: ای است در ظلمات که هر کس از آن بنوشد زندگی جاوید پیدا می‌کند. کنایه از چشمه و محبت است.
 : تابش انوار و تجلیات الهی را گویند.
 : دریافت رموز و اسرار الهی را گویند.
 : حد فاصل میان گذشته و آینده.
 : قلب انسان کامل است.
 : امتداد زمان در طرف آینده‌است و در نزد اهل ابد و ازل از صفات و ویژگی‌های حق تعالی است. فرق و در آنست که ازل را آغازی نیست و ابد را پایانی.
 : نزد صوفیان، ابر حجابی است که سبب وصول شهود باشد به واسطه کوشش و اجتهاد.
 : انفصال از ماسوای حق را اتصال گویند. ( ٬ )
 : عهد و پیمان بنده‌است با حق.
 : امتحان حق برای صادقان است تا به آن منازل مخصوصان آبادان گردد. ( ٬‌ )
 : شناخت آنچه که به آن از جمیع انواع خطا احتراز می‌شود. ( )
 : هرجا و هر زمان عارف٬ با خدا و موافق خواست او باشد. ( ٬ )
 : خبر دادن از مراد است بدون عبارات و الفاظ.
 : امانت پنهان‌داشتن احوال و خاموشی از اقوال است. (مشرب الارواح٬ )
 : بلایی از جانب حق تعالی بر دل سالک تا غیر حق را از دل او پاک کند.
 : اثر مشاهده جمال الهی است در دل سالک. انس اعتماد به خدا و آرامش به او و استعانت از اوست.
 : عشق صوفیان مبتدی را گویند. عشقی که ضعیف است و این برای عوام نیز در ابتدای سلوک موجود است.
 : عشق بی آلایش است. عشقی خالی از هر عیب و نقص، و فارغ از لذت وصل یا درد دوری و حرمان.
 : عبارتست از نفخات رحمانیه از جانب مشرق روحانیات. اشاره به نفس و دم رحمت خداوند است.
 : مراد از امانت تکلیف و عهد و پیمان الهی است.
 : کنایت از فیض حق تعالی است، و رحمت او، که از عالم غیب بر جهان امکان صادر می‌شود، و ممکنات بر حسب مراتب و میزان استعداد خود از آن بهره‌مند می‌شوند. غلبه عنایات الهی نیز می‌باشد.
 : جهان خرم روحانی است.
 : نزد صوفیه روشنایی قلب و نورانی شدن آن بواسطه علوم و معارف الهی است.
 : مقصود و مطلوب را گویند.
 : دل کامل است و نیز اشاره دارد به عالم .
 : باطن عارف کامل که در آن ذوق و شوق معارف الهیه بسیار باشد.
 : مقام ذات و صفات بی‌نهایت حق است، که تمامی موجودات به مثال امواج این دریای نامتناهی هستند.
 : باز شدن و شادمانی دل است که به کوشش بدست نیاید. به زبانی دیگر بسط٬ واردی است که لطف و رحمت حق را در بر دارد. 
 : ابن عطا گفت تو را از تو می‌گیرد و به خودش به تو وسعت می‌دهد. (مشرب الارواح٬ )
 : بقای روح است در مشاهدهٔ بی اظطراب٬ بقای سرّ در توحید٬ بقای عبودیت به ذهاب نفس. (شرح شطحیات٬ ). نسبت فرد است به حق. بقا نام است برای آنچه باقی و پایدار ماند بعد از فناء شواهد و سقوط آن.
 : امتحان حضرت دوست است که هرچقدر این بلا زیاد شود گویای قربت و نزدیکی او به حق است.
 : فیض و جذبه باطن است.
 : توجه خاص را گویند٬ که نه در اعمال و صواب خواهد و نه علوّ مرتبه٬‌ بلکه خالص خدای را کوشد. (رساله اصطلاحات، )
 : تواجد (اظهار وجد کردن ) را گویند. ( ٬‌ اصطلاحات عرفانی)
 : حجاب میان عبد ومعبود است. به مانع میان عاشق و معشوق هم اشاره دارد.
 : تعین‌های می‌باشد که همه آن‌ها آینه حق هستند. کنایت از محبوب نیز می‌باشد. صفای ظاهر و باطن که هرچه در او باشد عیان می‌گردد.
 : دوستی حق را گویند وقتی که طلب و خواستن به تمام و کمال باشد از آن جهت که استحقاق این دوستی را دارد. به معنای و نیز هست.
 : منظور محبوب است که جز خدای نیست. کاملان و راهنمایان طریقت.
 : پیر طریقت و مرشد کامل.
 : پیر طریقت است که بدان پیر نیز گویند.
 : تعبیر دیگریست در بیان دل سالک و صوفی.
 : طلب وجد نمودن است. اظهار حالت وجد و شادی روحانی است بی‌آنکه وجدی باشد، بدان‌گونه که فرد در مثال افراد واجد باشد برای کسب فیض.
 : نور مکاشفه‌ است که از حضرت حق بر دل عارف ظاهر می‌گردد و دل را می‌سوزاند و سالک را مدهوش می‌گرداند.
 : رها کردن تدبیر به اختیار خویش است و استقبال از قضا الهی به رضایت.
 : جریان امور است بر وفق مراد و میل حق و حقیقت و فراهم آمدن اسباب کار است. توفیق موهبت الهی است که نصیب هر کس شود وی را به آنچه می‌خواهد می‌رساند.
 : متکی شدن به حق و از خود و خلق نظر برداشتن است. دلبستگی و اعتماد کامل است به پروردگار.
 : اشاره دارد به دل . عالم هستی را نیز به جام تعبیر می‌کنند، چون فیض حیات را از صاحب حیات دریافت کرده‌است.
 : روح انسانی است. کنایت از نفس رحمانی وتجلیات حق است.
 : بقا و ماندگاری سالک است به این صفت و در وی راه ندارد.
 : حدفاصل میان جهان ملک و ملکوت را گویند.
 : نزدیک شدن انسان است به تقریب عنایت الهی. سالک به حضرت حق به مقتضای عنایات حق نزدیک می‌شود، بدون رنجش و سعی خودش.
 : خطابیست از سر قهر.
 : تجلی وجودی را گویند. اسرار مقامات و جمیع حالات که در سیر و سلوک از سالک پوشیده‌است.
 : ظاهر کردن بزرگی و بی نیازی معشوق است از جهت ابراز بی نیازی از عاشق و نفی غرور وی و بیان استغنا و توانگری معشوق.
 :انوار الهی را گویند که بر دل سالک تابیده می‌شود و او را واله و شیدا می‌کند.
 : ظاهر کمالات معشوق است تا رغبت و طلب عاشق را زیاد کند.
 : منع کردن و باز داشتن سالک را از سیر و سلوک می‌گویند.
 : در نزد عرفا کنایه از مرگ دل است که حقایق را درک نمی‌کند.
 : دل روشن به نور معرفت را می‌گویند.
 : در اصطلاح صوفیه جمال را گویند و همچنین به دیده الهی نیز تعبیر می‌شود.
 : جذبات الهی است.
 : کنایه از پنهان کردن تقصیرات و کاستی‌های سالک است بر روی سالک از جانب حضرت دوست.
 : سر الهی و جذبات حق است.
 : مدت خلوتی است که صوفی به فرمان پیر و مراد و شیخ خود به سر می‌برد که غالبا چهل روز است اما منحصر به ایام اربعین نیست.
 : دست یافتن به کمال شوق و ذوق است.
 :عبارتست از تجلیات حق بر سالک در حال غیبت.
 : واردی است که بر دل سالک بی‌اختیار و بدون کسب به سبب طاعات واذکار و اوراد فرود می‌آید.
 : آنچه بین صوفی وحقیقت است. مانع میان عاشق و معشوق. حجاب گاهی معارف ذهنی است و گاه کشف و شهود و گاهی هستی خود صوفی.
 : مقام بی‌رنگی و بی‌خودی است.
 : هم شأن و هم مقام و هم پیاله. به معنای معاشران نیز آمده‌است.
 : در اصطلاح عرفا غیبت از خلق است. به مقام وحدت نیز گفته می‌شود.
 : به معنی سزاوار و درست و واجب کری است. نامی است از اسماء الهی و نزد اهل تصوف ذات خداوند است. به معنای ثابت نیز آمده و همچنین مطابقت با واقعیت و حقیقت نیز هست.
 : امری که به‌طور قطع و یقین ثابت شده باشد. از نظر صوفیه غیر خدا حق تعالی هیچ چیز و هیچ کس به یقین ثابت نیست پس حقیقت جز خدا نیست.
 : نشستن صوفیان در مجلس برای ذکر و سماع.
 : فرود آمدن چیزی در غیر خود.
 : سرگردانی است و در اصطلاح اهل دل امری‌ست که بر قلب عارف وارد می‌شود هنگامی که در حالت تامل و تفکر هستند و مانع بر ادامه آن می‌گردد.
 : نقطه وحدت حقیقی است. در اصطاح صوفیه اشاره به مبداء و منتهای کثرت می‌باشد. به معنای ظلمت معصیت نیز آمده که به علت کم بودن طاعت انسان که مانع و حاجب میان او و انوار الهی است.
 : عبارتست از خطابی که به قلب سالک وارد می‌شود و این ممکن است الهی یا شیطانی باشد بی آنکه در قلب وی باقی بماند و ماندگار شود. همچنین به وارد غیبی که بدون سایقه تفکر و تامل پیدا شود نیز گفته می‌شود.
 : انسان است اما نه این قلب واقع در .
 : شرابخانه. در اصطلاح عبارت از خراب شدن صفات بشریت و فانی شدن وجود جسمانی است.
 مقام وحدت و خرابی صفات بشریت را گویند. (جواد نوربخش)
 : فانی مطلق است که وجود اضافی او در وجود مطلق خدا و ذات حق فنا شده باشد.
 خراباتی از خودی فراغت یافته٬ خود را به کوی نیستی درباخته باشد. (شرح گلشن راز٬ )
 : علامت سر سپردن صوفی است به شیخ طریقت و در حقیقت نشانه تسلیم بود به خدای تعالی.
 : به پا خاستن دل در پیشگاه حق برای فرمانبری توأم با خاکساری. درهم شکستن بت غرور.
 : پیر مکمل کامل را گویند. کنایه از بسط نیز هست.
 : صوفی محلی را خالی از غیر اختیار کند. محادثه سر است با حق به‌نحوی که دیگری در آن مجال و فرصتی نیابد.
 : اشاره دارد به واحدیت و مقام جمع را نیز گویند.
 : (به شد حرف م) اشاره‌است به خدای تعالی و همچنین سالک صاحب شهود.
 : (به ضم حرف خ) بازگشت سالک از مستی وحدت به کثرت را گویند. عاشق سرگردان.
 : غلبه عشق بر دل صوفی است که رسوایی به بار آورد.
 : شرم از گناه گذشته و رسیدن مکروهی در آینده. اشاره دارد به مطالعه مستمر و مدام دل.
 : حالتی را گویند که از محبوب صادر شود و محب و دوستدار طاقت آن را ندارد.
 : لطف و قهر٬ عنایت و عتاب٬ محبت و محنت محبوب را گویند.
 کسی است که ترک دنیا کرده است و عوارض آن کرده باشد و در قبال ناملایماتی که نتیجه این ترک است صبر و شکیبایی و خرسندی یافته است.
 : اشاره دارد به دست از دنیا و آخرت برداشتن در راه معشوق.
 : محافظت و مراقبه وقت را گویند.
 : طلب معشوق برای عاشق را گویند. طلبی که مقرون به شوق باشد.
 در لغت به معنای مرشد است و آنچه موجب ارشاد می‌شود. (تعریفات جرجانی)
 : نفخه الهی است که تعبیر به نفس الرحمن می‌شود. 
 : در اصطلاح صوفیه یاد حق است خواه به زبان و خواه به دل.
 : ندای ارجعی که از محبوب به گوش محب و سالک می‌رسد.
 : آرامش دل به نیکی و صدق و راستی وعده. چشم داشتن به خیر حق که صاحب خیر است.
 : شادی دل است به تلخی قضا خارج شدن سالک از رضایت نفس است و وارد شدن به رضای حق.
 : پیاله شراب و جام می‌ عشق الهی
 : شادی و فرح روح
 : وجود امری را گویند که بر خلاف ارادت دل باشد.
 : قطع نظر است از انواع اعمال و طاعات. (رساله اصطلاحات، )
 : منظور صوفیه از رویت دیدار حق تعالی است. (مصباح الهدایه و مفتاح الهدایه٬ ) 
 : نگریستن به مواریث غیب٬ به دیده یقین و حقایق ایمان است. (شرح شطحیات٬ ) 
 : ترک لذات نفس است و تهذیب اخلاق نفسانی و تبدیل صفات زشت و نکوهیده به حالات پسندیده.
 : کنایه از ظلمت و کفر است. در اصطلاح، اشاره به دارد، چرا که، رخ را حجاب و پوشش است.
زلف؛ گسترهٔ رمز و رازها و اسرار الهی‌ست. 
تاب زلف؛ پیچ و خم اسرار الهی‌ست.
 : اشاره به دل صوفی است که می‌ وصال و محبت در آن ریخته می‌شود.
 : اشاره دارد به محبوب مطلق و پیر طریقت. رساننده فیض که شراب عشق را به عاشقان خود می‌دهد.
 : سیرکننده بسوی خدا و متوسط بین مبدأ و منتهی مادام که در سیر است.
 : اشاره دارد به تعینات ویژه من و مای اعتباری انسان. کنایت از جام می‌ وحدت که از منبع فیض مطلق به هرکسی سهمی داده شده‌است.
 : (به شد حرف ر) لطیفه‌ایست که در قلب به ودیعه نهاده شده مانند روح و آن محل مشاهده‌است.
 : غیبتی که به دنبال واردی قوی حاصل گردد و موجب شادی و طرب صوفی شود. مستی روح از طراوت مشاهده. ترک قیود ظاهری و باطنی و توجه صرف به حق.
 : طی مدارج خاص را گویند که سالک همواره باید طی کرده تا به مقام وصل و فنا برسد.
 : حالی است که بر اثر آوازی خوش یا نغمه دلکش صوفی را از دست بدهد و از خود بی‌خود کند.
 : افراط محبت یا کمال معشوق را گویند.
 : عشق ازلی محبوب را گویند.
 : غلبات عشق که وجود اعتباری صوفی را به کلی از او بگیرد.
 : عشق بی غش که صوفی را از من و مای اعتباری دور سازد.
 : توجه به غیر خداست.
 : رویت و دیدن حق است با دیدهٔ حق.
 : به هوش آمدن سالک از حالت سکر.
 : یار و دلدار و محبوب است. گاهی اوقات نفس هم با این تعبیر خوانند.
 : انس با حق تعالی است. سرور و شادی محض دل در آن.
 : مجموعه آداب و اعمال قلبی و قالبی که صوفیان زیر نظر پیر طریقت برای رسیدن به حقیقت انجام دهند.
 : فنای صفاتی.
 : عارض رخسار است، و تجلی جمالی
 : جوینده حق را گویند با وجود دوستی تمام و جدّ بلیغ. (رساله اصطلاحات، )
 : بیرون آمدن از اختلاط با خلایق و قطع علایق است.
 : دوستی حق را گویند با وجود طلب وجد تمام. (رساله اصطلاحات، )
 شیخ را سوال کردند از عشق٬ شیخ ما گفت: عشق دام حق است. ( )
 ابوالحسن خرقانی گفت: یک ذره عشق از عالم غیب بیامد و همه سینه‌های محبّان ببویید٬ هیچکس را محرم نیافت٬‌ هم با غیب شد. ( ٬ )
 افراط در محبت است و آتشی است که در دل عاشق حق می‌افتد و جز حق را می‌سوزاند. این عشق امری الهی است و آمدنی است نه آموختنی. ( )
 همچنین مراجعه شود به صفحه (بخش‌های عشق عرفانی و عشق در کلام بزرگان صوفیه). همچنین مراجعه شود به صفحه .
 : اشاره دارد به عشق تمام و کمال و شوق و شیفتگی.
 : دوام حضور است و فراغت آن به تمام و کمال معنی.
 : پیروی از نفس است در آنچه می‌طلبد و همچنین دوری سالک است از ذکر.
 : عدم تملک و مالکیت صوفی است تا چیزی را به خود اضافه کند آنچنان که از خود فانی شود و به خدا رسد.
 : فانی شدن سالک در صفات الهی ست از جمیع صفات خود در صفات حضرت حق. آنست که شخص به خود آگاه نباشد یا به هر چیزی از لوازم خود.
 : وقت را گویند. اشاره دارد به وقت و هنگام تجلی. موطن تجلیات آثاری و قابل مشاهده هست.
 : آرام بودن به هنگام نداشتن و بخشش به وقت دارایی.
 : رفع حجاب است. خواه وجودی باشد یا شهودی.
 : تاریکی عالم تفرقه را گویند.
 : کسی که فقیر تجلیات الهی است.
 : نتیجه عمل را گویند که در دل پیدا شود. (رساله اصطلاحات، )
 : معانی و صفات را گویند. (رساله اصطلاحات، )
 : محبوری و مقهوری سالک را گویند٬ به طریق جبر و قهر. (رساله اصطلاحات، )
 : طریق طلب را می‌گویند. (رساله اصطلاحات، )
 : باک نداشتن است از هر نوع که پیش آید و گوید و کند. (رساله اصطلاحات، )
 : پرورش دادن عاشق را گویند٬ به طریق مواسات و موافقت.
 : ظهور معشوق است٬ چنان که عاشق را یقین حاصل شود که اوست. (رساله اصطلاحات، )
 : آیات و اوقات حضور را گویند با حق تعالی.
 شیخ ما ( ) گفت: ما مجلس بی‌علم کنیم و دعوت بی‌سیم.
 : مراقبت صوفی از کردار و گفتار به‌طور پیوسته.
 : کسی که از اراده خود مجرد شده و از غیر خدا بریده و دائما در طلب کمال باشد.
 : اهل جذبه وسکر را گویند.
 : آگاه‌‌کننده را گویند.
 مطرب پیر کامل مرشد مکمل را گویند.
 : رساننده فیض.
 : محل اقامت صوفی است به تصرف خود او. مرتبت و منزلتی که صوفی بواسطه رعایت آداب خاصی به آن می‌رسد.
 : حضوری است که وصف آن ممکن نمی‌باشد در جریان کشف و شهود.
 : حضوری است که در بیان نگنجد. ( ) 
 : ذوقی که بر اثر یاد حق در دل صوفی پیدا شود و او را سر مست گرداند. همچنین به معنای نشاه ذکر و جوشش عشق نیز هست.
 : پیام معشوق است و ذوق محبت.
 : باطن پیران کامل و قرارگاه مرشدان را گویند و اشاره دارد به ذات حق.
 : به معنای دل عارف است و واسطه عاشق و معشوق.
 : پیغام محبوب است.
 : (به فتح حروف ن - ف) آسایش دادن دل به لطایف غیوب و پنهانی. دوام حال مشاهده و آسایش جستن از دل است.
 : امتداد نَفَس رحمانی و استمرار فیض وجودی را گویند که جمیع ذرّات کائنات از آن نغمه به رقص آمده‌اند.
 : آنچه را که از معانی غیبی بدون عمد بنده بر دل بگذرد. (تعریفات جرجانی)
 (مظفرعلیشاه کرمانی٬ دیوان مشتاقیه):
 وارد آن بود که به دل درآید٬ در دل قرار گیرد٬ مباشر سرّ شود٬ نه چون بادی بود که پیدا شود و ناپیدا شود٬ اصل وارد کشف مراد عارف است که بی‌قصد درآید٬ او را طلب مزید فرماید. ( ، شرح شطحیات)
 : آن چیزهایی است که سالک در حال استغراق در مراقبه می‌بیند. 
 : واردیست غیبی که از حق بر دل صوف پدید می‌آید و ظاهر وباطن او را با بروز حالی مانند شادی و غم تغییر دهد.
 : دعای صوفی برای تقرب به حق و جلب توجه و نیل به آرزوی خود.
 : مشغول شدن صوفی است به ورد و ذکر و فارغ شدن از یاد گذشته و آینده.
 : بیرون شدن عاشق است از حال مستی غلبه عشق.
 : اثر مشاهده جلال و عظمت خداوند است در دل عارف.
{"title": "فهرست اصطلاحات عرفانی", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C&oldid=34303414", "language": "fa"}