از آثار علمی فاخر قرن هشتم هجری به است.
 نویسنده اثر شمس الدین از دانشمندان شیعه در قرن هشتم و در طبقه شاگردان قرار دارد.
 در این کتاب ۱۵۰ علم و ترتیب داده شده و نویسنده آن را برای و نوشته است. (هر چند در عمل موفق به نگارش ۱۳۰ علم شده‌است).
 این اثر یک علوم در سه جلد می‌باشد و شبیه خوارزمی و دره فاخره قزوینی است و سال تألیف آن در حدود ۷۴۰ ق بوده‌است.
 مقاله چهارم از قسم دوم از کتاب نفایس الفنون فی عرایس العیون در فروع طبیعی مشتمل بر ده فن
 باب اول در قسم نظری مشتمل بر پنج فصل
 فصل اول در معرفت ارکان و امزجه و اخلاط و قوی
 فصل دویم در اعضاء
 فصل سیم در امراض و اسباب و اعراض
 فصل چهارم در علامات و دلایل
 فصل پنجم در معرفت اشیاء مستعمله از اغذیه و اشربه و و غیر آن، از حبوب:
 باب دوّم در قسم عملی مشتمل بر دو فصل
 فصل اوّل در حفظ صحّت بدن
 فصل دویم در معالجات
 فصل اول در بیان امکان وقوع
 فصل دوم در اشارت به اصل و تسمیه او در و اکسیر و 
 فصل سیّم در کیفیت تبییض و تصفیر
 فصل چهارم در تعقید و تحلیل و 
 فصل پنجم در تدبیرات چیزهائیکه در این صنعت بدان محتاج‌اند و آن را بکار دارند
 فصل ششم در بیان ساختن 
 فصل هفتم در ساختن 
 فصل هشتم در ساختن لالی
 فصل نهم در ساختن و 
 فصل دهم در اشارات بعضی از اصطلاحات ارباب این صناعت
 باب اول در یافتن اخلاق مردم بسبب چگونگی صورت و رنک و شکل و عضوهای ظاهری
 باب دویم در ترجیح بعضی از این علامات بر بعضی
 فصل اول در بیان تأثیر کواکب
 فصل دوم در آنکه در تأثیر قوی‌تر بود یا ثوابت
 فصل سیم در شبهاتیکه بر تأثیر کواکب و بطلان احکام نجومی ایراد کرده‌اند با جواب آن
 فصل چهارم در بیان صفات سیاره و دلالت ایشان
 فصل پنجم در بیان دلالات 
 فن هفتم از مقاله چهارم علم خواص
 باب اول در خواص چهار پا
 باب دویم در طیور
 باب سیم در خواص حیوانات بحری
 باب چهارم در خواص در احجار
 فصل اول در بیطره که آن را طب الدواب خوانند
 فصل دویم در احوال شکاری
 فصل سیم در آثار جامه سفید بهر چه بیالاید
 فصل چهارم در فلاحت
 فصل پنجم در اکتاف
 فصل ششم در اختلاج اعضا 
 این کتاب بارها چاپ شده و بهترین چاپ آن را تهران با مقدمه در ۳ جلد به سال ۱۳۸۱ منتشر کرده‌است.
 این دانشنامه یکی از منابع متون کهن فارسی دربارهٔ کشاورزی است. بخشی از آن را نقل می‌کنیم:
 «و در معرفت زمین وجوه بسیار گفته‌اند از آنجمله آنکه اگر خواهند بدانند زمین نیک است یا بد، چاهی بمقدار دو گز فرو برند و قدری گل از آن در آب اندازند زیرا که باد شمال بواسطه برودت روی زمین را سخت کند و نگذارد که تخم در زمین بروید و پرورش یابد و در نیمه اول ماه پیش بعضی بهتر باشد و اگر زمین دخل کم دهد سرگین مرغان با تخم آمیخته کنند و بیفشانند سبب قوت و زیادتی دخل شود خاصه سرگین اما اگر تخم خشک باشد و زمین نمناک نباشد سرگین کبوتر نشاید انداختن چه از غایت حرارت تخم را سوزاند لیکن اگر نمناک بود نیک باشد و اگر خواهند که علفها که در میان غله برآید پاک کنند گفته‌اند اگر بوقت طلوع سنبله یا جدی یا ببرند دیگر بر نیاید و اما باید که ماه در محاق باشد.»
{"title": "نفائس الفنون فی عرائس العیون", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%86%D9%81%D8%A7%D8%A6%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%81%DB%8C_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%88%D9%86&oldid=34910830", "language": "fa"}