با مساحت ۳٬۷۰۰٬۰۰۰ کیلومترمربع واقع در ، و است ولی شامل کشورهای دیگری نیز از جمله ، ، ، ، و می‌شود. کشور ایران با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومترمربع تقریباً نیمی از وسعت فلات ایران است. 
 این فلات افزون‌بر کنونی شامل قسمت‌هایی دیگر مانند در و در جنوب‌شرقی و قسمتی از (ماوراءالنهر) در شمال شرقی و در شمال‌غربی می‌باشد. فلات ایران از رشته‌کوه‌های در شمال‌غربی تا در مشرق امتداد دارد و از شمال به قفقاز و و تمام امتداد تا سرچشمهٔ آن رودخانه و از جنوب به و محدود می‌شود و به این ترتیب بین دره‌های حاصلخیز و از یک طرف و از سوی دیگر فلات مرتفعی به شکل مثلث وجود دارد که از اطراف توسط کوه‌ها و ارتفاعات بزرگ محاصره شده‌است. این کوه‌ها عبارت است از رشته‌کوه البرز که از آرارات در شمال‌غربی فلات جدا و پس از طی امتداد جنوب دریای خزر به کوه بابا یکی از شاخه‌های هندوکش منتهی می‌شود و دنبالهٔ آن به کوه هیمالیا می‌پیوندد و در مغرب کوه‌های کردستان یا زاگرس که به خط مورب متوجهٔ مشرق فلات می‌گردد و رشته‌های مختلف آن با کرانه‌های خلیج فارس و دریای عمان موازی است، در طرف این فلات سه رشته‌کوه از شمال به طرف به موازات کوه‌های سلیمان قرار دارد.
 این در ، و گسترده شده‌است و از سرزمین‌های کم‌ارتفاع مجاور خود قابل تمایز است. این منطقه، زیستگاه و محدودهٔ اصلی کشور در دوره‌های مختلف تاریخی بوده‌است. 
 آب و هوای فلات ایران خشک و آن و آن بسیار و سوزان است. در زمستان در نواحی مسطح فلات گهگاه درجهٔ حرارت تا چند درجه زیر صفر را نشان می‌دهد. اما این حالت در نواحی کوهستانی همیشه دیده می‌شود. بادهای منظمی از خارج فلات به سوی این سرزمین جریان دارد. یکی باد شمال‌غربی و دیگر باد جنوب‌شرقی، باد شمال‌غربی که از برمی‌خیزد، پس از عبور از و وارد فلات ایران می‌شود و راه را در پیش می‌گیرد. باد جنوب‌شرقی از می‌وزد و به خط مورب بر جهت خلاف باد شمال‌غربی فلات را طی می‌کند. باد فوق در بهار و تابستان و باد شمال‌غربی در پاییز و زمستان شدت بیشتر دارد و در هر دو صورت باعث تولید جریان‌های سریع و تند می‌گردد؛ در برخی از نواحی فلات بادهای ویژه‌ای وجود دارد که از میان آن‌ها از همه معروف‌تر باد ۱۲۰ روزهٔ سیستان است. سرعت حرکت این باد در ساعت به ۶۰ کیلومتر می‌رسد. در غرب فلات ایران بارش حدود ۵۰۰الی ۶۰۰میلیمتر هست ودر شمالغرب فلات ایران بارش ۲۵۰ الی ۵۰۰میلیمتر و شمال فلات ایران که سرزمین‌های جنوبی خزر می‌باشد که یک تضاد بزرگ ایجادشده بارش‌های بسیاری حدود ۱۲۰۰تا ۱۵۰۰میلیمتر ودر مازندران ۹۰۰میلیمتر و جنوب شرق فلات ایران ۵۰تا۱۱۰ میلیمتر وجنوب ۱۵۰ میلیمتر بارش وجود دارد
 این از دیدگاه یکی از مناطق بسیار پویای به‌شمار می‌آید که اقلیم آن را برآیند اندرکنش جبههٔ پر فشار ، بادهای غربی مدیترانه‌ای و بادهای موسمی اقیانوس هند ( ) کنترل می‌کند.
 هرگونه تغییر در عملکرد، شدت و موقعیت مکانی این سازوکارها سبب تغییر در میزان رطوبت و ورود به فلات ایران و ناحیهٔ میان‌رودان می‌شود. 
 رخداد تغییرات اقلیمی در منطقه در قالب دوره‌هایی با ریزگرد فراوان از پنج‌هزار سال پیش تاکنون نشان می‌دهد؛ که افول تمدن‌هایی چون تمدن ، تمدن سوم، امپراتوری ، پادشاهی ، شاهنشاهی ، پادشاهی پارت یا اشکانی، و حکومت با دوره‌های شاخص خشکی در منطقه هم‌زمان بوده‌است. 
 تنها رودخانه قابل کشتیرانی بین سند و فرات است که تنها ۱۸۰ کیلومتر آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رودخانه از بختیاری جاری می‌شود و از همان رشته کوه رودخانه دیگری به نام نیز سرچشمه می‌گیرد که باعث آبادانی می‌شود. جهت حرکت این رود بر خلاف رود کارون که به جنوب می‌رود و به می‌ریزد شمال اصفهان است و به می‌ریزد. یکی دیگر از رودخانه‌های فلات ایران است که در شمال‌غربی این سرزمین خط سرحدی را بین ایران و روسیه تشکیل می‌دهد. طولانی‌ترین رودخانه‌های داخلی ایران نام دارد که در قدیم آماردیس خوانده می‌شد. این رودخانه پس از آن‌که در نزدیکی پل منجیل هشترود وارد آن می‌شود نام سفیدرود به خود می‌گیرد و در مشرق وارد / می‌شود. سرچشمهٔ آن هزارچشمه است. رودخانه دیگر نام دارد که به‌دلیل عبور از ، نیز نامیده می‌شود و یکی از متفرعات آن است. رود مزبود در شمال به هریرود می‌ریزد، یا هیلمند رودخانه دیگری در مشرق ایران است که در قدیم آن را اتیماندر (Etymander) می‌گفتند. (همان‌جا) این رودخانه از در سرچشمه می‌گیرد و وارد می‌شود. سرحد شمال‌شرقی فلات ایران در قدیم رودخانه در آسیای میانه بوده‌است. این رودخانه از سرچشمه می‌گیرد و در قدیم به دریای خزر می‌ریخت؛ ولی امروز پس از طی قوسی در اطراف متوجه شمال‌غربی شده و به می‌ریزد.
 در ادوار قدیم، اطراف سطح فلات ایران دریای عظیمی قرار گرفته بود که امروز بقایای آن به صورت دریاچه‌های کوچک و بزرگ با آب شور باقی مانده‌است. از این قبیل دریاچه‌ها می‌توان سه دریاچهٔ (در خاک ) و (در خاک ) و را در سمت مغرب اشاره کرد.
 از بین سه دریاچهٔ مزبور، دریاچهٔ ارومیه بزرگ‌تر و مهم‌تر است. یکی دیگر از دریاچه‌های این فلات در جنوب و دیگر دریاچه در همان شهر است. دریاچه نیریز به دو بخش تقسیم می‌شود. یکی به نام دریاچه نرگس و دیگر موسوم به و بین این دو قسمت جزیرهٔ کوچک علی‌یوسف قرار دارد. در سمت فلات، دریاچهٔ بزرگ سیستان یا دیده می‌شود، سطح آن به تناسب زیادی و کمیِ آب آن متفاوت است و در زمستان این سطح به حداقل خود می‌رسد. رودخانهٔ هیرمند به آن می‌ریزد و در هنگام پُرآبی اضافه آب این دریاچه توسط رودخانهٔ شلاق وارد گودزره می‌گردد. در دریاچه‌ای وجود دارد به نام جزموریان (جازموریان) که رودخانهٔ بمپور به آن می‌ریزد. دریاچه مهم دیگر این فلات عبارت است از دریاچه قم یا و و دریاچه در ارتفاع ۲۳۵۰ سطح دریا در کوهستان .
 مرز شمالی ایران چنان‌که یاد شد دریای کاسپین / خزر است. گستردگی این دریاچه در ادوار گوناگون تاریخی پیوسته متفاوت بوده و رو به کاستی گذاشته‌است. حوزه شمالی آن بر اثر رسوبی که در آن تولید می‌کند عمق کمتری دارد. اما در عوض حوزهٔ جنوبی این دریاچه عمیق است. (همان‌جا)
 بلندترین قلهٔ فلات ایران، با بلندی ۷٬۶۹۰ متر در واقع است.
 در شمال‌شرقی قرار دارد که در و قرار دارد.
 در منتهی‌الیه شرقی فلات ایران واقع است.
 رشته‌کوه هندوکش نیز در شرق فلات ایران واقع شده‌است. 
 کوه‌های جنوبی و شرقی فلات، آهکی و رشته‌کوه از تشکیل شده‌است.
 رشته‌کوه که از در شمال‌غربی فلات جدا و پس از طی امتداد جنوب /کاسپین به یکی از شاخه‌های منتهی می‌شود و دنبالهٔ آن به کوه می‌پیوندد.
 در مغرب، کوه‌های زاگرس که به خط مورب متوجه مشرق فلات می‌گردد و رشته‌های مختلف آن با کرانه‌های خلیج فارس و دریای عمان موازی است. در شرق این فلات، سه رشته‌کوه از شمال به طرف جنوب به موازات کوه‌های سلیمان قرار دارد. 
 
 فلات ایران، سرزمین مرتفعی است در نیمکرهٔ شمالی. این بخشی از صفحهٔ به حساب می‌آید، و بخش کوچکی در قرار دارد. اوراسیا بخشی از پوستهٔ زمین است که شامل قاره‌های و می‌شود.
 یک طراح علمی به نام بر اساس مطالعات و شبیه‌سازی رایانه‌ای، موقعیت کشورهای فعلی جهان را در ۳۰۰ میلیون سال پیش تصویر کرده‌است. در این نقشه، قاره بزرگ را می‌بینیم که در اقیانوس واقع شده‌است. آنچه در این نقشه از همه بیشتر جلب توجه می‌کند، سه تکه بودن پهنه سرزمینی ما در آن دوران است. قسمت مرکزی و شرق ایران در آن دوران در نیمکره شمالی زمین، قسمت غرب و جنوب غربی ایران در نیمکره جنوبی و قسمت شمال غربی و به صورت تکه مجزایی در سوی دیگری از خلیج کاسپین بر کناره اقیانوس تتیس قرار داشته‌است. تأیید چنین نظریه‌ای از سوی دانشمندان زمین‌شناس و دیرینه‌شناس با اتکا به یافت شده و نیز جهت در سنگ‌ها می‌باشد.
 فلات ایران در دوره سوم ، در فاز به وجود آمده‌است. فلات ایران، ۶۵٬۵ میلیون سال پیش، هنوز در زیر قرار داشت. با بیرون آمدن فلات بزرگ ایران از زیر آب، و در آن زمان، بزرگی بودند و کافی برای تشکیل سرسبز و مراتع( ) وسیع در آن نواحی وجود داشت. امروزه بقایای صدف‌ها و شده، در تمام بخش‌های و ایران وجود دارد. از حدود ۲۰ تا ۱۵ هزار سال پیش، دوره آغاز می‌شود که هنوز هم ادامه دارد. در این سال‌ها دریاچه‌های دشت‌کویر و کویر لوت به تدریج خشک شده و دریاچه‌های ، زره ( )، و هم تحت تأثیر این خشکی قرار می‌گیرند. 
 روایت منابع جدیدتر متفاوت است. حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون سال پیش، در مرحله سوم تقسیم شدن قارهٔ اولیه یعنی ، سه قسمت پهنه فلات ایران که ۳۰۰ میلیون سال پیش دور از یکدیگر در ساحل ، قرار داشت به هم پیوست. برخورد صفحه هند و آسیا، سبب گسترش و شده و اقیانوس تتیس کوچکتر و بسته شد. دریاچه خزر و ارومیه، و به واقع باقی‌مانده تتیس هستند. 
 ، از برخورد صفحات قاره‌ای در امتداد کمربند کوه‌زایی ـ شکل گرفت. این کمربند از شرق تا غرب گسترش یافته‌است. کوه‌های البرز را بخشی از قسمت شمالی کوه زایی آلپ ـ هیمالیا در آسیای غربی می‌دانند که از شمال به بلوک فرورفته و از جنوب به محدود می‌شود.
 ، حاصل برخورد دو صفحه و است. این چین‌خوردگی متوقف نشده و دگرگونی زمین در غرب ایران و منطقه زاگرس همچنان ادامه دارد و کوه‌های این خطه هر سال ۱۲ میلی‌متر بلندتر می‌شود. در مقابل، رشته کوه قدیمی البرز روز به روز فرسوده‌تر و کم ارتفاع تر می‌شود. 
 منبع دیگری افزایش سطح کوه‌های زاگرس را ۳۵ میلی‌متر در سال و در جهت شمال - شمال شرقی ذکر کرده‌است. متوسط ارتفاع فلات ایران ۱۵۰۰ متر است. کوه‌زایی آلپ در اواخر ، همراه با برخورد بین دو صفحه قاره‌ای رخ داده‌است. اوج کوه‌زایی در فلات و تغییر شکل آن، در اواخر و اوایل دوره بوده‌است. اساسی‌ترین وجه تغییر شکل فلات، بالا آمدن و ضخیم شدن پوسته می‌باشد. ، حدود ۶۵ میلیون سال پیش در اواخر و در دوره رخ‌داده و تأثیر اساسی در شکل‌گیری فلات ایران و داشته‌است. دوره در ایران نیز نظیر در ابتدا با جنبش‌های کوه‌زایی مهمی همراه بوده‌است و در نتیجه آن، قسمت مهمی از ایران در البرز و زاگرس سر از آب خارج کرده‌اند در این دوره وسعت دریاها به مراتب کمتر شده و در اواخر آن دریای باز شمال ایران به دریای بسته خزر و سیاه تبدیل می‌شود. 
 بیشتر نواحی آتشفشانی فلات در قزاقستان، زاگرس، البرز، کپه‌داغ و کوه‌های شرقی ایران قرار دارد که به نوبه خود، نواحی کمتر زلزله خیز و بلوک جنوب خزر را دربر می‌گیرد. مناطق اخیر، بالنسبه کمتر زلزله‌خیز بوده و به نظر می‌رسد دارای سختی پوسته‌ای بیشتری نسبت به پیرامون خود باشند. در واقع برخورد دو صفحه، سبب حرکت زمین شده و موجب زلزله‌خیز بودن می‌شود. 
 گسل‌های فعال در ایران نشانگر سازند پوسته‌ای فعال آن است. برخورد صفحات قاره‌ای، هر ساله به میزان ۲٫۱ تا ۲٫۵ سانتیمتر تغییر را سبب می‌شود. 
 تحقیق‌های بسیاری روی شناخت تغییرات فلات ایران و خصوصاً رشد زاگرس و گسل‌های زلزله در سطح بین‌المللی در حال انجام می‌باشد. 
 از لحاظ ، فلات ایران به عناصر چندی تقسیم می‌شود:
 
 
 
 از شمال غرب و غرب به رشته کوه‌های زاگرس و از شمال به البرز محدود است و در جنوب آن زمین‌های پست خشک واقع شده و در کرانه‌های شمالی خلیج فارس و دریای عمان ارتفاع آن از سطح دریا به صفر می‌رسد. در مشرق آن دو کویر غیرقابل زیست واقع شده که در شمال و در جنوب واقع است، حاشیه این دو کویر از حوالی در جنوب تا منطقه در شمال را در بر
می‌گیرد. 
 در امتداد قطر شمال غربی به جنوب شرقی از جنوب استان شروع شده و تا دامنه‌های باختری ادامه می‌یابد و در آن‌جا به رشته‌کوه‌های شرقی ایران می‌پیوندد. طول رشته حدود ۱۴۶۰ کیلومتر است و عرض آن به‌طور متوسط ۸۰ کیلومتر می‌باشد که در بعضی مناطق گاه به ۴۳۰ کیلومتر (استان کرمان) افزایش می‌یابد و در برخی نواحی به ۳۵ کیلومتر کاهش می‌یابند و در مجموع پهنه‌ایی به وسعت ۱۴۳۰۰۰ کیلومتر مربع را زیر پوشش قرار داده‌است. 
 بلندترین بخش فلات مرکزی ایران در قرار دارد و کوهستان‌های ، و در مرتبه بعدی قرار می‌گیرند.
 مرتفع‌ترین قله فلات مرکزی ایران دارای ۴۵۰۰ متر ارتفاع است.
 شامل ۳۴٪ از استان کرمان، ۱۸٪ از استان اصفهان، ۱۵٪ استان یزد، ۹٪ استان خراسان، ۶٪ استان مرکزی، ۵٪ استان زنجان، ۵٪ استان سمنان، ۳٪ استان قم، ۲٪ استان همدان و ۱٪ استان هرمزگان می‌شود، که جمعاً ۴۳۲۰۸۴ کیلومترمربع را تشکیل می‌دهد. 
 و در مرکز این فلات قرار دارند. مرکز و بخشی از مشرق فلات ایران پوشیده از صحرایی خشک و بی آب و علف است که از لحاظ شدت دما را به خاطر می‌آورد.
 وجود بیابان‌های نمکی یادگار اقیانوس تتیس در فلات ایران است. 
 در کتاب خود دربارهٔ ایران، موقعیت فلات ایران را در دوران بارانی ، و بعد از آن به ترتیب زیر خلاصه می‌کند:
 تحقیقات جدید زمین‌شناسی نشان داده‌است که در زمانی که قسمت اعظم سطح اروپا به وسیله
یخچال‌ها پوشیده شده بود، فلات ایران یک مرحله بارانی را داشته‌است که حتی دره‌های مرتفع نیز در زیر آب قرار داشته‌است. قسمت مرکزی فلات که امروزه یک شوره‌زار بزرگی است، در آن زمان یک دریاچه وسیع یا یک دریای داخلی بوده‌است که رودخانه‌ها از کوه‌های مرتفع به آن می‌ریخت. (سیاه‌پوش ۱۳۵۲)
{"title": "فلات ایران", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&oldid=34960915", "language": "fa"}