(به : ) نظام و رفتاری قبیله‌ای در میان است. پشتون‌ها ساکن در و هستند.
 (به فارسی ) حکم پشتون‌ها را دارد و موضوع آن بیشتر مربوط به پاسداری از خانواده، طایفه، ملت و آبرو است. 
 قوانین پشتونوالی بسیار قدیمی هستند و از سنت‌های کهن قبیله‌ای پیش از ریشه می‌گیرند. قوانین آن به‌ویژه کین‌خواهی و خون‌خواهی از جمله قوانین باستانی جوامع ایلی باستان است. 
 قواعد پشتونوالی برای پشتون‌ها حکم می‌کند که چه رفتاری « » و « » است و چه رفتاری چنین نیست. این احکام تقریباً همهٔ زندگی پشتون‌ها را تحت نفوذ خود دارد و پیروی از پشتونوالی به عنوان شناسهٔ قومی حتی از گویشور بودن به اهمیت بیشتری دارد. 
 قانون کین‌خواهی (به پشتو: بَدَل) قانون است. این قانون برای نمونه حکم می‌کند که پسر باید قاتل پدر خود را بکشد. در بسیاری حالات مادر پافشاری می‌کند که پسرش باید انتقام پدر خود را بگیرد. در غیر این‌صورت او ( ) پسر خود را ( ) خواهد کرد و او سرافگنده خواهد شد. اگر قاتل به مرگ طبیعی بمیرد، به جای او پسر یا برادر یا عموی وی باید کشته شود. 
 هر فرد پشتون موظف است که به کسی که به او و خانه‌اش پناه آورده است سرپناه بدهد و از پناه‌گزین با تمام نیرو مهمان‌نوازی کند. 
 بیشتر مردم پشتون قوانین پشتونوالی و اسلامی را یگانه یا هم‌سو می‌پندارند ولی علمای اسلامی تفاوت‌های زیادی میان این دو می‌بینند. این بدان مفهوم است که قوانین و قوانین پشتون والی را مساوی و برابر می‌بینند. بسیار از مردمان پشتو زبان گویند که در زمان پشتونها نصف قوانین شریعی را قبول نموده نصف به قوانین خود مراعات می‌نمایند. کسی که از جنگ فرار کرده باشد حق دوباره برگشتن را در خانه ندارد. 
 واژه‌های پشتون در پرانتز آمده‌است: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 مفهوم کلیدی و اساسی در نظام پشتونوالی مفهوم است. ننگ در زبان پشتو در معنی قدیم خود در زبان‌های ایرانی یعنی در معنای شرف به‌کار می‌رود. فردی که «شرف و آبرو» برای گروه خود بیاورد باننگ و ستودنی است و فردی که با عدم رعایت قوانین سخت پشتونوالی شرافت گروه خود را لکه‌دار کند «بی‌ننگ» نامیده می‌شود که این بدترین توهین برای یک پشتون به‌شمار می‌آید. 
 مفهوم « » نیز جزئی از مفهوم ننگ به‌شمار می‌رود و هر پشتون وظیفه دارد به‌ویژه جوان ازدواج‌نکردهٔ خانواده را تحت کنترل شدید بگیرد تا از ارتباط جنسی او با دیگران جلوگیری بشود.
هراس از غیبت و «حرف مردم» نیز باعث می‌شود تا بسیاری از مردان ترجیح بدهند زنان و دختران خویش را برای اطمینان خانه‌نشین کنند. به این مفهوم در میان پشتون‌ها اصطلاحاً «پرده» گفته می‌شود. 
اندرونی خانه‌ها برای غیرمحرم‌ها منطقه ممنوعه هستند و گسترهٔ اندرونی در میان گروه‌های گوناگون پشتون مانند کوه‌نشینان، دشت‌نشینان و کوچ‌گردان تفاوت‌هایی دارد. 
 غیرت، ننگ، ناموس، مهمان‌پذیری و (جرگه) کلیدواژه‌های مفهوم پشتون‌گری هستند.
از مردان جوان انتظار می‌رود تا همیشه دست‌به‌اسلحه باشند و با کوچکترین آماده جنگ و ستیز باشند. به این مفهوم (شمشیر) گفته می‌شود. از مردان سالمندتر انتظار می‌رود تا معقولانه عمل کنند و جوانان را آرام سازند. به این مفهوم در پشتو «عقل» گفته می‌شود.
هر مرد پشتون باید مردانگی و دلاوری خود را به صورتی انفرادی نشان داده و به اثبات برساند. این امر باعث شده تا نیروهای پشتون (و ) روش جنگی شدیداً انفرادی داشته باشند.
{"title": "پشتونوالی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%88%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C&oldid=34172437", "language": "fa"}