رابطه‌ای است مربوط به منطقه مؤثر حاکم بر احتمال پراکندگی یک توسط الکترون اتمی. این رابطه قبل از ظهور توسط هندریک آنتونی کارمرز و ورنر هایزنبرگ در سال ۱۹۲۵ به دست آمد. بر مبنای اصل هم‌خوانی، فرمول پراکندگی کارمرز-هایزنبرگ، فرمولی اعمال شده بر فرمول پراکندگی کلاسیک برای نور (پراکندگی رامان) بود. مبحث توسط پل دیراک در سال ۱۹۲۷ بیان شد.این فرمول از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود؛ زیرا علت جذب منفی را در پراکندگی رامان هنگامی که در آن انرژی پراکنده ممکن بود بزرگتر یا کوچکتر از فوتونی تصادفی باشد، بیان می‌کرد.
 فرمول پراکندگی کارمرز-هایزنبرگ در فرایندهای مرحلهٔ دوم:
 
 این رابطه نشان دهنده احتمال انتشار فوتون‌های انرژی درزاویه جامد (centred in the direction), پس از تحریک سیستم با فوتون انرژی . واسطه‌های میانی است و حالت نهایی سیستم با انرژی‌های به ترتیب; تابع ی حفاظت ازانرژی را در تمام طول فرایند تضمین می‌کنند. عامل انتقالی مربوطه است. عرض خط اصلی حالت میانی است.
 یا اثر رامان (به : Raman Scattering) به پراکنش غیرکشسان فوتون می‌گویند. این پدیده را ، هندی در سال ۱۹۲۸ کشف کرد.
وقتی نور از یک اتم یا پراکنده می‌شود، بیشتر فوتون‌ها پراکنده می‌شوند ( ). این فوتون‌ها انرژی، و یکسانی با فوتون‌های فرودی دارند. ولی نسبت کمی از فوتون‌ها (تقریباً یک فوتون از ده میلیون) با متفاوت (و معمولاً کمتری) پراکنده می‌شوند.
{"title": "فرمول پراکندگی کارمرز-هایزنبرگ", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%84_%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%86%D8%A8%D8%B1%DA%AF&oldid=33380415", "language": "fa"}