( : ) یک با و ۵۳ است.
 
 
 
 
 
 
 
 
 واکنش‌پذیری ید از دیگر کمتر و این عنصر، هالوژن است. ید، کمیاب‌ترین هالوژن پایدار در طبیعت است و از نظر فراوانی، در رده ۶۳ام در میان عناصر قرار دارد و سنگین‌ترین عنصر در میان است. عمدتاً هالوژن‌ها به خاطر بسیار زیاد در آب، در بیشتر از خشکی یافت می‌شوند.
 
ید در عنصری و درخشان به رنگ - مایل به است؛ که در 184 درجه ی به بنفش رنگ و بدبو و بسیار سمی تبدیل می‌شود. کار کردن با عنصر یُد بدون محافظت خطرناک است. ید به راحتی در ، یا حل شده و محلول‌های رنگی به وجود می‌آورد. ید به مقدار کمی در آب قابل حل است. حل شدن ید در حلال‌های غیر قطبی مثل CS2 و CCl4 محلول را به رنگ بنفش و حلال‌های قطبی مثل آب و الکل آن را به رنگ قهوه ای درمی‌آورد. یُد آزاد در ترکیب با محلول نشاسته به رنگ آبی سیر در می‌آید. ید علاقه زیادی به ایجاد زنجیرهایی با خود دارد و از این خاصیت در ترکیبات آلی که حاوی ید هستند به عنوان استفاده می‌شود. 
 ید در سال ۱۸۱۱ توسط شیمی‌دان فرانسوی، کشف شد و دو سال بعد، توسط ، نام‌گذاری شد who در ، ید به معنای رنگ بنفش است و به‌دلیل رنگ بنفش بخارات ید و برخی از ترکیبات آن مانند ، و ، این عنصر به این نام‌گذاری شد. 
 ید بسیار خالص را می‌توان از واکنش با تهیه کرد. البته روش‌های دیگری نیز برای جداسازی این عنصر وجود دارند.
 برای ید، ۳۰ وجود دارد که تنها یکی از آن‌ها ید-۱۳۷ پایدار است. با این همه ایزوتوپ‌های رادیواکتیو ید کاربردهای وسیعی دارند. ایزوتوپ پرتوزای دست‌ساز (ساطع‌کننده ) که دارای ۸ روز است برای درمان سرطان و دیگر بیماری‌های استفاده می‌شود.
 با نیمه عمر ۱۷ میلیون سال محصولی از در یا است. چون اورانیوم-۲۳۸ در هنگام فعالیت‌های مربوط به انرژی هسته‌ای تولید می‌شود، وجود آن (به نسبت ید-۱۲۹) می‌تواند فعالیت‌های در حال انجام در هر مکان را مشخص کند. به همین علت از ید-۱۲۹ در مطالعات آب باران بعد از استفاده شد. همچنین به عنوان ردیاب آب‌های زیرزمینی و نشان‌دهنده پراکندگی فضولات در محیط زیست استفاده می‌شود. سایر کاربردها ممکن است به وسیلهٔ تولید ید-۱۲۹ در پوسته زمین از طریق تعدادی مکانیسم فروپاشی مختل شود.
 ید-۱۲۹ از جهات زیادی شبیه است. کلرین-۳۶ هالوژنی قابل حل و نسبتاً واکنش‌ناپذیر است که بیشتر به صورت آنیون non-sorbing یافت شده و به وسیلهٔ واکنش‌های کیهان‌زاد، حرارت اتمی و ثابت تولید می‌شود. در مطالعات آب‌شناسی، چگاله‌های ید-۱۲۹ معمولاً به صورت نسبت ید-۱۲۹ به مقدار کلی ید گزارش می‌شود (که عملاً ید-۱۲۷ است). چون نسبت‌های کلرین-۳۶ به کلرین، ید-۱۲۹ به ید در طبیعت تقریباً کم (۱۴–۱۰ تا ۱۰–۱۰) است اوج حرارت اتمی ید-۱۲۹ به ید در طول دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ تقریباً به ۷–۱۰ رسید. تفاوت ید-۱۲۹ با کلرین-۳۶ در نیمه‌عمر طولانی‌تر و به شدت (Biophilic) بودن آن است.
 معمول‌ترین ترکیبات ید، و (KI) و یدیت‌ها (KIO ) هستند.
 از ید عمدتاً در ، (یدید پتاسیم) و به عنوان و استفاده می‌شود. از (AgI) برای هسته‌سازی به عبارت دیگر بارورکردن ابرها و در صنعت ساخت فیلم عکاسی به همراه (AgBr) به خاطر حساسیت به نور استفاده می‌شود. ید برای ساخت (محلول ید در الکل) و (بتادین) استفاده می‌شود زیرا دامنه یُد بسیار وسیع و گسترده‌است و بر روی ، ، ، و مؤثر است و آن‌ها را تخریب و نابود می‌کند.
 بسیار ناپایدار و در ساخت مواد انفجاری کاربرد دارد. اما جزء شوخی‌های معمول دانشگاهی به حساب می‌آید.
 از دید خوراکی، مقدار بسیار کم ید برای موجودات زنده لازم است. زیرا هورمون‌های تیروئید ( و ) حاوی اتم‌های ید است که مسئول بدن هستند. همچنین ید مهم‌ترین عنصر برای رشد انسان است. 
 بهترین منابع غذایی برای دریافت ید، و سپس و پس از آن و هستند. و بخصوص گیاهخواران مطلق ( ) که از خوردن مواد غذایی حیوانی خودداری می‌کنند یکی از بالاترین احتمالات ابتلا به بیماری‌های کمبود ید را دارند. زندگی در مناطق در معرض نیز مناسب نیست. زیرا سیل ید موجود در خاک را با خود می‌برد. 
 کمبود ید باعث آسیب‌های مغزی به خصوص در زنان باردار می‌شود. اگر زنان در دوران به حد کافی ید دریافت نکنند بچه‌های آن‌ها با اختلال یادگیری یا تیروئید مادرزادی به دنیا می‌آیند. این اختلال با نام شناخته می‌شود. کمبود ید یکی از اصلی‌ترین عوامل مؤثر بر ضریب هوشی کودکان و ناتوانی‌های یادگیری و خواندن در جهان است. 
 در مناطقی که غذای مردم دارای مقدار کمی ید باشد (مناطق دور از دریا که هیچ‌گونه غذای دریایی مصرف نمی‌شود) کمبود ید ابتلا به بیماری اصطلاحاً گواتر محلی را افزایش می‌دهد. در بیشتر (نه تمامی) این مناطق با افزودن مقدار کم به خوراکی از ابتلا به این بیماری جلوگیری می‌کند. این محصول به نیز شناخته می‌شود. 
 ترکیبات ید در مهم و در پزشکی بسیار سودمند است. از یدها و تیروکسین که حاوی ید هستند در پزشکی داخلی و در ترکیب با (بعنوان تنتورید) برای زخم‌های بیرونی استفاده می‌شود.
 تنتورید (۳٪ ید عنصری در پایه آب/ ) از اجزاء مهم تمامی وسایل کمک‌های اولیه است که هم برای ضدعفونی کردن زخم‌ها و هم برای پاک‌سازی آب‌های آشامیدنی سطحی استفاده می‌شود (۳ قطره در هر لیتر، پس از ۳۰ دقیقه تأثیر می‌کند).
 برای افزایش روشنایی استفاده می‌شود.
 یون یدید سمیت بسیار ناچیزی دارد اما ورود بیش از اندازه مورد نیاز روزانه آن به بدن باعث بیماری یدیسم می‌شود که علائم آن اضطراب شدید، تپش قلب و تعریق زیاد و کاهش غیرعادی و شدید وزن می‌باشد.
 یُد به حالت آزاد بسیار سمّی و تماس مستقیم آن با پوست بدن بسیار خطرناک است زیرا باعث آسیب‌ها و سوختگی‌های شیمیایی می‌شود. ید به حالات جامد یا بخار شدیداً سمی و خطرناک مي باشد تنفس بخارهای بنفش رنگ و سمی ید در مقادیر کم در طولانی مدت می‌تواند برای غدهٔ تیروئید خطرناک و سرطانزا باشد.
 هنگام کار با عنصر یُد حتماً از دستکش محافظ استفاده کنید و آزمایش با آن مخصوصاً در زمان تصعید شدن حتماً زیر هودهای با ساکشن بالای آزمایشگاهی انجام دهید. هنگام کار با ید باید بسیار احتیاط کرد. همچنین بخار ید باعث دردناک شدن چشم و غشاء مخاطی می‌شود.
 از محلول‌های ضدعفونی‌کنندهٔ موضعی یُددار مثل پوویدون آیوداین نباید برای زخم‌های عمیق و بیماران تحت درمان با لوو تیروکسین سدیم یا بیماران تحت درمان با لیتیوم کربنات استفاده کرد. بیشترین مقدار مجاز ید در هوا نباید از ۱ میلی‌گرم در هر مترمکعب ( ۱) فراتر رود. برای یک انسان بالغ ۲/۵ تا ۳ گرم ید مهلک و مرگبار است.
{"title": "ید", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%D8%AF&oldid=34579061", "language": "fa"}