ملقب به «صفوة الدنیا و الدین» (۶۵۴ . / ۱۲۵۶ میلادی - شعبان ۶۹۴ ه.ق. / ژوئن ۱۲۹۵ میلادی)، حکمران (۶۹۱ تا ۶۹۴ ه.ق. / ۱۲۹۲ تا ۱۲۹۵ م.) و کوچک‌ترین دختر و بود. پادشاه‌خاتون پس از مرگ پدرش در سال ۶۵۵ قمری، تحت نظر مادرش تربیت شد و رشد کرد. گفته‌اند که او فرزند محبوب بوده و تحصیلات عالیه داشته است. پادشاه‌خاتون را به خاطر مهارتش در نیز ستوده‌اند. 
 در ۲۲ شوال ۶۷۰ هجری قمری (۲۲ مه ۱۲۷۲)، هنگامی که پادشاه‌خاتون ۱۶ سال داشت، مادرش همراه با مقامات عالی‌رتبهٔ کرمان، او را با شکوه و جلال به دربار بردند و به زوجیت (دومین پادشاه سلسلهٔ ایلخانی) درآوردند. جهیزیهٔ مجلل مادرش «یسونچین» را که تازه درگذشته بود به پادشاه‌خاتون داد. 
 پادشاه‌خاتون در دوران ازدواجش با ، اغلب با مادرش دیدار می‌کرد و ظاهرا نقش نمایندهٔ او را در دربار ایخانی داشت. در سال ۶۷۵ ق. (۱۲۷۶ م.) او میان مادر خود و پسرخوانده‌اش حجاج‌سلطان، سازش برقرار کرد. ظاهرا در سال ۶۷۹ ق. (۱۲۸۰ م.) به اصرار پادشاه‌خاتون، فرمانی برای منع (برادر ناتنی پادشاه‌خاتون) از مداخله در حکمرانی بر کرمان صادر شد. 
 پس از مرگ (۶۸۰ ق./۱۲۸۲ م.) پادشاه‌خاتون در دربار ایلخانی باقی ماند اما وقتی جانشین شوهرش یعنی ، را از حکمرانی کرمان عزل و پسرخوانده‌اش را به جای او منصوب کرد، پادشاه‌خاتون به سیاهکوه سفر کرد و در صفر ۶۸۱ ق. (مه ۱۲۸۲) به مادرش پیوست و همراه او به اردوی ایلخانان رفت. در تابستان سال بعد (۶۸۲ ق. / ۱۲۸۳ م.) درگذشت و با توجه به نامشخص‌بودن وضع حکمرانی کرمان، پادشاه‌خاتون جنازهٔ مادرش را به کرمان مشایعت نکرد و در اردوی ایلخانی ماند تا از منافع خود حفاظت کند. خواهرش «بی‌بی ترکان» را با سربازان زیادی به کرمان فرستاد تا از درآمدهای او مراقبت کنند و حکمرانی قلمروی را هم به خواهرش منتقل کرد. اما دستورهای پادشاه‌خاتون را نادیده گرفت. 
 ظاهرا پادشاه‌خاتون هنوز در دربار ایلخانی نفوذ و اثرگذاری داشت زیرا پس از رسیدن به مقام ایلخانی در ۶۸۳ ق. (۱۲۸۴ م.)، کرمان را بین پادشاه‌خاتون و جلال‌الدین تقسیم کرد. پادشاه‌خاتون این تصمیم را نپذیرفت و ظاهرا به تحریک خواهرش بی‌بی‌ترکان، علیه «بوقا چینگ‌سانگ» که از ادعای حکمرانی حمایت کرده بود، شکایت کرد که بعدا معلوم شد اشتباه بزرگی بوده است. بنا به درخواست «بوقا چینگ‌سانگ»، پادشاه‌خاتون فورا به زوجیت (برادر ) درآمد و در ۶۸۵ ق. (۱۲۸۶ م.) همراه او به آناتولی (روم) فرستاده شد و بدین شکل از مرکز قدرت خود دور افتاد. این در حالی بود که افتخار ازدواج با نوهٔ یعنی کردوچین را به دست آورد. حتی موفق شد حکمرانی قلمروی شخصی پادشاه‌خاتون یعنی سیرجان را هم به دست بیاورد. گفته شده که ، همسرش پادشاه‌خاتون را بسیار محبوب و محترم می‌داشته است. در ۶۸۸ ق. (۱۲۸۹ م.)، پادشاه‌خاتون در دیدار کوتاهی با داشت و موفق شد قلمروی سیرجان را بار دیگر از آن خود کند. 
 با مرگ و انتخاب به پادشاهی ایلخانی (۶۹۰ ق. / ۱۲۹۱ م.) وضعیت به نفع پادشاه‌خاتون تغییر کرد. یک‌سال بعد، او بالاخره از آناتولی برگشت و شوهرش حکمرانی کرمان را به او سپرد. اشاره می‌کند که پس از مدتی درنگ بالاخره تسلیم پادشاه‌خاتون شد اما این ادعا مورد تردید است خصوصا با توجه به اینکه پادشاه‌خاتون پس از رسیدن به قدرت در ذی‌القعده ۶۹۱ ق. (اکتبر ۱۲۹۲) دستور به حبس او داد. با کمک همسرش کردوچین، موفق شد از زندان فرار کند و به اردوی پناه ببرد. درخواست پادشاه‌خاتون را پذیرفت و را به کرمان بازگرداند و او دوباره به زندان افتاد.در نهایت، به درخواست که قصد داشت با دختر به نام «شاه عالم» ازدواج کند، پادشاه‌خاتون را آزاد کرد اما پس از مدتی، چون به فرمان‌بری شک داشت، دستور داد او را در ۲۷ رمضان ۶۹۳ (۲۱ اوت ۱۲۹۴) خفه کرده و کشتند. اندکی پس از آن، حکمرانی و شبانکاره را به پادشاه‌خاتون سپرد. 
 پادشاه‌خاتون در مسائل جانشینی در منطقهٔ هرمز هم مداخله می‌کرد از جمله رکن‌الدین مسعود (که برادرش سیف‌الدین نصرت را ترور کرده بود تا به جای او حکمران منطقه شود) به کرمان آورد و سیف‌الدین ایاز را به حکمرانی هرمز منصوب کرد. 
 حکمرانی کوتاه پادشاه‌خاتون را عادلانه و مفید به حال مردم دانسته‌اند هرچند چیز زیادی درباره فعالیت‌های عام‌المنفعهٔ او نمی‌دانیم. پادشاه‌خاتون هنگام زندگی در آناتولی به «مدرسهٔ خاتونیه» کمک مالی می‌کرد که البته این مدرسه ناتمام ماند چون پادشاه‌خاتون حین ساخت آن به ایران بازگشت بنابراین می‌توان فرض کرد که او در کرمان نیز دست به چنین اقدامات خیریه‌ای زده باشد. پادشاه‌خاتون دستور داده بود نام او را در خطبهٔ نمازجمعه بلند خوانده و روی سکه‌ها حک کنند. گفته‌اند که او از لقب «خداوند عالم» استفاده می‌کرده که در سکه‌های عصر او نیز به چشم می‌خورد. پادشاه‌خاتون شخصیتی سرزنده و ادیب داشت و از دانشمندان و شعرا حمایت مالی می‌کرد. او با نام مستعار «لاله‌خاتون» یا «حسن‌شاه» شعر می‌سرود. جهان‌خاتون، نوهٔ ، در دیوان خود به نام او اشاره کرده است. 
 پس از قیام ، و شکست و قتل به دستور (۳ ۶۹۴ / ۲۱ مارس ۱۲۹۵) قدرت پادشاه‌خاتون به‌شدت متاثر شد. او به‌جای اینکه فورا به سوی اردوی حرکت کند، در کرمان ماند و اغلب حامیانش او را تنها گذاشتند. سربازان مغول کنترل شهر کرمان را به دست گرفتند و کردوچین (همسر ) روز بعد فاتحانه وارد شهر شد. پادشاه‌خاتون به زندان افتاد و مدت کوتاهی پس از آن، در شعبان ۶۹۴ (ژوئن-ژوئیه ۱۲۹۵) در راه دربار ، او را در خفه کردند و کشتند. قتل او به دستور و احتمالا به تحریک شاه‌عالم و کردوچین انجام شد. پیکر پادشاه‌خاتون را در مشکین به خاک سپردند. مظفرالدین محمدشاه، حاکم بعدی کرمان، بقایای پیکر او را به کرمان منتقل کرد و در مدرسهٔ علمیه‌ای که مادر پادشاه‌خاتون پایه‌گذاری کرده بود و امروز به نام شناخته می‌شود دفن نمود.
{"title": "پادشاه خاتون", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86&oldid=35162538", "language": "fa"}