[उमा]उक्तास तवया पृथग धर्माश चातुर्वर्ण्यहिताः शुभ ाःसर्वव्यापी तु यॊ धर्मॊ भगवंस तं बरवीहि मे[म]बराह ्मणा लॊकसारेण सृष्टा धात्रा गुणार्थिनालॊकांस तारयि तुं कृत्स्नान मर्त्येषु कषितिदेवताःतेषाम इमं परवक् ष्यामि धर्मकर्मफलॊदयमबराह्मणेषु हि यॊ धर्मः स धर्म ः परमॊ मतःइमे तु लॊकधर्मार्थं तरयः सृष्टाः सवयम्भु वापृथिव्याः सर्जने नित्यं सृष्टास तान अपि मे शृणुव ेदॊक्तः परमॊ धर्मः समृतिशास्त्रगतॊ ऽपरःशिष्टाचीर्ण ः परः परॊक्तस तरयॊ धर्माः सनातनाःतरैविद्यॊ बराह्मण ॊ विद्वान न चाध्ययन जीवनःतरिकर्मा तरिपरिक्रान्तॊ म ैत्र एष समृतॊ दविजःषड इमानि तु कर्माणि परॊवाच भुवन ेश्वरःवृत्त्यर्थं बराह्मणानां वै शृणु तानि समाहिता यजनं याजनं चैव तथा दानप्रतिग्रहौअध्यापनम अधीतं च ष ट कर्मा धर्मभाग दविजःनित्यस्वाध्यायता धर्मॊ धर्मॊ  यज्ञः सनातनःदानं परशस्यते चास्य यथाशक्ति यथाविधिअय ं तु परमॊ धर्मः परवृत्तः सत्सु नित्यशःगृहस्थता विश ुद्धानां धर्मस्य निचयॊ महानपञ्च यज्ञविशुद्धात्मा स त्यवाग अनसूयकःदाता बराह्मण सत्कर्ता सुसंमृष्टनिवेश नःअमानी च सदा जिह्मः सनिग्धवाणी परदस तथाअतिथ्यभ्या गत रतिः शेषान्न कृतभॊजनःपाद्यम अर्घ्यं यथान्यायम आ सनं शयनं तथादीपं परतिश्रयं चापि यॊ ददाति स धार्मिक ःपरातर उत्थाय चाचम्य भॊजनेनॊपमन्त्र्य चसत्कृत्यानु व्रजेद यश च तस्य धर्मः सनातनःसर्वातिथ्यं तरिवर्गस् य यथाशक्ति दिवानिशमशूद्र धर्मः समाख्यातस तरिवर्णपर िचारणमपरवृत्ति लक्षणॊ धर्मॊ गृहस्थेषु विधीयतेतम अह ं कीर्तयिष्यामि सर्वभूतहितं शुभमदातव्यम असकृच छक्य ा यष्टव्यम असकृत तथापुष्टि कर्म विधानं च कर्तव्यं  भूतिम इच्छताधर्मेणार्थः समाहार्यॊ धर्मलब्धं तरिधा  धनमकर्तव्यं धर्मपरमं मानवेन परयत्नतःएकेनांशेन धर्म ार्थश चर्तव्यॊ भूतिम इच्छताएकेनांशेन कामार्थ एकम अ ंशं विवर्धयेतनिवृत्ति लक्षणस तव अन्यॊ धर्मॊ मॊक्ष  इति समृतःतस्य वृत्तिं परवक्ष्यामि शृणु मे देवि तत् त्वतःसर्वभूतदया धर्मॊ न चैकग्रामवासिताआशापाशविमॊक् षश च शस्यते मॊक्षकाङ्क्षिणामन कुण्ड्यां नॊदके सङ्ग ॊ न वाससि न चासनेन तरिदण्डे न शयने नाग्नौ न शरणालय ेअध्यात्मगतचित्तॊ यस तन मनास तत्परायणःयुक्तॊ यॊगं  परति सदा परतिसंख्यानम एव चवृक्षमूलशयॊ नित्यं शून्य ागार निवेशनःनदीपुलिनशायी च नदीतीररतिश च यःविमुक्तः  सर्वसङ्गेषु सनेहबन्धुषु च दविजःआत्मन्य एवात्मनॊ भ ावं समासज्याटति दविजःसथाणुभूतॊ निराहारॊ मॊक्षदृष्ट ेन कर्मणापरिव्रजति यॊ युक्तस तस्य धर्मः सनातनःन चै कत्र चिरासक्तॊ न चैकग्राम गॊचरःयुक्तॊ हय अटति निर् मुक्तॊ न चैकपुलिने शयःएष मॊक्षविदां धर्मॊ वेदॊक्तः  सत्पथः सतामयॊ मार्गम अनुयातीमं पदं तस्य न विद्यते चतुर्विधा भिक्षवस ते कुटी चर कृतॊदकःहंसः परमहंसश च  यॊ यः पश्चात स उत्तमःअतः परतरं नास्ति नाधरं न तिर ॊ ऽगरतःअदुःखम असुखं सौम्यम अजरा मरम अव्ययम[उमा]गार ्हस्थ्यॊ मॊक्षधर्मश च सज्जनाचरितस तवयाभाषितॊ मर्त् यलॊकस्य मार्गः शरेयः करॊ महानऋषिधर्मं तु धर्मज्ञ श रॊतुम इच्छाम्य अनुत्तममसपृहा भवति मे नित्यं तपॊवनन िवासिषुआज्यधूमॊद्भभॊ गन्धॊ रुणद्धीव तपॊवनमतं दृष्ट ्वा मे मनः परीतं महेश्वर सदा भवेतएतं मे संशयं देव  मुनिधर्मकृतं विभॊसर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञ देवदेव वदस् व मेनिखिलेन मया पृष्टं महादेव यथातथम[म]हन्त ते ऽहं  परवक्ष्यामि मुनिधर्मम अनुत्तममयं कृत्वा मुनयॊ यान ्ति सिद्धिं सवतपसा शुभेफेनपानाम ऋषीणां यॊ धर्मॊ धर ्मविदां सदातं मे शृणु महाभागे धर्मज्ञे धर्मम आदितः उञ्छन्ति सततं तस्मिन बराह्मं फेनॊत्करं शुभमअमृतं ब रह्मणा पीतं मधुरं परसृतं दिविएष तेषां विशुद्धानां  फेनपानां तपॊधनेधर्मचर्या कृतॊ मार्गॊ वालखिल्य गणे  शृणुवालखिल्यास तपः सिद्दा मुनयः सूर्यमण्डलेउञ्छम उ ञ्छन्ति धर्मज्ञाः शाकुनीं वृत्तिम आस्थिताःमृगनिर्म ॊक वसनाश चीरवल्कल वाससःनिर्द्वंद्वाः सत्पथं पराप्त ा वालखिल्यास तपॊधनाःअङ्गुष्ठ पर्व मात्रास ते सवेष् व अङ्गेषु वयवस्थिताःतपश्चरणम ईहन्ते तेषां धर्मफलं  महतते सुरैः समतां यान्ति सुरकार्यार्थ सिद्धयेदयॊतय न्तॊ दिशः सर्वास तपसा दग्धकिल्बिषाःये तव अन्ये शुद ्धमनसॊ दया धर्मपरायणाःसन्तश चक्रचराः पुण्याः सॊमलॊ कचराश च येपितृलॊकसमीपस्थास त उञ्छन्ति यथाविधिसंप्र क्षालाश्म कुट्टाश चदन्तॊलूखलिनस तथासॊमपानां च देवा नाम ऊष्मपाणां तथैव चउञ्छन्ति ये समीपस्थाः सवभावनिय तेन्द्रियाःतेषाम अग्निपरिष्यन्दः पितृदेवार्चनं तथा यज्ञानां चापि पञ्चानां यजनं धर्म उच्यतेएष चक्रचरैर  देवि देवलॊकचरैर दविजैःऋषिधर्मः सदा चीर्णॊ यॊ ऽनयस  तम अपि मे शृणुसर्वेष्व एवर्षिधर्मेषु जेय आत्मा जि तेन्द्रियःकामक्रॊधौ ततः पश्चाज जेतव्याव इति मे मति ःअग्निहॊत्रपरिस्पन्दॊ धर्मरात्रि समासनमसॊमयज्ञाभ्य नुज्ञानं पञ्चमी यज्ञदक्षिणानित्यं यज्ञक्रिया धर्मः  पितृदेवार्चने रतिःसर्वातिथ्यं च कर्तव्यम अन्नेनॊञ ्छार्जितेन वैनिवृत्तिर उपभॊगस्य गॊरसानां च वै रतिः सथण्डिले शयनं यॊगः शाकपर्णनिषेवणमफलमूलाशनं वायुर आ पः शैवलभक्षणमऋषीणां नियमा हय एते यैर जयन्त्य अजिता ं गतिमविधूमे नयस्तमुसले वयङ्गारे भुक्तवज जनेअतीतपा त्र संचारे काले विगतभैक्षकेअतिथिं काङ्क्षमाणॊ वै श ेषान्न कृतभॊजनःसत्यधर्मरतिः कषान्तॊ मुनिधर्मेण युज ्यतेन सतम्भी न च मानी यॊ न परमत्तॊ न विस्मितःमित्र ामित्र समॊ मैत्रॊ यः स धर्मविद उत्तमः
mahabharata-ramayana_mbs13129dev.txt