مرکز در می‌باشد. آران و بیدگل بدلیل صنعت قالی بافی ، به پایتخت جهان ملقب است و نیز رتبه نخست نسبت به جمعیت را در ایران دارد که به همین جهت به دارال شهرت دارد. و همچنین این شهر بدلیل مدفن حضرت (علیه السلام) به ایران ملقب گشته و طبق گزارش ، آران و بیدگل شهر نمونه قرآنی و پایتخت ایران است. 
 این شهر با طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۲۹ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۴ درجه و ۴ دقیقه در ۶ کیلومتری شمال شرقی کاشان قرار دارد و فاصله آن از دریاچه نمک ۳۵ کیلومتر است. 
 این شهر با وسعت ۶۰۵۱ کیلومتر مربع، از طریق دو جاده اصلی به و شبکه راه‌های اصلی کشور مرتبط می‌شود. به لحاظ کویری بودن منطقه، ۱۹۰۰ کیلومتر مربع (۳۱ درصد مساحت شهرستان) در تپه‌های شنی قرار گرفته که در اصطلاح محلی به آن بند ریگ می‌گویند. 
 در اعماق و سطح زمین‌های نواحی شمال شهرستان معادن غنی و فراوانی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها حوزه‌های وسیع نفت و با وسعت ۲۰۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد. از کوه‌های شهرستان آران و بیدگل می‌توان به کوه یخاب با ارتفاع ۲۳۸۸ متر در ۶۰ کیلومتری شرقی شهر، کوه آبریزان و بند ریگ اشاره کرد.
 آب و هوای این منطقه گرم و خشک با تابستانهای گرم و سوزان و زمستانهای سرد و خشک بوده و حداکثر دمای هوا در تابستان به ۴۸ درجه سانتیگراد و حداقل برودت هوا در زمستان به ۷- درجه سانتیگراد می‌رسد.
بارش سالیانه حدود ۱۳۸ میلیمتر و میانگین دمای سالانه ۱۹/۹ درجه سانتیگراد است اما دما دما در پاییز و بهار معتدل بوده و در این فصول توریست‌های زیادی از اقصی نقاط جهان به این شهر زیبا می‌آیند.
 تحقیقات باستان‌شناسی نشان داده‌است که انسان که تازه از کوه فرود آمده و در دشت سکونت گزیده بود، بر روی همان مسیر کمانی شکل اطراف استقرار یافته بود و این قرارگاه‌های انسانی که تاکنون شناخته شده‌اند در ( )، ، و بوده‌است. 
 پس از آنکه (در ۱۴ کیلومتری جنوب غرب)، در اوایل هزاره اول ( مسیح) تخریب شد، مهاجمین پیروز کنونی را مسکن خویش قرار دادند و در اطراف آنجا آبادیهای کوچک و بزرگی مانند آران دشت، بیدگل، نوش‌آباد، نیاسر و ورزآباد پدید آمد. 
 در که از کاشان بازدید می‌کند در مورد آران و بیدگل می‌گوید: 
 
 در ، آران و بیدگل به صورت دو قریه جدا از هم وجود داشت. در کتاب تاریخ کاشان در این باره می‌گوید: 
 
 
 پس از دوره قاجار آران و بیدگل هر یک بر اساس قوانین تقسیمات کشوری دارای جداگانه بودند و سال تأسیس شهرداری آن‌ها به ترتیب ۱۳۳۲ و ۱۳۳۳ خورشیدی بوده‌است. اولین شهردار آران در این دوره بود. 
 در سال ۱۳۵۴ خورشیدی بنابر تصمیم وزارت کشور این دو شهر تحت عنوان یکپارچه شدند و از بخش آران و از توابع کاشان در محدوده قرار گرفت. 
 در مردادماه سال ۱۳۷۵ بر اساس مصوبه هیئت وزیران، بخش آران از جدا و به عنوان شامل دو بخش و در تقسیمات کشوری شناخته شد. 
 قدیمی‌ترین اثر مکتوبی که به آران اشاره دارد، کتاب نوشته است که در سال ۲۹۰ قمری به زبان عربی نگاشته شده و در سالهای اخیر توسط دفتر ترجمه و چاپ شده‌است. در صفحه ۱۸۱ این اثر از آران به عنوان یکی از آبادیهایی که در دوران دارای قصرهایی بوده‌است، یاد می‌کند. 
 درکتاب تاریخ قم که۱۳۰۰ سال پیش نوشته شده از آران و وشاد و هراسکان نامبرده شده‌است.
 مطابق نوشته‌های ، این شهر از دو بخش مجزا و همجوار و با فاصله کوچه‌ای تنگ تشکیل شده بود که در اسفند ۱۳۴۴ دیوارها فرو ریخت و هر دو بخش یکی شدند و شهر آران و بیدگل به‌وجود آمد. 
 اسامی آران، آرو، آرو بیدگل، ویگل، گل‌آرا، نامهای رسمی و محلی این منطقه بوده‌است. دربارهٔ سبب این نام‌گذاری نظریات متعددی ابراز شده که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود
 
 
 
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: زبان اهالی آران و بیدگل، فارسی رایج به همراه لهجه‌های متفاوت است. زبان محلی این منطقه که در اصطلاح به آن می‌گویند از زبانهای پهلوی قدیم است که تا این زمان در سرتاسر شهرها و بخشهای حاشیه کویر (نطنز، بادرود، زواره و …) با اندک تفاوت در لهجه رایج است و با زبانهای دیگر ایرانی لری، کردی و مازندرانی وجوه مشابهی دارد. به‌طور کلی گویشهای پهنه کاشان، خواه روستاهای درون کوهساران و خواه آبادیهای گسترده در کویر و دشت آن، هم از لحاظ واژگان و هم از لحاظ دستوری و آوایی اهمیت خاصی دارد.
 در سالهای اخیر تحقیقات پراکنده‌ای دربارهٔ گویش آران و بیدگل صورت گرفته که مفصل‌ترین آن در زمینه دستور زبان و فرهنگ واژگان محلی، کتاب « » نوشته است.
در ضمن در این شهرستان در بین آرانیها و لهجه بیدگلی در بین بیدگلی‌ها رایج می‌باشد از نکات قابل توجه اینکه نوع محلات نیز دارای تفاوتی در نوع لهجه هستند که صرفاً بومیان آن متوجه می‌شوند.
 بر پایه در جمعیت این شهر ۶۵٬۴۰۴ نفر (۲۰٬۳۱۵ خانوار) بوده‌است. 
 از مشاهیر این شهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 که به آن یا هم گفته می‌شود.
 در این آیین که در (معمولاً در شب پانزدهم این ماه که شب تولد است) انجام می‌شود، گروهی از کودکان و نوجوانان با قرار قبلی بین خودشان، بعد از در مکانی مشخص جمع شده و پس از رای‌گیری، یک نفر صندوق‌دار و یک نفر میان‌دار انتخاب کرده و پس از فرستادن سه بلند که معنای خبری دارد، در کوچه پس کوچه‌های شهر به گردش درآمده و نیازهای خود را به سایرین بازگو می‌کنند. میان‌دار حکم تک‌خوان گروه را دارد و صندوق‌دار اجناس هدیه داده شده را، که بیشتر پول و خوراکی است، جمع می‌کند.
 دسته بچه‌ها در پاسخ به هر بیتی که تک‌خوان می‌خواند، پاسخ می‌دهند: « ». پس از خواندن این اشعار میان‌دار دعا می‌کند و با آمین گفتن همه، گروه دوباره راه افتاده و به کوچه دیگر می‌رود.
 به عقیده مردم آران و بیدگل این مراسم در حقیقت نوعی تشویق نابالغان برای شرکت در آیین و برگرفته از رفتار و است که در شب‌های ماه رمضان، به منزل جدشان ( ) رفته و را با صدا و آهنگی خوش می‌خواندند و بعد از خواندن این سوره، جد و پدرشان و تمامی مسلمانان را دعا می‌کردند، آنگاه و برای خوشحالی و تشویق آن‌ها مقداری خوراکی به آن‌ها می‌دادند. 
 این آیین در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس و معنوی کشور جمهوری اسلامی ایران ثبت گردیده‌است و در شب حسینی برگزار می‌گردد.
{"title": "آران و بیدگل", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D9%84&oldid=35158040", "language": "fa"}