(نماد: ) از نظر میزان جرم، دومین کوارک سبک از میان کوارک‌ها، نوعی و یکی از اجزای اصلی تشکیل‌دهنده است. این کوارک به همراه ، (یک کوارک بالا، دو کوارک پایین) و (دو کوارک بالا، یک کوارک پایین) را می‌سازند. این کوارک جرو اول ماده است، آن e- و جرمی برابر دارد. مانند سایر کوارک‌ها، کوارک پایین یک است و با هر ۴ دارد. آن نامیده می‌شود (گاهی به آن یا فقط هم گفته می‌شود) که تنها تفاوتش با کوارک پایین در این است مه برخی از ویژگی های آن مقدار برابر با علامت مخالف با کوارک پایین دارد.
 نظریه‌پردازی مبنی بر وجود کوارک بالا (به همراه کوارک‌های و ) در سال ۱۹۶۴ توسط و برای توضیح روش طبقه‌بندی پیشنهاد شد. این کوارک نخستین بار به صورت تجربی در سال ۱۹۶۸ در کشف شد.
 در اوایل دوران پیدایش (در نیمه اول قرن بیستم)، چنین پنداشته می‌شد که مانند ، و هستند. اما با کشف هادرون‌های جدید، از چند ذره در اوایل دهه ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، در دهه ۱۹۵۰ به چند دوجین ذره گسترش یافت. رابطه میان هریک از این ذرات تا سال ۱۹۶۱ نامشخص بود تا اینکه در این سال 
و 
(هر یک به طور جداگانه) روش یا به عبارت فنی‌تر تقارن (3)SU را برای طبقه‌بندی ذرات پیشنهاد دادند.
 این طرح طبقه‌بندی هادرون‌ها را به چندقلوهای تقسیم می‌نمود اما پایه فیزیکی پشت این طبقه‌بندی، مشخص نبود. در سال ۱۹۶۴، 
و 
(مستقل از یکدیگر)، راپیشنهاد دادند که در آن زمان تنها از کوارک بالا، پایین و تشکیل می‌شد. 
اما با اینکه مدل کوارک راه هشت‌گانه را توضیح می‌داد، هیچ‌گونه مبنی بر وجود آن در دست نبود تا اینکه در سال ۱۹۶۸ در آزمایشگاه ملی شتاب‌دهنده اسلاک، این اتفاق افتاد. 
آزمایش‌های نشان داد که پروتون زیرساختاری دارد و از سه ذره بنیادی دیگر تشکیل شده‌است و مدل کوارک را تأیید نمود. 
ابتدا افراد در پذیرش این سه ذره به عنوان کوارک بی‌میل بودند و توصیف پارتون را ترجیح می‌دادند، 
اما با گذشت زمان نظریه کوارک مورد پذیرش قرار گرفت. 
 جرم کوارک پایین، با قطعیت مشخص نیست اما احتمالاً بین ۴٫۵ و است.
محاسبات می‌توانند به مقدار دقیقتری برسد: . 
در درون (ذرات ساخته‌شده از یک کوارک و یک پادکوارک) یا ، (یا جرم ) آن به دلیل انرژی پیوندی ناشی از میان کوارک‌ها افزایش می‌یابد. جرم خالص کوارک پایین بسیار اندک است و نمی‌توان آن را به صورت سرراست محاسبه نمود زیرا باید را هم در نظر گرفت.
{"title": "کوارک پایین", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B1%DA%A9_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86&oldid=34937469", "language": "fa"}