به طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر در نواحی مرزی و است که از مرکز افغانستان تا شمال پاکستان امتداد یافته‌است. این رشته‌کوه مانند کوه‌های جوان و تازه می‌باشد که در حال رشد و بزرگ شدن هستند و زلزله‌های را که از خود بروز می‌دهد موضوع تجدید و نموی آنرا به حقیقت نزدیک می‌سازد. 
 این رشته‌کوه به دنباله رشته کوه‌های از نواحی داخل افغانستان می‌شود و از طرف شمال شرق به امتداد جنوب غرب افتاده‌است که بعد از گذشتن از در دره ختم می‌گردد. 
 (Zabih Afzali) کوهنورد مشهور افغانستان به عنوان نماینده هندوکش در جهان شناخته میشود. وی نیم عمر خود را در پی کشف و فتح قله هایش بوده است. 
 کوه‌های هندوکش سرحد انفصال بین حیوانات تحت قطبی و تحت استوای می‌باشد.
 طول هندوکش در حدود ۸۰۰ کیلومتر و ارتفاع متوسط این رشته‌کوه ۵۰۰۰ متر است. هندوکش به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می‌شود، هندوکش غربی نسبت به هندوکش شرقی کوچک‌تر است و دره معروف در دامنه جنوب شرقی آن موقعیت دارد. بلندترین قله این کوه در منطقه پاکستان موقعیت دارد که ارتفاع آن از سطح آب دریا ۷۷۵۰ متر می‌باشد و بلندترین قله آن در خاک افغانستان نوشاخ است که ۷۴۸۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. نواحی مرتفع این کوه تقریباً همیشه پوشیده از برف است. 
 نام این کوه در به‌صورت (پویا ری سینا)، در (اپارسین)، در (پاروپامیزوس) و در سیند آمده‌است. نیز در شاهنامه یازده بار از کوه هند یا هندوکوه نام گرفته‌است که قطعه زیر توسط فردریک رویکرت از آلمانی برگردان شده‌است: 
 
 
 در ۱۳۳۳ میلادی از این کوه دیدن نموده و در بیان وجه تسمیه آن چنین گفته‌است:
 منطقة شمال شرق افغانستان از دوره به اندازه بالغ بر هفت هزار متر بالا رفته و یکی از شدیدترین حرکات نیوتکتونیک در جهان می‌باشد. مرکز یا محور این منطقه بلند رفته از شمال شرق بطرف جنوب غرب به امتداد دهلیز افغانی، سلسله کوه‌های هندوکش، و عبور می‌نماید.
 قسمت زیاد ، و نسبت به سطح هموار قبل از دوره به اندازه ۵–۶ هزار متر صعود نموده‌است. تحلیل مناطق یادشده نشان می‌دهد که قسمت بالا رفته هندوکش بیضوی شکل بوده طول ۸۰۰ کیلومتر و عرض ۱۵۰ کیلومتر را داراست. 
 این رشته کوه از دید ارتفاع، بعد از هیمالیا مرتبه دوم را در جهان داراست. مزایای این رشته‌کوه برای افغانستان آنقدر زیاد و حیاتی است که همان‌طور که را تحفه دانسته‌اند، هندوکش را هم تحفه افغانستان دانست. هرگاه این رشته کوه وجود نمی‌داشت افغانستان کاملاً به بیابان تبدیل می‌شد.
 هندوکش به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می‌شود.
 این رشته کوه از الی کوتل خاواک امتداد داشته، ۳۶۰ کیلومتر طول دارد. اوسط ارتفاع آن از ۶۰۰۰ الی ۷۰۰۰ متر می‌باشد که بلندترین قله آن ، ۷۷۵۰ متر از سطح دریا بلند است و در پاکستان واقع شده‌است. مرتفع‌ترین قله آن در خاک افغانستان است که ۷۴۸۵ متر از سطح دریا بلند است و در واقع شده‌است.
 میزان بارندگی هندوکش شرقی نسبت به غربی کمتر است اما چون در ساحه مونسون تابستانی قرار گرفته‌است مقدار اعظمی بارندگی آن بین ۷۰۰ الی ۱۰۰۰ میلی‌متر است که بیشتر در تابستان مشاهده می‌شود. شمال هندوکش عاری از پیداوار مهم نباتی است، اما دامنه‌های جنوبی آن جنگلات فراوان دارد که بین ارتفاع ۹۰۰ متر الی ۴۰۰۰ متر واقع شده‌است. 
 این رشته کوه از کوتل خاواک الی امتداد داشته، ۲۴۰ کیلومتر طول دارد. اوسط ارتفاع آن از ۴۵۰۰ متر بلندتر نیست. بلندترین قله آن چتپال است که ۵۴۲۹ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
 میزان بارندگی هندوکش غربی نسبت به شرق بیشتر است، چون هوای مرطوب به آن نفوذ می‌کند. سالانه بین ۴۰۰ الی ۸۰۰ میلی‌متر باران در دامنه‌های آن فرود می‌آید که بیشتر در زمستان مشاهده می‌شود. دامنه‌های آن پوشیده از علفزارها و جنگلات است که مناسب تربیه حیوانات است. 
 رشته کوه هندوکش باعث شده که آبهای آسیای میانه را از آبهای که در جنوب جریان دارد، جدا کند. خط برفی آن ۵۰۰۰ متر بوده و در ارتفاع بلندتر از ۷۰۰۰ متر آن یخچالهای ضخیم موجود است. میزان بزرگی این یخچالها بیشتر از یخچالهای و می‌باشند و با ذوب شدن آن در تابستان‌ها تمامی دریاهای شمال، شرق و مرکز افغانستان را تغذیه می‌کند. 
 دریاهای که از این رشته کوه سرچشمه می‌گیرند عبارتند از: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 دره‌های بیشمار در دامنه این کوه به وجود آمده که معروف‌ترین آن‌ها از این قرار است: ، ، ، جرم، ، ، ارسج، ، دره اشکمش، خوست، فرنگ، سمندان، ، دره باجگاه، ، دره والیان، دره کیان، دو آب و سر اب در شمال و از طرف جنوب دره پنج، ، دره کرم، دره پشال، باندول، اشپی، اسکین، پنجدره ، ، ، پاران ده، شتل، ، اشاوه، شکاری، کپچاق، دره کوشان غوربند، دره نمک آب غوربند، دره واغزر غوربند، دره لچ غوربند، دره قول خول غوربند، دره فرنجل غوربند، دره شنگریان شیخ علی، چهارده بامیان، سیغان و کهمرد.
 هندوکش در حدود ۹۶۶ کیلومتر به‌طور جانبی امتداد دارد و میانه شمالی - جنوبی آن حدود ۲۴۰ کیلومتر است. این رشته‌کوه از حرکت یک شبه‌قاره در منطقه‌ای از که در حدود ۱۶۰ میلیون سال پیش از دور شد، در گرفته‌است. همچنین برخورد و در ۵۵ میلیون سال پیش نیز از عوامل تشکیل این رشته کوه است. رشته‌کوه‌های هندوکش در بخشی از محدوده کوهستانی «یوروآسیا» قرار گرفته‌است که از سنگ‌های دگرگون‌شده چون ، و همچنین از کانی‌هایی مانند و از سن و اندازه متفاوت تشکیل شده‌است. مناطق شمالی این رشته کوه دارای آب‌وهوای هیمالیایی می‌باشد و یخچال‌های طبیعی بسیاری در شمال این رشته کوه وجود دارند در حالی که جنوب شرقی آن آب‌وهوای آن به آب‌وهوای موسمی تابستانی شبه‌قاره هند شباهت دارد. رشته‌کوه هندوکش، از لحاظ آتشفشانی فعال است. همچنین این رشته کوه به علت جوان بودن مستعد زلزله است.
{"title": "هندوکش", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%B4&oldid=34985534", "language": "fa"}