(به : ) یا یکی از شاخه‌های دانش است که به بررسی ماهیت اجزای تشکیل‌دهنده (ذرات دارای جرم) و (ذرات بدون جرم) می‌پردازد.
 اگرچه واژه «ذره» می‌تواند به انواع مختلفی از اجسام کوچک (مثلاً فوتون‌ها، ذرات گاز ویا حتی گرد و غبار) اشاره داشته‌باشد اما فیزیک ذرات معمولاً ذراتی را بررسی می‌کند که به اندازه‌ای کوچک هستند که قابل تقسیم بیشتر نیستند. فیزیک ذرات همچنین میدانهای که برای توضیح این ذرات لازم هستند، را بررسی می‌کند.
 تا جایی که امروز فهمیده‌شده‌است، این ذرات بنیادی برانگیختگی‌های میدان‌های کوانتومی هستند که بر برهم‌کنش‌های میان آن‌ها نیز حاکمند. نظریه پیشروی کنونی که این ذرات و میدان‌های بنیادی و دینامیک حاکم بر آن‌ها را توصیف می‌کند نام دارد. از این‌رو فیزیک ذرات نوین بیشتر و گسترش‌های امکانپذیر مختلف آن را بررسی می‌کند.
 ذرات مورد بررسی در این شاخه را می‌توان توسط نشان داد. این ذرات را به صورت مستقیم نمی‌توان آزمایش کرد و برای بررسی آزمایشگاهی بر روی آن‌ها از اثرات آن‌ها استفاده می‌شود. بسیاری از اثرات پیش‌بینی شده در این نظریات در انرژی‌های بالا رخ می‌دهد از این رو به این شاخه فیزیک انرژی‌های بالا نیز گفته می‌شود.
 ابتدای فیزیک ذرات را می‌توان به قرن ششم پیش از میلاد و کارهای فیلسوفان اتمیست نسبت داد.
 بررسی علمی ذرات تشکیل دهنده ماده در ۱۸۹۷ و کشف توسط شروع می‌شود. او مدل اتمی موسوم به را معرفی کرد. با این مدل رد شد و کشف گردید. رادرفورد مدل اتمی خود به نام را معرفی کرد. در ۱۹۱۴ مدل اتمی خود را پیشنهاد کرد. توافق با نظریه بور بسیار جالب بود. در همین دوره هسته را نامیدند اما قادر به توضیح دیگر نشدند. سرانجام با کشف توسط در سال ۱۹۳۲ دوره کلاسیک ذرات بنیادی به پایان رسید.
 سه مبحث مهم در این دوره مطرح گشتند:
 ۱- مزون‌ها
 سؤالی که پیش می‌آمد این بود که چه چیزی پروتون‌های با مثبت را در هسته در کنار هم نگه می‌داشت؟
در ۱۹۳۴ وجود را پیش‌بینی نمود. قبلاً ذره‌ای را حامل توصیف کرده بود این ذره نام داشت. حال سؤال این بود که آیا این نیروی جدید را هم می‌شود با یک ذره حامل نشان داد؟ که یوکاوا نام ذره پیشنهادی حامل این نیرو را گذاشت. هرچند بعدها این ذره نامیده شد و مزون به رده دیگری از ذرات گفته شد. در سال ۱۹۳۷ این ذره در آزمایشگاه کشف شد.
 ۲- پادذره‌ها
 در ۱۹۲۷ هنگامی که را به صورت بازنویسی کرد به جواب عجیبی برخورد. به ازای هر جواب مثبت ، یک جواب منفی نیز به دست می‌آمد. دیراک این جواب‌ها را با توصیف کرد تا این که در دهه چهل میلادی تعریف ساده‌تری برای این جواب ارائه داد، این جواب‌ها ذرات را توصیف می‌کردند. در ۱۹۳۱ پاد ماده الکترون، در ۱۹۵۵ پاد ماده پروتون در آزمایشگاه کشف شدند.
 ۳-نوترینوها
 در ۱۹۳۰ بررسی خواص عجیبی را نشان می‌داد. مقداری از انرژی طی واپاشی گم می‌شد. پیش‌بینی کرد که ذره‌ای دیگر این انرژی را با خود حمل می‌کند. این ذره را نامیدند. نوترینو سال‌ها بعد در آزمایشگاه کشف شد.
 با این اکتشاف‌ها گمان می‌رفت که تمام ذرات بنیادی یافت شده و مشکل توضیح داده نشده‌ای وجود ندارد.
 در سال ۱۹۴۷ و باتلر در پدیده‌ای جدید را مشاهده کردند. این یک ذره جدید بود پس از آن موجی از اکتشافات ذرات جدید به راه افتاد. این ذرات نوین را ذرات شگفت نامیدند چون خواص شگفتی داشتند. تعداد زیاد ذره‌ها و این که نمی‌توانستند این ذرات را دسته‌بندی کنند سردرگمی زیادی در فیزیک ذرات بنیادی به وجود آورد.
 در ۱۹۶۱ روشی برای دسته‌بندی ذرات کشف شده ارائه کرد. او جدولی که به نام بود را ساخت که توسط آن می‌شد ذرات بنیادی کشف شده را دسته‌بندی کرد. این کار شبیه به بود.
 بر اساس این جدول در ۱۹۶۴ گلمان و پیشنهاد کردند که در واقع این ذرات کشف شده خود از ذرات ریزتری تشکیل شده‌اند که این ذرات را نامیدند.
 بسیاری از خواص ذرات را به درستی پیش‌بینی می‌کرد ولی بنیان تجربی برای درستی مدل کوارکی وجود نداشت.
 در نوامبر ۱۹۷۴ دو تیم پژوهشی به صورت هم‌زمان مزون جدیدی به نام مزون را کشف کردند. به این رویداد گفته می‌شود. بحث‌های زیادی در مورد ماهیت این ذره درگرفت ولی سر انجام تنها مدل کوارکی بود که توصیف درستی از این ذرات ارائه داد. این در واقع بر پایه چهارمین کوارکی بود که مدل کوارکی پیشنهاد می‌داد. پس از این کشف مدل کوارکی وجود شش کوارک را پیش‌بینی کرد.
 در ۱۹۷۸ سرانجام یک توصیف همه‌جانبه از ذرات بنیادی به وجود آمد که با این توصیف مدل استاندارد ذرات بنیادی گفته‌می‌شود. مدل استاندارد هنوز هم در فیزیک ذرات کاربرد دارد.
 در فیزیک ذرات بنیادی ذرات زیادی مورد بررسی قرار می‌گیرند. در اینجا فهرستی از این ذرات ارائه می‌شود.
 مقالهٔ اصلی: سه خانواده اصلی وجود دارد:
 
 
 از ترکیب کوارک‌ها می‌توان ذراتی را ساخت این ذرات نامیده می‌شوند. هادرون‌ها به دو دسته و تقسیم می‌شود.
 رده‌بندی ذرات به صورتی خاص که اکنون برای توصیف ذرات بنیادی به کار می‌رود را می‌گویند. کشف تمام ذرات این رده‌بندی با کشف اخیر خاتمه یافته‌است.
{"title": "فیزیک ذرات", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%DB%8C%D8%B2%DB%8C%DA%A9_%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D8%AA&oldid=32037478", "language": "fa"}