( : ) جزیره‌ای آتشفشانی است در اقیانوس آرام، واقع در ۳۰ کیلومتری جنوب-جنوب شرق جزیره (جزیره شاهین). هونگا تونگا و فونوآفوئو متعلق به کشور هستند.
 در دسامبر سال ۲۰۱۴ یک آتشفشان زیرآبی در میان جزایر تونگا در جنوب منفجر شد و یک ماه پس از پایان این انفجار با ته‌نشین شدن خاکسترها جزیره جدیدی از آب سر برآورد که ۱۲۲ متر بالاتر از سطح اقیانوس سر برکشید. دانشمندان به‌طور غیررسمی نام این جزیره را هونگا تونگا-هونگا هائاپائی گذاشتند که ترکیبی است از نام دو جزیره غیر مسکونی دو سوی این جزیره تازه. 
 هونگا تونگا-هونگا هائاپائی بخشی از بسیار فعال -تونگا است. یک منطقه که از شمال و شمال شرق نیوزلند تا فیجی ادامه دارد. این آتشفشان ۱۲۲ کیلومتر بالاتر از سطح یک منطقه لرزه‌ای بسیار فعال واقع شده‌است.
 این جزیره زیستگاه بوته‌های گل‌های صورتی رنگ و مرغ‌های دریایی و جغدهای شکاری است.
 در ۲۰ دسامبر ۲۰۲۱ آتشفشان هونگا تونگادوباره فوران کرد و باعث ایجاد یک ستون بزرگ فورانی شد که از قابل مشاهده بود. درپی این فوران «مرکز مشورتی ولینگتون» هشداری را به خطوط هوایی صادر کرد. صدای انفجارهای این فوران تا ۱۷۰ کیلومتری (۱۱۰ مایلی) شنیده می‌شد. فوران اولیه تا ساعت ۲ بامداد روز ۲۱ دسامبر ادامه داشت. فعالیت آن سپس ادامه یافت و در ۲۵ دسامبر، نشان داد که اندازه جزیره افزایش یافته‌است. 
 فعالیت آتشفشانی در ۵ ژانویه، قبل از شروع مجدد در ۱۳ ژانویه و پس از اینکه آتشفشان ابر خاکستری را به ۱۷ کیلومتری (۵۵۰۰۰ فوت) به جو فرستاد، خاموش شد. دولت تونگا متعاقباً هشدار سونامی صادر کرد. در ۱۵ ژانویه، آتشفشان دوباره به شدت فوران کرد که تقریباً هفت برابر قوی‌تر از فوران ۲۰ دسامبر ۲۰۲۱ بود. گزارش‌های متعددی از صدای مهیب انفجاری در سراسر تونگا و کشورهای دیگر، مانند فیجی و تا نیوزلند و وجود داشت. نیز در آلاسکا هفت ساعت پس از فوران شنیده شد به این معنی که موج صوتی با سرعت ۸۳۰ مایل در ساعت حرکت کرده‌است. 
 در نزدیکی محل فوران، انفجار به اموال مردم آسیب رساند و شیشه‌ها را شکست. اخطار درست بعد از ساعت ۵:۳۰ بعد از ظهر صادر شد و سونامی مناطق ساحلی در تونگا را زیر آب گرفت. سپس سونامی‌هایی به بلندای ۳٫۹ فوت (۱٫۲ متر) در نوکوآلوفا، تونگا و ۲٫۰ فوت (۰٫۶۱ متر) در ساموآی آمریکایی مشاهده شد. بر اثر امواج سونامی دو نفر در پرو کشته شدند و دو ماهیگیر در نیز زخمی شدند. در ۱۶ ژانویه گزارش شد که بررسی‌های راداری قبل و بعد از فوران نشان می‌دهد که بیشتر جزیره ویران شده‌است.
{"title": "هونگا تونگا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%87%D9%88%D9%86%DA%AF%D8%A7_%D8%AA%D9%88%D9%86%DA%AF%D8%A7&oldid=35074357", "language": "fa"}