[य]बराह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतपधर्मॊ वृत ्तं च वृत्तिश च वृत्त्युपायफलानि चराज्ञां वृत्तं च  कॊशश च कॊशसंजननं महतअमात्यगुणवृद्धिश च परकृतीनां  च वर्धनमषाड्गुण्य गुणकल्पश च सेना नीतिस तथैव चदुष् टस्य च परिज्ञानम अदुष्टस्य च लक्षणमसमहीनाधिकानां च  यथावल लक्षणॊच्चयःमध्यमस्य च तुष्ट्यर्थं यथा सथेयं  विवर्धताकषीणसंग्रह वृत्तिश च यथावत संप्रकीर्तिताल भुनादेश रूपेण गरन्थ यॊगेन भारतविजिगीषॊस तथा वृत्तम  उक्तं चैव तथैव तेगणानां वृत्तिम इच्छामि शरॊतुं मत िमतां वरयथा गणाः परवर्धन्ते न भिद्यन्ते च भारतअरीन  हि विजिगीषन्ते सुहृदः पराप्नुवन्ति चभेदमूलॊ विनाश ॊ हि गणानाम उपलभ्यतेमन्त्रसंवरणं दुःखं बहूनाम इति  मे मतिःएतद इच्छाम्य अहं शरॊतुं निखिलेन परंतपयथा च  ते न भिद्येरंस तच च मे बरूहि पार्थिव[भ]गणानां च कु लानां च राज्ञां च भरतर्षभवैरसंदीपनाव एतौ लॊभामर्षौ  जनाधिपलॊभम एकॊ हि वृणुते ततॊ ऽमर्षम अनन्तरमतौ कषय व्यय संयुक्ताव अन्यॊन्यजनिताश्रयौचारमन्त्रबलादानैः  सामदानविभेदनैःकषयव्यय भयॊपायैः कर्शयन्तीतरेतरमतत् र दानेन भिद्यन्ते गणाः संघातवृत्तयःभिन्ना विमनसः स र्वे गच्छन्त्य अरिवशं भयातभेदाद गणा विनश्यन्ति भिन ्नाः सूपजपाः परैःतस्मात संघातयॊगेषु परयतेरन गणाः स दाअर्था हय एवाधिगम्यन्ते संघातबलपौरुषातबाह्याश च म ैत्रीं कुर्वन्ति तेषु संघातवृत्तिषुजञानवृद्धान परश ंसन्तः शुश्रूषन्तः परस्परमविनिवृत्ताभिसंधानाः सुखम  एधन्ति सर्वशःधर्मिष्ठान वयवहारांश च सथापयन्तश च श ास्त्रतःयथावत संप्रवर्तन्तॊ विवर्धन्ते गणॊत्तमाःपु त्रान भरातॄन निगृह्णन्तॊ विनये च सदा रताःविनीतांश  च परगृह्णन्तॊ विवर्धन्ते गणॊत्तमाःचारमन्त्रविधानेष ु कॊशसंनिचयेषु चनित्ययुक्ता महाबाहॊ वर्धन्ते सर्वत ॊ गणाःपराज्ञाञ शूरान महेष्वासान कर्मसु सथिरपौरुषान मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृपदरव्यवन्तश च  शूराश च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाःकृच्छ्रास्व आपत् सु संमूढान गणान उत्तारयन्ति तेकरॊधॊ भेदॊ भयॊ दण्डः  कर्शनं निग्रहॊ वधःनयन्त्य अरिवशं सद्यॊ गणान भरतसत ्तमतस्मान मानयितव्यास ते गणमुख्याः परधानतःलॊकयात्र ा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिवमन्त्रगुप्तिः परधानेष ु चारश चामित्रकर्शनन गणाः कृत्स्नशॊ मन्त्रं शरॊतुम  अर्हन्ति भारतगणमुख्यैस तु संभूय कार्यं गणहितं मिथ ःपृथग गणस्य भिन्नस्य विमतस्य ततॊ ऽनयथाअर्थाः परत्य वसीदन्ति तथानर्था भवन्ति चतेषाम अन्यॊन्यभिन्नानां  सवशक्तिम अनुतिष्ठतामनिग्रहः पण्डितैः कार्यः कषिप्र म एव परधानतःकुलेषु कलहा जाताः कुलवृद्धैर उपेक्षिता ःगॊत्रस्य राजन कुर्वन्ति गणसंभेद कारिकामआभ्यन्तरं  भयं रक्ष्यं सुरक्ष्यं बाह्यतॊ भयमअभ्यन्तराद भयं जा तं सद्यॊ मूलं निकृन्ततिअकस्मात करॊधलॊभाद वा मॊहाद  वापि सवभावजातअन्यॊन्यं नाभिभाषन्ते तत्पराभव लक्षणम जात्या च सदृशाः सर्वे कुलेन सदृशास तथान तु शौर्येण  बुद्ध्या वा रूपद्रव्येण वा पुनःभेदाच चैव परमादाच  च नाम्यन्ते रिपुभिर गणाःतस्मात संघातम एवाहुर गणाना ं शरणं महत
mahabharata-ramayana_mbs12108dev.txt