ملقب به ( : و معروف به (۹ اسفند ۱۳۴۲ تهران - ۱۳۱۰) نویسنده، مترجم و ارمنی‌تبار ایرانی و نخستین سفیر ایران در ژاپن بود.
 مقالهٔ اصلی: هوانس (آوانس) در کوچه ارامنه، محله ، دیده به جهان گشود. 
 پدرش ، از زرگران و جواهرسازان مشهور دربار قاجار و میان درباریان به ابراهیم خان زرگرباشی معروف بود. مادرش از یکی از خانواده‌های فاضل و سرشناس تبریز بود. هوهانس تحصیلات خود را در پاییز ۱۲۴۸ خورشیدی در در محل دروازه نزد آغاز کرد. و یک سال بعد وارد شد. در ۱۲۵۷ دوره را با موفقیت به پایان رساند و چون شاگرد ممتاز مدرسه بود، مسئولان مدرسه به او نشان صلیب طلا اهدا کردند. 
 برای تسلط و آموزش زبان فرانسه، هوانس را به شهر تبریز نزد دایی‌اش، فرستادند که به تعلیم می‌داد. هوهانس مدت سه سال نزد دایی‌اش به فراگیری و تکمیل زبان فرانسه پرداخت. در سال ۱۲۶۰ برای ادامه تحصیل به رفت. پس از سه سال فارغ‌التحصیل شد و به تهران بازگشت. 
 پس از بازگشت به ایران ابتدا سمت مترجمی و سپس مشاورت سفیر ایران در لندن، برلین، درسدن و توکیو را عهده‌دار بود. در سال‌های فعالیت در تهران سمت دبیری وزارت امورخارجه و مدیریت بخش‌های متعدد آن را به عهده داشت. وی همچنین در سال ۱۳۰۶ (۱۹۲۷) به عنوان نماینده ارامنه وارد مجلس شورای ملی شد. 
 هوهانس در تهران در دارالترجمه دولتی استخدام شد و مترجمی را به عهده گرفت. شاه به او لقب خان داد. در سال ۱۲۶۶ همراه با هیئتی سیاسی به نمایندگی ناصرالدین شاه برای تبریک به که پنجاهمین سال ولادتش را جشن گرفته بود به عنوان مترجم به رفت. در همین سال ملقب به عمادالوزاره شد و یک قطعه نشان درجه سوم دریافت کرد. 
 در سال ۱۲۷۳ هیئتی سیاسی از دربار ایران به قصد عرض تسلیت برای درگذشت و تبریک تاجگذاری فرزندش به دربار رفت. هوهانس خان که ملقب به مساعدالسلطنه شده بود، به سمت مترجمی آن هیئت برگزیده شد. در این سفر تزار نیکلای دوم به هوهانس خان مساعدالسلطنه نشان درجه سوم سنت آنا اعطا کرد. 
 سال بعد، مساعد السلطنه به ریاست دفتر وزیر داخله (کشور) منصوب شد و در سال ۱۲۷۶ به عنوان مترجم، همراه هیئتی سیاسی از ایرانیان، برای عرض تبریک دربار ایران به مناسبت شصتمین سالگرد تولد ملکه ویکتوریا به انگلستان سفر کرد. پس از بازگشت به ایران به وزارت خارجه منتقل شد و سرپرستی دارالترجمه وزارت امور خارجه را به عهده گرفت. در سال ۱۲۷۷ تدریس و تاریخ جهان را در شعبه مدرسه آغاز کرد. در سال ۱۲۸۴ به عنوان معاون کنسول ایران در تعیین شد و در همان سال نمایندگی دولت ایران را در کنفرانس بین‌المللی 'کشتیرانی و سواحل دریاها و ایستگاه‌های رادیوئی به عهده داشت. 
 او تا سال ۱۲۹۰ در سفارتخانه ایران در برلین خدمت می‌کرد و در همان سال رئیس دفتر نایب السلطنه شد. سال بعد به به برلین بازگشت.
 هوهانس خان که پس از رواج شناسنامه و حذف القاب در ایران با نام آوانس خان مساعد شناخته می‌شد، در سال ۱۳۰۵ به نمایندگی ارمنیان جنوب ایران در انتخاب شد اما در ۲۵ تیر ۱۳۰۶ استعفا داد و به سمت وزیر مختاری ایران در انگلستان برگزیده شد. سه سال بعد در هفدهم تیر ۱۳۰۹ به عنوان نخستین سفیر ایران در ژاپن معرفی شد و آخرین سفر خود را آغاز کرد. 
 مقالهٔ اصلی: هوهانس خان به زبان‌های فرانسه، انگلیسی، آلمانی، فارسی و ارمنی تسلط کامل داشت. او در کنار سیاست، فعالیت چشمگیری نیز در عرصه ادبیات داشت و یکی از بهترین مترجمین آثار شکسپیر و چهرهٔ درخشان ترجمهٔ معاصر زبان ارمنی شناخته می شود. وی همچنین آثاری جند به زبان فارسی ترجمه کرده‌است. از جملهٔ کارهای او می‌توان به ترجمه پانزده اثر شکسپیر به زبان ارمنی و همچنین ترجمه سفرنامه برادران شرلی به فارسی اشاره کرد. 
 هوهانس خان نزدیک به پنجاه جلد کتاب از نویسندگان مشهور اروپا مانند: ، ، و نویسندگان دیگر، برای مطالعه ترجمه کرد. همچنین تعدادی نمایشنامه از آثار نویسندگان اروپایی ترجمه کرد و در اختیار گذاشت که در سال ۱۲۶۰ تأسیس شده بود. او با شرکت انتشاراتی ارمنیان در شهر تفلیس برای چاپ نمایشنامه‌هایی که از ترجمه می‌کرد قراردادی بست. نخستین نمایشنامه او بود که در سال ۱۸۹۴ میلادی منتشر شد. از دیگر ترجمه‌های او از شکسپیر می‌توان به آثار:(آن طور که می‌خواهید، و نمایشنامه ) را نام برد و همچنین ترجمه نمایشنامه‌های و که در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۲ در به چاپ رساند. 
 هوهانس خان در سال ۱۲۸۷ به نمایندگی دولت ایران در کنفرانس بین‌المللی نویسندگان در شهر برلین (۳۸۴) و در بهار ۱۲۹۵ در مجمعی به نام شکسپیرشناسی در شهر لندن شرکت کرد.
 هوانس خان ماسحیان همچنین دارای فعالیت مطبوعاتی بود و در سال ۱۲۷۳ (۱۸۹۴) اولین روزنامه ارمنی‌زبان تهران را به نام با همکاری تعدادی از ارمنیان منتشر کرد. او تا سال ۱۲۷۶ (۱۸۹۷) و پیش از سفر به روسیه سردبیری شاویق را به عهده داشت. 
 
 
هوهانس خان پس از گشایش سفارت ایران در ژاپن و انجام مأموریتش، بیمار و رهسپار ایران شد و در راه بازگشت در شهر خاربین در گذشت. او را به تهران بردند و در دوازدهم فروردین ۱۳۱۱ با تشریفات رسمی در در محوطه دفن کردند. به این مناسبات در روزنامه ایران روز پنجشنبه یازدهم فروردین ۱۳۱۱ اطلاعیه‌ای به این شرح درج شد: مقبره او هم‌اکنون در کلیسای مریم مقدس تهران قرار دارد. 
 پس از درگذشت اوانس خان روزنامه‌های خارج از کشور، به او لقب «ارمنی بزرگ» دادند.
 هوهانس خان طی چهل سال فعالیت ادبی خود، تعداد بسیاری کتاب به زبان فارسی ترجمه کرده‌است؛ ولی از تعداد اندکی از ترجمه‌های او آگاهیم.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 در سال ۱۹۶۴ میلادی (۱۲۴۳ خورشیدی) که برابر با چهارصدمین سال تولد شکسپیر و صدمین سال تولد اوانس خان ماسحیان مساعدالسلطنه بود، ارمنیان تهران برای بزرگداشت او مراسم باشکوهی برپا و از اوانس خان تجلیل کردند. 
 هوانس خان در طول سال‌های فعالیتش مفتخر به دریافت مدال‌ها و نشان‌های فراوانی گشته که از آن جمله می‌توان به نشان‌های درجه یک و دو شیر و خورشید و نشان استانیسلاوسکی از روسیه اشاره کرد. مدال و نشان‌هایی که هوهانس خان از دولت ایران و دولت‌های دیگر گرفته به ترتیب سال دریافت آنها به شرح زیر است:
{"title": "هوهانس خان ماسحیان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%86&oldid=35120611", "language": "fa"}