، کتابی نوشته‌ی نویسنده‌ی میهن‌گرای ایرانیست که دربرگیرنده‌ی ویرایشی از است که او برای پالایش زبان از دشواری‌ها و کمبودهای کنونی آن نشان می‌دهد. 
 
کسروی در راه پیشرفت ایران و رسیدن به یک جامعه‌ی برخوردار از دموکراسی، یکی از گامها را پیرایش و آرایش زبان (به‌قول خود او) می‌دید. اندیشه آغازین طرح این زبان، در پی آشنایی کسروی با زبان جهانیِ پدید آمد. وی با الهام از اصول و اسپرانتو، دست به ویرایش زبان پارسی زد. کسروی در این زمینه می‌گوید: 
 از آرمان‌های بنیادین کسروی از شروع ویرایش زبان پارسی به این شکل، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
 
 
 
 
 
 کسروی در گفتار یکم از کتاب به بررسی آکهای (عیوب) زبان فارسی می‌پردازد؛ از آن جمله می‌توان به ، ( )، ( )، ، ، بجای‌کننده آمدن کرده شده‌ها، بیمعنی گردیدن برخی واژه‌ها، از دست دادن واژه‌ها معنی‌های خود را، ( ) و اشاره داشت. 
 گفتار دوم کتاب به ضعف زبان فارسی در بیان انواع افعال از نظر زمانی می‌پردازد. بر طبق نظر کسروی:
 کسروی عنوان می‌دارد که افعال زبان فارسی در گذشته بیش از بیست نوع زمان داشته که به سبب گزندی که بدان وارد آمده، اکنون دچار انحطاط شده‌است. وی با طرح این موضوع و قیاسی که با زبان‌های اروپایی ارائه می‌دهد، به احیا و ترمیم این کارواژه‌ها می‌پردازد. حاصل در ۱۳ گونه گذشته، ۳ گونه اکنون (حال) و ۳ گونه فرمایش (امری) گفته شده‌است. 
 یکی دیگر از آشفتگی‌های زبان فارسی که مدنظر کسروی بوده‌است، چندمعنایی بودن برخی و چندواژگی برای یک معنی می‌باشد که به عقیم و گنگ شدن زبان انجامیده‌است. کسروی در گفتار سوم از این کتاب، به بازگرداندن این واژگان در معانی صحیح‌ترِ خود همت گمارده‌است.
 کسروی در گفتار چهارم کتاب خویش، با هدف پهناورسازی گسترهٔ واژگانی زبان فارسی، اقدام به احیای کهن زبان فارسی می‌کند و مواردی را نیز به‌صورت ابداعی بدان می‌افزاید.
 گفتار پنجم این کتاب به ارائه و بیان مجموعه‌ای از واژه‌های فراساخته براساس نظام دستوری زبان پاک می‌پردازد. 
 کسروی از مردم آذربایجان میبود. او که زبان مادریش آذری بوده، سپس کتابی مینویسد که به ایرانی بودن این زبان می‌پردازد.
 در کودکی علاوه بر زبان مادریش، عربی و فارسی نیز یاد میگیرد. بگونه‌ای که خود نوشته‌هایی نوشته در روزنامه‌های عربی چاپ می‌کرد و کتاب‌ها به آن زبان در مصر می‌پراکند. همچنین با دانش زبانشناسی ای که می‌داشت نخستین کتاب‌های دانشی برای آموزش این زبان را نوشت که از آن جمله توان به دو کتاب((الدره الثمینه)) و ((خلاصه النحو)) یاد کرد. از دیگر کتاب‌های او توان از ((التشیع و الشیعه)) بزبان عربی نام برد. همچنین نخستین مقاله‌ها پیرامون زبان فراساخته اسپرانتو را در مجله‌های عربی به چاپ رساند. خود او می‌گوید که کتابی به نام «النجمه الدریه» برای آموزش عربی به متود اروپاییان در دو بخش نوشته که سال‌ها در تبریز به آن آموزش داده می‌شده 
 کسروی در زمانی عربی درس می‌داد و هم در آنجا انگلیسی را نیک آموخت. یادگیری انگلیسی در بکار بردن کتاب‌های آن زبان و یادگیری دیگر زبان‌های اروپایی او را یاری داد.
 سپس به اسپرانتو پرداخت و آن را از روی خودآموزی به سرعت یادگرفت و آن زبان بسیار بر اندیشه او تأثیر گذارد.
 کسروی به دلیل نیازی که به کنونی و ارمنی باستان میداشت آن‌ها را آموخت و در بسیاری از پژوهش‌های او سود بردن از این زبانها را توان دید.
 از برای مقاصد زبانشناسی و تاریخشناسیش هم زبان‌هایی چون و و را آموخت. او کتاب‌هایی نیز از پهلوی ترجمه کرده که از آن میان توان (( کارنامه اردشیر بابکان )) را نام برد.
 کسروی مجموعاً خود را دانندهٔ فارسی، عربی، ترکی، انگلیسی و ارمنی دانسته. 
 کسروی در کتاب زبان پاک، پیشنهاد می‌دهد که دبیره زبان پارسی را دگر کنند.
برای دبیره‌ای که باید جایگزین دبیره کنونی شود، او می‌گوید که بهتر بود که یک دبیره «بهتر و درست تری» برای زبان پارسی ساخته شود که چون روا گردید دیگران هم آن را از ما بگیرند؛ ولی به دلیل محدودیت‌هایی ازین چشم می‌پوشد و می‌گوید که اکنون بهتر است همان دبیره لاتین را که دیگران گرفته‌اند را بکار بریم و تنها با نشانه‌هایی در پایین یا بالای بندواژگان، واج‌های نو را بسازیم. او راه‌های گوناگونی که توان برای جبران بندواژگانی که کم داریم پیش گرفت، این را برمی‌گزیند که همان بندواژگان لاتین را بگیریم و با یک علامتی واج‌های جدید را بسازیم. 
 زبان پاک، ۱۳۲۲، چکیده اندیشه‌های کسروی در راه پیرایش زبان پارسی.
 کافنامه، ۱۳۱۵، ویرایش ۱۳۳۰ بدست یحیی ذکا، پژوهشی ژرف پیرامون پساوند -ک (که در پهلوی به گونه -ag و -ak می‌بوده) و گونه‌های تغییر یافته آن چون -ه. کسروی ۱۸ معنی برای این پسوند می‌یابد.
 ، نوشته ۱۳۰۴، ویرایش سوم ۱۳۲۵، کتابیست که این می‌گوید زبان آذربایجانی نخست از زبان‌های ایرانی بوده و بهم بستگی نزدیکی با اوستایی و دیگر زبان‌های ایرانی شرقی دارد.
 نوشته‌های کسروی در زمینه زبان پارسی، حسین یزدانیان، با دیباچه ، به همراه واژه‌نامه زبان پاک بهمن بنی احمدی. این گردآوریی ایست از همه نوشته‌های کسروی پیرامون زبان پارسی و پیرایش آن.
 ، استاد زبانشناسی و زبان پارسی ، می‌نویسد: حسین یزدانیان که نخستین بار بکار گردآوری نوشته‌های کسروی پرداخت می‌نویسد: ، استاد زبان و ادبیات فارسی ، می‌نویسد: در مقاله‌ای با عنوان «دفاع از زبان فارسی» در به استهزای کسروی و زبان پاک و «آک‌های» ادعاییِ او پرداخته‌است:
{"title": "زبان پاک", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%BE%D8%A7%DA%A9&oldid=34784050", "language": "fa"}