(به : ) (زادهٔ ۲۸ نوامبر ۱۸۲۰ در - درگذشتهٔ ۵ اوت ۱۸۹۵ در ) ، و و نزدیک‌ترین همکار بود.
 فریدریش انگلس در تاریخ ۲۸ نوامبر سال ۱۸۲۰ در بارمن از توابع شهر زاده شد. پدرش مردی توانگر بود و کارخانه‌ی داشت. انگلس دوره‌ی را در گذراند. یک سال پیش از پایان تحصیلات، به خواست پدر را رها کرد تا در شرکت او کند. 
 آشنایی از نزدیک با وضع دشوار معیشتی ، روح انتقادی او را شعله‌ور ساخت. ۲۱ ساله بود که با «فریدریش اسوالد»، نخستین رساله‌ی انتقادی خود را تحت عنوان «نامه‌هایی از » منتشر ساخت. در همان سال داوطلبانه به رفت، ولی همزمان از درس‌گفتارهای در دیدن می‌کرد و به‌زودی به محفل « » پیوست. در کانون مباحث این محفل، مسائل مربوط به و ضرورت آن قرار داشت. 
 نخستین دیدار انگلس با کارل مارکس در سال در تحریریه‌ی روزنامه‌ی « » در شهر روی داد. انگلس پس از آن به انگلستان رفت تا در شهر در کارخانه‌ی پدرش، کارآموزی خود را در رشته‌ی به پایان رساند. وضعیت در او را به‌شدت متاثر ساخت و به دگرگونی ژرف سیاسی در دیدگاه‌های او انجامید. در همین زمینه بررسی‌های نظری او آغاز شد و سرانجام در کتاب‌های «وضعیت طبقه‌ی کارگر در » و «طرحی برای نقد ملی» بازتاب یافت. وی در این آثار، بر را مورد انتقاد قرار داده، زیرا معتقد بود ، انسانی را به کالایی فرومی‌کاهد که بهای آن تابع ست. این دیدگاه‌های انگلس، مارکس را به شدت تحت تاثیر قرار داد. 
 انگلس از سال شروع به همکاری با و «آرنولد روگه» کرد که در پاریس «سالنامه‌ی و » را منتشر می‌کردند. در همین ایام، سفر او به و دیدار دوباره با ، به دوستی و همکاری ژرفی میان آن دو انجامید که تا پایان عمر ادامه داشت. میان آن دو ۱۴۰۰ نامه رد و بدل شده است. 
 مارکس و انگلس در سال ۱۸۴۷ طرحی ارائه کردند که مبانی را توضیح داده بود. در پی آن «اتحادیه‌ی کمونیست‌ها» را در لندن و سرانجام « » را در بنیاد گذاشتند. آن دو یک سال پس از آن « » را منتشر کردند که در آن به اتحاد برای پایان دادن به نظام بهره‌کشی فراخوانده شده بودند. این کتاب تا کنون به بیشتر زبان‌های دنیا شده است. 
 بعد از مرگ مارکس، انگلس به‌قول در نقشِ «ویولن اول»، با مسئولیت‌های به‌مراتب بیش‌تری مواجه شد. وی در این دوره هم در ادامه‌ی مطالعات و های خودش در عرصه‌های مختلف، هم تنظیم نوشته‌ها و یادداشت‌های پراکنده‌ی و ترتیب ترجمه‌ی آثار چاپ‌شده‌اش به دیگر ، و هم شرکت فعالانه در فعالیت‌های و مبارزاتیِ روبه گسترش جنبش‌ها و درگیر بود. دوستان نزدیک انگلس از جمله ببل، و که نگران تنها شدن او بودند، به او اصرار کردند که از به بازگردد، اما انگلس قاطعانه مخالفت کرد و گفت «به ی نخواهم رفت که فرد را می‌توان از آن‌جا اخراج کرد» و در ماند. 
 او قبل از سرگرفتن کارهای خودش، در انبوهِ عظیم و نامنظمِ نوشته‌ها و یادداشت‌های به جستجو پرداخت. پس از مرگ مارکس، دموت خانه‌دار به منزل انگلس منتقل شد، و در کار تنظیم نوشته‌ها، ، و مدیریت به انگلس کمک می‌کرد. در این جست‌وجو، انگلس متوجه شد که متنِ جلد دوم عملاً تکمیل شده بوده و مارکسِ با همیشگی‌اش از ترس فشارهای انگلس برای تسریع در چاپ آن، او را بی‌خبر گذاشته بود. انگلس که به‌قول خودش تنها کسی بود که می‌توانست خط را بخواند، از کار سختِ تنظیم نهایی کتاب را آغاز کرد. چشمانش سخت ضعیف شده بود و به‌سختی می‌توانست بخواند، اما سرانجام جلد دوم را در منتشر ساخت. به‌تدریج از جوان‌تر‌ها، از و هم کمک گرفت. چند سال بعد در نیز جلد سوم را منتشر کرد. بحث‌های مفصل و گوناگونی در مورد نحوه‌ی جلدهای دوم و به‌ویژه سوم مطرح ‌است که مجال طرح آن‌ها در این جا نیست. مسئله این‌جاست که انجامِ این کار غول‌آسا بدون انگلس ممکن نمی‌بود. 
 انگلس از سال عضو شورای کل « اول» شد و مسئولیت ی آن را برای کشورهای ، ، ، و برعهده گرفت. در سال‌های بعد نخست کتاب « » را منتشر کرد که در آن اصلی را توضیح داده و در حوزه‌ی به کار بسته بود. در سال به همراه « » را منتشر کرد که در آن روند تکوین مورد سنجش قرار گرفته است. 
 انگلس در فاصله‌ی سال های تا ۷۸ کتاب مشهور خود « » را به نگارش درآورد که نوعی است. وی در این کتاب که نام واقعی آن «آقای علم را دگرگون می‌کند» است، به نقد اندیشه‌های یک پرداخته که به باور انگلس دیدگاه‌هایی « » و « » درباره‌ی تبلیغ می‌کرده است. 
 انگلس نیز مانند تحت تاثیر بود، ولی درونمایه‌ی آن را رد می‌کرد. وی همچون دیگر « » معتقد بود که بر سر خود ایستاده است و باید آن را واژگون ساخت تا بر روی پاهای خود قرار گیرد. معنای این سخن آن بود که همزمان با حفظ هسته‌ی ، باید درونمایه‌ی آن را دور ریخت و آن را با انباشت. 
 انگلس در مهم‌ترین آثار فلسفی خود،‌ یعنی « »، « » و « و پایان »، تلاش کرد دعوی اعتبار را از افق‌های تاریخی فراتر ببرد. این تلاش‌های فکری تنها برخاسته از راهکار‌های مبارزه‌ی و طبقاتی نبود، بلکه همزمان پاسخی بود به نیازهای زمانه و واکنشی در برابر افزایش اهمیت تفکرات مبتنی بر . در آن دوره، در میان فکری ، اندیشه‌های و دیگر طبیعی‌دانان گسترش داشت. از آنجا که دانش‌های طبیعی، شناخت دقیق از به شمار می‌رفت، ضروری بود مرزهای حوزه‌هایی که در آن‌ها تصورات حاکم بودند، به دقت ترسیم شود تا به گفته‌ی انگلس، تکیه‌گاه نظری « » و « غیر » فروریزد. 
 بر این پایه بود که انگلس در کتاب « »، وظیفه‌ای بسیار سنگین بر دوش « » می‌نهد و آن را به «دانش حرکت عمومی و قوانین تکامل طبیعت، جامعه‌ی انسانی و تفکر» برمی‌کشد. به گفته‌ی انگلس، وحدت واقعی برخاسته از مادیت آن است. مکان و زمان، اشکال بنیادین هستی هستند و بیرون از مکان به همان اندازه بی‌معناست که بیرون از . به نظر انگلس، یا جنبش، شیوه‌ی برجا ماده است و ماده‌ی بی‌حرکت هرگز و هیچ‌جا وجود نداشته است. 
 بدین سان انگلس در آموزه‌های و خود، ماده را جانشین « » در فلسفه‌ی و می‌کند، منتها این ماده پدیده‌ای ایستا نیست، بلکه اصلی پویاست. انگلس معتقد بود آنچه واقعا هست، مادی است و آنچه مادی است واقعا هست. بر این پایه، نمی‌توان به معنای واقعی سخن از واقعیتی غیرمادی سخن گفت. 
 سرانجام انگلس در پنجم ماه اوت سال ، در سن 74 سالگی، در اثر ، در شهر دار فانی را وداع گفت. او را در Beachy Head واقع در نزدیکی Eastbourne پراکنده کردند.
{"title": "فریدریش انگلس", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B4_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%B3&oldid=35089932", "language": "fa"}