یا و زبان رسمی ، و یکی از دو زبان رسمی است. فارسی معیار به شیوه و گویش زبان فارسی در رسانه‌های عمومی مانند ، ، و سخنرانی‌های رسمی در مجامع عمومی گفته می‌شود. فارسی معیار به‌معنای زبان مشترک میان کشورهای ، و نیست و یک ایرانی، افغان یا تاجیک لزوماً به زبان فارسی معیارِ یکدیگر سخن نمی‌گویند. فارسی معیار در ایران بر پایه ، در افغانستان بر پایه و در تاجیکستان بر پایه بنا شده‌است.
 در اواخر عصرِ ، زبان مردم پایتخت دری نامیده می‌شد که با زبان رسمی نوشتاری یعنی ، تفاوت‌هایی داشت. این زبان دری همراه با سپاهیان و دیگر مأموران دولتی از پایتخت به منتقل شده بود و در آنجا، ضمن تأثر از لهجه‌ها و گویش‌های محلی، به مرور جای آنها را گرفت و زبان گفتار آن منطقه شد. پس از تأسیس دولت‌های ، ، و ، این زبان رسمیت یافت و زبان مکاتبات رسمی گردید. در دوره‌های بعد، که دولت‌های دیگر در مرکز و غرب و جنوب ایران پدید آمدند، این زبان در دستگاه این دولت‌ها نیز به عنوان زبان رسمی پذیرفته شد که تا قرن‌های اخیر همین حال ادامه داشت. 
 با تبدیل به شهر توسط ، مردم مختلف و به‌خصوص نظامی‌ها به مهاجرت کردند و در دوران تهران به یک نظامی تبدیل شده بود. لهجه‌های این مهاجران با لهجه رایج در تهران ادغام شد. پس از پایتخت شدن تهران توسط مهاجرت به تهران و اقامت در آن سرعت پیدا کرد و بسیاری از و به تهران آمدند. به تهران توسط آغامحمدخان و اثرگذاری را هم نمی‌توان در این گویش بی‌تأثیر دانست. 
 ایجاد منصب دیوان در زمان اتفاق مهمی در این تحولات بود. پس از آن، و مناصب مهم حکومتی را بر عهده گرفتند. به این ترتیب، دو نوع زبان شایع شد «زبان قلمی» و «زبان شمشیری». حاصل اختلاط این دو زبان، لهجه‌ای است که امروزه در تهران رایج است. در نتیجه، به هیچ‌وجه نمی‌توان این گویش را تهرانی خالص نامید. 
 با گسترش سواد و پدید آمدن وسایل ارتباط جمعی و همگانی شدن آموزش و گسترش شهرنشینی در و تأثیرگذاری شهر تهران و طبقه تحصیل‌کرده آن، فارسی معیار ایران، با دگرگونی‌هایی که عوامل مذکور در آن پدیدآوردند، به صورت زبان معیار امروزی درآمد. 
 فارسی معیار تاجیکستان در قرن نوزدهم میلادی برپایه گویش ناحیه و که مرکز تاریخی بی چون و چرای فارسی‌زبانان آن دیار بود، پدید آمد. ، پایتخت کنونی تاجیکستان، در آن زمان یک روستای کوچک با چند صد نفر جمعیت بود که به هیچ روی در مقایسه با آن دو شهر از پیشینه فرهنگی خاصی برخوردار نبود.
 گویش سمرقند و بخارا در معیارسازی واجی تاجیکی، که بیشتر در سال ۱۹۳۰ اتفاق افتاد، از نقش مهمی برخوردار بود. به عنوان مثال، کنفرانس علمی تاجیک‌های ازبکستان در سال ۱۹۳۰ به این نتیجه رسید که گویش بخارا باید به عنوان پایه واجی و املایی فارسی تاجیکی تعیین شود. در ۲۲ اوت همان سال، کنفرانس زبان‌شناسی که در در آن زمان برگزار شد نیز مصوبه مشابهی را تصویب کرد که «زبان تاجیک‌های سمرقند و بخارا» را به عنوان مرجع تلفظ ادبی و پایه آوایی زبان فارسی تاجیکی تعیین می‌کرد؛ بنابراین، لهجه بخاری امروز از نظر آواشناسی و آوایی با فارسی تاجیکی معیار تفاوت کمی دارد.
 علی‌رغم اینکه بخارا و سمرقند در قلمرو بودند، در کنفرانس‌های زبانی گویش آن‌ها تصویب شد و این امر منجر به اختلاف نظر واجی جالبی بین تاجیکی معیار و بسیاری از گونه‌های گفتاری در تاجیکستان شده‌است. لهجه‌های و به گویش شمالی فارسی تاجیکی تعلق دارند و از طرف دیگر، جزو گویش جنوبی این زبان است و در نتیجه، گویش‌های رایج در منطقه‌ای که پایتخت واقع شده‌است، با فارسی تاجیکی معیار منطبق نیست. برای نمونه، گویش‌های شمالی، و همچنین تاجیکی معیار، واج / ɵ / دارند، ولی این واج اصلاً در لهجه‌های صحبت شده در منطقه دوشنبه وجود ندارد. 
 فارسی معیار افغانستان بر پایه گویش شهر بنا شده‌است. از دهه ۱۹۴۰ میلادی، برنامه‌های فارسی خویش را به لهجه کابلی پخش می‌کند که منجر به همگن‌سازی گونه‌های مختلف فارسی افغانستان نیز می‌شود. از سال ۲۰۰۳، رسانه‌ها، به ویژه نیز برنامه‌های فارسی خویش را با گویش شهر کابل پخش می‌کنند.
{"title": "فارسی معیار", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1&oldid=33195868", "language": "fa"}