند، زبان‌های خود را به سایر قاره‌ها گسترش دادند تا حدی که حدود دو سوم کل سخنگویان زبان‌های رومی امروزه در خارج از اروپا زندگی می‌کنند.
 علیرغم تأثیرات دیگر زبان‌ها (به عنوان مثال زیرلایه از زبان‌های پیشارومی، به ویژه ، و ابرلایه‌های یا )، ، و همه زبان‌های رومی عمدتاً از اشکال تکامل‌یافته لاتین عامیانه تشکیل شده‌است. با این حال، برخی تفاوت‌های قابل توجه بین زبان‌های رومی امروزی و نیای رومی آن‌ها وجود دارد. فقط با یک یا دو استثنا، زبان‌های رومی سامانه کاهش زبان لاتین را از دست داده‌اند و در نتیجه، ساختار جمله دارند و از به‌طور گسترده‌ای استفاده می‌کنند.
 گسترده‌ترین زبان رومی از نظر شمار سخنگویان بومی و در پی آن ، ، و است که با هم یک قلمرو وسیع در اروپا و فراتر از آن را در بر می‌گیرند و به عنوان زبان‌های رسمی و ملی در ده‌ها کشور کار می‌کنند.
 فرانسوی، ایتالیایی، پرتغالی، اسپانیایی و رومانیایی زبان‌های رسمی نیز هستند. این زبان‌ها در کنار زبان‌های رسمی نیز بودند. فرانسوی و اسپانیایی دو زبان از شش زبان رسمی هستند. در خارج از اروپا، فرانسوی، پرتغالی و اسپانیایی رواج زیادی دارند و در کشورهای مختلفی که از مربوطه از وضعیت رسمی برخوردار هستند.
 اسپانیایی در ، ۹ کشور (که تقریباً نیمی از جمعیت این قاره را در خود جای داده‌اند) ۶ کشور (همه به جز )، در و ۳ کشور ، و در زبان رسمی است. در همه این کشورها، زبان بومی اکثریت مردم است و به اسپانیایی عنوان پرسخنگوترین زبان بومی رومی را می‌دهد. اسپانیایی در آفریقا زبان رسمی است.
 پرتغالی، در وطن اصلی خود، ، تقریباً توسط ۱۰ میلیون نفر جمعیت صحبت می‌شود. پرتغالی همچنین به عنوان زبان رسمی ، بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در آن کشور و همچنین کشورهای همسایه، در شرق پاراگوئه و در شمال اروگوئه، سخنگو دارد، که کمی بیش از نیمی از جمعیت آمریکای جنوبی را تشکیل می‌دهند؛ بنابراین پرتغالی پرسخنگوترین زبان رسمی رومی در یک کشور واحد است. این زبان در شش کشور آفریقایی زبان رسمی است ( ، ، ، ، و ) و توسط ۳۰ میلیون نفر از ساکنان آن قاره به عنوان زبان نخست گویش می‌شود. در آسیا، پرتغالی با سایر زبان‌ها در و رسمی است، در حالی که بیشتر پرتغالی‌زبانان در آسیا - حدود ۴۰۰٫۰۰۰ نفر - به دلیل بازگشت مهاجرت ژاپنی‌های برزیل ساکن هستند. در آمریکای شمالی ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ نفر به پرتغالی به عنوان زبان نخست خود صحبت می‌کنند. پرتغالی در اقیانوسیه به دلیل شمار سخنگویانش در تیمور شرقی، پس از فرانسوی، دومین زبان رومی است که بیش از همه گویش می‌شود. نزدیکترین خویشاوند آن، گالیسی، دارای وضعیت رسمی در جامعه خودمختار در اسپانیا، همراه با اسپانیایی است.
 بیرون از اروپا، زبان فرانسوی بیشتر در کانادا و در مناطقی از و به صورت بومی صحبت می‌شود. کانادا به‌طور رسمی دوزبانه است و فرانسه و انگلیسی زبان‌های رسمی آن هستند. در مناطقی از کارائیب، مانند ، زبان فرانسوی وضعیت رسمی دارد، اما اکثر مردم به زبان به عنوان زبان مادری خود صحبت می‌کنند. زبان فرانسوی در اکثر مناطق آفریقا دارای وضعیت رسمی است، اما سخنگویان بومی آن نسبتاً کم هستند. در سرزمین‌های فرادریای فرانسه، استفاده بومی از فرانسوی در حال افزایش است.
 گرچه پیش از جنگ جهانی دوم نیز دارای برخی مستعمره بود، اما پس از پایان دوران استعمار، زبان این کشورها رسمی باقی نماند. در نتیجه، ایتالیایی خارج از ایتالیا و سوئیس اکنون فقط به عنوان زبان اقلیت توسط جوامع مهاجر در و و صحبت می‌شود. ایتالیایی فقط در برخی مستعمرات سابق ایتالیا در آفریقا - یعنی ، و - توسط افراد تحصیل‌کرده در تجارت و دولت گویش می‌شود.
 امپراتوری استعماری ایجاد نکرد، اما زبان رومانیایی فراتر از قلمرو بومی خود در ، به عنوان یک زبان اقلیت توسط جمعیت‌های رومانیایی‌تبار در ، و ، در برخی از مناطق سابق (قبل از ۱۹۴۵) و همچنین در ( ، ) و در برخی از روستاهای بین رودهای و گویش می‌شود. امروز توسط آرومانی‌ها در ، ، ، و صحبت می‌شود. رومانیایی همچنین به سایر کشورهای دریای مدیترانه (به ویژه سایر کشورهای رومی‌زبان، به ویژه ایتالیا و اسپانیا) و جاهای دیگر مانند ، که زبان مادری پنج درصد مردم است، (به دلیل تعداد زیادی یهودی متولد رومانی است که پس از جنگ جهانی دوم به اسرائیل مهاجرت کردند) گسترش یافته و توسط بسیاری دیگر به عنوان یک زبان دوم صحبت می‌شود. و سرانجام، حدود ۲٫۶ میلیون نفر در جمهوری شوروی سابق به گونه‌ای از رومانیایی صحبت می‌کنند که توسط آن‌ها نامیده می‌شود.
 تمام سخنگویان بومی زبان‌های رومی به شرح زیر تقسیم می‌شوند (با رتبه‌بندی در زبان‌های جهان در پرانتز): 
 
 
 
 
 
 
 کاتالان در و همچنین همراه با اسپانیایی در ، و در اسپانیا زبان رسمی است و در و در به رسمیت شناخته می‌شود (نه به صورت رسمی). علاوه بر این، کاتالان توسط بسیاری از ساکنان ، در جزیره ، صحبت می‌شود و یکی از زبان‌های رسمی آن شهر است. ، با بیش از یک میلیون سخنگوی بومی، به همراه اسپانیایی در رسمی است و در قلمروهای همسایه در نیز به رسمیت شناخته شده‌است. چند زبان دیگر دارای رسمیت رسمی در سطح منطقه‌ای یا در غیر این صورت محدود هستند. به عنوان مثال، و در اسپانیا، در پرتغال، ، و در ایتالیا و در سوئیس.
 سایر زبان‌های رومی بیشتر به عنوان زبان‌های گفتاری برای تماس غیررسمی زنده مانده‌اند. دولت‌های ملی از نظر تاریخی تنوع زبانی را به عنوان یک مسئولیت اقتصادی، اداری یا نظامی و همچنین منبع بالقوه جنبش‌های درنظر گرفته‌اند؛ بنابراین، آن‌ها با تبلیغ گسترده زبان رسمی، محدود کردن استفاده از سایر زبان‌ها در رسانه‌ها، شناختن آن‌ها به عنوان «گویش» یا حتی آزار و اذیت سخنگویان آن‌ها، به‌طور کلی برای از بین بردن آن مبارزه کرده‌اند. در نتیجه، همه این زبان‌ها طبق در درجات مختلفی در معرض خطر در نظر گرفته می‌شوند، از «آسیب‌پذیر» (به عنوان مثال و ) تا «به شدت در معرض خطر» ( و بیشتر گونه‌های ). از اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم، افزایش حساسیت به حقوق اقلیت‌ها باعث شده‌است که برخی از این زبان‌ها اعتبار و حقوق از دست رفته خود را بازیابی کنند. هنوز مشخص نیست که آیا این تغییرات سیاسی کافی است تا با زوال زبان‌های رومی اقلیت مقابله کند یا نه.
 مقالهٔ اصلی: زبان‌های رومی در بیشتر موارد سامانه نوشتاری زبان لاتین را حفظ کرده و آن را متناسب با سیر تکامل خود، تطبیق داده‌اند. تنها استثنا زبان رومانیایی تا پیش از قرن نوزدهم بود که پس از عقب‌نشینی رومیان، سوادآموزی با ، تحت تأثیر اسلاوها، برقرار شده بود. در از الفبای سیریلیک برای رومانیایی ( ) نیز استفاده می‌شد. جمعیت‌های غیرمسیحی اسپانیا نیز از خطوط مذاهب خود (عربی و عبری) برای نوشتن زبان‌های رومی مانند و استفاده می‌کردند.
 زبان‌های رومی با نوشته می‌شوند که شامل ۲۳ حرف A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, V, X, Y, Z است که متعاقباً از راه‌های مختلف ویرایش شد؛ مثلاً حرف به (هم‌خوان) و (واکه) و به و تقسیم شد. حرف لاتین K و حرف جدید W، که به‌طور گسترده در مورد استفاده قرار گرفت، در بیشتر زبان‌های رومی به ندرت استفاده می‌شود (بیشتر برای نام‌ها و واژگان خارجی غیرهمسان).
 دسته‌بندی زبان‌های رومی ذاتاً دشوار است، چون در بیشتر مناطق و در برخی جانبداری‌های تعصبات سیاسی حضور دارند. (که جزو زبان‌های رومی نیست) و چند زبان منقرض‌شده در ، شاخه را می‌سازند. 
 
 همسانی‌های واژگانی و دستوری در میان زبان‌های رومی و میان لاتین و هر یک از آن‌ها، در نمونه‌های زیر مشخص است:
 فارسی: او همیشه پیش از غذا خوردن پنجره را می‌بندد.
{"title": "زبان‌های رومی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C&oldid=34914233", "language": "fa"}