तस्य राक्षसराजस्य निशम्य परिदेवितम कुम्भकर्णॊ बभाष े ऽथ वचनं परजहास चदृष्टॊ दॊषॊ हि यॊ ऽसमाभिः पुरा म न्त्रविनिर्णये हितेष्व अनभियुक्तेन सॊ ऽयम आसादितस  तवयाशीघ्रं खल्व अभ्युपेतं तवां फलं पापस्य कर्मणः न िरयेष्व एव पतनं यथा दुष्कृतकर्मणःपरथमं वै महाराज क ृत्यम एतद अचिन्तितम केवलं वीर्यदर्पेण नानुबन्धॊ वि चारितःयः पश्चात पूर्वकार्याणि कुर्याद ऐश्वर्यम आस् थितः पूर्वं चॊत्तरकार्याणि न स वेद नयानयौदेशकालविह ीनानि कर्माणि विपरीतवत करियमाणानि दुष्यन्ति हवींष् य अप्रयतेष्व इवतरयाणां पञ्चधा यॊगं कर्मणां यः परपश ्यति सचिवैः समयं कृत्वा स सभ्ये वर्तते पथियथागमं च  यॊ राजा समयं विचिकीर्षति बुध्यते सचिवान बुद्ध्या  सुहृदश चानुपश्यतिधर्मम अर्थं च कामं च सर्वान वा रक ्षसां पते भजते पुरुषः काले तरीणि दवन्द्वानि वा पुन ःतरिषु चैतेषु यच छरेष्ठं शरुत्वा तन नावबुध्यते राज ा वा राजमात्रॊ वा वयर्थं तस्य बहुश्रुतमउपप्रदानं स ान्त्वं वा भेदं काले च विक्रमम यॊगं च रक्षसां शरेष ्ठ ताव उभौ च नयानयौकाले धर्मार्थकामान यः संमन्त्र् य सचिवैः सह निषेवेतात्मवाँल लॊके न स वयसनम आप्नुया तहितानुबन्धम आलॊक्य कार्याकार्यम इहात्मनः राजा सहा र्थतत्त्वज्ञैः सचिवैः सह जीवतिअनभिज्ञाय शास्त्रार् थान पुरुषाः पशुबुद्धयः परागल्भ्याद वक्तुम इच्छन्ति  मन्त्रेष्व अभ्यन्तरीकृताःअशास्त्रविदुषां तेषां न  कार्यम अहितं वचः अर्थशास्त्रानभिज्ञानां विपुलां शर ियम इच्छतामअहितं च हिताकारं धार्ष्ट्याज जल्पन्ति य े नराः अवेक्ष्य मन्त्रबाह्यास ते कर्तव्याः कृत्यदू षणाःविनाशयन्तॊ भर्तारं सहिताः शत्रुभिर बुधैः विपरी तानि कृत्यानि कारयन्तीह मन्त्रिणःतान भर्ता मित्रसं काशान अमित्रान मन्त्रनिर्णये वयवहारेण जानीयात सचिव ान उपसंहितानचपलस्येह कृत्यानि सहसानुप्रधावतः छिद्र म अन्ये परपद्यन्ते करौञ्चस्य खम इव दविजाःयॊ हि शत् रुम अवज्ञाय नात्मानम अभिरक्षति अवाप्नॊति हि सॊ ऽनर ्थान सथानाच च वयवरॊप्यतेतत तु शरुत्वा दशग्रीवः कुम ्भकर्णस्य भाषितम भरुकुटिं चैव संचक्रे करुद्धश चैनम  उवाच हमान्यॊ गुरुर इवाचार्यः किं मां तवम अनुशासति  किम एवं वाक्श्रमं कृत्वा काले युक्तं विधीयतामविभ् रमाच चित्तमॊहाद वा बलवीर्याश्रयेण वा नाभिपन्नम इदा नीं यद वयर्थास तस्य पुनः कृथाःअस्मिन काले तु यद यु क्तं तद इदानीं विधीयताम ममापनयजं दॊषं विक्रमेण समी कुरुयदि खल्व अस्ति मे सनेहॊ भरातृत्वं वावगच्छसि यद ि वा कार्यम एतत ते हृदि कार्यतमं मतमस सुहृद्यॊ विप न्नार्थं दीनम अभ्यवपद्यते स बन्धुर यॊ ऽपनीतेषु साह ाय्यायॊपकल्पतेतम अथैवं बरुवाणं तु वचनं धीरदारुणम र ुष्टॊ ऽयम इति विज्ञाय शनैः शलक्ष्णम उवाच हअतीव हि  समालक्ष्य भरातरं कषुभितेन्द्रियम कुम्भकर्णः शनैर व ाक्यं बभाषे परिसान्त्वयनअलं राक्षसराजेन्द्र संतापम  उपपद्य ते रॊषं च संपरित्यज्य सवस्थॊ भवितुम अर्हसि नैतन मनसि कर्तव्व्यं मयि जीवति पार्थिव तम अहं नाशय िष्यामि यत्कृते परितप्यसेअवश्यं तु हितं वाच्यं सर् वावस्थं मया तव बन्धुभावाद अभिहितं भरातृस्नेहाच च प ार्थिवसदृशं यत तु काले ऽसमिन कर्तुं सनिग्धेन बन्धु ना शत्रूणां कदनं पश्य करियमाणं मया रणेअद्य पश्य मह ाबाहॊ मया समरमूर्धनि हते रामे सह भरात्रा दरवन्तीं  हरिवाहिनीमअद्य रामस्य तद दृष्ट्वा मयानीतं रणाच छिर ः सुखीभव महाबाहॊ सीता भवतु दुःखिताअद्य रामस्य पश्य न्तु निधनं सुमहत परियम लङ्कायां राक्षसाः सर्वे ये  ते निहतबान्धवाःअद्य शॊकपरीतानां सवबन्धुवधकारणात शत ्रॊर युधि विनाशेन करॊम्य अस्रप्रमार्जनमअद्य पर्वतस ंकाशं ससूर्यम इव तॊयदम विकीर्णं पश्य समरे सुग्रीवं  पलवगेश्वरमन परः परेषणीयस ते युद्धायातुल विक्रम अह म उत्सादयिष्यामि शत्रूंस तव महाबलयदि शक्रॊ यदि यमॊ  यदि पावकमारुतौ तान अहं यॊधयिष्यामि कुबेर वरुणाव अ पिगिरिमात्रशरीरस्य शितशूलधरस्य मे नर्दतस तीक्ष्णदं ष्ट्रस्य बिभीयाच च पुरंदरःअथ वा तयक्तशस्त्रस्य मृद ्गतस तरसा रिपून न मे परतिमुखे कश चिच छक्तः सथातुं  जिजीविषुःनैव शक्त्या न गदया नासिना न शितैः शरैः हस ्ताभ्याम एव संरब्धॊ हनिष्याम्य अपि वज्रिणमयदि मे म ुष्टिवेगं स राघवॊ ऽदय सहिष्यति ततः पास्यन्ति बाणौघ ा रुधिरं राघवस्य तेचिन्तया बाध्यसे राजन किमर्थं मय ि तिष्ठति सॊ ऽहं शत्रुविनाशाय तव निर्यातुम उद्यतःम ुञ्च रामाद भयं राजन हनिष्यामीह संयुगे राघवं लक्ष्म णं चैव सुग्रीवं च महाबलम असाधारणम इच्छामि तव दातुं  महद यशःवधेन ते दाशरथेः सुखावहं; सुखं समाहर्तुम अह ं वरजामि निहत्य रामं सहलक्ष्मणेन; खादामि सर्वान हर ियूथमुख्यानरमस्व कामं पिब चाग्र्यवारुणीं; कुरुष्व  कृत्यानि विनीयतां जवरः मयाद्य रामे गमिते यमक्षयं;  चिराय सीता वशगा भविष्यति
mahabharata-ramayana_rys6051_dev.txt