(به Փայտակարան - به Paytakaran)، یکی از پانزده ایالت باستانی از ۱۸۹ تا ۳۸۷ میلادی بود. قسمتی از قلمرو پایتاکاران در شمال و قسمتی از آن قلمرو بین آن رود و رود بود.
پایتاکاران شمال منطقه تاریخی ، جنوب شرق ایالت ، شرق بوده است. 
پایتاکاران حدوداً در محدوده امروزی بود. اکثر محققان را با پایتاکاران که سرزمینی ما بین دو رود و بود یکی می‌دانند. 
 پایتاکاران در بین نویسندگان یونانی و رومی به نام شناخته شده است. پایتاکاران جزء قلمرو شد و همچنین توسط مورد تاخت و تاز قرار گرفت. این منطقه جزء پادشاهی و جزء قلمرو پادشاه ارمنستان بوده است.
 توانست آن منطقه را تسخیر کند ولی دیری نپایید ارمنیان توانستند آن منطقه را باز پس بگیرند. آن منطقه تحت لوای «موشق مامیکونیان» از خاندان قرار گرفت و بعد از تجزیه ارمنستان بزرگ بین و در سال ۳۸۷ میلادی آن منطقه تا ۴۲۸ میلادی جزء قلمرو قرار داشت. 
 از سال ۴۲۸ میلادی شهر پایتاکاران به مرزبانی پیوست. در سال ۴۵۰–۴۵۱ میلادی، در جنگهای (مقاومت ارمنیان در مقابل تغییر دین در سده پنجم میلادی)، شهر پایتاکارن به مقر استقرار نیروهای ایران مبدل شد. در دهه ۶۲۰ میلادی پایتاکاران به تصرف در آمد. در سده‌های ششم و هفتم میلادی به دلیل پایین رفتن سطح آب شهر پایتاکاران از ساحل فاصله گرفته و در نتیجه از شکوه و جلال آن کاسته می‌شود و به تدریج رو به نابودی می‌گذارد. در اواخر سده هفتم این شهر به تصرف اعراب در آمده و به خاک آتورپاتکان ضمیمه می‌شود.
 در نیمه سده نهم میلادی شهر پایتاکاران به یکی از مراکز نبردها و جنبش در می‌آید. در اواخر سده نهم میلادی جزء قلمرو ، در دهه چهل سده دهم میلادی جزء قلمرو و در اواخر سده دهم میلادی جزء بوده است.
در نیمه دوم سده یازدهم پایتاکاران به تصرف در می‌آید. در اوایل سده سیزدهم پایتاکاران به تصرف مغول‌ها و در اواخر سده سیزدهم پایتاکاران تحت قیمومیت حکومت خان‌های در می‌آید؛ و در اواخر سده چهاردهم تحت سیاست‌های جهانگشایی قرار می‌گیرد.
در اوخر سده هجدهم شهر پایتاکاران در قلمرو تالش‌ها و قره باغ کوهستانی قرار می‌گیرد که تالش‌ها در سال ۱۸۰۹ میلادی به می‌پیوندد. در سال ۱۸۱۳ میلادی به دنبال بخش شمالی شهر پایتاکاران به روسیه و بخش جنوبی به ایران، ملحق می‌شود. در سال ۱۸۲۶ میلادی نیز خان‌های تالش منحل و در نیمه دوم سده نوزدهم و اوایل سده بیستم ضمیمه می‌شود.
 مساحت منطقه پایتاکاران ۲۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع بوده و دارای ۱۲ استان بود.
{"title": "پایتاکاران", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86&oldid=34358436", "language": "fa"}