فهرستی شامل ۱۳ شاهنشاه ایران است که از ۵۵۰ تا ۳۳۰ پیش از میلاد بر بخش بزرگی از زمین حکومت می‌کردند. این شاهنشاهی که به دست کوروش بزرگ بنیاد نهاده شد، تقریباً همهٔ جهان متمدن آن روز را دربرمی‌گرفت و از در تا در و ناحیه در امروزی و از در تا وسعت داشت که آن را تبدیل به وسیع‌ترین امپراتوری باستانی کرد. شاهنشاهی هخامنشیان به یک نمونهٔ موفق برای ادارهٔ یک دولت جهانی تبدیل، و دستاوردهایش نظیر حکومت متمرکز، سیستم جاده‌ای و پست، زبان رسمی، خدمات شهروندی و ارتش وسیع منظم توسط امپراتوری‌های پسین تقلید شد. 
 هخامنشیان از خاندان پاسارگادیان بوده‌اند که در پارس جای داشته‌اند و سردودمان آن‌ها بوده‌است. پس از کوروش بزرگ و پسرش کمبوجیه، داریوش بزرگ با فرونشاندن شورش‌های درونی و سرکوب شورشیان در زمان بردیای دروغین، دستگاه‌های کشوری و دیوانی منظمی ایجاد کرد که براساس آن همهٔ کشورها و استان‌های پیرو شاهنشاهی او بتوانند با یکدیگر و با مرکز شاهنشاهی مربوط و از نظر سازمان اداری هماهنگ باشند. 
 
 
 مشخص نیست که اولین عضو سلسله، هخامنش، یک شخصیت اسطوره‌ای بود یا یک پادشاه واقعی؛ اما خواه تاریخی یا اسطوره‌ای، وی برای هخامنشیان بعدی به‌عنوان پدر هخامنش شناخته می‌شد. ظاهراً، پادشاهی هخامنشی توسط چیش‌پیش بین پسرانش، آریارمنه و کوروش یکم تقسیم شد. از آن پس، این سلسله دارای دو شاخه بود: آریارمنه‌ها پادشاهان پارس و کوروشی‌ها پادشاهان انشان بودند. کمبوجیهٔ یکم، پسر کوروش یکم و پدر کوروش بزرگ، تحت فرمانروایی ، پادشاه ماد، سلطنت، و با ، دختر پادشاه بزرگ ازدواج، و سپس علیه ایشتوویگو قیام کرد و در این شورش کشته شد. پسرش، کوروش بزرگ، قلمرو پدربزرگ خود را با موفقیت فتح، و شاهنشاهی هخامنشی را آغاز کرد. 
 کوروش بزرگ، خود را یکی از نوادگان چیش‌پیش معرفی می‌کند: 
 در سنگ‌نبشتهٔ بیستون، داریوش بزرگ، هخامنش را پدر چیش‌پیش معرفی می‌کند و می‌گوید هشت هخامنشی پیش از او شاه بوده‌اند:
 با این حساب، این هشت‌تن را باید اینگونه برشمرد:
 
 مقالهٔ اصلی:
{"title": "فهرست شاهنشاهان هخامنشی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C&oldid=35135402", "language": "fa"}