(به : Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон) ولایتی (استانی) است در جنوب شرق .
 این ولایت از جنوب با ، از شرق با و از شمال با همجوار است. این ولایت دارای مساحت ۶۳٬۷۱۰ کیلومتر می‌باشد و مرکز آن شهر است که براساس سرشماری سال ۲۰۰۸ حدود ۲۹ هزار نفر جمعیت داشته‌است.
 ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی ۴۴٫۵ درصد از مساحت کشور تاجیکستان را در بر می‌گیرد اما تنها ۲۱۸ هزار نفر (سرشماری سال ۲۰۰۸) معادل ۳ درصد از جمعیت این کشور را در خود جای داده‌است. بیشتر باشندگان این ولایت و هستند که به و زبان‌های مختلفی از گروه از شاخهٔ ایرانی شرقی سخن می‌گویند. اقلیتی از هم در این ولایت سکنی دارند. مذهب بیشتر مردم این منطقه نیز از شاخهٔ نزاری است.
 در زمان حکومت خود که تا سال ۱۹۱۲ بر چین حکومت می‌کرد، بر تمامی کوهستان پامیر به‌عنوان بخشی از خاک خود ادعا داشت. در سال ۱۸۹۰ قراردادی مرزی میان روسیه، چین و افغانستان مرزهای سه کشور را در این ناحیه مشخص کرد اما پس از آن هم گاه این مرزها مورد اعتراض چین واقع می‌شدند تا اینکه در سال ۲۰۰۲ معاهدهٔ مرزی چین و تاجیکستان اختلاف این دو کشور را حل کرد. 
 ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی رسماً در ۲ ژانویهٔ تشکیل شد و پس از بنیانگذاری جمهوری تاجیکستان در سال ۱۹۲۴، منطقهٔ بدخشان نیز جزئی از این جمهوری گشت.
طی دههٔ بسیاری از مردم بومی کوهستان بدخشان که به معروفند به اجبار به مناطق جنوب غربی تاجیکستان کوچانده شدند.
پس از استقلال تاجیکستان از ، نام منطقهٔ خودمختار کوهستان بدخشان به ولایت (استان) خودمختار بدخشان کوهستانی تغییر کرد.
 در جریان که از ۱۹۹۲ آغاز شد، حکومت محلی ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی در سال ۱۹۹۲ اعلام استقلال کرد. در جریان جنگ داخلی، بسیاری از پامیری‌ها هدف حملات کشندهٔ گروه‌های رقیب قرار گرفتند و بدخشان یکی از دژهای گروه‌های مخالف دولت شد. مدتی پسانتر ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی اعلام استقلال خود را ملغی کرد.
 
 
 
 
 
 
 بلندترین کوه‌های رشته‌کوه و سه قله از پنج قلهٔ ۷٬۰۰۰ متری منطقهٔ شوروی پیشین در این ولایت قرار گرفته‌است.
سه قلهٔ بلند بدخشان عبارت‌اند از (نام پیشین: قلهٔ کمونیسم) (۷٬۴۹۵ متر)، قلهٔ استقلال (نام پیشین: قلهٔ لنین) (۷٬۱۳۴ متر) در مرز ، و قلهٔ کورژنیوسکی (۷٬۱۰۵ متر).
 
 
 ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۷.
{"title": "ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D8%AE%D9%88%D8%AF%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%AF%D8%AE%D8%B4%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D9%88%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=34732350", "language": "fa"}