، یکی از ولایت‌های ، که ، مرکز آن بوده و بخاطر قرار گرفتن در مسیر جاده به ، دارای موقعیت ارتباطی خوبی بوده‌است. از این ولایت عالمان و بزرگان نامداری برخاسته‌اند. ولایت جاجرم را در جغرافیای امروز به در و حدی از نواحی پیرامون آن، مطابقت داده‌اند.
 جاجرم، یکی از ولایت‌های دوازده‌گانه ؛ جاجرم، چنان‌که نوشته، سرزمینی است که در ناحیه میان و و قرار گرفته و از یک سو، به جوین و از سوی دیگر به جرجان می‌رسیده‌است. یاقوت حموی، این ولایت را دارای روستاهای بسیار، معرفی می‌کند و می‌نویسد بعضی از روستاها که بر روی کوه قرار دارند بر ، قصبه (شهر مرکزی) جوین، مشرف هستند. 
 ولایت جاجرم، دارای به همین نام است که در مسیر راه جرجان قرار گرفته ؛ یاقوت حموی آن را با تعبیر «شهر زیبا» یاد می‌نماید و ، شهر جاجرم را شهری بزرگ با بارو و مسجد جامعی زیبا توصیف کرده‌است. شهر قدیمی جاجرم، در مسیر جاده کهن فلات مرکزی ایران-خراسان قرار گرفته که ظاهراً از شاخه‌های جاده ابریشم به‌شمار می‌آمد و چنان‌که در آمده‌است ظاهراً نام نخستین آن، «جای گرم» بوده‌است. 
 ولایت جاجرم، در کتاب تاریخ نیشابور ، ولایتی با روستاهای آبادان و بزرگان نامدار معرفی شده که گروهی از عالمان و دانشمندان در رشته‌های مختلف علمی به این ولایت منسوبند. در ، از ابوالقاسم عبدالعزیز بن عمر بن محمد جاجرمی (محدث؛ متوفی ۴۴۰ هجری)، ابراهیم بن محمد بن احمد بن اسماعیل بن ابواسحاق جاجرمی (فقیه و ساکن نیشابور) در شمار نامداران این ولایت یاد کرده‌است.
{"title": "جاجرم (ولایت)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%85_(%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA)&oldid=33736544", "language": "fa"}