(درگذشته حدود سال برابر با )، اولین همسر سلطان امپراتوری سلجوقی از سال ۱۰۷۲ تا مرگ ملکشاه در سال ۱۰۸۲ بود. ترکان خاتون شاهدختی از سلسله و دختر ابراهیم بود. 
ترکان خاتون مادر سلطان بعدی امپراتوری سلجوقی بود. 
 وی در امور سیاسی مملکت و نظامی دخالت کاملاً مستقیم داشت و همراه با ملکشاه امور سیاسی و اقتصادی و تمام مسائل مملکتی را رتق و فتق می‌کرد و در سلطنت با همسرش شریک بود و نیرومندترین بانوی طول تاریخ بود. وی در زمان همسرش عملاً زمام امور مملکتی را کاملاً در دست داشت. بسیاری از مورخان وی را از مهمترین عوامل برکناری و سپس قتل توسی، وزیر ملکشاه، می‌دانند. وی سپس انتصاب به مقام وزارت نقش اصلی داشت. دلیل این دشمنی خونین با این بود که وی مخالف ولایتعهدی بود و او را برای این منصب با کفایت و شایسته نمی‌دید.
 شاهنشاه سلجوقی که پدر ملکشاه بود دخترش عایشه‌خاتون را به شمس‌الملک ناصر داد که پسر و جانشین سلطان قراخانی بود. بعدها در سال ۱۰۶۵ میلاد آلپ ارسلان ترتیب ازدواج پسرش را با ترکان خاتون داد که آن زمان هر دو حدود ۱۲ سال داشتند. این دو صاحب پنج پسر شدند مه داوود، ابو شجاع احمد ، زادهٔ ۱۰۸۷ میلادی و ابوالقاسم که در کودکی فوت کرد. یکی از پسران دیگرشان نیز در کودکی فوت نمود و در شهر ری دفن شد. و یک دختر حاصل این ازدواج بود به اسم ماه‌ملک خاتون، که با خلیفهٔ عباسی المقتدی در سال ۱۰۸۲ میلادی ازدواج کرد. 
 ترکان خاتون بعد از مرگ ملکشاه به خلیفهٔ بغداد قول دستگیری جعفر (پسر خلیفه که در اصفهان ساخته بود) را داد و برای به سلطنت رساندن پسرش محمود از او سرباز گرفت و به طرف ایران به راه افتاد و در کرمانشاه (قره مسین) نیز به رئیس عشایر آنجا به نام نیز قول مال داد و او را برای سرنگونی ، پسر بزرگ ، که در اصفهان به کمک باطنی‌ها به حکومت رسید با خود همراه کرد. وی بعد از بسیج نیروهای خود به اصفهان آمد و چون برای جنگ با که عموی او بود از اصفهان خارج شده بود بدون شهر اصفهان را به تصرف درآورد و تاج پادشاهی را بر سر پسرش گذاشت. بعد از شکست به اصفهان آمد بدون اینکه اطلاع داشته باشد که حکومت او سرنگون شده‌است. ترکان خاتون او را به اسارت گرفت و چون ترکان خاتون برای ازدواج با فرخ سلطان به وعدهٔ خود عمل نکرد، فرخ سلطان از وی رنجیده شد. ترکان خاتون سپس یک افسر عرب بنام برکت‌القیس که از بغداد آمده بود را به بهانهٔ ازدواج با او تحریک کرد که فرخ سلطان را بکشد. او در نهایت فرخ سلطان را کشت و خود نیز دستگیر و با توطئهٔ ترکان خاتون اعدام شد. ترکان خاتون سپس به تنش، بردار ملکشاه، که حکومت شام، موصل، آذربایجان و همدان را داشت و می‌خواست اصفهان را نیز تصرف کند و پایتخت حکومت خود نماید قول ازدواج داد. در نهایت ترکان خاتون به‌وسیلهٔ یک فدایی به نام داود نیگنانی در فومن مورد سوءقصد قرار گرفت و چند روز بعد در اثر عفونت و مصرف بیش از حد تریاک درگذشت.
{"title": "ترکان خاتون (همسر ملکشاه سلجوقی)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86_(%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1_%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C)&oldid=35081442", "language": "fa"}