تا سال ۱۳۹۱، هشتاد و سه در ثبت شده‌اند که از این میان ۷۶ تا به صورت بنا، ۵ تا به صورت ، و ۲ تا به صورت هستند. عمدهٔ این آثار در شهر قرار گرفته‌اند؛ به‌ویژه در امتداد خیابان اصلی شهر، . روستای با داشتن ۶ اثر ملی ثبت‌شده در میان روستاهای سبزوار ممتاز است و یکی از روستاهای هدف گردشگری در این شهرستان محسوب می‌شود. شاخص‌ترین اثر تاریخی شهرستان سبزوار است که اولین اثر ثبت‌شدهٔ کل شهرستان نیز هست؛ این اثر در ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ۷۷ با عنوان «میل خسروگرد» ثبت شد که آن را به یکی از مبدل کرد. همین اثر در همان تاریخ با شمارهٔ ۱۶۰ و با عنوان «مناره» دوباره ثبت شد و هنوز در فهرست‌ها با دو شمارهٔ ثبتی مجزا موجود است.
 سبزوار از معدود شهرهای است که منابع و بافت تاریخی‌اش هنوز از بین نرفته‌است. با وجود این، در دهه‌های اخیر به دلیل توسعهٔ شهر و رشد سریع اقتصادی، تغییر در سبک زندگی و ساختار خانواده، و ارزانی معماری بناها در سبزوار تغییر کرده و بسیاری از شهر تخریب شده یا در معرض تخریب قرار گرفته‌است. اگرچه ارزش فرهنگی بناهای تاریخی درک می‌شود، دولت به دلایل مالی یا حقوقی از پس نگهداری آن‌ها بر نمی‌آید. به‌طور خاص، خانه‌های قدیمی که دارند تحت خطر تخریب قرار دارند و دست‌کم سه خانهٔ قدیمی ، و که هر سه ثبت ملی نیز شده بودند در دههٔ ۱۳۹۰ تخریب شدند. خانه‌های تاریخی سبزوار به بنا شده‌اند و به دلیل دوری شهر از پایتخت، گذار از معماری سنتی به مدرن در سبزوار تا قبل از دورهٔ اتفاق نیفتاد. قدیمی‌ترین خانهٔ سبزوار، است که به شیوهٔ ساخته شده‌است و قدمتش به دورهٔ بازمی‌گردد. شهر سبزوار که در حاشیهٔ ( ) واقع شده، بر روی شبکه‌ای از شمالی–جنوبی ساخته شده‌است. همزمان با بزرگ شدن شهر و تبدیل مزارع کشاورزی و باغ‌ها به مناطق مسکونی، معابر و خیابان‌ها منطبق با شبکهٔ قنات‌ها کشیده شدند. ساخت کانال‌های و شهرسازی و ساخت‌وسازهای غیراصولی از جمله ساخت خیابان‌های شرقی–غربی (عمود بر جریان طبیعی قنات‌ها)، باعث انسداد قنات‌ها و بالا آمدن آب و آسیب رسیدن به آثار تاریخی از جملهٔ متعلق به دورهٔ و کاروانسراها شده و آن‌ها را در معرض نابودی قرار داده‌است. 
 شهر سبزوار بر روی یک سایت باستانی ساخته شده‌است. پنج تپهٔ باستانی در شهرستان سبزوار ثبتِ ملی شده که مهم‌ترینشان است. در از این تپه، نشانه‌های در منطقهٔ سبزوار از حدود شش هزار سال پیش در طیف زمانی تا یافت شده‌است. با این حال، فعالیت‌های باستان‌شناسی در پهنهٔ دشت سبزوار محدود و اجمالی بوده‌است. در بهار ۱۳۸۷ هیئت مشترکی از ایران و به گمانه‌زنی و بررسی باستان‌شناختی در این تپه پرداختند. در ۱۳۹۴، تپه مورد توجه و قرار گرفت و برنامه‌ای ۲۰ ساله برای کاوش و تبدیل آن به موزهٔ محوطهٔ باز تهیه شد اما پس از چندی فعالیت، طرح نیمه‌کاره رها شد. 
 
 
  وقفی  مالکیت دولتی  مالکیت خصوصی  مالکیت عمومی
{"title": "فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1&oldid=35098767", "language": "fa"}