(به : به معنای ) نام و بدون سرنشینی است که برای پژوهش در مورد وجود آب و محیط قابل زیست برای بر روی سیاره ساخته شده‌است. این فضاپیما در تاریخ ۴ اوت ۲۰۰۷ میلادی به فضا پرتاب شد، و بر طبق برنامه در روز ۲۵ مه ۲۰۰۸ در منطقه سیاره فرود آمد. فینیکس پس از بکار انداختن بازوی روباتیک خود، به نمونه‌برداری و آزمایش‌های علمی پرداخت.
 برنامهٔ کاوشگر فینیکس توسط در پیشنهاد و مدیریت شده‌است. سازمان ناظر بر انجام این عملیات بوده و کشورهای ، ، ، و در این برنامه مشارکت نمودند. هزینهٔ مأموریت اکتشافی فینیکس بالغ بر ۳۸۶ میلیون بود. 
 فینیکس، از بین هفت کاوشگر فرود آمده بر سطح مریخ تاکنون، ششمین است که با موفقیت بر سطح این سیاره فرود آمده‌است. همچنین از زمان کاوشگرهای و ، فینیکس نخستین فضاپیمایی است که برای فرود بر سطح مریخ از موتورهای ترمزکننده استفاده کرده‌است. مدت زمان فعالیت مفید این فضاپیما نیز سه ماه پیش‌بینی می‌شود؛ با این حال کاوشگر فینیکس دو ماه دیگر نیز (در مجموع پنج ماه) به کاوش در سطح مریخ ادامه داد؛ و سرانجام با فرستادن آخرین پیام در دوم نوامبر ۲۰۰۸ در هنگامهٔ زمستان این سیاره، پایان این مأموریت، در تاریخ ۱۰ نوامبر توسط ناسا اعلام شد.
 مأموریت فینیکس با فرود روی مریخ، دو هدف اصلی را دنبال می‌کرد:
 
 کاوشگر فینیکس در ساعت ۹:۲۶:۳۴ به وسیله یک فروند موشک از در به فضا پرتاب شد. پرتاب با موفقیت انجام گرفت و موشک دلتا-۲ کاوشگر را در مسیر مریخ قرار داد.
 موشک دلتا-۲ در پرتاب کاوشگرها کارنامه خوبی دارد و کاوشگرهای پیشین هم به وسیلهٔ همین موشک به پرتاب شده بودند و با موفقیت ماموریت خود را تکمیل کرده اند.
 کاوشگر فینیکس در ساعت ۲۳:۳۱ روز با سرعتی برابر ۲۱٬۰۰۰ وارد اتمسفر مریخ شد، با استفاده از چتر نجات و موتورهای ترمز، تنها در طول هفت دقیقه(۷ دقیقه مرگ) سرعت خود را به ۸ کیلومتر در ساعت کاهش داد، و در ساعت ۲۳:۳۸ طبق برنامه در منطقه از پیش تعیین شده در منطقه قطب شمال سیاره فرود آمد. به خاطر فاصله ۵۵ میلیون کیلومتری مریخ تا زمین، دانشمندان در مرکز کنترل پرواز حدود ۱۵ دقیقه برای رسیدن سیگنال‌های فینیکس از سیاره سرخ به زمین منتظر ماندند. دریافت سیگنال‌ها حاکی از فرود موفقیت‌آمیز و صحت کارکرد سامانه‌های مخابراتی فضاپیما بود. 
 فینیکس در منطقه‌ای هموار فرود آمده به‌طوری‌که شیب فضاپیما تنها «۰٫۳ درجه» گزارش شده‌است. درست پیش از فرود، موتورهای فینیکس جهت کاوشگر را به گونه‌ای تنظیم کردند که صفحات انرژی خورشیدی پس از بازشدن در جهت شرق-غرب قرار گیرند تا بیشترین میزان نور را از خورشید دریافت نمایند.
 سه کاوشگر دیگر به نام‌های ، و که در اکنون در مدار مریخ قرار دارند، به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده بودند که ورود فینیکس به اتمسفر مریخ و فرود آن را زیر نظر داشته باشند. در این میان موفق شد از فینیکس درحالیکه با چتر نجات به سطح مریخ نزدیک می‌شد عکس بگیرد. این نخستین باری است که تصویر یک بر مریخ توسط فضاپیمایی دیگر برداشته می‌شود. 
اطلاعات ثبت شده از نحوه ورود و فرود فینیکس برای بهبود طراحی کاوشگرهای آینده بکار خواهد رفت. 
 پس از فرود، نخستین تصاویر ارسالی توسط این کاوشگر در ساعت ۲:۰۰ بامداد به به وقت در روز در زمین دریافت شدند.
 
 
 مأموریت کاوشگر فینیکس برای ۹۰ روز مریخی (حدود ۹۲ روز زمینی) طراحی شد و دانشمندان امیدوار بودند که این فضاپیما بتواند تا آغاز فصل زمستان در قطب شمال مریخ به کار ادامه دهد تا تشکیل لایه‌های یخ در آن منطقه را مورد مطالعه و بررسی قرار دهد. با توجه به اینکه در طول زمستان حدود یک متر دی‌اکسید کربن جامد ( ) در منطقه قطبی مریخ تشکیل می‌شود، برای فینیکس بعید به نظر می‌رسید که بتواند در برابر آب و هوای خشن زمستانی جان سالم بدر برد. اما فینیکس بیش از پنج ماه به کار خود ادامه داد و در تلاش خود در میان سرما و تاریکی فزاینده زمستان مریخ، نهایتاً آخرین پیغام کوتاه خود را در ۲ نوامبر به زمین فرستاد و در تاریخ ۱۰ نوامبر ۲۰۰۸، ناسا این مأموریت را پایان یافته اعلام نمود. 
 فینیکس نخستین نمونه از مجموعه برای کاوش سیاره سرخ است. طرح فینیکس متعلق به است، و در پس از دو سال رقابت بین گروه‌های مختلف و انجام بررسی‌های فنی توسط به عنوان طرح برتر برگزیده شد. 
 بسیاری از سامانه‌ها و ابزارهای بکار رفته در فینیکس در حقیقت برای مأموریت‌های لغو شده و ناموفق پیشین طراحی و ساخته شده بودند. استفاده از آن‌ها در این کاوشگر هزینه و زمان مورد نیاز برای تکمیل برنامه را به‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش داد. نام «ققنوس» هم به همین علت برای کاوشگر انتخاب شد: پرنده‌ای افسانه‌ای است که از خاکستر خویش دوباره زاده می‌شود.
 برنامه ساخت و آماده‌سازی فینیکس پس از تأیید نهایی ناسا در تاریخ آغاز شد. پیشبرد و توسعه برنامه فینیکس با همکاری عوامل زیر انجام شد: 
 
 
 
 فینیکس به گونه‌ای طراحی شد که هنگام فرود از موتورهای موشکی برای ترمز و کاهش سرعت استفاده کند، و از این لحاظ به کاوشگرهای که در دهه ۱۹۷۰ به مریخ فرستاده شدند شباهت داشت. 
البته یکی از دانشمندان در گزارشی در سال ۲۰۰۷ استفاده از موتورهای ترمز برای فرود فضاپیما را نامناسب خواند، زیرا به اعتقاد وی گازهای داغ و سمی متصاعد شده از موتورهای ترمز، را —در صورت وجود در منطقه فرود— از میان برده، و در نتیجه جستجو برای آثار حیات در آن ناحیه را به امری بیهوده تبدیل خواهد کرد. 
این گزارش تنها مدت کوتاهی پیش از پرتاب فینیکس منتشر شد و دیگر زمان کافی برای اعمال تغییرات بنیادی در طراحی فضاپیما وجود نداشت. دو تیم در دانشگاه‌های و برای بررسی رفتار و اثرات موتورهای ترمز در منطقه فرود فضاپیما به پژوهش پرداختند. 
 فضاپیمای کاوشگر فینیکس حامل ابزار و ادوات گوناگون برای انجام آزمایش‌های علمی بر سطح مریخ بود. برخی از این ابزار مشخصاً برای این مأموریت طراحی شده و برخی دیگر نمونه‌های مشابه یا پیشرفته‌تری از ابزارهایی بودند که برای نخستین بار برای مأموریت ناموفق ساخته شده بودند. فینیکس مجهز به ابزار و دوربین‌هایی بود که در مسیر فرود در مریخ پژوهش‌هایی را در مورد این سیاره انجام دهد. 
 فینیکس به صورت یک کاوشگر ثابت طراحی شد و بر خلاف پیشین، فاقد قابلیت حرکت روی سطح سیاره سرخ است. متحرک نبودن این کاوشگر مزایای زیر را دارا است: 
 
 
 بازوی روباتیک فینیکس مشترکاً توسط و در شهر ساخته شد. این بازو به گونه‌ای طراحی شد که پس از بازشدن، می‌توانست به فضایی با شعاع ۲٫۳۵ متر از پایه خود دسترسی داشته باشد. مته‌های این بازوی روباتیک می‌توانستند حفره‌ای با عمق نیم متر زیر سطح مریخ ایجاد کنند. این بازو برای جمع‌آوری نمونه‌های خاک و یخ موجود در منطقهٔ قطبی مریخ بکار رفت. 
 این دوربین بر روی بازوی روباتیک نصب شد و برای برداشتن تصاویر دقیق از محیط فرود کاوشگر و همچنین محل حفاری بازوی روباتیک بکار رفت. این دوربین مشترکاً توسط در و در ساخته شد. 
 دوربین استریوی نصب شده روی فینیکس که با نام اس‌اس‌آی ( ) نیز شناخته می‌شود، دوربین اصلی کاوشگر بود و قابلیت برداشتن عکس‌های رنگی ۳-بعدی با وضوح بالا را داشت. دانشمندان در نظر داشتند به وسیله این دوربین، مجموعه‌ای از عکس‌های ۳-بعدی با وضوح بالا از قطب شمال مریخ تهیه کنند. تصاویر برداشته شده توسط این دوربین برای مطالعه ویژگی‌های اتمسفر مریخ نیز بکار خواهد رفت. اس‌اس‌آی مشترکاً توسط در و در ساخته شد.
 دستگاه آنالیزکننده حرارتی گازی ( ) ترکیبی از کوره حرارتی و است و برای حرارت دادن و آنالیز نمونه‌های خاک مریخ بکار رفت. این دستگاه دارای ۸ اجاق حرارت‌دهنده کوچک برای آزمایش هشت نمونه از خاک مریخ بود که هر کدام به اندازه یک خودکار بودند. دانشمندان به وسیله این دستگاه می‌توانستند میزان و بخار آبی را که از حرارت دادن نمونه‌ها متصاعد می‌شود اندازه‌گیری کنند، و میزان آب و یخ موجود در این نمونه‌ها را بسنجند. به کمک این دستگاه می‌توان پی برد که آیا هیچ‌یک از مواد معدنی موجود در خاک مریخ حاکی از وجود آب در گذشته‌های دور در این سیاره هست یا نه. این دستگاه همچنین قادر به اندازه‌گیری وجود مقادیر بسیار ناچیز از فرّار در نمونه‌های خاک است. 
 این دستگاه مشترکاً توسط و ساخته شد.
 تصویرنگار فرود ( ) یک دستگاه دوربین است که زیر بدنه فینیکس نصب شد. این دوربین قرار بود پس از جدا شدن سپر حرارتی در ارتفاع ۸ کیلومتری سطح مریخ کار خود را آغاز و تا لحظه فرود از سطح مریخ عکس‌برداری کند. اما در طی آزمایش‌های نهایی که مدتی کوتاهی پیش از پرواز صورت گرفت، مشکلی در سخت‌افزار مدیریت تصاویر کشف شد و با اینکه دوربین هنوز جزئی از کاوشگر فینیکس است، استفاده از آن از برنامه کاری کاوشگر حذف شد.
 این دوربین توسط شرکت در ساخته شده‌است.
 فینیکس ( ) وظیفه ثبت اطلاعات هواشناسی در مریخ را به عهده دارد. این ایستگاه با استفاده از ابزار مجهز به به بررسی میزان غبار در جو مریخ می‌پردازد. و با همکاری مجموعه‌ای از صنایع و دانشگاه‌های ، و ، در ساخت این ایستگاه هواشناسی مشارکت کرده‌اند. 
 دستگاه آنالیزکننده میکروسکوپی، الکتروشیمیایی و رسانایی ( ) دستگاهی است شامل یک آزمایشگاه شیمی مایع، یک نوری و ، و ابزار اندازه‌گیری رسانایی حرارتی و الکتریکی. 
 این سامانه توسط ساخته شده‌است؛ آن توسط یک کنسرسیوم با مدیریت ، 
و آن توسط ساخته شده‌است.
 میکروسکوپ‌های MECA به این دستگاه اجازه بررسی اجسام بسیار ریز با عرض ۱۶ را می‌دهند.
 بازوی روباتیک فینیکس نمونه‌هایی از خاک مریخ را جمع‌آوری کرده و به آزمایشگاه‌های شیمی مایع می‌فرستد. در این آزمایشگاه‌ها، حساسه‌های ویژه‌ای میزان یون‌های موجود در خاک، مانند ، ، و را اندازه‌گیری می‌کنند. حساسه‌های دیگری میزان pH موجود در خاک را اندازه‌گیری می‌کنند.
 این اندازه‌گیری‌ها نشان خواهند داد که محیط مریخ تا چه حد با زمینی سازگاری دارد، و امکان وجود گونه‌های ساده حیات میکروبی در آن چقدر است.
 
 
 کاوشگر فینیکس حامل یک دیسک است که توسط برای این پروژه درست شده‌است. این دی‌وی‌دی در غالب برنامه «دیدگاه‌های مریخ»، مجموعه‌ای از آثار فرهنگی ارزشمند در مورد مریخ را جمع‌آوری کرده و روی دیسک فشرده قرار داده است. از میان این آثار می‌توان به داستان نوشته (به همراه برنامه رادیویی آن با صدای )، اثر (به همراه نقشه کانال‌های مریخ)، اثر ، و اثر اشاره کرد. در کنار این آثار، پیام‌هایی از و خطاب به مسافران آینده مریخ روی دیسک قرار دارد. انجمن سیارات از طریق وبگاه خود، نام حدود ۲۵۰هزار نفر را جمع‌آوری کرده بود که به عنوان مجموعه‌ای انسانی روی این دی‌وی‌دی ضبط شده‌است. 
 این دی‌وی‌دی از جنس ماده سیلیکای مخصوصی تهیه شده‌است تا بتواند صدها سال در محیط خشن مریخ مریخ دوام بیاورد.
 دانشمندان پس از تحلیل‌های مقدماتی مأموریت کاوشگر فینکس، به این نتیجه رسیدند که خاک حاوی مغذی‌های کافی برای رشد و نمو موجودات زنده یا حداقل (آسپاراگوس) است. تحلیل‌های مقدماتی مأموریت کاوشگر فینکس نشان می‌دهد که خاک این سیاره بسیار قلیایی‌تر از آن است که انتظار می‌رفت. 
 در تاریخ میلادی، دانشمندان در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کردند که کاوشگر فینکس برای نخستین بار « » را در یک نمونه جمع‌آوری شده از سطح این سیاره شناسایی و آن را «لمس» کرده‌است.
{"title": "کاوشگر فینیکس", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%B4%DA%AF%D8%B1_%D9%81%DB%8C%D9%86%DB%8C%DA%A9%D8%B3&oldid=34648096", "language": "fa"}