( : ; 7 December   1875 – ۱۹ ژوئن ۱۹۲۰) وکیل و عضو دومای دوم امپراتوری روسیه، وزیر امور داخله و وزیر دفاع و پس از آن اولین دولت مستقل بود. 
 خویسکی در ۷ دسامبر (۲۵ نوامبر به تقویم قدیم) در در خانواده اشرافی ایسگندر خویسکی، که ارتش روسیه بود به دنیا آمد. جد بزرگ او جعفر قلی دنبلی (ر.ک. )، بود که بعد از شکست از با ارتش ۲۰٬۰۰۰ نفره خود به عقب‌نشینی کرده بود. در ۱۸۰۴–۱۸۱۳ جعفر قلی همراه امپراتوری روس بود و بنابراین او را خان کرد و درجه سرهنگی او به اعطا کرد. 
 پس از آموزش در مدرسه ای در ، فتحعلی در دانشکده حقوق ادامه تحصیل داد و در ۱۹۰۱ از آنجا فارغ‌التحصیل شد. پس از فارغ‌التحصیلی، خویسکی به عنوان وکیل دعاوی در گنجه، سوخومی، و مشغول به کار شد. پس از انتصاب به عنوان معاون دادستان او درگیر فعالیتهای سیاسی و اجتماعی شد.
 خویسکی به عنوان نماینده دومای دوم روسیه از الیزابتپل ( ) انتخاب شد. او در ضمن سخنرانی در دومای روسیه در دوم فوریه ۱۹۰۷، از سیاستهای استعمارگرانه روسیه در آذربایجان و قفقاز انتقاد کرد. اگر چه او به‌طور رسمی عضو حزب مشروطه دموکراتیک (مشهور به کادتها) بود، به فراکسیون مسلمانها نیز پیوسته بود. در ۲۷ مارس، پس از در روسیه، خویسکی عضو موقت کمیته اجرایی شوراهای مسلمانان (MNCs) شد. در اولین اجلاس در ۲۶–۳۱ اکتبر ۱۹۱۷، خویسکی در حمایت از خودمختاری آذربایجان سخنرانی کرد. در دسامبر سال ۱۹۱۷ او عضو کمیساریای قفقاز شد که به تازگی ایجاد شده بود. پس از آن او به عنوان وزیر دادگستری دولت مستقل انتخاب شد.
 در ۲۸ مه ۱۹۱۸ جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی منحل شده و دولت مستقل اعلام شد. این اولین بار بود که دولتی بر پایه اصول جمهوری در میان مسلمانان عمل می‌کرد. فتحعلی خویسکی مسئول تشکیل اولین کابینه جمهوری شد.
 نخست‌وزیر خویسکی مفتخر به فرستادن رادیوگرام اعلام جمهوری مستقل آذربایجان به مراکز سیاسی جهان در ۳۰ مه ۱۹۱۸ شد. با انتقال دولت به اقامتگاه موقت در گنجه مشکلات زیادی بروز کرد و دولت مستقل آذربایجان به چالش گرفته شد. در ۱۷ ژوئن فتحعلی خان استعفای دولت را در جلسه بسته شورای ملی اعلام کرد اما دوباره مأمور تشکیل دولت شد. در کابینه جدید، علاوه بر پست نخست‌وزیری در دولت دوم، او وزیر دادگستری نیز شد. 
 خویسکی در سمتهای ریاست شورای وزیران و وزارت امور داخلی کار کرد. در ۱۷ ژوئن ۱۹۱۸ نصیب یوسف‌بیگلی به رهبری دولت دومی که خویسکی تشکیل داده بود رسید. او نقش مهمی در ایجاد اتحاد با دولت و از بین بردن دیکتاتوری خزر مرکزی در بازی کرد و در ۲۲ دسامبر به عنوان وزیر خارجه دولت جدید انتخاب شد و در این پست در از استقلال آذربایجان دفاع کرد. ایجاد نیز به او نسبت داده شده‌است. در دولت سوم او به عنوان رئیس شورای ملی و منصوب شد. در طول مسوولیتش او موفق به بازگرداندن نام تاریخی که Elisabethpol نام گذاری شده بود و تغییر نام شهرستان جبرییل که Karyagino نامگذاری شده بود، شد. همچنین او سیستم چند حزبی را ایجاد کرد، اقدام به چاپ تمبر و اسکناس آذربایجانی نمود و مدارس و دانشسراهایی را ایجاد کرد که به تدریس می‌کردند. در مارس ۱۹۱۹ دولت سوم منحل شد.
 در ژانویه سال ۱۹۲۰ هنگامی که متفقین جمهوری دموکراتیک آذربایجان را به صورت به رسمیت شناخته بودند، ، کمیسر امور خارجه شوروی، مکرراً با نامه از او خواست که جبهه جدیدی برای مقابله با و بگشاید، اما فتحعلیخان به این درخواست پاسخ منفی داد و گفت جمهوری دموکراتیک آذربایجان نمی‌خواهد در امور داخلی روسیه دخالت کند. در چهارمین و آخرین نامه، چیچرین به خویسکی از تهاجم قریب‌الوقوع ارتش ۱۱ سرخ به آذربایجان خبر داد. خویسکی خانواده اش را قبل از حمله به باکو در ۲۸ آوریل ۱۹۲۰ به منتقل کرد.
 فتحعلی خویسکی در ۱۹ ژوئن ۱۹۲۰ در تفلیس در نزدیکی میدان توسط ترور شد. ترور او بخشی از 
سازماندهی شده توسط فدراسیون انقلابی ارمنیان بود. فدراسیون انقلابی ارمنیان خویسکی را به داشتن نقش مهمی در قتل‌عام ارمنیان باکو در سپتامبر ۱۹۱۸ متهم دانسته بود. 
 مراسم کفن و دفن او را ایران در تفلیس ترتیب داد.
{"title": "فتحعلی‌خان خویسکی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B3%DA%A9%DB%8C&oldid=34754154", "language": "fa"}