آنچه اقوام را در هزارهٔ دوم پیش از میلاد از تمامِ اقوام جهان باستان متمایز می‌سازد آن است که اینها برخلاف دیگر اقوام جهان هیچگونه عقاید نداشتند بلکه خدایانشان عموماً ذاتهایی بودند که ما آن‌ها را «مظاهر طبیعت» می‌نامیم. مهمترین خدایان آریایی خورشید، ماه، سیارات، آذرخش و طوفان بودند و عموماً با القاب دَیوا ( : دَیوا-/daiva-، :دَئیووا-/ daēuua-) و اَهورا ( : اَسورا) مورد ستایش قرار می‌گرفتند. در فهرست زیر مهمترین ایزدان آریایی ایرانی آمده‌است.
 در از سی و سه پروردگار یاد شده‌است و همچنین از یک گروه هفت خدایی که شاید معادل باشند نیز یاد شده‌است که موسوم اند به «آدی تیا» Aditya، یعنی پسران «آدی تی» Aditi که نام خدایی می‌باشد، اما از میان این هفت خدا، نام بسیار تکرار شده‌است. اما تکرار سی و سه خدا در پیدا است که پیشینهٔ بسیاری دارد، چون نام امشاسپندان و ایزدان به روی هم سی و سه می‌باشد که ذکر نام آنها چون دعا و یادکردی موجب گشایش در کارها می‌شد و تکرار سه بار از این سی و سه خداوند با دو نام واسط دیگر، تشکیل صد و یک نام خداوند را در مرحلهٔ وحدت منتقل می‌کند و یادگار و بازماندهٔ آن در تسبیح سی و سه دانه و یک صد و یک دانه مشاهده می‌شود. 
 {
 فهرست زیر واژگان و مفاهیم هم‌ریشه را در نشان می‌دهد که از راه تحلیل زبان‌شناسی در و گردآوری شده‌است.
{"title": "فهرست ایزدان ایرانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=34926759", "language": "fa"}