با اشتباه نشود. یا ؛ نام یکی از ولایت‌های ؛ که خاستگاه ادیبان و شاعران و محدثان بسیاری است. در منابع تاریخی از ، و و ، که از نقاط مهم ولایت پشت می‌باشند، یاد شده‌است. ولایت پشت را با شهرستان‌های و ، ، و حدود پیرامونی آن‌ها در در جغرافیای امروز، مطابقت داده‌اند.
 بُشت یا پُشت یا بُست؛ از ولایت‌های ربع نیشابور که در نوشته‌است: چون بُشتاسف ( ) آنجا را بنا نهاد، بدین روی، بُشت نامیده می‌شود. از دیدگاه برخی دیگر؛ این ناحیه، به منزله پُشت (ظَهر) برای به حساب آمده و از این روی، پُشت خوانده می‌شود. در تاریخ ، آمده‌است این ناحیه را به خاطر کثرت ادیبانش، «عربستان خراسان» می‌خواندند و با برداشت از تعبیرات ، و دیگران؛ در این باره، نوشته‌است: به علت کثرت حضور قبایل عرب در این ناحیه و نیز به علت اشتهار ادیبان عربی‌سرای آنجا، ناحیه پُشت را عربستان می‌خوانده‌اند. 
 بُشت؛ در کتاب تاریخ الحاکم و مقدسی، در شمار ولایت‌های دوازده‌گانه نیشابور آمده‌است. ، را به دوازده ولایتِ بشت، ، (جوین)، ، ، ، ، ، ، ، و ، سه خزانهٔ ، و ، یک قصر ، و یک دار دسته‌بندی نموده و طرثیث (ترشیز) را شهر ولایت بُشت (بُست) دانسته‌است. ولایت بُشت، دارای دویست و بیست و شش آبادی بوده‌است. 
 در منابع، از سه شهر یا آبادی مهم ولایت بُشت یاد شده‌است که عبارتند از: ، و .
 طُرَیثیث ( ، بعدها: )؛ قصبه (شهر مرکزی) ولایت بُشت ؛ شهری به خوبی آباد، مسجد جامعی داشته که به گفته محمد مقدسی، «پس از ، ثروتمندتر از آن، جامعی نیست؛ زیبا و پاکیزه است؛ غیر از دکان‌های کهن، بازاری نوساز و پُررونق دارد. همچنین مسجدی دیگر نیز با آجر و گچ افزوده شده که دم در آن، حوضی گِرد (دایره‌شکل) و زیبا هست که با پلکانی نیکو، به آن، پائین می‌روند.» ترشیز، درگاه فارس و اصفهان و انبار خراسان به‌شمار می‌رفته‌است. 
 کُندُر؛ که با (قهندژ) بنا شده‌است. (در کتاب مسالک و ممالک)، فاصله کندر تا ترشیز را یک روز و فاصله کندر تا (ینابذ) را دو روز دانسته‌است. مقدسی نوشته‌است: کندر از ترشیز، از آن پائین‌تر (ظاهراً از نظر موقعیت جغرافیایی) و در آبادانی و ثروت نزدیک به آن است. ، وزیر طغرل سلجوقی از مشاهیر این شهر است. 
 خارزَنج (خارزَنگ)؛ در «اللباب» و «الانساب» آمده‌است: قریه‌ای در ناحیه بُشت نیشابور که عدهٔ بسیار زیادی از دانشمندان و ادیبان از آنجا برخاسته‌اند. 
 به گفتهٔ محمد مقدسی؛ بشت، مهم‌ترین ولایت از ولایت‌های دوازده‌گانه ربع نیشابور است. بزرگ و دارای هفت منبر می‌باشد. او در این باره، روایتی را چنین نقل کرده‌است: «گویند روزی بوفضل بلعمی و بوفضل بن یعقوب در مجلس میرسعید بودند بلعمی در ستایش پُرچانگی نمود، بن یعقوب گفت ما منکر ستودگی مرو نیستیم که همچنانست که گفتی، ولی ، دوازده روستا دارد که یکی از آن‌ها بشت است که درآمد سه منبر آن، به اندازه درآمد همه مرو می‌باشد. پس چون بررسی کردند دیدند که چنانست.» مقدسی همچنین ادامه می‌دهد؛ این ولایت، و و نیکو را با هم دارد. شنیده‌ام و بسیار نیز دارد و نوبرها را از آنجا می‌برند زیرا که هوایی ملایم دارد. 
 ولایت بُشت، خاستگاه ادیبان و شاعران بسیاری بوده و همچنین عده‌ای زیادی از دانشمندانهٔ رشته‌های گوناگون علمی نیز به این ولایت منسوبند. در به چند تن از ناموران ولایت بُشت از جمله؛ (اسحق بن ابراهیم بن نصر)، (متوفی ۲۵۹هجری)، (سعید بن شاذان بن محمد نیشابوری)، ، ، (ابوبکر مؤدب)، (محمد بن ابراهیم بن عبدالله)، (محمد بن اسحق بن ابراهیم، متوفی ۴۸۳ هجری)، (ابوعلی حسن بن علی بن علاء)، ، و… اشاره شده‌است. همچنین در کتاب تاریخ ، از ۲۲ تن از علما و روایان حدیث مقیم نیشابور نام‌برده شده که منسوب به بشت یا خارزنج بشت می‌باشند.
{"title": "پشت (ولایت)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%B4%D8%AA_(%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA)&oldid=34577498", "language": "fa"}