(۱۳۰۲–۲۸ دی ۱۳۷۹) و ایران بود.
 یحیی ذکاء پژوهشگر، نویسنده، استاد دانشگاه، و از کارشناسان برجسته آثار هنری، در سال ۱۳۰۲ در به دنیا آمد. جدش، ، از تجار معروف بود. پدرش میرزاعلی نقی ذکاء کارمند بود و سپس به انتقال یافت. وی در سال ۱۳۱۶ از تبریز به تهران آمد و پس از دو سال به بانک قزوین منتقل شد، تا این‌که مجدداً در سال ۱۳۲۱ به تهران آمد.
 ذکاء تحصیلات ابتدایی را در تبریز و ترغیب تهران گذراند و دوره اول متوسطه را در دبیرستان‌های تمدن تهران و پهلوی قزوین فرا گرفت. پس از انتقال مجدد پدرش به تهران، دوره دوم متوسطه را حدود سال‌های ۱۳۲۱–۱۳۲۲ در ، در رشته ادبی، گذراند و از محضر استادان برجسته‌ای چون ، ، ، و بهره گرفت. ، ، و از همدوره‌های او در این مدرسه بودند. وی حدود سال‌های ۱۳۲۱–۱۳۲۲ دوره ایران‌شناسی را نیز که به همت مرحوم و در تالار این مدرسه برگزار می‌شد گذراند. افزون بر آن، دوره تخصصی رشته کتابداری را که در طی سال‌های دهه ۱۳۲۰ در محل تشکیل گردیده بود گذرانید. در سال ۱۳۳۳، از در رشته باستان‌شناسی با رتبه اول فارغ‌التحصیل شد و از نخستین فارغ‌التحصیلان این رشته بود.
 پس از گذراندن دوره نظام در آذربایجان، و پیش از آنکه به استخدام رسمی دولت درآید، از سال ۱۳۳۰ به بعد چندین سال متوالی در ( موسوم به ) به تدریس پرداخت. در ۱۴ بهمن ۱۳۳۵ به استخدام رسمی دولت درآمد، و بیش از یک سال در کتابخانه در کنار ، ، و به کسب تجربه کتابداری پرداخت؛ و سپس به که بعدها به تبدیل گردید، رفت و مسئولیت‌هایی چون کارمند و کفیل اداره موزه‌ها و فرهنگ عامه (۱۳۳۵–۱۳۳۶)، رئیس (۱۳۳۷)، معاونت اداره کل موزه‌ها و فرهنگ عامه (۱۳۴۰)، رئیس (۱۳۴۱)، رئیس انتشارات ادارات کل باستان‌شناسی و فرهنگ عامه و موزه‌ها و حفظ بناهای تاریخی (۱۳۴۵)، رئیس (۱۳۴۷، حدود یک سال)، و مشاور وزیر فرهنگ و هنر (۱۳۴۹ تا اواخر دوران خدمت، ۱۳۵۷) را برعهده گرفت.
یحیی ذکاء پس از سال‌ها اشتغال در اداره هنرهای زیبا و وزارت فرهنگ و هنر در ۵ شهریور سال ۱۳۵۷ بازنشسته شد و پس از آن تا پایان عمر به فعالیت‌های فرهنگی و تحقیق و تفحص و تألیف مشغول بود، به‌طوری‌که در سال‌های آخر عمر، با وجود بیماری و کهولت، با عنوان کارشناس برجسته و مشاور عالی به تلاش ادامه می‌داد.
 وی در ۲۸ دی ۱۳۷۹، پس از ماه‌ها بیماری، بر اثر از کارافتادگی کلیه، در تهران درگذشت و در (قطعه ۸۸، ردیف ۱۶۱، شماره ۷) به خاک سپرده شد.
 پس از درگذشت وی، در مراسم بزرگداشتی که در روزهای ۴ و ۵ خرداد ۱۳۸۰ در خانه بازسازی شده «لاله‌ای‌ها واقع در برگزار گردید، این خانه به نام» دفتر پژوهش‌های تاریخی و فرهنگی یحیی ذکاء" نامیده شد، و کتابخانه او که شامل بیش از چهار هزار کتاب و تعداد زیادی دوره‌های مختلف مجلات علمی و فرهنگی در رشته‌های تاریخ، ادب، هنر، و زبان‌شناسی می‌شد در این خانه جای گرفت
{"title": "یحیی ذکا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%B0%DA%A9%D8%A7&oldid=33843236", "language": "fa"}