(پیش از ازدواج ؛ زادهٔ ۲۲ مهر ۱۳۱۷) که به نیز شهرت دارد، همسر سوم است که از ۲۹ آذر ۱۳۳۸ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ آخرین بود. وی تا پیش از با عنوان رسمی خطاب می‌شد. فرح پهلوی در دوران شهبانو بودنش، بانی آثار و امکانات ارزشمند متعددی برای ایران شد و با اقدامات او کشور از نظر فرهنگی و اجتماعی، ارتقاء قابل، توجهی پیدا کرد.
 فرح پهلوی پیش از ازدواج، در ایران تحصیل کرد و برای ادامهٔ تحصیل در رشتهٔ به رفت و در کنار تحصیل، به زبان‌های و تسلط پیدا کرد. در میانهٔ دوران تحصیل، او به‌وسیلهٔ و به محمدرضا پهلوی معرفی شد و این آشنایی سرانجام به ازدواج آن دو در ۳۰ آبان ۱۳۳۸ انجامید. پس از ، فرح پهلوی و ایران شد. در چهارچوب مسئولیت‌های وی به‌عنوان شهبانوی ایران، وی دارای چهار بخش آموزش و پرورش، بخش بهداشت و درمان، بخش رفاه اجتماعی و بخش فرهنگ و هنر بود. دفتر فرح پهلوی در زمینهٔ آموزش و بهداشت و کودکان ایران فعال بود. این دفتر، نهادهایی چون ، ، و را پایه‌گذاری کرد. فرح پهلوی سعی داشت با سفرهای مکرر به شهرهای مختلف ایران، نزدیکی بیشتری با عموم مردم داشته باشد. 
 کمی پیش از انقلاب ۱۳۵۷، فرح پهلوی، ایران را به همراه همسرش محمدرضا پهلوی ترک کرد و پس از اقامت در چندین کشور، تا درگذشت همسرش در ، در کنار او بود. فرح پهلوی صاحب چهار فرزند به نام‌های ، ، و شد.
 فرح دیبا در ۱۴ اکتبر ۱۹۳۸ از خانواده‌ای در طبقهٔ ممتاز جامعه در تهران به دنیا آمد. او تنها فرزند (۱۲۹۶–۱۳۷۹) و افسر ارتش، (۱۲۷۸–۱۳۲۶) بود. او در کتاب خاطراتش می‌نویسد که خانوادهٔ پدرش از اهالی و خانوادهٔ مادرش اصالتاً و اهل بودند. 
 پدر فرح دیبا ، فرزند مهدیخان آذری (شعاع‌الدوله) - برادرزادهٔ علاءالملک - و ماه‌تاج منورالسلطنه، دختر میرزا محمود علاءالملک طباطبایی دیبا (از رجال متنفذ عصر )، از خانواده‌های سرشناس بود. اهل و از محلهٔ آن شهر بود. وی در دانشکدهٔ افسری به تحصیل پرداخت. پس از به رفت و در آن‌جا دیپلم متوسطهٔ خود را گرفت و تحصیلات عالیهٔ خود را در رشتهٔ آغاز کرد. سپس به رفت و پس از به پایان رساندن تحصیلاتش به بازگشت و در ارتش نوین استخدام شد. در سال ۱۳۲۶ به سبب بیماری درگذشت.
 پدر فرح، نخست او را هنگامی که شش سال داشت در «مدرسهٔ ایتالیایی خواهران روحانی» نام‌نویسی کرد. فرح دیبا در ده سالگی به رفت و به‌عنوان کاپیتان تیم برگزیده شد و سه بار تیم ژاندارک به کاپیتانی فرح دیبا قهرمان شد. در سال ۱۳۳۳ فرح دیبا قهرمان ، و شد. وی در مدرسهٔ ژاندارک به گروه پیوست و پس از چندی سرپرست گروه پیشاهنگی شد و در سال ۱۳۳۵/۱۹۵۶ نخستین سفر خارج از خود را با دیگر پیشاهنگان به کشور داشت.
 فرح دیبا سه سال آخر دبیرستان را در گذراند و دیپلم خود را در سال ۱۳۳۶ از این دبیرستان گرفت. وی در امتحانات دیپلم دبیرستان، شاگرد اول شد و از مدرسهٔ اختصاصی معماری پذیرش گرفت. وی کوشش کرد که از استفاده کند ولی موفق به گرفتن آن نشد. 
 فرح در با چهار دوست نو به نام‌های ، ، فریدون جوادی و بژورن مایرولد آشنا شد. دوست نزدیک فرح به نام لیلی امیرارجمند که تأثیر بسیاری بر روی افکار فرح داشت، تمایلات داشت. به گفتهٔ از رهبران ، فرح در دوران در تظاهرات که در برگزار می‌شد، شرکت می‌کرد. 
 در سال ۱۳۳۸ پادشاه وقت ، که برای دیدار رسمی و گفتگو با به رفته بود در یک مهمانی که در در ترتیب داده شده بود با مقیم دیدار کرد. فرح یکی از این بود و مکالمهٔ کوتاهی با داشت. 
 برخی پژوهشگران، ماجرای ازدواج فرح دیبا با را به داستان مشهور تشبیه کرده‌اند که در آن، دختری رنجدیده با آرزوهای بزرگ، رویاهایش به حقیقت می‌پیوندد و به یک‌باره شهبانوی کشور می‌شود. نقش وزیر اعظم داستان را ایفا می‌کند. 
 سرانجام فرح دیبا در منزل در حصارک با دیدار می‌نماید و وی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و یک هفته پس از آن شاه ایران به فرح پیشنهاد ازدواج می‌دهد. نامزدی محمدرضا پهلوی و فرح پهلوی در ۳۰ آبان ۱۳۳۸ بود. امام جمعهٔ تهران، ، خطبهٔ عقد آن‌ها را خواند. ده ماه پس از ازدواج، نخستین فرزند آن‌ها به دنیا آمد که نامش را نهادند. ثمرهٔ این ازدواج، سه فرزند دیگر بود؛ در ۲۲ اسفند ۱۳۴۲ در ، در ۸ اردیبهشت ۱۳۴۵ و ۷ فروردین ۱۳۴۹ زاده شدند.
 مقالهٔ اصلی: فرح پهلوی ریاست شماری از سازمان‌های پزشکی، فرهنگی، ورزشی، آموزشی و رفاه اجتماعی را بر عهده گرفت. تا سال ۱۳۵۷ دارای ۴۰ کارمند و ۴ بخش بود که عبارت بودند از: بخش آموزش و پرورش، بخش بهداشت و درمان، بخش رفاه اجتماعی و بخش فرهنگ و هنر. 
 وی همچنین در برنامه‌ریزی شرکت داشت. در چهارچوب برنامه‌ریزی این جشن‌ها ۳٬۵۰۰ در سرتاسر کشور با اعانه‌های شخصی ساخته شد و در تهران ساخته شد. در مرحله‌های آغازین پروژهٔ جشن‌های شاهنشاهی در ساختار بنیادی کشور، گسترده‌ای انجام گرفت که می‌توان ساختن راه‌ها، شبکه‌های ارتباطی از راه دور، فرودگاه‌ها، هتل‌ها، پخش سراسری برنامه‌های تلویزیونی و و گردشگری را نام برد. 
 : جمعیت خیریهٔ فرح پهلوی است که در سال ۱۳۳۲ بنیاد شد.
 : این بنگاه، از سال ۱۳۳۸ به گسترش فعالیت‌های خود به سبب نیازهای روزافزون خانواده‌های کم‌درآمد می‌کوشید.
 : این انجمن در سال ۱۳۳۱ در ایران بنیان نهاده شد. هدف این انجمن، آموزش کادر فنی مورد نیاز سازمان‌های بهداشتی و تربیت افراد دانش‌آموخته و کارآزموده برای خدمت در سازمان‌های ویژهٔ آموزش کودکان است.
 : این کنگره زیر نظر بنیاد پهلوی در سال ۱۳۳۱ بنیان نهاده شد تا دربارهٔ بیماری‌های بومی کشور به پژوهش و مشاورهٔ علمی بپردازد و راه‌حل‌هایی برای مبارزهٔ اساسی و عملی با این بیماری‌ها پیدا کند.
 : ریاست عالیهٔ جمعیت کمک به جذامیان را فرح پهلوی، در چهارچوب مسئولیت‌های وی به‌عنوان شهبانوی ایران پذیرفت.
 : بنیاد بهداشت جهانی در سال ۱۳۴۸ بنیان‌گذارده شد. هدف‌های این بنیاد، کمک به سازمان‌های بهداشتی و تحقیقاتی موجود است.
 : جمعیت حمایت از آسیب‌دیدگان سوختگی در سال ۱۳۴۴ برای حمایت و تأمین نیازمندی‌های بهداشتی و درمانی کسانی که بر اثر سوانح آسیب می‌بینند بنیان‌گذارده شد.
 : جمعیت ملی مبارزه با سرطان در فروردین سال ۱۳۴۶ بنیان‌گذارده شد. جمعیت ملی مبارزه با سرطان برای ایجاد و گسترش مرکزهای تشخیص، درمان و کسانی که به بیماری دچار شده‌اند فعالیت می‌کند.
 : به ریاست فرح پهلوی در سال ۱۳۴۰ بنیان نهاده شد.
 
 : به ریاست فرح پهلوی در آذر ۱۳۲۹ از تصویب دو مجلس گذشت. این شورا، مطالعه و اظهارنظر در کلیهٔ امور مهم مربوط به مانند قوانین و آیین‌نامه‌های مربوط به مبارزه با ، بهداشت کودکان، کارخانجات، کارگران، زندانی‌ها و غیره را عهده‌دار بود.
 
 (اکنون )
 
 شهبانو فرح پهلوی پایه‌گذار رخدادهای ورزشی مختلفی در ایران بوده‌است که بیشتر آن‌ها در حوزهٔ در ایران بوده‌است. وی از پایه‌گذاران بوده‌است. این جام‌ها نخستین دوره از لیگ‌های باشگاهی زنان ایران در رشته‌های و بوده‌اند که از سال ۱۳۵۴ آغاز شده‌اند.
 : در سال ۱۳۳۴ در تهران بنیان نهاده شد.
 : سازمان فولکلور ملی ایران در خردادماه ۱۳۴۶ برای گردهم‌آوری، گسترش، پراکندن و پخش ترانه‌ها، لباس‌ها، سازهای موسیقی محلی، و ضبط و یادداشت آهنگ‌های بومی و محلی ایران در تهران گشایش یافت.
 : در تاریخ ۳ آبان ۱۳۴۶ و فرح پهلوی را گشودند. این برای اجرای و اروپایی به ابتکار فرح پهلوی بنا شد.
 : انجمن روابط فرهنگی در سال ۱۳۴۵ بنیان‌گذاری شد. هدف این انجمن، ایجاد پیوند فرهنگی و هنری در میان ملت‌ها و نیز شناساندن فرهنگ و جهانی است.
 : بنیاد فرهنگ ایران در مهر ماه ۱۳۴۳ برای پاس، گسترش، و پیشبرد میراث گرانبهای بنیان شد.
 : برای سازمان دادن به در سال ۱۳۴۶ با ۳۳ نفر عضو هیئت امنا و ۵ عضو هیئت مدیره و کمیته‌های ، ، و نمایشگاه‌ها و دفاتر پروژه‌های فنی، مالی، و پذیرایی و روابط عمومی آغاز به‌کار کرد.
 : مجموعهٔ تئاتر شهر تهران، بزرگ‌ترین مجموعهٔ نمایش در است.
 : در سال ۱۹۲۹ در بنیان‌گذاری شد. این مؤسسه در سال ۱۳۴۵ به منتقل شد و در جای موزه شهرام به کار ادامه داد.
 : در سال ۱۳۴۲ بنیان‌گذاری شد.
 : در سال ۱۳۳۳ به فرمان بنیان‌گذاری شد. هدف از بنیان‌گذاری این بنگاه، این بود که از راه برگردان و چاپ کتاب‌های مهم جهان به زبان فارسی، مردم کشور را از بهترین کارهایی که با انگیزه و اندیشهٔ بشری در دوران گوناگون، آفریده و بر روی کاغذ آمده، برخوردار سازند تا این موضوع، سبب نیرومند کردن فکر و برانگیختن خوانندگان گردد.
 : در سال ۱۳۵۵ بنیان‌گذاری شد. هدف این سازمان، ایجاد پیوند میان در سطح جهانی بود.
 : ۲۳ تیر ۱۳۵۴ خورشیدی در تالار فردوسی دانشکده ادبیات نخستین جشنوارهٔ توس، گشوده شد. برگزاری جشنوارهٔ توس، برای بزرگداشت و بود.
 : در سال ۱۳۵۲ بنیان‌گذاری شد و مدیریت آن، به داده شد. اعضای دیگر این انجمن، ، ، ، و بودند. 
 : در سال ۱۳۵۶ هفتهٔ جشن هنرهای مردمی اصفهان برای نخستین بار با حضور فرح پهلوی برگزار شد.
 : این گروه، از سال ۱۳۵۳ تا وقوع انقلاب ۵۷، فعالیت داشن.
 (نام فعلی دانشگاه الزهرا): در ۳۰ فروردین ۱۳۵۴ گشایش بافت.
 : در سال ۱۳۳۷ به ریاست عالیهٔ فرح پهلوی گشایش یافت. کانون کارآموزی کشور، برای نگهداری و آموزش و پرورش شهروندان کشور و در راه پیکار با و ولگردی و گدایی و آماده ساختن آن‌ها برای آغاز به که در کانون آموخته‌اند، بنیان‌گذاری شد.
 زیر نظر با سرپرستی شورای عالی پیش‌آهنگی ایران به ریاست عالیهٔ فرح پهلوی و هیئت‌مدیره اداره می‌شد. پیش‌آهنگی دختران در سال ۱۳۳۶ بنیان‌گذاری شد و آغاز به کار کرد. هدف از ایجاد این سازمان، آموزش روانی و جسمی دختران، بر اساس جهانی و برتری‌های ملی و رشد اجتماعی بیشتر آنان برای زندگی بهتر بود.
 : در دی ماه سال ۱۳۴۴ پایه‌گذاری شد. ایجاد کانون در راستای فراگیر کردن کتاب‌خوانی میان کودکان و نوجوانان و به‌دنبال چاره‌اندیشی برای پرکردن هنگام فراغت گروه ایران و فراهم آوردن آموزش و برای آن‌ها بود. 
 : در سال ۱۳۴۳ گشوده شد. کلاس‌های این آموزشگاه، برای جوانان علاقه‌مند به موازات سایر واحدهای وزارت آموزش و پرورش که هدف آن گسترش آموزش بین جوانان و اجرای برنامه‌هایی در جهت پرورش شخصیت آن‌هاست.
 : در سال ۱۳۵۶ در گشوده شد. هدف از ایجاد دانشگاه فارابی، نگهداری و گسترش و آشنایی با دیگر فرهنگ‌های گیتی بود.
 : شهریور ماه ۱۳۴۵ کمیسیون آموزش و پرورش مجلس شورای ملی و مجلس سنا این شورا را تصویب کرد.
 
 : یکی از فرهنگستان‌های ایران بود این فرهنگستان در زیر چتر که در تیر ۱۳۵۳ به تصویب و در خرداد ۱۳۵۳ به تصویب رسید.
 : شورای عالی شهرسازی، سازمانی است که در وزارت آبادانی و مسکن تشکیل شد و از سال ۱۳۴۴ آغاز به کار کرد.
 : شورای عالی رفاه اجتماعی یکی از شوراهای عالی زیر ریاست فرح پهلوی بود. این شورا ایجاد صندوق‌های جداگانه یا متمرکز برای حمایت از در هنگام و یا در صورت مرگ با توجه به نوع کار مؤسسات و مشخصات اجتماعی کارمندان را بر عهده داشت.
 : این شورای در تیر ۱۳۵۴ به تصویب کمیسیون‌های پارلمانی مجلس شورای ملی و سنا رسید.
 
 خواستار تغییر در شد؛ به این شکل که شاه حق تعیین را داشته باشد و به رسیدن ، بیست‌سالگی تعیین شود و تا هنگامی که ولیعهد به بیست‌سالگی نرسیده‌است، نایب‌السلطنه در رأس ادارهٔ کشور، قرار داشته باشد. در تاریخ ۱ شهریور ۱۳۴۰ تغییرات نام‌برده در قانون اساسی تصویب شد. محمدرضا پهلوی معتقد بود این تغییرات در قانون اساسی، راه کشور را به‌سوی هموار می‌سازد. 
 در تاریخ ۴ آبان ۱۳۴۶، چهل و هشتمین سال زادروز محمدرضا پهلوی در مراسم و شهبانو فرح و ولیعهد رضا پهلوی برگزار شد. در همین سال اصل ۳۸ قانون اساسی به این صورت تغییر کرد که در صورت انتقال پادشاهی به ولیعهدی که به سن قانونی نرسیده، مادر ولیعهد به‌طور خودکار و بدون نیاز به تأیید شخص یا مرجع دیگری نایب‌السلطنه می‌شد. 
 فرح پهلوی همسر خود را در دیدارهای رسمی به خارج از کشور همراهی می‌کرد و هم‌چنین در استقبال شاهان و دیگر کشورها که برای دیدار رسمی به ایران می‌آمدند در کنار محمدرضا پهلوی بود.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 فرح پهلوی در سرتاسر ایران، ، ساختمان‌های ماندنی و ساخت. برخی از جاهایی که به دستور فرح پهلوی ساخته شد، عبارت‌اند از:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 و اهدای آن به 
 فرح پهلوی در چهارچوب فعالیت‌هایش به عنوان شهبانوی ایران از استان‌های ایران بازدید به عمل آورد. این بازدیدها برای آگاه شدن از شرایط زندگی مردم بومی، آوردن طرح‌های اقتصادی، اجتماعی و رفاهی و سرپرستی انجام آن بود. به عنوان مثال او از در آسایشگاه بابا باغی دیدار به عمل آورد.
 نخستین سفر فرح پهلوی به سوی روز سه شنبه ۱۵ آذر ۱۳۴۴ خورشیدی بود. او تقریباً به تمامی استان‌های کشور همچون ، ، ، ، و و .. سفر کرده و بازدید به عمل آورد و در طی این سفرها مکان‌ها یا کنفرانس‌هایی را افتتاح می‌کرد. به‌عنوان مثال او را طی سفر خود به افتتاح کرد و در سفر خود به به کوشش او ، نوسازی شد و به موزه صنایع دستی مبدل گشت. او همچنین در این سفر، نخستین کنفرانس را در گشود. در سال ۱۳۵۱ فرح پهلوی نیز همراه با پادشاه ایران محمدرضا پهلوی وارد بزرگترین ایران شدند و در اسکله خارک، «آذرپاد» دوم، در کنار آذرپاد اول و مرحله چهارم پروژه «گسترش خارک» و پایان بخشی از پروژهٔ «چم» را گشودند.
 فرح پهلوی در سال ۱۳۵۶ آخرین سفر داخلی خود را به مقصد انجام داد.
 در سال ۱۳۵۲ اعلام کرد که عده‌ای از و فعالان فرهنگی را دستگیر کرده‌است که قصد داشتند شاه را ربوده و فرح پهلوی و فرزند وی را بگیرند. اطلاعیهٔ ساواک، این افراد را دارای دیدگاه‌های معرفی کرد. دو تن از اعضای گروه که کارمند تلویزیون بودند تصمیم داشتند با مخفی کردن در میان در جریان مراسم جشن سینمای کودک و نوجوان، فرح یا ولیعهد را که در برنامه شرکت می‌کردند گروگان بگیرند و آزادی را طلب کنند.
 این افراد، با اطلاعاتی که یکی از زندانیان سیاسی سابقاً مارکسیست در اختیار قرار داد، بازداشت شدند و در جریان بازجویی‌ها یکی از آنان از که در جریان نبود، نام برده و وی نیز دستگیر شد. این افراد، به‌طور علنی محاکمه شدند اما بر خلاف اکثر افراد، خسرو گلسرخی در دادگاه به انتقاد از و بیان دیدگاه‌های مارکسیستی خود پرداخت و حاضر به عذرخواهی نشد و در کنار ، شد. 
 محمدرضا پهلوی و فرح پهلوی در ۲۶ دی ۱۳۵۷ تهران را ترک کردند. در رئیس‌جمهوری مصر با همسر و دخترش در پای پلکان هواپیما از زوج سلطنتی استقبال کردند. فرح، پس از سفر به کشورهای ، و ، سرانجام به مصر بازگشت و در مصر، شاهد درگذشت بود. 
 فرح پهلوی در سال ۲۰۰۳ میلادی، دومین کتاب خود را به‌نام کتاب را منتشر کرد. او در درازای سال‌های پس از انقلاب، مصاحبه‌های زیادی را انجام داد. وی در کتاب خاطرات خود می‌گوید که همه‌چیز را در ایران رها کرده‌است. رئیس دفتر — که در جریان انقلاب نیز به ایران مسافرت داشته‌است — در بر کتاب خاطرات او این پرسش را مطرح می‌کند که اگر وی همه‌چیز را در ایران ترک کرده چطور خانوادهٔ سلطنتی در طی این سال‌ها خود را اداره کرده‌اند؟ وی جمله‌ای را از نقل می‌کند که گفته‌است آنان به‌دلیل سوءمدیریت مشاور خود، ۲۵ میلیون دلار از سرمایهٔ خود را از دست داده‌اند. همچنین به عقیدهٔ شولینو، وی حقایقی همچون دست داشتن در را از قلم انداخته‌است. 
 در سال ۲۰۰۸ فیلمی مستند به نام ، ساختهٔ تولید گشت که به زندگی شخصی او می‌پردازد. همچنین مستند «از تهران تا قاهره» وقایع سال ۵۷ تا مرگ محمدرضا پهلوی را از زبان فرح پهلوی بازگو می‌کند. این مستند، کاری از شبکهٔ است.
 فرح پهلوی در حال حاضر، گاه در و گاه در زندگی می‌کند. پس از سقوط نظام سلطنتی در ایران، خانواده‌های سلطنتی در دنیا اغلب از خانوادهٔ سلطنتی پیشین ایران برای شرکت در مراسم شادی مختلف دعوت کرده‌اند و فرح پهلوی در مراسم این خانواده‌های سلطنتی شرکت کرده‌است. در سال ۲۰۰۴ دولت ایران در واکنش به دعوت از فرح پهلوی از سوی دولت برای حضور در مراسم عروسی ولیعهد اردن و همچنین حضور فرح در مراسم عروسی ولیعهد به دو کشور اردن و اسپانیا اعتراض کرد. 
 در سال ۲۰۱۸ - با چهل سال تأخیر - اجراهای گروه همسرایان فرح که به‌دلیل پیروزی انقلاب اسلامی هیچ‌گاه منتشر نشده بود، در اروپا منتشر شد. 
 پس از درگذشت شاه، متنی از سوی فرح خوانده شد که با عنوان «وصیت‌نامهٔ شاه» مشهور شد. این و عمل فرح پهلوی، از آن جهت مورد انتقاد قرار گرفت که شاه، هرگز وصیت‌نامه‌ای ننوشته بود و این نوشتار، صرفاً توسط فرح و مشاورینش تدوین شده و به نوشتهٔ فرح:
 
 برخی از طرفداران شاه مانند مخالف چنین کاری بوده و عقیده داشتند که فرح نباید رأساً و به‌جای شاه، پس از درگذشتش برای او وصیت‌نامه تدوین می‌کرده‌است. 
 در کتاب ، شخصیت ملکهٔ ایران را چنین شرح می‌دهد: 
 فرح پهلوی، از علاقه‌مندان به بود. به سفارش وی، برخی لباس‌های درباری در دهه ۱۳۵۰ خورشیدی دوخته‌شده و آراسته به بودند. 
 نقاش آمریکایی، در سال ۱۹۷۷، پرتره‌ای از فرح پهلوی را کشید. ، در سال ۲۰۱۲ میلادی، با الهام از زندگی فرح دیبا و مستند « » ساختهٔ آفرید. نمایش در یک تور سراسری در هلند اجرا شد.
{"title": "فرح پهلوی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AD_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C&oldid=35029244", "language": "fa"}