Province of Afghanistan Place ( : ، : ) یکی از افغانستان به مرکزیت شهر می‌باشد که از ولایات مرکزی افغانستان به‌شمار می‌رود. مساحت آن ۱۷٫۴۱۴ کیلومتر مربع و جمعیت آن بر اساس برآورد سال ۲۰۱۱ میلادی، ۴۱۸٬۵۰۰ نفر است. این منطقه به دلیل وجود صدها اثر تاریخی که به موجب کثرت فرهنگی زیادی که در گذشته در آن وجود داشته، دارای شهرتی جهانی می‌باشد. نام بامیان را می‌توان به «مکان نور درخشان» ترجمه کرد. 
 نام بامیان با آثار مشهوری چون بت‌های بودا و غارهای پیرامون آن، قلعه‌های ، و همراه گشته‌است. بامیان مرکز به‌شمار می‌آید. طبیعت بامیان کوهستانی است. حتی مناطق هموار کمی که وجود دارد از ارتفاع زیادی برخوردار بوده و طبیعت سرد و خشن دارد.
 مقالهٔ اصلی: در ، حکایتی را از به این ترتیب نقل می‌کند که:
 سالی از بلخ بامیانم سفر بود و راه از حرامیان پر خطر، جوانی بدرقه همراه من شد سپر باز چرخ انداز سلحشور بیش زور که بده مرد توانا کمان او زه کردندی و زور آوران روی زمین پشت او بر زمین نیاوردندی ولیکن چنان‌که دانی متنعم بود و سایه پرورده نه جهان دیده و سفر کرده. رعد کوس دلاوران به گوشش نرسیده و برق شمشیر سواران ندیده. اتفاقاً من و این جوان هر دو در پی هم دوان هر آن دیوار قدیمش که پیش‌آمدی به قوّت بازو بیفکندی و هر درخت عظیم که دیدی به زور سرپنجه بر کندی و تفاخر کنان گفتی
 پیل کو تا کتف و بازوی گردان بیند
 شیر کو تا کف و سر پنجه مردان بیند
 ما درین حالت که دو هندو از پس سنگی سر برآوردند و قصد قتال ما کردند به دست یکی چوبی و در بغل آن دیگر کلوخ کوبی جوان را گفتم چه پایی؟
 بیار آنچه داری ز مردی و زور
که دشمن به پای خود آمد به گور
 تیر و کمان را دیدم از دست جوان افتاده و لرزه بر استخوان
 نه هر که موی شکافد به تیر جوشن خای
 به روز حمله جنگ آوران به دارد پای
 چاره جز آن ندیدم که رخت و سلاح و جامه‌ها رها کردیم و جان به سلامت بیاوردیم.
 بکارهای گران مرد کار دیده فرست
 که شیر شرزه در آرد به زیر خمّ کمند
 جوان اگر چه قوی یال و پیلتن باشد
 به جنگ دشمنش از هول بگسلد پیوند
 نبرد پیش مصاف آزموده معلوم است
 چنان‌که مسئله شرع پیش دانشمند
 اطلاعات بیشتر: در دوران باستان، بخش‌های مرکزی افغانستان از نظر استراتژیک از طریق کاروان‌های که از منطقه عبور می‌کردند، رونق می‌گرفت و محل تقاطع تجارت بین ، ، و بود. بامیان برای بسیاری از مسافران نقطه توقف بود. در اینجا بود که ترکیب عناصر و ، به یک سبک کلاسیک منحصر به فرد تبدیل شد که با نام شناخته می‌شود. 
 نام بامیان در ( ، ص ۱۰۰) و همچنان در ( ) در زبان به شکل بامیکان آمده‌است. که بلندترین مجسمه‌های جهان محسوب می‌گردید از یادگارهای دینی دورهٔ از امپراتوران به حساب می‌آید. بامیان بخاطر چشم‌انداز زیبای آن و وجود دو تندیس عظیم بودا از ارزش خاصی برخوردار بوده‌است. در قدیم محل اُتراق کاروان‌های جاده ابریشم و مرکزی مهم برای هنرمندان، و همچنین مرکزی برای نشر آیین بودایی بوده‌است. بین سال‌های ۶۲۹ و ۶۴۵ میلادی، هیوان‌تسنگ زائر مشهور چینی، که از بامیان بازدید کرده از خود نوشته‌های گران‌بهایی راجع به بناها و تندیس‌های بامیان و همچنین از زندگی اجتماعی و مذهبی باشندگان آن به جای گذاشته‌است. قریب به نیم قرن بعد، یک راهب بنام هویچائو، که در سال ۷۲۷ م. از بامیان گذر کرده بود، آن منطقه را علی‌رغم حضور در شمال و جنوب آن، یک پادشاهی مستقل و قدرتمند توصیف کرد. 
 در بامیان یکی از شهرهای مهم و آباد و مرکز شیران بامیان محسوب می‌شود. اما در قرن هفتم هجری بر اثر همانند اکثر شهرهای خراسان به خاک یکسان می‌گردد. می‌گوید:
 «و به بامیان رسیدند ارباب آن از باب مخاصمت و مقاومت درمی‌آمدند… ناگاه از شست قضا که نای کلی آن قوم بود تیر چرخی که مهلت نداد از شهر بیرون آمد به یک پسر رسید که محبوبترین احفاد چنگیز خان بود» 
  معبدی بزرگ بامیان را ویران کرد، با اینحال باشندگان بومی بامیان تا آمدن  هنوز به اسلام نگرویده بودند. در دورهٔ  ، بامیان برای نزدیک به یک قرن (۶۰۹–۱۲۱۲/۵۵۰–۱۱۵۵ م) پایتخت این پادشاهی بزرگ بود که قلمرو آن تا شمال  می‌رسید. درهٔ بامیان جزئی از قلمرو  بود تا اینکه  برای انتقام از قتل نواسه‌اش شهر را به کلی ویران کرده و باشندگان آن را قتل‌عام کرد. 
 به استناد کتب تاریخی، بامیان تازمان حملات مغول از اهمیت و اعتبار شایانی برخوردار بوده‌است، چرا که در مسیر تجارتی با قرار داشته‌است. در دوره و غزنویان، بامیان نیز جزو مراکزی بوده که در آن ضرب سکه این حکومت‌ها در آن انجام می‌شده‌است. پس از این کشتار و ویرانگری توسط سپاهیان مغول، بامیان سالیان دراز همچنان متروکه باقی‌ماند و همین موقعیت مهم جغرافیایی آن بود تا توانست دوباره جان تازه گرفته و دارای سکنه شود. از دورهٔ  به بعد شهری در بامیان ظهور کرد و در دورهٔ حکومت  دوباره از بامیان یاد شد.  فرمانروای گورکانی بامیان را جایی زیبا توصیف کرده، اما در دورهٔ  ، حاکم دیگر گورکانی، بامیان دوباره آسیب دید و ویرانگری‌های اورنگ‌زیب شامل به توپ بستن تندیس بودای بزرگ ۵۵ متری می‌شد. 
 بعدها بامیان مورد طمع حاکمان  قرار گرفت. شهر بامیان در سال ۱۸۳۶ میلادی مورد حمله ، امیر  قرار گرفت. تسلط بر بامیان به ساختار قومی و فرقه‌ای کنونی بامیان انجامید: باشندگان   و  و باشندگان  و  مذهبِ . در سدهٔ نوزدهم میلادی برخی از جهانگردان اروپایی از درهٔ بامیان بازدید کردند. اما پس از کاوش‌های  باستان‌شناسی  (در فولادی، کَکرَک، و ) بین سال‌های ۱۹۲۲ و ۱۹۳۰ بود که بامیان به روی جهانگردان گشوده شد. 
 بامیان در سال ۱۳۴۳ خ. /۱۹۶۴ م. از ولایت‌های    و  (=شمالی) جدا شده و به ولایتی (استانی) جداگانه تبدیل شد.
 اطلاعات بیشتر: ولایت بامیان در مرکز افغانستان بین ۳۴ درجه و ۷۵ دقیقه عرض شمالی و ۶۷ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته‌است. طول متوسط این ولایت به خط مستقیم در جهت شمال به جنوب ۱۷۰ کیلومتر و عرض متوسط آن در جهت شرق-غرب حدود ۱۳۰ کیلومتر است. ولایت بامیان از سمت شمال با ولایات  و  ، از جنوب با  ، از شرق با ولایات  و  ، از جنوب شرقی به   و از غرب به   محدود است.  شهر بامیان مرکز ولایت بامیان است و از کابل ۱۳۵ کیلومتر فاصله دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۲،۵۰۰ و پهناوری آن ۱۷،۵۵۵ کیلومتر مربع است که تقریباً یک سی و هفتم یا ۲٫۶۹٪ پهناوری کل افغانستان را شامل می‌شود. ولسوالی‌ یکاولنگ بزرگترین و ولسوالی شیبر کوچکترین ولسوالی‌های بامیان هستند.
 بامیان در جنوب کوه‌های و در شمال کوه‌های بابا واقع شده‌است. بلندی‌های باعث به‌وجود آمدن سه حوزهٔ آبریز متفاوت در این ولایت شده‌است و ولسوالی‌های آن را از همدیگر جدا می‌کند. این ولایت دارای آب و هوایی کوهستانی، پاک و شفاف، شب‌هایی پرستاره و زمستان‌هایی سرد و برف‌گیر دارد.
 در جنوب ولایت بامیان قرار دارد که مرتفع‌ترین قله آن می‌باشد و ۵،۱۴۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.  در از جاذبه های معروف گردشگری افغانستان می‌باشد که به‌عنوان ساحه حفاظت شده در سال ۲۰۰۹ پارک ملی اعلان گردید. بند پیتاب بند دریاچه طبیعی دیگری در است که در واقع شده‌است. دریای بامیان از دامنه‌های شمالی کوه بابا غربی سرچشمه گرفته از شهر بامیان می‌گذرد. این دریا در ابتدا به‌نام دریای آهنگران یاد می‌شود که در به‌نام ، و در به‌نام یاد شده به می‌ریزد. دریای دیگر است که از دریاچه ذولفقار بند امیر سرچشمه گرفته پس از عبور از ولایت سمنگان در دشت خانقاه ، یک دلتا تشکیل داده کشتزارهای وسیع اطراف را سیراب می‌سازد. 
 معادن این ولایت عبارت اند از:- ، ، ، ، ، ، ، تراویزتاین، ، ، ، ، ، ، و . 
 بیشتر مردم این ولایت را تشکیل می‌دهد که به زبان فارسی و صحبت می‌کنند. 
 ولایت بامیان مرکز اصلی فرهنگی هزاره‌ها محسوب می‌شود. در مرکز ولایت بت‌های معروف بودا قرار دارد که در زمان حکومت طالبان منفجر شدند. این بت‌ها از شهرت جهانی برخوردار هستند و یکی از جاذبه‌های توریستی به‌شمار می‌آیند.
 (سیب‌زمینی) مهم‌ترین محصول کشاورزی بامیان است. حدود نصف کچالوی مورد نیاز افغانستان در این ولایت تولید می‌شود و مقداری از آن نیز به خارج از کشور صادر می‌شود. 
 اسکی ورزش مورد علاقه بامیان است. در فصل زمستان این ولایت شاهد رقابت های ورزشی ویژه زمستانی است. شهروندان این ولایت به خصوص روز های آخرهفته در دامنه‌ی کوه‌های بابا به تمرین بازی های زمستانی همچون اسکی و اسکیت می‌پردازند. 
 در سال های اخیر، این ورزش علاقه‌مندانی از میان دختران نیز به خود جلب کرده است. افضل نوری مسئول باشگاه اسکی عقاب ولایت بامیان گفت که حضور دختران اسکی‌باز در سه سال اخیر در این ولایت افزایش پیدا کرده‌است. 
 ریاست اطلاعات و فرهنگ، مرکز آموزشی لینکن و باشگاه ورزشی عقاب رقابت اسکی ویژه دختران را به مناسبت روز جهانی آموزش در بامیان برگزار کرد. در این رقابت ده بانو از چندین باشگاه اسکی ولایت بامیان اشتراک کرده بودند. 
 اسحاق موحد رئیس اطلاعات و فرهنگ بامیان گفت که رقابت اسکی میان دختران به مناسبت آموزش و آموزش در سایه صلح برگزار شده است. به گفته‌ی موحد سلسله رقابت ها هر هفته میان گروه های سنی مختلف تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت.   
 اطلاعات بیشتر: بامیان یکی از شهرهای کهن و تاریخی امروزی محسوب می‌گردد. وجود ، اولین پارک ملی دره آجر، غلغله، شهر ضحاک که در جغرافیایی بامیان و بند امیر این شهر را به یکی از مراکز مهم توریستی افغانستان تبدیل نموده بود. این پیکره‌های عظیم بودا در مارس ۲۰۰۱ توسط حکومت منفجر شدند. پیکارجویان طالبان قصد داشتند با تخریب یادبودهای ، «آثار شرک» را در منطقه از بین ببرند. 
 این مجسمه‌های عظیم ایستاده و سایر مجسمه‌های خرد و بزرگ دوره کوشانی‌ها معمولاً به عنوان «بت‌های بامیان» در زبان همه مشهور بود. مجسمه ۵۵ متری بامیان بزرگ‌ترین هیکل بودای دنیا و بلندترین مجسمه سنگی جهان بود. این سازه‌های گرانبهای افغانستان که شهرت جهانی داشت در رژیم طالبان به‌کلی تخریب گردید اما در سال‌های اخیر اقدامات خوبی برای بازسازی آن‌ها شروع شده‌است
بت بزرگ بنام صلصال و بت کوچک‌تر بنام شمامه بوده‌است.
 واقع در یکاولنگ از دیگر جاذبه‌های توریستی این ولایت به حساب می‌آید که اخیراً از سوی دولت افغانستان به عنوان آثار ملی ثبت شده‌است.
 {( - (پاکستان)) ۶۷۶ }
 {( - (تاجیکستان)) ۵۸۰ }
 {( - (ازبکستان))۱۱۴۸ }
 {( - (ترکمنستان)) ۱۳۷۰ }
 {( - (قرقیزستان)) ۱۷۷۸
 }
 {( - (ایران))۲۵۴۸ }
 {( - (قزاقستان)) ۲۷۵۶ }
 {( - (روسیه)) ۴۱۰۳ }
 {( - (ترکیه)) ۴۳۳۳ }
 {( - عراق) ۲۷۶۵ }
{"title": "ولایت بامیان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86&oldid=35003116", "language": "fa"}