همچنین ببینید: از بحران‌های زیست‌محیطی مهم چندسال اخیر است که مهم‌ترین علل آن در حال حاضر است. ایران جزو کشورهایی با بیشترین است، به حدی که میزان فرونشست زمین در ایران ۹۰ برابر میانگین کشورهای توسعه یافته‌است. درحال حاضر ۳۰۰ دشت ایران دچار این بحران هستند؛ در برخی از دشت‌های ایران شرایط از فرونشست عبور کرده و زمین وارد مرحله بحرانی ایجاد فروچاله‌ها قرار گرفته‌است، از مناطق با شرایط بحرانی می‌توان به دشت ، ، دشت نظرآباد، دشت تهران، دشت مشهد و دشت‌های ، و اشاره کرد. 
 مقالهٔ اصلی: اصلی‌ترین و مهم‌ترین عامل فرونشست زمین است. باتوجه به کمبود بارندگی‌ها در چندسال اخیر ایران و کم شدن آب پشت ، برای تأمین آب باید از برداشت می‌شد که نتیجه این عمل از بین رفتن سفره و سست شدن خاک و فرونشست شد. دلیل فرونشست این است که، در طبیعی، زیرزمینی، در منافذ ، مقداری از وزن زمین را تحمل می‌کند. هنگامی که آب‌های زیرزمینی توسط انسان بیش از حد برداشته شود، فشارهای منافذ در آبخوان افت می‌کند و و تراکم آبخوان رخ می‌دهد. هنگامی که آبخوان فشرده شود، باعث فرونشست زمین، پایین رفتن یا افت سطح زمین می‌شود. از عوامل تشدید کننده کمبود آب که عامل اصلی فرونشست زمین است نیز می‌توان به مصرف بالای آب در شهروندان ایرانی (که میانگین مصرف آب در ایران در اوج مصرف ۳۰۰ لیتر در شبانه روز است که دوبرابر میانگین جهانی است)، عدم در صنعت ، و عدم مدیریت آب اشاره کرد. 
 مهم‌ترین پیامد فرونشست زمین ازبین رفتن دشت‌های حاصلخیز و نابودی خاک قابل کشت است زمانی که زمین نشست کند خاک متراکم و خشک می‌شود و مواد مغذی خاک از بین می‌رود و به این ترتیب زمین آن منطقه به کویری غیرقابل کشت تبدیل می‌شود. علاوه بر این ها آثار تاریخی و دیگر بناهایی که در دشت ها ساخته شده و ارزش قابل توجهی دارند با فرونشست دشت ها از بین می‌روند. برای مثال و در معرض فرونشست هستند.
 کاهش کیفیت از دیگر تبعات فرونشست زمین در ایران است؛ در استان‌های و ، فرونشست باعث و و آب شده‌است. همچنین در دشت فرونشست باعث ایجاد بیابان و هجوم و شده‌است. 
 فرونشست زمین باعث در خطر قرار گرفتن ایران شده‌است، خط راه‌آهن شیراز-اصفهان در سال‌های اخیر در معرض نشست قرار گرفته‌است که در صورت تشدید این اتفاق منجر به از بین رفتن این خط ریلی می‌شود. 
 در دشت‌های جنوب ورامین، فرونشست باعث سست شدن خاک و ایجاد مشکل در پایداری شده‌است. همچنین این اتفاق باعث در خطر قرار گرفتن لوله‌های انتقال آب و گاز و نفت در دشت‌ها شده‌است. 
 مناطق با بیشترین میزان فرونشست به ترتیب شامل استانهای ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و است. 
 از نظر تعداد جمعیت شهری نیز استان‌های تهران، خراسان‌رضوی، اصفهان، البرز، کرمان و قم، هرکدام با جمعیتی بالای یک میلیون نفر در ردیف استان‌های با ریسک جمعیتی بالای در معرض خطر فرونشست زمین، قرار دارند. استان‌های دربردارنده پهنه‌های با خطر بالای فرونشست زمین به ترتیب گسترش شامل اصفهان، تهران، کرمان، خراسان رضوی، البرز، فارس، یزد، همدان، مرکزی، ، آذربایجان شرقی، زنجان، قم، اردبیل، کردستان، آذربایجان غربی، خراسان شمالی، و کرمانشاه است. بر اساس مطالعات انجام شده، با ۳۱ شهر واقع بر پهنه‌های باخطر بالای فرونشست زمین در ردیف اول از نظر سکونتگاه‌های شهری است که بیشترین زون فرونشست را دارد و بعد از آن استان‌های تهران با ۳۰ شهر، کرمان با ۲۵ و خراسان‌رضوی با ۲۴ شهر رتبه‌های بعدی را از منظر این مخاطره به خود اختصاص داده‌اند. در میان محدوده‌های واقع بر پهنه‌های با خطر بالای فرونشست زمین، شهرهای وضعیت نامطلوب‌تری نسبت به دیگر شهرها دارند. بعد از آن استان‌های تهران، اصفهان، یزد، کرمان، و قم دارای تعداد واحدهای مسکونی فاقد اسکلت بیشتری واقع بر پهنه‌های فرونشستی با خطر بالا هستند. 
 مقالهٔ اصلی: به‌دلیل افت سطح آب‌های زیرزمینی تهران بستر جغرافیایی این شهر ۳۶ سانتی‌متر در سال فرومی‌نشیند. این پدیده بیشتر از سمت جنوب غرب تهران دیده شده و در مناطقی مانند ۲۲ در حال رشد است. فرونشست به « بی‌صدا» تشبیه شده که علاوه بر ایجاد گودال‌های بزرگ، می‌تواند موجب تخریب سازه‌ها شود و مقاومت آنها را در برابر زلزله کاهش دهد. مطالعات نشان می‌دهد که برخی نقاط اطراف تهران سالیانه ۲۵ سانتی‌متر فرونشست دارد، اما این فرونشست در تمام نقاط اطراف تهران یکدست نیست. بر اساس همین مطالعات، فرونشست زمین در حاشیه جنوب غرب تهران در ۱۰ سال گذشته تقریباً دو تا سه برابر شده‌است. 
 فرونشست زمین در اثر بهره‌برداری بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی در برخی دشت‌های وجود دارد. برداشت متوسط سالانه ۳۷۱ میلیون متر مکعب آب از منابع زیرزمینی استان زنجان، این منطقه را در مرز مواجهه با بحران کم‌آبی و خشکسالی قرار داده‌است.
 متوسط فرونشست در البرز بین سه تا چهار سانتیمتر است، ولی این نشست در مناطق شهری مثل مهرشهر و کمال شهر میان شش تا هفت سانتیمتر و در دشت‌های غربی استان مثل نظرآباد بین ۲۷ تا ۲۸ سانتیمتر برآورد شده است. مهم‌ترین دلیل فرونشست در البرز استفاده بیش از اندازه و نادرست از منابع آبی زیرزمینی و مرگ آبخوان‌هاست. بیش از ۷۰درصد استان از آب‌های زیرزمینی تأمین می‌شود که این مسئله تأثیر زیادی در فرونشست استان دارد. دشت‌های کرج، هشتگرد، تهراندشت، تنکمان و اشتهارد از جمله مناطق البرز هستند که طبق مطالعات سالانه بین ۲۴تا ۳۰ سانتی‌متر فرونشست دارند.
 مقالهٔ اصلی: استان فارس با فرونشست ۵۶ سانتی متری در سال رکوردار فرونشست در جهان است. میانگین فرونشست در محدوده مرکزی از منطقه مرودشت تا سالانه حدود ۶ سانتی‌متر برآورد می‌شود. در محدوده و نیز در بازه زمانی ۱۰ سال گذشته، میانگین فرونشست ۳۲ سانتی‌متر هم رخ داده که در کشور بی‌سابقه است. همچنین در منطقه ایزدخواست بین کوه و دشت شکاف ایجاد شده‌است و ادامه این وضعیت موجب می‌شود که دیگر در این زمین‌ها امکان کشاورزی وجود نداشته باشد.
 خشکسالی و برداشت بی‌رویه آب از منابع زیرزمینی بلایی بر سر قم آورده که این استان در زمره ۱۸ استان با خطر بالای فرونشست محسوب می‌شود.
 سکونت‌گاه‌های شهری این استان بیشترین زون فرونشست را دارد. مسئله فرونشست زمین در که دارای هزاران واحد مسکونی با مقاومت کم است، تبعات بیشتری خواهد داشت.
 دشت‌های استان به دلیل و تبدیل بارش‌ها از برف به باران طی بیش از یک دهه اخیر نه تنها تغذیه نشده، بلکه با برداشت‌های بی‌رویه آب از دشت‌ها روز به روز سطح ایستایی آن‌ها کاهش داشته‌است. از ۱۰ دشت اصلی استان، ۴دشت ممنوعه بحرانی و ۶ دشت ممنوعه است.
 کم‌آبی و خشک‌شدن بسیاری از تالاب‌ها و رودخانه‌های استان دغدغه و نگرانی بسیاری ایجاد کرده‌است. کاهش بارش‌ها، برداشت‌های بی‌رویه و نامتعارف، حفر چاه‌های غیرمجاز، کشت‌های نامناسب مهم‌ترین عامل تشدید خشکسالی و کاهش شدید منابع آب زیرزمینی و فرونشست نیمی از دشت‌های استان شده‌است.
 مقالهٔ اصلی: سال گذشته آب‌های زیرزمینی بین یک تا ۵/۱ متر افت داشته‌اند و ۳دهه برداشت خارج از توان آب‌های زیرزمینی، آبخوان‌های اصفهان را به این نقطه رسانده‌است. دیده فرونشست زمین در ۱۸منطقه اصفهان موجب خسارت به جاده‌های استان با ایجاد شکاف و بروز تصادف شده‌است. در سال ۹۹ چهار تیم تخصصی در مناطق مختلف استان مستقر شدند و پایشی در این زمینه انجام دادند و دشت‌های ، ، ، ، ، و را به عنوان مناطقی که در معرض بیشترین خطر فرونشست قرار دارند، اعلام کردند. طی سال‌های ۹۶ و ۹۷ شهرک نیروی هوایی اصفهان که دارای ۶ هزار تن جمعیت بود از شدت فرونشست که سبب شد ساختمان‌های این شهرک دچار ترک‌خوردگی و ریزش شوند، خالی از سکنه شد؛ به حدی که این شهرک دیگر قابل سکونت نیست. 
 فرونشست در کمین شهرموزه اصفهان است؛ پل‌ها در عرصه ، دولتخانه صفوی، و تراکم بناهای تاریخی در محور تاریخی فرهنگی اصفهان همه در خط اول هجوم عوارض فرونشست قرار دارند. بیشتر پل‌های تاریخی اصفهان به دلیل قرارگیری روی آبرفت با عمق‌های مختلف و همچنین میدان نقش جهان با آثار بی نظیری چون ، مسجد امام، عمارت عالی قاپو و سردر به دلیل ضخامت و وسعت زیاد آبرفتی که بر آن بنا شده‌اند، تحت تأثیر عوارض فرونشست قرار دارند و شدت گرفتن فرونشست‌ها می‌تواند برای آثار اصفهان تهدید جدی باشد. 
 دشت‌های سراب و شبستر در با پدیده فرونشست زمین مواجه هستند. فرونشست زمین در آذربایجان شرقی پدیده‌ای تقریباً نوظهور است که از اوایل دهه ۶۰ در استان دیده شد و به تدریج در حال گسترش است.
 بر پایه پردازش‌های راداری و ژئودتیک بخش‌های عمده‌ای از دشت‌های استان آذربایجان شرقی تحت تاثیر فرونشست می‌باشند. از جمله مناطق فرونشست میتوان به ، ، ، ، ایلخچی، صوفیان، بناب، عجب شیر، هادی‌شهر، ایلخچی، تسوج، قره آغاج، میاندواب، شبستر و قسمت شرقی بندر شرفخانه اشاره نمود. به عبارتی ۵٫۵ درصد مساحت استان با پدیده فرونشست روبرو می باشد. بیشترین نرخ فرونشست استان مربوط به مناطق پیرامون شهرهای مرند و زنوز با سرعت ۱۸٫۹ سانتی متر در سال در محدوده ای به وسعت ۲۸۷کیلومترمربع رخ داده است. 
 عمده‌ای از دشت‌های کبودرآهنگ و فامنین در دارای سنگ بستر انحلال‌پذیر با سن دوره الیگومیوسن هستند. پژوهش‌های صورت گرفته روی این سنگ‌ها نشان می‌دهد انحلال‌پذیری این سنگ‌ها بسیار بالاست.
 از ۱۱دشت ۸ دشت ممنوعه بحرانی است و احتمال اضافه شدن دشت‌های بحرانی در این استان در صورت اصلاح نشدن برداشت آب زیاد است.
 طبق نقشه ناسا از وضعیت زمین، دشت اردبیل به ویژه دشت ویلکیج (آبی بیگلو) در وضعیت قرمز قرار دارد و از مناطق ممنوعه برداشت آب زیرزمینی است.
 ۹۰درصد از منابع آب زیرزمینی استان در شرق کردستان و در شهرهای قروه، دهگلان و چاردولی است. افزایش فعالیت کشاورزی و صنعتی در این مناطق موجب افزایش مصرف آب زیرزمینی در منطقه شده‌است.
 بر پایه اطلاعات موجود، فرونشست در ۶ دشت بحرانی شده‌است که شامل دشت‌های مشهد، نیشابور، کاشمر، بردسکن، خواف و جوین می‌شود.از میان این ۶ دشت، دشتهای نیشابور و خواف دارای عوارض سطحی شامل شکافهای کیلومتری با بازشدگی متوسط ۱۰ تا ۵۰ سانتی‌متر با ژرفای میانگین یک تا سه متر و فروچاله‌هایی با ژرفای میانگین یک تا ۲.۵ متری هستند که به ‌سرعت در حال گسترش است.بر پایه برآوردهای انجام گرفته، فرونشست در دشت مشهد سالانه بین صفر تا ۱۷ سانتی متر در نقاط گوناگون بروز می‌یابد که بیرون‌زدگی و رخنمون این نشستها نیز به صورت عمده خارج از بافت مسکونی خود را نشان می‌دهد.طبق آخرین مطالعات ۱۳۹۹، مشهد در مرکز، جنوب و جنوب غرب فاقد نشست، در بخش‌های شمال، شمال شرق و شرق دارای نشست صفر تا سه سانتی‌متر بوده و در مناطق شمال غربی نشست سه تا ۶ سانتی‌متر دارد. 
 فرونشست زمین در ایران نخستین بار در سال ۴۶ در دشت رفسنجان در مشاهده شد. فرونشست در نیمه شمالی استان کرمان در دشت‌های انار و رفسنجان، زرند و سیرجان گاهی به بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد.
 فرونشست زمین علاوه بر دشت‌های مهم شهرهای بزرگ استان از جمله ارومیه، خوی و سلماس را هم تهدید می‌کند.در منطقه خوی ۴ تا ۷ سانتی متر در سال فرونشست مشاهده میشود. 
 اقدامات قابل توجهی تا کنون صورت نگرفته است.
{"title": "فرونشست زمین در ایران", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&oldid=34883870", "language": "fa"}