[बर]अहंकारात परसूतानि महाभूतानि पञ्च वैपृथिवी वायु र आकाशम आपॊ जयॊतिश च पञ्चममतेषु भूतानि मुह्यन्ते म हाभूतेषु पञ्चसुशब्दस्पर्शन रूपेषु रसगन्धक्रियासु च महाभूतविनाशान्ते परलये परत्युपस्थितेसर्वप्राणभृतां  धीरा महद उत्पद्यते भयमयद्य अस्माज जायते भूतं तत्र  तत परविलीयतेलीयन्ते परतिलॊमानि जायन्ते चॊत्तरॊत्त रमततः परलीने सर्वस्मिन भूते सथावरजङ्गमेसमृतिमन्तस  तदा धीरा न लीयन्ते कदा चनशब्दः सपर्शस तथारूपं रसॊ  गन्धश च पञ्चमःकरिया कारणयुक्ताः सयुर अनित्या मॊहसं ज्ञिताःलॊभप्रजन संयुक्ता निर्विशेषा हय अकिंचनाःमां सशॊणितसंघाता अन्यॊन्यस्यॊपजीविनःबहिर आत्मान इत्य ए ते दीनाः कृपण वृत्तयःपराणापानाव उदानश च समानॊ वयान  एव चअन्तरात्मेति चाप्य एते नियताः पञ्च वायवःवान म नॊ बुद्धिर इत्य एभिर सार्धम अष्टात्मकं जगततवग घराण श्रॊत्रचक्षूंषि रसनं वाक च संयताविशुद्धं च मनॊ यस् य बुद्धिश चाव्यभिचारिणीअष्टौ यस्याग्नयॊ हय एते न द हन्ते मनः सदास तद बरह्म शुभं याति यस्माद भूयॊ न वि द्यतेएकादश च यान्य आहुर इन्द्रियाणि विशेषतःअहंकारप ्रसूतानि तानि वक्ष्याम्य अहं दविजाःशरॊत्रं तवक चक् षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमीपादौ पायुर उपस्थं च ह स्तौ वाग दशमी भवेतइन्द्रियग्राम इत्य एष मन एकादशं  भवेतएतं गरामं जयेत पूर्वं ततॊ बरह्म परकाशतेबुद्धीन ्द्रियाणि पञ्चाहुः पञ्च कर्मेन्द्रियाणि चशरॊत्रादी न्य अपि पञ्चाहुर बुद्धियुक्तानि तत्त्वतःअविशेषाणि  चान्यानि कर्म युक्तानि तानि तुउभयत्र मनॊ जञेयं बुद ्धिर दवादशमी भवेतइत्य उक्तानीन्द्रियाणीमान्य एकादश  मया करमातमन्यन्ते कृतम इत्य एव विदित्वैतानि पण्डि ताःतरीणि सथानानि भूतानां चतुर्थं नॊपपद्यतेसथलम आपस  तथाकाशं जन्म चापि चतुर्विधमअण्डजॊद्भिज्ज संस्वेद  जरायुजम अथापि चचतुर्धा जन्म इत्य एतद भूतग्रामस्य ल क्ष्यतेअचराण्य अपि भूतानि खेचराणि तथैव चअण्डजानि व िजानीयात सर्वांश चैव सरीसृपानसंस्वेदाः कृमयः परॊक् ता जन्तवश च तथाविधाःजन्म दवितीयम इत्य एतज जघन्यतरम  उच्यतेभित्त्वा तु पृथिवीं यानि जायन्ते कालपर्ययात उद्भिज्जानीति तान्य आहुर भूतानि दविजसत्तमाःदविपाद  बहुपादानि तिर्यग्गतिमतीनि चजरायुजानि भूतानि वित्तत ान्य अपि सत्तमाःदविविधापीह विज्ञेया बरह्मयॊनिः सना तनातपः कर्म च यत पुण्यम इत्य एष विदुषां नयःदविविधं  कर्म विज्ञेयम इज्या दानं च यन मखेजातस्याध्ययनं पु ण्यम इति वृद्धानुशासनमएतद यॊ वेद विधिवत स मुखः सया द दविजर्षभाःविमुक्तः सर्वपापेभ्य इति चैव निबॊधतआका शं परथमं भूतं शरॊत्रम अध्यात्मम उच्यतेअधिभूतं तथा  शब्दॊ दिशस तत्राधिदैवतमदवितीयं मारुतॊ भूतं तवग अध् यात्मं च विश्रुतमसप्रष्टव्यम अधिभूतं च विद्युत तत् राधिदैवतमतृतीयं जयॊतिर इत्य आहुर चक्षुर अध्यात्मम  उच्यतेअधिभूतं ततॊ रूपं सूर्यस तत्राधिदैवतमचतुर्थम  आपॊ विज्ञेयं जिह्वा चाध्यात्मम इष्यतेअधिभूतं रसश च ात्र सॊमस तत्राधिदैवतमपृथिवी पञ्चमं भूतं घराणश चाध ्यात्मम इष्यतेअधिभूतं तथा गन्धॊ वायुस तत्राधिदैवतम एष पञ्चसु भूतेषु चतुष्टय विधिः समृतःअतः परं परवक्ष ्यामि सर्वं तरिविधम इन्द्रियमपादाव अध्यात्मम इत्य  आहुर बराह्मणास तत्त्वदर्शिनःअधिभूतं तु गन्तव्यं वि ष्णुस तत्राधिदैवतमअवाग गतिर अपानश च पायुर अध्यात्म म इष्यतेअधिभूतं विसर्वश च मित्रस तत्राधिदैवतमपरजनः  सर्वभूतानाम उपस्थॊ ऽधयात्मम उच्यतेअधिभूतं तथा शुक ्रं दैवतं च परजापतिःहस्ताव अध्यात्मम इत्य आहुर अध् यात्मविदुषॊ जनाःअधिभूतं तु कर्माणि शक्रस तत्राधिदै वतमवैश्वदेवी मनः पूर्वा वाग अध्यात्मम इहॊच्यतेवक्त व्यम अधिभूतं च वह्निस तत्राधिदैवतमअध्यात्मं मन इत् य आहुः पञ्च भूतानुचारकमअधिभूतं च मन्यव्यं चन्द्रमा श चाधिदैवतमअध्यात्मं बुद्धिर इत्य आहुः षडिन्द्रिय  विचारिणीअधिभूतं तु विज्ञेयं बरह्मा तत्राधिदैवतमयथा वद अध्यात्मविधिर एष वः कीर्तितॊ मयाजञानम अस्य हि ध र्मज्ञाः पराप्तं बुद्धिमताम इहइन्द्रियाणीन्द्रियार ्थाश च महाभूतानि पञ्च चसर्वाण्य एतानि संधाय मनसा स ंप्रधारयेतकषीणे मनसि सर्वस्मिन न जन्म सुखम इष्यतेज ञानसंपन्न सत्त्वानां तत सुखं विदुषां मतमअतः परं पर वक्ष्यामि सूक्ष्मभावकरीं शिवामनिवृत्तिं सर्वभूतेषु  मृदुना दारुणेन वागुणागुणम अनासङ्गम एकचर्यम अनन्तर मएतद बराह्मणतॊ वृत्तम आहुर एकपदं सुखमविद्वान कूर्म  इवाङ्गानि कामान संहृत्य सर्वशःविरजाः सर्वतॊ मुक्त ॊ यॊ नरः स सुखी सदाकामान आत्मनि संयम्य कषीणतृष्णः  समाहितःसर्वभूतसुहृन मैत्रॊ बरह्मभूयं स गच्छतिइन्द् रियाणां निरॊधेन सर्वेषां विषयैषिणाममुनेर जनपद तयाग ाद अध्यात्माग्निः समिध्यतेयथाग्निर इन्धनैर इद्धॊ म हाज्यॊतिः परकाशतेतथेन्द्रिय निरॊधेन महान आत्मा परक ाशतेयदा पश्यति भूतानि परसन्नात्मात्मनॊ हृदिसवयं यॊ निस तदा सूक्ष्मात सूक्ष्मम आप्नॊत्य अनुत्तममअग्नी  रूपं पयः सरॊतॊ वायुः सपर्शनम एव चमही पङ्कधरं घॊरम  आकाशं शरवणं तथारागशॊकसमाविष्टं पञ्च सरॊतः समावृतमप ञ्च भूतसमायुक्तं नवद्वारं दविदैवतमरजस्वलम अथादृश्य ं तरिगुणं च तरिधातुकमसंसर्गाभिरतं मूढं शरीरम इति ध ारणादुश्चरं जीवलॊके ऽसमिन सत्त्वं परति समाश्रितमएत द एव हि लॊके ऽसमिन कालचक्रं परवर्ततेएतन महार्णवं घ ॊरम अगाधं मॊहसंज्ञितमविसृजेत संक्षिपेच चैव भॊधयेत  सामरं जगतकामक्रॊधौ भयं मॊहम अभिद्रॊहम अथानृतमइन्द् रियाणां निरॊधेन स तांस तयजति दुस्त्यजानयस्यैते निर ्जिता लॊके तरिगुणाः पञ्च धातवःवयॊम्नि तस्य परं सथा नम अनन्तम अथ लक्ष्यतेकामकूलाम अपारान्तां मनः सरॊतॊ  भयावहामनदीं दुर्ग हरदां तीर्णः कामक्रॊधाव उभौ जये तस सर्वदॊषनिर्मुक्तस ततः पश्यति यत परममनॊ मनसि संध ाय पश्यत्य आत्मानम आत्मनिसर्ववित सर्वभूतेषु वीक्षत ्य आत्मानम आत्मनिएकधा बहुधा चैव विकुर्वाणस ततस ततः धरुवं पश्यति रूपाणि दीपाद दीपशतं यथास वै विष्णुश च  मित्रश च वरुणॊ ऽगनिः परजापतिःस हि धाता विधाता च स  परभुः सर्वतॊ मुखःहृदयं सर्वभूतानां महान आत्मा परक ाशतेतं विप्र संघाश च सुरासुराश च; यक्षाः पिशाचाः प ितरॊ वयांसिरक्षॊगणा भूतगणाश च सर्वे; महर्षयश चैव स दा सतुवन्ति
mahabharata-ramayana_mbs14042dev.txt