(به : 𐭪𐭥𐭠𐭲) یا یا یا یا بیستمین پادشاه بود که دو بار بر ایران نشست؛ بار نخست میان سال‌های ۴۸۸ تا ۴۹۶ و بار دوم ۴۹۹ تا ۵۳۱. وی جانشین و پسر بود.
 به خاطر زیاد شدن توجه ساسانیان به تاریخ ، کواد نام خود را از شاه افسانه کیانی، گرفت. این نام در به کباتس، و قباد در ترجمه شد.
 در سال ۴۸۸ میلادی بزرگان کشور و موبدان بلاش را کنار گذاشتند و کواد را بر تخت نشاندند. کواد یکم از آغاز پادشاهی دچار گرفتاری‌های سیاسی و اقتصادی بسیاری بود. در این زمان پادشاهان، بسیار ناتوان شده بودند و بزرگان کشور آن‌ها را برداشته و می‌نشاندند و به جای ایشان برای کشور تصمیم می‌گرفتند. شاهپور که سر کردهٔ بود از آن پس به عنوان اهمیت یافت و چون پدر زن کواد هم بود، در خانوادهٔ پادشاه، از عنوان و نفوذ یک پدر هم برخوردار شد. به نظر می‌آید این نفوذ فوق‌العاده خاندان‌های نجبا، عاملی بوده‌است که تدریجاً کواد را بر آن داشته‌است تا برای سرکوبی این نجبا، در آیین و در بین عامهٔ مردم تکیه گاه قابل اطمینانی، برای خود جستجو کند. 
 اظهار علاقهٔ پادشاه، به و یارانش فرصت داد به نهضت خود شکل انقلابی ببخشد و اعیان و نجبا که ضربت را در واقع از کواد خورده بودند، ضد وی با مؤبدان و روحانیان همدست شدند. سرانجام در سال ۴۹۶ وی را دستگیر کردند و در زندانی به نام به بند کشیدند و برادرش (زاماسپ یا جاماسپ) را به جای او به شاهی برداشتند.
 کواد به یاری دوستان و خواهرش از زندان گریخت و به نزد (هفتالیان) پناهنده شد و به یاری آنها، نیرویی بسیج کرد و در سال ۴۹۹ میلادی به ایران بازگشت. برادرش ژاماسپ به سود او از پادشاهی چشم پوشید و کواد دیگر بار بر تخت پادشاهی نشست. در مقابل کمکی که هیاطله به کواد کرد، وی متعهد شد که سالیانه مبلغی به خاقان بپردازد. تهیه این پول از این پس مشکل عمدهٔ کواد گشت. 
 کواد از بابت آنچه از عهد مقرر شده بود که برای دفاع مشترک از هزینه‌ای به ایران بپردازد مبلغی از ، امپراتور بیزانس مطالبه کرد و چون امپراتور حاضر به پرداخت نشد، کواد بهانه‌ای برای جنگ به دست آورد و بعد از سال‌ها متارکه با بیزانس، دوباره جنگ‌هایی فی‌مابین آغاز شد که ادامهٔ آن تا پایان عهد ساسانی به تدریج هر دو کشور را از پای درآورد.
وی در سال ۵۰۲ میلادی به لشکر کشید و توانست را که پایتخت بود، را اشغال کند و با شکست رومیان، باجی از آن‌ها بستاند و وضعیت دارایی کشور را بهبود بخشد. وی صلحی به مدت هفت سال با امپراتور منعقد کرد و پانصد کیلو طلا، از رومیان باج گرفت و رومیان پذیرفتند که تا هفت سال، سالانه دویست و پنجاه کیلو طلا، به ایران بدهند.
 وی در مدت صلح توانست رابطهٔ مزدکیان را با مخالفانشان به نحو ملایمی تعدیل کند و نه تنها در ایران که در سرزمین‌های پیرو ایران چون و دین مزدکی را گسترد. در عین حال توانست به نفوذ خاتمه بدهد و حتی آن‌ها را سرکوب کند.
 وی پس از مهار نابسامانی اقتصادی و سیاسی و اجتماعی در کشور دست به یک سری اصلاحات زد. وی برای یاری‌رسانی به ستمدیدگان و تهیدستان دفتری را به نام (به : driyōšân jâddag-gōw ud dâdwar) به فرنشینی یکی از موبدان بزرگ به راه انداخت تا به حقوق بی‌نوایان رسیدگی کند. ادعا شده این روش را در آینده دین‌های و از روی کار او قالب برداشتند. 
 در زمان وی امر نقشه‌برداری از زمین‌های کشاورزی و سازماندهی دوباره نظام مالیاتی و تقسیم تازه استان‌ها و سرزمین‌ها آغاز شد.
 در زمان او دولت ایران با مسیحیان مدارا می‌کرد. همچنین در ۵۱۵ هیاطله (هپتالیان) دچار چند دستگی و ناتوانی شدند و مرزهای خاوری ایران نیز آسوده شد. در زمان او شاهنشاهی ساسانی، جانی دوباره گرفت و ، و به زیر چیرگی ایرانیان بازگشتند.
 در زمان او همچنین ایران با و دادوستد انجام می‌داد. ایرانیان در این سال‌ها انحصار بازرگانی و را در دست داشتند. سکه‌های کواد در استان گوانگ‌دونگ چین، یافت شده که نشان از بازرگانی ایرانیان و چینی‌ها در زمان پادشاهی اوست.
 امپراتور جدید ، چون در اواخر عهد خویش، از پرداخت مبلغی که برای حفظ می‌بایست به ایران بپردازد، خودداری کرد، باز بهانه‌ای برای تجدید جنگ به دست کواد داد. در مدت صلح بیزانس علی‌رغم اعتراض‌های مکرر ایران، پاسگاه کوچکی واقع در را، تبدیل به یک قلعهٔ محکم جنگی، بنام کرد. یوستین ارمنستان ایران را معروض تاخت و تاز سپاهیان روم ساخت. جنگ طولانی به تدریج هر دو طرف را برای مذاکرات مربوط به صلح، در سال ۵۲۵ میلادی آماده کرد.
 کواد خصالی که شایستهٔ پادشاهان است در خسرو جمع می‌دید بنابراین فرزند کوچک خود را، بر پسر ارشد یعنی کاووس که علناً پیرو کیش مزدک بود ترجیح داد و همین امر تبدیل و تغییر عقیده شاهنشاه را نسبت به این فرقه که در آغاز به آن گرویده بود، به‌طور وضوح آشکار می‌کند. کواد برای استوار کردن بنیاد پادشاهی خسرو، پیشنهاد صلح قطعی با امپراتور روم کرد و خواهش نمود که خسرو را به فرزندی بپذیرد. این رسم اخلاقاً امپراتور را مجبور می‌کرد که هنگام لزوم، فرزند خواندهٔ خویش را یاری دهد. 
 در سال ۵۳۱ میلادی، در هنگام مرگ پدر، کاووس فرمانروای بود. موبدان زرتشتی از پسر کوچک‌تر کواد، که سخت ضدمزدکی بود، پشتیبانی کردند و سرانجام انوشیروان، بر تخت شاهی نشست.
{"title": "قباد یکم", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%AF_%DB%8C%DA%A9%D9%85&oldid=34918163", "language": "fa"}