را مدلی برای زندگی قرار می‌دهد و وقایع زندگی را بر مبنای آن تفسیر می‌کند. ایدث زانتو، استاد مطالعات مذهبی در ، پارادایم کربلا را مهم‌ترین دستاورد مطالعات شیعی تا به حال می‌داند. 
 مورخان، انسان‌شناسان، و دانشمندان علوم سیاسی به‌کرات به مناسک و پرداخته‌اند. و از اولین کسانی بودند که در آثارشان مناسک محرم را با مناسک توبه‌آمیز در چهارچوب تطبیق ادیان مقایسه کردند. در منطقهٔ جنوب آسیا ( ) تأکید محققان بیشتر روی جنبه‌های اجتماعی و رستگارانهٔ مراسم عزاداری محرم بوده‌است. در تا پیش از ، تحلیل‌های محققان عمدتاً در چهارچوب «شور کربلا» بود و آن را قابل قیاس و مشابه با مراسم مسیحیان می‌دانستند. اما پس از انقلاب اسلامی ایران، محققان به سیاسی کردن تحلیل‌هایشان گرایش پیدا کردند مخصوصاً با تمرکز روی آثار . 
 مایکل فیشر، انسان‌شناس آمریکایی، اولین کسی بود که از اصطلاح «پارادایم کربلا» برای تمییز مراسم محرم شیعیان از مراسم مسیحیان و نیز نقش این مراسم در تمییز جوامع شیعه از سایر جوامع مسلمان از جمله استفاده کرد. به نوشتهٔ فیشر، پارادایم کربلا «مدل‌هایی برای زندگی کردن و اندیشیدن به اینکه چگونه باید زیست فراهم می‌کند». 
 در سال ۱۹۸۳، ، مورخ آمریکایی، در کتاب خود با عنوان برای درک بهتر پارادایم کربلا روی یک دوگانگی دست گذاشت. مری ایلین هگلند با تغییر زیرعنوان کتاب کدی به «سازگاری و انقلاب»، ارجاعات بیشتری به گفتمان‌های سیاسی را در کتاب فراهم آورد. دوگانگی اشاره‌شده توسط کدی مورد توجه سایر محققان قرار گرفت. به‌طور مثال مایکل گیلزنان ضمن مقایسهٔ و ، سکوت‌گرایی را در مقابل انقلابی‌گری قابل قیاس با پرهیزگاری منفعل در برابر فعال دانست. به مرور زمان، برداشت سیاسی و این حالت دوگانه — که تا حد زیادی برگرفته از آثار شریعتی است — بر پارادایم کربلا غالب شد. 
 طنین حالت انقلابی عمدتاً در آثار و سخنرانی‌های مذهبی ایرانی مانند علی شریعتی دیده می‌شود که در دهه‌های قبل از انقلاب اسلامی روایت کربلا را به «بیانیهٔ انقلابی» تبدیل کرده بود. طبق نظر شریعتی در ، شیعه دو نوع دارد: نوع اول مطابق با تشیع ، «پاک، عادل و مردمی» بود. نوع دوم «تشیع صفوی، دنیوی، تقوای تحریف‌شدهٔ نخبگان علمی و علما» بود. به گفتهٔ شریعتی، «تشیع دنیوی» به آن روحانیونی تعلق داشت که بیشتر نگران جزئیات انجام مراسم مذهبی هستند تا مبارزه با رژیم‌های فاسد. شریعتی با انتخاب تشیع علوی به عنوان تشیع راستین و تقبیح تشیع علما و روحانیون، بر «الگوبرداری فعال از حسین در قالب شورش فعال علیه حاکمان فاسد» تأکید ورزید، زیرا وی خود سعی در احیای جریان‌های انقلابی تشیع در ایران داشت و قیام حسین را به عنوان «الگوی قیام علیه شاه و قدرت‌های خارجی » نشان داد. او نبرد کربلا را از روایتی «مذهبی–تاریخی» به یک الزام اخلاقی و سیاسی برای شورش علیه یا بی‌عدالتی تبدیل کرد. 
 دوگانهٔ مورد اشارهٔ شریعتی در اظهارات و و دست‌پروردگان لبنانی‌شان یعنی و به وضوح نمود پیدا کرده‌است. اینان خود را مدرن، منطقی، و انقلابی می‌دانند و در عوض مخالفانشان را سنتی، ، غیرمنطقی، احساسی، و از لحاظ سیاسی منفعل می‌پندارند. با استفاده از اصطلاحات گیلزنان، حزب‌الله فعال است در حالی که منفعل است. به‌طور مشابه، طرفداران در منفعل و غیرسیاسی هستند.
{"title": "پارادایم کربلا", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D9%85_%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7&oldid=33830055", "language": "fa"}