(به : ) با نام رسمی (به : ) کشوری در و یکی از کوچک‌ترین کشورهای این است. آن است. گامبیا همچون زبانه‌ای در درون کشور سنگال جای گرفته از این‌رو گامبیا از شمال، جنوب و خاور با سنگال مرز مشترک دارد و از سوی باختر به اقیانوس اطلس پیوند می‌خورد.
 گامبیا یک میلیون و ۷۷۶ هزار نفر و این کشور است. آن و آن است. در دسامبر ۲۰۱۵ رئیس‌جمهور ، رئیس‌جمهور پیشین این کشور را اعلام و . این کشور پس از دومین در آفریقا به‌شمار می‌رفت. 
اما در روز شنبه ۹ بهمن ۱۳۹۵ پس از برکناری یحیی جامع، جمهوری اسلامی هم ساقط شد. 
 مردم گامبیا به اقوام گوناگونی تعلق دارند که بزرگ‌ترین آن قوم است که ۴۲ درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد. ۹۰ درصد از مردم این کشور هستند و آیین‌های در میان آن‌ها رواج زیادی دارد. 
 گامبیا کشوری باریک و کم‌ارتفاع در دو سوی است. در سال ۱۸۸۹ هنگامی که مرزبندی‌های بین دو ملت و گامبیا پذیرفته شد، تنها توانست یک باریکه کوچک در امتداد رود گامبیا را برای خود حفظ نماید. گامبیا تحت حکومت بریتانیا و مستعمرگی این کشور «گامبیای انگلیس» نام گرفت. این خطه از سرزمین نیز به‌طور کامل توسط سنگال فرانسوی‌ها احاطه شده بود. 
 گامبیا در سال ۱۹۶۵ از بریتانیا استقلال یافت و به مجموعه (مشترک‌المنافع) پیوست.
 خاک گامبیا حاصلخیز است و اقتصاد این کشور برپایه ، و بنا شده‌است. در حدود یک‌سوم از جمعیت کشور زیر هستند، یعنی با درآمد ۱٫۲۵ در روز زندگی می‌کنند. 
 در سال ۱۴۵۵ میلادی پرتغالی‌ها خاک گامبیا را اشغال کردند ولی این کشور ۳ قرن بعد در سال ۱۷۶۵ شد.
 گامبیا پس از مبارزات طولانی در سال ۱۹۶۵ به استقلال رسید. در سال ۱۹۸۱ کنفدراسیونی از سنگال و گامبیا به نام «سنگامبی» تشکیل و مقرر شد رئیس‌جمهور سنگال به عنوان رئیس و همچنین رئیس‌جمهور گامبیا به عنوان نایب رئیس این کشور انتخاب شوند؛ ولی در عین حال دو کشور حاکمیت خود را حفظ کنند. این قانون کماکان در گامبیا اجرا می‌شود.
 در دوره یحیی جامع و در تاریخ ۲۱ آذر ۱۳۹۴ گامبیا به «جمهوری اسلامی گامبیا» تغییر نام داده شد، اما پس از رفتن وی، این نام در روز شنبه، ۹ بهمن سال بعد سقوط کرد و به همان نام قبلی برگشت.
 «یحیی جامع» در سال ۱۹۹۴ با انجام یک کودتای نظامی قدرت را در گامبیا در دست گرفت. او از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رئیس‌جمهور این کشور است. در انتخابات دسامبر سال ۲۰۱۶، به ریاست جمهوری این کشور رسید. 
 گروه‌های طرفدار دولت وی را به نقض حقوق و آزادی‌های اساسی شهروندان متهم کرده‌اند، اما وی این اتهام را رد می‌کند. 
 در دهه ۲۰۰۰، بین گامبیا و روابط نزدیکی برقرار شد. به‌طوری‌که در سفر به گامبیا، یک رشته توافقنامه همکاری بین دو کشور به امضا رسید. اما در سال ۲۰۱۰، دولت نیجریه ۱۳ کانتینر اسلحه و مواد انفجاری که با اسم از ایران بارگیری شده بود توقیف کرد. متعاقب آن وزارت خارجه ایران اعلام کرد مقصد این کانتینرها کشور نیجریه نبوده‌است. با توجه به اینکه مقصد نهایی کشتی کشور گامبیا بود، دولت گامبیا ظاهراً به خاطر ناخرسندی از ارسال این اسلحه‌ها از ایران به روابط خود را با ایران قطع کرد. 
 مقالهٔ اصلی: جمهوری گامبیا با ۱۱ هزار و ۲۹۵ کیلومتر مربع مساحت در ساحل غربی کوچکترین کشور این قاره است. گسترش این کشور در جهت طول جغرافیایی است و طول آن به ۳۲۰ کیلومتر می‌رسد. گامبیا همچون باریکه‌ای در طول شرقی - غربی در داخل سنگال قرار دارد و از طریق باریکه‌ای در غرب با هم‌مرز است.
 طول مرزهای گامبیا با جمهوری سنگال به ۷۴۰ کیلومتر و طول ساحل این کشور با به ۸۰ کیلومتر می‌رسد. حداقل ۱۸ درصد از خاک گامبیا قابل کشاورزی، ۹ درصد مراتع طبیعی و ۲۸ درصد جنگلی است.
 رود گامبیا که ۱۱۲۷ کیلومتر طول دارد با آبرفت‌های خود، نواحی حاصلخیزی برای این جمهوری به وجود آورده‌است. موقعیت استوایی و قرار گرفتن در مجاورت اقیانوس اطلس موجب گرم و مرطوب شدن آب و هوای گامبیا شده‌است.
 گامبیا در سازمان‌های زیر عضویت دارد:
 گامبیا از ۶ بخش تشکیل شده‌است. از دیگر مراکز پرجمعیت گامبیا می‌توان به شهرهای و اشاره کرد.
 گامبیا همچون بسیاری از کشورهای آفریقایی از اقتصادی ضعیف و نامتعادل برخوردار است. اثر سال‌ها بهره‌کشی کشورهای استعمارگر، هنوز توان را به گامبیا نداده و بی‌سوادی شمار زیادی از جمعیت این کشور و نیز کمبود منابع اقتصادی قابل اتکا موجب شده‌است تا گامبیا در ردیف یکی از کشورهای فقیر جهان قرار گیرد.
واحد پول گامبیا «دالاسی» نام دارد که به یکصد «بوتوت» تقسیم می‌شود. هر دلار آمریکا تقریباً با ۶/۱۱ دالاسی برابری می‌کند.
 نرخ گامبیا که در سال ۱۹۹۰ حدود ۳۱۷ میلیون دلار بود که اکنون با اندکی افزایش به ۴۳۷ میلیون دلار رسیده‌است. این در حالی است که متوسط نرخ رشد تولید ناخالص داخلی این جمهوری در فاصله سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ حدود ۴۶/۳ درصد بود.
 حداکثر سرمایه‌های جذب شده خارجی در این کشور طی ۱۰ سال گذشته حدود ۱۵ میلیون دلار است و نرخ اقتصادی در این جمهوری حدود ۵/۲ درصد برآورد می‌شود. متوسط مردم گامبیا حدود ۳۴۰ دلار در سال است.
 تراز پرداخت‌های تجاری گامبیا در سال‌های ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸ به ترتیب (۱۷۲-) و (۲۰۶-) میلیون دلار بود.
 محصولات کشاورزی ۲۳ درصد، تولیدات صنعتی ۱۳ درصد و فعالیت‌های خدماتی ۶۴ درصد از تولید ناخالص داخلی گامبیا را شامل می‌شود. و در پایان سال ۲۰۰۰ میلادی با اختصاص بخشی از یک وام ۳۴ میلیارد دلاری به کشورهای فقیر آفریقا و از جمله گامبیا به منظور کاهش بدهی‌های خارجی این کشورها موافقت کردند.
 ۸۵ درصد از مردم گامبیا از طریق کشاورزی و امرار معاش می‌کنند و ۹۰ درصد از تولیدات کشاورزی و صادرات گامبیا را تشکیل می‌دهد. ، ، ، (نوع میوه مخصوص مناطق استوایی) و جزو دیگر تولیدات کشاورزی گامبیا هستند.
 گامبیا در سال ۱۹۹۵ و ۱۹۹۶ به ترتیب ۲۳ و ۳۲ هزار تن انواع از دریا صید کرد. ضمن آنکه در سال ۱۹۹۸ مجموع تولید سبزیجات این کشور به ۸ هزار تن، انواع به ۴ هزار تن و انواع مواد پروتئینی به ۸ هزار تن رسید.
 فراورده‌های بادام زمینی، تن ماهی، پوست، ، جمع‌آوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی، صنایع چوب، پوشاک و صنایع فلزکاری جزو تولیدات صنعتی گامبیا به‌شمار می‌روند.
از سوی دیگر ، و سنگ‌های ساختمانی جزو منابع معدنی گامبیا هستند.
 در سال‌های اخیر ، سنگال، ، ، ، بریتانیا، ، ، ، ، و جزو مهم‌ترین شرکای گامبیا بوده‌اند.
 این کشور فاقد خطوط است؛ ولی نزدیک به ۲۷۰۰ کیلومتر جاده اصلی و فرعی، ۴۰۰ کیلومتر راه آبی، یک بندر صیادی و تنها یک بزرگ با قابلیت پذیرش هواپیماهای پهن پیکر دارد.
 بر اساس سرشماری سال گامبیا دارای ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت است
که ۴۵ درصد از آن‌ها را افراد زیر ۱۴ سال، ۵۲ درصد افراد بین ۱۵ تا ۶۴ سال و ۳ درصد افراد بیشتر از ۶۵ سال تشکیل می‌دهند. نرخ گامبیا حدود ۲/۳ درصد است و به‌طور میانگین در هر از خاک این سرزمین ۱۲۱ نفر زندگی می‌کند.
 گامبیا به ازای هر هزار نفر از جمعیت خود ۲۸/۴۲ نفر نرخ زاد و ولد و ۲۱/۱۳ نفر نرخ مرگ و میر و ۹۷/۲ نفر نرخ مهاجرت دارد. در مردان گامبیا ۵۱ سال و در زنان این کشور ۵۵ سال است.
 حدود ۹۰ درصد مردم این کشور هستند. ضمن آنکه ۹ درصد از ساکنین این جمهوری پیرو و مابقی می‌باشند.
 مردم گامبیا است؛ ولی در اغلب محاورات روزمره از زبان‌های مختلف بومی نظیر ، و استفاده می‌شود. یحیی جامع رئیس‌جمهوری گامبیا در مارس ۲۰۱۴ اعلام کرد که استفاده از زبان انگلیسی را به عنوان زبان رسمی متوقف خواهد کرد. وی گفت زبان انگلیسی ارثیه است و ما به دنبال سخن گفتن به زبان خودمان هستیم. 
 گامبیا در جهت توسعه شبکه مخابراتی خود طی سال‌های اخیر گام‌های بزرگی برداشته‌است. هم‌اکنون بیش از ۲۵ هزار شماره تلفن ثابت و ۶ هزار شماره تلفن همراه در این کشور وجود دارد. ضمن آنکه مردم گامبیا امواج ۳ ایستگاه رادیویی (AM) و ۲ ایستگاه رادیویی (FM) را دریافت می‌کنند. برنامه تلویزیون این کشور نیز از طریق تنها شبکه دولتی گامبیا پخش می‌شود.
 رسانه‌های نوشتاری و مطبوعات در گامبیا توسعه چندانی نیافته‌اند و به جز تعداد انگشت شماری و در این جمهوری، جریده‌ای به چاپ نمی‌رسد.
{"title": "گامبیا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A8%DB%8C%D8%A7&oldid=34459614", "language": "fa"}