«فارسی دری» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای گویش فارسی نو رایج در افغانستان را ببینید. یا که امروزه آن را یا نیز می‌نامند، نامی است که واپسین گویش تاریخی و گویش امروزین گفته می‌شود و کاربرد آن از سدهٔ دهم میلادی به بعد به‌طور گسترده در نوشته‌های (همچون ، ص۳۱۴؛ ، ص۳۳۵؛ ، ص۴۹۰) و نوشته‌های پارسی تصدیق شده‌است. 
در منابع دوران اسلامی، نام زبان پارسی را «پارسی دری» نیز نوشته‌اند و تمامی آن‌ها نشان می‌دهد که «پارسی دری» یک نوع گویش از زبان پارسی است. این زبان به‌عنوان ، که معمولاً در دورهٔ اسلامی با عنوان پارسی دری از آن یاد شده ادامهٔ زبان که زبان رسمی و ادبی بوده‌است. نیز ادامهٔ بوده‌است. وضعیتی متفاوت از باقی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی دوران باستان چون و و چون و و دیگر گویش‌های ایرانی دارد. زبان‌های و در سه حوزهٔ نفوذ تاریخی‌شان، در واقع یک زبان هستند که ریشهٔ آن از بوده و امروزه به سبب ویژگی‌ها و تفاوت‌های گفتاری قدری تمایز یافته‌اند، به‌طوری‌که هنوز غالب شدن آن بر مناطق جنوب‌غربی و شرقی ایران قابل تشخیص هست در ادبیات فارسی نو این گویش از پارسی و گویش‌وران آن را گاهی نامیده‌اند. زبان فارسی دری دگرگون شده زبان که ابتدا در سپس در سپس و و سپس در کل آسیای میانه و غرب آسیا گسترش یافت 
 دری صفت زبان پارسی است و به زبان فاخر و ادبی یا کتابی گفته می‌شد که در سراسر ایران و رواج داشته‌است. با وجود اصرار برخی بر جدایی گویش دری از زبان پارسی، هیچ نشانی که دلالت بر وجود دو زبان یا دو گونهٔ زبانی متفاوت به نام پارسی و دری بکند در تاریخ زبان پارسی و در زبانشناسی دیده نشده‌است.
 در متون تاریخی، واژگانی مانند پهلوی، فهلوی، پهلوانی، فارسی، پارسی و دری به‌جای یکدیگر به‌کار رفته‌اند. باید دانست که مفهوم و چیستیِ زبانی که این واژگان به آن اطلاق شده دچار تحول بوده‌است. دو واژهٔ و در نوشته‌های نخستین به اطلاق می‌شده‌اند که در طول زمان به اطلاق شده‌اند. هماهنگ با این تحول، واژهٔ و نیز در ابتدا به اطلاق می‌شده‌اند اما در طول زمان با آنچه زبان دری نامیده می‌شد، یکسان دانسته‌شده‌اند. البته این به معنای عدمِ ارتباطِ زبان‌شناسانهٔ فارسی نو با فارسی میانه نیست. فارسی نو اساساً بر گویش‌های جنوب غربی ایران (مانند فارسی میانه) استوار است که به دلیل گستردگی، با گویش‌های دیگری مانند پارتی و سغدی و … یا همچنین با عربی و تُرکی نیز آمیزش داشته است. 
 نخستین اشاره‌ها به واژهٔ دری در آثار ، ، و دیده می‌شوند. این اشارات دربارهٔ گویش منطقه در دوره پایانی بوده‌اند. بنابر گزارش ابن مقفع، پارسی، زبان و دانشمندان و اهالی پارس بوده‌است و منظور، بوده که براساس سنت ادبی به پهلوی نیز شهرت یافته‌بوده. دری، زبان ، دادگاه سلطنتی ساسانیان و دربار بوده‌است. در میان مردم ، گویش مردم ، غالب بوده‌است. دری در بخش‌های شرقی امپراتوری ساسانیان یعنی رواج داشته تا جایی که در دوره ساسانیان تدریجا زبان پارسی به پیوند خورده و هیچ گویشی بجز پارسی در باقی نمانده‌است. بدین ترییب دری یک شکل از زبان پارسی که گویش معمول بوده، می‌باشد. بنابر گزارش ، دری، گویش صاحب منصبانِ بوده‌است. پژوهشگران بر این باورند که دری زبان رسمی و اداری و دیوانی بوده و توسط صاحب منصبان ساسانی در شرق ایران گسترش یافته و به زبان صاحب منصبانِ تبدیل شده‌است. آثار نشان‌گر گسترش دری به سوی شرق بوده‌است. 
پس از تازش عرب‌ها تا زمان یعقوب لیث، زبان رسمی حکمرانانی که بر ایران‌زمین حکومت می‌کردند، زبان عربی بود. در این دوران سختگیری‌های فراوانی از سوی حکمرانان برای به‌کار بردن زبان پارسی وجود داشت. نخستین کسی بود که زبان پارسی را ۲۰۰ سال پس از ورود اسلام به ایران، به‌عنوان زبان رسمی ایران اعلام کرد و پس از آن دیگر کسی حق نداشت در دربار او به زبانی غیر از پارسی سخن بگوید. 
 
دکتر محسن ابوالقاسمی در کتاب «تاریخ زبان پارسی» آورده‌است: در زبان فارسی از هر دو عنوان «پارسی» و «دری» و گاه «پارسی دری» برای امروزی استفاده می‌کنند. در هم واژهٔ پارسی و دری را به یک معنا به‌کار برده‌اند. برای نمونه، بیت معروف از ، که مداحی شعرا و اشعار در وصف را نکوهش می‌کند: 
 و در جای دیگر به دو دیوان خود به دو زبان پارسی و تازی اشاره می‌کند:
 محمد ابن هندوشاه تبریزی در واژه‌نامهٔ فارسیِ خود با نام می‌نویسد: «دَری که همان زبان پارسی است.» 
 در مقدمهٔ دانشنامه علایی خود می‌نویسد: «زندگانیش دراز باد و بخت پیروز، پادشاهیش برافزون. آمد به من بنده و خادم درگاه وی، که یافته امان در خدمت وی. همهٔ کام‌های خویش، از ایمنی و بزرگی و شکوه و کفایت و پرداختن به علم و نزدیک داشتن، که باید مر خادمانِ مجلس وی را کتابی تصنیف کنیم به .» 
 قاضی بیضاوی، تاریخ‌نویس زمان ایلخانیان در مقدمهٔ کتاب تاریخش می‌نویسد: «این کتاب را از تواریخ معتبر فراهم آوردم نظام التواریخ نام کردم چه در آن سلسله حکام و ملوک که طول آن از است تا ، از دیار عرب تا حدود چنان که یادکرده می‌آید… و به ساختم تا فواید آن عام‌تر باشد.» 
 می‌سراید:
 همچنین در جایی دیگر:
 باز هم درجایی دیگر:
 در دیباچهٔ کتاب دانشنامهٔ پزشکی خود، تصمیم می‌گیرد که پارسی بنویسند و نه تازی؛ و این اشعار را در این مورد سروده‌است:
 بنابر نظر و ، پارسی دری یک نوع از پارسی است. المقدسی نیز ایران را به هشت بخش تقسیم کرده‌است و آذربایجان را از اقالیم ایران (عجم) می‌شمرد و در رابطه با این ناحیه می‌نویسد: «زبان این اقالیم هشتگانهٔ ایرانی (عجمی) جز اینکه برخی از آن‌ها دری و بعضی لهجات پیچیده و همهٔ آن‌ها پارسی خوانده می‌شوند». 
 زبان شعرش را فارسی می‌داند:
 در می‌نویسد: «پارسیان قومی بودند که قلمروشان دیار جبال بود از ماهات و غیره و آذربایجان تا مجاور ارمنیه و اران و بیلقان تا دربند که باب و ابواب است و ری و طبرستان و مسقط و شابران و گرگان و ابرشهر که نیشابور است و هرات و مرو و دیگر ولایت‌های خراسان و سیستان و کرمان و پارس و اهواز با دیگر سرزمین عجمان که در وقت حاضر به این ولایت‌ها پیوسته‌است، همهٔ این ولایت‌ها یک مملکت بود، پادشاه‌اش یکی بود و زبان‌اش یکی بود، فقط در بعضی کلمات تفاوت داشتند، زیرا وقتی حروفی که زبان را بدان می‌نویسند یکی باشد، زبان یکی است وگر چه در چیزهای دیگر تفاوت داشته باشد، چون پهلوی و دری و آذری و دیگر زبان‌های پارسی.». 
 ، شعرِ «این سخن شیر است در پستان جان» از عارف رومی را، فارسی دانسته. 
 در ، نام این زبان «پارسی دری» نوشته شده‌است (و خوانش «پارسی» و «دری» اشتباه است). (این بخش مربوط به اشعار رودکی و ترجمهٔ کلیله و دمنه است که به یک زبان انجام شده‌است. هر چند آن بیت را می‌توان تأکید بیشتر دانست زیرا بنابر اسناد فوق، دری یک نوع از پارسی هست که از پارسی میانه در خراسان تحول یافت) 
 در البیان و تبیان می‌نویسد: دیگر اشاره‌ها به نام فارسی یا پارسی:
 :
 :
 مولوی در هنگامی که حدیث را به فارسی ترجمه می‌کند، ترجمه‌اش را می‌خواند. 
 فرزند مولوی (سلطان ولد):
 باز :
 نیز در مقالات می‌گوید:
 را چه شده‌است؟ بدین لطیفی و خوبی، که آن معانی و لطافت که در زبان پارسی آمده‌است و در تازی نیامده‌است.
 :
 :
 :
 پیرامون ماجرای مراسمِ در عید قربان خاطره‌ای می‌نویسد که: شمارِ واژگان مربوطه در نوشته‌های فارسی بدین شکل است. این فهرست قابل گسترش می‌باشد.
 پیرامون نامیدن باید گفت که پیش از صفت پارسی، نظم و نثر دری گفته شده‌است؛ بدین معنی که دری یک شیوهٔ ادبی نظمی و نثری بوده‌باشد. ، ، ، و از یا و طرز گفتار دری یاد کرده‌اند و نه از زبان دری.
 مقالهٔ اصلی: در نگارش‌های رسمی دولتی از زبان پارسی با نام یاد می‌شود، ولی مردم افغانستان در زبان گفتاری، زبان خود را با نام می‌شناسند. نام محلی این زبان از پارسی در سال ۱۹۶۴ میلادی و در جهت جداسازی ظاهری پارسیان افغانستان، تاجیک‌های جغرافیای شوروی و ایران از پارسی به دری رسماً تغییر داده شده‌است که به معنی «زبان درباری» می‌باشد. پارسی دری و در افغانستان دو در کل کشور هستند.
در برآورد جدیدی که در سال ۲۰۱۷ سازمان سیا به صورت پیمایشی انجام داده‌است و از شهروندان دو زبان اول را مورد پرسش قرار داده‌است، زبان پارسی به عنوان زبان مادری و زبان رابط مورد استفاده ۷۷ درصد مردم معرفی شده‌است. همچنین زبان پشتو ۴۸ درصد، زبان ازبکی ۱۱ درصد، زبان انگلیسی ۶ درصد، زبان ترکمنی ۳ درصد، زبان اردو ۳ درصد، زبان پشه ای ۱ درصد، زبان نورستانی ۱ درصد، زبان عربی ۱ درصد و زبان بلوچی ۱ درصد اعلام شده‌است. طبیعی است که مجموع درصدهای ذکر شده از ۱۰۰ بیش تر می‌باشد زیرا مناطق زیادی در افغانستان دو زبانه هستند
 مقالهٔ اصلی: که به دری زرتشتی یا گبری نیز مشهور است زبان ویژه است که این اقلیت در استان‌های و به‌آن سخن می‌گویند. زبان دری یک است و از شاخه به‌شمار می‌رود. این زبان با و نزدیکی دارد.
{"title": "زبان فارسی نو", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D9%86%D9%88&oldid=35094742", "language": "fa"}