که در سال به پیشنهاد با انگیزهٔ رفع کمبود منابع خواندنیِ بومی در زمینهٔ ، و و ناکارآمدی منابع ترجمه‌شده دربارهٔ فرهنگ بشری برای کودک و نوجوانِ ایرانی راه‌اندازی شد. 
 در سال ۱۳۵۸ کار تدوین را آغاز کرد که مختص سنین ۱۰ تا ۱۶ سال باشد و بتواند سؤالات آن‌ها را دربارهٔ مسائل مختلف جوابگو باشد. این کار سبب به وجود آمدن به نام « » در سال ۱۳۶۶ شد تا تولید و توزیع و انتشار این را به عهده گیرد.
 حدود ۴۰۰ ، و ، با دستیارها و نقاش‌ها و نقشه‌کش‌ها و بسیاری دیگر، به همراهی شورای کتاب کودک و جمعی از ناشران و فعالان کار کتاب و نشر، گرد هم آمدند و کار تولید کتاب آغاز شد. این فرهنگ‌نامه که در پایانِ کار حاوی ۵۰۰۰ مدخل خواهد بود، در ۲۵ جلد طراحی شده و ۲۰ جلد از آن منتشر شده‌است. جلد بیستم این دانشنامه دربردارندهٔ بخش پایانی مقاله‌های حرف‌ ق از تا و بخشی از حرف ک از تا است. این جلد دارای ۱۹۹ مقاله ۱۷ مدخل ارجاعی ۴۳۵ تصویر ۱۷ نقشه و ۲۷جدول و نمودار است.
 نخستین کتاب مرجعی است که به زبان ، همراه با تصویر، برای کودکان و نوجوانان تألیف شده‌است. 
 شورای کتاب کودک از نخستین همایش شورا در سال ۱۳۴۲، تألیف و انتشار فرهنگنامه‌ای برای کودکان و نوجوانان ایرانی را به عنوان یکی از ضرورت‌های اساسی جامعهٔ ما مطرح کرده‌است. به همین سبب، با بهره‌گیری از تجربه‌های گران‌بهای در ایران و با برخورداری از تجربه‌های گروهیِ دانش‌پژوهان و کارشناسان و با تکیه بر کار داوطلبانه و نیز دریافت هدیه‌ای مناسب که سرمایهٔ نخستینِ این گام بلند بود، در پاییز سال ۱۳۵۸ کار تهیه و تدوین را آغاز کرد.
 هدف شورا پدیدآوردن فرهنگنامه‌ای برای کودکان و نوجوانان ایرانی بود که منبعی معتبر و موثق برای دستیابی به آگاهی‌های درست و مستند با دیدگاهی علمی، مردمی و با الهام‌گرفتن از تاریخ و فرهنگ ایران و منطقه باشد.
 شورای کتاب کودک مطالعات اولیه برای آغاز این حرکت را به توران میرهادی، ، ، و سپرد. فرهنگنامه در آغاز کار خویش با مشاوره متخصصان موضوعی و کارشناسان آموزش و پرورش مدخل گزینی را آغاز کرد. این افراد عبارت بودند از: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، منصوره راعی، ، ، ، ، الهه سیداحمدیان، ، ، ، ، ، ، ، ، سیروس طاهباز، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، مه‌جبین مهاجر، ، ، ، و .
 در سال ۱۳۶۰ اولین مقاله‌های آزمایشی و کتاب راهنمای نویسنده و ویراستار به کمک اولین ویراستاران فرهنگنامه نوشته شد. این گروه عبارت بودند از: توران میرهادی، ، هوشنگ شریف‌زاده، و .
 سازمان اجرایی فرهنگنامه در سال ۱۳۶۲ شکل گرفت. توران میرهادی دبیر اجرایی و ، علی بلوکباشی، ، ایرج جهانشاهی، ، و محمد هدایی، اولین اعضای گروه اجرایی فرهنگنامه کودکان و نوجوانان بودند.
 گروهی از پژوهشگران و کارشناسان نیز در تهیه و پیگیری اجرای طرح فرهنگنامه مورد مشاوره قرار گرفتند، این گروه عبارت بودند از: ، ، ، ، علی پازوکی، عباس حری، بهاءالدین خرمشاهی، ، ، ، ، ، و .
 در سال ۱۳۶۸، طبق مصوبهٔ هیئت‌مدیرهٔ شورای کتاب کودک، فرهنگنامه دارای سازمانی مستقل شد که زیرنظر دبیر اجرایی و شورای اجرایی و شورای ویراستاران، کار تألیف را پیش برد. اعضای اولین شورای اجراییِ فرهنگنامه توران میرهادی (دبیر اجرایی)، ، مهربانو عنقایی، ، عباس حری، علی بلوکباشی، و علی پازوکی بودند. شورای ویراستاران نیز ایرج جهانشاهی، هوشنگ شریف‌زاده، محمود محمودی، توران میرهادی، علی پازوکی، و بودند.
 در سال ۱۳۷۱ نخستین جلد فرهنگنامه منتشر شد و از آن زمان روند تدوین فرهنگنامه همچنان ادامه دارد. اکنون نویسندگان، ویراستاران، مشاوران و همکاران بسیاری در پدید آمدن این کتاب مرجع سهیم هستند. افراد و گروه‌های یاری دهنده و سازمانها و انجمن‌های بسیاری نیز امکان ادامه فعالیت را فراهم می‌سازند. فرهنگنامه برای توانمندسازی داوطلبان همکاری با فرهنگنامه، اقدام به کارگاه‌های نویسندگی کرده‌است. در کنار این کارگاه‌ها، طی سه سال گذشته جلساتی تحت عنوان هم‌اندیشی به‌طور منظم در اولین سه شنبه هر ماه برگزار کرده‌است. این نشست‌ها به منظور تبادل تجربیات و هماهنگی‌های لازم میان متخصصان موضوعی، نویسندگان و ویراستاران فرهنگنامه انجام می‌شود. همکاران فرهنگنامه در انعکاس فعالیت‌های فرهنگنامه در مطبوعات و شناساندن آن به جامعه همواره فعال بوده‌اند. 
 سنین مخاطب کتاب، نوجوان در نظرگرفته شده و علاوه بر گروهی که دربارهٔ درستی اطلاعات و متناسب بودن تصاویر نظارت می‌کنند، گروهی نیز در نظر گرفته شده تا مطالب کتاب برای سنین نوشته شود و برای این گروه مخاطب، قابل فهم باشد.
 هر مطلب با توضیح مختصر و مفید و جامعی در چند خط شروع می‌شود که به نوعی تعریف مختصر و کاملی ست از تمامی توضیحات برای سنین پائین که هم با مطلب مورد نظر آشنا شوند و هم به سرعت به جواب برسند. در ادامه موضوع بسط و گسترش می‌یابد، که توضیحات تقریباً تخصصی را نیز شامل می‌شود.
 تصاویر کتاب بسیار متنوع است. توضیحات کتاب جامع و در عین حال مختصر است. مثلاً وقتی دربارهٔ کشوری توضیح می‌دهد، نه تنها شکل ، ، و نقطه جغرافیایی آن را، که اطلاعاتی ست اولیه ارائه می‌دهد، بلکه تاریخ مختصری از ، ، ، ، ، ، و آن کشور را نیز توضیح می‌دهد. 
 
 
 
 
 
 
 فرهنگنامه کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۷۷ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شناخته شد، و در سال ۱۳۷۹ جایزه ترویج علم ایران را دریافت نمود. همچنین جایزه بهترین مقاله‌های دینی در دایره المعارفها را در سال ۱۳۸۳ دریافت کرده‌است. در سالِ ۱۳۸۵ نیز شد.
{"title": "فرهنگنامه کودکان و نوجوانان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&oldid=32739352", "language": "fa"}