( : ؛ زادهٔ ؛ ۳۰ نوامبر ۱۹۳۵) کارگردان فیلم، نویسنده و بازیگر آمریکایی است. او در طول شش دهه دوران حرفه‌ای خود چندین فیلم دریافت‌کنندهٔ جایزهٔ ساخته‌است. آلن فعالیت حرفه‌ای خود را در دههٔ ۱۹۵۰ با نوشتن برای آثار تلویزیون آغاز کرد و در کنار ، ، و کار کرد. او همچنین چندین کتاب شامل داستان‌های کوتاه و نمایش‌های طنز برای به چاپ رسانده‌است. او اوایل دههٔ ۱۹۶۰ در کنار ، ، ، و در نمایش‌های اجرا کرد. آلن از اواسط تا اواخر دههٔ ۱۹۶۰ سه آلبوم کمدی منتشر کرد که برای یکی از آن‌ها نامزد دریافت جایزهٔ شد. در سال ۲۰۰۴، نام آلن را در فهرست ۱۰۰ استندآپ کمدین بزرگ جهان رتبه‌بندی کرد، و یک نظرسنجی در بریتانیا، آلن را سومین کمدین بزرگ معرفی کرد. 
 آلن در اواسط دههٔ ۱۹۶۰ مشغول نوشتن و کارگردانی فیلم‌ها شد و به‌طور تخصصی به کار بر روی کمدی مانند (۱۹۶۹)، (۱۹۷۱)، (۱۹۷۳) و (۱۹۷۵) پرداخت. او در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ به کار بر آثار نمایشی تحت‌تأثیر سینمای هنری اروپا پرداخت و (۱۹۷۸)، (۱۹۷۹) و (۱۹۸۰) را منتشر کرد و فعالیتش تا به امروز بر ساخت کمدی و درام تناوب دارد. آلن اغلب به‌عنوان بخشی از موج فیلم‌سازان در اواسط دههٔ ۱۹۶۰ تا اواخر دههٔ ۱۹۷۰ مانند ، و شناخته می‌شود. او اغلب در فیلم‌هایش نقش‌آفرینی می‌کند و عموماً شخصیتی که در نقش استندآپ توسعه داده شده ‌است را ایفا کرده. رمانتیک (۱۹۷۷) با حضور آلن و همکار مکرر او ، چهار جایزه اسکار از جمله ، ، و را به همراه داشت. منتقدان ، آثار او در دههٔ ۱۹۸۰ را توسعه‌یافته‌ترین دوره آلن می‌دانند. از فیلم‌هایش در این دوره می‌توان به (۱۹۸۳)، (۱۹۸۴)، (۱۹۸۵)، (۱۹۸۶)، (۱۹۸۷)، (۱۹۸۸) و (۱۹۸۹) اشاره کرد. در قرن ۲۱ بسیاری از فیلم‌های آلن در اروپا واقع و ضبط شده‌اند؛ مانند (۲۰۰۵)، (۲۰۰۸) و (۲۰۱۱). آلن با فیلم‌های تحسین‌شدهٔ (۲۰۱۳) و (۲۰۱۶) به آمریکا بازگشت.
 آلن در سال ۱۹۷۹ رابطهٔ حرفه‌ای و شخصی با آغاز کرد و آن‌ها طی یک دهه در ۱۳ فیلم همکاری کردند. این‌دو پیش از آغاز رابطهٔ آلن با که دختر خوانده میا و بود، از یکدیگر جدا شدند. آلن در طول جدایی علناً به سوء استفادۀ جنسی از دخترش، دیلن هفت ساله، متهم شد. این ادعا مورد پوشش گسترده رسانه‌ها قرار گرفت، اما آلن هرگز متهم و تحت تعقیب قرار نگرفت و این ادعا را با قاطعیت رد کرد. آلن در سال ۱۹۹۷ با سون-یی ازدواج کرد و دو فرزند او را به فرزند‌خواندگی پذیرفت. 
 ، منتقد سینما، آلن را «یک گنجینهٔ سینما» توصیف کرده‌است. آلن جوایز و افتخارات گوناگونی دریافت کرده‌است. او ۱۶ نامزدی جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی دریافت کرده‌است که از هر شخصی بیشتر است. او چهار جایزه اسکار، یکی برای بهترین کارگردانی و سه جایزه برای بهترین فیلمنامه غیراقتباسی دریافت کرده‌است. او همچنین ۹ جایزه از دریافت کرده‌است. آلن در سال ۱۹۹۷ از طرف ، جایزهٔ را دریافت کرد. او در سال ۲۰۱۴ را برای یک عمر دستاورد دریافت کرد و نامزد دریافت یک جایزهٔ نیز شد. در سال ۲۰۱۵ فیلم‌نامهٔ را در فهرست «۱۰۱ فیلم‌نامه خنده‌دار» قرار داد. 
 وودی آلن با نام اصلی Allen Stewart Konigsberg اول دسامبر سال ۱۹۳۵ در نیویورک در یک خانوادهٔ یهودی ثروتمند متولد شد. او هشت سال از دوران کودکی‌اش را در مدرسهٔ یهودیان سپری کرد، پس از آن در دبیرستانی به نام میدوود به تحصیلاتش ادامه داد. در آن زمان موهای قرمز رنگ او باعث شده بود تا در بین دوستان و هم‌کلاسی‌هایش به «قرمز» معروف شود. آلن با هدف کسب درآمد، به نوشتن قطعات طنز و فروش آن‌ها همت گمارد. این قطعات در ستون‌های طنز روزنامه‌ها به چاپ می‌رسید.
 پس از آن در سال ۱۹۵۳ در دانشگاه سینمایی نیویورک ثبت نام کرد و بلافاصله در دوره‌ای به نام «تولیدات سینمایی» مردود و مجبور به ترک دانشگاه شد. از آن پس به مدت دو سال با دستمزدی معادل هفته‌ای ۲۰ دلار، به نویسندگی برای کمدینی به نام دیوید آلبر (David Alber) مشغول بود. سپس وارد تلویزیون شد و به نوشتن متون برنامه‌های تلویزیونی پرداخت. آلن که از نوجوانی نواختن کلارینت را آغاز کرده بود با ورود به برنامه‌های تلویزیونی، اسم کوچک نوازنده مشهور را بر خود نهاد.
 آلن به مدت پنج سال در تلویزیون به فعالیت پرداخت و در نهایت تصمیم گرفت استعدادش را در زمینه بازیگری نیز امتحان کند. اولین حضور او در مقام بازیگر در سال ۱۹۶۰ در کلوپی در بود. شخصیت کمدی متفاوت و خلاق باعث شد که به سرعت نگاه‌ها به سوی او معطوف شوند. در سال ۱۹۶۳ او به عنوان مهمان در اغلب برنامه‌های گفتگوی تلویزیونی ظاهر می‌شد.
 از میان آلبوم‌هایش می‌توان به (Nightclub Years (۱۹۶۴–۱۹۶۸ و (۱۹۶۴–۱۹۶۸) Stand-Up Comic اشاره کرد.
 در آلبوم Stand-Up Comic وودی آلن یکی از بهترین کارهایش را ارائه کرده‌است. او تجربهٔ پنج سال کار در تلویزیون را با فعالیت‌هایش در برنامه‌های طنز به هم آمیخت و در یک محصول گرد آورد. توازن و اعتماد موجود در صدایش به زیبایی با شنونده ارتباط برقرار می‌کند. این آلبوم چکیده فعالیت‌های او بین سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۹ است. عصبی‌بودن به عنوان مشخصه دائمی این شخصیت در جای جای سخنانش قابل لمس است.
 نخستین فیلم‌نامه او « » و نخستین فیلمی که کارگردانی کرد « » است.
 «چه خبر، تایگر لی‌لی؟» در اصل فیلمی ژاپنی بود که وودی آلن فقط با گفتار خنده‌آوری آن را دوبله کرد. در واقع نخستین حضور او در جایگاه کارگردان به معنای رایج خود، فیلم « » بود. بعد در فیلم « » بازی کرد و در ۱۹۷۷ با تولید و بازی در « » دورهٔ تازه و مهمی را در کار خود آغاز کرد.
 همان‌گونه که از موسیقی فیلم‌هایش مشهود است، آلن از دوست‌داران جدی موسیقی است. او که خود از نوجوانی می‌نوازد، کلارینتی را با سیستم انگشت‌گذاری قدیمی، معروف به به کار می‌برد و سال‌ها است که همراه با گروهی از دوستانش هر دوشنبه شب در هتلی در نیویورک جاز می‌نوازند. او حتی برای گرفتن فیلم به نرفت، چرا که مراسم اسکار با برنامه نوازندگی دوشنبه شب‌های او هم‌زمان بود.
 در سال ۱۹۵۴ وودی آلن که نوزده سالش بود با « » شانزده ساله ازدواج کرد. این دو در سال ۱۹۵۹ از یکدیگر جدا شدند. چندی بعد، روزن از آلن بابت تصویر نادرستی که از او در مصاحبه‌های تلویزیونی‌اش ارائه کرده بود شکایت کرد. همسر دوم آلن، « » بود که در سال ۱۹۶۶ با یکدیگر ازدواج کردند و در سال ۱۹۶۹ از یکدیگر جدا شدند.
 در سال ۱۹۷۰ آلن وارد رابطه عاشقانه‌ای با « » شد. این رابطه بعد از یک سال به پایان رسید، اما کیتون در تعدادی از فیلم‌های آلن از جمله بازی کرد و به خاطر این فیلم موفق به دریافت جایزه اسکار بهترین هنرپیشه زن شد. گفته می‌شود فیلم‌نامه این فیلم مشخصاً برای دایان کیتون نوشته شده که نام واقعی او دایان هال است. « » نظریه‌پرداز دهکده جهانی هم در این فیلم یک نقش کوتاه و حاشیه‌ای بازی کرد. « »، شریک بعدی زندگی آلن، بعد از ۱۲ سال در سال ۱۹۹۲ از او جدا شد و بیان داشت که آلن از دخترش، «دیلن»، هنگامی که هفت سال داشته سوء استفاده کرده‌است و با دخترخوانده‌اش، «سون-یی پرون» نیز رابطه دارد. البته اتهامات وارده از طرف فارو همچنان در هاله‌ای از ابهام است. پس از آن آلن و پرون این رابطه را تأیید و در سال ۱۹۹۷ با هم ازدواج کردند. 
وودی آلن در یک مصاحبه در سال ۲۰۰۸ خود را به عنوان یک « مبارز » توصیف می‌کند. 
 در این جدول همه فیلم‌هایی که وودی آلن در آن‌ها نقشی داشته‌است، فهرست شده‌اند:
   به عنوان . 
   نویسنده نمایشنامه‌ای به همین نام، که فیلم بر پایه آن ساخته شده‌است.
 مقالهٔ اصلی: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 وودی آلن در سال ۲۰۱۲ در نظرسنجی نشریه بریتانیایی ۱۰ فیلم برتر عمر خود را انتخاب کرد:
{"title": "وودی آلن", "link": "https://fa.wikipedia.org//w/index.php?title=%D9%88%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%A2%D9%84%D9%86&oldid=35139617", "language": "fa"}