یا یا نام دسته‌ای از حرکات ورزشی و رزمی است که در گود زورخانه و با آواز و نواز و کوبش از گذشته‌های دور رواج داشته‌است. هم چنین در زورخانه افزون بر ورزش زورخانه‌ای، نیز گرفته می‌شود.
 پروندهٔ ثبت جهانی آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای به کوشش فدراسیون ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای ایران با همکاری آماده گردید. آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۹ برابر با ۱۶ نوامبر ۲۰۱۰ در فهرست میراث معنوی از سوی ایران به ثبت جهانی رسید. 
 آلمانی، با استناد به پژوهش‌های ، ورزش زورخانه‌ای را در کتاب اصلی و جلد ویژه ورزش، کهن‌ترین ورزش جهان بازشناسانده است.
 ورزش و انجام حرکات پهلوانی جزو فعالیت‌های اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده‌است. مردمان آن زمان، برای ورزشکاران با توان بدنی و منش و نگرش والای‌شان، ارزش بسیاری قائل بودند و همواره سپاسگزار ایشان بوده‌اند.
 
چنین بر می‌آید که، زورخانه در حدود هفتصد سال پیش (سده هفتم خورشیدی) به وسیلهٔ محمود معروف به که گویا از مردم آذربایجان بوده با این سازوکار امروزی بازسازمان‌دهی شده‌ است. از این‌رو، بر پایهٔ رفتار و منش تاریخی و اسطوره‌های ایران زورخانه می‌تواند دست کم در ایران تاریخی بسیار کهن‌تر از آنچه گمان می‌رود، داشته باشد.
 جایگاه زورخانه پس از اسلام در زنده‌کردن فرهنگ و آیین افتادگی و برادری که از در ایران رواج داشته‌است، اهمیت ویژه دارد. 
 در چنین آمده: در بازه زمانی خاصی، در بیش از ۱۲۰۰ سال پیش که صلح و آرامش نسبی بر ایران حکم فرما بود، جنگجویان ایرانی افزار نبرد همچون ، و را برای آماده‌سازی بدن برای آینده، تبدیل به افزار ورزشی نموده و با اینها به ورزیدن تن و روان پرداختند.
 ورزش زورخانه‌ای آداب و سنتی ویژه خود دارد. آداب و سننی که با پیروی از پهلوانان و دلاوران افسانه‌ای دورهٔ باستانی و تاسی از پیشوای نخستین شیعیان و جوانمردان، خوی و منش مردانگی و افتادگی و جوانمردی را در ورزشکاران برمی‌انگیزد یا نیرو می‌بخشد. ساختن این ویژگی‌های نیکو هماهنگ است با سروده‌ها و داستان‌هایی به صورت آهنگین و به همراهی « » که مهم‌ترین این نوع است و برای برانگیختن در هنگام ورزش از سوی « » خوانده می‌شود. ورزشکاران هماهنگ با موسیقی و نوای مرشد، جست‌وخیز می‌کنند و حرکات زیبای گروهی یا فردی به نمایش می‌گذارند.
 ورزش باستانی در میان ورزشکاران به احترام و ادب شناخته شده و با اصول و هنجارهای بسیاری همراه است. برای نمونه همه حرکات با اجازه و درخواستن از پیش‌کسوتان و بزرگان زورخانه که به رخصت گرفتن معروف هست انجام می‌شود.
شعار ورزش باستانی پرورش تن و روان انسان است به‌ گونه‌ای که شیعیان بر این باورند که زورخانه مسجد دوم شیعیان است؛ ولی در نسل جدید ورزشکاران این آداب و رسوم کم‌کم از میان رفته‌ است و کمتر مذهب در این ورزش دیده می‌شود.
یکی دیگر از اصلی‌ترین آداب زورخانه این است که ورزشکاران باید مواردی را از قبیل (فروتنی و ازخودگذشتگی-مروت-مردانگی-سفره داری-پاکیزگی-کمک به تهی‌دستان و تنگدستان و دیگر ویژگی‌های پهلوانی) را رعایت کند.
 کسانی بر این گمان هسنند که مردان زورخانه در دوران باستان، آیین رزم هم می‌آموختند و می‌گویند ابزار و ورزش باستانی شباهت و همسانی شگرفی به روزگاران کهن داشته‌است. با و چوبی زورخانه، و بسیار سنگین یا همان سنگ و و کباده زورخانه که با آن می‌پرورانند. به هر روی، فنون رزم و ورزش، دیر زمانی است که هر یک به راه خود رفته‌اند حتی هم آیین رزم خودش را دارد به‌گونه‌ای که جوانی که بر بزرگ‌تر خود کنده می‌کشد و از او خواستار است که نخست من می‌چرخم فلسفه آیین رزمی‌اش این است که می‌خواهد بگوید بگذار نخست من شهید بشوم و جانبازی کنم؛ من خواستار جنگ در میدان هستم.
 شیوه‌های گوناگون پرتاب‌ها را در میل بازی ‹‹چشمه›› گویند. در میل بازی افتادن میل از دست میل باز را افت گویند. 
 یکی از جشن‌های شیرین و شناخته‌شده زورخانه گلریزان است که همزمان با جشن‌ها و زادروزها و میلادهای و در برخی موارد برای قدردانی و پاسداری از زحمات پیشکسوتان گرفته می‌شود و در پایان دو جوان دو گوشه لنگی را گرفته و دور می‌خورند و مردم پول در آن لنگ می‌اندازند.
 ورود به گود در ورزش زورخانه ای آدابی مخصوص دارد. به این ترتیب که نخست ورزشکاران در زورخانه به ترتیب کسوت و در مسابقه‌ها با نظر مربی وارد می‌شوند و به ترتیب مراحل زیر را انجام می‌دهند: 
 
 زمین‌بوسی
 ورود به گود
 برداشتن تخته‌شنو
 جرگه‌زدن و کنده‌زدن ( سلام باستانی )
 
 نرمش پشت تخته: معمولاً شامل پای‌پشت تخته(پای جنگلی)، پای چپ‌وراست، خم‌گیری، نرمش‌ گردن و نشست‌وبرخاست می‌شوند.
 : سایه‌زدن، میل‌گیر آهسته یا سرمچ، میل‌گیری شلاقی، شیرین‌کاری، میل‌سنگین
 پا زدن: پای‌جنگلی، پای‌ضربدری، پای شاطری، پای تبریزی
 نیایش کردن
 کباده زدن
 چرخ زدن
 : سایه‌زدن، کنده‌گرفتن، سجده کردن، بلند‌کردن سنگ
 : دو تخته بزرگ معمولاً هشتاد کیلویی هستند که به نشانه سپر جنگی هستند و ورزشکار خوابیده و بمانند پرس‌سینه با آن‌ها ورزش می‌کنند.
 
 
 ورزش زورخانه‌ای هم مانند برخی از ورزش‌ها مثل و ورزشکاران بر اساس رتبه‌ای که دریافت می‌کنند حرکات را به نوبه خود انجام می‌دهند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 سید‌بودن و داشتن مقام و جایگاه در مسابقه‌ها در دریافت‌کردن رتبه پیش از زمان موعود تأثیر دارد. برای ورزشکار پس از گرفتن رتبه نو، امتیازات رتبه پیشتر نیز، به احتساب می‌آیند. ' 
 
 اگر چه شاید امروز ورزش باستانی دارای رونق کم‌تری باشد اما هنوز هم برای کسانی که در گودهای پیر شده‌اند خاطره‌انگیز است. امروزه در ۵۰ زورخانه برقرار است؛ از مهم‌ترین زورخانه‌های پایتخت ایران می‌باشد که میزبان مسابقه‌های کشوری فدراسیون پهلوانی و زورخانه‌ای است و به ثبت ملی درآمده‌است. این باشگاه در شمال ، خیابان شهید فیاض‌بخش قرار دارد.
 ورزش زورخانه‌ای امروزی در بسیاری از زمینه‌ها با ورزش سالیان دور تفاوت آشکاری کرده‌است.
 برای نمونه بستن لنگ در ورزش باستانی از سوی فدراسیون این ورزش ممنوع شده‌است. اما در شهرهایی مانند کرمانشاه و اراک هنوز لنگ می‌بندند.
 امروزه مسابقه‌های ورزش باستانی به صورت تیمی در یکی از شهرهای ایران انجام می‌گیرد که در آن هر تیم شامل ده نفر می‌باشد(۱مرشد-۸ورزشکار-۱میاندار) که ورزش را با پیچیدگی بسیار زیادی نسبت به ورزش سادهٔ زورخانه انجام می‌دهند.
 این ورزش همچنین در در ۷ رویداد برگزار شد که ایران با ۶ طلا و ۱ نقره در جدول مدال‌ها در این رشته در رتبه اول قرار گرفت. 
 پس از بستن تفاهم‌نامه همکاری‌های فرهنگی و اجرایی با فدراسیون پهلوانی و زورخانه‌ای توانسته‌است، فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای را در و جهان به گونه فرهنگی‌هنری بازبشناساند.
 مهم‌ترین دستاوردهای بازشناسی فرهنگی هنری ورزش زورخانه‌ای از سوی عبارتند از:
 
 
 
 
 
 از همین رو به عنوان برترین در زمینهٔ ترویج فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای شناخته شده‌است.
 مقالهٔ اصلی: در سده‌های پیشین برای شناختن «دارنده بازوبند پهلوانی ایران» رقابت‌های کشتی پهلوانی برگزار شد. اگر چه این کارزارها ریشه‌های باستانی دارد، چارچوب نوین آن از سال ۱۳۲۳ (۱۹۴۴) برگزار شده‌است. برنده این رقابت‌ها نامیده می‌شود و دارنده می‌شود. نخستین کسی که سه سال پیاپی بازوبند پهلوانی را به دست آورد بود که در سال های ۱۳۲۹،۱۳۳۰،۱۳۳۱ توانست بازوبند پهلوانی را از آن خود کند، به همین دلیل به وی لقب (پهلوان ابدی ایران) را دادند
 پهلوان زنده =
{"title": "ورزش زورخانه‌ای", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4_%D8%B2%D9%88%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C&oldid=35133898", "language": "fa"}