یا (به : ) یکی از مدارک شناسایی رسمی است که از سوی دولت‌ها برای شهروندانشان صادر می‌شود. با این مدرک دولت مربوطه از دیگر دولت‌ها اجازه می‌خواهد تا به شهروندان مربوطه اجازهٔ گذر از یا ورود به خاک آن کشورها را بدهند. به اجازه‌ای که به این منظور از دیگر دولت‌ها گرفته می‌شود، یا ویزا گفته می‌شود.
 در قدیم به گذرنامه «تَذکَرهٔ مُرور» گفته می‌شد.
 گذرنامه از یک سو مجوز خروج فردی است که دارای سیاست داخلی آن کشور است و از سوی دیگر، تضمین‌کنندهٔ امنیت و حقوق مسافر در قلمرو دیگر کشورها به معنی پذیرش آن از سوی کشور مبدأ است. این موضوع، تابع قدرت سیاسی و بین‌المللی کشور صادرکنندهٔ گذرنامه است.
 اگر کشوری بخواهد می‌تواند به فرد بدون گذرنامه نیز اجازهٔ ورود به آن کشور یا مسافرت با دولتی آن کشور را بدهد. 
 بر پایهٔ مادهٔ ۱ قانون گذرنامه مصوب ۱۰ اسفند ۱۳۵۰، گذرنامه سندی است که از طرف مقامات دارای صلاحیت مذکور در این قانون برای مسافرت اتباع ایران به خارج یا اقامت در خارج از کشور یا مسافرت از خارج به ایران داده می‌شود. 
 یکی از نخستین اشاره‌ها به کاغذهایی که به عنوان گذرنامه مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است در سال و در (از مجموعهٔ یا ) آمده‌است. از یهودیان شناخته شده که در کاخ شوش مباشر بود، برای سفر به از اردشیر یکم نامه‌ای دریافت می‌کند تا تضمینی برای به سلامت عبور کردن از اراضی تحت سلطهٔ دیگر فرمانروایان باشد. 
 گذرنامه به معنای امروزی آن، در اواخر میلادی رایج شد. کشورهایی مانند برای آسان‌سازی سفر اتباع خود در سراسر قلمرو خود، گذرنامه‌ای ایجاد کردند که تنها یک برگ داشت و به معنی اجازهٔ فرد برای عبور از مرز شد. 
 تا پیش از ، گذرنامه‌ها عکس‌دار نبودند و پس از پایان جنگ، گذرنامهٔ عکس‌دار، الزامی‌شد. در نخستین روزهای اجباری شدن گذرنامهٔ عکس‌دار، درخواست‌کنندگان می‌توانستند عکس دلخواه خود و حتی عکس دسته‌جمعی یا خانوداگی را برای گذرنامه انتخاب کنند. 
 در اگر وزن دارندهٔ گذرنامه به مقدار زیادی اضافه یا کم شود، یا روی صورت انجام شود یا یا یا روی صورت انجام یا برداشته شود باید گذرنامهٔ تازه گرفته شود. از نزدیک به ۳۲۵ میلیون تَن جمعیت آمریکا تنها ۱۲۰ میلیون تَن گذرنامه دارند. از ارائهٔ آدرس برای دریافت روادید آمریکا الزامی شد. 
 گذرنامه ندارد. زیرا خود او کسی است که به شهروندان اجازهٔ داشتن گذرنامه را می‌دهد. بنابراین خودش نیازی به داشتن گذرنامه ندارد. اما اسناد محرمانهٔ ملکه و ۱۵ پیغام‌بر ملکه که مسئول جابجایی این اسناد محرمانه در سراسر جهان هستند گذرنامهٔ ویژهٔ جداگانه‌ای دارند. 
 ساکنان ۹ دهکدهٔ ساحلی مشخص شده در برای ورود به از طریق نیاز به گذرنامه ندارند. 
 کنترل گذرنامه ندارد و شمارهٔ گذرنامه «۱» است. 
 امنیت گذرنامهٔ از هر کشور دیگری بیشتر است، زیرا گذرنامه این کشور ۸۹ امنیتی جداگانه مانند و دارد. 
 مردم بعضی کشورها مانند و در گذشته شهروندان و کشورهای حق سفر به بیرون از کشور را نداشتند.
{"title": "گذرنامه", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&oldid=33685100", "language": "fa"}