یا (به : Ontologie) مطالعه طبیعت ، شدن، یا است؛ همچنین به عنوان پایه و روابطشان. هستی‌شناسی که به‌طور سنتی به عنوان بخشی از شاخه‌های عمده از فلسفه، یعنی شناخته می‌شود، اغلب با سوالاتی از قبیل اینکه چه هایی وجود دارند یا ممکن است گفته شود وجود دارند و اینکه چگونه چنین اشیایی ممکن است در یک گروه‌بندی شوند و طبق شباهت‌ها و تفاوت‌هایشان تقسیم‌بندی شوند. اگرچه هستی‌شناسی به عنوان یک امر فلسفی به شدت فرضی است، همچنین در و کاربردهایی مانند مهندسی هستی شناختی دارد. یک تعریف بسیار ساده از هستی‌شناسی این است که ببینیم کلمه «چیز» در بافت (به : context) چه معنایی دارد.
 برخی از فیلسوفان، به ویژه از ، ادعا می‌کنند که همه اسم‌ها (از جمله ) به اشیای موجود اشاره می‌کنند. دیگر فیلسوفان ادعا می‌کنند که اسم‌ها همیشه اشیا را نامگذاری نمی‌کنند، بلکه برخی از آن‌ها نوعی خلاصه‌نویسی برای ارجاع به گردایه‌ای از یا ها را فراهم می‌کنند. در دیدگاه دوم، به جای ارجاع به یک شیء، به مجموعه‌ای از رخدادهای ذهنی اشاره می‌کند که توسط یک تجربه می‌شود؛ به گردایه‌ای از اشیای دارای برخی ویژگی‌های مشترک اشاره می‌کند، و ، به مجموعه‌ای از نوعی خاص از فعالیت‌های فکری اشاره می‌کند. بین این قطب‌ها از و ، انواعی از واقع‌گرایی متعادل قرار دارد. یک هستی‌شناسی ممکن است شرحی ارائه دهد که چه واژگانی به موجودات اشاره می‌کنند، و چه واژگانی نمی‌کنند، چرا و اینکه چه دسته‌بندی‌هایی نتیجه می‌شود. 
 پرسش اصلی هستی‌شناسی شامل موارد زیر هستند:
 
 
 
 
 متعددی پاسخ‌هایی برای این سوالات ارائه کرده‌اند. ارائه پاسخ‌های مختلف به این پرسش است. یکی از روش‌های رایج شامل تقسیم نهاد و گزاره‌های موجود به دو گروه‌هایی تحت عنوان نام یا دسته‌هاست. البته چنین فهرست‌هایی از مقولات با یکدیگر تفاوت‌های گسترده‌ای دارند و از طریق چارچوب‌بندی طرح‌های مقولاتی مختلف است که هستی‌شناسی به شاخه‌هایی مانند و مرتبط می‌گردند. چنین درکی از مقولات وجودی، اگرچه، صرفاً و طبقه‌بندی هستند.
 اساسی هستی شناختی عبارتند از:
 
 
 
 
 
 
 فلاسفه می‌توانند هستی شناختی‌ها را به روش‌های مختلف با استفاده از معیارهایی مانند درجه انتزاع و زمینه کاربرد آن مشخص کنند:
 
 
 
 کلمه (به انگلیسی: ) ترکیبیست از onto از ، به معنای «بودن؛ آنچه که هست» و یعنی «گفتمان منطقی».
 در هستی‌شناسی کلاسیک صحبت از «وحدت بنیادیِ وجود» است، اما برای هیچ کل تامِ وحدت‌یافته‌ای در کار نیست. برخلاف ارسطو که داعیهٔ اینکه «جوهرها هستند» را داشت، بدیو بر «وضعیت‌ها هستند» یا به عبارت دیگر «کثرت‌های کثیر هستند» معتقد است. به اعتقاد ارسطو هر جوهر، وحدتی است متعلق به یک کل تام‌ و تمام که خود یک وحدت است در حالی که از دید بدیو هیچ وحدتِ اساسی یا آغازینی برای این کثرت‌ها در کار نیست. به عقیده بدیو، رسالتِ هستی‌شناسی مدرن، گسستن از تصور وحدت بنیادیِ وجود در هستی‌شناسی کلاسیک است. 
 مسائل وجود و یا وجود شناسی (انتولوژی) در فلسفه ی اسلام تطور و تنوع یافته است. از دوازده مسأله ی اصلی وجود فقط دو سه مسأله، آن هم نه چندان مهم، در دوره ی قبل از اسلام مطرح بوده است، مثل بداهت وجود، اشتراك معنوی وجود؛ و در آنجا گفته ایم اول كسی كه این مسأله را به شكل دورانی طرح كرد؛ یعنی به این شكل طرح كرد كه در هر ممكن الوجود یكی از دو حیثیت باید اصیل و دیگری باید اعتباری باشد، میر داماد است، ولی میر داماد اصالت ماهیت را انتخاب كرد. صدرالمتألهین برخلاف استادش میر داماد اصالت وجود را انتخاب كرد و از زمان او تا عصر ما هر وارد در فلسفه ای آمده، این را انتخاب كرده است. تنها لاهیجی صاحب شوارق است كه از آن عدول كرده است. البته افراد غیر وارد و غیر صاحب نظر بوده اند كه از اصالت ماهیت دفاع كرده اند، مثل آنچه مرحوم شیخ محمد صالح مازندرانی معروف به علامه ی سمنانی گفته است. به هر حال اول كسی كه اصالت وجود را به شكل حكیمانه مبرهن ساخت صدرالمتألهین است. این مسأله به شكلهای دیگر سابقه دارد.
 عرفا (تا آنجا كه ما اطلاع داریم از زمان محیی الدین به بعد) مسأله ی اصیل بودن وجود را عنوان كرده اند، ولی از نظر آنها وجود مساوی است با ذات حق و غیر وجود همه چیز كثرت است و خیال و وهم؛ یعنی عارف برای ممكنات دو حیثیت كه یكی حقیقی است و دیگری اعتباری قائل نیست.
 در كلمات فلاسفه از قبیل بوعلی و بهمنیار و خواجه نصیر الدین سخن از اینكه «وجود» (حتی در ممكنات) امری حقیقی و واقعی است آمده است ولی نه به شكل دورانی كه «وجود» اصیل است یا «ماهیت» و اگر «وجود» اصیل است پس ماهیت امر اعتباری است، و بدون توجه به آثار و لوازم اصالت وجود و اعتباریت ماهیت؛ و لهذا در عین اینكه در برخی كلمات این فلاسفه تصریح شده است كه وجود امری اصیل است در برخی كلمات دیگر بر مبنای اصالت ماهیت سخن رفته است؛ گویی (بدون توجه) هم وجود را اصیل می دانسته اند و هم ماهیت را؛ و چون این مسأله به طور روشن برای فلاسفه مطرح نبوده است در كلمات هیچیك از آنها فصلی برای این مطلب بسیار مهم باز نشده است. به نظر می رسد كه نظریه ی عرفا از یك طرف و بحثها و جدلهای متكلمان در باب «زیادت وجود بر ماهیت» و یا «عینیت وجود با ماهیت» از طرف دیگر و بعلاوه مسأله ی «انّیّت صرف بودن واجب الوجود» یعنی اینكه ماهیت واجب الوجود عین وجود اوست، این سه رشته بحث تدریجا به آنجا كشیده شد كه میر داماد برای نخستین بار مسأله ی دوران امر میان «اصالت ماهیت» و «اعتباریت وجود» و یا «اصالت وجود» و «اعتباریت ماهیت» را مطرح كرد و خود اصالت ماهیت را برگزید و صدرالمتألهین كه بر سر چنین مسأله ی مهم آماده شده و طرح شده- ولی كج استنباط شده- رسید، پس از مدتی پیروی از میر داماد، راه مخالف او را پیمود و قائل به اصالت وجود شد و براهینی- كه در كتب وی متفرق است- بر اثبات اصالت وجود اقامه كرد؛ حاجی سبزواری آن براهین را كه در كتب وی متفرق بود در یك جا جمع آورد .
{"title": "هستی‌شناسی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&oldid=34879101", "language": "fa"}