(Viracocha)، خدای خالق بزرگ در و دیگر اقوام منطقه بوده‌است. نام کامل او در گویش‌های دیگر (Apu Qun Tiqsi Wiraqutra) و (یا کُن-تیکی ویراکوچا) است. ویراکوچا را بزرگترین خدای می‌دانند که به عنوان خالق همه چیز یا ماده‌ای که همه چیز از آن ساخته شده شناخته می‌شده و با دریا نیز ارتباط داشته است. ویراکوچا خالق جهان، خورشید، ماه، ستاره‌ها، زمان (با دستور دادن به خورشید برای گردش در آسمان) و تمدن می‌دانند. او را به عنوان خدای خورشید و طوفان ستایش می‌کنند و او را با تاج خورشید، صاعقه در دست و در حال ریختن اشک (نماد باران) به تصویر می‌کشند. او چنان از انسان‌ها دور بود که نامی نداشت و «ویراکوچا» تنها برای احترام به او اطلاق می‌شد. او نفس جادویی خود را به انسان‌ها، حیوانات، گیاهان و ایزدان کهتری که شکل بخشیده بود دمید و بدین‌گونه کیهان را به حرکت درآورد، از سراسر آند عبور کرد، معجزاتی از او سر زد، جهان را شکل بخشید و آنگاه دنیا را رها کرد و در پشت کیهان آرام گرفت.
 در افسانه‌هایی که آنها را ثبت کرده، ویراکوچا در دوره تاریکی از (و یا طبق گفته برخی از غار ) بیرون آمده تا روشنایی را بیآفریند. او خورشید، ماه و ستاره‌ها را آفرید. سپس با دمیدن در سنگ‌ها به آفرینش آدمی پرداخت که نخستین تلاش او باعث پدید آمدن غول‌هایی بدون عقل شد که او را ناخشنود کرد. آنها را با سیل از بین برد و با سنگ‌های کوچکتر انسان را آفرید. سپس با عبور از اقیانوس آرام (با راه رفتن روی آب) ناپدید شد و دیگر برنگشت. او زمین را در لباس مبدل یک گدا می‌پیماید و اصول تمدن را به آفریده‌هایش می‌آموزد و معجزه‌ها می‌کند. او وقتی گرفتاری آفریده‌هایش را می‌بیند می‌گرید. گفته می‌شود که او در زمان‌های گرفتاری و مشکلات دوباره پدیدار می‌شود. اشاره کرده که ویراکوچا را با ظاهر «مردی سفیدپوست با قد متوسط که سفیدی بر تن دارد که در کمر آنرا محکم کرده و چوبدست و کتاب بدست دارد» توصیف می‌کنند.
 در افسانه‌ای آمده که او پسری به نام و دو دختر با نام‌های و داشته‌است. در این افسانه آمده که او با که نامیده می‌شود مردمان اطراف دریاچه تیتیکاکا را از بین برده و تنها دو نفر، (پسر اینتی به معنی ) و (به معنی ) را برای حفظ تمدن در جهان زنده می‌گذارد که تمدن اینکا را بنیان می‌نهند. افسانه‌ای دیگر، ویراکوچا را پدر هشت انسان اول جهان دانسته و در داستانی آمده که او همسری با نام داشته است.
 در افسانه‌ای دیگر گفته شده که او دو پسر با نام‌های ایماهمانا ویراکوچا و توکاپو ویراکوچا داشته‌است. پس از آفرینش و طوفان بزرگ، او پسران خود را به قبایل شمال‌شرقی و شمال‌غربی می‌فرستد که ببیند آیا هنوز از فرمان‌های او پیروی می‌کنند یا خیر و خود به شمال سفر می‌کند. در سفر، پسرانش برای تمام درختان، گل‌ها، میوه‌ها و گیاهان نام تعیین کرده و خوردنی بودن، خواص دارویی و سمی بودن آنها را به قبایل آموزش می‌دهند. سرانجام هر سه به (امروزه در قرار دارد) در ساحل می‌رسند و از روی دریا عبور کرده و ناپدید می‌شوند. واژه ویراکوچا در لغت به معنی «کف و حباب دریا» است.
{"title": "ویراکوچا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%88%DA%86%D8%A7&oldid=31708150", "language": "fa"}