(به : ) نوعی و طعم‌دهنده است که از غلاف گیاهان از خانوادهٔ گیاهی به‌دست می‌آید. این گیاهان دارای پایه‌ای رونده بوده و بومی جنگل‌های مرطوب است.
 دانه‌های این گیاه را پس از فرآوری می‌کنند تا عطر مطبوع آن‌ها بیرون بیاید و عموماً به صورت پودر یافت می‌شود و در بعضی موارد آن را با و مخلوط کرده و به‌صورت عصارهٔ وانیل به بازار عرضه می‌شود که عموماً حاوی ۳۵٪ است. عصارهٔ وانیل ممکن است دارای ، شربت یا نیز باشد. مهم‌ترین کاربردهای این گیاه در شیرینی‌پزی، تولید ، تولید و است. نخستین استفاده‌کنندگان از وانیل بوده‌اند. وانیل پس از ، گران‌قیمت‌ترین است. 
 وانیل برای اولین بار در قرن شانزدهم میلادی توسط استفاده می‌شد. ، در سراسر و امروزی مردمانی را یافتند که از وانیل در نوشیدنی‌ها و غذاهایشان استفاده می‌کردند.
پس از آن وانیل به برده شد و برای طعم و عطر دهی یک نوشیدنی شکلاتی استفاده شد. این نوشیدنی از مخلوط دانه‌های ، وانیل، ، و درست شده بود. دامنهٔ مصرف این نوشیدنی به انگلستان، فرانسه و در اوایل قرن هفدهم میلادی به کل اروپا گسترده شد. نخستین بار در سال ۱۷۸۰ میلادی در پاریس از وانیل برای طعم‌دار کردن بستنی استفاده کرد. در حال حاضر نسخهٔ اصلی طرز تهیهٔ این بستنی در کتابخانهٔ کنگرهٔ آمریکا نگهداری می‌شود. در سال ۱۸۱۹ یک کارآفرین فرانسوی، گیاه وانیل را در ، ، و پرورش داد.
 مقالهٔ اصلی: دانه‌های وانیل حاوی ۲–۱ درصد (۴ هیدروکسی ۳ متوکسی بنزالدهید) هستند. بخش عمدهٔ عطر و طعم وانیل به‌دلیل وجود ترکیب وانیلین، در آن است. ، پی هیدروکسی بنزوئیک آلدهید، ، ، اسیدهای آمینهٔ آزاد و سایر ترکیبات این گیاه هستند.
 وانیل به دو صورت تولید و عرضه می‌شود. عصارهٔ واقعی وانیل، مخلوط پیچیده‌ای از صدها ترکیب مختلف از جمله ، ، ، ، ، ، ، و است. عصارهٔ مصنوعی وانیل نیز از محلولی از وانیلین مصنوعی در تشکیل شده‌است. وانیلین برای نخستین بار در سال ۱۸۵۸ از غلاف وانیل جداسازی شد. 
 وانیلین را می‌توان به راحتی از مواد خام مختلف سنتز کرد، اما اکثریت وانیلین تولیدی در صنایع غذایی، از ماده‌ای به‌نام تولید می‌شود. 
 تا اواسط قرن نوزدهم میلادی، تنها تولیدکنندهٔ وانیل در جهان بود اما اکنون، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ وانیل در جهان است و محصول تولیدی این کشور، با نام وانیل بوربون ماداگاسکار شناخته می‌شود. پس از ماداگاسکار، و مکزیک به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم تولید وانیل قرار دارند. مکزیک و فقط، ۱۰ درصد از بازار تجارت وانیل را در اختیار دارند.
{"title": "وانیل", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%84&oldid=34998259", "language": "fa"}