یا یا ( : )، یک سرده از پستانداران از گروه است. تیره شامل گاوهای ، بزها، و دیگر زوج‌سمان دارای شاخ است.
 کل یالدار دارای دو گونه است که بومی هستند: 
 
 بقایای سنگواره‌ای نشان می‌دهند که دو گونه در حدود ۱ میلیون سال پیش از یکدیگر جدا شدند و گونه‌های شمالی و جنوبی را به وجود آوردند. کل یالدار آبی‌رنگ تفاوت اندکی با نیای پیشین خود پیدا کرد ولی کل یالدار آبی‌رنگ تفاوت‌های زیادی را به منظور تطبیق بهتر با محیط علفزاری جنوب آفریقا تجربه کرد. امروزه ۵ زیرگونه از کل یالداری آبی‌رنگ شناخته شده‌اند در حالی که کل یالدار سیاه‌رنگ هیچ زیرگونه شناخته شده‌ای ندارد. در شرق آفریقا، کل‌های یالدار به فراوانی یافت می‌شوند و از جمله شکارهای اصلی جانوران گوشتخواری چون هستند. 
 کل‌های یالدار به صورت گروهی زندگی می‌کنند و به خاطر شاخ‌های تیزشان شکارچیان از پشت یا کمر به آنها حمله می‌کنند. اجتماعی بودن آن‌ها باعث شده است که حتی گله‌های شیر هم نتوانند کل‌های یالدار را درون گروهشان شکار کنند. شکارچیان با ترساندن کل‌های یالدار یکی از آنها را از گله دور کرده و بعد از جهات مختلف به گاو حمله می‌کنند. در طبیعت بارها دیده شده که کل‌های یالدار دیگر به کمک گاو محاصره شده توسط شکارچیان آمده‌اند و او را رهایی داده‌اند. این نشان از آن دارد که این گاوها کاملاً اجتماعی و همنوع‌دوست هستند.
{"title": "کل یالدار", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%A9%D9%84_%DB%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1&oldid=34471715", "language": "fa"}