(به : ) قلمرو پادشاهی باستان است که حدود ۳۰۰۰ سال پیش، توسط نیاکان - که با شکست از عده‌ای از آن‌ها از مهاجرت کردند - بنا نهاده شد.
 ایبری که در زبان گرجی با نام « » (استان مرکزی گرجستان) هم شناخته می‌شود، در و هم‌چنین پیش از نقشی مهم در داشت. گرچه پادشاهی ایبری یک پادشاهی مستقل بود، اما در برخی از برهه‌های زمانی، به عنوان خراجگزار امپراتوری‌های بزرگ از جمله و محسوب می‌شد.
 برای نامیدن این ایبری از اصطلاح « » استفاده می‌شود تا با « » در اشتباه گرفته نشود.
 در سدهٔ هشتم پیش از میلاد، در نتیجه قدرت گرفتن فروپاشید. غلبه کول‌ها ( ) و مخالفت آن‌ها با تائوها ( ) نیز در این امر سهیم بود. قسمتی از سرزمین به کول‌ها واگذار شد. مدتی بعد کشمکش بین کول‌ها و آغاز شد و کول‌ها شکست خوردند.
 قلمرو در زمان خود وسیع‌ترین امپراتوری به‌شمار می‌رفت. در قرن هفتم پیش از میلاد، همزمان با آغاز دوره ضعف ، آریایی‌ها پادشاهی را تأسیس کردند. با قدرت گرفتن و شکست خوردن ، حوالی امروزی ساکن شدند که نتیجه ترکیب این دو قوم ( و ) قوم بود. در اوسط سدهٔ ششم پیش از میلاد، جایگزین ، در حکومت بر جنوب گرجستان باستان شدند.
 سده‌های ششم تا چهارم پیش از میلاد، دوره استحکام قبایل کارتلی، عمدتاً ساکنان گرجستان شرقی شد. کشمکش بین کنفدراسیون‌های مختلف در نهایت منتج به تشکیل پادشاهی ایبری به پایتختی شد. 
 در سن ۲۷ سالگی به سلطنت رسید و نوعی ساماندهی اداری – نظامی را به وجود آورد که بر مبنای حکومت حاکمان بومی هر منطقه بود که بر طبق آن ساختار کلی حکومتی و سلسله مراتب قدرت به این ترتیب بود:
 جنگجویان حرفه‌ای سازماندهی شده از سراسر قلمرو پادشاهی و کشورهای همسایه که هر صد تَن از آنان زیر فرمان فرمانده‌ای موسوم به «آسیستاوی» (سرکردهٔ صد نفر) بودند، آسیستاوی‌ها فرزندان خانواده‌های اشراف بودند که خود تحت فرمان فرمانده‌ای موسوم به «تسیخیستاوی» (سرکردهٔ قلعه) بودند، تسیخیستاوی‌ها فرماندهان پادگان‌های مستقر در قلعه‌های سلطنتی بودند که خود تحت فرمان فرمانده‌ای موسوم به «اریستاوی» (سرکردهٔ مردم) بودند. اریستاوی‌ها که جمعاً ۷ نفر بودند افراد بومی ایالت‌های هفتگانهٔ گرجستان (کولخیس، کاختی، خونانی، سامشویلده، تسوندا، ادزرخه و کلارجتی) بودند که توسط پادشاه برگزیده شده و زیر فرمان شخصی ملقب به سپه سالار بودند و خود سپه سالار نیز مستقیماً از شخص پادشاه فرمان می‌برد.
 بدیهی است که این تقسیمات کشوری در درجهٔ اول جهت پیشبرد اهداف نظامی و به منظور سازماندهی مردم به منظور تقویت استحکامات دفاعی به کار گرفته شده بود، ولی جهت‌گیری این سازماندهی هیچ وقت به سمت مقابله با کشورهای همسایه نبود. پس از نزدیک شدن جمعیت مردم قلمرو پادشاهی به عدد ۶۰۰٬۰۰۰ که شامل جمعیت اسرا، مردم خراجگزار خارج از مرزهای قلمرو پادشاهی و مردم خود گرجستان بود، امکان وجود سپاهی با بیش از ۱۰۰ هزار نیرو وجود داشته، اما بر طبق مستندات، ارتش گرجستان در آن زمان متشکل از حدود ۷۰٬۰۰۰ تَن مرد جنگی بوده‌است، یعنی ۱۰٬۰۰۰ تَن به ازای هر ایالت.
 پارناواز پس از سازماندهی اداری و نظامی گرجستان، شروع به انجام کارهایی با مضمون اجتماعی و فرهنگی نمود. او علاوه بر آبادانی شهرها و روستاهایی که قبلاً توسط اسکندر مقدونی به ویرانی کشیده شده بودند، به دو پروژهٔ عمرانی نیز رسیدگی کرده‌است که یکی از آن‌ها ساختن تندیسی برای آرمازی (خدای مردم گرجی قبل از مسیحیت) است که بر بلندای کوهی در نزدیکی متسختا و در محوطه‌ای شبیه یک قلعهٔ سلطنتی ساخته شد.
 پارناواز در طول حکومت خود مردم طوایف مختلف شمال را نیز متحد کرد و با زنی اهل «دزوردزوک» (قومی در قفقاز شمالی) ازدواج کرد تا دزوردزوک‌ها را نیز به اتحادیهٔ گرجستان پیوند دهد. همسر پارناواز به او کمک کرد تا قلمرو پادشاهی اش را با خراجگزار آشفته و متلاطم اش متحد کرده و آن را آرامش ببخشد.
 بر طبق نوشته‌های تاریخی گرجستان، پارناواز را ابداع کرده و را زبان رسمی قلمروی پادشاهی خود قرار داد.
 مورخین دوران طویل سلطنت پارناواز را ۶۵ ساله نوشته‌اند.
 پس از مرگ پارناواز، او را مقابل تندیس آرمازی به خاک سپردند و پسر او جانشین او بر تخت فرمانروایی بر قلمرو پادشاهی ایبری شد.
{"title": "پادشاهی ایبری", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D8%B1%DB%8C&oldid=35044765", "language": "fa"}