مفهوم ولایت در اسلام این مقاله دربارهٔ ولایت الهی در اسلام است. برای اسم فاعلی این مفهوم را ببینید. برای کاربرد این مفهوم در اسلام برای توصیف مقدسین را ببینید. برای بررسی این مفهوم در تقسیمات ارضی را ببینید. ( : وِلایة، به معنای «قیمومیت» یا «حکومت») یک مفهوم رایج در دین و کلمه‌ای کلیدی در مکتب است که از همه مهمتر به ماهیت و نقش اشاره دارد. 
 زمانی استفاده می‌شود که به شخص، جامعه یا کشوری که تحت هدایت و حکومت از طرف دیگری است، قدرت اختیار و قیمومیت داده شود. «ولی» کسی است که بر دیگری «ولایت» ( ) دارد. برای مثال در پدر، ولی فرزندش به حساب می‌آید. واژه ولی در زندگی معنوی اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و معانی مختلفی برای آن به کار می‌رود که به کارکردهای مختلف آن مربوط می‌شود، از جمله: «خویشاوند نزدیک، هم پیمان، دوست، یاور، قَیّم، حامی و حضرت». در اسلام عبارت « » برای اشاره به شخصی که از طرف خداوند برای او اختیار ولایت مقرر شده، به کار می‌رود:
 دو اسم از ریشه کلمه « » مشتق می‌شود: « » و « » که به معنای نزدیک بودن به چیزی، دوستی با کسی یا داشتن قدرت است. واژه « » همچنین با واژه «اولیا» قرابت دارد. واژه «وَلی» از گرفته شده است و در تعدادی از نیز آمده است، مانند: « ». « » معنی لفظی «قُرب» یا «نزدیکی» را نیز می‌دهد که البته منظور نزدیکی از نوع دادرسانه خالق به بنده خویش است. همچنین به معنای وابستگی بنده به حق یا خالق خود است که در غیر این صورت فنا می‌شود. « » در به معنای این است که به دیگری گفته شود که چه بکند و چه نکند. لغت‌شناسان و معناشناسان بین واژه‌های « » و « » تمایز قائل می‌شوند. بر این اساس، « » گاهی نشان‌دهنده حس کمک، اتحاد یا یاری رساندن است، در حالی که « » همواره به معنای قدرت، اختیار یا بودن است. 
 چند گونه است: ولایت محبت یا قُرب و نزدیکی که دلالت بر این دارد که اهل بیت که از خویشاوندان او هستند، باید توسط مؤمنان نیز دوست داشته شوند و مورد احترام باشند. « » هم به معنی دوستان خدا یا حبیبان خدا است. همچنین واژه‌ای مهم و کلیدی در مکتب است که بیش از هر چیزی به ماهیت و نقش اشاره دارد. 
 به گفته ، اولین بار ( ) تعریفی از را ارائه کرده و گفته است دو معنا دارد: مفعولی و فاعلی. منظور مفعولی، کسی است که تمام امور او را خداوند متعال هدایت می‌کند. به عنوان فاعل نیز، نشان دهنده كسى است كه عبادت خدا و اطاعت او را بر عهده گرفته است. از سوی دیگر برخی از عرفا مانند ، ولایت را بر اساس مفهوم محبت و دوستی تعریف می‌کنند. همچنین می‌توان معنای دیگر را «قُرب» که به معنی نزدیک بودن به کسی است، در نظر گرفت. ، مردی است برگزیده در بین مؤمنان به خاطر تقرب معنوی به خداوند متعال. همچنین با ارتباط تنگاتنگ دارد؛ در واقع بنا بر باور بین امامت و پیوندی ناگسستنی وجود دارد که شامل پنج رکن اصلی است: محبت و ارادت به یا امامان، پیروی از آنان در دین، اطاعت از اوامر و پرهیز از آنچه آنان نهی کرده‌اند، تقلید از اعمال و سلوک آنان و به رسمیت شناختن حق آنان برای امامت. و رهبری یا توانایی کنترل امور دینی، مستلزم مقام است و گفتار و کردار ولی و رهبر، باید نمونه‌ای برای دیگران باشد، چنانکه در آیات ۲۱ و ۳۱ سوره نیز آمده است. لذا هر چه ولی بگوید حجت الهی است. ائمه یا اولیاء الهی همگی زنجیره طویل دوستان خدا را تشکیل می‌دهند که حامل و ناقل عهد یا ولایت الهی هستند. بر اساس تفاسیر، در - جهانی از جنس بودن محض کل نسل آدم به صورت ذرات - چهار پیمان از ذریه آدم گرفته شد، از جمله پیمان محبت و وفاداری ( ) نسبت به و بعثت او و نسبت به ائمه و رسالت مقدس آنها و نیز نسبت به به عنوان منجی نهایی در پایان جهان. معتقد است که اصطلاح « » خود بیانگر مقام هستی شناختی-الهی است. « » ترجمه‌ای کاملاً ساده و دو معنای مستقل و مکمل دارد. اولا به ائمه و پیامبران مختلف اطلاق می‌شود و به جایگاه هستی شناختی یا رسالت اصلی آنان اشاره دارد. دوما به معنای «سردسته»، سرور و مولای مؤمنان است. به این تعبیر مترادف با وصی یا «وارث» نیز است. بر اساس معنای دوم، ولایت به اصحاب ائمه اطهار علیهم‌السلام نیز می‌رسد. همچنین به معنی محبتی بی‌وقفه‌، ایمان و تسلیمی است که پیروان یک دین به راهنمای مقدس خود مدیون هستند. شیعه معتقد است که هر پیامبر بزرگی در انجام رسالت خود با یک یا چند امام همراه بوده است. 
 ولايت معنوی به عنوان ناظری برای بکارگیری امکانات موجود و رساندن مردم به قرب الهی معنا داده و واجب است که در هر عصری این گونه وجود داشته باشد. نوعی قدرت خاص بر جهان و مردمان آن دارد. اظهار می‌کند که اساس نبوت و رسالت یک پیامبر است. و به بُعد باطنی رسالت وی مربوط می‌شود. ، از شاگردان ، از احادیث بسیاری استنباط می‌کند که «ولایت، معنای وحی قرآن است». می‌گوید که اولاد و نسب ، وارثان روحانی او و دارای هستند. ولايت را به عنوان يك ميراث معنوی، دانشی باطنی كه امامان از پيامبران به ارث می‌برند، توصيف می‌كند، که بیانگر اقتدار معنوی و سیاسی اهل بیت است. معتقد است که بُعد باطنی امامت است و فقط بحث هدایت انسان نیست، بلکه موضوع وصال انسان به حق است. 
 بنا بر آیه ۲۳ سوره و ، پیامبر مسلمانان را به محبت داشتن نسبت به خانواده معصوم خود فرا خواند. ، و اظهار می‌کنند که آیه ۵۵ سوره در مورد نازل شده است. این آیه دلالت بر این دارد که خداوند و پیامبرش هستند و صاحب اختیاران مسلمین و مؤمنان باید آنان را بپذیرند. این پیوند محبت باعث می‌شود که مسلمانان از گفتار و کردار و رفتار آنها پیروی کنند. در قرآن از واژه همراه با واژه استفاده شده است و نه تنها در رابطه با خدا بلکه برای کسانی که ایمان کامل به خداوند دارند نیز به کار رفته است. در برخی روایات آمده است که آیه ۱۷۲ سوره به پیمان کهنی ( ) می‌پردازد که خداوند برای ربوبیت و خود با پیامبر و اهل بیت گرفته است. در قرآن این واژه پیوند میان ایمان به خدا و قبول ولایت توسط افراد جامعه را نشان می‌دهد. مدعی است که هرجا قرآن را به پیامبر نسبت داده به معنای سپردن اختیار به وی است. وی با استناد به آیه ۵۵ سوره ادعا می‌کند که کلمه یک بار در مورد خدا و رسولش و کسانی که ایمان آورده‌اند و تحت ولایت او هستند به کار رفته، و نهایتا اثبات می‌کند که اطاعت پیامبر، اطاعت خداست. 
 از نقل می‌کند که پیامبر فرمود: «هر کس بر دوستی آل محمّد بميرد، شهيد از دنيا رفته. هر کس بر دوستی آل محمّد بميرد، در حال توبه از دنيا رفته. هر کس بر دوستی آل محمّد بميرد، با ايمان کامل از دنيا رفته است ... هر کس بر دشمنی آل محمّد بميرد، در حال کفر از دنيا رفته و هر کس بر دشمنی آل محمّد بميرد، بوی بهشت به مشامش نخواهد رسيد.» در حدیثی از آمده «اسلام بر پنج پايه استوار است: نماز، زكات، روزه، حج و ولايت؛ و بر هيچ چيز به اندازه ولايت تأكيد نشده است.» از نقل شده که پس از توحید و بعثت پیامبران، هیچ چیز مهمتر از اقرار به ائمه نیست. از نیز نقل شده که امام بهشتیان را از جهنمیان جدا می‌کند، بدون هیچ قضاوتی، زیرا عشق آنها به امام بهشت یا جهنم آنهاست. پیامبر به علی گفت که شنیدم که خداوند چنین می‌فرماید: من نام تو و نام او را قبل از خلقت مخلوقات بر عرش نوشتم به خاطر محبتی که به شما دارم. هر که شما را دوست بدارد و شما را به عنوان دوست بپذیرد، در میان نزدیکان من قرار می‌گیرد. هر کس ولایت شما را انکار کند و خود را از شما جدا کند از فاسقان و خطاکاران و از دشمنان من است. از نقل شده: هیچ پیامبری و فرشته‌ای نبود که به دین محبت ما اقرار نکند. 
 بنا بر روایات شیعه، نه تنها یکی از ارکان اسلام است، بلکه ریشه اصلی آن است. به باور شیعیان، امامت به مقید است، یعنی باید حق امامت امام را به رسمیت شناخت و آنها را دوست داشت، مطیع آنها بود و در مسایل دینی از اعمال و کردارشان پیروی کرد. شیعیان معتقدند که رستگاری در عمل به است. و شرط پذیرفته شدن هر عبادتی، وجود محبت اهل بیت در دل فرد است. احادیث بسیاری از امامان با این مضمون روایت شده که «اولین چیزی که از انسان بعد از مرگش سؤال می‌شود محبت او به اهل بیت است. اگر اقرار به این محبت ( ) کرده باشد و با اظهار آن از دنیا رفته باشد، عمل او پسندیده خداوند است. اگر اقرار به این محبت نکرده باشد، هیچ یک از کارهای او مورد قبول خداوند نخواهد بود.» می‌گوید: همه امامیه اتفاق نظر دارند که اعمال بدون محبت به ائمه صوری و پوچ است و رضایت خداوند مشروط به امام است. با پذیرش پیامبر و ائمه و به این درجه رسیدند. پیامبر دین را بنیان نهاد و امامان برای حفظ دین و رهبری مردم به وصال الهی ( ) گماشته شده‌اند و وارث پیامبر هستند. فرموده‌اند: «هر کس خود را بشناسد، قطعاً خدایش را خواهد شناخت»، اما بدون وجود یک و وجه‌الله که خداوند از طریق آن خود را نشان دهد، حتی صحبت از خدا نیز غیرممکن است. انسان بدون دانش و وحی الهی گرفتار « » ( ) و «تشبیه» ( ) می‌شود. 
 از نظر شیعه ختم نبوت آغاز بوده که بُعد باطنی و مکمل آن است. هم دربرگیرنده‌ی دانش ( ) و هم دربرگیرنده‌ی عشق ( ) است. در حالی که نبوت بُعد ظاهری دین است، ولی بُعد باطنی آن است. این دو باهم معنا پیدا می‌کنند. بُعد باطنی شریعت است که انسان و دین را در همه زمانها از نظر معنوی تجدید کرده و جامعه را بدون نیاز به یک دین جدید تطهیر می‌کند. حامل نور محمدی است که در همه پیامبران وجود داشته است. امام با این نور محمدی، جامعه را رهبری می‌کند، دین را تبلیغ می‌کند و سلوک معنوی انسان را هدایت می‌کند. شیعیان بر این باورند که مسیر نبوت به امامت می‌رسد که از ضروریات آن است که «جنبه باطنی نبوت» می‌باشد. امامان به عنوان اولیاء الله با الهام به اسرار الهی دست می‌یابند و بر این اساس خداوند آنها را راهنمای بشر قرار داده است. پیامبر ( ) را آشکار می‌کند و امام حقیقت دین ( ) را می‌آورد، این گونه باطن دین از ظاهر آن جدا نمی‌شود. ، اساس نبوت و رسالت است. یعنی دستیابی به باطن حقیقت، کافی‌تر است و قرب بیشتر به خدا را موجب می‌شود. از آنجایی که وظیفه هدایت زندگی معنوی جامعه را دارد، حضور فیزیکی او در اجتماع عامل موثری به حساب نمی‌آید. از آنجایی که همه مخلوقات ممکن‌الوجود بوده و در هستى خويش نيازمند واجب‌الوجود هستند، اين نيازمندى با خود، حاكميّت مى‌آورد. از اين رو، تنها از آنِ واجب‌الوجود است كه خداى متعال است؛ و او می‌تواند اين را به هر كس که بخواهد بدهد. 
 مفهوم مربوط به اوایل تاریخ شیعه است که حکایت از حقانیت علویان و بیعت با اهل بیت دارد. این اصطلاح برگرفته از بیانیه پیامبر در است که در آن حضرت علی را مولا یا مؤمنان معرفی کرده است. در دوران امامت و ، مفهوم به عنوان پیش نیاز عضویت در جامعه شیعه، به مفهومی اساسی در گفتمان شیعه تبدیل و در معنای آن بازنگری شد. به معنای ارادت کامل به اهل بیت و به رسمیت شناختن حق انحصاری آنها برای رهبری مشروع جامعه است. شیعه معتقد است که کمال دین در گرو عمل به است. به عنوان یکی از مبانی اسلام، تعریفی برگرفته از روایات مربوط به رویداد غدیر خم توسط است که از زمان امامت وی سرچشمه می‌گیرد و در این دوره به عنوان هسته اصلی دین مطرح شده است. در زمان تمرکز از موضوع برداشته شد و بیشتر به مساله امامت پرداخته شد. در این دوره دو مفهوم ایمان و با هم آمیخته شده است. بعد از این دوره مفهوم ایمان جایگزین شد. در اولین جنگ داخلی، در مقابل مفهوم دشمنی ( )، مفهوم رواج یافت که نشان دهنده وفاداری جامعه شیعه به اهل بیت ( ) است. 
 در ، تعریف و مشخصات او در مقایسه با مفهوم نبی متفاوت است. به نظر می‌رسد که مفهوم در قرن سوم قمری بر مفهوم نبی برتری داشته است. کسانی مانند ( ) و ( ) به پیروی از او این برتری را رد کرده‌اند. آنان معتقد بودند که نبوت بر برتری دارد. با این حال آنها معتقد بودند که دسته‌بندی‌های مختلفی برای وجود دارد. لذا ، را به دو دسته تقسیم کرده است: «ولایت عامه» که همه مؤمنان را در بر می‌گیرد و «ولایت خاصه» که منحصراً مربوط به انسانهای معنوی برگزیده است. نیز به نسبت نبی و اشاراتی کرده است. او معتقد بود که اگرچه پیامبر به راستی بر برتری دارد، اما نبی علاوه بر مقام نبوت، خودش هم به حساب می‌آید. همچنین ذکر کرده است که بُعد بودن نبی برتر از بُعد نبوت اوست. با نظر موافق بوده و آن را شرح داده است. 
 همچنین ببینید: و یکی از ارکان شیعه به ویژه در مکاتب و بوده که این گونه تعریف می‌شود:
 شخص باید ( ) را به ولی امر بسپارد. اگر کسى از میان مومنان شود، باید از او به طور کامل حمایت شود. را مهمترین رکن از ارکان هفت‌گانه اسلام می‌داند که آن پذیرفتن قیمومیت خدا از طریق ، امام، وصی و او، و است. قبول اینکه علی است عمل به «ولایت» علی است. برای شیعه «ولایت علی» ( ) واجب است.
 نوشته‌های معروف چگونگی تفسیر اصل توسط را نشان می‌دهد. نوزدهمین ( ) به والی هند دستور داد که از فردی به نام پیروی کند. همراه با مریدانش با کمال میل پشت سر که یک آبرسان ساده بود، نماز می‌خواند. این نشان می‌دهد که نسبت به داعی خود کامل داشته و با کمال میل او را پذیرفته و به دستور او عمل کرده است. 
 ، مشهور در زمان ، را این گونه تعریف کرده است: از آنجا که حاکمیت خدا باید همیشه نماینده‌ای در بین خلق داشته باشد، لذا مهمترین رکن اسلام است که «به همه ارکان دیگر معنا و کارآیی می‌بخشد». او در اثر خود به نام از تاریخچه در طول زندگی و جانشینی از زمان تا صحبت کرده است. 
 در لغت بیشتر به معنای «شخص، جامعه یا کشوری است که تحت هدایت و حکومت دیگری است». این کلمه یک کلمه است که از ریشه گرفته شده است: ، که معانی عمده آن «دوستی، یاری» و «اقتدار یا قدرت» هستند. این واژه در زندگی معنوی اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و در معانی مختلفی به کار می‌رود که به کارکردهای مختلف آن مربوط می‌شود، از جمله: «خویشاوند، هم‌پیمان، دوست، یاور، وصی، حامی و قدیس». ماهیت رسالت ازلی نبوی دو جنبه دارد: ظاهری و باطنی. کلمه در معنای ، به حس فطری از خودگذشتگی و دست کشیدن از خواسته‌های خود و تسلیم کردن خود به هوشیاری بودن «که همان زندگی نهفته در زیر تمام موجودات زنده و خودمختار است» و تسلیم کردن خود به «نیاز ضروری برای نزدیک شدن به وجودی حقیقی که همان خدا است» اشاره دارد. اعتقاد بر این است که افرادی که به این درجه رسیده‌اند، پیوسته در سایه لطف الهی و در وصال و نزدیکی با خدا هستند. اولین قدم به سمت قدیسیت در آیه ۲۵۷ سوره این گونه بیان شده است:
 و همچنین در آیه ۶۲ سوره نیز آمده است: 
 کسی که مورد لطف الهی قرار گرفته را يا به معنی قديس گويند. همچنین ممکن است به عنوان کلمه‌ای برای توصیف گروه خاصی از مردم که خواستار قرب الهی بوده‌اند و خداوند از میان میلیون‌ها نفر دیگر آنان را انتخاب کرده است، به کار رود. بنابراین گمان می‌رود که یک قدیس یا ولی خدا در نظر خداوند مورد لطف است. برای اینکه فردی به یا قدیسیَت دست یابد، ابتدا باید یک نمونه بکر و حقیقی از بندگی خدا شود و آن گونه باقی بماند، طوری که نمونه‌ای باشد برای همه مسلمانان دیگر. این افراد همواره مورد لطف و رحمت الهی قرار می‌گیرند. در سوره ، در داستان مرد ثروتمند اما بداخلاقی که صاحب دو باغ بود و هم‌نشین فقیر اما پرهیزگارش بیان شده است. فرد ثروتمند با وجود اموال و قدرتی که داشت به جایی نمی‌رسد، چون در نهایت از آن خداوند است ( ). 
 
 
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. « ». در ، بازبینی‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۲۱.
{"title": "ولایت (اسلام)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_(%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)&oldid=35084042", "language": "fa"}