सोलिगजनाङ्गः


सोलिगजनाङ्गस्य मूलस्थानानि
एते चामराजनगरमन्डलस्य यळन्दूरुउपमण्डलस्य बिळिगिरिरङ्गनबेट्ट, कोळ्ळेगाल-उपमण्डलस्य मलेमहदेश्वरबेट्ट इत्यादिषु प्रदेशेषु दृश्यन्ते ।  एतान् सोलिग, सोलग, शोलग, शोलिग, सैलिग च इत्यादि नाम्ना निर्दिशन्ति ।  एतेषां नामसम्बद्धविषयाः, जन्ममूलानि च  पौराणिककथासु, कल्पितकथागर्भेषु च विलीनाः सन्ति ।   केवलम् ऊहाः आधारीकृत्य एतेषाम् इतिहासस्य पुनारचना करणीया अस्ति ।

सोलिगजनाङ्गे कुलव्यवस्था  
सोलिगजनेषु कुलं त्यक्त्वा केऽपि न जीवन्ति ।    सोलिगजनाः कुटुम्बतः भयं न अनुभवन्ति चेदपि कुलतः भयम् अनुभवन्ति ।  बिळिगिरिरङ्गनबेट्टप्रदेशस्य सोलिगजनेषु पञ्चकुलानि सन्ति ।  अन्यत्र सप्तकुलानि सन्ति ।  बिळिगिरिरङ्गनबेट्टप्रदेशस्य उपत्यकायां केवलं न , अपि तु पर्वतस्य अन्य-उपत्यकासु  पञ्चकुलस्य सोलिगजनाः सन्ति ।  काळिकाम्बकालोनी, कुण्टगुडि, गोडेमडु, पुणजूरु, बाणवाडि, बूदिपडग, बेल्लत्त, भद्रेगौडस्य पोडु, भूतण्णिपोडु, मारिगुडिपोडु, यत्तेगौडस्य दोड्डि, शनिवासरमण्टि, श्रीनिवासकालोनि, हित्तलगुड्डे  इत्यादिषु स्थानेषु पञ्चकुलस्य सोलिगाः सन्ति ।  चामराजनगरस्य मुनेश्वरकालोनि, कोळ्ळेगालस्य अनेकेषु प्रदेशेषु सप्तकुलस्य सोलिगाः सन्ति ।

सोलिगजनाङ्गीयानां कुलानि  
१. तेनेयर कुलम्  
२. होङ्गेलर कुलम्   
३. सूर्यकुलम्   
४. बेल्लरकुलम्   
५. हालरकुलम्   
६. जेनुकुलम्   
७. कुम्बळुकुलं च ।  
एतेषु न केवलं कुलविभागाः अपि च अन्तर्गणाः सन्ति ।  काडुसोलिग, मलेसोलिग, बुरुडेसोलिग च इत्यादि गणाः सन्ति ।  हेग्गडदेवनकोटे परितः प्रदेशे ‘देवरसोलिग’ इति कश्चन गणः अस्ति इति ज्ञातमस्ति ।  
पूर्वम् एतेषु अपहरणविवाहस्य, पलायनविवाहस्य, सेवाविवाहस्य  पद्धतयः आसन् ।  इदानीम् एतादृशाः विवाहाः न चलन्ति ।  अङ्गीकृतः विवाहः एव भवति ।  बिळिगिरिरङ्गनाथस्वामी सोलिगजनानाम् आराध्यदैवः ।  सोलिगजनाङ्गीयस्य  बोम्मनगौडस्य पुत्रीं कुसुमालां रङ्गनाथस्वामी वृतवान्  इत्यनेन रङ्गनाथस्वामी स्वेषाम् आवुत्तः भवेत् इति एते वदन्ति ।  जडेस्वामी, कारय्य, बिल्लय्य च एतेषां पूज्यदैवाः । 
सोलिगानां व्यक्तिनामानि विशिष्टानि सन्ति । उदाहरणार्थं :- केतेगौड, जडेगौड, पन्देगौड, बेदेगौड, कोल्लेगौड, मादेगौड च इत्यादि नामानि पुरुषाणां भवन्ति ।  दैतम्म, पन्दम्म, बोम्मम्म, मसणम्म, रङ्गम्म, हलगम्म च इत्यादीनि स्त्रीनामानि भवन्ति ।  पर्वसु ‘रोट्टिपर्व’ विशिष्टम् अस्ति एतेषाम् ।  
सोलिगजनानां व्यापकं जनपदसाहित्यमस्ति ।  यथेष्टानि तर्जनपदानि अपि सन्ति ।  ‘विवेकानन्दगिरिजनकल्याणकेन्द्रम्’ सोलिगजनानाम् अभिवृद्ध्यर्थं कार्यं करोति ।  डा. हेच्. सुदर्शनः एतस्य कल्याणकेन्द्रस्य नेता ।  
सोलिगप्रभेदः दक्षिणद्राविडभाषावर्गे योजितः अस्ति ।  एषा कन्नडस्य उपभाषा अस्ति ।

कर्णाटकस्य आदिवासिनः
कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया