ایرانی و زیر نظر است، که پس از ، دومین مؤسسه اقتصادی بزرگ در ایران محسوب می‌شود، همچنین یکی از بزرگترین در خاورمیانه بشمار می‌آید. این نهاد در زمینه‌های مختلف اقتصادی و تجاری همچون: ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی، چاپ و انتشارات، تولید و توزیع برق، خدمات جهانگردی، ترابری و کشتی‌رانی، خدمات بیمه، بانکداری و سرمایه‌گذاری، پیمان‌کاری عمومی و بازرگانی فعالیت می‌کند.
 بنیاد مستضعفان یک ماه پس از وقوع ، به فرمان با هدف تجمیع اموال و دارایی‌های مصادره شده و با شعار تخصیص این دارایی‌ها به نیازمندان، تأسیس شد. این مؤسسه در سال ۱۳۶۷ به تغییر نام داد و در سال ۱۳۸۸ در پی تفکیک بخش جانبازان و شکل‌گیری ، با تغییر نام به فرم کنونی، به فعالیت‌های خود ادامه داد. بنیاد مستضعفان هم‌اکنون (۱۳۹۷) مالکیت ۱۸۹ شرکت و مؤسسه همچون: ، ، و را در اختیار دارد. در سال۱۳۹۵، درآمد بنیاد مستضعفان بیش از ۲۸ هزار میلیارد تومان و سود خالص آن بالغ بر ۳ هزار میلیارد تومان بود. این بنیاد با در ارتباط بوده و حتی اعضای اصلی و مرکزی آن را تشکیل می‌دهند. این بنیاد در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۰ توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم شد. 
 مقالهٔ اصلی: بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، بنا به فرمان خطاب به ، در تاریخ ۹ اسفند ۱۳۵۷ با اموال مصادره شده خانواده ، ، وابستگان آن‌ها و کارخانه‌داران و بازرگانان ایران، با اعلام هدف «کمک به فقرا و نیازمندان»، بنیان‌گذاری و در ۳ مرداد ۱۳۵۸ با شماره ۱۹۸۳ در اداره کل ثبت شرکت‌ها، به صورت یک مؤسسه غیرانتفاعی و دارای تابعیت ایرانی، ثبت گردید.
 در ۳ آذر با فرمانی از سوی رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، به نخست‌وزیر وقت، نام به تغییر یافت. در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۸۳ با موافقت رهبر جمهوری اسلامی، مأموریت و سازمان امور جانبازان، در پی ایجاد تشکیلات جدید، تحت عنوان ، به آن نهاد انتقال یافت و نام این مؤسسه نیز به تغییر پیدا کرد.
 در سال ۱۳۶۸ بنیاد مستضعفان، مالکیت بیش از ۸۰۰ شرکت و بنگاه اقتصادی را در اختیار داشت، که تمام آن‌ها از نوع اموال مصادره‌شده بودند. در پی خصوصی‌سازی و واگذاری اموال به بخش خصوصی، شمار این شرکت‌ها در سال ۱۳۷۸ به ۴۰۰ شرکت رسید، که البته همه آن‌ها واگذار نشد و برخی از آنها، به دلیل سوء مدیریت، تعطیل شد و در سال ۱۳۸۸ این مؤسسه در مجموع مالکیت کمتر از ۱۴۰ شرکت را در اختیار داشته‌است. متعلق به این نهاد است. ، ، ، ، و شرکت از جمله دارایی‌های این نهاد هستند. 
 در روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۰ این بنیاد را که تحت کنترل علی خامنه‌ای می‌باشد و رئیس آن، ، از مسئولان سابق سپاه پاسداران و حدود ۵۰ شرکت تابعه این بنیاد در بخش‌های کلیدی را به‌دلیل تأمین مالی رژیم ایران برای سرکوب مردم خود در لیست سیاه قرار داد و تحریم کرد. 
 بنیاد مستضعفان از لحاظ حقوقی، نه محسوب می‌شود و نه ؛ بلکه موسسه‌ای ناسودبر است، که دولت اجازه دخالت در امور آن را ندارد و در قبال عملکردش، تنها می‌بایست به پاسخ‌گو باشد. این بنگاه بزرگ اقتصادی، زمانی به عنوان بزرگترین ملاک ایران مطرح بوده‌است. 
 این بنیاد در کنار ، و ، خارج از سیستم دولتی و تحت کنترل رهبر جمهوری اسلامی، اداره می‌شوند و بخشی از را در اختیار دارند. در واکنش به تلاش در ، هر گونه تحقیق و تفحص از این نهاد را (همچون سایر ارگان‌های زیر نظر رهبر) خارج از حیطه اختیارات نمایندگان دانست. در شرایطی اختیار فروش نفت بدون هر گونه محدودیت به بنیاد داده شد، که هیچ‌یک از ارگان‌های نظارتی همچون و نیز امکان تحقیق و تفحص دربارهٔ این بنیاد را ندارند و این بنیاد در مدت مدیدی از فعالیت خود، از پرداخت مالیات به دولت نیز معاف بوده‌است. 
 پرویز فتاح رئیس بنیاد مستضعفان در مصاحبه تلویزیونی اذعان کرد که این بنیاد بعضاً حقوق نیروهای وابسته به سپاه قدس را نیز پرداخت می‌کند. وی گفت: «من در بنیاد تعاون سپاه بودم، حاج قاسم آمده بود به من گفت که حقوق فاطمیون را ندارم بدهم، در سوریه کمک کن … اینها برادران افغان ما هستند و دست نیاز به امثال ما دراز می‌کرد…». 
 
 
 در شهریور ۱۳۹۹، بنیاد مستضعفان بدون ارائهٔ مدارک لازم، ادعای تملک اراضی در استان را کرد، و با استفاده از سلاح گرم، اقدام به آواره‌سازی ۳۰۰ خانوار این روستا کرد. 
 ، رئیس بنیاد مستضعفان ایران، یک سال پس از تصدی این پست در برنامه‌ای تلویزیونی در مرداد ماه ۱۳۹۹ نام شماری از اشخاص و نهادهای حکومتی و نظامی را اعلام کرد که به گفته او میلیاردها تومان "املاک عمومی مردم" را تصرف کرده‌اند و حاضر نیستند آنها را تخلیه کنند اما او با پشتوانه رهبر ایران می‌خواهد ملک‌ها را پس بگیرد. 
 لیست اموال تصرف شده به گفته ی پرویز فتاح: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 رئیس بنیاد مستضعفان هر ۵ سال یکبار و توسط ، رهبر جمهوری اسلامی، انتخاب می‌شود. 
 اسامی رؤسای بنیاد مستضعفان از ابتدا تاکنون:
 
 
 
 
 
 
 ، ششمین در فروردین ۱۴۰۰ اعلام کرده‌است: «اگر ثروت بنیاد مستضعفان و در بین مردم به‌طور مساوی توزیع شود، هیچ فقیری باقی نخواهد ماند».
{"title": "بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B6%D8%B9%D9%81%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&oldid=34981753", "language": "fa"}