قدرت تفکیک پذیری زاویه ای ( Angular resolution) یا تفکیک پذیری فضایی (spatial resolution) یا وضوح فضایی، قدرت هر نوع سیستم تولید کننده ی تصویر همچون یا اپتیکی، ، و یا انسان برای متمایز سازی جزئیات یک شیء را می گویند. به همین دلیل قدرت تفکیک پذیری زاویه ای از اصلی ترین مشخصه های وضوح تصویر می باشد.
 در و علوم مربوط به زمین شناسی، عبارت به دقت نسبت به فضا اشاره دارد.
 این کمیت من جمله در و علوم تصویری دیگر کاربرد های فراوانی دارد.
 
 قدرت حل و فصل ( resolving power ) قدرت یک سیستم تصویری برای جداسازی 2 نقطه از جسم که در فاصله زاویه ای ( ) کمی با هم هستند یا قدرت یک وسیله ی اپتیکی برای جداسازی اجرام خیلی دور که به هم نزدیکند به صورت 2 تصویر مجزا را می گویند.
 
 عبارت تفکیک پذیری (resolution) یا حداقل فاصله ی قابل تحلیل (minimum resolvable distance)  ، حداقل فاصله بین 2 شیء در یک تصویر است که آن 2 شیء از هم قابل تشخیص باشند، اگرچه که این عبارت به طور گسترده توسط کاربران میکروسکوپ و تلسکوپ برای توضیح دادن قدرت تفکیک پذیری ( resolving power ) استفاده می شود.
 تفکیک پذیری تصویری یک سیستم به علت 2 پدیده ی و یا که باعث تاری تصویر می شود محدود می شود. این 2 پدیده 2 منشاء گوناگون دارند و به هم ربطی ندارند. بیراهش نوری به کمک ی اپتیکی توضیح داده می شود و با افزایش کیفیت اپتیکی و متعاقبا قیمت وسیله این مشکل حل می شود. از طرف دیگر پدیده ی پراش از خاصیت موجی بودن نور ناشی می شود و به وسیله عدسی عناصر نوری تعیین می شود. عدسی دایره ای شکل لنزها مانند ورژن دوبعدی آزمایش تک شکاف هستند. نورهایی که از رد می شوند با یکدیگر تداخل می کنند و یک الگوی پراش دایره ای شکل ایجاد می کند که اگر جبهه ی موج نور آمده کروی باشد به الگوی هوایی ( ) معروف است.
 اثر متقابل 2 پدیده ی بیراهش و پراش را می توان با توصیف کرد. هر چه عدسی لنز باریک تر باشد احتمال اینکه PSF بر بیراهش غلبه کند بیشتر می شود. در این صورت، تفکیک پذیری زاویه ای ( angular resolution ) یک سیستم اپتیکی را می توان با ضابطه ی رایلی ( ) از روی و تخمین زد : 2 منبع نقطه ای را می توان جدا از هم دید هرگاه ماکسیمم پراش اصلی یک تصویر بر اولین مینیمم پراش عکس دیگر منطبق شود. اگر فاصله بیشتر باشد، آن 2 نقطه به خوبی resolve می شوند و اگر کمتر باشد، آن ها resolve نمی شوند.
 که θ تفکیک پذیری زاویه ای است ( )، نور است، و D لنز عدسی می باشد. عدد 1.220 از محاسبه ی موقعیت اولین حلقه ی تاریک محاط شده در دیسک هوایی مرکزی پراش بدست می آید. این عدد دقیقا است.
 ضابطه ی رایلی شبیه حد تجربی تفکیک پذیری ای، که قبل تر ویلیام روتر داوز ( ) که مشاهدات انسانی را روی هایی با روشنایی برابر تست می کرد کشف کرد، می باشد. در نتیجه = 4.56/  بر حسب کمی باریک تر از چیزی است که با ضابطه ی رایلی بدست می آید. محاسبه ای که از دیسک هوایی به عنوان PSF استفاده می کند نشان می دهد که در حد داوز( ) قوس 5% بین 2 ماکسیمم وجود دارد، در حالیکه در ضابطه ی رایلی قوس 26.3%  هست. در تکنیک های مدرن مانند  PSF ها، اجازه می دهند resolution باینری ها حتی فاصله زاویه ای کمتری هم داشته باشند.
 تفکیک پذیری زاویه ای می تواند با زیاد کردن زاویه (به رادیان) با فاصله ای که جسم دارد، به تفکیک پذیری فضایی ، Δ ،  تبدیل شود.
 برای میکروسکوپ، این فاصله نزدیک به میکروسکوپ ( ) f است. ضابطه ی رایلی را برای آن می نویسیم :
 
 منابع نقطه ای که با یک زاویه‎ی کوچکتر از وضوح زاویه ای جدا شده اند، قابل تشخیص نیستند. یک ممکن است دارای وضوح زاویه ای کمتر از یک باشد، اما و سایر اثرات جوی باعث می شود رسیدن به این نقطه بسیار سخت شود.
 وضوح زاویه ای R یک تلسکوپ، معمولاً می تواند توسط رابطه‎ی زیر تخمین زده شود:
 
 که در آن   تابش مشاهده شده، و D قطر عدسی تلسکوپ است. R بدست آمده، برحسب می باشد. به عنوان مثال، برای نور زرد با طول موج 580 نانومتر، برای یک وضوح 0.1 آرک ثانیه‎ای، ما نیاز به برابر با 1.2 متر داریم. منابع بزرگتر از وضوح زاویه ای، منابع گسترده یا منابع پراکنده‎ شده نامیده می شوند و منابع کوچکتر، منابع نقطه ای نامیده می شوند.
 این فرمول، برای نور با طول موج حدود 562 نانومتر، داوز نیز گفته می‎ شود.
 
 بالاترین وضوح زاویه‎ای می تواند توسط آرایه ای از تلسکوپ‎ها به نام حاصل شود: این ابزار می توانند به وضوح های زاویه ای 0.001 آرک ثانیه در طول موج های نوری، و وضوح های بسیار بیشتری در طول موج های اشعه ایکس برسند. برای انجام ، به تعداد زیادی از تلسکوپ نیاز است در یک ترتیب 2 بعدی با دقت ابعادی بیشتر از یک قطعه (0.25 ) از وضوح تصویر مورد نیاز، قرار گرفته‎اند.
 وضوح زاویه‎ای یک ترتیب تداخل سنج، معمولاً می تواند توسط رابطه‎ی زیر تخمین زده شود :
 
 
 وضوح R (در اینجا به عنوان فاصله اندازه گیری می‎شود، با وضوح زاویه ای از بخش قبلی اشتباه گرفته نشود) به α وابسته است:
 که 
 در اینجا NA، است، θ نیمی از زاویه α لنز است، که بستگی به قطر لنز و فاصله کانونی آن دارد، n از محدوده بین لنز و نمونه است و λ طول موج نور روشنایی یا نور خارج شده (در ) از نمونه است.
 به این ترتیب، NA ها برای هر دو مورد اشیا و کندانسور باید هم اندازه‎ی حداکثر وضوح ممکن باشد. در صورتی که هر دو NA یکسان هستند، معادله ممکن است به شکل زیر کاهش یابد:
 
 که نزدیک به 200 نانومتر است.
 اشیای غوطه ور در روغن می توانند مشکلات کاربردی داشته باشند، به دلیل عمق کم میدان و فاصله بسیار کوتاه کاری، که به دلیل استفاده از پوشش بسیار نازک (0.17 میلی متر) و یا در میکروسکوپ معکوس، به علت استفاده از ظروف نازک ته شیشه‎ای ، ایجاد میشود.
 با این حال، وضوح های کمتر از این حد نظری را می توان با استفاده از میکروسکوپ با بدست آورد. اینها شامل میدان‎های نوری نزدیک ( ) یا یک روش پراش به نام است. اشیاء در اندازه‎ی 30 نانومتر، با هر دو روش بدست آمده اند. علاوه بر اینکه می تواند ساختارهای آن اندازه را به ما بدهد، همچنین قادر به ارائه اطلاعات در جهت z (سه بعدی) می‎باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
{"title": "وضوح فضایی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%AD_%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C&oldid=33594948", "language": "fa"}