یا (به : Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus Augustus، به : Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ἰουστινιανός، به فرانسوی: Justinien) (۴۸۳ میلادی - ۵۶۵ میلادی) (بیزانس) از سال ۵۲۷ میلادی تا هنگام مرگش در سال ۵۶۵ میلادی بود.
 او نزد با عنوان «قدّیس یوستی‌نیانوس بزرگ» شناخته می‌شود. او پس از عمویش دومین فرمانروا از به حساب می‌آید.
 از کارهای ژوستینین نوشتن و اصلاحات دیوانی و ارتشی بود. او امپراتور جاه‌طلبی بود و کوشید تا مرزهای پیشین امپراتوری روم را بازگرداند و این و به ویژه شهر را نیز در بر می‌گرفت. فرمانروایی او به شکوفایی فرهنگ بیزانسی انجامید. او سازه‌های چندی از خود به‌جا گذارد که برجسته‌ترینش کلیسای که تا سده‌ها مرکز کلیسای ارتدکس خاوری بود، است. یوستی‌نیانوس کوشش بسیاری برای گسترش نمود.
 پس از مرگ ، ، ژوستینین که از دست رفتن سرزمین‌های غربی را غیرقابل بازگشت نمی‌دید، جنگ‌هایی را آغاز نمود تا این اراضی را باز پس بگیرد. او در ابتدا سال ۵۳۳ میلادی به تحت سلطه و سپس در سال ۵۳۴ میلادی به حمله برد. موقتاً را احیا کرد اما تا سال ۵۵۴ میلادی سرکوب شد. همزمان بیشتر سواحل نیز به زیر سلطه ژوستینین درآمد. بدین شکل تمامی سرزمین‌های اطراف مدیترانه مجدداً در تصرف رومی‌ها قرار گرفت و تنها و مناطق داخلی اسپانیا خارج از تسبط مستقیم آن‌ها بود. این پیروزی‌ها پادشاهی‌های وندال‌ها و استروگوت‌ها را برای همیشه از میان برد و آن‌ها را مجدداً وارد جامعه استانی روم نمود. 
 در سال یوستی‌نیانوس یکم که معتقد بود فرایند آموزش باید تنها در دست مسیحیان باشد، آکادمی را بست، و همچنین ممنوع بودن آموزش و فراگیری فلسفه در قلمروی را اعلام نمود. در پی این رویداد، به دربار ، شاهنشاه ایران ساسانی، پناهنده‌شدند و کتابهای بسیاری را نیز با خود به ایران آوردند. این کتابها که آثار در میان آنها بود، نخست به ، و سپس به برگردانده شدند. پس از روی کار آمدن ، از سال ۷۶۲ برخی از این کتاب‌ها بدست کشیشان مذهب، به زبان عربی برگردانده شدند؛ ولی از سال ۸۳۲ میلادی، روند ترجمه کردن این کتاب‌ها به زبان عربی، شدت بیشتری به خود گرفت.
همچنین چون در این هنگام، بازرگانی ایران از بازرگانی روم خاوری پیشی گرفته بود، یوستی‌نیانوس یکم به ناچار رو به دریانوردان آورد تا از آنها در بازرگانی خود سود ببرد؛ ولی با این همه، او نتوانست از این ترفند خود بهره چندانی ببرد.
 میان سال‌های تا به جنگ با پرداخت. در بهار ۵۴۰ خسرو یکم به مرزهای لشکر کشید. را گرفت، آنگاه در بر چیره‌گشت. را محاصره‌کرد. آنگاه به پادشاهی کوچک ولی استراتژیک در کنار که پیرو روم بود روی آورد. سردار رومی در به پدافند پرداخت و در آغاز پیروزی‌های کوچکی نیز به دست آورد، ولی در نهایت شکست خورد ودر به فراخوانده‌شد. در گسترش جنگ را آرام نمود. در انوشیروان را محاصره‌کرد ولی در دستیابی بدان شهر بزرگ ناکام ماند. پیشرفت هر دو سوی نبرد، اندک بود، پس در دو سوی میدان، دست از جنگ کشیدند و بر سر مرزهای جنوبی با هم کنار آمدند ولی جنگ در شمال دنباله‌داشت، تا اینکه در قرار صلحی که پنج سال ادامه داشت بین دو قدرت وضع شد.
{"title": "ژوستینین یکم", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%98%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%86_%DB%8C%DA%A9%D9%85&oldid=33892059", "language": "fa"}