ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः शॊचताम एव  रजनी दुःखेन वयत्यवर्ततरजन्यां सुप्रभातायां भरातरस  ते सुहृद्वृताः मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राम म उपागमनतूष्णीं ते समुपासीना न कश चित किं चिद अब्र वीत भरतस तु सुहृन्मध्ये रामवचनम अब्रवीतसान्त्विता  मामिका माता दत्तं राज्यम इदं मम तद ददामि तवैवाहं भ ुङ्क्ष्व राज्यम अकण्टकममहतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतु र जलागमे दुरावारं तवदन्येन राज्यखण्डम इदं महतगतिं  खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्रिणः अनुगन्तुं न श क्तिर मे गतिं तव महीपतेसुजीवं नित्यशस तस्य यः परैर  उपजीव्यते राम तेन तु दुर्जीवं यः परान उपजीवतियथा  तु रॊपितॊ वृक्षः पुरुषेण विवर्धितः हरस्वकेन दुरारॊ हॊ रूढस्कन्धॊ महाद्रुमःस यदा पुष्पितॊ भूत्वा फलानि  न विदर्शयेत स तां नानुभवेत परीतिं यस्य हेतॊः परभा वितःएषॊपमा महाबाहॊ तवम अर्थं वेत्तुम अर्हसि यदि तव म अस्मान ऋषभॊ भर्ता भृत्यान न शाधि हिशरेणयस तवां म हाराज पश्यन्त्व अग्र्याश च सर्वशः परतपन्तम इवादित् यं राज्ये सथितम अरिंदममतवानुयाने काकुत्ष्ठ मत्ता न र्दन्तु कुञ्जराः अन्तःपुर गता नार्यॊ नन्दन्तु सुसम ाहिताःतस्य साध्व इत्य अमन्यन्त नागरा विविधा जनाः भ रतस्य वचः शरुत्वा रामं परत्यनुयाचतःतम एवं दुःखितं  परेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम रामः कृतात्मा भरतं समाश ्वासयद आत्मवाननात्मनः कामकारॊ ऽसति पुरुषॊ ऽयम अनीश ्वरः इतश चेतरतश चैनं कृतान्तः परिकर्षतिसर्वे कषयान ्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः संयॊगा विप्रयॊगान ्ता मरणान्तं च जीवितमयथा फलानं पक्वानां नान्यत्र प तनाद भयम एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद भयमयथागार ं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वावसीदति तथावसीदन्ति नरा जर ामृत्युवशं गताःअहॊरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां पराणि नाम इह आयूंषि कषपयन्त्य आशु गरीष्मे जलम इवांशवःआत् मानम अनुशॊच तवं किम अन्यम अनुशॊचसि आयुस ते हीयते य स्य सथितस्य च गतस्य चसहैव मृत्युर वरजति सह मृत्युर  निषीदति गत्वा सुदीर्घम अध्वानं सह मृत्युर निवर्तत ेगात्रेषु वलयः पराप्ताः शवेताश चैव शिरॊरुहाः जरया  पुरुषॊ जीर्णः किं हि कृत्वा परभावयेतनन्दन्त्य उदित  आदित्ये नन्दन्त्य अस्तम इते रवौ आत्मनॊ नावबुध्यन् ते मनुष्या जीवितक्षयमहृष्यन्त्य ऋतुमुखं दृष्ट्वा न वं नवम इहागतम ऋतूनां परिवर्तेन पराणिनां पराणसंक्षय ःयथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे समेत्य च  वयपेयातां कालम आसाद्य कं चनएवं भार्याश च पुत्राश च  जञातयश च वसूनि च समेत्य वयवधावन्ति धरुवॊ हय एषां  विनाभवःनात्र कश चिद यथा भावं पराणी समभिवर्तते तेन  तस्मिन न सामर्थ्यं परेतस्यास्त्य अनुशॊचतःयथा हि सा र्थं गच्छन्तं बरूयात कश चित पथि सथितः अहम अप्य आगम िष्यामि पृष्ठतॊ भवताम इतिएवं पूर्वैर गतॊ मार्गः पि तृपैतामहॊ धरुवः तम आपन्नः कथं शॊचेद यस्य नास्ति वय तिक्रमःवयसः पतमानस्य सरॊतसॊ वानिवर्तिनः आत्मा सुखे  नियॊक्तव्यः सुखभाजः परजाः समृताःधर्मात्मा स शुभैः  कृत्स्नैः करतुभिश चाप्तदक्षिणैः धूतपापॊ गतः सवर्ग ं पिता नः पृथिवीपतिःभृत्यानां भरणात सम्यक परजानां  परिपालनात अर्थादानाच च धार्मेण पिता नस तरिदिवं गतः इष्ट्वा बहुविधैर यज्ञैर भॊगांश चावाप्य पुष्कलान उत ्तमं चायुर आसाद्य सवर गतः पृथिवीपतिःस जीर्णं मानुष ं देहं परित्यज्य पिता हि नः दैवीम ऋद्धिम अनुप्राप् तॊ बरह्मलॊकविहारिणीमतं तु नैवं विधः कश चित पराज्ञः  शॊचितुम अर्हति तवद्विधॊ यद्विधश चापि शरुतवान बुद् धिमत्तरःएते बहुविधाः शॊका विलाप रुदिते तथा वर्जनीय ा हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमतास सवस्थॊ भव मा शॊचॊ य ात्वा चावस तां पुरीम तथा पित्रा नियुक्तॊ ऽसि वशिना  वदताम्व वरयत्राहम अपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा  तत्रैवाहं करिष्यामि पितुर आर्यस्य शासनमन मया शासनं  तस्य तयक्तुं नयाय्यम अरिंदम तत तवयापि सदा मान्यं  स वै बन्धुः स नः पिताएवम उक्त्वा तु विरते रामे वचन म अर्थवत उवाच भरतश चित्रं धार्मिकॊ धार्मिकं वचःकॊ  हि सयाद ईदृशॊ लॊके यादृशस तवम अरिंदम न तवां परव्यथ येद दुःखं परीतिर वा न परहर्षयेतसंमतश चासि वृद्धाना ं तांश च पृच्छसि संशयान यथा मृतस तथा जीवन यथासति त था सतियस्यैष बुद्धिलाभः सयात परितप्येत केन सः स एव ं वयसनं पराप्य न विषीदितुम अर्हतिअमरॊपमसत्त्वस तवं  महात्मा सत्यसंगरः सर्वज्ञः सर्वदर्शी च बुद्धिमांश  चासि राघवन तवाम एवं गुणैर युक्तं परभवाभवकॊविदम अव िषह्यतमं दुःखम आसादयितुम अर्हतिपरॊषिते मयि यत पापं  मात्रा मत्कारणात कृतम कषुद्रया तद अनिष्टं मे परसी दतु भवान ममधर्मबन्धेन बद्धॊ ऽसमि तेनेमां नेह मातरम  हन्मि तीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीमकथं दशर थाज जातः शुद्धाभिजनकर्मणः जानन धर्मम अधर्मिष्ठं कु र्यां कर्म जुगुप्सितमगुरुः करियावान वृद्धश च राजा  परेतः पितेति च तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदिक ॊ हि धर्मार्थयॊर हीनम ईदृशं कर्म किल्बिषम सत्रियाः  परियचिकीर्षुः सन कुर्याद धर्मज्ञ धर्मवितअन्तकाले  हि भूतानि मुह्यन्तीति पुराश्रुतिः राज्ञैवं कुर्वता  लॊके परत्यक्षा सा शरुतिः कृतासाध्व अर्थम अभिसंधाय  करॊधान मॊहाच च साहसात तातस्य यद अतिक्रान्तं परत्य ाहरतु तद भवानपितुर हि समतिक्रान्तं पुत्रॊ यः साधु  मन्यते तद अपत्यं मतं लॊके विपरीतम अतॊ ऽनयथातद अपत् यं भवान अस्तु मा भवान दुष्कृतं पितुः अभिपत तत कृतं  कर्म लॊके धीरविगर्हितमकैकेयीं मां च तातं च सुहृदॊ  बान्धवांश च नः पौरजानपदान सर्वांस तरातु सर्वम इदं  भवानकव चारण्यं कव च कषात्रं कव जटाः कव च पालनम ईद ृशं वयाहतं कर्म न भवान कर्तुम अर्हतिअथ कलेशजम एव त वं धर्मं चरितुम इच्छसि धर्मेण चतुरॊ वर्णान पालयन क लेशम आप्नुहिचतुर्णाम आश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं शरेष ्ठम आश्रमम आहुर धर्मज्ञ धर्मज्ञास तं कथं तयक्तुम अ र्हसिशरुतेन बालः सथानेन जन्मना भवतॊ हय अहम स कथं प ालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठतिहीनबुद्धिगुणॊ बालॊ ही नः सथानेन चाप्य अहम भवता च विना भूतॊ न वर्तयितुम उ त्सहेइदं निखिलम अव्यग्रं पित्र्यं राज्यम अकण्टकम अ नुशाधि सवधर्मेण धर्मज्ञ सह बान्धवैःइहैव तवाभिषिञ्च न्तु धर्मज्ञ सह बान्धवैः ऋत्विजः सवसिष्ठाश च मन्त् रवन मन्त्रकॊविदाःअभिषिक्तस तवम अस्माभिर अयॊध्यां प ालने वरज विजित्य तरसा लॊकान मरुद्भिर इव वासवःऋणानि  तरीण्य अपाकुर्वन दुर्हृदः साधु निर्दहन सुहृदस तर् पयन कामैस तवम एवात्रानुशाधि मामअद्यार्य मुदिताः सन ्तु सुहृदस ते ऽभिषेचने अद्य भीताः पालयन्तां दुर्हृ दस ते दिशॊ दशआक्रॊशं मम मातुश च परमृज्य पुरुषर्षभ  अद्य तत्र भवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषातशिरसा तवाभि याचे ऽहं कुरुष्व करुणां मयि बान्धवेषु च सर्वेषु भू तेष्व इव महेश्वरःअथ वा पृष्ठतः कृत्वा वनम एव भवान  इतः गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्धम अप्य अहमतथापि र ामॊ भरतेन ताम्यत; परसाद्यमानः शिरसा महीपतिः न चैव  चक्रे गमनाय सत्त्ववान; मतिं पितुस तद्वचने परतिष्ठि तःतद अद्भुतं सथैर्यम अवेक्ष्य राघवे; समं जनॊ हर्षम  अवाप दुःखितः न यात्य अयॊध्याम इति दुःखितॊ ऽभवत; स थिरप्रतिज्ञत्वम अवेक्ष्य हर्षितःतम ऋत्विजॊ नैगमयूथ वल्लभास; तथा विसंज्ञाश्रुकलाश च मातरः तथा बरुवाणं  भरतं परतुष्टुवुः; परणम्य रामं च ययाचिरे सह
mahabharata-ramayana_rys2098_dev.txt