یکی از است. این ولسوالی در ١۶۰ کیلومتری شمال شهر فیض‌آباد موقعیت دارد. مرکز این ناحیه است و جمعیت این ولسوالی ١٨٬٧٣۴ نفر برآورد شده‌است. 
 پیش از سال ۱۸۹۶ میلادی که مرز دریای آمو قرار داده شد، خواهان یکی از مناطق ولسوالی دروازها بود که در آن زمان دروازها یک حکومت خودمختار و تحت ادارهٔ حکومت مرکزی حکومت بخارا قرار داشت؛ و توسط یکی از نماینده‌شاهان این محل اداره می‌شد که بنام شاه دفعه‌دار یاد می‌شد.
پس از اینکه در این سال مربوط به افغانستان شد، به‌حیث علاقه‌داری مربوط ولسوالی درواز ولایت بدخشان افغانستان، یکی از واحدهای اداری این کشور به‌وجود آمد و در سال ۱۳۶۳ به‌حیث ولسوالی از طرف دولت آن زمان منظوری حاصل نمود.
 ولسوالی خواهان به زاویۀ ۲۲ درجه در شمال‌غرب و در کنارۀ واقع شده است؛ ۱۶۰ کیلومتر از شهر فیض آباد فاصله دارد اما راه مواصلاتی آن ۲۳۰ کیلومتر است. تا هنوز راه حمل و نقل که بتواند به سادگی آن را به مرکز و سایر ولسوالی‌ها وصل کند، ساخته نشده‌است.
 این ولسوالی از جنوب‌غرب با ، از جنوب شرق با ، از شرق با ، از شمال غرب با ، از جنوب با و هم سرحد است. خواهان دارای زمستان های نسبتاً معتدل و تابستان های بسیار گرم است.
 ارتفاع این ولسوالی از از سطح بحر ٩۶۰ متر است. بلندترین قله آن به‌نام کوه با ارتفاع ۴٬۰۹۰ متر در بلندی‌های به-یک چشمه و قاقدشت است، و پست ترین نقطه آن محل یال مونک است که ۷۱۶ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
 مردم این شهرستان عمومآ کشاورز پیشه دامدار و باغ دار اند مردم بالای زمین‌های خود کار و زحمت می‌کشند. قسمت مرکزی این شهرستان چراگاهای خوبی برای زمستان و نواحی اطراف آن مانند وادی ایش، و قنغوراب، فرخمدشت، وادی کوتل کشترمه؛ سبزدشت، خپک دشت، جوساره، ایلاق نفچ ئیل و غیره برای تابستانی دارند و میان مرکز واطراف آن وادی ایش، و دشت قنغوراب و قریه جات حوض شاه، سیلدان، غوزان مرتفع و کوهستانی است. با داشتنی رودهای فراوان مانند رود سفیدآب، پری خم، ایش آب، جیروآب، زریچ آب تمام زمین‌های این شهرستان للمی کشت می‌شوندو محصولات کشاورزی (زراعتی) این شهرستان قرار ذیل‌اند. ( )، سرخ سفید ، ، زغر، جواری( )، ماش، مشنگ، باقلی، کچالو( )، . مردم ساحات اطراف این شهرستان بیشترشان پالیز کار اند و در آخر ماه اول آن را در زمین می‌پاشند و در ماهای آخر اول مصولات خود را که عبارت از تربوز( ) و خربزه است بدست میاورند. باغ داری و درختان با ثمر آن عبارتند از. ، ، شفتالو( )، ، آلوچه، ، ، ناک، ، انار سفید دانه - انار سیاه دانه، انار ترش انجیر، انگور، چهار مغز( )، ، توغ. انارمرکزخواهان سیب زریچ وانکورباغ‌های برشار شهرت خوبی داشته که درکتاب ارمغان بدخشان نوشته شاه عبدالله بدخشی ازآن وصف گردیده است.
 باشندگان این شهرستان را تاجیکان تشکیل می‌دهند و به زبان حرف می‌زنند. مردم این شهرستان مسلمان سنی هستند؛ و باهم خویشاوندی و پیوندهای دیرینه‌ای دارند. مردم خواهان مانند دگر اقوام و ساکنان بدخشان به عنعنات و سنت‌های دیرینهٔ خویش پایبند هستند.
{"title": "ولسوالی خواهان", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86&oldid=32945586", "language": "fa"}