(به : Кази-Мулла، ، 1793 -۱۸۳۲) و اسلام بود که اولین امامت قفقاز (از ۱۸۲۸ تا ۱۸۳۲) بود. او از یاران سرسخت بود. او به ترویج ، تهذیب معنوی و تسهیل علیه متجاوز پرداخت. او همچنین یکی از حامیان اصلی مریدیسم بود، پیروی دقیق از که توسط برای افزایش شور مذهبی و میهنی در استفاده می‌شد. 
 وی از دوستان صمیمی در دوران کودکی در بود. آنها هر دو و را با هم در یراغال، یک مرکز مرید مطالعه کردند، و هر دو از آداب و رسوم سست مردم کوهستانی که با قوانین قرآن در تضاد بود، بیزار بودند. مرشد او ملا محمد یراقی، عالم صوفی بود که ملا را وارد کرد. 
 غازی ملا یکی از برجسته‌ترین مبلغان در قفقاز شد. حفظ بیش از چهارصد به او اجازه داد تا در بسیاری از مناظرات در برابر وعاظ رقیب در آن منطقه پیروز شود. همان‌طور که شهرت او افزایش یافت، توسط بسیاری از و وفادار، بی‌تفاوت و دشمن دعوت شد. او به نشانه فروتنی و ریاضت از سواری امتناع می‌کرد و پیاده ایاب ذهاب می‌نمود.
 در اوایل تا اواسط قرن نوزدهم، استراتژی سیاسی روسیه در شامل حمایت از قوانین محلی و بومی، معروف به . این یک سرمایه‌گذاری دقیق و استراتژیک در برابر دینداری و مقاومت فزاینده مبتنی بر بود که توسط غازی محمد حمایت می‌شد. محبوبیت و ظهور غازی محمد هم به شخصیت کاریزماتیک او و هم به جمعیت بومی داغستانی نسبت داده شده‌است که از نفوذ روسیه و سازماندهی مجدد زمین و منابع محلی خسته شده بودند. به دلیل تضاد منافع سیاسی، حقوقی و مذهبی محلی، جنگ به رهبری غازی محمد به عنوان جنگی به نام مقاومت مسلمانان به همان اندازه که جنگ علیه تجاوزات امپراتوری روسیه به توصیف شده‌است. در حالی که غازی محمد برای سیاست‌های مذهبی و تاکتیک‌های نظامی‌اش از حمایت مردمی برخوردار شد، حمایت گسترده‌ای در میان دیگر رهبران سیاسی منطقه پیدا نکرد و در واقع حملاتی را هم علیه رهبران محلی که ترجیح می‌دادند به نسبت می‌دادند و هم علیه روس‌های متجاوز به راه انداخت. به این ترتیب، حمایت از غازی محمد در داغستان همه جا وجود نداشت و به قدرت رسیدن او منجر به ناآرامی در میان سهامداران سیاسی محلی شد.
 (برای جزئیات نظامی به جنگ مرید مراجعه کنید. در سال ۱۸۲۹ در قیمری به منصوب شد و در آنجا رسماً دعوت به دفاع مقدس را اعلام کرد. او همچنین حکم داد که تمام شراب‌ها باید در ملاء عام نابود شود. در سال ۱۸۳۰، غازی ملا و تلاشی ناموفق برای تصرف پایتخت ، از خانم پاککو-بکخه کردند پس از این عقب‌نشینی، شمیل بر او چیره شد تا مدتی درنگ کند تا اینکه همه قبایل در پیروی از متحد شدند. در سال ۱۸۳۱، پس از چند ماه سکوت، به شمال داغستان حمله کرد و در آنجا با موفقیت روبرو شد. تاکتیک‌های چریکی او را ناآماده گرفتار کرد. در سال ۱۸۳۲ او توانست را تهدید کند، با این حال، روسها حمله ملا را دفع کردند و طبق افسانه هنگامی که قیمری را گرفتند، متوجه شدند
غازی ملا فوت کرده ولی به حالت دعا روی فرش نشسته و با یک دست ریش خود را در دست دارد و با دست دیگر به آسمان اشاره می‌کند
روسها جسد او را به ، پایتخت ایالت بردند و به خان قوموق که به آنها وفادار بود، دادند. جسد برای چند روز در بازار به نمایش گذاشته شد و سپس در تپه‌ها به خاک سپرده شد.
{"title": "غازی ملا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%BA%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D9%85%D9%84%D8%A7&oldid=34819070", "language": "fa"}