از بومی در می‌باشند که امروزه اندکی بیش از ۳۰۰ هزار تن دارند. از این و این زبان‌ها عموماً در زمره هستند.
 زبان‌های خویسان در نقاط پراکنده‌ای از جنوب آفریقا یافت می‌شوند. این خانواده شامل دو شاخهٔ هاتن‌تات و بوشمن است. این زبان‌ها به ویژه از نظر آواشناسی ارزشمند هستند زیرا در نظام همخوانی آنها، واج مستقل به حساب می‌آیند. البته زبان‌های آفریقایی دیگر مانند زولو (که یک زبان بانتو است) نیز دارای نچ‌آوا هستند، اما این قبیل آواها از طریق قرض‌گیری آوایی از زبانهای خویسان، به این زبان‌ها راه یافته‌اند. 
 
 این زبان‌ها عمدتاً در نواحی بیابانی در کشورهای و تکلم می‌شوند. با این‌حال دو اقلیت دیگر در نقاطی بسیار دورتر نیز به این زبان‌ها تکلم می‌کنند. یکی یک اقلیت چهل هزار نفری در کشور و دیگری یک منطقه کوچک در سواحل کشور . مهمترین زبان این خانواده است که حدود ۲۵۰٬۰۰۰ تن در نامیبیا به آن تکلم می‌کنند. نیز در تانزانیا ۴۰٬۰۰۰تن گویشور دارد.
 مهمترین ویژگی این زبان‌ها که آن‌ها در زمینه زبان‌شناسی ویژه آواشناسی منحصر بفرد آن است. در این زبان نوعی از واج‌ها وجود دارد که به کلیک است. همخوان‌های کلیک در این زبان‌ها حروف بی‌صدایی هستند که از الگوهای آواشناسی و خروج اصوات در سایر زبان‌ها پیروی نمی‌کنند. آواهایی مانند صدای بیرون راندن هوا از لای دندان‌ها یا سوت در آن‌ها وجود دارد. این خصیصه با میزان کمتر در برخی زبان‌های جوامع دیگر بویژه در آفریقا و میان نیز ثبت شده‌است.
{"title": "زبان‌های خویسان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86&oldid=30531473", "language": "fa"}