یا یا نام باستانی منطقه‌ای در محدوده استان اصفهان کنونی است که میان دو رشته جبال موازی، در شمال ، و در جنوب رشته‌های جبال جنوبی ایران که دنبالهٔ سلسلهٔ می‌باشد، محدود شده‌است؛ و از سوی جنوب غرب کوه‌ها آن را از جدا می‌سازند و در جنوب شرق به توسط بیابان، از فلات مجزا می‌باشد. در بخش شمال غربی این دره رودک جاری است و شهر بر کرانهٔ آن قرار دارد. این رود به می‌ریزد. به موازات آن، اندکی شرقی‌تر، آنسوی رشته جبال درهٔ دیگری وجود دارد که شهر کنونی در آن واقع است این ناحیه را در عهد باستان غالباً جزو کشور برمی‌شمردند. 
 با اشیای بدست آمده در امروزی مورخان قدمت زیست انسان در پارتاکن را در حدود ۷ الی ۱۰ هزار سال پیش تخمین می‌زنند.
پارتاکن نامی است که ریشهٔ آن وضوحاً ایرانی می‌باشد و در هم شنیده شده‌است. ظاهراً پارتاکنیان از دیگر جدا می‌زیستند. عده‌ای به این باورند که واژهٔ «پارتیکن» مرکب از دو کلمهٔ «پارت» + «کان» به معنی مکان یا سرزمین پارتی بوده. گذشته از دیگر مؤلفان باستان نیز از «پارتاکنا» یاد می‌کنند صحیح‌ترین اشتقاق را بدست می‌دهد: «پارا - ایتا - کا» به معنی ناحیه‌ای که توسط رودی شسته شده باشد، مانند در فارسی کنونی. دیگر اشتقاق‌های ممکن و محتمل این کلمه به قرار زیر است: پاراتاکا به معنی به پیش‌رونده + پسوند یا پسوند صفتی، مکانی یا پاری‌تاکا. به همین معنی. این اصطلاح تا اکنون در درهٔ به صورت محفوظ مانده‌است.
 می‌گوید: « به شش قبیله تقسیم می‌شدند: بوسیان، پاراتاکنیان، استروخانیان، ایرانتیان، بودیان و مغ‌ها؛ قبل از آن که به قدرت برسند و بر اریکهٔ قدرت بنشینند، در مقابل دولت اتحادیه‌ای از قبایل را تشکیل داده بودند. این اتحادیه از شش قبیله تشکیل می‌شد که یکی از آن‌ها قبیلهٔ «پارتاکن» بودند که در حوالی امروزی زندگی می‌کردند. 
 در حملهٔ نا فرجام آشوریان به ماد شرقی سه تن از پیشوایان در مرز بیابان نمکزار ( ) و پای کوه بیکنی ( ) به سردار آشوری متوسل شده یاری طلبیدند. این سه نفر عبارت بودند از اوپیس فرمانفرمای پارتاکّی و زاناسان فرمانفرمای و راماتی فرمانفرمای اور کازابارنا. گرچه در هر سه مورد لفظ نقطهٔ مسکون یا دهکده در متن آمده ولی اکثر محققان موافقند که منظور ناحیه است نه دهکده. محتملا پارتاکّا همان پارتاکانو - ی متون یعنی - ناحیهٔ کنونی می‌باشد.
 برای تعیین اسامی عضو باید به کلام متوسل شد. او می‌گوید که مادها به شش قبیله تقسیم می‌شدند:
 
 
 
 
 
 در مرز و مرکز شهر گابای قرار داشت، همان G,B پارت‌ها و GAY زمان ساسانیان. در ۳–۵ کیلومتری شهر اصفهان.
 گذشته از ۱۲ ناحیهٔ یاد شده در و ولایات دیگری نیز - خارج از حدود ویژهٔ ماد - به آن دولت گرایش داشتند. از آنجمله بود سرزمین‌های کرانهٔ که فقط از طریق یا با دنیای خارج مربوط بود. در جنگل‌های انبوه گرمسیری این ناحیه قبایلی می‌زیستند که غالباً از روزگار می‌گذراندند و از مادها عقب مانده‌تر بودند. اینجا در آن زمان و بعدها معمولاً بقایای زبان‌هایی که در خود خاک ماد از میان رفتند، محفوظ ماندند و این واقعه موجب پیدایش تفاوت ظاهری قومی میان ساکنان نواحی اخیرالذکر و مردم کرانهٔ گشت. هنوز در زمان حاضر هم و و و به زبان‌هایی سخن می‌گویند که خود بقایای زبان می‌باشد که در آغاز لسان بوده. امتیاز ویژهٔ این زبان‌ها کهنگی و مهجوری ترکیب اصوات می‌باشد که در بسیاری از موارد با زبان تفاوت داشته، با مادی و و مشابهت دارد. بدین سبب اکر تات‌ها و تالش‌ها را مادهایی بشماریم که به عنف پارسی شده‌اند، کاملاً راه خطا پیموده‌ایم. با اینکه در لهجه‌های مزبور از لحاظ منشأ ذخیرهٔ لغوی سهم فوق‌العاده بزرگ است ولی کاملاً مبنا و مایهٔ مادی خود را حفظ کرده‌اند.
 ولی نفوذ زبان مادی هندواروپایی در نواحی کاسپین پدیده‌ای ثانوی بوده. در دورهٔ سلطنت مادها و دیگر قبایل کرانهٔ ظاهراً لهجه‌های قدیمی‌تر هندواروپایی خویش را که در نیز متداول بوده، حفظ کرده بودند. باید سرزمین ارمنستان را که از ماد جدا می‌کرد نیز، در عهد باستان، واجد ارتباط نزدیک با کشور اخیر بدانیم.
 سرزمین ارمنستان که در آغاز هزارهٔ اول پ.م. از جهات و مسیرهای اصلی لشکرکشی‌ها و نقل و نتقالات قبایل بر کنار بود، شرایطی را که در دورهٔ ماقبل خاص بود، در مدت طویل‌تری حفظ کرد. متأسفانه وضع منابع باستانشناسی و کتبی اجازه نمی‌دهد ویژگی مناسبات ماد و را دقیق‌تر مشخص سازیم.
{"title": "پارتاکن", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%86&oldid=35004885", "language": "fa"}