، یکی از ولایت‌های ؛ که در منابع مختلف از به عنوان قصبه یا شهر مرکزی این ولایت بسیار یاد شده و برخی جغرافی‌نویسان قدیم، نام آن را کواخرز یادکرده‌اند. این ولایت در میان و قرار داشته‌است. شمار بسیار زیادی از بزرگان و اهالی علم وفقه و حدیث از این ولایت برخاسته‌اند. ولایت باخرز را در جغرافیای امروز، به شهرستان‌های و و حدی از نواحی پیرامون آن، در ، مطابقت داده‌اند.
 نام این ولایت: در کتاب الانساب و کتاب اللباب به صورت باخَرْز ؛ و در و ، به صورت بَاخَرْز ثبت شده‌است. و برخی از جغرافیدانان مسلمان، نام آن را کواخرز، ثبت کرده‌اند. ؛ باخرز را به معنی جای وزیدن باد، و برگرفته از «بادهرزه» در می‌داند. 
 باخرز؛ یکی از ولایت‌های ؛ ، باخرز را همراه با (ولایت جام و باخرز)، به عنوان یکی از ولایت‌های دوازه‌گانه نیشابور برشمرده است. ، ولایت جام و باخرز را در مدخل «زام» (زام= جام) آورده، اما آن‌ها را دو قصبه معروف از ناحیه نیشابور دانسته‌است. ، با اشاره به گفته سمعانی نوشته‌است: باخرز، قصبه‌ای مشهور و مستقل از جام است. او همچنین این ولایت را مشتمل بر یکصد و شصت و هشت آبادی، و نام قصبه آن را «مالین» ذکر کرده‌است. 
 ، باخرز را مرکز حبوبات و مویز، و صادرکننده پوشاک معرفی نموده و به‌آبادی مالن، شهر مرکز این ولایت، اشاره کرده‌است. او همچنین در ، شهر مالن را در کنار شهرهای ربع نیشابور (بوزجان، زوزن، طرثیث، سابزوار، خسروجرد، آزادوار، خوجان، ، مازل، مالن و جاجرم) برشمرده و فاصله مالن تا بوزجان (بوژگان) را دو مرحله (= واحد مسافت‌شمار قدیم) دانسته‌است. ، ولایت باخرز را ولایتی معتبر و دارای باغات انگور و میوه فراوان توصیف نموده و قصبه مالان (مالن یا مالین) را جایی بزرگ و با صفا معرفی نموده که خربزه آن در خراسان مشهور است. ، در اوایل قرن نهم هجری، این ولایت را در تابعیت هرات ذکر کرده‌است. 
 از ولایت باخرز، جمع کثیری از فقیهان و ادیبان و شاعران برخاسته‌اند. از این جمله‌اند: علی بن حسن باخرزی (نویسنده کتاب «دمیةالقصر»)، ابوالعباس محمد بن ابراهیم بن علی باخرزی (محدّث)، عاصم باخرزی نیشابوری و ابوالعباس محمد بن ابراهیم بن علی نیشابوری، ابوالمشعر مالینی (موسی بن محمد بن موسی)، سیف‌الدین ابوالمعالی سعید بن مطهر بن سعید باخرزی (فقیه و محدث؛ متوفی ۶۵۹ هجری).
{"title": "باخرز (ولایت)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D8%B2_(%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA)&oldid=34577501", "language": "fa"}