یا به اختصار ، یکی از کتاب‌های در زمینهٔ پزشکی‌ست که احتمالا نزدیک به هفتصد سال در مراکز علمی تدریس می‌شد و پس از کتاب مقدس دومین کتابی که در اروپا به چاپ رسید، کتاب ابوعلی سینا بود. حتی در دوران کنونی نیز ادعا می‌شود به عنوان بخش مهمی از طب کهن در مهم‌ترین مراکز و دانشگاه‌های جهان تدریس می‌شود. اصل کتاب به نوشته شده‌است که چند صد سال به عربی تدریس می‌شد و سر انجام در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۶۰ شمسی، آن را به ترجمه کرده‌است.
 این کتاب مهم‌ترین و مفصل‌ترین کتاب ابن سینا در طب و از اُمّهات کتب طبی در تمدن و از جمله مهم‌ترین آثار پزشکان است. 
 در تمدن ایران پس از اسلام، دو کتاب در شمار مهم‌ترین کتب طبیِ پزشکان مسلمان آورده می‌شود: از و در نهایتْ ابن سینا. از این میان، ابن سینا از حیث غنای مطالب و حُسن بیان بر دیگر آثار برتری دارد. در کتاب گفته‌است که اگر و زنده شوند روا بُوَد که پیشِ این کتاب سجده کنند. او به نقل از قدما روایت می‌کند که «طبیبی مجلد اول از بدانسته‌باشد و سن او به اربعین [یعنی چهل سال] کشد، اهل اعتماد بُوَد».
 در سه مرحله نوشته شده‌است: نخست در در حدود سال ۴۰۳ ق، بخش دوم در در حدود ۴۰۵ ق و بخش سوم در و بین سال‌های ۴۰۵ و ۴۱۴ ق.
 این کتاب عظیم بیش از یک‌میلیون کلمه دارد و شامل پنج بخش (کتاب) است که هریک به چند «فن»، «تعلیم»، «جمله» و «فصل» تقسیم می‌شود. پنج بخش کتاب عبارت است از: کلیات طب، ادویهٔ مفرده، امراض مخصوص اعضاء، امراض عمومی بدن، و ادویهٔ مرکبه. 
بوعلی در کتابِ یادشده سعی بلیغی در تعریف الفاظ طبی به‌گونه‌ای منطقی کرده و در تقسیم موضوعات و شرح مطالب نیز از روشی منطقی پیروی کرده‌است. را باید ترکیبی علمی از تجارب بالینیِ بوعلی، آثار و تعالیم جالینوس و بقراط و و نوشته‌های پزشکان ایرانی و مسلمان پیش از خود، چون رازی، طبری و دانست.
 کتاب را بزرگترین سند پزشکیِ جالینوسی می‌دانند، ولی مسائل نظریِ ارسطویی بر این اثر ارزشمند مسلط است. بوعلی در تشریح به ارسطو استناد می‌کرد. وی مبانی کلی طب را برپایهٔ آرای جالینوس، و داروگیاه‌شناسی‌اش را بر اساس نوشته‌های (داروگیاه‌شناس نامدار یونانی در قرن نخست میلادی) توضیح داده‌است.
 بوعلی به طب نظری و عملی نظر داشته‌است. وی در آثار طبیِ خود و به‌ویژه در ، تعالیم عملی و بالینی را در قالب تعریف‌های نظری و علمی بیان کرده‌است. مشاهدات بالینیِ را می‌توان با مفاهیم تجربیِ بالینیِ مقایسه کرد. ابن سینا، رازی را شایستهٔ نام پزشک و حکیم نمی‌دانست، اما عملاً بسیاری از روش‌های درمان و کار تجربی خود را از رازی آموخته‌بود.
 بوعلی در شرح داروهای مفرد و ، نخست ماهیت‌شان را ذکر می‌کند و بعد نوع عالی و دانیِ آن را شرح می‌دهد. اکثر داروهای ذکرشده از داروهای گیاهی یا حیوانی است. او از و نیز در استفاده می‌کرده‌است؛ ازجمله ، ، ، ، ، ، ، و .
 ابن سینا، ضمن توصیف کارکرد این مواد، اطلاعات جالبی نیز دربارهٔ بیان کرده‌است. در کتاب اولِ ، برخی اطلاعات دربارهٔ طرز آزمایش مواد دقیقاً آمده‌است؛ ازجمله شرح هنگام مسافرت.
 بوعلی سینا در به نکات خاصی اشاره می‌کند که پیش و حتی پس از آن دوره، به آن‌ها توجه چندانی نمی‌شده‌است.
 کتاب را ژراردوی کرمونایی در سال ۱۱۸۷ م به برگرداند. پیش از آن، این کتاب را به فرمان ، ریموند، در ۱۱۵۱ م به لاتین ترجمه کرده‌بودند. آندرئا آلپاکو در سال ۱۵۲۰ یا ۱۵۲۱ م اثر بوعلی را به لاتینی برگرداند. در نیمهٔ آخر قرن پانزدهم میلادی، شانزده بار، و در میلادی، بیش از بیست بار تجدید چاپ شد.
 ترجمهٔ کتاب مذکور را یوسف لورکی در سال ۱۴۹۱ م در انجام داد و در همان‌جا منتشر شد. کتاب را ملا فتح‌الله فخرالدین شیرازی در ۱۳۰۶ ق به فارسی برگرداند، و این ترجمه در چاپ شد. ترجمه‌ای دیگر نیز از مترجمی نامعلوم منتشر شده‌است.
 از ترجمه‌ها و پژوهش‌های متأخر نیز می‌توان به نمونه‌هایی اشاره کرد:
 
 
 
 
 
 شرح‌های فراوانی بر نگاشته شده‌است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 خلاصه‌هایی نیز از این کتاب تهیه شده که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:
 
 
 
 
 
 
 
 نخست بار در شهر با کتاب بوعلی در دو مجلد، در سال ۱۵۹۳ م منتشر شد. پس از آن، در سال ۱۲۹۰ ق در ، در ۱۲۹۴ ق در (ممتازترین چاپ)، در ۱۲۹۶ ق در ، در سال ۱۳۰۷ و ۱۳۲۴ ق در ، در سال ۱۹۰۵ م و با شرح فارسی آن در ، و کتاب چهارم با شرح فارسی‌اش در سال‌های ۱۲۷۴ و ۱۲۹۶ و ۱۲۹۸ ق در منتشر شده‌است.
{"title": "قانون در طب", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B7%D8%A8&oldid=35032134", "language": "fa"}