نظریه‌ای در است که پایه‌گذار آن است و بر مبنای آن، مغز انسان به طور خاص برای یادگیری ، پیشاپیش برنامه‌ریزی شده‌است. طبق این نظریه، دانش زبانی انسان بدون آموزش شکل می‌گیرد و از طرف دیگر، همه زبان‌های طبیعی، ویژگی‌های مشترکی دارند. پس برای تعیین اینکه دقیقاً کدام ویژگی‌های زبانی، ذاتی هستند، نیاز به مشاهده، آزمایش و تحلیل وجود دارد.
 به ادعای مبنای این نظریه بر پایه چند واقعیت قرار دارد:
 
 
 حال به منظور پر کردن خلأ میان دانش زبانی و «داده‌های زبانی اولیه» (PLD)، زبان‌شناسان زایشی استدلال می‌کنند که کودکان از نظر زیستی، نوعی توانایی ذاتی در دارند. در پنج دهه گذشته، پژوهش‌های این زبان‌شناسان در جهت ارائه توصیفی از این توانایی بوده که بتواند دو واقعیت عمده را دربارهٔ انسان تبیین کند: اول، تنوع سطحی و ظاهری زبان‌ها و دوم، عدم دشواری یادگیری زبان با وجود زبانی (که به آن نیز گفته می‌شود). این توصیف را می‌توان «دستور جهانی» نامید.
 در واقع، هر انسان در هنگام تولد، مجهز به تعدادی اصل (یعنی همان دستور جهانی) برای ساخت دستور زبان است. این اصول را می‌توان دستورالعملی برای «پخت» دستور زبان یک زبان خاص با ترکیب، دسته‌بندی و تحلیل داده‌های زبانی اولیه دانست. در واقع دستور جهانی یک است که داده‌های زبانی اولیه را به عنوان می‌گیرد و یک دستور زبان خاص (مثل دستور زبان انگلیسی، آلمانی، فارسی و ...) را به عنوان ارائه می‌دهد.
 دستور جهانی را می‌توان اصولی عام برای دستور زبان با پارامترهایی تعیین‌نشده دانست که ارزش آنها بر مبنای تجربه زبانی تعیین می‌شود. این پارامترها را می‌شود کلیدهای «خاموش/روشن» فرض کرد که هر ترکیب مربوط به تنظیم آنها به صورت خاموش یا روشن، دستور یک زبان خاص را شکل می‌دهد. پس، یادگیری یک زبان طبیعی، همان مشخص کردن ارزش برای این پارامترهای تعیین‌نشده یا خاموش و روشن کردن کلیدهاست و این کار را کودک بر مبنای داده‌های زبانی اولیه که در محیط زبانی خود به آن دسترسی دارد، انجام می‌دهد؛ بنابراین، اولاً فرایند یادگیری زبان، به جزئیات درون‌داد زبانی/محیطی حساس است و ثانیاً دانش شکل‌گرفته محدود به اطلاعات متنوع یا درهم‌ریخته‌ای که ناشی از «داده‌های زبانی اولیه» است، نخواهد بود، زیرا اصول عامی که دستور جهانی تعیین کرده‌است، پیشاپیش وجود دارند و صورت کلی این دانش را تعیین می‌کنند.
{"title": "دستور جهانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=33524012", "language": "fa"}