برای دیگر کاربردها را ببینید. یا ( : خط لاتین Kazan، خط Казан، : Казань) (تلفظِ : ؛ ) پایتخت در است که براساس سرشماری ۲۰۱۰ روسیه با ۱٬۱۴۳٬۵۳۵ نفر جمعیت، هشتمین شهر پرجمعیت و یکی از مهم‌ترین شهرهای روسیه به‌شمار می‌رود. 
 شهر قازان محل تلاقی رودهای و در بخش اروپاییِ روسیه است. از است. یونسکو در سال ۲۰۰۵، در مراسمی سالگرد هزارسالگی شهر قازان را به‌عنوان شهری چندقومیتی و محل زندگی مسالمت‌آمیز و گرامی داشت. در آوریل ۲۰۰۹، لقب رسمی «پایتخت سوم فدراسیون روسیه» برای این شهر در نظر گرفته شد و در سال ۲۰۰۹ به‌عنوان پایتخت ورزشیِ روسیه انتخاب شد. قازان در سال ۲۰۱۳ میزبان مسابقات المپیاد تابستانیِ دانشجویی، ۲۰۱۵، میزبان مسابقات جهانیِ ، و یکی از شهرهای میزبان در روسیه است.
 این شهر با فاصلهٔ ۷۹۷ کیلومتری از شهر در قسمت شرقی روسیهٔ اروپایی قرار گرفته‌است. قازان بیش از ۱٫۱ میلیون نفر جمعیت دارد و ۴۰٪ ساکنان آن کمتر از ۳۰ سال سن دارند.
 قازان از مراکز صنعتی، بازرگانی و فرهنگی در مرز اروپا و آسیاست و مهم‌ترین شهر فرهنگی برای است. این شهر در محل به‌هم‌پیوستن دو رودِ و قرار دارد.
 شهر اولیه در محل قازان شهر کرمن بود که گفته می‌شود روی تپه‌ای دیگ‌مانند بنا شده‌بود، و واژهٔ «قازان» در به‌معنای است.
 قازان از سال ۱۸۰۱ دارای دانشگاه شده و از سال ۲۰۰۵ بزرگترین روسیه (و احتمالاً اروپا) به نام در آن ساخته شده‌است. در سال ۲۰۰۵، قازان هزارسالگی خود را جشن گرفت.
 بخش اصلی تاریخی در شهر قازان است. این اَرگ به‌دستور ساخته شد و از سال ۲۰۰۰ به‌عنوان شناخته می‌شود.
 مردمان قازان را به‌طور عمده روس‌ها و تاتارها تشکیل می‌دهند که ۵۲٪ و ۳۶٪ درصد و اقوام دیگری مانند قوم (قومی ترک‌تبار و نزدیک به تاتارها)، ، اوکراینی‌ها و یهودیان نیز در این شهر ساکنند. 
هر دو زبان و در جمهوری تاتارستان رسمی است. زبان و زبان میانجی در شهر است و بیشتر دوزبانه هستند. حدود یک‌سوم از ازدواج‌ها در قازان ازدواج‌های مختلط میان روس و تاتار است.
 شهر قازان را در دوران حکومت به‌عنوان دژی در کنار مرز با تیره‌های فنلاندی‌تبار همسایه یعنی و بنا کردند. تاریخ بنای این شهر چیزی میان آغاز سدهٔ ۱۱ تا پایان سدهٔ ۱۳ م گمان زده می‌شود.
 قدیمی‌ترین بازمانده‌های شهر کهنِ قازان در به‌دست آمده‌است.
 در سدهٔ ۱۳ میلادی، قازان همچون پناهگاهی برای تاتارهایی شد که شهرهایشان در جریان حملهٔ چنگیزخان ویران می‌شد. پس از آن قازان مرکز یک امارت در قلمرو شد. پس از سرنگونی اردوی زرین، قازان در ۱۴۳۸ م پایتخت خاناتی نیرومند به نام گشت. در ۱۴۸۷ م روس‌ها شهر را تصرف کردند، ولی به‌زودی پس نشستند.
 قازان در ۱۵۵۲ م توسط نیروهای ، تزار روسیه، تصرف شد. شمار زیادی از تاتارهای مسلمان کشته شدند. بقیه نیز یا سرکوب شدند یا ناچار به پذیرش مسیحیت شدند.
مسجدها و کاخ‌ها نابود شد و پس از تبعید به ۵۰ کیلومتری شهر، جمعیت زیادی از روس‌ها برای سکونت به قازان سرازیر شدند.
 قازان دارای سه فرودگاه به‌نام‌های ، و است.
 در سال ۲۰۰۵ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۱ خط و ۱۰ ایستگاه است.
 قازان از دیرباز ارتباطاتی با ایران داشته، به‌طوری‌که در آکادمی علوم تاتارستان بخش ایران‌شناسی فعال بوده که خانم آلسو ارسلان اوا آیراتونا ریاست رئیس مرکز ایران‌شناسی آکادمی علوم تاتارستان بر عهده داشته که اصالت دارد، و آموزش زبان فارسی نیز در انجام می‌گیرد. 
 در سال ۱۳۸۶ کنسولگری ایران به دلیل همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی با منطقه تاتارستان در مقابل ایجاد شروع به‌کار کرد. هم‌اکنون رسول شایان سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در قازان است. 
 قازان سومین شهر بزرگ علمی روسیه پس از مسکو و است، که دانشگاه‌های بزرگی همچون ، ، دانشگاه فرهنگ و هنر قازان، دانشگاه فنی قازان فعال است.
 خاستگاه ، از تیم‌های متمول و پرافتخار ، در این شهر است. علاوه بر آن، ، از تیم‌های متمول و پرافتخار ، در این شهر است.
 
 (به فارسی)
{"title": "کازان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86&oldid=34945375", "language": "fa"}