یا میلتی (ملطی) (Hecataeus of Miletus) (تولد و مرگ در حدود بازه زمانی ۵۶۰ یا ۵۵۰ تا ۴۷۶ یا ۴۱۸ قبل از میلاد)، اسم او را از نام یکی از خدایان انتخاب کرده بودند. پژوهش‌گر و یونانی و طراح نقشه‌ای از دنیا به همراه کتابی است که به معروف است. گزارش بسیار کوتاه او دربارهٔ کیش یکی از کهن‌ترین شواهد یونانی دربارهٔ عقاید دینی ایرانی شمرده می‌شود که توسط نقل شده‌است. او نخستین تاریخ نگار شناخته شده ی یونانی است.
 هکاته از اشراف زادگان و سیاست‌مداران تأثیرگذار ایونی (بخش غربی )، از نویسندگان بسیار تأثیرگذار زمان خود و هم عصر ، ، و بود، فلاسفه‌ای که بنیان گذاران دانش بشری به‌شمار می‌آیند.
 هیچ یک از کتاب‌های او باقی نمانده و چیز زیادی هم از زندگی او نمی‌دانیم. یکی از آن‌ها این است که در هنگام اشغال توسط ، در آن کشور بوده و سربازان یونانی سپاه در به دیدار او آمده‌اند.
 وی در خانواده‌ای ثروتمند و اشرافی به دنیا آمد. او پس از مسافرت‌های مفصلی که کرد، در شهر مادری خود سکنی گزید و دارای مقام سیاسی بلندبالایی شد. بعد از این زمان، او به نوشتن و پژوهش درباره تاریخ و جغرافیا مشغول شد. حدود نیم قرن پس از مرگ او، مورخ دیگری به نام در تنظیم کتاب تاریخ خود از نوشته‌های هکاتئوس استفاده می‌کند. او هکاته را شخصی که قدرت شاهنشاهی پارس را به خوبی دریافته بود، توصیف می‌کند. زیرا او با همین استدلال ایونی‌ها را از طغیان بر ضد حکومت بر حذر داشت؛ در جلسه‌ای که در پائیز ۴۹۹ ق.م در دربار ، مستبد میلت برای تصمیم‌گیری در این مورد برگزار شده بود، هکاته با برشمردن ملت‌های مطیع داریوش، شکست این شورش را پیش‌بینی کرد، اما هشدارهای او ناشنیده ماند. شورش یونانی هرچند در ابتدا موفقیت‌هایی را به همراه داشت و حتی به فتح منجر شد، اما خیلی زود به عقب نشینی منتهی شد و در یک ضدحمله به شکست قطعی انجامید.
 در سال ۴۹۴ ق.م ویران شد و بعد در محل دیگری دوباره ساخته شد. هکاته به توصیه کرده بود که از میلت بگریزد، به جزیره لِروس برود و منتظر بهترشدن اوضاع بماند، اما او قبول نکرد و به اسارت درآمد. به روایت سیسیلی، هنگامی که ، برادرش را میلت کرد، هکاته یکی از سفیران و نمایندگان میلتی بود و مذاکراتی که بین طرفین صورت گرفت، به نتیجه ی مطلوبی برای میلتی‌ها انجامید.
 ۳۳۰ یا ۳۷۴ قطعه بسیار کوتاه از کتاب دوجلدی «تشریح زمین» (Periegesis or Periodos ges) در نوشته‌های نویسندگان پس از او باقی‌مانده‌است. کتابی که یک جلد آن و جلد دیگرش نام داشت و بیشتر به دادن اطلاعات جغرافیایی در مورد شهرها، رودخانه‌ها و کوهستان‌ها و توضیح در مورد اقوام و ملت‌ها و مرزهای آنان و همچنین حیات وحش و آداب و سنن و به ویژه افسانه‌هایی در مورد بنیان‌گذاران شهرها می‌پرداخت.
 ۳۰۴ قطعه از نوشته‌های هکاته در این کتاب در واژه نامه جغرافیاییِ به نام آمده‌است.
 نقشه هکاته بر اساس و با اصلاح نقشه تهیه شده‌است. او خشکی‌های دنیا را در یک صفحه مدور مشخص کرده که دور تا دور آن را فرا گرفته‌است. وی خشکی‌های زمین را به سه قسمت ، ، و تقسیم کرده بود. این نقشه را چنین توصیف کرده‌است :
 
 
 هکاته ظاهراً نخستین فردی بود که به بررسی انتقادی تاریخ یونان پرداخت و سعی کرد تاریخ را از اسطوره جدا کند. او در کتابی با عنوان ، سرگذشت و قهرمانان یونان را به ترتیب تاریخ توضیح داده است. در حال حاضر، چهل جمله از این کتاب باقی‌مانده‌است. هرچند او در این اثر نسل خود را بعد از ۱۶ نسل به یک موجود خداگونه می‌رساند، اما سعی داشته‌است روایتی واقع بینانه از اساطیر ارائه دهد، این دیدگاه در اولین جمله کتاب نمایان است:
{"title": "هکاتئوس", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%AA%D8%A6%D9%88%D8%B3&oldid=34177002", "language": "fa"}