همچنین ببینید: «امپراتوری مقدونی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها را ببینید. ( : ) یا سرزمینی در شمال شبه جزیره یونان در متشکل از دو بخش مقدونیه بالا و مقدونیه پایین و به پایتختی بود. مردمان این سرزمین را بیشتر دامداران تشکیل می‌دادند. نژاد آن‌ها غیر یونانی و ترکیبی از نژاد و مدیترانه و زبانشان نزدیک به زبان یونانی بود که از زمان اسکندر مقدونی کاملاً با زبان یونانی (آتیکی) یکی شد. 
 در سده ششم و پنجم پیش از میلاد، مقدونیه پادشاهی مستقل خود را داشت که بر خلاف و در ، هم‌پیمان بود. این اتحاد به اندازه‌ای بود که اسکندر، پادشاه مقدونیه در آن زمان، نقش سفیر ایران را در یونان ایفا می‌کرد. در سده چهارم پیش از میلاد مسیح، سرزمین مقدونیه در شمال یونان را به زیر سلطه گرفت و با تأسیس یک ارتش نیرومند با سپاهیان و آوردن فیلسوفان بزرگی چون به آنجا، برای کشور خود به پایتختی آوازه‌ای فراهم کرد. با اینحال اقدامات به موقع شاهنشاه هخامنشی، ، مانع از توسعه‌طلبی او شد. با مرگ شاهنشاه ایران، فیلیپ به دولت‌شهرهای یونانی یورش برده و برخی از آنان را مجبور به اطاعت از خود کرد. او از ضعف سیاسی ایران پس از اردشیر سوم بهره‌برداری کرده و تلاش کرد با شعار آزادسازی شهرهای یونانی از یوغ ایرانیان، پشتیبانی یونانیان را به دست آورد؛ که در همین زمان در یک مراسم جشن در یونان (احتمالاً با توطئه همسرش المپیا و پسرش اسکندر) به طرز مرموزی کشته شد. پس از او پسرش ، کارهای ناتمام پدر را تکمیل کرده و چیرگی مقدونیان بر همه یونان اروپایی را محقق کرد. برخی دولت‌شهرهای یونانی از ترس به مقدونیان پیوستند و بسیاری جنگیده و شکست خوردند؛ مثلاً شهر پس از شکست از اسکندر، به‌طور کامل به اسارت و بردگی گرفته شد؛ و آنگاه اسکندر در ۳۳۶ پیش از میلاد به ، واپسین شاهنشاه ، اعلام جنگ کرد. او پس از شش سال جنگ، موفق به فتح امپراتوری ایران شد. با درگذشت او در ۳۲۲ پ. م و پس از ، قلمرو جهانی‌اش میان سه سردار او تقسیم شد. در این زمان مقدونیه به زیر کنترل رفت. پس از چندی دولت‌شهرهای یونانی بر مقدونیان شوریده و یک به یک مستقل شدند.
 در میانه سده دوم پیش از میلاد، با حمله به مقدونیه و شکست دادن ، این کشور را به همراه دیگر دولت‌شهرهای یونانی، به زیر پرچم خود کشیدند. از آن زمان برای حدود شش سده، این سرزمین در دست رمی‌ها بود تا اینکه در سده پنجم میلادی با تجزیه شدن ، مقدونیه به یکی از بخش‌های به پایتختی تبدیل شد. 
 مقدونیه سرزمینی کوهستانی در شمال شبه‌جزیره یونان است. مردمان آن با اینکه از نظر نژادی یونانی به‌شمار نمی‌آمدند، ولی زیر تأثیر همسایه خود، از زبان و فرهنگ و دین یونانی بهره می‌گرفتند. از زمان که برخورد میان و دولت‌شهرهای یونانی آغاز شد، مقدونیه همواره هم‌پیمان ایران و دشمن آتن بود و در هیچ‌کدام از جنگ‌های موسوم به پارسی، شرکت نکرد. به گونه‌ای که پس از برکناری، از به گریخت. در دوران و سپس که میان به رهبری و به رهبری آغاز شد و حدود ۳۰ سال به درازا انجامید، مقدونیه هم‌پیمان اسپارت و نزدیک به ایران بود، بنابراین در یک جمله، در همه سده پنجم پ. م که آتن و ایران به دشمنی با هم می‌پرداختند، مقدونیه همسوی ایران بود. در دوران پادشاهی ، کشوری بی‌خطر بود و زمانی که سرانجام پیمان سرشناس به ( ) برپا شد، مقدونیه نیز از دوستان ایران بود. این کشور وارون دموکراتیک و ، سیستم پادشاهی داشت. همزمان با روی کار آمدن ، در مقدونیه، پادشاهی به نام بر سر کار آمد که انقلابی در زمینه نظامی انجام داد و توانست برای نخستین بار ارتشی منظم و قدرتمند در مقدونیه برپا کند.
 او سپس به سرزمین‌های شمالی و شرقی خود یورش برده و آن‌ها را به زیر کنترل خود گرفت. از ۳۵۹ تا ۳۴۶ پ. م، او ۱۳ سال را به جنگ برای سرکوبی آزادی دولت‌شهرهای یونان پرداخت تا توانست کنترل را به دست بگیرد. آتن و اسپارت سال‌ها بود که توان جنگی خود را از دست داده بودند. همین باعث شد تا به اردشیر سوم پیغام دادند که حاضر به تمدید قرارداد هستند تا شاهنشاه نوین به آنان کمک کند. در این زمان اردشیر سوم سخت درگیر سرکوب شورش‌های رخ داده در و بود. پیروزی‌های پرشتاب و رفتارهای تلافی‌جویانه شاهنشاه هخامنشی در این کشورها، فیلیپ را به شدت ترساند. پس او با شتاب هیئتی با هدایای فراوان به سرپرستی ساتراپ ایرانی تبعیدی یعنی به فرستاد. کارهای فیلیپ در اینجا پایان نیافت و یک یونانی به نام که خواستار تشکیل یک پادشاهی فراگیر در همه سرزمین‌های یونانی‌نشین به رهبری فیلیپ شده بود را به چهارمیخ کشید و خبر آن را در همه جا پخش کرد تا هیچ‌کس نگران مقدونیه نشود. یونانی دیگری که چنین اندیشه‌ای در سر داشت فیلسوف سرشناس آتنی بود. او شاگرد بوده و با مرگ افلاطون که همزمان با پایان آزادی یونان، ارسطو بزرگترین فیلسوف به‌شمار می‌آمد. فیلیپ، ارسطو را به مقدونیه آورد تا هم به مردم بیسواد و کم‌تمدن مقدونیه که به اقرار خود جز پرورش گوسفند کاری بلد نبودند دانش بیاموزد و هم روحیه آنان را بالا ببرد. اعدام باعث ترس ارسطو گردید. پس او فرار را بر قرار ترجیح داده و به آتن بازگشت.
 در آذرماه سال ۳۳۸ پ. م و بیستمین سال از پادشاهی اردشیر سوم، وزیر دربار ، شاه را با سم از میان برد. دلیل این کار چندان روشن نیست. شاید او مقام خود را در خطر می‌دید یا او به آرزوی همه بزرگان پارسی برای کنار رفتن شاهی خونریز و سختگیر به نام اردشیر سوم جامه عمل پوشاند. پس از درگذشت شاه، مخالفان او برای انتقام از خون‌هایی که ریخته بود، همه فرزندان او را کشتند. نخست خردسال را با عنوان به جای پدر گذاردند ولی او نیز به زودی کشته شد. دو سال جنگ و خون‌ریزی تاسف‌بار که همه آبرو و اعتبار شاهی را از میان برد باعث شد تا هیچ فرزندی از اردشیر سوم، برجای نماند. با کشته شدن ارشک پسر اردشیر سوم امکان به تخت نشستن فردی از تبار اردشیر دوم یا اردشیر سوم وجود نداشت. چنان قحطی رخ داده بود که بزرگان پارس ناچار یک بازمانده از نسل به نام یا که در فرمان می‌راند را به آورده و بر سرش دیهیم شاهی نهادند. 
 «Mac» یا «مک» به معنی فرزند در زبان‌های است و «don» به معنی آب است و Macedonia به معنی «فرزندان آب‌ها» است.
{"title": "مقدونیه باستان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&oldid=35004443", "language": "fa"}