(۱۲۹۸ خورشیدی - ۲۹ تیر ۱۳۸۵) از رهبران بود که رهبری را بر عهده داشت. وی که به شهرت داشت، از علمای دینی مهم اهل سنت و از ریش‌سفیدان قوم پشتون بود و در دوران و جنگ‌های داخلی پس از آن نفوذ زیادی در این کشور به ویژه در مناطق شرقی داشت.
 خالص حدود سال ۱۲۹۸ خورشیدی در روستای قاضیان گندمگ در به دنیا آمد. تحصیلات خود را در مدارس دینی گذرانده و از آن دوران با آشنایی داشت. خالص به قبیله خوگیانی تعلق داشته و نفوذ زیادی در منطقه ننگرهار داشت و نیروهای وابسته به او بیشتر بخش‌های ولایات ننگرهار و را در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۹۰ در اختیار خود داشتند.
 خالص در سال ۱۳۵۲ پس از کودتای علیه حکومت به پاکستان گریخت و در همین زمان به جنبش پیوست و همراه با را تأسیس کرده اما کمی بعد در ماه جدی ۱۳۵۸ از رئیس خود جدا شده و حزب خود را با همان نام حزب اسلامی افغانستان پایه گذاشت. گفته می‌شود دلیل اختلاف او با حکمتیار این بود که حکمتیار برای حفظ نیروهای خود از جنگ خودداری می‌کرد.
 مولوی یونس خالص در سال ۱۹۸۸ به همراه عده دیگری از رهبران مجاهدین سفری به مقر سازمان ملل متحد در آمریکا داشت و با ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، نیز دیدار کرده بود. وی همچنین زمانی از نویسندگان نشریه «پیام حق» از نشریات وزارت عدلیه آنزمان افغانستان بود. 
 یونس خالص پس از سقوط حکومت کمونیستی و به قدرت رسیدن مجاهدین به کابل نرفت و در ننگرهار که بیشتر آن تحت کنترل نیروهای او بود، باقی ماند. خالص پس از قیام طالبان به آنان پیوست و پس از سقوط حکومت طالبان، علیه نیروهای آمریکایی در افغانستان اعلام جهاد کرده و در مخفیگاه زندگی می‌کرد. وی در ۲۹ تیرماه ۱۳۸۵ در اثر بیماری در محل نا معلومی درگذشت.
{"title": "یونس خالص", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5&oldid=34422844", "language": "fa"}