برای دیگر کاربردها را ببینید. 
 که به آن یا (به : ) نیز گفته می‌شود، جانوری از متعلق به است که پراکندگی بالایی دارد. نهنگ‌ها به‌صورت غیررسمی، در زیرگروه قرار می‌گیرند و به همراه و در گروه قرار دارند. نزدیک‌ترین پستاندار زنده به خانوادهٔ این جانوران، است که نزدیک به ۴۰ میلیون سال پیش از آن‌ها جدا شده‌است. نهنگ‌ها دارای دو راستهٔ اصلی‌اند: و . گمان می‌رود که این دو گروه، ۳۴ میلیون سال پیش از یکدیگر جدا شده باشند. در حال حاضر هشت از نهنگ‌ها بر روی کره زمین زندگی می‌کنند: ، ، ، ، ، ، و .
 نهنگ‌ها جانوران اقیانوسی هستند. آن‌ها در دریا غذا می‌خورند، جفت‌گیری می‌کنند، بچه به دنیا می‌آورند و بزرگ می‌شوند. زندگی آن‌ها چنان به محیط دریا گره خورده که در خشکی زنده نمی‌مانند. بزرگی یک نهنگ می‌تواند از ۲٫۶ متر و ۱۳۵ کیلوگرم ( ) تا ۲۹٫۹ متر و ۱۹۰ هزار کیلوگرم ( ) تغییر کند. برخی گونه‌های نهنگ دارای ؛ یعنی جنس ماده از جنس نر بزرگتر است. نهنگ‌های بی‌دندان شمار زیادی دارند که یک ساختار شانه مانند دارد و با عبور آب از میان آن و به دام می‌افتند و نهنگ آن‌ها را می‌خورد. اما نهنگ‌های دندان‌دار، دندان‌هایی مخروطی دارند که برای گرفتن ماهی یا طراحی شده‌است. نهنگ‌های بی‌دندان توان بسیار قوی دارند، درحالی که نهنگ‌های دندان‌دار توان شنوایی بسیار خوبی دارند. شنوایی آن‌ها هم برای خشکی و هم برای آب بسیار کارامد است.
 نهنگ‌ها برای تنفس پیوسته باید به سطح آب بیایند. با این وجود، آنها می‌توانند برای مدت طولانی زیر آب باقی بمانند. برای نمونه، نهنگ عنبر می‌تواند تا ۹۰ دقیقه پیوسته زیر آب باشد. نهنگ‌ها برای دم و از که در سرشان قرار دارد بهره می‌برند. نهنگ‌ها خونگرم‌اند و لایه‌ای از چربی در زیر پوستشان قرار دارد. آنها بیشتر دوست دارند در آب‌های خنک شمال و جنوب زندگی کنند و تنها برای به دنیا آوردن بچه به سمت استوا کوچ می‌کنند. آنها شناگران ماهری‌اند و نسبت به شیرهای دریایی که تنها می‌توانند با سرعت ۹ تا ۲۸ کیلومتر در ساعت شنا کنند، بسیار سریع‌ترند و می‌توانند سرعت خود را به ۴۷ کیلومتر در ساعت هم برسانند. نهنگ عنبر تا ۳۵ شنا می‌کند. و می‌توانند هزاران کیلومتر را بدون غذا خوردن شنا کنند. نوزاد نهنگ یازده ماه از تغذیه می‌کند و نهنگ ماده کل مسئولیت بزرگ کردن نوزاد را برعهده دارد. هر نوزاد، بسته به گونه، یک تا دو سال به مادر خود وابسته است و دورهٔ بلوغ آن ۷ تا ۱۰ سال طول می‌کشد.
 به‌دلیل محصولاتی که از نهنگ‌ها به‌دست می‌آید، این جانوران مرتب شکار می‌شوند و در مواردی نسل آنها به خطر می‌افتد. با آنکه امروزه به دلیل وضع شدن محدودیت در شکار نهنگ، به‌نظر می‌آید که جمعیت بسیاری از این‌گونه‌ها در حال بهبود و بازیابی است، اما بعضی هنوز بسیار تهدیدپذیر باقی مانده‌اند. برای نمونه، و و هونهنگان اقیانوس آرام شمالی از سوی به‌عنوان اعلام شده‌اند. علاوه بر شکار، نهنگ‌ها در برابر آسیب‌های دیگری همچون آلودگی‌های دریایی هم قرار دارند. گوشت، چربی، نهنگ‌ها به‌صورت سنتی از سوی ساکنان مناطق قطب مورد استفاده قرار می‌گیرد. در مقابل، در برخی مناطق مانند ویتنام و غنا به نهنگ‌ها توجه بیشتری می‌شود و حتی برای آن‌ها می‌گیرند. پرورش نهنگ و آن‌ها در اسارت، از سوی انسان، معمولاً با موفقیت همراه نیست و در بسیاری موارد نهنگ به دست آمده می‌میرد.
 
 
 واژهٔ در انگلیسی به صورت whale در اصل از به صورت hwæl، از hwalaz در و از در به معنی «ماهی بزرگ دریا» گرفته شده‌است. همچنین واژهٔ hwalaz که از زبان نیا-ژرمن آمده خود سرچشمهٔ واژهٔ hwal در ، hvalr و hvalfiskr در ، val در ، wal و walvisc در هلندی میانه، walvis در ، wal در زبان ژرمن سطح بالای باستان و Wal در است. 
 از واژه نهنگ در گذشته و در ادبیات کهن فارسی برای اشاره به استفاده می‌شده‌است؛ و نیز چنین آورده‌اند. چنان‌که در و نیز هرکجا نهنگ آمده، به معنای تمساح یا کروکودیل است. در منابع قدیمی جانورشناسی چون اثر طلعت حبیبی نیز واژه نهنگ به همین معنا استفاده شده‌است و «رودخانه نهنگ» در نیز از آنجا که زیستگاه ، به این نام خوانده می‌شود. کلمه وال (یا بال) هم در ادبیات فارسی سابقه دارد و به معنای ماهی بزرگ استفاده می‌شده‌است. امروزه اما مورد استعمال نهنگ تغییر کرده و به معنای حیوان عظیم‌الجثه دریایی به‌کار می‌رود. در مقاله‌ای منتشرشده در سال ۱۳۲۷ در یکی از اولین موارد تغییر این استفاده را از سوی مترجمان و در عهد دانسته که در کتاب «تنّین» را نهنگ یا اژدها برگردانده‌اند در حالی‌که معادل وال است. مینوی معتقد است نیز در فرهنگ انگلیسی به فارسی‌اش به‌خاطر استفاده از واژه نهنگ برای اشاره به وال، مرتکب اشتباه شده‌است. 
 عبارت «نهنگ» گاهی همراه با نام و می‌آید و به عنوان مترادف استفاده می‌شود. شش گونه از دلفین‌ها عبارت «نهنگ» را در نام خود دارند که به مجموعهٔ آن‌ها ماهی‌های سیاه گفته می‌شود، این شش گونه عبارتند از: ، ، ، و دو دلفین‌گونه از . همهٔ این نام‌ها در خانوادهٔ (دلفین‌های اقیانوسی) جای می‌گیرند و نه نهنگ‌ها. هرکدام از این‌گونه‌ها به دلیل خاصی نام نهنگ را به خود گرفته‌اند؛ برای نمونه ، نخستین بار توسط یک دریانورد اسپانیایی به صورت Ballena asesina خوانده شد، این عبارت اسپانیایی به معنی «قاتل نهنگ» است که به اشتباه در زبان‌ها به شکل «نهنگ قاتل» جا افتاده‌است. 
 مقالهٔ اصلی: نهنگ‌ها بخشی از پستاندار که بیشترشان جانوران خشکی بودند را تشکیل می‌دهند. نهنگ‌ها یک کلاد یا تشکیل نمی‌دهند. فروراستهٔ آن‌ها و است که به عنوان نهنگ دانسته نمی‌شوند.
 
 
 
 ریشهٔ نهنگ‌ها به پستاندارانی که در خشکی زندگی می‌کردند از بازمی‌گردد. آن‌ها با (خوک هندی) که یک نوع سُم‌دارِ منقرض‌شده‌است، هم‌خانواده‌اند و نزدیک به ۴۸ میلیون سال پیش از آن‌ها جدا شده‌اند. نخستین، یا همان نخستین بار ۴۹ میلیون سال پیش با محیط آبی آشنا شدند و پس از ۵ تا ۱۰ میلیون سال کاملاً تبدیل به یک موجود آبزی شدند. نشانه‌های شاخص‌کنندهٔ یک کهن‌آب‌بازسان عبارت است از داشتن اندام‌هایی که تنها ویژهٔ آب‌بازسانان است و در عین حال داشتن اندام‌هایی که در آب‌بازسانان امروزی دیده نمی‌شود؛ مانند داشتن پاهایی که قابل توجه باشند یا دندان‌های نامتقارن. ویژگی‌های این جانوران به گونه‌ای تغییر کرد که بتوانند در محیط دریا زندگی کنند. بیشترین تغییری که در اندام‌های آن‌ها ایجاد شد مربوط به شنوایی آن‌ها است که لرزش‌ها را می‌توانند از دو فک به استخوان گوش منتقل کنند ( در ۴۹ میلیون سال پیش) و نیز تغییر هندسهٔ بدن به هندسهٔ بدن ماهی به صورت آب‌لغز و تشکیل باله بر روی دم جانور ( در ۴۳ میلیون سال پیش). انتقال به سمت بالای جمجمه ( ) و اصلاح اندام‌های جلوی بدن و تبدیل آن‌ها به باله ( در ۳۵ میلیون سال پیش)، کوچک شدن و کم‌کم ناپدید شدن پاهای عقب (نخستین نهنگ‌های دندان‌دار و بی‌دندان در ۳۴ میلیون سال پیش) از دیگر اصلاحات به‌وجود آمده در بدن برای زندگی دریایی است. 
 نهنگ‌ها نشان می‌دهد که چندین نمونه از در آن‌ها رخ داده‌است؛ آشکارترین نمونهٔ آن داشتن بدنی با هندسهٔ بدن ماهی به صورت آب‌لغز است. پس از آن می‌توان به آن‌ها که برای شکار در نور کم کاربرد دارد اشاره کرد. این توانایی شنوایی در نیز دیده می‌شود. علاوه بر این‌ها می‌توان به اشاره کرد؛ هندسهٔ فک شیارنهنگان همانند بهینه شده‌است چون روش غذا خوردن این دو جانور بسیار به هم شبیه است. 
 امروزه نزدیک‌ترین جانور زنده به آب‌بازسانان، است که اجداد نیمه آبزی مشترک با هم دارند. جد نخست این جانوران، ۶۰ میلیون سال پیش، از جدا شد و شاخهٔ خود را ایجاد کرد. پس از آن، در ۴۰ میلیون سال پیش یک نسل مشترک میان این دو، شاخه‌های خود را تشکیل داد و و تشکیل شدند. می‌توان گفت در پایان در ۲٫۵ میلیون سال پیش، همهٔ زغال‌ددان نابود شدند و کم‌کم تنها یک از آن‌ها باقی ماند که آن اسب آبی است. 
 خود نهنگ‌ها نزدیک به ۳۴ میلیون سال پیش به دو گروه بزرگ نهنگ‌های دندان‌دار و نهنگ‌های بی‌دندان تقسیم شدند. 
 بدن نهنگ شکلی مانند دارد، گردن آن انعطاف‌پذیر نیست، اندام‌های بدن به باله تبدیل شده، خارجی ندارند و دم آن‌ها تبدیل به باله شده‌است. سر نهنگ‌ها، غیر از و ، صاف است. جمجمهٔ نهنگ‌ها کاسهٔ چشم کوچکی دارد (غیر از تک‌دندانان و نهنگ‌منقاریان) و چشم‌ها در دو طرف سر قرار گرفته‌است. بزرگی نهنگ‌ها از ۲٫۶ متر و ۱۳۵ کیلوگرم ( ) تا ۳۴ متر و ۱۹۰ تن ( ) متفاوت است. در بیشتر گونه‌های نهنگ‌ها جنس ماده از نر بزرگتر است اما استثناهایی نیز وجود دارد مانند نهنگ عنبر که جنس نر بزرگتر از ماده است. 
 مانند نهنگ عنبر دندان‌هایی با سلول‌های دارند که روی لایه‌ای از سلول‌های قرار دارد. برخلاف دندان‌های انسان که بیشتر در خارج از لثه قرار دارد، در نهنگ‌ها بیشتر بخش آهکی یا بیرون از لثه است؛ مگر در نهنگ‌های بزرگ که در نوک دندان‌ها ساروجه ساییده شده و مینای دندان آشکار شده‌است. ، بزرگی دارند که از کراتین ساخته شده و کار دندان را انجام می‌دهد. نهنگ‌های بی‌دندان دو و نهنگ‌های دندان‌دار تنها یک سوراخ تنفسی دارند. 
 در فرایند تنفس، هوای دارای درون کشیده می‌شود و در بازدم، فواره‌ای از آب بدون اکسیژن از سوراخ تنفسی خارج می‌شود. برای نمونه یک می‌تواند ۵ هزار لیتر هوا را در شش‌هایش نگاه دارد. فوارهٔ آب خروجی از نهنگ‌ها با هم متفاوت است و همین نکته شناسایی آن‌ها را از هم آسان‌تر می‌کند. نهنگ‌ها باید برای تنفس، پیوسته به سطح آب بیایند. با این وجود، می‌توانند برای مدت طولانی زیر آب باقی بمانند؛ برای نمونه نهنگ عنبر می‌تواند تا ۹۰ دقیقه پیوسته زیر آب باشد. 
 یک نهنگ نزدیک به ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم وزن دارد و ۶۴۰ بار بزرگتر از قلب یک است. نهنگ‌های آبی بزرگترین قلب در جهان را دارند. 
 نیکی والمر عضو (NOAA) و در پژوهشی که انجام داده ضخامت رگ‌های قلب نهنگ را با مقایسه کرده و گفته: «ضخامت دیوارهٔ آئورت یک نهنگ برابر با طول یک iPhone 6 Plus است.» 
 همهٔ نهنگ‌ها یک لایهٔ ضخیم چربی زیر پوست خود دارند. در گونه‌هایی که نزدیک قطب زندگی می‌کنند، ضخامت این لایه بیشتر می‌شود و تا ۲۸ سانتیمتر (۱۱ اینچ) می‌رسد. این لایهٔ چربی که پر از رگ‌های خونی است، به غوطه‌وری نهنگ در آب کمک می‌کند، از آن‌ها در مقابل شکارچیان محافظت می‌کند و انرژی لازم را هنگام مهاجرت به استوا برای‌شان فراهم می‌آورد. اما کاربرد اصلی این چربی، محافظت نهنگ‌ها از آب و هوای خشن است. این چربی می‌تواند تا نزدیک به ۵۰ درصد از وزن یک نهنگ را تشکیل داده باشد. نوزادان نهنگ معمولاً لایهٔ نازکی از چربی دارند، اما برخی گونه‌ها به جای چربی، لایهٔ ضخیمی از دارند. 
 نهنگ‌ها، مانند خشکی، دارای دو تا سه بخش است. نهنگ‌های بی‌دندان یک در امتداد خود دارند تا مواد غیرخوراکی مانند سنگ‌ها در آن ریخته شود. علاوه بر آن، بخش‌های و قعری هم در معدهٔ آن‌ها وجود دارد. 
 نهنگ‌ها دو باله در جلو و یک دم به شکل باله دارند. باله‌ها هرکدام چهار انگشت دارد. با اینکه نهنگ‌ها پاهای عقب تکامل یافته‌ای ندارند، اما بعضی از آنها، مانند نهنگ‌های عنبر و ، اندام‌هایی مانند «پا» دارند که انگشت هم دارد. نهنگ‌ها شناگران ماهری‌اند. آنها در مقایسه با شیرهای دریایی، که سقف سرعت شنای آنها در آب تنها ۹ تا ۲۸ کیلومتر در ساعت است، بسیار سریع ترند و می‌توانند سرعت خود را به ۴۷ کیلومتر در ساعت هم برسانند. نهنگ عنبر تا ۳۵ شنا می‌کند. در هنگام شنا با سرعت بالا، مهره‌های گردن با هم یکپارچه می‌شوند که باعث می‌شود انعطاف‌پذیری نهنگ پایین بیاید و نهنگ نتواند سر خود را بگرداند. در هنگام شنا، نهنگ‌ها وابسته به نیروی رانشی‌اند که از سوی دم‌شان وارد می‌شود؛ باله‌ها پیوسته حرکت می‌کند و آن‌ها با بالا و پایین آوردن دم و انتهای بدن حرکت می‌کنند. باله‌های نهنگ بیشتر برای کنترل جهت حرکت کاربرد دارد. برخی گونه‌های نهنگ به بیرون از آب می‌پرند و با این کار سرعت حرکت خود را بیشتر می‌کنند. بیشتر گونه‌های نهنگ یک هم دارند. 
 اندام نهنگ‌ها به گونه‌ای بهینه شده‌است که بتوانند به عمق‌های زیاد بروند. آن‌ها علاوه بر هندسهٔ بدن که به صورت آب‌لغز و شبیه ماهی است، می‌توانند خود را هم کاهش دهند تا اکسیژن ذخیره کنند؛ و ذخیرهٔ اکسیژن در بافت‌ها را به عهده دارد. در نهنگ‌ها، غلظت میوگلوبین دو برابر هموگلوبین است. نهنگ پیش از رفتن به عمق زیاد، به نزدیکی سطح می‌آید و چندین شیرجهٔ کم عمق می‌زند و با این کار ذخایر اکسیژنش را فراهم می‌کند؛ به این کار، شیرجه‌های صدادار می‌گویند. 
 چشمان نهنگ نسبت به بزرگی اندامش کمی کوچک است. با این حال، نهنگ‌ها بینایی خوبی دارند. همچنین چشم‌های آن‌ها در دو طرف سرشان قرار دارد از این رو نسبت به جانورانی که چشم‌هایشان در روبرو است، میدان دید وسیع تری دارند. نهنگ‌ها از هر دو گونه و برخوردارند؛ به این معنی که می‌توانند هم در نور کم و هم در نور زیاد ببینند. اما شمار یاخته‌های استوانه‌ای آن‌ها بیشتر از مخروطی است. البته یاخته‌های مخروطی نهنگ‌ها حساسیت کمتری نسبت به طول موج‌های کم دارند. از این رو، نسبت به دیگر پستانداران، بینایی رنگی‌شان (تشخیص رنگ) ضعیف‌تر است. کاسهٔ چشم بیشتر نهنگ‌ها کمی صاف است، مردمک نسبتاً بزرگی دارند (که در هنگام آمدن به سطح آب جمع می‌شود) و قرنیه و آن‌ها هم کمی صاف است. این اصلاحات کمک می‌کند تا مقدار زیادی نور وارد چشم‌هایشان شود تا بتوانند تصویری بسیار واضح از پیرامون به‌دست آورند. یک نهنگ در محیط دریا می‌تواند تا فاصلهٔ ۱۰٫۷ متری خود را ببیند، اما در سطح آب عمق دید ضعیف‌تری دارند. همچنین غده‌هایی بر روی پلک چشم و لایهٔ بیرونی قرنیهٔ آن‌ها وجود دارد که به‌عنوان نگهبان کار می‌کند. 
 نهنگ‌های دندان دار هیچ ندارند و احتمالاً حس بویایی ندارند. اما برخی نهنگ‌ها مانند یک دارند که و می‌توانند را بو بکشند. 
 گمان می‌رود که نهنگ‌ها حس چشایی نداشته باشند؛ چون یا اصلاً اندام چشایی ندارند یا اندام‌های چشایی‌شان خیلی خشکیده و ضعیف به‌نظر می‌رسد. با این حال، دیده شده که نهنگ‌های دندان‌دار در گزیدن خوراک خود، برخی ماهی‌ها را نسبت به برخی دیگر ترجیح می‌دهند. چنین رفتاری به تشخیص مزه‌های مختلف مربوط است. پژوهشگران گفته‌اند که نهنگ‌ها پس از آنکه شکار را در دهان خود گذاشتند می‌توانند آن را بو کنند که این رفتاری همانند چشیدن و حس چشایی است. 
 گوش نهنگ‌ها به خوبی برای محیط بهینه شده‌است. در انسان‌ها، به عنوان یک متعادل‌کننده میان هوای بیرون با امپدانس پایین و مایع درون با امپدانس بالا کار می‌کند. در نهنگ‌ها و دیگر پستانداران دریا تفاوتی میان محیط بیرونی و درونی وجود ندارد. نهنگ‌ها به جای آنکه صدا را از گوش بیرونی به منتقل کنند، صدا را از راه گلویشان دریافت می‌کنند و با عبور آن از یک محیط با امپدانس پایین و پر از چربی به گوش میانی می‌رسانند. گوش نهنگ‌ها توسط کیسه‌های سینوسی پر از هوا نسبت به جمجمه عایق بندی شده‌است. از این رو، نهنگ در زیر آب بهتر می‌تواند جهت‌یابی کند. نهنگ‌های دندان دار صداهای کوتاه مانند بشکن (کلیک) از اندامی به نام به بیرون می‌فرستند. خربزه‌ای از چربی ساخته شده‌است. بزرگی این اندام در گونه‌های مختلف نهنگ متفاوت است؛ هرچه ابعاد خربزه‌ای بزرگتر باشد، نهنگ بیشتر به آن وابسته است. برای مثال، در این اندام به شکل یک برآمدگی کوچک در بالای جمجمهٔ نهنگ قرار دارد، درحالی که در نهنگ‌های عنبر سر نهنگ در اصل از اندام خربزه‌ای پر شده‌است. 
 برخلاف اکثر جانوران، تنفس در نهنگ‌ها ارادی است. همهٔ پستانداران می‌خوابند اما نهنگ‌ها نمی‌توانند برای مدت طولانی به حالت روند و از خود بی‌خود شوند؛ چون غرق می‌شوند. دانش خواب در آب‌بازسانان وحشی محدود است. ثبت شده که آب‌بازسانان دندان‌دار، در هنگامی که در قفس‌اند، با یک طرف مغز خود به خواب می‌روند و با کمک طرف دیگر شنا می‌کنند، هشیارانه نفس می‌کشند، از شکارچیان پرهیز می‌کنند و حتی با دیگران تماس می‌گیرند. 
 یک پژوهش در سال ۲۰۰۸ نشان داد که نهنگ‌های عنبر در حالت عمودی درست زیر سطح آب، در بخش‌های کم عمق و کم تلاطم آب و معمولاً در طول روز به خواب می‌روند؛ در این هنگام، نهنگ‌ها به وسایل عبوری پاسخ نمی‌دهند مگر اینکه از قبل در تماس باشند. از این رو این احتمال می‌رود که نهنگ‌ها در هنگام این نوع غوطه‌وری خواب باشند. 
 مقالهٔ اصلی: آواز نهنگ‌ها احتمالاً کاربردهای گوناگونی برای آن‌ها دارد. برخی گونه‌ها مانند با استفاده از صداهای آهنگین ارتباط برقرار می‌کنند که به آن گفته می‌شود. این صداها بسته به گونهٔ نهنگ می‌تواند بسیار بلند باشد. صدای نهنگ‌های گوژپشت بیشتر به شکل بشکن (کلیک) شنیده می‌شود. اما نهنگ‌های دندان‌دار از استفاده می‌کنند که ممکن است تا ۲۰ هزار وات صدا تولید کند (بیش از 73 dBm) و تا کیلومترها شنیده شود.
 گاهی شنیده شده نهنگ‌هایی که در اسارت انسان‌اند، سعی می‌کنند صداهایی شبیه انسان تولید کنند. دانشمندان گفته‌اند این مسئله نشان می‌دهد که نهنگ‌ها تمایل زیادی به برقراری ارتباط با انسان دارند. چون دستگاه تولید صدای نهنگ‌ها بسیار با انسان متفاوت است، ساخت چنین صداهایی برای آن‌ها تلاش زیادی می‌برد. 
 نهنگ‌ها دو گونه صدا تولید می‌کنند: سوت و بشکن (کلیک). بشکن‌ها، پالس‌های انفجاری پهن‌باند سریع اند که در کاربرد دارند البته برخی پهن‌باندهای با بسامدهای پایین‌تر هم در برقراری ارتباط کاربرد دارند. بشکن‌ها با فاصله‌های ۳۵ تا ۵۰ فرستاده می‌شوند. سوت‌های نهنگ بیشتر سیگنال‌هایی به شکل صورت می‌گیرد و برای برقراری ارتباط کاربرد دارد.
 نهنگ‌ها می‌توانند بیاموزند، یاد بگیرند، همکاری و حتی سوگواری کنند. بسیاری از گونه‌های نهنگ پر از نورون‌های بلند است. تا پیش از سال ۲۰۰۷ گمان آن می‌رفت که این نورون‌های دوکی شکل تنها در یافت می‌شود. نورون‌های دوکی در انسان درگیر ارتباطات اجتماعی، احساسات، قضاوت و نظریه‌های ذهنی‌اند. جای سلول‌های دوکی در مغز نهنگ‌ها، همان جایی است که در مغز انسان وجود دارد. از این رو، گمان می‌رود که این سلول‌ها در انسان و نهنگ کاربرد یکسان دارند. 
 بزرگترین مغز را در میان جانداران دارد. حجم مغز نهنگ عنبر نر بالغ، ۸۰۰۰ و سنگینی آن ۷٫۸ کیلوگرم است ( برابر با ۰٫۲۸) که در مقایسه با حجمِ به‌طور میانگین °۱۴۵۰ سانتیمتر مکعبی مغز (EQ در بازهٔ ۷٫۴ تا ۷٫۸)، قابل توجه است. نسبت به دیگر نهنگ‌ها از EQ پایین‌تری برخوردار است (برابر با ۰٫۱۴). 
 نهنگ‌های کوچکتر با مفهوم بازی کردن آشنایند و گاهی در دریا بازی می‌کنند. برای نمونه، تلاش می‌کنند حباب را به شکل‌های مختلف بسازند؛ گاهی یک پایدار در آب می‌سازند و گاهی حلقه‌های مختلف حباب درست می‌کنند. آن‌ها به دو روش حباب می‌سازند؛ گاهی تند تند حباب‌ها را فوت می‌کنند و صبر می‌کنند تا به سطح آب بروند و گاهی هم یک حلقه درست می‌کنند و به سرعت به‌صورت دایره‌ای شنا می‌کنند، بعد ناگهان دست نگه می‌دارند تا حباب‌ها به شکل دربیایند. همچنین آن‌ها از اینکه پیچاب را گاز بگیرند لذت می‌برند و آن را به چند تکه تقسیم می‌کنند تا به شکل حباب به سطح آب برسد. برخی بر این باورند که این رفتار نهنگ‌ها روشی برای برقراری ارتباط است. در مواردی دیده شده که نهنگ‌ها برای شکار و پیدا کردن غذا هم تور حبابی درست می‌کنند. 
 دیده شده که گاهی نهنگ‌های بزرگتر هم بازی می‌کنند؛ برای نمونه دم خود را بالای آب می‌آورد و برای مدت طولانی به همین شکل باقی می‌ماند. به این کار نهنگ «دریانوردی» گفته می‌شود. به نظر، این رفتار نهنگ نوعی بازی است و بیشتر در نزدیکی ساحل‌های و دیده می‌شود. دیده شده که هم چنین رفتاری انجام دهد. 
 رفتارهای در میان نهنگ‌ها وجود دارند. بعضی گونه‌های نهنگ دارای روش‌های پیچیده و گاه مبتکرانه‌ای برای تغذیه هستند. این رفتارها را فرزندان از مادر فرا می‌گیرند. بررسی‌ها بر روی نهنگ‌های گوژپشت نشان داده‌است که روش‌های ابتکارآمیز شکار نه تنها توسط نهنگ‌ها ابداع می‌شوند، بلکه به سرعت به دیگر نهنگ‌های دسته‌شان منتقل می‌شود. به‌عنوان نمونهٔ دیگر، نهنگ‌های نیزه‌ای می‌توانند با تشخیص مکان تجمع مرغان دریایی، به جایی بروند که ماهیان و کریل‌ها تمرکز کرده‌اند. 
 نهنگ‌ها به‌طور کامل در آب زندگی می‌کنند؛ به این معنی که از تولد تا بلوغ کامل آن‌ها در آب می‌گذرد. از این رو، روش زندگی آن‌ها با جانوران نیمه‌آبزی کاملاً متفاوت است؛ چون آن‌ها نمی‌توانند نوزاد خود را در خشکی به دنیا آورند. نوزاد نهنگ از طرف دم به دنیا می‌آید تا در طی فرایند زایمان یا پس از آن غرق نشود. نهنگ مادر باید شیر را به شکل یک جت (مانند سُرنگ) به دهان نوزاد برساند. نوزاد نهنگ یازده ماه از تغذیه می‌کند. این شیر سرشار از چربی است تا چربی مورد نیاز بدن نوزاد برای پوشاندن سطح بدنش را تأمین کند. چربی این شیر آنقدر زیاد است که غلظت آن مانند خمیردندان است. هر نهنگ ماده نزدیک به یک سال دارد و هر بار تنها یک نوزاد به دنیا می‌آورد. هر نوزاد بسته به گونه، یک تا دو سال به مادر خود وابسته است و دورهٔ بلوغ آن ۷ تا ۱۰ سال طول می‌کشد. این روش تولید مثل و داشتن تعداد فرزند کم باعث می‌شود تا احتمال به ثمر رسیدن هر نوزاد بالا رود. ماده‌ها مسئولیت کامل بزرگ کردن نوزاد را بر دوش می‌کشند در حالی که هیچ باری بر نرها وارد نمی‌شود. بعضی نهنگ‌ها در هنگام نگهداری از بچه‌ها نیاز دارند تا برای تغذیه به ژرفای دریا بروند. در این هنگام، دیگر نهنگ‌های گروه از بچه‌ها مراقبت می‌کنند و به عبارتی «پرستاری بچه» می‌کنند. 
 بیشتر نهنگ‌های بی‌دندان در منطقهٔ قطبی زندگی می‌کنند اما برای دوران جفت‌گیری یا برای زایش از منطقهٔ قطبی دور می‌شوند تا نوزاد دچار یخ زندگی نشود. آن‌ها چند ماه پس از تولد هنگامی که بدن نوزاد به اندازهٔ کافی چربی به دست آورد، دوباره به منطقهٔ قطبی مهاجرت می‌کنند. تا آن زمان نوزادها فقط از شیر مادر تغذیه می‌کنند. غیر از نهنگ‌های گوژپشت، تقریباً دربارهٔ دیگر نهنگ‌ها، معلوم نیست کی از و جنوب به منطقهٔ گرمسیری مهاجرت می‌کنند تا جفت‌گیری یا زایمان کنند. آن‌ها در ماه‌های گرم تر تابستان به قطب بازمی‌گردند تا نوزاد آنجا به رشدش ادامه دهد و مادر بتواند تغذیه کند؛ چون در دوران پرورش و تولید مثل، مادر چیزی نمی‌خورد. تنها استثنا، است که به و غرب ، که مناطق دور از ناحیهٔ استوایی‌اند، مهاجرت می‌کند تا نوزادش را به دنیا آورد. 
 در فصل جفت‌گیری که در قطب شمال می‌تواند هر زمانی باشد، ِ نَر به‌صورت دسته‌های ۲۰ تایی به سطح می‌آیند و یک نهنگ ماده را دنبال می‌کنند. شکم نهنگ ماده رو به سطح آب است در حالی که نهنگ‌های نر تلاش می‌کنند با باله‌های خود نهنگ ماده را زیر آب نگه دارند. این نهنگ‌های نر، مانند نسبت به یکدیگر با خشونت رقابت نمی‌کنند. در این شرایط، ممکن است نهنگ ماده باردار نشود، اما می‌تواند وضعیت نهنگی را که می‌خواهد با آن جفت‌گیری کند بررسی کند. به‌طور متوسط، آغاز سن در نهنگ‌های مادهٔ قطب شمال بین ۷٫۵ تا ۹ سالگی است. نهنگ‌های ماده هر ۳ تا ۵ سال باردار می‌شوند. معمولاً اختلاف سن زایش نهنگ‌ها حدود ۳ سال است اما بسته به شرایط می‌تواند ۲ تا ۲۱ سال نیز باشد. 
 هم جفت‌گیری و هم زایش، هر دو در زمستان اتفاق می‌افتد؛ طول دوران بارداری در نهنگ‌ها یک سال است. وزن بچه‌نهنگ‌ها هنگام تولد ۰٫۸۹ و طولشان ۴ تا ۶ متر است. هونهنگان در یک سال نخست، رشد سریعی دارند و معمولاً پس از یک سال طول شان دو برابر می‌شود. بچه‌نهنگ‌ها پس از ۸ ماه تا یک سال اما نرخ رشد آنها پس از این دوران کاملاً روشن نیست؛ رشد آنها می‌تواند به‌شدت به این بستگی داشته باشد که بچه‌نهنگ سال دوم را با مادرش سپری می‌کند یا خیر. 
 جفت‌گیری برای این نهنگ‌ها در دمای متوسط و دریاهای با عرض جغرافیایی کم در فصل زمستان صورت می‌گیرد. دوران بارداری ۱۱ تا ۱۲ ماه است و بچه‌نهنگ‌ها پس از ۶ تا ۷ ماه هنگامی که به طول ۱۱ تا ۱۲ متر می‌رسند از شیر گرفته می‌شوند. نهنگ‌های ماده هر دو تا سه سال باردار می‌شوند و گاهی در جریان بارداری تا ۶ جنین در شکم دارند اما معمولاً یک بچه به دنیا می‌آورند. نهنگ‌های ماده در ۶ تا ۱۲ سالگی بالغ می‌شوند. طول نهنگ‌های در هنگام بلوغ بین ۱۷٫۷ تا ۱۹ متر و در ۲۰ متر است. بچه‌نهنگ‌ها نزدیک به یک سال با مادر خود می‌مانند.
 همهٔ نهنگ‌ها، گوشت‌خوار و شکارچی‌اند. نهنگ‌های دندان‌دار، به‌طور کلی در درجهٔ نخست از ماهی‌ها و و در درجهٔ دوم از و تغذیه می‌کنند. نهنگ‌های بی‌دندان، به‌طور کلی در درجهٔ نخست بیشتر از و و در درجهٔ دوم از سخت‌پوستان و دیگر تغذیه می‌کنند. برخی نهنگ‌ها در انتخاب خوراک خود سختگیرند؛ برای نمونه نهنگ آبی تقریباً همیشه تنها می‌خورد یا از ماهی‌هایی که دسته جمعی حرکت می‌کنند، تغذیه می‌کند. نهنگ عنبر تنها و تنها بی‌مهرگان کف دریا را شکار می‌کنند. نهنگ‌های بی دندان مانند یک الک کار می‌کند و پلانکتون‌ها را از آب جدا می‌کند. نهنگ‌ها معمولاً به تنهایی شکار می‌روند. اما گاهی هم در دسته‌های کوچک با هم همکاری می‌کنند. آن‌ها وقتی ماهی‌های منفرد یا بی‌مهرگان کم‌تحرک یا ثابت را شکار می‌کنند، کار گروهی انجام نمی‌دهند. اما هنگامی که حجم زیادی از شکار در دسترس است، گونه‌های خاصی از نهنگان بی‌دندان به‌صورت گروهی و در دسته‌های کوچک همکاری می‌کنند. برخی ممکن است با دیگر جانوران همکاری کنند؛ مانند دیگر گونه‌های نهنگ یا برخی گونه‌های . 
 نهنگ‌های بزرگ مانند نهنگان بی‌دندان، معمولاً شکار دیگر جانوران نمی‌شوند. اما نهنگ‌های کوچکتر مانند [[تک‌دندانان]
] یا توسط دیگران شکار می‌شوند. یکی از شکارچیان نهنگ‌ها، است. آنها معمولاً در دسته‌های ۱۰ تایی یا کمتر، یا را محاصره می‌کنند و به‌صورت پیوسته با سر خود به آن ضربه می‌زنند و آن را می‌رانند. با این کار، نهنگ کشته یا به شدت زخمی می‌شود. در مواردی هم دیده شده که نهنگ قاتل (که نوعی دلفین است) تنهایی شکار می‌کند. آنها معمولاً به بچه‌نهنگ‌ها حمله می‌کنند، اما گاهی هم نهنگ‌های بالغ را هدف قرار می‌دهند. نهنگ‌ها در منطقهٔ قطبی کمتر دسته جمعی شکار می‌کنند؛ چون با جمعیت بیشتر، امکان بسته شدن یخ‌ها وجود دارند و ممکن است نتوانند نفس بکشند.
 نهنگ‌های کوچک تنها شکار نهنگ‌های قاتل نیستند؛ بلکه گاهی جانوران خشکی هم می‌توانند به آن‌ها حمله کنند. برای نمونه، به‌خوبی برای شکار نهنگ‌های قطبی بهینه شده‌است. خرس‌های قطبی معمولاً از روش به انتظار نشستن برای شکار استفاده می‌کنند. اما گاهی هم در یخ یا آب، شکار را تعقیب می‌کنند. خرس‌های قطبی در زمستان می‌توانند و شکار کنند. اما در تابستان به سختی بتوانند زخمی بر آن‌ها بیندازند. 
 پژوهشی در سال ۲۰۱۰ نشان داد که نهنگ‌ها اثر مثبتی بر میزان حاصلخیزی محیط اقیانوس برای ماهی‌ها می‌گذارند. به این پدیده، «پمپِ نهنگ» گفته می‌شود. نهنگ‌ها مانند نیتروژن (ترکیبات نیتروژن) را از عمق اقیانوس به سطح آن می‌کشند. این کار آن‌ها مانند یک پمپ رو به بالای زیستی کار می‌کند. این در حالی است که در گذشته، خلاف این مطلب برداشت شده بود و دانشمندان فکر می‌کردند نهنگ‌ها مواد خوراکی دریا را می‌خورند و باعث کمبود مواد خوراکی در کف می‌شوند. برای مثال، نیتروژنی که توسط نهنگ‌ها در پمپ می‌شود، برابر با نیتروژن ورودی توسط همهٔ رودهایی است که به این خلیج می‌ریزد: نزدیک به ۲۳ هزار تُن در سال. مدفوع نهنگ‌ها مایع است، آن‌ها در سطح دریا مدفوع می‌کنند و خروجی آن‌ها که سرشار از آهن و است، در سطح باقی می‌ماند. از مدفوع نهنگ تغذیه می‌کنند و چون خود آن‌ها خوراک شمار بسیاری از آبزیان‌اند، بر ماهیگیری منطقه تأثیر بسزایی می‌گذارند.
 در اثر مرگ، لاشهٔ نهنگ به کف اقیانوس سقوط می‌کند و تبدیل به زیستگاه مهمی برای زندگی آبی کف اقیانوس می‌شود. شواهد و سنگواره‌هایی که از سقوط نهنگ‌ها باقی مانده، نشان می‌دهد که نزدیک به ۴۰۷ گونهٔ مختلف از موجودات دریایی از این لاشه تغذیه می‌کنند که در برابر دیگر نقاط حیاتی در کف اقیانوس، مانند ، زیستگاهی قابل مقایسه است. 
 فرایند از میان رفتن لاشهٔ نهنگ در سه گام صورت می‌گیرد؛ در گام نخست، موجودات زندهٔ متحرک مانند و طی چند ماه تا دو سال، بافت‌های نرم نهنگ را می‌خورند. پس از آن، جانورانی مانند و در طی یک سال از استخوان‌ها و مواد باقی‌ماندهٴپیرامون آن‌ها تغذیه می‌کنند. در گام سوم، باکتری‌های سولفوریک، استخوان‌ها را متلاشی و آزاد می‌کنند که باعث (تأمین انرژی) اندام‌های زیستی دیگر جانوران مانند ، ، و می‌شود. گام سوم به تنهایی، چندین دهه طول می‌کشد و بسته به مکان می‌تواند باعث تأمین ۱۸۵ گونهٔ زیستی شود. 
 مقالهٔ اصلی: پیشینهٔ توسط انسان به بازمی‌گردد؛ زمانی که انسان با نیزه‌های بلند، از درون قایق، نهنگ و جانوران بزرگ دیگر را شکار می‌کرد. ساکنان نروژ و ژاپن در سال ۲۰۰۰ پیش از میلاد، شکار نهنگ را آغاز کردند. بومی‌ها، معمولاً نهنگ‌ها را برای گوشت و شان شکار می‌کردند. آن‌ها را برای ساخت سبد یا سقف خانه‌هایشان به کار می‌بردند. این استخوان‌ها همچنین در ساخت ابزار یا حتی ماسک هم کاربرد داشت. نهنگ‌های قطب شمال را شکار می‌کردند. شکار نهنگ را در سدهٔ یازدهم آغاز کردند. آن‌ها در سدهٔ ۱۶ام، برای شکار تا دریانوردی می‌کردند. در سدهٔ ۱۸ و ۱۹ میلادی، نهنگ‌ها بیشتر برای روغن‌شان شکار می‌شدند. این روغن برای روشنایی چراغ و به عنوان روان‌کننده به کار می‌رفت. استخوان نهنگ برای درست کردن و حلقه‌های دامن و برای ثابت کردن عطرها کاربرد داشت. موفق‌ترین ملت‌ها در شکار نهنگ، ژاپنی‌ها، آمریکایی‌ها و هلندی‌ها بودند. 
 در سده‌های ۱۷، ۱۸ و ۱۹ میلادی، شکار نهنگ یک صنعت بود. کشتی‌های بزرگ از بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، دانمارک، آلمان و هلند به شکار نهنگ می‌رفتند. آنها برای شکار در قطب شمال گاهی با هم همکاری می‌کردند و گاهی به رقابت و در نهایت جنگ می‌پرداختند. در آغاز دههٔ ۱۷۹۰، شکارچیان نهنگ بیشتر آمریکایی‌ها و استرالیایی‌ها بودند. آن‌ها تمرکز خود را بر اقیانوس آرام جنوبی گذاشته بودند و بیشتر نهنگ عنبر و هونهنگ شکار می‌کردند. آمریکایی‌ها به تنهایی ۳۹ هزار هونهنگ شکار کردند. در ۱۸۵۳ آمریکایی‌ها از شکار نهنگ، به درآمد ۱۱ میلیون دلاری رسیدند که برابرِ ۳۴۸ میلیون دلار امروز است. آن سال، به پرسودترین سال برای آمریکایی‌ها شهره شد. . و بیشتر توسط آمریکایی‌ها و بیشتر توسط هلندی‌ها شکار می‌شد. شکار نهنگ‌ها از سال ۱۹۸۲ به دلیل منع قانونی که (IWC) وضع کرده بود، به شدت کاهش یافت. این قانون تا سال ۲۰۰۴ گروه‌های بومی را شامل نمی‌شد. 
 امروزه ملت‌های شکارچی نهنگ عبارتند از: ژاپنی‌ها، نروژی‌ها و ایسلندی‌ها. آن‌ها با وجود عضویت در IWC و انجمن‌های سیبری، آلاسکا و کانادا، همچنان به شکار می‌پردازند. گروه‌هایی که نهنگ‌ها را تنها برای مصرف شخصی و گذران زندگی شکار می‌کنند، از سوی گروه‌های بین‌المللی، اجازهٔ شکار دارند؛ چون روش شکار این بومی‌ها کمترین آسیب را به محیط زیست و نهنگ‌ها می‌رساند. مشکل، هنگامی ایجاد می‌شود که این گروه‌ها از ابزارهای امروزی‌تر برای شکار نهنگ بهره می‌برند و محصول خود را در بازار به فروش می‌رسانند. برخی منتقدان بحث می‌کنند که این گروه‌ها تا زمانی می‌توانند ادعا کنند شکار نهنگ برای گذران زندگی است که تبادلات مالی‌شان (با پول نقد) فقط در همان محدودهٔ زندگی‌شان صورت گیرد و تولید و مصرف محصولات، محلی باشد. در سال ۱۹۴۶ محدودیت‌هایی برای شکار سالانهٔ نهنگ اعمال شد و از آن پس، سود این گروه‌ها، که تنها «برای گذران زندگی» شکار می‌کنند به نزدیک به ۳۱ میلیون در سال رسید. 
 با آنکه امروزه به نظر می‌آید که جمعیت بسیاری از این‌گونه‌ها در حال بهبود و بازیابی است، بعضی هنوز بسیار تهدیدپذیر باقی مانده‌اند. در میان بیشترین تهدید شده‌ها، می‌توان به نهنگ شکار اطلس شمالی، ، جمعیت‌های نهنگ قطبی ساکن شمال ، جمعیت‌های ساکن غرب و بیشتر جمعیت‌های اشاره کرد. 
 مقالهٔ اصلی: آسیبی که انسان‌ها به‌صورت غیرمستقیم به نهنگ‌ها می‌زنند، از شکار بیشتر است. نهنگ‌ها ممکن است به‌صورت ناخواسته به دام تورهای ماهی‌گیری کشتی‌های تجاری بیفتند که هدف‌شان از ماهی‌گیری، نهنگ نیست. آنها همچنین ممکن است تصادفاً قلاب ماهی‌گیری را ببلعند. یکی از بزرگترین عوامل مرگ‌ومیر نهنگ‌ها و دیگر پستانداران دریایی است. در این میان، بیش از دیگران به دام تورهای ماهیگیری می‌افتند. علاوه بر موارد یاد شده، هم بر نهنگ‌ها بسیار تأثیرگذار است؛ به‌آسانی در بدن این جانوران تجمع می‌کند، چون آن‌ها در بالای قرار دارند و لایهٔ ضخیمی از چربی در بدنشان انباشته‌است. این مسئله برای نهنگ‌های دندان‌دار شدیدتر است. نهنگ مادری که به این مواد آلوده باشد، آن را از راه شیر به فرزندش منتقل می‌کند. در اثر این آلودگی‌ها، نهنگ‌ها به سرطان یا دچار می‌شوند. بلعیدن مواد سمی مانند کیسه‌های پلاستیکی هم از دیگر خطراتی است که نهنگ‌ها را تهدید می‌کند. حافظان محیط زیست بر این باورند که کشتی‌ها و زیردریایی‌ها بر برخی گونه‌های نهنگ‌ها اثر منفی می‌گذارد و منجر به می‌شود. نشانه‌هایی در این نهنگ‌ها دیده می‌شود که دچار شده‌اند. 
 به‌دلیل کاهش قابل ملاحظهٔ شمار نهنگ‌ها، از سال ۱۹۴۶ تصمیم گرفت که محدودیت‌هایی برای سقف مجاز شکار نهنگ برای هر کشور قرار دهد. البته این قانون تا سال ۲۰۰۴ گروه‌های بومی را پوشش نمی‌داد. بر اساس این قانون، از سال ۲۰۱۵ به این سو، بومیان اجازه دارند سالانه ۲۸۰ از آلاسکا و دو مورد از ساحل غربی گرینلند، ۶۲۰ از ایالت واشینگتن، سه از ساحل شرقی گرینلند و ۱۷۸ مورد از ساحل غربی، ۱۰ از ساحل غربی گرینلند، ۹ از ساحل غربی گرینلند و ۲۰ مورد از شکار کنند. با این تدابیر، بعضی گونه‌ها دوباره از نظر تعداد به حالت پیش از بحران رسیده‌اند؛ مانند نهنگ‌های خاکستری. اما جمعیت نهنگ‌های قطب شمال به سر حد رسیده‌است. بسیاری از نهنگ‌های قطب شمال از محدودهٔ زندگی خود کوچ کرده‌اند و در بخش‌های کوچکی در امتداد ساحل کانادا، گرینلند و در حد انقراض عملی در امتداد خط ساحلی اروپا زندگی می‌کنند. 
 دو منطقهٔ حفاظت شده برای نهنگ‌ها طراحی کرده‌است: و . منطقهٔ امن جنوبگان، گستره‌ای به اندازهٔ ۳۰٬۵۶۰٬۸۶۰ کیلومترمربع را پوشش می‌دهد و منطقهٔ محافظت‌شدهٔ اقیانوس هند شامل کل این اقیانوس از می‌شود. کمیسیون بین‌المللی شکار نهنگ، یک سازمان با عضویت داوطلبانه است و هر کشوری می‌تواند هر وقت خواست از آن خارج شود و از این نظر فشاری بر کشورها نیست.
 در سال ۲۰۱۳ (IUCN) توانست ۸۶ گونه از را شناسایی کند که ۴۰ مورد از آنها نهنگ بود؛ ۶ مورد در خطر بودند: قطب شمال در ردهٔ ، و ، هونهنگان اقیانوس آرام شمالی و در ردهٔ و در ردهٔ قرار داشتند. از ۲۱ گونه نیز . گونه‌هایی که در نوار قطبی زندگی می‌کنند، به دلیل در خطر بیشتری قرار دارند. به‌ویژه، زمانی که سطح دریا یخ می‌زند و بعد شروع به آب شدن می‌کند. 
 برآورد شده‌است که در سال ۲۰۰۸ نزدیک به ۱۳ میلیون نفر به تماشای نهنگ‌ها در همهٔ اقیانوس‌ها —غیر از — رفته‌اند. قوانین و آیین‌نامه‌هایی صادر شده‌است تا میزان مزاحمت برای نهنگ‌ها به کمترین حد ممکن برسد. ایسلند، ژاپن و نروژ از جمله کشورهایی‌اند که هم در زمینهٔ تماشای نهنگ‌ها و هم شکار آن‌ها فعالند. نهنگ‌هایی که در هنگام تماشا، بیش از دیگران به قایق‌ها نزدیک می‌شوند، همان‌هایی‌اند که بیش از دیگران احتمال شکار شدنشان وجود دارد. تماشای نهنگ در سراسر جهان، سالانه ۲٫۱ میلیارد دلار درآمدزایی می‌کند و باعث می‌شود که ۱۳ هزار شغل ایجاد شود؛ درحالی که شکار نهنگ تنها ۳۱ میلیون دلار درآمدزایی می‌کند. پژوهشگران گفته‌اند که مناطق شکار نهنگ در صورتی که برای تماشای نهنگ استفاده شوند، می‌توانند آوردهٔ بیشتری داشته باشند. با این حال، در مناطقی مانند اندونزی، ماهیگیران نهنگ‌ها را به دلایل غیرتجاری شکار می‌کنند؛ از این رو همواره میان شکار نهنگ‌ها و گردشگری آن‌ها کشمکش وجود دارد. برای نمونه از ۱۹۹۷، شکار دلفین و نهنگ در فیلیپین ممنوع شده و در مقابل بر روی درآمدزایی از راه جذب گردشگر برای تماشای نهنگ‌ها تمرکز شده‌است؛ با این حال، شکار نهنگ به‌صورت غیرقانونی و پنهان ادامه دارد. 
 نهنگ سفید، نخستین نهنگی بود که در یک استخر زندانی شد. دیگر گونه‌ها یا خیلی کمیاب بودند یا خیلی خجالتی یا خیلی بزرگ. نخستین نهنگ سفید در سال ۱۸۶۱ در در نگهداری شد. در بخش زیادی از میلادی، کانادا منبع اصلی نهنگ‌های سفید بود. تا پایان دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، نهنگ‌های سفید را در ورودی شکار می‌کردند. اما پس از آن تا سال ۱۹۹۲ که شکار نهنگ ممنوع شد، آن‌ها را از ورودی شکار می‌کردند. پس از ممنوعیت شکار نهنگ در کانادا، روسیه در این کار پیشرو شد. نهنگ‌های سفید در دلتای و ساحل‌های شرقی آن شکار و به ‌ای در مسکو، و منتقل می‌شوند یا اینکه به دیگر کشورها مانند کانادا صادر می‌شوند. از آنجایی که پرورش نهنگ‌های سفید در استخرهای بزرگ چندان موفق نبوده، بیشتر نهنگ‌ها در محیط طبیعی خودشان نگهداری و حفاظت می‌شوند. 
 تا سال ۲۰۰۶ میلادی، ۳۰ نهنگ سفید در کانادا و ۲۸ نهنگ در آمریکا در محیط حفاظت‌شده نگهداری می‌شدند، که ۴۲ مورد مرگ گزارش شد. یک عدد نهنگ برابر با ۱۰۰ هزار دلار خرید و فروش می‌شود. علت شهرت این نهنگ‌ها نخست به دلیل رنگ ویژه‌شان و بعد شان است که گویی که در حال . البته حالت لبخند در دیگر آب‌بازسانان هم دیده می‌شود. علت دیگر، فیزیک بدنِ این نهنگ‌ها است که به آن‌ها اجازه می‌دهد بیشتر روی آب خود را به نمایش بگذارند. 
 از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۲ در طی برنامه‌ای، بر روی پستانداران دریایی مطالعه و سعی شد که توانایی آنها در شناسایی اجسام زیر آب بهبود داده شود. شمار زیادی نهنگ سفید و دلفین در این پژوهش به‌کار گرفته شدند. پژوهش دیگر این بود که بتوانند آن‌ها آموزش دهند تا تجهیزات و لوازم با خود حمل کنند و به‌نوعی، در زیر آب باربری کنند یا با گذاشتن یک دوربین در دهان بتوانند را شناسایی کنند یا فعالیت زیردریایی‌ها و کشتی‌ها را زیر نظر بگیرند. پژوهش دیگر در صورت گرفت که به کمک نهنگ‌ها می‌خواستند موجود در اقیانوس منجمد شمالی را شناسایی کنند. 
 بسیاری تلاش کردند تا دیگر گونه‌های نهنگ را هم در اسارت نگهداری کنند. آن‌ها به سراغ گونه‌های نزدیک به نهنگ سفید مانند رفتند. در تلاش زیادی که از دههٔ ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ صورت گرفت، همهٔ شبه‌نهنگ‌های تک‌شاخی که در اسارت بودند، طی چند ماه مُردند. یک جفت هم در محیطی بسته با تور نگهداری شدند، اما پس از مدتی، آن‌ها را در آب‌های آفریقای جنوبی آزاد کردند. یک بار تلاش شد تا یک بچه را نگه دارند، اما بچه نهنگ به دیوارهٔ مخزن برخورد کرد، پوزه اش شکسته شد و در نهایت مُرد. تصور می‌شد که بچه نهنگ در یک مخزن ۳۰ متری مستقیم شنا می‌کند اما ظاهراً مخزن برای این بچه نهنگ کوچک بود. سه بار برای نگهداری نهنگ خاکستری تلاش شد؛ بار نخست نهنگ مرد، بار دوم بچه‌نهنگ یک سال در تبعید بود اما پس از یک سال آنقدر بزرگ شده بود که نمی‌شد آن را در آبزی‌دان نگهداری کرد و به همین دلیل آزادش کردند. اما بار سوم موفقیت‌آمیز بود. 
 کنش‌گران محیط زیست و هواداران ، تاکنون پویش‌های بسیاری را در زمینهٔ جلوگیری از بهره‌گیری نمایشی از این جانوران انجام داده‌اند. در یک نمونه از چنین اقدام‌هایی، آن‌ها با ارائهٔ شکایتی به دادگاه، بهره‌کشی از نهنگ‌ها در پارک‌های آبی شهرهای و را مخالف با ماده منع در دانستند. این مبارزه با رأی دادگاه مبنی بر آنکه آن ماده دربارهٔ انسان‌ها است و نه جانوران، ناکام ماند. 
 نهنگ‌ها در عمق اقیانوس یا در نواحی قطبی بودند؛ درحالی که انسان‌ها در طول ، اطلاعات کمی از آن‌ها داشته‌اند. برخی با ترس با آن‌ها رفتار می‌کردند و برخی از روی احترام. برای نمونه، و بسیاری از قبایل قطب‌نشین از روی احترام با نهنگ‌ها برخورد می‌کردند؛ چون زندگی‌شان از جهات گوناگونی به نهنگ‌ها وابسته بود. در آمده‌است که: هنگامی که « بزرگ» که خدایی در قالب انسان بود، یک نهنگ را در ساحل گیرافتاده دید، روح بزرگ (خدای والا) به او گفت که کجا می‌تواند قارچ‌های ویژه‌ای پیدا کند که با خوردن آن‌ها نیروی زیادی بگیرد و بتواند نهنگ را دوباره به دریا بازگرداند. بر اساس یک افسانهٔ ایسلندی، مردی سنگی را به سمت یک پرتاب کرد و سنگ وارد سوراخ تنفسی نهنگ شد و نهنگ منفجر شد. سپس به او گفته شد که تا بیست سال هرگز به دریا پا نگذارد، اما در سال نوزدهم برای ماهیگیری به دریا رفت و توسط یک نهنگ کشته شد.
 نهنگ‌ها الهام‌بخشِ آثار هنری هم بوده‌اند که تاریخ برخی از آن‌ها به بازمی‌گردد؛ برای نمونه، در هنرهای سنگی که از به دست آمده‌است، ۳۰۰ ترسیم از جانوران مختلف دیده می‌شود که یک‌سوم آن‌ها مربوط به نهنگ‌ها است. در برخی از آن‌ها، آنقدر جزئیات دیده می‌شود که می‌توان تشخیص داد برای مثال به اشاره دارد. این هنرهای سنگی نشان می‌دهد که مردم در کرهٔ جنوبی در بازهٔ ۷۰۰۰ تا ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد وابستگی زیادی به نهنگ‌ها داشته‌اند. 
 و بومی‌های استرالیا نهنگ‌ها، را به‌عنوانِ آورندگان خوبی و شادی می‌دانستند. تنها استثنا، در است که آب‌بازسانان را همراه با وحشی‌گری بسیار می‌دانند. 
 در و ، نهنگ‌ها احترام الهی دارند؛ تا حدی که گاهی برای نهنگ‌های به گِل نِشسته، مراسم سوگواری می‌گیرند. این رفتار ویتنامی‌ها، به اعتقادات مذهبی آن‌ها بازمی‌گردد. بر پایهٔ فولکلور چینی، خدای دریاها یک نهنگ بزرگ با اندام‌های انسانی بود. 
 در کتاب‌های مقدس، هم قرآن و هم انجیل، در داستان بلعیده‌شدن توسط یک ماهی بزرگ، به نهنگ اشاره شده‌است. در کلیسایی مربوط به ، سدهٔ ۱۲ام میلادی، در فرانسه، تندیسی قرار دارد که در آن به این داستان اشاره شده‌است. داستان یونس در ، در آمده و در ۱۲:۴۰، از او یاد کرده‌است. 
 در سال ۱۸۹۶ میلادی، در روزنامهٔ گزت ( ) فاش شد که یکی از راه‌های بهبود دردهای در این است که فرد باید وارد بدن یک نهنگ مرده شود و چند ساعتی آنجا درنگ کند. این روش دو تا سه سال پیش از فاش شدنش در شهر اِدِن به کار برده می‌شد. 
 در عصر مدرن نیز از نهنگ‌ها در ادبیات و هنر استفاده می‌شود. برای نمونه، می‌توان به اثر اشاره کرد که در آن نهنگی را تصویر می‌کند که در برابر اهب شورش می‌کند و در نهایت توسط او کشته می‌شود. فیلم‌هایی مانند و هم از نهنگ استفاده کرده‌اند.
{"title": "نهنگ", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%86%D9%87%D9%86%DA%AF&oldid=35166791", "language": "fa"}