از اهداف اصلی در خلال بود، که توسط (به فرماندهی ) و (به فرماندهی و ) انجام گرفت. بعد از این نبرد، شهر پس از ۵۷۶ روز اشغال توسط نیروهای ارتش عراق، در روز سال ۱۳۶۱ بوسیله نیروهای مسلح ایران بازپس گرفته شد. بازتاب جهانی داشت و با از دست دادن خرمشهر، از نظر سیاسی تکیه‌گاهش را برای مذاکره از دست داد. این نبرد از لحاظ نظامی، به‌عنوان نقطهٔ عطفی در تاریخ شناخته می‌شود. ؛ روز را به عنوان؛ در نام‌گذاری کرده‌است. مقالهٔ اصلی: پس از حمله نیروهای عراقی به خرمشهر، یک گردان از تکاوران دریایی ارتش به فرماندهی ، گردان دژ خرمشهر به فرماندهی علی قمری و دانشجویان به فرماندهی ، همچنین تعدادی از نیروهای سپاه خرمشهر به فرماندهی ، از محدود یگان‌های نظامی بودند، که به مدت ۳۴ روز از شهر دفاع کردند.
 در پی آغاز عملیات بیت‌المقدس در نیمه شب سال ۱۳۶۱ چند هدف عمده استراتژیک و تاکتیکی از جانب نیروهای ایرانی دنبال می‌شد:
 
 
 آزادسازی خرمشهر در حقیقت از اهداف مرحله چهارم عملیات بیت‌المقدس بود. در ساعت ۲۲:۳۰ شامگاه شنبه، ۱ خردادماه ۱۳۶۱، مرحله چهارم این عملیات با اعلام رمز توسط فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا به واحدهای عمل‌کننده، با هدف آزادسازی خرمشهر، آغاز شد.در این بین نقش نیروی هوایی ایران در منهدم کردن پل ساخته شده عراقی ها که بسیاری از نیروها و ادوات را از طریق آن به خرمشهر میرساندند، توسط خلبان نیز اهمیت بالایی داشت. در پایان این نبرد علاوه بر پایان بخشیدن به ۱۹ ماه اشغال بخشی از حساس‌ترین مناطق و آزادسازی خرمشهر، ضربه‌ای سنگین به توان رزمی و روحیه نیروهای عراقی وارد آمد. 
 در جریان آزادسازی خرمشهر حدود ۱۶ هزار نیروی عراقی کشته و زخمی شدند، همچنین ۱۹ هزار نفر نیروی عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند. در خلال ۲۶ روز نبرد خونین در عملیات بیت‌المقدس ۳٬۰۰۰ نفر از نیروهای ایرانی شهید و ۱۲ هزار نفر نیز مجروح شدند. 
 پس از آزادسازی خرمشهر رزمندگان ایرانی در اولین اقدام، در نماز شکر به جا آوردند. با انتشار خبر این پیروزی در سطح کشور موجی از شادی و سرور سراسر ایران را فراگرفت، به طوری که مردم در سرتاسر کشور به خیابان‌ها رفته و به شادی و پخش شیرینی پرداختند. 
 در ۳ خرداد ۱۳۶۱ پیامی به مناسبت آزادسازی خرمشهر خطاب به مردم ایران صادر کرد. در اولین بخش این بیانیه آمده‌است: «خرمشهر را خدا آزاد کرد» و سپس بیان شده: 
 پس از این عملیات، نیروهای مسلح، به خصوص ارتش ایران، انگیزه کمتری برای ادامه جنگ داشتند. استدلال آن‌ها این بود که هدف از جنگ، بیرون راندن ارتش عراق بوده و ادامه آن و نفوذ به داخل عراق، کشورگشایی است. 
 پس از فتح خرمشهر امکان پایان جنگ وجود داشت و دیدگاه ها در مورد ادامه جنگ به ۲ دسته تقسیم می شود:
 
 حقیقت اصلی که از دید عامه پنهان بود این بود که هنوز بسیاری از شهرها و سرزمینها از فکه و شلمچه تا سومار و نفت شهر در اشغال ارتش عراق بود و پذیرفتن صلح در چنین شرایطی عاقلانه نبود،نکته دیگر اینکه صلح تفاوت بسیار با آتش بس دارد،ایران در این مقطع با پذیرفتن آتش بس مشکلی نداشت،اما حرف مقامات ایرانی این بود که در صورت انعقاد پیمان صلح،بر اساس حقوق و عرف بین‌الملل ،اولا باید مرزها به قبل از دوران جنگ باز گردد،دوما مقصر جنگ معرفی شود و سوم اینکه مقصر مجبور به پرداخت غرامت و جبران خسارات ناشی از جنگ شود،که متاسفانه طرح های صلح و آتش بسی که شوری امنیت ارائه میکرد،متضمن هیچکدام از شرایط بالا نبود و فقط طرفین را به ترک مخاصمه دعوت می‌کرد بدون آنکه مقصر و عامل متجاوز شناسایی شود،مرزها به وضعیت دوران صلح بازگردد و طرف متجاوز مجبور به جبران خسارات شود. در چنین شرایطی که ایران دست بالا را در جنگ داشت و همچنین حقوقش تضیعع،و خاکش در اشغال عراق بود منطقا نباید پیشنهاد های صلحی را که فقط حقوق و منافع عراق را تامین میکرد بپذیرد.
 اما نظر برخی فرماندهان ارشد جنگ مانند (رئیس وقت ستاد مشترک ارتش) و (فرمانده وقت کل سپاه) این بود، که به جهت دریافت غرامت، باید تا کنار پیش‌روی شود. نظر محسن رضایی این بود که در آن مقطع، با پذیرش آتش‌بس از سوی ایران، جنگ با عراق، ۵۰ سال به درازا می‌کشید. 
 استدلال رهبران نظامی بر این بود که با آن شکست، بیش از ۵۰ درصد توان ارتش عراق از بین رفته و یک حمله دیگر (حمله ای که در عمل هیچ وقت به وقوع نپیوست) می‌تواند آخرین ضربه به حکومت نیمه جان صدام باشد. در نهایت با اعلام موافقت با نظر این دسته از فرماندهان، نظر مساعد روح‌الله خمینی جلب شد. 
 
بر همین اساس در روز یکم تیرماه سال ۱۳۶۱ ، رئیس وقت و رئیس‌جمهور، در دیدار با گروهی از روحانیان و مبلّغان اعلام کرد: 
 ایران بعد از فتح خرمشهر دست بالا را داشت و نظامیان و نیروهای مردمی ایران می توانستند شهرهای باقی مانده در اشغال عراق را آزاد کند. اما موافقان ادامه جنگ، دراشغال ماندن شهرهای باقیمانده را برای امکان پیشروی به داخل عراق و تحقق برخی اهداف خود ضروری میدانستند.
{"title": "آزادسازی خرمشهر", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&oldid=35134234", "language": "fa"}