اثر میرزا یوسف خان تبریزی ( ) منتشر شده در ۱۸۷۴ میلادی یکی از اولین تلاشهای روشنفکران ایرانی برای ایجاد حکومت قانون و مشروطه است. این کتاب در پیدایش جنبش مشروطه نقش داشته و از منابع بحث انجمنهای سری دوره مشروطه بوده است. 
 این اثر در سال ۱۲۴۸ش(۱۸۶۹م) در نگاشته شده و در ۱۲۵۳ش (۱۸۷۴م) پس از سفر اول به فرنگ منتشر شده است.
 پژوهشگر تاریخ مشروطه میگوید :
 نخستین سند نوشتاری آغاز مدرنیته در ایران کتاب “یک کلمه” است که در سال ۱۲۴۸ ش یعنی نزدیک به ۳۶ سال پیش از انقلاب مشروطه در پاریس نگاشته شد .
 موادی از قانون اساسی فرانسه و اعلامیه حقوق بشر و شهروندی فرانسه را انتخاب کرد و کوشید به روحانیان و بزرگان ایران نشان بدهد که این قوانین با قرآن مغایرتی نداشته و می توان مسلمان بود و قانون را قبول داشت قانونی که به گفته وی شاه و گدا در آن برابر باشند که "یک کلمه" از این منظر بسیار است . 
 
 چاپ اول آن در سال ۱۲۸۷ ه‍.ق( ۱۲۴۹ ش )و چاپ‌های بعدی در سال ۱۳۰۵ و ۱۳۲۵ در تهران به شیوه تجدید گردید. در سال ۱۳۸۶ رساله به اهتمام علیرضا دولتشاهی منتشر شد. 
 ، وامدار چالش‌ها و تمایلات آزادی خواهانه عده بیشماری بوده که آغاز گر اندیشیدن به اصول اولیه انسانی و ملی بودند. برخورد این اشخاص با دنیای غرب و مبانی که با اعزام اولین گروه دانشجویان ایرانی به اروپا در زمان نایب السلطنه صورت گرفت، زمینه‌ساز گردید.
 در ابتدا پنج تفاوت اصلی بین قانون فرانسه و قوانین ایران را ذکر میکند سپس ۱۹ اصل فرانسه را بترتیب ذکر کرده در ذیل هریک توضیح داده با آیات قرآن کریم احادیث و روایاتی از امامان و شیخ طوسی و محقق کرکی و دیگر علما مقایسه میکند و نتیجه میگیرد که قوانین فرنگستان با قوانین شرع تضادی ندارند و قابل استفاده در ایجاد قانون جدید ایران میباشند.
 وی پیشرفت کشور را فقط و آن هم ذکر می‌کند. 
 
 
او می‌نویسد: 
درباره لزوم تدوین قانون برای ملت ایران می‌نویسد: 
 ۳. رساله یک کلمه، ضمیمه کتاب تجدد و قانون گرایی: اندیشه میرزا یوسف خان مستشارالدوله، حامد عامری گلستانی، انتشارات نگاه معاصر، ۱۳۹۴.
{"title": "یک کلمه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87&oldid=34982850", "language": "fa"}