दिङ्नागः
दिङ्नागः अथवा दिग्नागः इति प्रसिध्दो बोध्ददार्शदिको दिङ्नाग कुन्दमालायाः रचयिता । कश्चिदन्यो वा तत्समनामा विद्वानिति सन्देहे प्रसिध्दस्य बौध्ददार्शनिकस्य रामकथामाश्रित्य नाटकप्रणयने प्रवृत्तिर्न सम्भवतीति कश्चिदन्यः  एवायमबौध्दो ग्रन्थकार इति समाधानं पर्याप्तम् ।
कुन्दमाला– प्राणेता दिङ्नाग – नाम्ना धीरनाग- नाम्ना व स्मर्यते । महीशूर (गन्र्द्मदृध्दड्ढ् ) नगरे कुन्दमालाया यत् पुस्तकमासादितं तत्र दिङ्नागः इति नाम प्रस्तावनायां लिख्यते । तञ्जोर–प्राप्तपुस्तकावसाने च 'धीरनाग' इति नाम दृश्यते । प्रथमः प्रस्तावनागतो नामनिर्देशः, अपरश्च ग्रन्थान्तागतो नामनिर्देशः । तत्र प्रथमो लेखो ग्रन्थकर्त्तुः सम्भवति, द्वितीयश्च कस्यचिल्लेखकस्यापि । प्रथमे दिङ्नाग इति नाम, द्वितीये धीरनाग इति । अनयोः प्रस्तावनागतलेखस्य ग्रन्थकृल्लेखत्वेनाधिकप्रामाणिकतया संस्कृत साहित्ये दिङ्नागनाम्नः प्रसिध्दतया च कुन्दमाला प्रणेता दिङ्नाग एवेति वक्तुं शक्यते  ।

कुन्दमालायाः कविताकोटिः
कुन्दमालायां कवेः शैली नितान्तसरसा सरला च । अत्र न दीर्घसमासं वाक्यं प्रयुक्तम्, न वाऽप्रचलितानां शास्त्रमात्रप्रयुक्तानां शब्दानां समावेशो दृश्यते । प्रसादगुणस्य सर्वत्रादरोऽस्याः कृते परां शोभा समुत्पादयति । दृश्यताम् –
                       लङ्केश्वरस्य भवने सुचिरं स्थितेति 
                                रामेण लोकपरिवादभयाकुलेन 
                        निर्वासितां जनपदादपि गर्भगुर्वीं 
                                    सीतां वनाय परिकर्षति लक्ष्मणोऽयम् ॥

दिङ्नागस्य कालनिर्णयः 
बौद्धदर्शनस्य प्रधानाचार्यो नैयायिकप्रवरः श्रीदिङ्नागो न्यायभाष्यस्य खण्डनं विदधानो यदा नैयायिक-वैशेषिकप्रभृति विदुषां घोषणां विहित वांस्तदानीन्तनकालावच्छेदेन न्यायवात्तिककारः श्रीउद्योतकारोऽपराभिधानः श्रीभारद्वाजो वा तदुत्तरस्वरूपं न्यायसूत्रोपरि वात्तिकनिर्माणं तटीकाकार्यं कृतवान् । यस्या वात्तिकस्वरूपटीकायाः प्रारम्भे एवोद्योतकरो दिङ्नागं कुतार्किकत्वेनाऽऽख्यातवान् ।

वस्तुतो बौद्धाचार्य-दिङ्नागं कुतार्किकत्वेन ख्याति प्रापयिता चास्ति 'तात्पर्य' टीकाकारः श्रीषड्दर्शनाचार्यो वाचस्पतिमिश्रः, स एव चात्र प्रमाण भूतः प्रभूतः पुरुषः ।

यतो वात्तिककारः स्वीयग्रन्थस्य प्रयोजनवत्तां दर्शयन् भूमिकायां सुस्पष्टं समुल्लिखितवान्-'कुतार्किकाऽज्ञाननिवृत्तिहेतुः' अर्थात् दूषिततर्कानाश्रित्य कुता किकजनैयरा विस्तारिताऽज्ञाननिवृत्तिहेतुभूतं प्रभूतं टीकाभूतं ग्रन्थं लिखितवान् इति स स्वयं ब्रूते स्वीकरोति च । तत्र च 'कुताकिक' पदेन दिङ्नागप्रभृतयो बौद्धाचार्या गृह्यन्ते, तेषामज्ञाननिवृत्तिहेतुरिति तु फलितार्थः । ।

अन्यच्चेदमप्यस्ति यत्-न्यायवात्तिकारः 'अहो कौशलं भदन्तस्य' 'कोऽन्योभदन्ताद् वक्तुमर्हति' अपि च–'सौत्रान्तिकपक्षमाश्रित्य लक्षणं विचार्यते' इदञ्च समुल्लिखितवान् ।

एवं षड्दर्शनाचार्यश्रीवाचस्पतिमिश्रो 'दिङ्नागमतं खण्डयति' तथा 'वसुबान्धवलक्षणं खण्डयति' एभिः सुलेखैः प्रतीयते यत् वात्तिककारः श्रीउद्योत करो भरद्वाजो वा भदन्त, सौत्रान्तिक, दिङ्नागप्रभृतिबौद्धदार्शनिकानां पश्चात् कालीनाः सन्ति ।

यतः सुबन्धुबाणो बसुबन्धोः समुल्लेखं स्वीये ग्रन्थे 'वासवदत्ता' नामके कृतवान् । अनेन सुस्पष्टं विज्ञायते यत् वसुबन्धुर्बाणस्य पूर्वकालीन आसीत्, एवं बाणस्य समयः सप्तमशताब्द्याः पूर्वभागोऽङ्गीकृतो वर्तते इति सर्वेऽपि विदाकुर्वन्ति ।

तथा एतेषां सर्वेषामेव पश्चात्कालीनो वात्तिककारो बभूव । अत एतत् पौर्वापर्यक्रममाश्रित्यैवेदं सुनिश्चीयते यद् वात्तिककारस्य जन्मकालो याथायन षणीशताब्दी प्रतीयते । अन्यच्च वात्तिककार उद्योतकरो वा भवेद् भरद्वाजा वा स तत्कालस्य योगी आसीत् ।

बौद्धदर्शनस्य खण्डनमेवाऽस्य वात्तिककारस्य जीवनस्य चरमं लक्ष्यमासीत्, तस्यैव च खण्डनेनाऽयं स्वीयस्य जीवनस्य साफल्यं मन्यमान आसीदित्याप सर्वथा सुनिश्चितमेवेति भावः ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
Dignaga's Logic of Invention, by Volker Peckhaus
Das Rad der Gründe, German translation of The Wheel of Reason Internet Archive copy
Vidhabhusana, Satis Chandra (1907). History of the Mediaeval School of Indian Logic. Calcutta University.

पौराणिकधार्मिकव्यक्तयः
बौद्धधर्मः
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये