برای برهان اثبات خدا را ببینید. در پیوندی میان یک رویداد (علت) با رویدادی دوم (اثر یا معلول)یا برایند است که در آن، رویداد دوم برآمده از رویداد اول است. این نیز به شناخته می‌شود. 
به زبان ساده علت دلیل به وجود آمدن معلول است.
و معلول در نتیجه‌ی علت به وجود می‌آید.
مثلا در جمله‌ی باد وزید و شاخه های درخت تکان خورد
وزیدن باد علت و تکان خوردن شاخه های درخت معلول یا نتیجه میباشد.
 اگر وجود الف و ب را با یکدیگر مقایسه کنیم و ببینیم که الف موجودی است که تحقق موجود دیگر، یعنی ب، موقوف بر آن است، وجود الف را علت و وجود ب را معلول می‌گوییم.
 علت‌ها یا بن انگیزها بر سه گونه و قسم‌اند: «علت‌های لازم (ناقصه/مجبره)»، «علت کافی (تامّه/ مختاره/ حقیقیه)» و علت مشارکت‌کننده (دخیل، سهیم) 
 
 
 علت را به اقسام دیگری نیز تقسیم کرده‌اند:
 و برونی ؛ ؛ ؛ ؛ و… اما یکی از تقسیمات آن - که از زمان تاکنون در بسیاری از منابع فلسفی به چشم می‌خورَد - به شرح زیر است: برای جزئیات بیش‌تر درباره این بخش، را ببینید. 
 
 
 حال هریک از چهار نوع بالا به این حالات: و ، و ، و ، و ، و ، و تقسیم‌پذیرند. 
 علت سؤال‌برانگیز (مغالطهٔ علی/علت‌نما) چیزی است که به‌اشتباه علت چیزی دیگر ادعا شود. مثلاً چون B مکرراً پس از A آمده‌است، نتیجه گرفته شود که A علت B است.
 قاعدهٔ علیت چند فرع دارد که پاره‌ای از آن‌ها عبارتند از:
 
 
 یکی از پرسش‌های اساسی در باب علیت، چگونگی پیوند معلول و علت فاعلی است. به عبارت دیگر، اینکه گفته می‌شود علت به معلول وجود می‌دهد، به چه معناست؟ آیا علت وجود را از جایی برداشته و به معلول ارائه می‌کند، همان‌طور که کسی هدیه‌ای به دوست خود تقدیم می‌کند؟ چنین تصوری تناقض‌آمیز است. برای روشن شدن مطلب، ابتدا باید دید در دادوستدهای رایج چه مؤلفه‌هایی وجود دارد؛ آنگاه چگونگی افاضهٔ وجود به معلول از سوی علت را سنجید و ارزیابی کرد. در دادوستدهای معمولی ۴ یا ۵ مؤلفه قابل شناسایی است. به عنوان مثال، اگر «علی» کتاب «فیزیک» را به «محمد» تقدیم کند و محمد آن را بپذیرد، در این فرایند سازه‌های زیر وجود خواهد داشت:
 
 
 
 
 موارد ۳–۱ ذَوات و اشیایی مستقل از یکدیگرند و هریک بدون دیگری وجود دارند. اما موارد ۴ و ۵ هیچ هویت مستقلی ندارند، زیرا حقیقت آن‌ها چیزی جز فعل و کار نیست و هر کاری قائم به فاعل و کنندهٔ کار است و بدون آن امکان وجود نخواهد داشت. اکنون باید دید که آیا علت و معلول نیز چنین رابطه‌ای دارند، یعنی در آن مؤلفه‌های فوق به شرح زیر وجود دارند؟
 
 
 
 
 بدون شک چنین تصوری از رابطهٔ علیت نادرست است. برای روشن‌تر شدن مطلب، هریک از مؤلفه‌های بالا را بررسی می‌کنیم:
 
 
 
 
 نتیجه آنکه در رابطهٔ و تنها دو واقعیت در کار است:
 
 
 
 مقالهٔ اصلی: در آمار مسائل علیت به‌این‌گونه مطرح می‌شوند: 
 تعبیرهای آماری مختلفی از این مسئله ارائه شده‌است. از مورد قبول‌ترین تعبیرها حاصل کار است که را برای او به ارمغان آورد. آزمایش علیت گرانجر بر پیش‌بینی فرایندها استوار است؛ به این معنی که اگر فرایند در پیش‌بینی مقدار فرایند در آینده به طرز کمک کند، گفته می‌شود: « ».
{"title": "علیت", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AA&oldid=34641447", "language": "fa"}