[षुक्र]अध्यात्मं विस्तरेणेह पुनर एव वदस्व मेयद अध् यात्मं यथा चेदं भगवन्न ऋषिसत्तम[वयास]अध्यात्मं यद  इदं तात पुरुषस्येह विद्यतेतत ते ऽहं संप्रवक्ष्यामि  तस्य वयाख्याम इमां शृणुभूमिर आपस तथा जयॊतिर वायुर  आकाशम एव चमहाभूतानि भूतानां सागरस्यॊर्मयॊ यथापरसा र्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनःतद्वन महान्ति भू तानि यवीयःसु विकुर्वतेइति तन्मयम एवेदं सर्वं सथावर जङ्गममसर्गे च परलये चैव तस्मान निर्दिश्यते तथामहाभ ूतानि पञ्चैव सर्वभूतेषु भूतकृतअकरॊत तात वैषम्यं यस ्मिन यद अनुपश्यति[षुक]अकरॊद यच छरीरेषु कथं तद उपलक ्षयेतइन्द्रियाणि गुणाः के चित कथं तान उपलक्षयेत[वय ास]एतत ते वर्तयिष्यामि यथावद इह दर्शनमशृणु तत्त्वम  इहैकाग्रॊ यथातत्त्वं यथा च ततशब्दः शरॊत्रं तथा खा नि तरयम आकाशसंभवमपराणश चेष्टा तथा सपर्श एते वायुगु णास तरयःरूपं चक्षुर विपाकश च तरिधा जयॊतिर विधीयतेर सॊ ऽथ रसनं सनेहॊ गुणास तव एते तरयॊ ऽमभसामघरेयं घरा णं शरीरं च भूमेर एते गुणास तरयःएतावान इन्द्रियग्रा मॊ वयाख्यातः पाञ्चभौतिकःवायॊः सपर्शॊ रसॊ ऽदभ्यश च  जयॊतिषॊ रूपम उच्यतेआकाशप्रभवः शब्दॊ गन्धॊ भूमिगुणः  समृतःमनॊ बुद्धिश च भावश च तरय एते ऽऽतमयॊनिजाःन गु णान अतिवर्तन्ते गुणेभ्यः परमा मताःइन्द्रियाणि नरे  पञ्च सस्थं तु मन उच्यतेसप्तमीं बुद्धिम एवाहुः कषेत ्रज्ञं पुनर अस्तममचक्षुर आलॊचनायैव संशयं कुरुते मन ःबुद्धिर अध्यवसानाय साक्षी कषेत्रज्ञ उच्यतेरजस तमश  च सत्त्वं च तरय एते सवयॊनिजाःसमाः सर्वेषु भूतेषु  तद गुणेषूपलक्षयेतयथा कूर्म इहाङ्गानि परसार्य विनिय च्छतिएवम एवेन्द्रिय गरामं बुद्धिः सृष्ट्वा नियच्छत ियद ऊर्ध्वं पादतलयॊर अवाङ्मूर्ध्नश च पश्यतिएतस्मिन ्न एव कृत्ये वै वर्तते बुद्धिर उत्तमागुणान नेनीयते  बुद्धिर बुद्धिर एवेन्द्रियाण्य अपिमनः सस्थानि सर् वाणि बुद्ध्यभावे कुतॊ गुणाःतत्र यत परीतिसंयुक्तं क िं चिद आत्मनि लक्षयेतपरशान्तम इव संशुद्धं सत्त्वं  तद उपधारयेतयत तु संतापसंयुक्तं काये मनसि वा भवेतरज ः परवर्तकं तत सयात सततं हारि देहिनामयत तु संमॊह सं युक्तम अव्यक्तविषयं भवेतअप्रतर्क्यम अविज्ञेयं तमस  तद उपधार्यतामपरहर्षः परीतिर आनन्दः साम्यं सवस्थात् म चित्तताअकस्माद यदि वा कस्माद वर्तते सात्त्विकॊ ग ुणःअभिमानॊ मृषावादॊ लॊभॊ मॊहस तथाक्षमालिङ्गानि रजस स तानि वर्तन्ते हेत्वहेतुतःतथा मॊहः परमादश च तन्द् री निद्रा परबॊधिताकथं चिद अभिवर्तन्ते विज्ञेयास ता मसा गुणाः
mahabharata-ramayana_mbs12239dev.txt