«پارسیان» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها را ببینید. هستند که زبان بومی‌شان است. این مردم در طول تاریخ از یک سامانه فرهنگی مشترک و نفوذ گسترده فرهنگی، سیاسی و اجتماعی برخوردار بوده‌اند. در زبان‌های غربی به فارسی‌زبانان ( ) گفته می‌شود. در واژهٔ برای فارسی‌زبانان آن کشور متداول است. فارسی‌زبانان تاثیر به سزایی در پیشرفت علم و هنر داشته‌اند. نیز یکی از برجسته‌ترین سنت‌های ادبی جهان است. 
 پارسیان باستان در اصل یک بودند که در سده نهم پیش از میلاد در منطقه ، مطابق با امروزی در جنوب غربی ایران، ساکن شدند. آن‌ها در طول تاریخ برخی از بزرگترین امپراتوری‌های جهان را بنیان‌گذاری کردند و بر بخش‌های بزرگی از جهان حکم راندند. 
 گاه در دوران معاصر به فارسی‌زبانان ، و و به فارسی‌زبانان اطلاق می‌شود. با این حال، واژه‌های تاجیک و تات از نظر تاریخی به‌عنوان مترادف فارس‌زبان به کار می‌رفتند. بسیاری از چهره‌های تأثیرگذار فارسی‌زبان از خارج از مرزهای امروزی ایران به ویژه ، افغانستان و تا حدی کمتری از قفقاز هستند. در زمینه‌های تاریخی ممکن است از «پارسی» برای پوشش همه موضوعات ایران باستان، بدون توجه به پیشینه قومی، استفاده شود.
 فارسی ایران، افغانستان و تاجیکستان است و البته در تاجیکستان به نام و در افغانستان به نام شناخته می‌شود. فارسی‌زبانان در ایران و تاجیکستان بزرگ‌ترین به‌شمار می‌آیند. 
فارسی‌زبان در افغانستان ۲۰ میلیون تن، در تاجیکستان ۵ میلیون تن، و در ازبکستان حدود ۷ میلیون تن هستند. همچنین زبان فارسی نیز دارد. با توجه به رسمی بودن زبان فارسی در ایران، افغانستان و تاجیکستان و تسلط گویشوران سایر زبان‌ها به زبان فارسی به عنوان زبان دوم، روی هم‌رفته می‌توان شمار فارسی‌گویان جهان را حدود ۱۳۰ میلیون تن برآورد کرد.
 یکی از اقوام هستند. قبلاً زبان این قوم و بود و هم‌اکنون به و گویش‌های آن صحبت می‌کنند. در زبان پارسی باستان و پارسی میانه قوم نام یک قوم ایرانی اهل ایران بود. از این قوم دو خاندان بزرگ و به شاهنشاهی ایران رسیده‌اند. پس از تشکیل نخستین حکومت پارس هخامنشی این قوم سرزمین‌های تحت حاکمیت خود را با نام قومی یعنی پارسَ نامیدند. از این رو هم در و هم در زبان‌های غربی پارس یا پارسَ در کنار کاربر قومی خود به جنوب غربی ایران نخستین محل سکونت پارس‌ها ( یا ) و همچنین به سرزمین ( ) و حکومت‌های ایرانی آینده اطلاق می‌شود.
 واژهٔ پارسَ ( : 𐎱𐎠𐎼𐎿, Pārsa) واژه‌ای است از زبان پارسی باستان که به قوم پارس و سرزمین‌های تحت حاکمیت این قوم گفته می‌شد. این واژه با ورود به زبان پارسی میانه ( : Pʾlsy ,𐭯𐭠𐭫𐭮𐭩 و Pʾʿsy 𐭯𐭠𐭥𐭮𐭩‎) به شکل پارس درآمد و به همان شکل به زبان ( : Pārs) وارد شد. 
 نام قوم پارس برای اولین بار در سالنامه‌های شاه آشور در شرح لشکرکشی‌اش به حدود کوه‌های به میان آمده‌است. آشوریان این قوم را در ۸۴۴ پ.م. شناخته‌اند. قوم پارس قبلاً در شمال غربی ایران کنونی در مغرب و جنوب غربی مستقر بوده و سپس به تدریج به جنوب متمایل شده و این انتقال در نتیجهٔ فشار دولت‌های و بوده‌است. این قوم به احتمال قوی در حدود سال ۷۰۰ پ.م. در مغرب کوهستان زاگرس جایگزین شدند و مرکز حکومت آن‌ها مطابق نوشتهٔ آشوریان نامیده شد. کاوش‌های جدید نشان می‌دهد که پارسیان ابتدا در پارس ساکن شده و سپس انشان را تصرف نمودند.
 مادها در رشته‌کوه‌های زاگرس مستقر شده و در مادَ (غرب ایران کنونی) تمدن به وجود آورده و در آنجا ماندگار شدند. پارس‌ها تدریجاً رو به جنوب پیشروی کرده و به سرزمینی رسیدند که استان فارس کنونی است؛ و در آنجا ماندگار شدند. پارس‌ها پس از آمدن به آن منطقه به تمدن‌های اطراف آنجا برخوردند.
 در می‌نویسد پارسیان قومی بودند که سرزمینشان دیار جبال بود از ماهات ( ) و غیره و آذربایجان تا مجاور ارمنیه و اران و بیلقان تا دربند که باب و الابواب است و ری و طبرستان و مسقط و شابران و گرگان و ابرشهر که نیشابور است و هرات و مرو و دیگر ولایت‌های خراسان و سیستان و کرمان و فارس و اهواز با دیگر سرزمین عجمان که در وقت حاضر به این ولایت‌ها پیوسته‌است، همهٔ این ولایت‌ها یک مملکت بود، پادشاهش یکی بود و زبانش یکی بود، فقط در بعضی کلمات تفاوت داشتند، زیرا وقتی حروفی که زبان را بدان می‌نویسند یکی باشد، زبان یکی است و گرچه در چیزهای دیگر تفاوت داشته باشد، چون پهلوی و دری و دیگر زبان‌های پارسی. 
 ابن الندیم از عبداﷲبن مقفع حکایت کند که لغات فارسی شش است: فهلویه (پهلوی)، دریه (دری)، فارسیه (زبان مردم فارس)، خوزیه (زبان مردم خوزستان)، و سریانیه. فهلویه منسوب است به فهله (پهله) نامی که بر مجموع شهرهای پنجگانهٔ اصفهان و ری و همدان و ماه نهاوند و آذربایجان دهند. 
 مقالهٔ اصلی: پارس‌ها پس از ورود به این سرزمین تحت ریاست حکومت کوچک خود را تشکیل دادند. پس از مرگ هخامنش پسرش پادشاه نامیده شد و با تصرف را که به تازگی از قلمروی تصرف شده بود، رسماً در قلمروی وسیعتری به فرمانروایی پرداخت. 
این شخص همان پدر و است که حکومت را میان دو فرزند خود تقسیم کرد و دو شاخه از خاندان هخامنش به وجود آورد. پادشاهی را به پسرش آریارمنه داد که شاخهٔ آریارمنه به ترتیب پسرش ، نوه‌اش و پسر ویشتاسپ یعنی بودند و پادشاهی را که به تازگی از قلمروی تصرف شده بود را به پسرش کوروش یکم داد. شاخهٔ دوم یعنی نسل از این شاخه به ترتیب کوروش، پسرش ، پسر کمبوجیه و معروف به کوروش بزرگ و فاتح بودند. در زمان شاه بزرگ و فاتح ، آریارمنه از پادشاهی پارس برکنار و پادشاهی پارس و انشان همزمان به کمبوجیه یکم رسید. 
 مقالهٔ اصلی: در پی نارضایتی‌های مردمی از حکومت ، که یک پارس بود و از نسل و نسب به هخامنشیان می‌رسید علیه اشکانیان قیام کرد و پس از جنگ‌های متعدد آن‌ها را برانداخت و دومین حکومت پارس‌ها، یعنی را بنیاد گذاشت. این حکومت یک حکومت دینی و نسبتاً نیرومندتر از اشکانیان بود که توانست پهناوری خود را تا حدودی به قلمروی هخامنشیان برساند و به مدت چهارصد سال بر ایران فرمان‌روایی داشته باشد.
 زبان فارسی سه دوره تاریخی دارد دوره اول که نامیده می‌شود در جنوب ایران کنونی و ناحیه پارس گویشور داشت و زبان رسمی هخامنشیان بود. دوره دوم آن پارسی میانه یا نام داشت که زبان رسمی ساسانیان بود و سومین و واپسین دوره آن که به شکل جدی بعداز حمله اعراب شکل گرفت نام دارد. این گویش توسط خاندان سامانی ابتدا در خراسان، سیستان و ماوراء النهر شکل گرفت و بعدها گویش غالب در بخش‌هایی از عراق عجم، کرمان و فارس شد، که لهجه ای دیگر از زبان‌های ایرانی جنوب غربی است یکی از گویش‌های بازمانده فارسی میانه است. بزرگترین قومیت در داخل ایران‌اند که درحال حاضر از نظر جمعیتی به عنوان قوم غالب در این کشور شناخته می‌شوند. زبان مشترک این قوم است که بیشترین گویشوران را در دارد و به باور برخی از پژوهشگران، عامل تقویت کننده و پیوند دهنده سایر است. برخی بر این عقیده‌اند که در سایه وجود زبان فارسی شکل گرفته‌است و این زبان مورد توافق و قبول سایر است، در عین حال باید توجه داشت که وجود فارسی‌زبانان خارج از مرزهای ایران (در و ) و احساس هویت مشترک حول زبان فارسی بیانگر وجود نوعی هویت منطقه‌ای بین فارسی‌زبانان می‌باشد. 
 فارسی زبانان همچنین حدود ۶۰ درصد جمعیت افغانستان را تشکیل می‌دهند و فارسی یکی از دو زبان رسمی این کشور است. ۸۴ درصد مردم تاجیکستان و بخش زیادی از جمعیت جنوب ازبکستان را نیز مردم فارسی‌زبان تشکیل می‌دهند، سیاست‌های تاجیک ستیزانه دولت ازبکستان موجب تضعیف زبان فارسی در ازبکستان شده‌است.
{"title": "فارسی‌زبانان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&oldid=35045112", "language": "fa"}