از رجال دولتی دورهٔ و وزیران است. او که به احتمال زیاد از مردمان در بوده‌است کار خود را در دربار سامانیان آغاز کرد و به گفتهٔ از دبیران و کارگزاران مشهور سامانی بوده‌است. اسفراینی وزیر دربار بود و از مهم‌ترین کارهای او در ایام وزارتش تغییر زبان رسمی دربار به فارسی بود که این اقدام تحت تأثیر دوستی نزدیک اسفراینی با بود. نام‌آوری در تشویق شاعران پارسی‌گو و ترویج را بیشتر مرهون ایران‌دوستی وزیر او ابوالعباس اسفراینی می‌دانند. او بعدها به زندان افتاده و در سال ۴۰۴ هجری قمری زیر شکنجه درگذشت. 
 از اوایل زندگی وی اطلاعاتی در دست نیست. نخست در دربار ، پیشهٔ داشت. در سال ۳۸۴ هجری قمری از امیر سامانی خواست تا اسفراینی را برای منصب وزارت پسرش که در آن زمان امیر نیشابور بود در اختیار او نهد. نوح پذیرفت و محمود او را به وزارت خود برگزید. اسفراینی به ادارهٔ امور سیاسی محمود که قدرت خود را در نواحی شرقی ایران تثبیت می‌کرد پرداخت. محمود آن‌گاه که توانست پس از غلبه بر رقیبان، امپراتوری وسیعی بنیان نهد، برای اداره آن وزیری مدبر و باتجربه از خراسانیان لازم داشت تا آئین مملکت‌داری سامانی را به او بیاموزد. برخی از مورخان از کفایت و کاردانی اسفراینی در این کار سخن گفته و نوشته‌اند: یک بار که محمود به لشکر کشید، وزیر در غیاب سلطان با جدیت به ادارهٔ امور پرداخت و سلطان را از هجوم ایلک خان پادشاه که به قلمرو محمود طمع بسته بود، آگاه کرد. از جمله کارهای ابوالعباس اسفراینی در ایام وزارتش این بود که فرمان داد دفاتر دیوانی و مکاتبات دولتی و رسایل را که پیش از وی به عربی نوشته می‌شد، به پارسی نویسند و از نوشتن مراسلات و دفاتر به زبانی به‌جز آن اجتناب کنند. ، نویسنده ، توجه اسفراینی را به ادب فارسی به‌عنوان زبان رسمی دیوانی را حمل بر بی‌مایگی او در دانسته‌است. 
 در چند بیت دربارهٔ اسفراینی سروده‌است: 
 اسفراینی در سال ۴۰۱ قمری پس از ۱۷ سال وزارت، از این مقام کناره گرفت. دربارهٔ علل کناره‌گیری و همچنین خوی و روش او در وزارت، منابع تاریخی اختلاف دارند. که بعضاً از کفایت اسفراینی سخن رانده، وضع قلمرو محمود را در دوران وزارت او بسیار وخیم وصف کرده‌است. به گفتهٔ او، وزیر با دست‌اندازی به اموال مردم و تصرف خزاین دولتی، ثروت هنگفتی گرد آورد. در ایام وزارتش شهرها رو به ویرانی نهاد و درآمدهای دولتی کاهش یافت و فریاد دادخواهی از گوشه و کنار کشور برخاست. که وزیر را مسئول این نابسامانی می‌دانست، او را به پرداخت کسری درآمدها واداشت. اسفراینی که خود را از این اتهامات مبری می‌دانست، در برابر خواستهٔ سلطان مقاومت کرد و سرانجام از وزارت کناره گرفت و به اختیار خود به قلعهٔ غزنین رفت و خود را محبوس کرد. سلطان محمود نیز دستور داد تا اموالش را به جرم خرابی ولایت و عدم رعایت حال رعایا مصادره کردند. در سال ۴۰۴ قمری که سلطان از غزنین به جنگ بیرون رفته بود، اسفراینی را آن قدر شکنجه کردند تا جان سپرد، اما سلطان محمود چون به غزنین بازگشت، از مرگ وزیر بسیار متأثر شد. 
 پس از او وزیر شد.
{"title": "ابوالعباس اسفراینی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%DB%8C&oldid=34273486", "language": "fa"}