(به انگلیسی: Anatolian hypothesis) فرضیه‌ای است که طی آن (Neolithic Anatolia) را به عنوان خاستگاه (ایرانیان و نیز آریاییان هند و آناتولی و اروپا) مطرح می‌کند. این فرضیه نخستین بار از سوی (Colin Renfrew) در ۱۹۸۷ میلادی پیش کشیده شد. به تازگی وی بازنگری‌هایی در نظریهٔ خود نموده و مناطق غربی را بیش‌تر در فرضیهٔ خود در نظر می‌گیرد. تصویری که رنفرو از هندواروپائیان ارائه می‌دهد، کاملاً با توصیف که را پیشنهاد کرده بود، متفاوت است. او آن‌ها را جنگجویانی شبه‌بیابانگرد نمی‌داند، بلکه قومی صلح‌طلب و کشاورزانی یکجانشین معرفی می‌کند که در آناتولی ساکن بودند. 
 این فرضیه با روند گسترش کشاورزی از دید باستان‌شناختی هم تطابق دارد. بر پایهٔ این فرضیه گویشوران طی در هزاره‌های نهم تا ششم پیش از میلاد از آناتولی و از طریق گسترش تدریجی شیوه‌های کشاورزی پراکنده شدند. بیان می‌کند که گسترش زبان‌های هندواروپایی به هند در ادامهٔ تکامل تدریجی و پیشروی مردمان هندواروپایی است، که ساکن استپ‌های روسیه بوده اند. این فرضیه نسبت به رقیبش - - هواداران بیشتری به ویژه در میان پژوهشگران دانشگاهی دارد.
 رنفرو در مواجهه با نقدهایی که با نظریه‌اش انجام گرفته بود، تغییراتی را در پیش‌فرض‌های خود به وجود آورد. او در پژوهش‌های جدیدترش، کهن‌ترین اقوام هندواروپایی را با منطقهٔ و ناحیهٔ شمالی مرتبط می‌داند و در واقع بخش‌های شرقی‌تر آناتولی را نیز در نظریه‌اش جای می‌دهد. 
 اگر فرضیهٔ آناتولیایی مورد قبول باشد، آنگاه (زبان مردم ) را می‌توان یکی از نخستین زبان‌های منشعب شده از زبان‌های هندواروپایی دانست. 
 در سال ۲۰۰۳ میلادی بر روی ۸۷ زبان و ۲٬۴۴۹ آیتم واژگانی واکاوی‌ای انجام شد تا تاریخ انشقاق زبان نخستین مشخص شود. نتیجهٔ زمانی پیرامون ۷٬۸۰۰ تا ۹٬۸۰۰ سال پیش را مشخص کرد از نظر زمانی با فرضیهٔ آناتولیایی مطابقت دارد.
 
 Wikipedia contributors, "Anatolian hypothesis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed January 1, 2016).
{"title": "فرضیه آناتولیایی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%B6%DB%8C%D9%87_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C&oldid=34000532", "language": "fa"}