( : ) یک نظریه است که سوژه‌اش نظریات دیگر هستند. 
 درباره فرانظریه یا همان متاتئوریک، تعاریف مختلفی ارائه شده است. اما می‌توان به صورت خلاصه چنین گفت: « آنچنان‌که بیان می‌کند؛ متاتئوریک، سه رویکرد دارد که تعریف آن در دل همین تعاریف، نهفته است. این رویکردها شامل بررسی ریشه‌های نظری شکل‌گیری یک نظریه یا تئوری در حوزه علوم انسانی؛ ایجاد درک عمیق از یک نظریه برای فهم بهتر آن؛ توليد چشم‌اندازی که بخشي از نظريه، يا همهٔ آن را در بر مي‌گيرد‌ است.» 
 جرج ريتزر، سه نوع متاتئوریک را معرفی می‌کند که تفاوت اصلی آنها در نتايج نهايی است:
 نوع اول، MU ناميده می‌شود. اين نوع‌ فرانظريه‌سازی، ابزاری برای رسيدن به درکی عميق‌تر از نظريه، تعريف شده است؛
 نوع دوم، MP خوانده می‌شود. اين نوع فرانظريه‌سازی بيانگر بررسي و مطالعه نظريه‌های موجود‌ برای توليد و خلق نظريه‌های جديد‌تر‌ است؛
 نوع سوم، MO گفته می‌شود. هدف اين نوع فرانظريه‌سازی، توليد چشم‌اندازی است که بخشی از نظريه، يا همهٔ آن را در بر می‌گيرد‌. 
 ريتزر در تحليل فرانظريه‌ای معتقد است، يک نظريه اجتماعی از مجموعه عواملی متأثر‌ است‌ که او‌ اين متغير‌ها را با چنين عناوينی مطرح کرده است:
 الف) متغير‌های اجتماعی درونی: اين متغيرها‌ عواملی مانند پيشينه و ارتباطات خانوادگی، تحصيلی و مذهبی، پيوندهای دينی، ارتباط با‌ استادان‌ و دوستان‌، علاقه‌مندی‌ها، فعاليت‌ها، تحرک اجتماعی، مسافرت‌ها و محل‌های اقامت نظريه‌پرداز را در بر می‌گيرد؛
 ب) متغير‌های اجتماعی بيرونی: منظور از ‌‌متغيرهای اجتماعی بيروني، وجود وضعيتی اجتماعی است که نسبت به حوزهٔ فکری‌ای که نظريه‌پرداز‌ آن‌ را‌ مطالعه می‌کند، بيرونی محسوب می‌شود؛
 ج) متغير‌های فکری درونی: اين متغير‌ها قضايای فکری يا شناختی درون محدوده‌ داخلی زمينه مطالعه را در بر می‌گيرد؛ ابزاری که برای درک چگونگی پرداختن دانشمندان و نظريه‌پردازان ديگر، به موضوع مطالعه و ويژگی‌های اصلی رويکرد‌شان و همچنين تأثيرشان بر نظريه‌پردازی انديشمند مد نظرمان به کار می‌رود‌؛
 د) متغير‌های فکری بيرونی: اين متغيرها با روابط بين نظريهٔ نظريه‌پرداز و فعاليت‌های فکری خارج از رشته مورد مطالعه مانند فلسفه، تاريخ، حقوق، اخلاق و ... مرتبط است.
{"title": "فرانظریه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87&oldid=33565429", "language": "fa"}