[मार्क]चिन्तयित्वा तद आश्चर्यं सत्रिया परॊक्तम अशे षतःविनिन्दन स दविजॊ ऽऽतमानम आगः कृत इवाबभौचिन्तयान ः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिम अथाब्रवीतशरद्दधानेन भाव ्यं वै गच्छामि मिथिलाम अहमकृतात्मा धर्मवित तस्यां  वयाधॊ निवसते किलतं गच्छाम्य अहम अद्यैव धर्मं परष्ट ुं तपॊधनमइति संचिन्त्य मनसा शरद्दधानः सत्रिया वचःब लाका परत्ययेनासौ धर्म्यैश च वचनैः शुभैःसंप्रतस्थे  स मिथिलां कौतूहलसमन्वितःअतिक्रामन्न अरण्यानि गरामा ंश च नगराणि चततॊ जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षितामधर्म सेतु समाकीर्णां यज्ञॊत्सव वतीं शुभामगॊपुराट्टालकवत ीं गृहप्राकारशॊभितामपरविश्य स पुरीं रम्यां विमानैर  बहुभिर वृतामपण्यैश च बहुभिर युक्तां सुविभक्तमहापथ ामअश्वै रथैस तथा नागैर यानैश च बहुभिर वृतामहृष्टपु ष्ट जनाकीर्णां नित्यॊत्सव समाकुलामसॊ ऽपश्यद बहु वृ त्तान्तां बराह्मणः समतिक्रमनधर्मव्याधम अपृच्छच च स  चास्य कथितॊ दविजैःअपश्यत तत्र गत्वा तं सूना मध्ये  वयवस्थितममार्गमाहिष मांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनमआ कुलत्वात तु करेतॄणाम एकान्ते संस्थितॊ दविजःस तु जञ ात्वा दविजं पराप्तं सहसा संभ्रमॊत्थितःआजगाम यतॊ वि प्रः सथित एकान्त आसने[वयाध]अभिवादये तवा भगवन सवागत ं ते दविजॊत्तमअहं वयाधस तु भद्रं ते किं करॊमि परशा धि मामएकपत्न्या यद उक्तॊ ऽसि गच्छ तवं मिथिलाम इतिज ानाम्य एतद अहं सर्वं यदर्थं तवम इहागतः[मार्क]शरुत् वा तु तस्य तद वाक्यं स विप्रॊ भृशहर्षितःदवितीयम इद म आश्चर्यम इत्य अचिन्तयत दविजःअदेशस्थं हि ते सथानम  इति वयाधॊ ऽबरवीद दविजमगृहं गच्छाव भगवन यदि रॊचयसे  ऽनघबाढम इत्य एव संहृष्टॊ विप्रॊ वचनम अब्रवीतअग्रत स तु दविजं कृत्वा स जगाम गरहान परतिपरविश्य च गृहं  रम्यम आसनेनाभिपूजितःपाद्यम आचमनीयं च परतिगृह्य दवि जॊत्तमःततः सुखॊपविष्टस तं वयाधं वचनम अब्रवीतकर्मैत द वै न सदृशं भवतः परतिभाति मेअनुतप्ये भृशं तात तव  घॊरेण कर्मणा[वयाध]कुलॊचितम इदं कर्म पितृपैतामहं मम वर्तमानस्य मे धर्मे सवे मन्युं मा कृथा दविजधात्रा  तु विहितं पूर्वं कर्म सवं पालयाम्य अहमपरयत्नाच च ग ुरू वृद्धौ शुश्रूषे ऽहं दविजॊत्तमसत्यं वदे नाभ्यसू ये यथाशक्ति ददामि चदेवतातिथिभृत्यानाम अवशिष्टेन वर ्तयेन कुत्सयाम्य अहं किं चिन न गर्हे बलवत्तरमकृतम  अन्वेति कर्तारं पुरा कर्म दविजॊत्तमकृषिगॊरक्ष्य वा णिज्यम इह लॊकस्य जीवनमदण्डनीतिस तरयी विद्या तेन लॊ का भवन्त्य उतकर्म शूद्रे कृषिर वैश्ये संग्रामः कषत ्रिये समृतःबरह्मचर्यं तपॊ मन्त्राः सत्यं च बराह्मण े सदाराजा परशास्ति धर्मेण सवकर्म निरताः परजाःविकर् माणश च ये के चित तान युनक्ति सवकर्मसुभेतव्यं हि सद ा राज्ञां परजानाम अधिपा हि तेमारयन्ति विकर्मस्थं ल ुब्धा मृगम इवेषुभिःजनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थॊ न  विद्यतेसवकर्म निरता वर्णाश चत्वारापि दविजॊत्तमस ए ष जनकॊ राजा दुर्वृत्तम अपि चेत सुतमदण्ड्यं दण्डे न िक्षिपति तथा न गलाति धार्मिकमसुयुक्तचारॊ नृपतिः सर ्वं धर्मेण पश्यतिशरीश च राज्यं च दण्डश च कषत्रियाण ां दविजॊत्तमराजानॊ हि सवधर्मेण शरियम इच्छन्ति भूयस ीमसर्वेषाम एव वर्णानां तराता राजा भवत्य उतपरेण हि  हतान बरह्मन वराहमहिषान अहमन सवयं हन्मि विप्रर्षे व िक्रीणामि सदा तव अहमन भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथा  हय अहमसदॊपवासी च तथा नक्तभॊजी तथा दविजअशीलश चापि  पुरुषॊ भूत्वा भवति शीलवानपराणि हिंसा रतश चापि भवते  धार्मिकः पुनःवयभिचारान नरेन्द्राणां धर्मः संकीर्य ते महानअधर्मॊ वर्धते चापि संकीर्यन्ते तथा परजाःउरु ण्डा वामनाः कुब्जाः सथूलशीर्षास तथैव चकलीबाश चान्ध ाश च जायन्ते बधिरा लम्बचूचुकाःपार्थिवानाम अधर्मत्व ात परजानाम अभवः सदास एष राजा जनकः सर्वं धर्मेण पश् यतिअनुगृह्णन परजाः सर्वाः सवधर्मनिरताः सदाये चैव म ां परशंसन्ति ये च निन्दन्ति मानवाःसर्वान सुपरिणीते न कर्मणा तॊषयाम्य अहमये जीवन्ति सवधर्मेण संभुञ्जन् ते च पार्थिवाःन किं चिद उपजीवन्ति दक्षा उत्थान शील िनःशक्त्यान्न दानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यतायथार्ह ं परतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दयातयागान नान्यत्र मर्त ्यानां गुणास तिष्ठन्ति पूरुषेमृषावादं परिहरेत कुर् यात परियम अयाचितःन च कामान न संरम्भान न दवेषाद धर् मम उत्सृजेतपरिये नातिभृशं हृष्येद अप्रिये न च संज् वरेतन मुह्येद अर्थकृच्छ्रेषु न च धर्मं परित्यजेतकर ्म चेत किं चिद अन्यत सयाद इतरन न समाचरेतयत कल्याणम  अभिध्यायेत तत्रात्मानं नियॊजयेतन पापं परति पापः स यात साधुर एव सदा भवेतआत्मनैव हतः पापॊ यः पापं कर्त ुम इच्छतिकर्म चैतद असाधूनां वृजिनानाम असाधुवतन धर् मॊ ऽसतीति मन्वानाः शुचीन अवहसन्ति येअश्रद्दधाना धर ्मस्य ते नश्यन्ति न संशयःमहादृतिर इवाध्मातः पापॊ भ वति नित्यदामूढानाम अवलिप्तानाम असारं भाषितं भवेतदर ्शयत्य अन्तरात्मानं दिवा रूपम इवांशुमानन लॊके राजत े मूर्खः केवलात्म परशंसयाअपि चेह मृजा हीनः कृतविद् यः परकाशतेअब्रुवन कस्य चिन निन्दाम आत्मपूजाम अवर्ण यनन कश चिद गुणसंपन्नः परकाशॊ भुवि दृश्यतेविकर्मणा  तप्यमानः पापाद विपरिमुच्यतेनैतत कुर्यां पुनर इति द वितीयात परिमुच्यतेकर्मणा येन तेनेह पापाद दविज वरॊत ्तमएवं शरुतिर इयं बरह्मन धर्मेषु परिदृश्यतेपापान्य  अबुद्ध्वेह पुरा कृतानि; पराग धर्मशीलॊ विनिहन्ति प श्चातधर्मॊ बरह्मन नुदते पूरुषाणां; यत कुर्वते पापम  इह परमादातपापं कृत्वा हि मन्येत नाहम अस्मीति पूरु षःचिकीर्षेद एव कल्याणं शरद्दधानॊ ऽनसूयकःवसनस्येव छ िद्राणि साधूनां विवृणॊति यःपापं चेत पुरुषः कृत्वा  कल्याणम अभिपद्यतेमुच्यते सर्वपापेभ्यॊ महाभ्रैर इव  चन्द्रमाःयथादित्यः समुद्यन वै तमॊ सर्वं वयपॊहतिएवं  कल्याणम आतिष्ठन सर्वपापैः परमुच्यतेपापानां विद्ध् य अधिष्ठानं लॊभम एव दविजॊत्तमलुब्धाः पापं वयवस्यन् ति नरा नातिबहु शरुताःअधर्मा धर्मरूपेण तृणैः कूपा इ वावृताःतेषां दमः पवित्राणि परलापा धर्मसंश्रिताःसर् वं हि विद्यते तेषु शिष्टाचारः सुदुर्लभः[मार्क]स तु  विप्रॊ महाप्राज्ञॊ धर्मव्याधम अपृच्छतशिष्टाचारं क थम अहं विद्याम इति नरॊत्तमएतन महामते वयाध परब्रवीह ि यथातथम[वयाध]यज्ञॊ दानं तपॊ वेदाः सत्यं च दविजसत् तमपञ्चैतानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदाकामक्रॊध ौ वशे कृत्वा दम्भं लॊभम अनार्जवमधर्म इत्य एव संतुष ्टास ते शिष्टाः शिष्टसंमताःन तेषां विद्यते ऽवृत्तं  यज्ञस्वाध्यायशीलिनामआचार पालनं चैव दवितीयं शिष्टल क्षणमगुरुशुश्रूषणं सत्यम अक्रॊधॊ दानम एव चएतच चतुष ्टयं बरह्मञ शिष्टाचारेषु नित्यदाशिष्टाचारे मनॊ कृत ्वा परतिष्ठाप्य च सर्वशःयाम अयं लभते तुष्टिं सा न  शक्या हय अतॊ ऽनयथावेदस्यॊपनिषत सत्यं सत्यस्यॊपनिषद  दमःदमस्यॊपनिषत तयागः शिष्टाचारेषु नित्यदाये तु धर ्मम असूयन्ते बुद्धिमॊहान्विता नराःअपथा गच्छतां तेष ाम अनुयातापि पीड्यतेये तु शिष्टाः सुनियताः शरुतित् यागपरायणाःधर्म्यं पन्थानम आरूढाः सत्यधर्मपरायणाःनि यच्छन्ति परां बुद्धिं शिष्टाचारान्विता नराःउपाध्या य मते युक्ताः सथित्या धर्मार्थदर्शिनःनास्तिकान भिन ्नमर्यादान करूरान पापमतौ सथितानतयज ताञ जञानम आश्रि त्य धार्मिकान उपसेव्य चकाललॊभ गरहाकीर्णां पञ्चेन्द ्रिय जलां नदीमनावं धृतिमयीं कृत्वा जन्म दुर्गाणि स ंतरकरमेण संचितॊ धर्मॊ बुद्धियॊगमयॊ महानशिष्टाचारे  भवेत साधू रागः शुक्लेव वाससिअहिंसा सत्यवचनं सर्वभू तहितं परमअहिंसा परमॊ धर्मः स च सत्ये परतिष्ठितःसत् ये कृत्वा परतिष्ठां तु परवर्तन्ते परवृत्तयःसत्यम ए व गरीयस तु शिष्टाचार निषेवितमआचारश च सतां धर्मः सन ्तश चाचार लक्षणःयॊ यथा परकृतिर जन्तुः सवां सवां पर कृतिम अश्नुतेपापात्मा करॊधकामादीन दॊषान आप्नॊत्य अ नात्मवानआरम्भॊ नयाययुक्तॊ यः स हि धर्म इति समृतःअन ाचारस तव अधर्मेति एतच छिष्टानुशासनमअक्रुध्यन्तॊ ऽन सूयन्तॊ निरहंकार मत्सराःऋजवः शम संपन्नाः शिष्टाचार ा भवन्ति तेतरैविद्य वृद्धाः शुचयश वृत्तवन्तॊ मनस्व िनःगुरुशुश्रूषवॊ दान्ताः शिष्टाचारा भवन्त्य उततेषा म अदीनसत्त्वानां दुष्कराचार कर्मणामसवैः कर्मभिः सत ्कृतानां घॊरत्वं संप्रणश्यतितं सद आचारम आश्चर्यं प ुराणं शाश्वतं धरुवमधर्मं धर्मेण पश्यन्तः सवर्गं या न्ति मनीषिणःआस्तिका मानहीनाश च दविजातिजनपूजकाःशरुत वृत्तॊपसंपन्नास ते सन्तः सवर्गगामिनःवेदॊक्तः परमॊ  धर्मॊ धर्मशास्त्रेषु चापरःशिष्टाचीर्णश च शिष्टानां  तरिविधं धर्मलक्षणमपारणं चापि विद्यानां तीर्थानाम  अवगाहनमकषमा सत्यार्जवं शौचं शिष्टाचार निदर्शनमसर्व भूतदयावन्तॊ अहिंसा निरताः सदापरुषं न परभाषन्ते सदा  सन्तॊ दविज परियाःशुभानाम अशुभानां च कर्मणां फलसंच येविपाकम अभिजानन्ति ते शिष्टाः शिष्टसंमताःनयायॊपेत ा गुणॊपेताः सर्वलॊकहितैषिणःसन्तः सवर्गजितः शुक्लाः  संनिविष्टाश च सत्पथेदातारः संविभक्तारॊ दीनानुग्रह  कारिणःसर्वभूतदयावन्तस ते शिष्टाः शिष्टसंमताःसर्वप ूज्याः शरुतधनास तथैव च तपस्विनःदाननित्याः सुखाँल ल ॊकान आप्नुवन्तीह च शरियमपीडया च कलत्रस्य भृत्यानां  च समाहिताःअतिशक्त्या परयच्छन्ति सन्तः सद्भिः समाग ताःलॊकयात्रां च पश्यन्तॊ धर्मम आत्महितानि चएवं सन् तॊ वर्तमाना एधन्ते शाश्वतीः समाःअहिंसा सत्यवचनम आन ृशंस्यम अथार्जवमअद्रॊहॊ नातिमानश च हरीस तितिक्षा द मः शमःधीमन्तॊ धृतिमन्तश च भूतानाम अनुकम्पकाःअकाम द वेषसंयुक्तास ते सन्तॊ लॊकसत्कृताःतरीण्य एव तु पदान ्य आहुः सतां वृत्तम अनुत्तममन दरुह्येच चैव दद्याच  च सत्यं चैव सदा वदेतसर्वत्र च दयावन्तः सन्तः करुणव ेदिनःगच्छन्तीह सुसंतुष्टा धर्म्यं पन्थानम उत्तममशि ष्टाचारा महात्मानॊ येषां धर्मः सुनिश्चितःअनसूया कष मा शान्तिः संतॊषः परियवादिताकामक्रॊधपरित्यागः शिष् टाचार निषेवणमकर्मणा शरुतसंपन्नं सतां मार्गम अनुत्त ममशिष्टाचारं निषेवन्ते नित्यं धर्मेष्व अतन्द्रिताः परज्ञा परासादम आरुह्य मुह्यतॊ महतॊ जनानपरेक्षन्तॊ  लॊकवृत्तानि विविधानि दविजॊत्तमअतिपुण्यानि पापानि त ानि दविज वरॊत्तमएतत ते सर्वम आख्यातं यथा परज्ञं यथ ा शरुतमशिष्टाचार गुणान बरह्मन पुरस्कृत्य दविजर्षभ
mahabharata-ramayana_mbs03198dev.txt