«صانعی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای افراد دیگری با این نام را ببینید. (زادهٔ مهر ۱۳۱۶ – درگذشتهٔ ۲۲ شهریور ۱۳۹۹) از در ایران بود. او از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۴ بود. از او به عنوان «مرجع تقلید نوگرا و فقیه نواندیش» یاد می‌شود. 
 یوسف صانعی در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، در خانواده‌ای روحانی در روستای (۵۰ کیلومتری ورزنه) متولد شد. پدر وی، محمدعلی صانعی، و پدربزرگ وی، ملایوسف، هر دو از روحانیون شناخته شده زمان خود بوده‌اند. وی در از شاگردان و در از شاگردان بود. 
 او در سال ۱۳۲۵ وارد شد و پس از گذراندن در سال ۱۳۳۰ برای ادامه تحصیل، به رفت. وی در امتحانات سطوح عالی حوزه در سال ۱۳۳۴ رتبه اول را احراز نمود و مورد تشویق قرار گرفت. او از همین سال در شرکت کرد و تا سال ۱۳۴۲ به‌طور مستمر از درس اصول و فقه و مبانی مُتقن بهره برد و در زمره شاگردان موفق او قرار گرفت. حضور فعال در درس خارج خمینی طی سالیان دراز و ممارست فراوان نسبت به فراگیری مبانی و تحقیقات او، اِشراف او را بر دیدگاه‌های فقهی و اصولی خمینی را به درجه‌ای رساند که به تعبیر او، «در حد شعور مبانی بود و از حد صِرف دانستن، بالاتر.» او علاوه بر سال‌ها شاگردی در حوزه درس سید روح‌الله خمینی، از دیگر استادان علوم دینی چون ، و سید نیز بهره برد. وی از سال ۱۳۵۴ رسماً تدریس را با در (شهیدین) شروع نمود همسر وی با نام خانوادگی «شفیعی»، در بهمن ۱۳۹۰ درگذشت. 
 کتاب ( ) توسط جمعی از نویسندگان دربارهٔ وی نوشته شده‌است. 
 اغلب مبارزات سیاسی و فعالیت‌های انقلابی صانعی پیش از ، تلاش در ابعاد فرهنگی و تبلیغاتی بوده‌است. این تلاش‌ها از طریق تبلیغ، سخنرانی، حضور در تظاهرات و راهپیمایی‌ها و صدور اعلامیه و بیانیه‌های سیاسی انجام می‌گرفت. 
 بر اساس آنچه در جلد سوم کتاب اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده‌است، نام و امضای یوسف صانعی، در ذیل حدود سی اعلامیه سیاسی و انقلابی به ثبت رسیده‌است که اولین آن، نامه‌ای است که پس از انتقال خمینی از ترکیه به ، از سوی علمای قم، خطاب به وی نوشته شده‌است. همچنین آخرین بیانیه‌ای که نام و امضای وی و دیگر همراهان انقلاب در ذیل آن به چشم می‌خورد، اعلامیه‌ای است که در مخالفت با دولت بختیار، در تاریخ ۱۳۵۷/۱۰/۱۷ صادر شده‌است. شاید مهم‌ترین بیانیه شدیداللحن مبلغان مذهبی در قم در قبل از انقلاب، بیانیه مربوط به «خلع ید شاه از حکومت» است که به تأیید جمعی از فضلا و مدرّسان حوزه علمیه قم رسیده‌است و نام و امضای یوسف صانعی نیز در ذیل آن به چشم می‌خورد. 
 یوسف صانعی در اسفند ۱۳۵۸ از طرف ، به عنوان یکی از شش فقیه منصوب شد. او مسئولیت‌های دیگری نظیر نمایندگی روح‌الله خمینی در شورای عالی بازسازی مناطق جنگی نیز داشت. صانعی، پس از حدود سه سال، در ۱۹ دی ۱۳۶۱ از آن شورا کناره‌گیری کرد و در همان تاریخ از طرف روح‌الله خمینی، به منصوب شد. 
در این مدت صانعی علیه گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی و همچنین دربارهٔ مسائل اجتماعی موضعی تند داشت. 
 پس از آن‌که صلاحیت را برای مرجعیت رد کرد، یوسف صانعی که دادستان کل کشور بود مأمور اخذ اموال در اختیار شریعتمداری و انتقال آن به دفتر تبلیغات اسلامی حوزهٔ علمیه شد؛ دو دهه بعد و پس از حوادث انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، صانعی را فاقد ملاک‌های لازم برای مرجعیت دانست. هر چند بعدها از رفتارش با سید محمدکاظم شریعتمداری ابراز پشیمانی کرد. 
 او در اردیبهشت ۱۳۶۴ از دادستانی داد ولی با استعفایش موافقت نشد. البته چندی بعد، جایگزین او شد. یوسف صانعی در اولین دوره در آذر ۱۳۶۱ نیز به عنوان نماینده منتخب مردم تهران رأی آورد. 
 صانعی در ابتدای انتخاب به رهبری، از حامیان او به‌شمار می‌رفت اما بعدها به یکی از جدی‌ترین منتقدان او تبدیل شد. او در ابتدا معتقد بود که: «هنگامی که ولی امر حکم داد، مراجعه به دیگران معصیت و خلاف شرع است» اما بعدها نظرش تغییر کرد و اختیارات نامحدود ولی‌فقیه را «خلاف جمهوریت و مردم‌سالاری و نوعی استبداد» دانست. 
 یوسف صانعی در اوایل در رساله ( ) را آموزش می‌داد و پس از کناره‌گیری از کلیه مناصب حکومتی به رفته و خود را ادامه داد. برای اولین بار رساله وی در سال ۱۳۷۲ هجری شمسی چاپ شد. صانعی احکام فقهی نویی به ویژه دربارهٔ حقوق زنان و حقوق غیرمسلمانان داشت. 
 یوسف صانعی که ۲۱ شهریور ۱۳۹۹ به دلیل شکستگی در بیمارستان بستری شده بود، صبح روز ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ در بیمارستان نکویی شهر قم و به دلیل شدت آسیب دیدگی درگذشت.
دقایقی پس از مرگ او و درگذشت او را تسلیت گفتند.
همچنین خانواده‌های و به صورت مستقیم درگذشت او را تسلیت گفتند.
 رهبر جمهوری اسلامی نیز در پیامی درگذشت او را تسلیت گفت. 
 همچنین ببینید: در دی‌ماه ۱۳۸۸ اعلام کرد که یوسف صانعی شایستگی تصدی مرجعیت ندارد. یوسف صانعی از جمله مراجع حامی جنبش سبز به‌شمار می‌رفت که انتقادات تندی علیه دولت احمدی‌نژاد ابراز کرده و دفاترش در برخی شهرها مورد حمله هواداران دولت وقت قرار گرفته بود. از سوی دیگر صدور بیانیه پیرامون صلاحیت مراجع تقلید بی‌سابقه به‌شمار می‌رفت. در اطلاعیه جامعه مدرسین آمده بود: «با توجه به پرسش‌های مکرّر مؤمنان، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم براساس تحقیقات به عمل آمده در یک سال گذشته و پس از جلسات متعدد به این نتیجه رسیده‌است که ایشان فاقد ملاک‌های لازم برای تصدّی مرجعیت می‌باشد.» البته جامعه مدرسین از سال ۱۳۷۳ فهرستی را با عنوان «مراجع جایز التقلید» منتشر کرده که نام یوسف صانعی و بسیاری از دیگر مراجع معروف از جمله ، ، و نیز در آن دیده نمی‌شود. 
در سال ۱۳۶۱ نیز این نهاد را از مرجعیت خلع کرده بود. گفته می‌شود انتقادات صانعی از حکومت پس از انتخابات سال ۸۸ ایران و جلوگیری از رجوع مقلدان به او از دلایل این تصمیم بوده‌است. دفتر صانعی در اولین واکنش خواستار انتشار اسامی حاضران در جلسات مورد اشاره در نامه منسوب به جامعه مدرسین و روشن شدن سوابق علمی کسانی شد که به عدم صلاحیت آقای صانعی رأی داده‌اند. 
به دنبال این وقایع، با انتشار بیانیه‌ای ضمن اظهار تعجب و تأسف از بیانیهٔ دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم اعلام کرد که موقعیت مرجعیت مثل مناصب حکومتی نیست که شخص، گروه، نهاد و تشکلی برای خود حقی در نصب و عزل آن قائل باشد. همچنین با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که جای هیچگونه تردیدی در مرجعیت صانعی نیست و این مرجعیت با بیانیه یک گروه مورد پذیرش مقلدان قرار نگرفته‌است که با بیانیه گروهی دیگر از اعتبار بیفتد. 
 این موضوع با واکنش‌های مختلفی از جانب مواجه شد: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
در مرداد ۱۳۸۸ یوسف صانعی سخنانی را طی سخنرانی در گرگان مطرح نمود و در قسمتی از آن مطرح نمود: سایت‌های طرفدار دولت مقصود کلمه «حرامزاده» را ذکر کرده‌اند این درحالی است که دفتر یوسف صانعی اعلام کرده «اظهارات صانعی یک حکایت بوده و ربطی به فرد خاصی ندارد.» 
 در پی این سخنرانی دفتر حقوقی ریاست جمهوری شکایتی از یوسف صانعی تنظیم و تسلیم دادگاه ویژه روحانیت نمود 
 ۲۰۰ نفر از نیروهای موسوم به حزب‌اللهی و بسیجی» با تجمع در مقابل دفتر صانعی خواستار پلمپ این دفتر شدند. در تاریخ ‎۱۳/۱۰/۱۳۸۸ دفتر یوسف صانعی در گرگان بنا بر تصویب شورای تأمین استان گلستان و با حضور معاون دادستان و رئیس نیروی‌انتظامی گلستان تعطیل شد. دفتر یوسف صانعی این عمل را «کم‌نظیر در طول تاریخ شیعه» خواند. 
 یک گروه بیست نفره متشکل از دو روحانی معمم و چهار طلبه غیر معمم و چهارده نفر از چریک‌های انصار حزب‌الله به دستور فردی بنام تابلوی دفتر یوسف صانعی را پایین کشیده و در و پنجره آن دفتر در تبریز را جوشکاری کردند. 
 بامداد روز ۲۴ خرداد ۱۳۸۹ دفتر صانعی در قم با حمله گروهی در حضور مأمورین نیروی انتظامی مواجه شد و خسارات زیادی به آن وارد و بر روی دیوارهای محل، شعارهایی علیه وی نوشته شد. بهانه این حمله حضور رئیس سابق مجلس ایران در دفتر وی بود. تصاویری که وبگاه رسمی صانعی پس از این حادثه منتشر کرد نشان می‌داد که همه‌چیز حتی پنکه سقفی دفتر نیز نابود شده‌است. 
 دو نماینده مجلس در اظهارات جداگانه‌ای این اقدام را به هواداران دولت نسبت داده و خواستار رسیدگی و دستگیری حمله کنندگان شدند. همچنین تعدادی از مراجع شیعه از جمله ، ، و در واکنش به این رویداد، آن را محکوم نمودند. همچنین ، ، ، و و نیز به این اقدام واکنش نشان دادند. 
 نیمه شب سه شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۴ تعدادی «افراد ناشناس» با «حمله» به دفتر یوسف صانعی در «ضمن به آتش کشیدن بخشی از ساختمان دفتر» خواستار «تعطیلی» آن شدند. بر روی در ورودی دفتر با اسپری مرگ بر منافق نوشته شده بود. محمود خطیب مسئول دفتر یوسف صانعی در نجف آباد گفت: در پی وقوع این حادثه شیشه درهای ورودی این دفتر شکسته و قسمت‌های داخلی ساختمان بر اثر آتش‌سوزی خسارت دیده بود که ظرف ۲۴ ساعت مرمت شد. 
 وبگاه و یوسف صانعی از فقهای ساکن شهر در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۹ فیلتر شد. 
 
 
 
 
 صانعی در دوران دادستانی در تیر ۱۳۶۴ گفت: «ضدانقلاب باید با موازین دادگاه انقلاب مجازات شود و نمی‌شود ضدانقلاب را با مجازات جرم‌های عادی مجازات کرد. امید ضدانقلاب از اوین باید قطع باشد. اوین باید محیط ترس باشد.» 
 در سال ۱۳۶۸ خورشیدی و پس از به رهبری رسیدن ، صانعی گفت: «تخلف از فرمان آیت‌الله خامنه‌ای، گناه و معصیتی است بزرگ.» البته سال‌های بعد، به ویژه دو دهه بعد و هنگام بسیار تغییر موضع داد. 
 از آنجا که صانعی در فهم آیات و روایات و مبانی استنباط، توجّه ویژه‌ای به اصل و قاعده سهولت دارد، در سختگیر نیست. وی این گفته صاحب جواهر را به شیخ انصاری، همواره مورد توجّه قرار داده‌است که «از احتیاط‌های خود بکاه، زیرا دین اسلام، شریعت آسان است». 
 وی صاحب یک است که ویژگی آن این است که شیوه پاسخگویی به سئوالات در کتاب مزبور، به سبک است، به گونه‌ای که علاوه بر فتوای مورد نظر، در برخی موارد، به دلایل و مستندات فقهی آن فتوا اشاره شده‌است که از نظر آموزشی و علمی، برای و نیز ، بسیار مفید و قابل توجّه‌است. 
 از جمله برخی عقاید و فتاوای مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 یوسف صانعی، در مورد حقوق زنان دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به اکثر مراجع داشت، از جمله موارد زیر: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 وی در مورد غیرمسلمانان نیز دیدگاه‌های متفاوتی داشت، از جمله موارد زیر: 
 
 کتاب‌های چاپ‌شده یوسف صانعی عبارتند از: 
 
 
 
 
 
 این مجموعه که توسط مؤسسه فرهنگی - هنری فقه‌الثقلین تنظیم و منتشر شده‌است عبارت‌اند از:
{"title": "یوسف صانعی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%B5%D8%A7%D9%86%D8%B9%DB%8C&oldid=35102062", "language": "fa"}