( : , : ، با نام اصلی زادهٔ ۲۸ دسامبر ۱۹۰۳ در – درگذشتهٔ ۸ فوریه ۱۹۵۷ در ) ریاضی‌دان و دانشمند آمریکایی بود. وی سهم بزرگی در رشته‌های مختلف، شامل ( ، ، ، ، ، )، ( ، )، ( )، ( ، ، ، ) و داشت. او پیشگام در استفاده از در و نیز ارتقای آنالیز تابعی، و یکی از دست‌اندرکاران و در (یکی از اندک منصوب‌شدگان) بود که به ساخت اولین انجامید. وی همچنین از نخستین کسانی است که در طراحی و ساخت اولین ، به نام ، سهم مهمی داشت. او هسته پیشرفت و نیز مفهوم بود. ساختار آنالیز ریاضی فون نویمان، مقدمه‌ای بر کشف شد. او در مروری کوتاه بر زندگی کاری‌اش، در گفت: «فکر می‌کنم اساسی‌ترین کارهای من، بر روی مکانیک کوانتوم در سال ۱۹۲۶ در ، و پیرو آن در سال‌های ‎۱۹۲۷–۱۹۲۹ در ، همچنین بر روی شکل‌های گوناگون نظریه عمل‌گرها در برلین در ۱۹۳۰ و در در ‎۱۹۳۵–‎۱۹۳۹ و روی نظریه ارگودیک در پرینستون در ‎ ۱۹۳۱–‎۱۹۳۲بود 
 فون نویمان با همکاری فیزیک‌دان نظری آمریکایی، و ریاضی‌دان لهستانی ، گام‌های کلیدی در شامل واکنش‌های هم‌جوشی هسته‌ای در گرما و برداشت. او در زندگی خود ۱۵۰ مقاله نوشت؛ ۶۰ مقاله در ریاضیات محض، ۲۰ مقاله در فیزیک، و ۶۰ مقاله در ریاضیات کاربردی. آخرین کار او، زمانی که در بیمارستان بود، یک نسخه دست‌نویس ناتمام بود که چندی بعد در کتاب منتشر شد، این نشان‌دهندهٔ علاقه‌مندی او در زمان مرگ بود.
 یانوش لایوش فون نویمان در خانواده‌ای یهودی، ثروتمند، فرهنگ‌پرور و غیرمذهبی متولد شد. جان لوئیس شکل انگلیسی شدهٔ نام او است. ماکس نویمان، پدر او، بانک‌دار موفقی بود که دکترای حقوق داشت، با سه فرزند پسر، که یانوش بزرگترین آن‌ها بود. خانواده نویمان در خانه آپارتمانی سه طبقهٔ با پدربزرگ مادری او، یاکاب کان، زندگی می‌کردند. چهار نفر از دختران کان در این آپارتمان زندگی می‌کردند؛ بنابراین، دیگر کودکان ساختمان، خاله‌زاده‌های یانوش بودند. این خانواده بزرگ برای فراگیری زبان فرزندانشان، معلم‌های سرخانهٔ آلمانی و فرانسوی داشتند. او از کودکی، هوش و حافظه شگفت‌انگیزی داشت؛ در شش سالگی می‌توانست در ذهن، دو عدد ۸ رقمی را برهم تقسیم کند، و در هشت سالگی با آشنا بود. در سال ۱۹۱۱ فون نویمان به دبیرستان آلمانی‌زبان کلیسای لوتران، فاشوری در وارد شد. در ۱۵ سالگی، مطالعه در پیشرفته را زیر نظر ، آنالیزور مشهور آغاز کرد. در نخستین دیدار آن‌ها، آواز استعداد ریاضی فون نویمان بسیار شگفت‌زده بود و هفته‌ای دو بار برای آموزش این نوجوان نابغه به خانه نویمان‌ها می‌رفت. فون نویمان در ۱۹ سالگی دو مقاله مهم در ریاضیات منتشر کرد که یکی از آن‌ها، تعریف مدرن‌تری از به‌دست می‌داد، و چندی بعد جایگزین تعریف شد. او در ۲۲ سالگی از بوداپست، دکترای ریاضیات گرفت، و هم‌زمان به درخواست پدرش در دنبال‌کردن صنعت و در پی آن وقت‌گذاشتن در کار اقتصادی، در رشته از دیپلم گرفت.
{"title": "جان فون نویمان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%86_%D9%81%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86&oldid=34285905", "language": "fa"}