कुवेम्पु


जीवनम् 
क्रि.श.१९०४तमे वर्षे चिक्कमगळूरुमण्डलस्य कोप्पोपमण्डलस्य हिरेकोडिगेग्रामे पुट्टप्पस्य जननम् अभवत् । अस्य बाल्यं प्राथमिकी शिक्षा च शिवमोग्गामण्डलस्य तीर्थहळ्ळि उपमण्डलस्य कुप्पळ्ळिग्रामे अभवत् । पुट्टप्पमहोदयः मैसूरुमहानगरे महाराजामहविद्यालये अध्ययनं कृत्वा मैसूरुविश्वविद्यालये प्राध्यापकोद्योगं कुर्वन् उपकुलपतिः अपि भूत्वा निवृत्तः । मैसूरुमहानगरे ओण्टिकोप्पलुप्रदेशे भूत्वा इति गृहे निवसति स्म । अस्य पत्नी हेमावती अस्य चतुर्णाम् अपत्यानां जननी । पूर्णचन्द्रतेजस्वी, कोकोलोदयचैत्रा, इन्दुकला, तारिणिचिदानन्दः इति ते चत्वाराः ।

विश्वमानवसन्देशः
प्रत्येकं शिशुः आजन्म विश्वमानवः भवति । संवर्धयन् तं देशः भाषा मतं जातिः वर्णः इत्यादिभिः उपाधिभिः बद्धं कुर्मः । पुनः तं विश्वमानवं करोति विद्या । एतत् दर्शनम् एव बोधयति ओ नन्न चेतना (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ) विश्वमानवगीतम् ।
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)
रूपरूपगळनु दाटि (ರೂಪರೂಪಗಳನು ದಾಟಿ,)
नामकोटिगळनु मीटि (ನಾಮಕೋಟಿಗಳನು ಮೀಟಿ,)
एदेय बिरिये भावमीटि (ಎದೆಯ ಬಿರಿಯೆ ಭಾವದೀಟಿ,)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)

नूरु मतद होट्ट तूरि (ನೂರು ಮತದ ಹೊಟ್ಟ ತೂರಿ,)
एल्ल तत्त्वदेल्ले मीरि (ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವದೆಲ್ಲೆ ಮೀರಿ,)
निर्दिगन्तवागि एरि (ನಿರ್ದಿಗನ೦ತವಾಗಿ ಏರಿ,)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)

एल्लियू निल्लदिरु (ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದಿರು;)
मनेयनेन्दू कट्टदिरु (ಮನೆಯನೆ೦ದೂ ಕಟ್ಟದಿರು;)
कोनेयनेन्दु मुट्टदिरु (ಕೊನೆಯನೆ೦ದೂ ಮುಟ್ಟದಿರು;)
ओ अनन्तवागिरु (ಓ ಅನ೦ತವಾಗಿರು!)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)

अनन्त तान् अनन्तवागि (ಅನ೦ತ ತಾನ್ ಅನ೦ತವಾಗಿ)
आगुतिहने नित्ययोगि (ಆಗುತಿಹನೆ ನಿತ್ಯಯೋಗಿ;)
अनन्त नी अनन्तवागु (ಅನ೦ತ ನೀ ಅನ೦ತವಾಗು;)
आगु आगु आगु आगु (ಆಗು, ಆಗು, ಆಗು, ಆಗು,)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन ! (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ!)

पद्यसाहित्यम्
 कुवेम्पुमहोदयस्य स्वर्णगीतानि ।
कन्नडभाषा
कन्नड एने कुणिदाडुवुदेन्नेदे । (ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕುಣಿದಾಡುವುದೆನ್ನದೆ)
कन्नड एने किवि निमिरुवुदु । (ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕಿವಿನಿಮಿರುವುದು)
कामन बिल्लनु काणुव कवियोळु । (ಕಾಮನಬಿಲ್ಲನು ಕಾಣುವ ಕವಿಯೊಳು)
तेक्कने मन मै मरेयुवुदु । (ತೆಕ್ಕನೆ ಮನ ಮೈ ಮರೆಯುವುದು)

कन्नड कन्नड हा सविगन्नड । (ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡ ಹಾ ಸವಿಗನ್ನಡ)
बाळुवुदेतके नुडि एले जीव । (ಬಾಳುವುದೇತಕೆ ನುಡಿ ಎಲೆ ಜೀವ)
सिरिगन्नडदलि कवितेय हाड । (ಸಿರಿಗನ್ನಡದಲಿ ಕವಿತೆಯ ಹಾಡೆ)
सिरिगन्नडदेळिगेयनु नोड। (ಸಿರಿಗನ್ನಡದೇಳಿಗೆಯನು ನೋಡೆ  )
कन्नडतायिय सेवेय माडे । (ಕನ್ನಡತಾಯಿಯ ಸೇವೆಯ ಮಾಡೆ  )

कन्नडजागृतिः
बारिसु कन्नड डिण्डिमव । (ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ,)
ओ कर्णाटक हृदयशिव । (ಓ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೃದಯ ಶಿವ!)

सत्तन्तिहरनु बडिदेच्चरिसु । (ಸತ್ತಂತಿಹರನು ಬಡಿದೆಚ್ಚರಿಸು;)
कच्चाडुवरनु कूडिसि ओलिसु । (ಕಚ್ಚಾಡುವರನು ಕೂಡಿಸಿ ಒಲಿಸು.)
होट्टेय किच्चिगे कण्णीर् सुरिसु । (ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಿಚ್ಚಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರ್ ಸುರಿಸು;)
ओट्टिगे बाळुव तेरेदलि हरसु । (ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಳುವ ತೆರದಲಿ ಹರಸು!)

बारिसु कन्नड डिण्डिमव । (ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ,)
ओ कर्णाटक हृदयशिव । (ಓ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೃದಯ ಶಿವ!)

क्षयिसे शिवेतर कृतिकृतियल्लि । (ಕ್ಷಯಿಸೆ ಶಿವೇತರ ಕೃತಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ)
मूडलि मङ्गळ मति मतियल्लि । (ಮೂಡಲಿ ಮಂಗಳ ಮತಿಮತಿಯಲ್ಲಿ;)
कवि ऋषि सन्तर आदर्शदलि । (ಕವಿ ಋಷಿ ಸಂತರ ಆದರ್ಶದಲಿ)
सर्वोदयवागलि सर्वरलि । (ಸರ್ವೋದಯವಾಗಲಿ ಸರ್ವರಲಿ!)

बारिसु कन्नड डिण्डिमव । (ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ,)
ओ कर्णाटक हृदयशिव । (ಓ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೃದಯ ಶಿವ!)
कुवेम्पुमहोदयस्य कन्नडसाहित्यसेवा अपारा अनुपमा च । एषः क्रि.श. १९५७तमे वर्षे धारवाडनगरे प्रचालिते कन्नडसाहित्यसम्मेलने अध्यक्षः अभवत् । अनेन क्रि.श.१९५५तमे वर्षे केन्द्रसाहित्याकादमीप्रशस्तिः  प्राप्ता । अस्य श्रीरामायणदर्शनम् कृतिः सर्वप्रथमतया कन्नडभाषायै ज्ञानपीठप्रशस्तिम् आदापयत् । भारतसर्वकारस्य पद्मविभूषणम् प्रशस्त्या अपि भूषितः अभवत् । जै भारत जननिय तनुजाते  इति गीतं रचितवान् यत कर्णाटाकराज्यस्य राज्यगीतम् अभवत् । अस्य कृतिः स्वामी विवेकानन्दः अतीवजनप्रया अभवत् ।

ज्ञानपीठप्रशस्तिः
कुवेम्पुमहोदयेन रचिता श्रीरामायणदर्शनम् अस्मै ज्ञानपीठप्रशस्तिम् अदापयत् । कन्नडभाषासाहित्यलोके अयं ग्रन्थः बहुमान्यः अस्ति । अपि च एषः कन्नडस्य प्रथमः अर्वाचीनं महाकव्यम् । सरळरगळे इति काचित् विशिष्टा पद्यरचनशैली अनेन आरब्धा । अयं ग्रन्थः अस्मै ज्ञानपीठप्रशस्तिम् अदापयत् ।

कृतयः

कथाग्रन्थौ
 कानूरु सुब्बम्म हेग्गडति (चलच्चित्रीकृतः)
 मलेगळल्लि मदुमगळु (दूरदर्शनधारावाहीकृतः)

रूपकानि
 बेरळ्गे कोरळ् (ಬೆರಳ್ಗೆ ಕೊರಳ್) - चलच्चित्रीकृतम्
 शूद्र तपस्वी (ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ)
 स्मशान कुरुक्षेत्र (ಸ್ಮಶಾನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ)
 रक्ताक्षि (ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ)
 बिरुगाळि (ಬಿರುಗಾಳಿ)
 यमन सोलु (ಯಮನ ಸೋಲು)
 नन्न गोपाल (ನನ್ನ ಗೋಪಾಲ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ)
 वाल्मीकिय भाग्य (ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಭಾಗ್ಯ)
 महारात्रि (ಮಹಾರಾತ್ರಿ)
 जलगार (ಜಲಗಾರ)
 चन्द्रहास (ಚಂದ್ರಹಾಸ)
 बलिदान (ಬಲಿದಾನ)
 मोडण्णन तम्म (ಮೋಡಣ್ಣನ ತಮ್ಮ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ)

चित्रप्रबन्धः
 मलेनाडिन चित्रगळु (ಮಲೆನಾಡಿನ ಚಿತ್ರಗಳು)

वैचारिकः
 विचारक्रान्तिगे आह्वान (ವಿಚಾರ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ)

आत्मकथनम्
 नेनपिन दोणियल्लि (ನೆನಪಿನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ)

कव्यानि गीतानि च
 श्रीरामायणदर्शनम् (ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನ೦)
 कोळलु (ಕೊಳಲು)
 अग्निहंस (ಅಗ್ನಿಹಂಸ)
 अनिकेतन (ಅನಿಕೇತನ)
 अनुत्तरा (ಅನುತ್ತರಾ)
 इक्षुगङ्गोत्रि (ಇಕ್ಶುಗಂಗೋತ್ರಿ)
 कदरडके (ದರಡಕೆ)
 कथन कवनगळु (ಕಥನ ಕವನಗಳು)
 कलासुन्दरि (ಕಲಾಸುಂದರಿ)
 किङ्किणि (ಕಿಂಕಿಣಿ)
 कृत्तिके (ಕೃತ್ತಿಕೆ)
 जेनागुव (ಜೇನಾಗುವ)
 नविलु (ನವಿಲು)
 पक्षिकाशि (ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ)
 चित्राङ्गदा (ಚಿತ್ರಾಂಗದಾ)
 प्रेतक्यु (ಪ್ರೇತಕ್ಯು)
 प्रेमकाश्मीर (ಪ್ರೇಮಕಾಶ್ಮೀರ)
 मन्त्राक्षते (ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ)
 षोडशि (ಷೋಡಶಿ)
 हाळूरु (ಹಾಳೂರು)
 कोगिले (ಕೋಗಿಲೆ)
 पाञ्चजन्य (ಪಾಂಚಜನ್ಯ)
 कुटीचक (ಕುಟೀಚಕ)

कथासङ्कलनम्
नन्न देवरु मत्तु इतरकथेगळु (ನನ್ನ ದೇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು)

विमर्शाग्रन्थः
द्रौपदिय श्रीमुडि (ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೀಮುಡಿ)

जीवनचरित्रम्
 स्वामी विवेकनन्दः (ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ)
 श्रीरामकृष्ण परमहंसः (ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ)

कुवेम्पुविषये अन्येषां ग्रन्थाः
मगळू कण्ड कुवेम्पु - तारिणी चिदानन्दः । (ಮಗಳು ಕಂಡ ಕುವೆಂಪು - ಲೇ: ತಾರಿಣಿ ಚಿದಾನಂದ)
 अण्नन नेनपु - कि.पि.पूर्णचन्द्र तेजस्वी । (ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು - ಲೇ: ಕೆ ಪಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ)
 युगद कवि -डा. के.सि.शिवानन्द रेड्डि । (ಯುಗದ ಕವಿ-ಲೇ: ಡಾ.ಕೆ.ಸಿ.ಶಿವಾರೆಡ್ಡಿ)
 हीगिद्दरु कुवेम्पु - प्रभुशङ्करः (ಹೀಗಿದ್ದರು ಕುವೆಂಪು - ಲೇ:ಪ್ರಭುಶಂಕರ)

प्रशस्तिपुरस्काराः

 ज्ञानपीठप्रशस्तिः । (क्रि.श.१९६७)
 पद्मभूषणम् ।  (१९५८) 
 पद्मविभूषणम्। (१९८९)
 कर्णाटकरत्नम् । (१९९२)
 केन्द्रसाहित्याकदेमीप्रशस्तिः । (१९५५)
 पम्पप्रशस्तिः । (१९८८)
 राष्ट्रकविः इतिति उपाधिः। (१९६४)

बाह्यानुबन्धाः
  
  
 NIC 
  

ज्ञानपीठप्रशस्तिभाजः