؛ یکی از ولایت‌های دوازده‌گانه ؛ مرکز این ولایت، نام داشته است. جغرافیدانان و تاریخنگاران، ولایت زوزن را منطقه‌ای گسترده میان و دانسته‌اند که محدثان و شاعران عربی‌سرای بسیاری از آن برخاسته‌اند و به همین خاطر به آنجا لقب «بصره صغیره» یا «بصره کوچک» داده‌اند. ولایت زوزن را در جغرافیای امروز، با از توابع و حدی از پیرامون آن در مطابقت داده‌اند. 
 زوزن؛ از ولایت‌های ؛ ، از وجود آتشکده‌ای در ناحیه زوزن خبر می‌دهد که علت نامگذاری زوزن نیز به آن وابسته است. 
 زوزن، در کتاب تاریخ ، در شمار ولایت‌های دوازده‌گانه نیشابور، و دربارهٔ آن آمده است: ولایت زوزن، عمارات (عمارت‌ها) و علماء آن مستغنی (بی‌نیاز) از بیان. در ، نیشابور را به دوازده ولایت (بشت، بیهق، کویان (جوین)، جاجرم، اسفراین، استوا، اسفند، جام، باخرز، خواف، زاوه و رخ)، سه خزانه (طوس، نسا، ابیورد)، یک قصر (بوزجان) و یک دار (زوزن) دسته‌بندی نموده و دربارهٔ دار (= خانه، سرای) زوزن نوشته است: دار یا شهرکی بزرگ است در چهل فرسنگی مرکز ( )، آباد است و پر از جولاهگان و لباده دوزانست. یاقوت حموی، زوزن را کوره (ناحیه) ای وسیع میان و معرفی نموده که از توابع نیشابور است. در ، شمار قریه‌ها (روستاها) ی این ولایت را صدو بیست و چهار آورده است. 
 یاقوت حموی، به نقل از بیهقی، زوزن را نام ولایتی دانسته که قصبه (شهر مرکزی) آن به همین نام ‌‌ است. از ، آثاری هنوز باقی است؛ از جمله مسجدی بسیار کهن احتمالاً قرن ششم هجری. از محصولات ولایت زوزن، به ، ، ، صنعت پشم‌بافی و همچنین به موقعیت خوب تجاری و بازرگانی این منطقه، که با و و ارتباط داشته، اشاره نموده‌اند. عده بسیاری از شاعران و ادیبان عربی‌سرای خراسان، از ناحیه زوزن برخاسته‌اند و به همین دلیل آنجا را «بصره صغیره» یا «بصره کوچک» می‌خوانده‌اند. در الحاکم، از عالمان و بزرگان منسوب به زوزن، همچون 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 در نیز نام سه تن از محدثان و شاعران زوزن اشاره شده است ؛
{"title": "زوزن (ولایت)", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D9%88%D8%B2%D9%86_(%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA)&oldid=33856089", "language": "fa"}