قوی‌ترین است که می‌تواند به طور نامحدود به طور افقی، عمودی و قطری حرکت کند. هر یک از بازیکنان یک وزیر دارد و جای آن در صفحهٔ بازی در کنار در خانهٔ همرنگ خود (خانهٔ d1 برای وزیر سفید و خانهٔ d8 برای وزیر سیاه) است. از آن‌جا که وزیر قدرتمندترین سوار بازی است وقتی با رسیدن به خانهٔ آخر می‌یابد معمولاً تبدیل به وزیر می‌شود. نام این حرکت، ترفیع یا ارتقا است. 
 در که در و ابداع شده و تمرین می‌شد، وزیر یک مهرهٔ ضعیف بود که فقط می‌توانست یک خانه به‌طور ضربدری حرکت کند. شیوهٔ امروزین حرکت شطرنج از اواخر سدهٔ پانزدهم میلادی در و در پی مجموعه تغییراتی در قوانین شطرنج به منظور بالابردن سرعت بازی و اهمیت‌بخشی به مقام وزیر ابداع شد.
 نام این مهره در شیوهٔ ابتدایی بازی شطرنج که در هند ابداع شده بود، واژه‌ای با ریشهٔ به معنی وزیر بود. در نام مهره به ( : به معنی وزیر) ترجمه شد. با ورود شطرنج به اروپا ابتدا از صورت کوتاه‌شدهٔ فرزین یعنی یا استفاده می‌شد، اما رفته‌رفته جنسیت مهره تغییر کرده و نام آن به واژه‌هایی با معنی یا تبدیل شد. دلایل مختلفی برای تغییر نام این مهره ذکر شده‌است. به‌گفتهٔ هنری دیویدسون (تاریخ مختصر شطرنج، ۱۹۴۹) این تغییر به هم‌آوایی تلفظ این واژه با واژهٔ مربوط می‌شد. در جامعهٔ مسیحی کاتولیک اروپا طبیعی بود که این نام را با ارتباط داده و از بانو یا ملکه که لقب‌های مریم است استفاده کنند. ابتدا در بیشتر زبان‌های اروپایی آن را بانو نامیدند اما با توجه به محل قرار گرفتن این مهره در کنار نام ملکه برای آن طبیعی‌تر به‌نظر می‌رسید. امروزه این مهره در فرانسوی ، آلمانی و ایتالیایی «بانو» و در انگلیسی و بیشتر زبان‌های دیگر «ملکه» نامیده می‌شود. اما نام واژه هنوز به شکل فِرز باقی مانده‌است.
 ارزش نسبی وزیر معمولاً کمی بیشتر از یک و یک و کمی کمتر از دو رخ برآورد می‌شود. با این که یک وزیر در مجموع به اندازه یک فیل و یک رخ توان مانور دارد ولی ارزش آن کمی بیشتر است. در این مورد دو دلیل ذکر شده؛ اول این که تمامی قدرت وزیر را با یک حرکت می‌توان منتقل کرد ولی برای انتقال یک رخ و یک فیل به دو حرکت نیاز است و دوم این‌که وزیر نقطهٔ ضعف فیل در مورد عدم دسترسی به خانه‌های ناهمرنگ خود را ندارد. نقطهٔ قوت ترکیب فیل و رخ نسبت به وزیر هم این است که می‌توان با آن‌ها به طور دوگانه حمله یا دفاع کرد، هرچند در عمل این عامل نسبت به نقطه قوت‌های وزیر اهمیت کمتری دارد.
 قدرت وزیر در هنگامی که بازی باز می‌شود، در هنگامی که شاه حریف به‌خوبی محافظت نشده و در هنگامی که حریف مهره‌های خود را بی‌دفاع گذاشته، افزایش می‌یابد.
{"title": "وزیر (شطرنج)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1_(%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC)&oldid=31218044", "language": "fa"}