(به : ) ‏ (۱۱ اوت ۱۹۴۸ – ۱۹ ژانویه ۱۹۶۹) دانشجوی تاریخ و اقتصاد سیاسی چک بود که در حرکتی اعتراضی از طریق ، کرد. این حرکت نمادین او را در حوادثی که منجر به شد، کلیدی خوانده‌اند.
 در اوت ۱۹۶۸، به حمله کرد تا اصلاحات آزادیبخش دولت در طول آنچه خوانده شد را در هم شکند. گروهی از دانشجویان چک شامل پالاخ در یک پیمان تلاش کردند در اعتراض به این حمله خود را قربانی کنند. پالاخ نخستین کسی بود که در ۱۶ ژانویه ۱۹۶۹ در (واتسلاوسکه) خود را به آتش کشید.
 به گفته یاروسلاوا موسرووا، متخصص سوختگی که اولین فردی بود که در بیمارستان از پالاخ مراقبت کرد، او در اعتراض به اشغال کشورش توسط خودسوزی نکرد، بلکه این حرکت در اعتراض به بی‌تفاوتی شهروندان چکسلواکی ناشی از اشغال بود.
 «زیاد دراعتراض به اشغال توسطِ شوروی نبود، بیشتر به خاطر جو بی‌روحیگی و بی‌تفاوتی بود. مردم نه تنها ناامید شده بودند، بلکه تسلیم شده بودند. او می‌خواست به جو بی‌روحیگی پایان دهد. من فکر می‌کنم مردمی که در خیابان بودند، جمعیتی خاموش و غمزده با چهره‌های عبوس که با یک نگاه به چهره‌هایشان می‌شد فهمید که همگی درک می‌کردند، همه آدم حسابی‌ها می‌خواستند کاری کنند.»
 با دیدن شدت درد و رنج پالاخ در بستر مرگ که به صورت گسترده‌ای منتشر شد، بیشتر دانشجوهای دیگر به عهد خود وفا نکردند.
مراسم تشییع پالاخ تبدیل به اعتراضی بزرگ علیه اشغال شد و یک ماه بعد در ۲۵ فوریه ۱۹۶۹ دانشجوی دیگری به نام یان زاییتس نیز در همان مکان خودسوزی کرد و درگذشت. در آوریل همان سال نیز در راه او را دنبال کرد.
 پالاخ ابتدا در به خاک سپرده شد. اما، از آن جا که گور او در حال تبدیل شدن به یک زیارتگاه ملی بود، پلیس مخفی هر گونه یادمانی از پالاخ را از بین برد و گور او را در شب ۲۵ اکتبر ۱۹۷۳ نبش کرد. پیکر او را پس از سوزاندن به مادرش که در شهر وشِتاتی زادگاه پالاخ می‌زیست، فرستادند و یک پیرزن ناشناس از یک خانه سالمندان را در گورش گذاشتند. مادر پالاخ تا سال ۱۹۷۴ اجازه نیافت که جعبه حاوی خاکستر فرزندش را در گورستان محلی قرار دهد. بالاخره در ۲۵ اکتبر ۱۹۹۰ این جعبه رسماً به محل اولیه در بازگردانده شد.
 در بیستمین سالمرگ پالاخ، اعتراضاتی که ظاهراً برای یادبود او برگزار شده بود، اما در واقع به قصد انتقاد از رژیم بود، تبدیل به چیزی شد که بعداً «هفته پالاخ» خوانده شد. مجموعه تظاهرات که از ۱۵ تا ۲۱ ژانویه ۱۹۸۹ در برگزار شد، توسط پلیس سرکوب شد. پلیس با شلنگهای آب به تظاهرکنندگان و عابران حمله کرد. هفته پالاخ به عنوانِ یکی از حرکتهای اعتراضی شناخته شده‌است که پیش‌درآمد سقوط در چکوسلواکی در ۱۱ ماه بعد بود.
 پس از ، یک برنزی برای یادبود پالاخ و درست در محل مرگ او جلوی موزه ملی قرار داده و میدانی نیز به نام او خوانده شد. فضانورد چکی که سال بعد از آن را ترک کرده بود، را که در ۲۲ اوت ۱۹۶۹ کشف شده بود به نام او پالاخ ۱۸۳۴ خواند. در شهرهای مختلف یادبودهای متعددی برای بزرگداشت پالاخ ساخته شده‌است که یکی از آنها بنای کوچکی درون تونل یخچالی در زیرِ یونگفراویوخ در است.
 چند خودسوزی پس از پالاخ نیز ممکن است متأثر از حرکت او و بازتاب رسانه‌ای آن رخ داده باشد. در بهار ۲۰۰۳ شش جوان از طریق خودکشی کردند. یکی از مشهورترین آنها زدنیک آدامتس، دانشجوی ۱۹ ساله بود که در ۶ مارس ۲۰۰۳ در مقابل موزه ملی و در همان مکانی که که پالاخ خودسوزی کرده بود، خود را سوزاند و یادداشتی از خود باقی گذاشت که در آن مشخصا به پالاخ و بقیه افرادی که در در ۱۹۶۹ خودکشی کرده بودند، اشاره کرده بود. 
در فاصله اندکی از محل خودسوزی پالاخ تندیسی در میدان قدیمی برای بزرگداشت متفکر دینی مشهور ، ساخته شده‌است که در سال ۱۴۱۵ به دلیل عقایدش سوزانده شد. او قرنها به عنوان قهرمان ملی شناخته شده بود و برخی خودسوزی پالاخ را به کشته شدن هوس پیوند داده‌اند.
 نماهنگ «کلاب فوت» گروه کاسابیان به پالاخ پیشکش شده‌است. آهنگ «تشییع یان پالاخ» ساخته فیل کلاین که توسط گروه زیپو اجرا شده بود نیز در بزرگداشت اوست. 
 هنرمند لهستانی ویکتور ژستالو پس از این که به آمریکا پناهنده شد، در «قطعه‌ای برای آزادی»، یاد یان پالاخ را زنده کرد. در این قطعه ژستالو می‌گوید:
 
 
 در چهلمین سالمرگ پالاخ تندیس او که توسط آندره بک تراشیده شده بود، از به منتقل شد. این تندیس در ملنیک، شهری که پالاخ در آن درس خوانده مستقر شد.
 آگنیه‌ژکا هولاند (به : ) فیلمساز سینمای در حال ساخت یک مجموعه پنج قسمتی از زندگی یان پالاخ است. این مجموعه برای نمایش در سال ۲۰۱۳ آماده خواهد شد و بازیگران آن از بین هنرمندان سینما و تلویزیون چک انتخاب شده‌اند. 
 
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. « ». در ، بازبینی‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۲.
{"title": "یان پالاخ", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE&oldid=34045669", "language": "fa"}