یا گونه رایج در است که معمولاً به گویش و در این کشور اطلاق می‌شود. فارسی رایج‌ترین زبان در افغانستان و بیش از ۱۶ میلیون نفر (۵۲٪–۴۸) از مردم افغانستان است. به دلیل اینکه فارسی افغانستان نیز به‌شمار می‌رود، در کل بیش از ۲۰ میلیون نفر یا ۸۰٪ از شهروندان این کشور بدان تسلط دارند. ، و گویشوران بومی فارسی در افغانستان هستند. این زبان در کنار یکی از دو افغانستان است.
 دری اصطلاحی سیاسی است که از سال ۱۳۴۳ خورشیدی توسط برای نامیدن زبان فارسی استفاده می‌شود. این کار برای افزایش هویت ملی مستقل از انجام شد و در پی آن نام «فارسی» در قانون اساسی افغانستان به «دری» تغییر یافت. گرچه برخی فارسیِ رایج در افغانستان را زبانی مستقل و با نام «دری»، جدا از دیگر گونه‌های فارسی می‌دانند اما تفاوت این گویش با و به اندازه‌ای نیست که بتوان آن‌ها را زبان‌های جداگانه‌ای پنداشت. به‌هرحال، فارسی افغانستان را می‌توان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گونه‌های زبان پارسی شمرد.
 اخیراً دولت افغانستان قانون‌هایی برای پالایش زبان پارسی در افغانستان گذاشته‌است. همچنین، گاه جنجال‌هایی بر سر استفاده از برخی واژه‌ها، مانند «دانشگاه» (با «پوهنتون») و «پارلمان» (با «مجلس»)، پیش آمده‌است. همچنین دیدگاه‌های متفاوتی دربارهٔ آسیب‌شناسی زبان فارسی در افغانستان وجود دارد.
 همچنین ببینید: نامی است که از سده دهم میلادی به داده می‌شده و در آثار کسانی همچون ، و از آن یاد شده‌است. در مورد ریشه نظرهای متفاوتی وجود دارد. بیشتر پژوهشگران ریشه این واژه را در واژه فارسی یا می‌دانند چرا که این زبان، زبان رسمی دربار بود. در دربارهٔ ریشه دری از نقل می‌کند که دری زبان درباریان ( ) بود و به همین دلیل این گونه نامیده می‌شود. او دری را زبان و مردم نیز برمی‌شمرد. 
 از سال ۱۳۴۳ خورشیدی این نام به عنوان نام رسمی گونه فارسی رایج در افغانستان برگزیده شد. این کار برای افزایش هویت ملی مستقل از انجام شد. 
 دری یکی از دو زبان رسمی افغانستان در کنار است. این زبان در عمل نقش را در بین سایر گروه‌های قومی و زبانی بازی می‌کند.
 دری بیش از ۱۶ میلیون نفر (۴۸–۵۲٪) از مردم افغانستان است و در کل بیش از ۲۵ میلیون نفر یا ۸۰٪ از باشندگان این کشور بدان تسلط دارند. ، و گویشوران بومی فارسی در افغانستان هستند. حدود ۲٫۵ میلیون و ، که بخشی از گروه بزرگ‌تر هستند، نیز به دری به عنوان زبان نخست خویش سخن می‌گویند. 
 بیشتر فارسی‌زبانان افغانستان در شمال، شرق، غرب و مرکز کشور زندگی می‌کنند. فارسی زبان بیشینه مردم ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و به‌شمار می‌رود. اقلیت‌های بزرگ فارسی‌زبان نیز در ولایت‌های ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، و این کشور یافت می‌شوند. 
 جدول‌های زیر واکه‌ها و همخوان‌های فارسی افغانستان را نشان می‌دهند.
 مختلفی از پارسی در افغانستان متداول است. از جمله ، ، ، و … گویش پارسی متداول در ، و که با نام شناخته می‌شوند، به گویش پارسی‌زبانان شمال خاوری ایران شباهت زیادی دارد و با گویش مرزنشینان ایران تقریباً یکی است. این گویش با گویش‌های رایج در استان‌های ایران در یک رده‌بندی قرار می‌گیرند. 
 لهجه‌های خاور افغانستان از جمله به لهجه‌های شباهت دارند.
 در پارسی افغانستان، از واژگان ، ، و تا حدودی استفاده می‌شود. به‌ویژه برای مفاهیم نو استفاده‌ای از واژه‌های پارسی نمی‌شود و بیشتر از زبان‌های انگلیسی، ، ، و وام گرفته می‌شود. 
 در بسیاری موارد گویشوران در مواردی که واژه پارسی مناسبی هم برای مفهوم مورد نظر وجود دارد از واژه انگلیسی استفاده می‌کنند. استفاده از واژگانی مانند پرابلم (بجای مشکل) و پالیسی (بجای سیاست) در بین دولت مردان بسیار رواج دارد.
 فارسی در افغانستان همانند ایران به نوشته می‌شود که یک گونه اصلاح‌شده از و دارای چند حرف اضافی است. الفبای فارسی دارای ۳۲ حرف (۳۳ با در نظر گرفتن ) است. حروف الفبای فارسی به شرح زیر می‌باشند:
 
 
 دستور خط رسمی فارسی در افغانستان تفاوت بسیار جزئی با دستور خط پارسی در ایران دارد. این دستور خط سال‌ها پیش در وزارت فرهنگ افغانستان ترتیب یافته‌است. پیرو این دستور خط، واژه‌هایی نظیر «زندگی» به صورت «زنده گی» نوشته می‌شوند. با این وجود، این دستور خط چندان در نشریات استفاده نمی‌شود. وضعیت و مبهم است. برای نمونه، ترکیباتی نظیر «خانه‌ای زیبا» به صورت‌های «خانه‌یی زیبا» و «خانهٔ زیبا» نوشته می‌شوند.
 در افغانستان گاه جنجال‌هایی بر سر زبان پارسی و نیز استفاده از برخی واژه‌ها مانند «دانشگاه»، «دانشجو» و «پارلمان» پیش آمده‌است. 
 مهم‌ترین تهدیدها و آسیب‌های پارسی افغانستان را مواردی همچون: ورود بی‌رویّهٔ واژگان خارجی در سدهٔ کنونی، جایگزین شدن تدریجی زبان انگلیسی در نظام اداری این کشور، شیوع و گسترش غلط‌های بسیار در سطح آوایی زبان، ضعف شدید زبان در سطح دستوری، زوال تدریجی گویش‌های غنی و اصیل محلی و غلبهٔ گویش پایتخت به دلیل گسترش رسانه‌های گروهی، می‌داند. او دلایل این نابسامانی را چنین برمی‌شمارد: ضعف سواد و دانش عمومی به دلیل چند دهه جنگ و نابسامانی‌های اجتماعی و سیاسی، برخورد ناگهانی و همه‌جانبهٔ افغانستان با جهان خارج، به‌ویژه جهان انگلیسی زبان و کاربرد زیاد زبان انگلیسی در موسسه‌های گوناگون، کم‌توجهی نهادینه‌شدهٔ حاکمیت پشتو زبان افغانستان نسبت به زبان پارسی که گاه به‌صورت خصومت با این زبان نیز بروز می‌کند، قطع ارتباط نسبی پارسی‌زبانان افغانستان با پارسی‌زبانان خارج از کشور در این چند دهه و دور ماندن آن‌ها از تحولات زبان پارسی در کشورهای همسایه. 
 به عقیده مایل هروی، به خاطر سیاست حکومتی در افغانستان، در متون اداری این کشور واژه‌های بسیاری بر زبان پارسی افغانستان تحمیل شده‌است. تحمیل واژه‌های نوپای در نامه‌های اداری افغانستان به اندازه‌ای است که روانی زبان پارسی در آن به خطر افتاده‌است. در افغانستان، امروزه برای مفاهیم نو، ملغمه‌ای از واژگان بیگانه استفاده می‌شود و سیاست آشفته‌سازی پارسی و تضعیف آن از سوی حکومت آن کشور هم‌چنان ادامه دارد. 
 اخیراً دولت افغانستان قانون‌هایی برای پالایش زبان پارسی در افغانستان گذاشته‌است. پس از جلسه‌ای با حضور رئیس‌جمهوری، اعلام کرد استفاده از «زبانها و لهجه‌های بیگانه» در رادیو و تلویزیون ممنوع است. به گفتهٔ ، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ، «اگر ما از واژه‌هایی استفاده کنیم که در کشورهای پارسی‌زبان مفهوم است ولی برای مردم افغانستان مفهوم نیست، درست نیست… این حق مردم افغانستان است که از واژه‌هایی استفاده کنیم که در زبان مردم افغانستان موجود است.» این قانون با نقدهایی مواجه شده‌است و آن را مبهم و سلیقه‌ای خوانده‌اند.
{"title": "فارسی افغانستان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&oldid=35103412", "language": "fa"}