یک دستگاه فلسفی سنتی غنی و گوناگون دارد که ترکیبی از در هست. مطابق نظریات ترکیب فلسفی در جهان هستند. فلسفه هند به سنت‌های فلسفی شبه قاره هند اطلاق می‌شود.
 مکاتب اصلی فلسفی هند عمدتاً بین ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح و قرون پایانی عصر مشترک رسمیت یافتند و به رسمیت شناخته شدند. برخی از مکاتب مانند ، ، ، و باقی ماندند، اما برخی دیگر مانند آجنا، و به فراموشی سپرده شدند.
 متون دوران باستان و پس از آن (قرون وسطی) فلسفه‌های هندی شامل بحث‌های گسترده‌ای در مورد ( ، ، )، ابزار معرفتی قابل اعتماد ( ، )، نظام ارزشی ( ) و موضوعات دیگر است. 
 یکی از طبقه‌بندی‌های مرسوم در سنت هندو، بدین صورت است که مکتب‌های فلسفی را بسته به یکی از سه معیار زیر تقسیم‌بندی می‌کنند:
 
 
 آن گروه که وداها (متون مقدس هند باستان) را به عنوان متون اصلی دینی خود می‌پذیرد، صاحب‌اختیاری (روحانیون هندو) را قبول دارد، و قبول دارد که جامعه از چهار طبقه سنتی تشکیل شده، آستیکه نامیده می‌شود. گروهی که این امور را نمی‌پذیرد ناستیکه نامیده می‌شود. بر این اساس، گروه وداباور عبارتند از:
 
 
 
 
 
 
 
 از میان موارد بالا شش مکتب، اصلی‌ترین مکاتب فلسفه ودایی هستند: نیایا، وایشیکا، سامخیا، یوگا، میماسسا و ودانتا. گروه وداناباور نیز عبارتند از:
 
 
 
 
 روش‌های دیگری برای طبقه‌بندی وجود دارد. برای مثال شانزده مکتب فلسفی هندی را با گنجاندن مکتب‌هایی که به سنت‌های شیوا و راسه‌وارا تعلق دارند، شناسایی می‌کند. 
 فلسفه‌های هندی مفاهیم بسیاری مانند ، ، ، ، ، ، ( ) را به اشتراک می‌گذارند که تقریباً همه آنها بر هدف نهایی رهایی فرد از و از طریق طیف متنوعی از اعمال معنوی ( ، ) تمرکز دارند) آنها در مفروضات خود در مورد ماهیت هستی و نیز ویژگی‌های مسیر رهایی در نهایت مختلف القول هستند و در نتیجه مکاتب متعددی با یکدیگر اختلاف نظر دارند. آموزه‌های باستانی آنها طیف متنوعی از فلسفه‌های موجود در سایر فرهنگ‌های باستانی را در بر می‌گیرد. 
 بسیاری از سنت‌های فکری هندو در طول دوره قرون وسطای ، در فهرستی استاندارد از شش مکتب ارتدکس - ( ) ( )، «شش فلسفه» (ṣaḍ-darśana)- طبقه‌بندی شده‌اند که همگی متون ودایی را می‌پذیرند. این «شش فلسفه» (ṣaḍ-darśana) عبارتند از:
 
 
 
 
 
 گاهی اوقات این گروه‌ها به دلایل تاریخی و مفهومی-اعتقادی اغلب در سه گروه تلفیق می‌شوند:سامخا-یوگا (Sāṃkhya-Yoga)، نیایا-ویشهشیکا (Nyaya-Vaiśeṣika) و میماسا-ودانتا (Mīmāṃsā-Vdanta). هر یک از این شش مکتب اصلی، خود ممکن است فرعیاتی نیز داشته باشند؛ برای مثال ودانته‌ها به شاخه‌های زیر تقسیم می‌گردند:
 
 
 
 
 
 علاوه بر این مکاتب، مادهاوا ویدیارانیا شامل فلسفه‌های خداباوری فوق‌الذکر مبتنی بر آگاما و نیز می‌شود:[۵]
 
 
 
 
 نظام‌های ذکر شده در اینجا تنها نظام‌های ارتدوکس نیستند، بلکه اصلی‌ترین آنها هستند و مکاتب ارتدکس دیگری نیز وجود دارند. این نظام‌ها، مرجعیت وداها را می‌پذیرند و به عنوان مکاتب ارتدکس ( ) فلسفه هندو به‌شمار می‌روند. علاوه بر اینها، مکاتبی که حقانیت وداها را نمی‌پذیرند، نظام‌های ( ) مانند ، ، و هستند. این اصطلاحات ارتدوکس-هترودوکس برگرفته از زبان‌های غربی است و فاقد ریشه‌های علمی در سانسکریت است. به گفته اندرو نیکلسون، ترجمه‌های بدعت‌شناختی مختلفی از استیکا و ناستیکا در ادبیات قرن بیستم دربارهٔ فلسفه‌های هندی وجود داشته‌است، اما بسیاری از آنها پیچیده و ناقص هستند. یک مکتب فکری مادی و الحادی است و به عنوان شاهدی بر حرکت مادی در هندوئیسم قابل توجه است. 
 چندین جنبش قبل از قرن ششم قبل از میلاد وجود داشته‌است، و این جنبش‌ها بر سنت‌های در فلسفه هند تأثیر گذاشتند. جنبش شرامانا طیف متنوعی از باورهای هترودوکسی را به وجود آورد، از پذیرش یا انکار مفهوم روح، ، ، ، ، ، تا اراده آزاد، از زهد افراطی تا زندگی خانوادگی، سختگیرانه. (عدم خشونت) و به جواز خشونت و گوشت‌خواری. فلسفه‌های قابل توجهی که از جنبش شرامان برخاسته‌اند عبارتند از: ، ، ، و . 
 آجنا یکی از مکاتب ناستیکا یا «هترودوکس» در فلسفه هند باستان و مکتب باستانی شکاکیت رادیکال هندی بود. این یک جنبش شرامانا و رقیب اصلی بودیسم اولیه و جینیسم بود. آنها در متون بودایی و جین ثبت شده‌اند. آنها معتقد بودند که دستیابی به دانش ماهیت متافیزیکی یا تعیین ارزش صدق گزاره‌های فلسفی غیرممکن است. و حتی اگر علم ممکن بود، برای رستگاری نهایی بی فایده و زیانبار بود. آنها سوفسطائیان بودند که بدون تبلیغ هیچ دکترین مثبتی در ردّیه تخصص داشتند.
 به عبارت دیگر جنانا، (سنسکریت: 'دانش') در فلسفه هندو، کلمه ای با طیف وسیعی از معانی متمرکز بر یک رویداد شناختی که ثابت می‌شود اشتباه نیست. در قلمرو دینی، به‌ویژه به نوعی از دانش اشاره می‌کند که تجربه‌ای کلی از موضوع آن، به‌ویژه وجود یا واقعیت برتر است. تجربه شناختی شیء برتر، روح را از زندگی انتقالی و قطبیت‌هایی که این امر بر اندیشه تحمیل می‌کند، رها می‌کند. نقطه مقابل آن، آجنا (که آویدیا نیز نامیده می‌شود)، درک نادرست از واقعیت است که روح را از رسیدن به رهایی بازمی‌دارد. این نوعی دانش اشتباه است که تا آنجا که به واقعیت‌های جهان کنونی مربوط می‌شود، از اعتبار زیادی برخوردار است، اما حقیقت یک واقعیت خارج از آن را پنهان می‌کند. در ، جنانا یوگا ('انضباط دانش') به عنوان یکی از سه راه تکمیلی برای تحقق دینی شناخته می‌شود. این بر تشخیص تمایز بین خود ماندگار و تجسم‌های گذرا آن متمرکز است، شناختی که اساساً با حضور کریشنا الهی تسهیل می‌شود، کسی که معرفت مخاطب شک‌دار و فداکار نهایی خود، آرجونا را تغییر می‌دهد. 
 چارواکا (به سانسکریت: चार्वाक؛ Cārvāka)، همچنین به عنوان لوکایاتا (Lokāyata) شناخته می‌شود، یک مکتب باستانی هندی است. چارواکا ادراک مستقیم، تجربه گرایی و استنتاج مشروط را به عنوان منابع مناسب معرفت می‌داند، شک و تردید فلسفی را پذیرفته و تشریفات و فراطبیعت گرایی را رد می‌کند. این یک سیستم اعتقادی رایج در هند باستان بود. 
 به‌طور سنتی به عنوان بنیانگذار فلسفه یا شناخته می‌شود، اگرچه برخی از محققان با این دیدگاه مخالفند. در طول دوره اصلاحات هندو در هزاره اول پیش از میلاد، زمانی که بودیسم توسط گوتاما بودا تأسیس شد و جینیسم توسط پرشواناتا دوباره سازماندهی شد، فلسفه چارواکا به خوبی مستند شده بود و هر دو دین با آن مخالفت کردند. بسیاری از ادبیات اولیه چارواکا، سوتراهای بارهاسپاتیا، یا به دلیل کاهش محبوبیت یا دلایل ناشناخته دیگر از بین رفتند. آموزه‌های آن از ادبیات ثانویه تاریخی مانند آنهایی که در شستراها، سوتراها، و شعر حماسی هندی و همچنین در گفتگوهای گوتاما بودا و ادبیات جین یافت می‌شود، گردآوری شده‌است. با این حال، متنی وجود دارد که ممکن است متعلق به سنت چارواکا باشد، نوشته فیلسوف شکاک ، معروف به Tattvôpaplava-siṁha، که اطلاعاتی دربارهٔ این مکتب، هرچند غیرمتعارف، ارائه می‌دهد. 
 یکی از اصول مورد مطالعه گسترده فلسفه چارواکا، رد استنتاج به عنوان وسیله ای برای ایجاد دانش معتبر، جهانی و حقایق متافیزیکی بود. به عبارت دیگر، معرفت‌شناسی چارواکا بیان می‌کند که هرگاه از مجموعه ای از مشاهدات یا حقایق، حقیقتی استنباط شود، باید شک را تصدیق کرد. دانش استنباط شده مشروط است. 
 فلسفه جین قدیمی‌ترین فلسفه هندی است که جسم (ماده) را از روح (آگاهی) به‌طور کامل جدا می‌کند. جینیسم پس از اینکه ، آخرین و بیست و چهارمین پیشوا (تیرتانکارا)، احیا شده، مجدداً تأسیس شد. به گفته دونداس، خارج از سنت جین، مورخان را تقریباً همزمان با در قرن پنجم پیش از میلاد می‌دانند، و بر این اساس، پارشواناتای تاریخی را بر اساس قرن بیستم می‌دانند. فاصله ۲۵۰ ساله، در قرن ۸ یا ۷ قبل از میلاد قرار دارد. 
 جینیسم یک دین شرامانی است و اقتدار را رد می‌کند. با این حال، مانند همه ، مفاهیم اصلی مانند ، زندگی اخلاقی، ، و را به اشتراک می‌گذارد. جینیسم تأکید زیادی بر زهد، (عدم خشونت) و (نسبیت دیدگاه‌ها) به عنوان ابزاری برای آزادی معنوی دارد، عقایدی که بر دیگر مکاتب هندی مؤثر بوده‌است. جینیسم به شدت از ماهیت فردگرایانه روح و مسئولیت شخصی در قبال تصمیمات خود حمایت می‌کند. و اینکه خوداتکایی و تلاش‌های فردی به تنهایی مسئول رهایی فرد است. بر اساس فلسفه جین، جهان (Saṃsāra) پر از (خشونت) است؛ بنابراین، باید تمام تلاش خود را برای دستیابی به ، یعنی ، ، و که لازمه‌های کلیدی برای رسیدن به رهایی هستند، معطوف کرد. 
 فلسفه بودایی یک سیستم فکری است که با آموزه‌های ، بودا یا «بیدارشده» آغاز شد. بودیسم مبتنی بر عناصر جنبش شرامانی است که در نیمه اول هزاره اول پیش از میلاد شکوفا شد، اما پایه‌های آن حاوی ایده‌های بدیعی است که توسط سایر جنبش‌های شرامانا پذیرفته نشده‌است. بیان می‌کند که و متقابلاً بر یکدیگر تأثیر گذاشتند و مفاهیم مشترکی داشتند، اما اکنون شناسایی و توصیف این تأثیرات دشوار است. بودیسم مفاهیم ودایی (واقعیت نهایی) و (روح، خود) را در پایه فلسفه هندو رد کرد. 
 بودیسم دیدگاه‌های فلسفی بسیاری را با دیگر نظام‌های هندی به اشتراک می‌گذارد، مانند اعتقاد به - رابطه علت و معلولی، - ایده‌هایی دربارهٔ زندگی پس از مرگ و تولد دوباره، دارما - ایده‌هایی دربارهٔ اخلاق، وظایف و ارزش‌ها، ناپایداری همه چیزهای مادی و بدن، و امکان رهایی معنوی ( یا ). یک انحراف عمده از فلسفه هندو و جین، طرد بودایی از روح ابدی (آتمان) به نفع آناتا (غیر خود) است. پس از مرگ بودا، چندین سیستم فلسفی رقیب به نام به عنوان راه‌هایی برای نظام بخشیدن به فلسفه بودایی شروع به ظهور کردند. جنبش نیز به وجود آمد (حدود قرن اول پیش از میلاد به بعد) و شامل ایده‌ها و کتاب مقدس جدید بود.
 فلسفه توسط پایه‌گذاری شد، این یک جنبش شرامانا و رقیب اصلی بودیسم اولیه و جینیسم بود. سازمان جوامع رهبانی گسسته‌ای را تشکیل می‌دادند که متمایل به سبک زندگی زاهدانه و ساده بودند. 
 متون مقدس اصلی مکتب فلسفی آجیویکا ممکن است زمانی وجود داشته باشد، اما در حال حاضر در دسترس نیست و احتمالاً گم شده‌است. نظریات آنها از ذکر آجیویکاها در منابع ثانویه ادبیات باستانی هند، به ویژه منابع جینیسم و بودیسم که به‌طور جدلی از آجیویکاها انتقاد می‌کردند، استخراج شده‌است. مکتب اجیویکا به دلیل دکترین خود دربارهٔ جبر مطلق (سرنوشت) شناخته می‌شود، این فرض که اراده آزاد وجود ندارد، هر آنچه اتفاق افتاده، اتفاق می‌افتد و خواهد افتاد کاملاً از پیش تعیین شده و تابعی از اصول کیهانی است. آجیویکا دکترین کارما را مغالطه می‌دانست. آجیویکاها ملحد بودند و اقتدار وداها را رد کردند، اما آنها معتقد بودند که در هر موجود زنده یک آتمان وجود دارد - مقدمه اصلی هندوئیسم و جینیسم. 
 
 
ویکی‌پدیا، ، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامه آزاد، بازبینی شده در ۲۰دسامبر ۲۰۱۲
{"title": "فلسفه هندی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87_%D9%87%D9%86%D8%AF%DB%8C&oldid=34829117", "language": "fa"}