معروف به (به : ) ، و سرشناس است که بیشتر به عنوان یکی از اعضای اصلی گروه شناخته می‌شود.
آیومی در خانواده‌ای در شهر زاده شد. او در مدرسه‌ای تحصیل می‌کرد که در آن درس می‌خواند. او جزو معدود گیتاریست‌های راست دستی است که را با دست چپ می‌نوازد.
او در ده سالگی به دنیای موسیقی وارد شد. در ابتدا علاقه خود را به نشان داد، اما بعداً تصمیم گرفت گیتار را انتخاب کند. آیومی در دوران نوجوانی هنگامی که مشغول به کار در یک کارخانه بود، طی یک حادثه دو تا از سرانگشتانش دست راستش را از دست داد و به شدت آسیب دید. این آسیب موجب شد تا شیوه گیتار زدن او، برای همیشه تحت تأثیر قرار بگیرد. به همین علت، تونی گیتار را با دست چپ می‌نوازد.
 آیومی در بسیاری از گروه‌های راک و بلوز نوازندگی می‌کرد که اولین آن، گروه راکینگ شوِرِولت، از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۵ بود. بعد از آن در سال ۱۹۶۶ به گروه رِست پیوست. در آنجا تونی با دارمر گروه بلک سبث یعنی بیل وارد آشنا شد.
 آیومی تنها عضو بلک سبث است که از زمان شکل‌گیری این گروه مهم و پیشروی موسیقی هوی متال در سال ، بدون وقفه در آن حضور داشته‌است. از آیومی و به‌عنوان دو گیتاریست مهم و تأثیرگذار در تاریخ موسیقی یاد می‌شود. 
 آیومی در سال ۱۹۶۸ و قبل از آن‌که فعالیت بلک سبث به شکل جدی آغاز شود، برای مدت کوتاهی با گروه همکاری کرد که حاصل آن حضور او فقط در یک اجرا و آن‌هم همراهی با آن‌ها در فیلم موزیکال بود. او پس از انتشار یکی از آلبوم‌های انفرادی خود به نام فیوزد، در سال به همراه ، گیزر باتلر و وینی اپایس (هر سه از اعضای متغیر بلک سبث) گروهی به نام تشکیل دادند. او در کنار همکاری با گروه، به فعالیت‌های فردی خود همچنان ادامه می‌داد. گروه آنان در سال ۲۰۱۰ به دلیل مرگ دیو، منحل شد. 
 مجله در سال و در رده‌بندی ۱۰۰ گیتاریست برتر تمامی دوران، جایگاه بیست و پنجم را به تونی آیومی اختصاص داد. او در سال به عضویت درآمد و به افتخار او نشان ستارهٔ برنزی در محل نصب شد. 
 آنتونی فرانک آیومی در بیرمنگام زاده شد. او تنها فرزند آنتونی فرانک و سیلویا ماریا آیومی بود. مادرش از مالکان تاکستان در ایتالیا به‌شمار می‌رفت. خانواده او کاتولیک بودند. وی در مدرسه ای درس می‌خواند که آزی آزبورن در آن حضور داشت. آیومی در سن ۸ سالگی در مدرسه وقتی که دوستش به دنبالش بود به زمین‌خورد و لب بالاییش آسیب شدید دید. به همین دلیل به او لقب "Scarface" را داده‌اند. ریش گذاشتن آیومی به دلیل پنهان کردن لبش است.
آیومی در ده سالگی، ورزش‌های زیادی از جمله جودو، کاراته و بوکس را برای محافظت از خود آموخت. وی بسیار در بوکس پیشرفت کرد و در باشگاه‌ها بوکس کار می‌کرد.
آیومی بر حسب اتفاق با درامز آشنا شد اما چون از صدای درامز خوشش نمی‌آمد، گیتار را انتخاب کرد. آیومی همیشه گیتار را با دست چپ می‌نواخت با این که او راست دست بود. بعد از فارغ‌التحصیلی از مدرسه، در کارخانه ساخت انگشتر مشغول به کار شد. او مدتی پس از آن برای درآوردن مخارج زندگی اش به اشتباه به دزدی نیز روی آورد.
در ۱۷ سالگی پس از آنکه انگشتانش آسیب دید، از گیتار زدن ناامید شد و قصد داشت گیتار را برای همیشه کنار بگذارد.
اما سرکارگر او که از نوازندگان مشهور موسیقی جاز بود، وی را تشویق به گیتار زدن کرد.
آیومی پس مدتی که گیتار زدن را به‌طور جدی شروع کرد، تصمیم گرفت گیتار زدن را با دست چپ ادامه دهد. از این رو دو تکه سرانگشت پلاستیکی برای خود ساخت و آن را روی نوک انگشتانش گذاشت تا هنگام نواختن گیتار دچار مشکل نشود. آیومی پس از آن دیگری مشکلی برای گیتار زدن نداشت.
 اوایل سال ۲۰۱۲ دکترها تشخیص دادند که آیومی سرطان دارد. او بعد از اجرایش در تور بلک سبث ۲۰۱۳ به انگلستان بازگشت تا مراحل درمانی را سپری کند.
آیومی در سوم ژانویه ۲۰۱۴، بعد از تبریک سال جدید، اعلام کرد که چند سال دیگر بیشتر زنده نخواهد ماند.
 در اوت ۱۹۶۹ اعضای اولیه و اصلی گروه (تونی آیومی، ، گیزر باتلر و بیل وارد) نام گروه را مشخص کردند. سبث نام یکی از روزهای تعطیل و جشن مسیحی‌ها به‌شمار می‌آید.
 حادثه‌ای که برای آیومی در کارخانه به وجود آمد، صدای موسیقی گروه را تحت تأثیر خود قرار داد. در سال ۱۹۷۹ وی کوک گیتار خود را از E به E♭ تغییر داد. در سال ۱۹۷۱ در آلبوم Master of reality، ساز خود را برای سهولت کار انگشتان آسیب‌دیده اش، روی D♭ تنظیم کرد. گیزر باتلر برای تطابق صدا، گیتار خود را به شیوه آیومی کوک کرد. اولین گروه شناخته‌شده‌ای است که سازهای خود را به شیوه متفاوتی کوک می‌کنند. همچنین از به عنوان اولین گروه هوی متال یاد می‌شود.
 در سال ۱۹۷۰ مصرف بیش از اندازه مواد مخدر توسط ، مشکلاتی برای گروه پدیدآورد؛ بنابراین در سال ۱۹۷۹ آزبورن جای خود را به ، خواننده گروه رینبو داد. بعد از فعالیت دیو در بلک سبث، آلبوم هون اند هل را منتشر کردند. در دهه ۸۰ و ۹۰ آیومی گروه را دچار تغییر و تحولات زیادی کرد و افرادی را برای خوانندگی جایگزین کرد. در سال ۱۹۸۴ پس از جدایی یکی از خواننده‌ها، آیومی اولین آلبوم تک نفره خود را به اسم سون ستار ضبط کرد.
پس از آن بین سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۵ چندین آلبوم منتشر کردند و آخرین آلبوم خود را در سال ۲۰۱۳ به نام ۱۳ ضبط
و منتشر ساختند.
 در سال ۲۰۰۰، آیومی اولین آلبوم شخصی موفق خود را به نام انتشار داد. وی در این آلبوم چند خواننده‌های مهمان برجسته را دعوت کرد که در میان آن‌ها نام و به چشم می‌آید. در اواخر سال ۲۰۰۴ آیومی دومین آلبوم شخصی خود را که نام داشت روانه بازار کرد. این آلبوم در اصل در سال ۱۹۹۶ ضبط شده بود اما به‌طور رسمی منتشر نشد. سومین آلبوم شخصی موفق وی نام داشت که در سال ۲۰۰۵ در لندن به بازار آمد.
آیومی با کمپانی ساخت فیلم مایک فلیس قرارداد داشت و برای ضبط چند آهنگ برای سریال تلویزیونی با آن‌ها همکاری کرد.
آیومی همراه با یکی همکارانش ، در سال ۲۰۰۹ برنده جایزه ای در ارمنستان شدند که توسط نخست‌وزیر وقت ارمنستان این جایزه برای آن‌ها ارسال شد تا به زلزله زدگان ارمنی در سال ۱۹۸۸ کمک کنند.
آیومی و گیلان، تک آهنگی به اسم Out of my Mind در سال ۲۰۱۱ منتشر کردند و درآمد حاصل از آهنگ را برای ساخت مدرسه موسیقی در ارمنستان وقف کردند.
 در اکتبر ۲۰۰۶ گزارش داده شد مبنی بر آنکه آیومی، همراه با ، و دوباره تور خواهند گذاشت اما این بار به اسم هِوِن اَند هِل (بهشت و جهنم). بعداً اعلام شد که بیل وارد تصمیم گرفته‌است در تور شرکت نکند و فرد دیگری جایگزین وی شد. آن‌ها در سال ۲۰۰۷ آلبومی به اسم منتشر ساختند که بیشتر آن، ترانه‌های پیشین ساخته دیو بود.
 گروه در سال ۲۰۰۷ همراه مگادث، تور آمریکایی خود را آغاز کردند و در انگلستان، در سال ۲۰۰۸ به پایان رساندند.
 اواخر ۲۰۰۸، به همراه بندهای مشهور متال همچون و ، تور metal masters را شروع کردند.
گروه، اولین و تنها آلبوم رسمی خود را به نام The Devil You Know در آوریل ۲۰۰۹ منتشر ساختند.
 در سال ۲۰۱۰ دیو به دلیل سرطان معده درگذشت. آیومی برای رسم یادبود، فستیوال هون اند هل را برای دیو در لندن اجرا کرد. این اجرا آخرین کار گروه هون اند هل به‌شمار می‌آید.
 
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. « ». در ، بازبینی‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۰۹.
{"title": "تونی آیومی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D9%86%DB%8C_%D8%A2%DB%8C%D9%88%D9%85%DB%8C&oldid=34717746", "language": "fa"}