به هر آنچه که در زمینه در ایران برای نخستین بار رخ داده و همچنین به اولین نهادها و تجهیزات و پیشگامان هوانوردی در ایران اشاره دارد.
 : نخستین مکانی در ایران که یک هواپیما در آن به زمین نشست (محل فعلی و ) بود. به دلیل این که هنوز در آن زمان در کشور وجود نداشت این مکان به وسیلهٔ خلبان روس کوزمینسکی که از روسیه به ایران پرواز کرده بود به ناچار به عنوان محل فرود در نظر گرفته شد. این فرود در تاریخ دوازدهم ۱۲۹۲ خورشیدی رخ داد. 
 : این محله نخستین مکانی بود که از آن یک هواپیما پرواز کرد. کوزمینسکی خلبان روس پس از فرود در میدان مشق دیویزیون قزاق به این نتیجه رسید که این میدان فضای کافی برای پرواز هواپیما ندارد و پس از بررسی محلهٔ بیسیم که در آن زمان قصر قجر نامیده می‌شد و زمینی هموار داشت را برای پرواز برگزید و هواپیما را از راه زمین به این منطقه منتقل کرد. 
 : در خرداد ماه ۱۲۸۷ (۱۹۰۸ میلادی) فرودگاه به دنبال فعالیت‌های کشف میادین نفتی در این شهر افتتاح شد. این فرودگاه قدیمی‌ ترین فرودگاهی است که در و تأسیس شد. 
 : نخستین در ایران فرودگاه قلعه مرغی بود که برای نخستین بار در تاریخ هشتم مرداد ۱۳۰۱ مورد بهره‌برداری قرار گرفت و نخستین هواپیما در این تاریخ از قلعه مرغی برخاست. 
 ورود اولین بالون در زمان توسط دو مرد فرانسوی و آمریکایی که با آن در تبریز و تهران پروازهای نمایشی انجام دادند. ناصرالدین شاه در خاطرات خود نوشته: روز ۳ فروردین ۱۲۵۶ دو به آسمان رفت. ما بودیم در بالای ، کل تهران هم از زن و مرد روی بام‌ها و کوچه‌ها و غیره بودند. بالون اولی قرمز رنگ بود، هوا رفت، اما کم و افتاد در باغ . بعد بالون سفید باد شد، این دفعه بالون بسیار خوب هوا رفت، نیم ساعت درست روی آسمان شهر ایستاده بود، خلاصه خیلی خیلی تماشا داد. هیچ وقت همچه تماشا مردم نکرده بودند. 
 : نخستین که بر فراز آسمان ایران به پرواز درآمد یک فروند بلریو ۱۱ بود که در دی ماه ۱۲۹۲ در آسمان تهران دیده شد. این هواپیما ابتدا از روسیه با کشتی به انتقال داده شد. سپس خلبان کوزمینسکی بعد از سرهم کردن قطعات آن به سمت تهران پرواز کرد و با زحمت فراوان در فرود آمد اما هواپیما در حین فرود آسیب دید که توسط تکنسین‌های ارتشی تعمیر شد. میدان مشق محل مناسبی برای پرواز مجدد نبود و خلبان روسی، هواپیما را زمینی به منتقل و بعد از گرفتن پول از مردم پروازهای نمایشی انجام داد. ماجرا به گوش رسید و به همراه خلبان با هواپیما عکس یادگاری گرفت که بعدها این خبر در روزنامه ایلوستراسیون منتشر شد. 
 : نخستین هواپیمایی که ایران خریداری نمود هواپیمای یونکرس اف ۱۳ ساخت کشور آلمان بود که در سال ۱۳۰۱ خورشیدی از نمایندگی شرکت یونکرس در تهران برای خریداری شد تا از آن به عنوان هواپیمای ارتباطی و بهره‌برداری شود. 
 : برای اولین بار در کشور از هواپیماهای مسافربری آمریکایی در ناوگان هوایی خود استفاده کرد. این هواپیما گونه تغییر کاربری یافته هواپیمای ترابری نظامی بود که در جنگ جهانی دوم بسیار خوش درخشید.
 : نخستین نهاد ناوابسته در زمینهٔ هوانوردی در ایران بود که در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۰۳ بنیان گذاشته شد و سرهنگ به فرماندهی این سازمان گمارده شد. 
 : کارخانجات هواپیمایی شهباز نخستین کارخانجات ایران برای مونتاژ هواپیما بود. این کارخانجات در سال ۱۳۱۴ پایه‌گذاری و آمده بهره‌برداری گردید. لوازم این کارخانجات برای انجام تعمیرات اساسی و مونتاژ قطعات هواپیماهای مختلف در سال ۱۳۱۲ از انگلستان خریداری شد. این کارخانجات تا پیش از سال ۱۳۲۰ شماری بسیاری هواپیماهای آموزشی و جنگی ساخته و به نیروی هوایی تحویل داد. این هواپیماها از نوع ، آداکس و بودند. نخستین سری از این هواپیماها در تایرخ یکم مرداد ۱۳۱۷ پرواز نمودند. 
 پس تاسیس سازمان جهانی هواپیمایی و نیز تصویب قانون هواپیمایی کشوری ایران در تیر ماه ۱۳۲۸ و متعاقب عضویت رسمی کشور در این سازمان جهانی، اولین هواپیمای ثبت شده در ایران به شماره EP-AAA و برای هواپیمای حمل و نقل هوایی وقت بوده است. 
 در سالهای طلائی ،  این شرکت در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی) و برای نخستین ‌بار در آسیا میزبان نشست (یاتا) شد. 
 : شرکت یونکرس که دارای ملیت آلمانی بود نخستین شرکتی بود که تأسیسات هواپیمایی را در ایران به وجود آورد. 
 در ۲۳ اسفندماه ۲۳۲۰ شمسی گروهی از صاحب منصب های متموّل، بازرگانان و سرمایه گذاران با نفوذ ایرانی نسبت به تأسیس اولین سازمان مسافرتی و جهانگردی ایران به نام شرکت (سهامی خاص) اقدام کردند. 
 (سهامی خاص) را گروهی از بازرگانان ایرانی در آذرماه سال ۱۳۲۳ شمسی بنیان‌گذاری کردند. این با عنوان اولین ایرلاین فعال کشور همچنین بر پایه تاریخ بنیان‌گذاری شرکت‌های هواپیمایی رتبه سومین خط هوایی قاره آسیا (پس از و ) و نیز سومین منطقه (پس از و ) را در اختیار دارد. شرکت هواپیمائی ایران همچنین اولین ایرلاین ایران نیز هست و در حال حاضر و پس از تغییرات ثبتی و مالکیتی نظیر ادغام، و تغییر اسم، با نام و با نام تجاری مشغول به فعالیت است.
 اولین هواپیمای ثبت شده برای اولین شرکت هواپیمایی مسافری ایرانی به نام یک فروند هواپیمای نیروی هوایی آمریکا است که از طریق مصر خریداری و وارد ایران شد. این هواپیما پس از تبدیل به مدل غیر نظامی ، شماره ثبت و رجیستر EP-AAF را از آن خود کرد. 
 : نخستین ایرانی که دورهٔ آموزش خلبانی دید بود که برای آموزش فنون نظامی به کشور آلمان اعزام شد و در ادامه دوره آموزش مدتی نیز برای یادگیری تکنیک هوانوردی آموزش دید. در سال ۱۲۹۶ خورشیدی او پس از ۳۳ سورتی پرواز آموزشی به علت بیماری از ادامه پرواز چشم پوشی نمود و هیچگاه به تنهایی به عنوان خلبان با یک هواپیما پرواز نکرد. 
 : سرهنگ نخستین خلبان ایرانی بود. او به همراه نخستین دسته از افسران ارتش در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۰۲ برای آموزش خلبانی به فرانسه اعزام شد و نخستین ایرانی بود که توانست دورهٔ خلبانی را گزرانده و گواهینامهٔ خلبانی را دریافت کند. نخستین پرواز مستقل او در تاریخ ۱۶ دی ۱۳۰۳ خورشیدی انجام شد. او همچنین نخستین ایرانی بود که در فرود آمد (پنجم اسفند ۱۳۰۴ خورشید). احمدخان نخجوان همچنین پیشگام پرواز در مسیر طولانی -تهران نیز بود و نخستین امیر خلبان در ایران بود. 
 : عیسی خان اشتوداخ نخستین خلبان ایرانی بود که در آسمان ایران پرواز کرد. این پرواز در تاریخ ششم بهمن ۱۳۰۴ از ورای از شهر آغاز شد. عیسی اشتوداخ با گذشتن از مرز وارد ایران شده و به علت کمبود سوخت در نزدیکی فرود آمد. او به علت بدی و پوشیده شدن زمین از برف سنگین به ناچار تا یک ماه در آن ناحیه ماند و سرانجام در تاریخ هشتم اسفند ۱۳۰۴ به سوی تهران پرواز کرد. 
 وی از صاحب منصبان و از مؤسسان است. رضا افشار در سال ۱۳۲۷، ۷۰٪ از کل سهام را خریداری کرد و مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره این شرکت شد.
 : در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی) سپهبد خادمی مدیرعامل وقت ، برای مدت یک سال ریاست (یاتا) را در دست گرفت. او نخستین آسیایی بود که به این به موقعیت رسید. 
 : اولین خلبان غیرنظامی ایرانی که آموزش دیده بود. وی در سال ۱۳۲۵ بعنوان کمک خلبان به پیوست. اولین خلبان در فهرست خلبانهای (هما). یکی از بهترین مدرسین پرواز که در پایه گزاری استاندارهای پرواز نقش اول را داشت. بهترین و مجرب ترین خلبانهای هما، آموخته های خود مدیون این استاد بی رقیب آموزش پرواز میدانند. 
 در سال ۱۳۲۶ شرکت هواپیمائی ایران به اینا آوشید اجازه داد که به عنوان اولین کمک خلبان زن هواپیماهای مسافربری در ایران با هواپیمای این شرکت پرواز کند. 
 : نایب سوم علی اصغر ملک نخستین کسی بود که فن خلبانی را در ایران فراگرفت. او در تاریخ یکم تیر ۱۳۰۹ دورهٔ خلبانی خود را در ایران به پایان رساند و به عنوان خلبان مشغول خدمت گردید. 
 : نخستین ایرانی که یک هواپیمای را تعمیر اساسی نمود ستوان دوم سیاوش سیاهپوش بود. او در سال ۱۳۰۹ یک بدنهٔ کامل از هواپیمای نوع را در تعمیرگاه قلعه مرغی تعمیر و با استفاده از بال‌های یدکی به یک هواپیمای کامل تبدیل و آمده پرواز گردانید. این هواپیما به خلبانی مهدی سپه پور و سرنشینی ستوان دوم سیاه پوش پرواز آزمایشی موفقی را انجام داد و به سلامت به زمین نشست. 
 : استوار جعفر دربندی نخستین خلبانی بود که از استفاده کرد. در تاریخ ۲۰ مهر ۱۳۱۵ او در حالی که با هواپیمای آداکس مشغول پرواز بود، هواپیمایش آتش گرفت و ناچار گردید از هواپیما بیرون پریده و از چتر نجات استفاده کند. 
 : محمود خسروانی نخستین رئیس ایرانی ستاد نیروی هوایی بود. او در تاریخ یکم اردیبهشت ۱۳۱۷ به این سمت گمارده شد. پیش از او یک سرهنگ بلژیکی به نام ویکتور بیور و پیش از ویکتور بیور یک سرهنگ سوئدی این سمت را به عهده داشتند. 
 : جوان‌ترین و تنها خلبان زن ایرانی که در سن ۲۸ سالگی توانست به درجه کاپیتانی ام‌دی۸۰ برسد که در حال حاضر در شرکت مشغول فعالیت می‌باشد وی همچنین توانست برای نخستین بار در صنعت هواپیمایی ایران، کاپیتانی هدایت هواپیما با دو خلبان زن را به عهده داشت. این امر تا حدی اهمیت داشت که خبرگزاری‌های ملی و بین‌المللی به انتشار این خبر پرداختند 
 : اولین خلبانی که از میان چند هزار متقاصی توسط هواپیمائی ملی ایران انتخاب شد و در آموزشگاه عالی امریکن فلایر با امتیاز درخشان در میان همه دانشجویان آن آموزشگاه، دوره های کامل خلبانی بازرگانی، پرواز کور و هواپیمای دوموتوره را گذراند و در تاریخ مهرماه سال ۱۳۴۵ به هما پیوست. وی پروازش را با هواپیمای دی سی ۳ در هواپیمائی ملی ایران شروع کرد و تا خلبانی هواپیمائی بوئینگ ۷۴۷ پیشرفت. وی در سال ۱۳۶۴ ایران را ترک کرد و در کانادا در سازمان معروف فلایت سیفتی رئیس پروژه هواپیماهای کانادائی شد و استاد و ممتحن بین المللی خلبانهای کشورهای گوناگون بود.
{"title": "فهرست اولین‌های هوانوردی در ایران", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&oldid=30596745", "language": "fa"}