(به : ) یا ساده‌تر ، یکی از چهار بزرگی بود که از زمان اصلاحات ، بدان تقسیم شده بود. نام دیگر این فرمانداری، بود. پایتخت آن ابتدا و سپس بود و شهر هم در آن واقع بود.
 این فرمانداری با مرگ در سال ۳۹۵ میلادی به واگذار شد. پس از سقوط روم غربی در سال ۴۷۶، قانوناً به حساب واگذار شد ولی عملاً در دستان پادشاه ها یعنی و سپس در تصرف (از ۴۹۳ تا ۵۵۳) واقع بود. در پایان در سال ۵۵۳، این فرمانداری در نهایت در امپراتوری روم شرقی حل شد تا اینکه در سال ۵۸۴ نام آن به تغییر یافت.
 با وجود سقوط امپراتوری روم غربی در ۴۷۶ میلادی به‌دست ، در طول مدت پادشاهی او (۴۷۶ تا ۴۹۳) نظام اداری و تقسیمات کشوریِ دست‌نخورده باقی‌ماند و همان سیستم «فرمانداری پرایتوری ایتالیا» به قوت خود باقی‌بود. اودوآکر پس از به‌زیر کشاندن آخرین امپراتور روم غربی، ، (که از سوی یک غاصب به‌حساب می‌آمد) علائم و نشان‌های سلطنتی را برای امپراتور بیزانس، ، فرستاد و او نیز در عوض آن اودوآکر را به لقب مفتخر ساخته و حکومت آن بربر و غیررومی را بر ایتالیا (البته تحت نظارت اسمی امپراتور مخلوع روم غربی یعنی که هنوز در بسر می‌برد) به‌رسمیت شناخت. در ۴۸۰ میلادی با مرگ نپوس که آخرین مدعی اسمی تاج و تخت روم غربی بود، اودوآکر حوزه اقتدار خویش را تا آخرین سرحدات فرمانداری پرایتوری ایتالیا نیز گستراند. این حاکم ژرمن‌تبار به نشانهٔ اینکه او ادامه دهندهٔ راه امپراتوران روم غربی است فردی بنام فلاویوس چِچینا باسیلیوس ماکسیموس را که فرزند فلاویوس باسیلیوس (فرماندار پرایتوری ایتالیا در زمان امپراتور و ) به فرماندار پرایتوری ایتالیا گمارد. در ۴۸۳ باسیلیوس ماکسیموس به عنوان حاکم پرایتوری ایتالیا و فرستادهٔ سلطنتی اودوآکر در مراسم تحلیف پاپ شرکت جست. 
 قدرت رو به تزایدِ اودوآکر در سال ۴۸۹ امپراتور زنون را واداشت سلطان به نام را به جان او بیندازد، او هم اودوآکر را ابتدا در بعد در (پایتخت امپراتوری روم غربی سابق) در ۴۹۳ مقهور خود ساخته، پادشاه جدید ایتالیا شده، سلسله‌ای را پی ریخت که به (۵۵۳–۴۹۳) اشتهار یافت. حکومت جدید نیز همان اَشکال و تقسیمات اداری پیشین در فرمانداری پرایتوری ایتالیا را حفظ کرد. 
 در ۵۳۵ میلادی، امپراتور بیزانس (۵۶۵–۵۲۷) به کمک سرداران خود و یک مجموعه عملیات‌های نظامی طولانی با هدف تصرف مناطقی که سابقاً تعلق به امپراتوری روم غربی داشتند، و بالاخص ایتالیا، را آغازید. او پس از آنکه را در شمال ، و منکوب نمود و را بازپس گرفت یک رشته نبردهای دامنه‌دار و خونینی را آغازید که به اشتهار یافت و غرض از آن بازپس‌گیری شبه‌جزیره ایتالیا از چنگ بربرهای ژرمن بود. این نبردها با بهره‌مندی بیزانس همراه بودند: در ۵۴۰ راونا را که پایتخت و مرکز فرمانداری پرایتوری ایتالیا بود مسخر ساخت، و بالحاصل بیزانسی‌ها خودشان فرماندارانی برای آن تعیین کردند. این جنگ‌ها با قشون‌کشی نهایی نارسس در ۵۵۳–۵۵۲ پایان یافتند.
 در ۱۳ اوت ۵۵۴ یوستینیَن در یک فرمان اجرایی موسوم به «پیرو درخواست پاپ » صادر کرد که رسماً مقرر می‌داشت خاک ایتالیا ـ هر چند هنوز کاملاً مطیع و آرام‌سازی نشده‌بود ـ به حوزه نفوذ رومیان (البته اینبار رومیان شرقی) بازگشته‌است. یوستینیَن با این فرمان حوزه قضایی بیزانس را تا ایتالیا گسترانده به مردم آنجا وعده داد زمینه‌ها و زیرساخت‌های لازم را جهت بازسازی ابنیه عمومی مخروب یا مصدوم بر اثر جنگ فراهم نماید، ضمانت نمود سوءاستفاده‌هایی که در مالیات‌ستانی حادث شده‌بودند جبران شده، نیز ساختارهای لازم برای تعلیم و تعلم مهیا شوند.
{"title": "فرمانداری پرایتوری ایتالیا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7&oldid=33880354", "language": "fa"}