( : )( یا به طور خاص ) عنوان باستانی است که به‌طور گوناگون به «رهبر، فرماندار، پیشرو» تعبیر شده است. این یک یا از یک سری از فرمانروایان در از سده سوم تا اواسط سده دوم پیش از میلاد، یا به طور متناوب بین ۲۹۵ و ۲۲۰ پیش از میلاد و در زمان ، قبل از تسخیر غرب آسیا و ایران توسط بود. مطالعات «سکه‌های فرترکه» برای مورخان این دوره مهم است. بعدها این فرمانداران با برپایی جنبش‌های ضد سلوکی اقدام به بازپس‌گیری ایران نمودند. شهر بزرگترین و مهمترین شهر این قلمرو بوده و دارای یک آتشکده بسیار بزرگ بود. 
 در باره واژه فرترکه در سکه‌های بغداد یکم پژوهش‌هایی درخور توجّه کرده است و تحلیل انتقادی جامعی در باره واژه‌های فرتکر(Fratakara)، فرته‌دار(Fratadara) و فرترکه (Frataraka) به دست داده است. او «فرتکر» را کسی که آتش می‌افروزد، «فرته‌دار» را کسی که از آتش نگهبانی، یعنی حمل می‌کند و «فرترکه» را فرمانده یا فرمان‌دار معنی کرده است. به باور او دو واژه نخست به دلیل تعلّق بیش از حد به حوزه مذهبی نمی‌توانند درست باشند و چونان لقب حاکمان به کار روند، اما واژه سوم در متن پاپیروسی از عصر در مصر و برای معرفی حاکم پارسی منطقه به کار رفته است. نیز این گفته را تأیید می‌کند. بر پایه پژوهش‌های ناستر، اسناد پاپیروس‌های دارای لقب فرترکه را به‌طور جامع مطالعه کرده‌است. او دارنده این سمت را در مصر پیشرو فرماندار، قائم‌مقام، نماینده و… تعبیر می‌کند. پیرو این پژوهش‌ها و فرترکه را جزء یعنی فرماندار معنی کرده‌اند و آن را به عنوان اصطلاح سلطنتی رد می‌کنند و بیش‌تر به عنوان واسال از این واژه یاد می‌کنند از طرفی فرترکه‌ها بر پیوندهای نزدیکشان با هخامنشیان تأکید داشته‌اند اما هیچگاه خود را مغ معرفی نکرده و خود را هخامنشی و از شاهان بزرگ بحساب نیاورده اند، فرترکه‌ها هیچگاه این عنوان را قبول نکرده که تجسم پادشاهی بزرگ باشند.
 (به : ) به معنی خداداد، اولین در بود که پس از شکست از جانب به جایگاه فرمانداری در گماشته شد تا مسئول امور جنوب ایران باشد. پس از شکست هخامنشیان، جزء یکی از زیرمجموعه‌های امپراتوری مقدونی به حساب می‌آمد. پس از مرگ ، امپراتوری او بین سردارانش تقسیم شد و قسمت آسیایی امپراتوری اسکندر امپراتوری سلوکی نام گرفت. ، فرماندارانی را برای کنترل بخشهای مختلف امپراتوری می‌گماردند. بنیانگذار امپراتوری سلوکی دستور داد تا کنترل ساتراپی پارس را بر عهده بگیرد.
 در پشت سکه‌های بغداد یکم مشاهده می‌شود که او عصای پادشاهی را به دست راست و جام نوشیدنی را به دست چپ دارد. در سکه‌های دیگر مشاهده می‌شود که فرمانداران در مقابل آتشکدهٔ زرتشتی قرار گرفته‌اند و دو دست را به نماد نیایش به درگاه بالا برده‌اند. در سکه‌های مربوط به سدهٔ سوم پیش از میلاد مسیح، درمقابل همهٔ شاهان درحالی به نمایش درآمده که دارای چهار نقطهٔ بزرگ، چهار پر و چهار آویزه است. 
 بنظر می‌رسد که بغداد یکم پس از مدتی ادعای استقلال ایران از امپراتوری سلوکی را اعلام کرد و موجب ایجاد تنش‌های بسیاری بین سلوکیان و پارس گشت. به گونه‌ای که بغداد یکم اولین شورش شرقی در امپراتوری سلوکی را رقم زد.
 پس از مرگ بغداد ، این جایگاه به پسرش (وَهوبَرز) رسید و او هم مطابق با دین و آئین ایرانیان، به رسم پدرش سکه‌های خود را با نقش و و نماد ضرب کرد. چندی بعد در سال ۱۵۰ پیش از میلاد، رسماً استقلال را از امپراتوری سلوکیان اعلام کرد و جنبش آزادی ایران را از پارسه و نواحی جنوب و جنوب‌غربی ایران و آغاز کرد. چندی گذشت نیز با سلوکیان به مقابله پرداخت. از این خاندان سکه‌های بسیاری موجود است و نشان می‌دهد که در زمان سلوکیان، این خاندان مستقل بوده و سکه‌های خود را با تعالیم زرتشتی و نمادهای ایرانی همانند و ضرب می‌کردند. 
 در دهه ۲۲۰ پیش از میلاد، پس از اینکه یکی از فرمانداران پارسه علیه سلوکیان شورش کرد، پادشاه وقت سلوکی قدرت را از فرماندار ایرانی ستاند و شخصی به نام الکساندر را مسئول فرمانداری کرد. الکساندر یکی از برادران فرماندار ماد بود. در نهایت در سال ۱۹۰ پیش از میلاد، از غرب به سلوکیان هجوم بردند و در سلوکیان را شکست دادند و بدین گونه ایرانیان فرصت یافتند تا از زیر سیطره سلوکیان خارج شوند سپس پارتها که قدرت زیادی داشتند، با متحد کردن پارسها و مادها یک اتحاد بزرگ تشکیل دادند و شکل گرفت.
{"title": "فرترکه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%87&oldid=34613028", "language": "fa"}