[ज]पूर्वम एव यदा रामस तस्मिन युद्धे उपस्थितेआमन्त् र्य केशवं यातॊ वृष्णिभिः सहितः परभुःसाहाय्यं धार्त राष्ट्रस्य न च कर्तास्मि केशवन चैव पाण्डुपुत्राणां  गमिष्यामि यथागतमएवम उक्त्वा तदा रामॊ यातः शत्रुनि बर्हणःतस्य चागमनं भूयॊ बरह्मञ शंसितुम अर्हसिआख्याह ि मे विस्तरतः कथं राम उपस्थितःकथं च दृष्टवान युद्ध ं कुशलॊ हय असि सत्तम[वै]उपप्लव्ये निविष्टेषु पाण्ड वेषु महात्मसुपरेषितॊ धृतराष्ट्रस्य समीपं मधुसूदनःश मं परति महावाहॊ हितार्थं सर्वदेहिनामस गत्वा हास्ति नपुरं धृतराष्ट्रं समेत्य चउक्तवान वचनं तथ्यं हितं  चैव विशेषतःन च तत कृतवान राजा यथाख्यातं हि ते पुरा अनवाप्य शमं तत्र कृष्णः पुरुषसत्तमःआगच्छत महाबाहुर  उपप्लव्यं जनाधिपततः परत्यागतः कृष्णॊ धार्तराष्ट्र  विसर्जितःअक्रियायां नरव्याघ्र पाण्डवान इदम अब्रवी तन कुर्वन्ति वचॊ मह्यं कुरवः कालचॊदिताःनिर्गच्छध्व ं पाण्डवेयाः पुष्येण सहिता मयाततॊ विभज्यमानेषु बले षु बलिनां वरःपरॊवाच भरातरं कृष्णं रौहिणेयॊ महामनाः तेषाम अपि महाबाहॊ साहाय्यं मधुसूदनकरियताम इति तत क ृष्णॊ नास्य चक्रे वचस तदाततॊ मन्युपरीतात्मा जगाम य दुनन्दनःतीर्थयात्रां हलधरः सरस्वत्यां महायशाःमैत्र े नक्षत्रयॊगे सम सहितः सर्वयादवैःआश्रयाम आस भॊजस त ु दुर्यॊद्ननम अरिंदमःयुयुधानेन सहितॊ वासुदेवस तु प ाण्डवानरौहिणेये गते शूरे पुष्येण मधुसूदनःपाण्डवेया न पुरस्कृत्य ययाव अभिमुखः कुरूनगच्छन एव पथिस्थस तु  रामः परेष्यान उवाच हासंभारांस तीर्थयात्रायां सार् वॊपकरणानि चआनयध्वं दवारकाया अग्नीन वै याजकांस तथास ुवर्णं रजतं चैव धेनुर वासांसि वाजिनःकुञ्जरांश च रथ ांश चैव खरॊष्ट्रं वाहनानि चकषिप्रम आनीयतां सर्वं त ीर्थहेतॊः परिच्छदमपरतिस्रॊतः सरस्वत्या गछध्वं शीघ् रगामिनःऋत्विजश चानयध्वं वै शतशश च दविजर्षभानएवं सं दिश्य तु परेष्यान बलदेवॊ महाबलःतीर्थयात्रां ययौ रा जन कुरूणां वैशसे तदासरस्वतीं परतिस्रॊतः समुद्राद अ भिजग्मिवानऋत्विग्भिश च सुहृद्भिश च तथान्यैर दविजसत ्तमैःरथगर्जैस तथाश्वैश च परेष्यैश च भरतर्षभगॊखरॊष् ट्र परयुक्तैश च यानैश च बहुभिर वृतःशरान्तानां कलान ्तवपुषां शिशूनां विपुलायुषामतानि यानानि देशेषु परत ीक्ष्यन्ते सम भारतबुभुक्षितानाम अर्थाय कॢप्तम अन्न ं समन्ततःयॊ यॊ यत्र दविजॊ भॊक्तुं कामं कामयते तदात स्य तस्य तु तत्रैवम उपजह्रुस तदा नृपतत्र सथिता नरा  राजन रौहिणेयस्य शासनातभक्ष्यपेयस्य कुर्वन्ति राशी ंस तत्र समन्ततःवासांसि च महार्हाणि पर्यङ्कास्तरणान ि चपूजार्थं तत्र कॢप्तानि विप्राणां सुखम इच्छतामयत ्र यः सवपते विप्रः कषत्रियॊ वापि भारततत्र तत्र तु  तस्यैव सर्वं कॢप्तम अदृश्यतयथासुखं जनः सर्वस तिष्ठ ते याति वा तदायातु कामस्य यानानि पानानि तृषितस्य च बुभुक्षितस्या चान्नानि सवादूनि भरतर्षभउपजह्रुर नरा स तत्र वस्त्राण्य आभरणानि चस पन्थाः परबभौ राजन सर् वस्यैव सुखावहःसवर्गॊपमस तदा वीर नराणां तत्र गच्छता मनित्यप्रमुदितॊपेतः सवादु भक्षः शुभान्वितःविपण्याप ण पण्यानां नानाजनशतैर वृतःनानाद्रुमलतॊपेतॊ नानारत् नविभूषितःततॊ महात्मा नियमे सथितात्मा; पुण्येषु तीर ्थेषु वसूनि राजनददौ दविजेभ्यः करतुदक्षिणाश च; यदुप ्रवीरॊ हलभृत परतीतःदॊग्भ्रीश च धेनूश च सहस्रशॊ वै;  सुवाससः काञ्चनबद्धशृङ्गीःहयांश च नानाविध देशजातान ; यानानि दासीश च तथा दविजेभ्यःरत्नानि मुक्तामणिविद ्रुमं च; शृङ्गी सुवर्णं रजतं च शुभ्रमअयॊ मयं ताम्र मयं च भाण्डं; ददौ दविजातिप्रवरेषु रामःएवं स वित्तं  परददौ महात्मा; सरस्वती तीर्थवरेषु भूरिययौ करमेणाप ्रतिम परभावस; ततः कुरुक्षेत्रम उदारवृत्तः[ज]सारस्व तानां तीर्थानां गुणॊत्पत्तिं वदस्व मेफलं च दविपदां  शरेष्ठ कर्म निर्वृत्तिम एव चयथाक्रमं च भगवंस तीर् थानाम अनुपूर्वशःबरह्मन बरह्मविदां शरेष्ठ परं कौतूह लं हि मे[वै]तीर्थानां विस्तरं राजन गुणॊत्पत्तिं च  सर्वशःमयॊच्यमानां शृणु वै पुण्यां राजेन्द्र कृत्स् नशःपूर्वं महाराज यदुप्रवीर; ऋत्विक सुहृद विप्र गणै श च सार्धमपुण्यं परभासं समुपाजगाम; यत्रॊडु राड यक् ष्मणा कलिश्यमानःविमुक्तशापः पुनर आप्य तेजः; सर्वं  जगद भासयते नरेन्द्रएवं तु तीर्थप्रवरं पृथिव्यां; प रभासनात तस्य ततः परभासः[ज]किमर्थं भगवान सॊमॊ यक्ष् मणा समगृह्यतकथं च तीर्थप्रवरे तस्मिंश चन्द्रॊ नयमज ्जतकथम आप्लुत्य तस्मिंस तु पुनर आप्यायितः शशीएतन म े सर्वम आचक्ष्व विस्तरेण महामुने[वै]दक्षस्य तनया य ास ताः परादुरासन विशां पतेस सप्त विंशतिं कन्या दक् षः सॊमाय वै ददौनक्षत्रयॊगनिरताः संख्यानार्थं च भार तपत्न्यॊ वै तस्य राजेन्द्र सॊमस्य शुभलक्षणाःतास तु  सर्वा विशालाक्ष्यॊ रूपेणाप्रतिमा भुविअत्यरिच्यत त ासां तु रॊहिणी रूपसंपदाततस तस्यां स भगवान परीतिं च क्रे निशाकरःसास्य हृद्य बभूवाद्य तस्मात तां बुभुजे  सदापुरा हि सॊमॊ राजेन्द्र रॊहिण्याम अवसच चिरमततॊ  ऽसय कुपितान्य आसन नक्षत्राणि महात्मनःता गत्वा पितर ं पराहुः परजापतिम अतन्द्रिताःसॊमॊ वसति नास्मासु रॊ हिणीं भजते सदाता वयं सहिताः सर्वास तवत्सकाशे परजेश ्वरवत्स्यामॊ नियताहारास तपश्चरणतत्पराःशरुत्वा तासा ं तु वचनं दक्षः सॊमम अथाब्रवीतसमं वर्तस्य भार्यासु  मा तवाधर्मॊ महान सपृशेतताश च सर्वाब्रवीद दक्षॊ गच ्छध्वं सॊमम अन्तिकातसमं वत्स्यति सर्वासु चन्द्रमा  मम शासनातविसृष्टास तास तदा जग्मुः शीतांशुभवनं तदात थापि सॊमॊ भगवान पुनर एव महीपतेरॊहिणीं निवसत्य एव प रीयमाणॊ मुहुर मुहुःततस ताः सहिताः सर्वा भूयः पितरम  अब्रुवनतव शुश्रूषणे युक्ता वत्स्यामॊ हि तवाश्रमेस ॊमॊ वसति नास्मासु नाकरॊद वचनं तवतासां तद वचनं शरुत ्वा दक्षः सॊमम अथाब्रवीतसमं वर्तस्व भार्यासु मा तव ां शप्स्ये विरॊचनअनादृत्य तु तद वाक्यं दक्षस्य भगव ाञ शशीरॊहिण्या सार्धम अवसत ततस ताः कुपिताः पुनःगत् वा च पितरं पराहुः परणम्य शिरसा तदासॊमॊ वसति नास्मा सु तस्मान नः शरणं भवरॊहिण्याम एव भगवन सदा वसति चन् द्रमाःतस्मान नस तराहि सर्वा वै यथा नः सॊम आविशेततच  छरुत्वा भगवान करुद्धॊ यक्ष्माणं पृथिवीपतेससर्व रॊ षात सॊमाय स चॊडु पतिम आविशतस यक्ष्मणाभिभूतात्माक्ष ीयताहर अहः शशीयत्नं चाप्य अकरॊद राजन मॊक्षार्थं तस ्य यक्ष्मणःइष्ट्वेष्टिभिर महाराज विविधाभिर निशाकरः न चामुच्यत शापाद वै कषयं चैवाभ्यगच्छतकषीयमाणे ततः  सॊमे ओषध्यॊ न परजज्ञिरेनिरास्वाद रसाः सर्वा हतवीर् याश च सर्वशःओषधीनां कषये जाते पराणिनाम अपि संक्षयः कृशाश चासन परजाः सर्वाः कषीयमाणे निशाकरेततॊ देवाः  समागम्य सॊमम ऊचुर महीपतेकिम इदं भवतॊ रूपम ईदृशं न  परकाशतेकारणं बरूहि नः सर्वं येनेदं ते महद भयमशरुत् वा तु वचनं तवत्तॊ विधास्यामस ततॊ वयमएवम उक्तः परत् युवाच सर्वांस ताञ शशलक्षणःशापं च कारणं चैव यक्ष्मा णं च तथात्मनःदेवास तस्य वचः शरुत्वा गत्वा दक्षम अथ ाब्रुवनपरसीद भगवन सॊमे शापश चैष निवर्त्यतामअसौ हि  चन्द्रमाः कषीणः किं चिच छेषॊ हि लक्ष्यतेकषयाच चैवा स्य देवेश परजाश चापि गताः कषयमवीरुद ओषधयश चैव बीजा नि विविधानि चतथा वयं लॊकगुरॊ परसादं कर्तुम अर्हसिए वम उक्तस तदा चिन्त्य पराह वाक्यं परजापतिःनैतच छक्य ं मम वचॊ वयावर्तयितुम अन्यथाहेतुना तु महाभागा निवर ्तिष्यति केन चितसमं वर्ततु सर्वासु शशी भार्यासु नि त्यशःसरस्वत्या वरे तीर्थे उन्मज्जञ शशलक्षणःपुनर वर ्धिष्यते देवास तद वै सत्यं वचॊ मममासार्धं च कषयं स ॊमॊ नित्यम एव गमिष्यतिमासार्धं च तदा वृद्धिं सत्यम  एतद वचॊ ममसरस्वतीं ततः सॊमॊ जगाम ऋषिशासनातपरभासं  परमं तीर्थं सरस्वत्या जगाम हअमावास्यां महातेजास तत ्रॊन्मज्जन महाद्युतिःलॊकान परभासयाम आस शीतांशुत्वम  अवाप चदेवाश च सर्वे राजेन्द्र परभासं पराप्य पुष्क लमसॊमेन सहिता भूत्वा दक्षस्य परमुखे ऽभवनततः परजापत िः सर्वा विससर्जाथ देवताःसॊमं च भगवान परीतॊ भूयॊ व चनम अब्रवीतमावमंस्थाः सत्रियः पुत्र मा च विप्रान क दा चनगच्छ युक्तसदा भूत्वा कुरु वै शासनं ममस विसृष् टॊ महाराज जगामाथ सवम आलयमपरजाश च मुदिता भूत्वा भॊज ने च यथा पुराएतत ते सर्वम आख्यातं यथा शप्तॊ निशाकर ःपरभासं च यथा तीर्थं तीर्थानां परवरं हय अभूतअमावास ्यां महाराज नित्यशः शशलक्षणःसनात्वा हय आप्यायते शर ीमान परभासे तीर्थ उत्तमेअतश चैनं परजानन्ति परभासम  इति भूमिपपरभां हि परमां लेभे तस्मिन्न उन्मज्ज्य चन ्द्रमाःततस तु चमसॊद्भेदम अच्युतस तव अगमद बलीचमसॊद् भेद इत्य एवं यं जनाः कथयन्त्य उततत्र दत्त्वा च दान ानि विशिष्टानि हलायुधःउषित्वा रजनीम एकां सनात्वा च  विधिवत तदाउदपानम अथागच्छत तवरावान केशवाग्रजःआद्यं  सवस्त्ययनं चैव तत्रावाप्य महत फलमसनिग्धत्वाद ओषधी नां च भूमेश च जनमेजयजानन्ति सिद्धा राजेन्द्र नष्टा म अपि सरस्वतीम
mahabharata-ramayana_mbs09034dev.txt