یا یا (به : ) به فوران ناگهانی و شدید در اعماق کیهان گفته می‌شود. این پدیده ده‌ها سال به عنوان یکی از پدیده‌های مرموز شناخته می‌شد. امروزه معلوم شده‌است که برخی از این انفجارها مربوط به ، و برخی دیگر مربوط به هستند.
 کشف این انفجارها به باز می‌گردد. در این زمان تعدادی از که برای ردیابی انفجارهای هسته‌ای از سوی به پرتاب شده بودند، به جای تشخیص انفجار هسته‌ای بر روی زمین، انفجاری بسیار نیرومند تر را در پشت خود و در ژرفای کیهان یافتند. ماهواره‌های نظامی بادبان به منظور آشکارسازی انفجارهای هسته‌ای ناقض قرارداد ممنوعیت آزمایش‌های هسته‌ای طراحی و پرتاب شده بودند. تا سال هیچ‌یک از منابع این پرتوها کشف نشده بود و تنها چیزی که دانشمندان در مورد سرچشمهٔ آن‌ها می‌دانستند این بود که آن‌ها از فضای بیرون جو زمین سرچشمه می‌گیرند.
 (Berto Monard) نخستین است که یک انفجار پرتو گاما را مشاهده کرد. برتو مونارد که در زندگی می‌کند، این فوران گاما را در روز ۲۵ ژوئیه ۲۰۰۳، ۷٫۱ ساعت بعد از فوران اصلی با تلسکوپ ۱۲ اینچی یا حدوداً ۳۰ سانتی‌متری‌اش رصد کرد.
 ، نشان داده‌است که خیلی از فوران‌های پرتو گاما، انفجارهایی همانند ابرنواخترهایی هستند که در پایان ابرپرجرم به وجود می‌آیند. بر پایهٔ برخی از نظریات، در این انفجارها، هستهٔ زیرین ستاره مستقیماً می‌رمبد تا یک را تشکیل دهد. آزاد شدهٔ ناشی از این ، صد بار بیشتر از انرژی آزاد شده در رمبش منشاء یک است. این پدیده‌ها میان چند صدم ثانیه و چند ساعت دوام می‌آورند.
 با توجه به زودگذر بودن این پدیده، ظاهراً مکان یابی چشمهٔ آن‌ها باید کار مشکلی باشد، اما این طور نیست. خود انفجار گاما زودگذر است و معمولاً حدود چند ثانیه طول می‌کشد، اما در کنار پرتو گاما و گاه نیز از محل انفجار ساطع می‌شود و بر خلاف پرتوهای گاما پیامدهای رادیویی آن می‌توانند تا ادامه داشته باشند.
{"title": "انفجار پرتوی گاما", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7&oldid=33968002", "language": "fa"}