واقع در شمال غرب (منطقهٔ )، دارای ۲۱ شهرستان است. این استان در محدودهٔ جای گرفته است.
 بر اساس اولین قانون تقسیمات کشوری ایران مصوب ۱۶ آبان ۱۳۱۶ خورشیدی، «استان شمال غرب» در محدودهٔ ایالت سابق به عنوان یکی از ۶ استان ایران تشکیل گردید. با اصلاح این قانون در ۱۹ دی ۱۳۱۶ خورشیدی و تقسیم کشور به ۱۰ استان، استان شمال غرب به ۲ استان « » (آذربایجان شرقی) و « » (آذربایجان غربی) تقسیم شد. این دو استان بین سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۷ خورشیدی مجدداً تجمیع شده و « » به مرکزیت را تشکیل می‌دادند. 
 دو شهرستان و جزء ۵۰ شهرستان قدیمی هستند که بر اساس اولین قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶ خورشیدی (دورهٔ ) تأسیس شده‌اند. ۵ شهرستان ، ، ، و در دورهٔ و بقیهٔ ۱۴ شهرستان استان نیز در دورهٔ و پس از پایان (سال ۱۳۶۸ خورشیدی به بعد) ایجاد شده‌اند.
 استان آذربایجان شرقی دارای ۴٬۰۴۰٬۴۰۰ نفر جمعیت است که شهرستان‌های و به ترتیب با جای دادن ۱٬۸۵۱٬۸۰۰ و ۲۱٬۱۰۰ نفر از جمعیت استان در خود، پرجمعیت‌ترین و کم‌جمعیت‌ترین شهرستان‌های آن محسوب می‌شوند. 
 این استان ۴۵٬۴۹۰٫۸۹ کیلومتر مربع وسعت دارد که شهرستان‌های و به ترتیب با ۵٬۵۹۵٫۳۰ و ۷۳۸٫۴۴ کیلومتر مربع وسعت، وسیع‌ترین و کم‌وسعت‌ترین شهرستان‌های آن هستند. 
 میانگین تراکم جمعیت در استان آذربایجان شرقی، ۸۹ نفر بر کیلومتر مربع است. شهرستان تبریز با ۸۵۴ نفر بر کیلومتر مربع، بیشترین و شهرستان چاراویماق با ۱۰ نفر بر کیلومتر مربع، کم‌ترین میزان تراکم جمعیت در استان را به خود اختصاص داده است.
 با ۱۱ شهر، بیشترین و شهرستان‌های ، و هرکدام با یک شهر، کم‌ترین تعداد شهرهای استان را در خود جای داده‌اند؛ به گونه‌ای با ۱۳ شهر، رتبهٔ اول و شهرستان‌های و هرکدام با ۱۱ شهر، رتبهٔ دوم را از نظر تعداد شهر در سطح ایران به خود اختصاص داده‌اند. 
 از مجموع ۱۴۶ دهستان استان آذربایجان شرقی، با ۱۷ دهستان، بیشترین و با ۳ دهستان، کم‌ترین تعداد از آن‌ها را دربر گرفته است؛ به طوری که با ۲۰ دهستان، رتبهٔ اول و شهرستان‌های و هرکدام با ۱۷ دهستان، از نظر تعداد دهستان‌ها در سطح کشور در رتبهٔ دوم قرار دارند. 
 از مجموع ۳۰۶۴ آبادی استان، ۲۶۹۶ مورد دارای سکنه و ۳۶۸ مورد خالی از سکنه‌اند و به لحاظ تعداد آبادی‌های خالی از سکنه در سطح ایران در جایگاه اول قرار دارد. همچنین با ۳۹۷ مورد، بیشترین و با ۲۹ مورد، کم‌ترین تعداد آبادی‌ها را در خود جای داده است. 
 
 
 فهرست شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی و اطلاعات کلی مربوط به آن‌ها به شرح زیر است:
{"title": "فهرست شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C&oldid=34784743", "language": "fa"}