نامی است که بر سروده‌شده به گویش‌های کهن نواحی (پهله) اطلاق می‌شود. مفرد آن فهلویه معرب صورت فارسی پهلوی است. بنا بر روایت نواحی فهله شامل پنج ناحیهٔ ، ، ، و یعنی سرزمین را در بر می‌گرفته‌است. پهله یا فهله را شامل ، ، ، ، ، ، و دانسته‌است. کاربرد فهله برای سرزمین ماد به اواخر دوران می‌رسد. نمونه‌هایی از فهلویات که در متون فارسی آمده بیشتر به نواحی یاد شده منسوب است. بدین ترتیب فهلویات شامل اشعاری است که به گویش‌های غربی، مرکزی و شمالی ایران سروده شده‌است. 
 مینورسکی اعتقاد دارد که پهلوی نام گونهٔ زبانی منطقهٔ پهله بوده است که بعدها به گونه‌های غربی ایران اطلاق شده است. نظر عباس اقبال در این زمینه متفاوت است. به نوشته او، در دوره‌ای که خط و کتب پهلوی و همراه با آن‌ها اشعار و سرودهای هجایی قدیم ایرانیان از میان می‌رفت و نظم جدیدی روی کار می‌آمد، یعنی در قرن اول و دوم هجری، در میان عامه یا ولایاتی که هنوز شعر دری در آن چندان نفوذی نداشت، به همان وضع قدیم اشعار و سرودهایی ترکیب می‌کردند و می‌خواندند که هنگام خواندن به نظر موزون و آهنگین می‌آمد ولی چون آن‌ها را بر روی کاغذ می‌نوشتند، آشنایان به عروض عرب آن‌ها را در ردیف کلام منثور می‌گرفتند؛ و به همین علت هم آن نوع اشعار را پهلویات می‌گفتند؛ یعنی اشعار ولایتی در مقابل سخن دری که زبان شهرها و دربار و علو و ادب بود و پهلویات در ولایات دریای خزر و آذربایجان و قسمت غربی ایران از ری به طرف مغرب بسیار معمول بوده و شعرای معتبری مثل بندار رازی و بابا طاهر عریان همدانی و کافی ظفر همدانی به آن الحان اشعاری سروده‌اند. 
 نمونه از پهلویات :
 به پارسی امروزی: 
 ترجمه کلمات: بوک (جغد)، دوبو (بود). اما واژه ایلخی در شعر بندار می‌رساند که شعر دستخوش تحول قرار گرفته و به‌وسیله نسخه نویسان دستکاری شده‌است، چرا که در آن هنگام واژه‌های ترکی هنوز داخل زبان فارسی نشده بود.
 پهلویات (قرن پنجم هجری) به گویش همدانی:
 به پارسی امروزی: 
 معنی برخی واژگان در شعر چنین است: بشم (بروم) – نشانم (بکارم) – اژ (از) – هاوشانم (برکشم/برچینم) – توله (نهال) – بی (باشد) – بِلبِل (بُلبُل) – هنی (باز) – ول (گُل).
 نمونه‌ای از پهلویات (عارف قرن هشتم):
 به پارسی امروزی: 
 نمونه از پهلویات به :
 به پارسی امروزی: 
 ترجمه لغات: بوم (شوم)، بو (بود) و کلماتی چون: وانگ (بانگ).
 نمونه‌ای از اشعار ملاسحری طهرانی از شعرای دورهٔ (قرن یازدهم هجری) که به گویش مردم تهران سروده شده‌است:
 به پارسی امروزی: 
 ترجمه برخی واژگان: دیم (چهره – رخسار) – سوته (سوخته) – نینه (نبیند) – جا (داخل) – نه مشو (نشود).
{"title": "فهلویات", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA&oldid=34606978", "language": "fa"}