 16.41 अतिसृष्टो अपां वृषभोऽतिसृष्टा अग्नयो दिव्या ः ॥१॥ रुजन्‌ १ प्रमृणन्‌ ॥२॥ ग्रोको मनोहा निर्दह आ त्मदूषिस्तनूदूषिः ॥३॥ इदं तमति सृजामि तं माभ्यवनिक ्षि ॥४॥ तेन तमभ्यतिसृजामो योऽस्मान्‌ देष्टि यं वयं  द्विष्मः ॥५॥ अपामग्रमसि समुद्रं वोऽभ्यवसुजामि ॥६॥  योऽप्स्वग्निरति तं सृजामि म्रोकं खनिं तनूटूषिम्‌  ॥७॥ यो व आपोऽग्निराविवेश स एष यद्धो घोरं तदेतत्‌॥८ ॥ इन्द्रस्य व इन््ियेणाभि षिञ्चेत्‌॥९॥ अरिप्रा आपो  अप रिप्रमस्मत्‌॥१०॥ प्रास्मदेनो वहन्तु प्र दुष्वप ्यं वहन्तु ॥११॥ शिवेन मा चक्षुषा पश्यतापः शिवया तन ्वोप स्पृशत त्वचं मे ॥१२॥ शिवान्‌ अग्नीन्‌ अप्सुषद ो हवामहे मयि क्षत्रं वर्च आ धत्त देवीः ॥१३॥ 16.2 न िर्दुर्मण्य । मधुमती वाक्‌॥१॥ मधुमती स्थम वाचमुदेय म्‌ ॥२॥ उपहूतो मे गोपाः उपहूतो गोपीथः ॥३॥ सुश्रुतौ  कर्णौ भद्रश्रुतौ कर्णौ भद्रं श्लोकं श्रूयासम्‌ ॥४ ॥ सुधि मोपश्रुतिश्च मा हासिष्टां सौपर्णं चक्षुरजसं  ज्योतिः ॥५॥ † प्रस्तरोऽसि नमोऽस्तु दैवाय प्रस्तरा य ॥६॥ 16.3 मूर्धाहं रयीणां मूर्धा समानानां भूयासम् ‌ ॥१॥ रुजश्च मा वेनश्च मा हासिष्टां मूर्धा च मा वि धर्मा च मा हासिष्टाम्‌ ॥२॥ उर्वश्च मा चमसश्च मा हा सिष्टां धर्ता च मा धरुणश्च मा हासिष्टाम्‌ ॥३॥ विमो कश्च माद्रपविश्च मा हासिष्टामारद्रदानुश्च मा मातरि श्वा च मा हासिष्टाम्‌ ॥४॥ बृहस्पतिर्म प मणा नाम हृ द्यः ॥५॥ असंतापं मे ही गव्यूतिः समुद्रो अस्मि विधर ्मणा ॥६॥ 16.4 नाभिरहं रयीणां नाभिः समानानां भूयासम ्‌ ॥१॥ स अमृतो मर्त्यश्चा ॥२॥ मामां हासीन्‌ मो अपा नोऽवहाय परा गात्‌॥३॥ सूर्यो माह्वः पात्वग्निः पृथि व्या वायुरन्तरिक्षाद्यमो मनुष्येभ्यः सरस्वती पार्थ िवेभ्यः ॥४॥ प्राणापनौ मामा हासिष्टं मा जने प्र मेष ि ॥५॥ स्वस्त्यद्योषसो दोषसश्च सर्व आपः सर्वगणो अशी य ॥६॥ शक्वरी स्थ पशवो मोप स्थेषुर्मित्रावरुणौ मे प ्राणापानावम्निर्मे दक्षं दधातु ॥७॥ 16.5 विदय ते स् वप्र जनित्रं ग्राह्याः पुत्रोऽसि यमस्य करणः । अन्त कोऽसि मृत्युरसि । तं त्वा स्वप्र तथा सं विद्म स नः  स्वप्र दुष्वप्यात्पाहि ॥१॥ विदय ते स्वप्र जनित्रं  निर्ऋत्याः पुत्रोऽसि यमस्य करणः । अन्तकोऽसि मृत्य ुरसि । तंत्वा स्वप्र तथा सं विद्म स नः स्वप्र दुष् वप्यात्पाहि ॥ २ ॥ विदय ते स्वप्र जनित्रमभूत्याः पु त्रोऽसि यमस्य करणः । अन्तकोऽसि मृत्युरसि । तंत्वा  स्वप्र तथा सं विद्म स नः स्वप्र दुष्वप्यात्पाहि ॥  ३ ॥ विदय ते स्वप्र जनित्र निर्भूत्याः पुत्रोऽसि यम स्य करणः । अन्तकोऽसि मृत्युरसि । तंत्वा स्वप्र तथा  सं विद्म स नः स्वप्र दुष्वप्यात्पाहि ॥ ४ ॥ विदय त े स्वप्र जनित्रं पराभूत्याः पुत्रोऽसि यमस्य करणः ।  अन्तकोऽसि मृत्युरसि । तंत्वा स्वप्र तथा सं विद्म  स नः स्वप्र दुष्वप्यात्पाहि ॥ ५॥ विद्म ते स्वप्र ज नित्रं देवजामीनां पुत्रोऽसि यमस्य करणः । अन्तकोऽसि  मृत्युरसि । तंत्वा स्वप्र तथा सं विद्म स नः स्वप् र दुष्वप्यात्पाहि ॥६॥ 16.6 अजैष्माद्यासनामद्यामूमन ागसो वयम्‌ ॥१॥ उषो _यस्माहुष्वप्यादभैष्माप तदुच्छत ु ॥२॥ द्विषते तत्परा वह शपते तत्परा वह ॥३॥ यं द्वि ष्मो यश्च नो देष्टि तस्मा एनद्रमयामः ॥४॥ उषा देवी  वाचा संविदाना वाग्देव्युषसा संविदाना ॥५॥ उषस्पतिर् वाचस्पतिना संविदानो वाचस्पतिना संविदानः ॥६॥ तेऽमुष ्मै परा वहन्त्वरायान्‌ दुर्णाम्नः सदान्वाः ॥७॥ कुम ्भीकाः दूषीकाः पीयकान्‌ ॥८॥ जाग्रदुष्वप्यं स्वप्रे दुष्वप्यम्‌ ॥९॥ अनागेमिष्यतो वरान्‌ अवित्तेः संकल् पान्‌ द्रुहः पाशान्‌ ॥१०॥ तदमुष्मा अग्ने देवाः परा  वहन्तु वधियंथासदिधर न साधुः ॥११॥ 16.7 तेनैनं विध् याम्यभूत्यैनं (४ निर्भूत्यैनं विध्यामि पराभूत्यैनं  विध्यामि ग्राह्मैनं विध्यामि तमसैनं विध्यामि ॥१॥  देवानामेनं 1 । (५ ॥२॥ र वैश्चानरस्यैनं दं दधामि ॥३ ॥ एवानेवाव सा गरत्‌॥४॥ योऽस्मान्‌ दवेष्टि तमात्मा  दष्ट यं वयं द्विष्मः स आत्मानं दवष ॥५॥ निर्दधिषन्त ं दिवो निः पृथिव्या निरन्तरिक्षाद्धजाम ॥६॥ सुयामंश ्चाक्षुषष ॥७॥ इदमहमामुष्यायणेऽमुष्याः पुत्रे दुष्व घ्यं मृजे ॥८॥ यददोअदो अभ्यगछं यद्दोषा यत्पूर्वा रा त्रिम्‌ ॥९॥ यज्जाग्रदयत्सुप्तो यदिवा यन्‌ नक्तम्‌  ॥१०॥ यदहरहरभिगक्ामि तस्मादेनमव दये ॥११॥ तं जहि तेन  मन्दस्व तस्य पृष्टीरपि शृणीहि ॥१२॥ स मा जीवीत्तं  प्राणो जहातु ॥१३॥ 16 .8 जितमस्माकमुद्धिन्नमस्माकमृ तमस्माकं तेजसस्माकं ब्रह्मास्माकं स्वरस्माकं यज्ञो ऽस्माकं पशवोऽस्माकं प्रजा १॥ जितमस्माकमुद्धिन्नमस् माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं स्वरस्माकं  यज्ञोऽस्माकं पशवोऽस्माकं प्रजा ध ‡ निर्भजामोऽमुमा मुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स : पाशान्‌ मा मोचि  ॥२॥ जितमस्माकमुद्धिन्नमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माक ं ब्रह्मास्माकं स्वरस्माकं यज्ञोऽस्माकं पशवोऽस्माक ं प्रजा तस्मादमुं 1 पुत्रमसौ यः । सोऽभूत्याः पाशान ्‌ मा ॥३॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजो ऽस्माकं ब्रह्मास्माकं स्वरस्माकं यज्ञोऽस्माकं पशवो ऽस्माकं प्रजा = प निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः प ुत्रमसौ यः । स निभूत्याः पाशान्‌ मा मोचि ॥४॥ जितमस ्माकमुद्धिन्नमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास ्माकं स्वरस्माकं यज्ञोऽस्माकं पशवोऽस्माकं प्रजा तस ्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः  । स पराभूत्याः पाशान्‌ मा मोचि ॥५॥ जितमस्माकमुद्ध िन्नमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं स्व रस्माकं यज्ञोऽस्माकं पशवोऽस्माकं प्रजा तस्मादमुं न िर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स देवज ामीनां पाशान्‌ मा मोचि ॥६॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्म ाकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं स्वरस्माकं  यज्ञोऽस्माकं पशवोऽस्माकं प्रजा तस्मादमुं निर्भजामो ऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । 1 -1 -1 -1 -1  -1 -1 अस्माकं वीरा अस्माकं वीरा अस्माकं वीरा अस्मा कं वीरा अस्माकं वीरा अस्माकं वीरा अस्माकं वीरा अस् माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस् माकम्‌ अस्माकम्‌ स बृहस्पतेः पाशान्‌ मा मोचि ॥७॥ ज ितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्र ह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्या ः पुत्रमसौ यः । स प्रजापतेः पाशान्‌ मा मोचि ॥८॥ जि तमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह ्मास्माकं व ‡ निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्र मसौ यः । स पाशान्‌ मा मोचि ॥९॥ स व ब्रह्मास्माकं व  भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स † पाशा न्‌ मा मोचि ॥१०॥ ४ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस् माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं तस्मादमुं 1 : पुत्र मसौ यः । सोऽङ्किरसां पाशान्‌ मा ॥११॥ जितमस्माकमुद् धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं व  † निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स  रसानां पाशान्‌ मा मोचि ॥१२॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस् माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं तस्मादमुं  1 पुत्रमसौ यः । सोऽधर्वणां पाशान्‌ मा ॥१३॥ जितमस्म ाकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास् माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत् रमसौ यः । स आथर्वणानां पाशान्‌ मा मोचि ॥१४॥ जितमस् माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास ्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत ्रमसौ यः । स वनस्पतीणां पाशान्‌ मा मोचि ॥१५॥ जितमस ्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मा स्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पु त्रमसौ यः । स वानस्पत्यानां पाशान्‌ मा मोचि ॥१६॥ ज ितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्र ह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्या ः पुत्रमसौ यः । स ऋतूनां पाशान्‌ मा मोचि ॥१७॥ 1 6  ब्रह्मास्माकं ८४ भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रम सौ यः । स पाशान्‌ मा मोचि ॥१८॥ ४ जितमस्माकमुद्धिन् नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं तस्मा दमुं (4 पुत्रमसौ यः । स मासानां पाशान्‌ मा ॥१९॥ जि तमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह ्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः  पुत्रमसौ यः । सोऽर्धमासानां पाशान्‌ मा मोचि ॥२०॥  जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब् रह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्य ाः पुत्रमसौ यः । सोऽहोरात्रयोः पाशान्‌ मा मोचि ॥२१ ॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं  ब्रह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष ्याः पुत्रमसौ यः । सोऽह्लोः संयतोः पाशान्‌ मा मोचि  ॥२२॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्म ाकं ब्रह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायण ममुष्याः पुत्रमसौ यः । स द्यावापृथिव्योः पाशान्‌ म ा मोचि ॥२३॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं ते जोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामु ष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स इन्द्राग्न्योः पाशा न्‌ मा मोचि ॥२४॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्मा कं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं तस्मादमुं निर्भजामोऽम ुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स मित्रावरुणयोः  पाशान्‌ मा मोचि ॥२५॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतम स्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं स निर्भजामोऽमुमाम ुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः । स वरुणस्य पाशान्‌ मा  मोचि ॥२६॥ जितमस्माकमुद्धिन्नरमस्माकमृतमस्माकं तेज ोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं २७॥ 16.9 जितमस्माकमुद्धिन्न मस्माकमभ्यष्ठां विश्वाः पृतना अरातीः ॥१॥ स्वरस्माक ं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वर स्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं  स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस ्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं स्वरस्माकं  स्वरस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं  यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माक ं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्म ाकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस ्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं यज्ञो ऽस्माकं यज्ञोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽ स्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस् माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्मा कं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं  पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं पशवोऽस्माकं प शवोऽस्माकं प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्र जा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा  प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा प्रजा अस्माकं अस्माकं अस् माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्मा कं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं  अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं अस्माकं वीरा वीरा  वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा  वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा वीरा अस्माकम्‌  अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌  अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌  अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌  अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ अस्माकम्‌ तदग्निराह  तदु सोम आह मा धात्सुकृतस्य लोके ॥२॥ अगन्म स्वः स् वरगन्म सं तल ज्योतिषागन्म ॥३॥ वस्योभूयाय वसुमान्‌  यज्ञो वसु वंसिषीय वसुमान्‌ भूयासं वसु मयि धेहि ॥४॥  1 विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम्‌ । सहमानं सहो जितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम्‌ । ईड्यं नाम ह्व॒  इन्द्रमायुष्मान्‌ भूयासम्‌ ॥१॥ विषासहिं सहमानं सा सहानं सहीयांसम्‌ । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं  संधनाजितम्‌ । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रं प्रियो देवाना ं भूयासम्‌ ॥२॥ विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम्‌  । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम्‌ । ईड ्यं नाम ह्व इन्द्रं प्रियः प्रजानां भूयासम्‌ ॥३॥ व िषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम्‌ । सहमानं सहोजितं  स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम्‌ । ईड्यं नाम ह्व इन्द ्रं प्रियः पशूनां भूयासम्‌ ॥४॥ विषासहिं सहमानं सास हानं सहीयांसम्‌ । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं  संधनाजितम्‌ । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रं प्रियः समानाना ं भूयासम्‌ ॥५॥ उदिह्युदिहि सूर्य वर्चसा माभ्युदिहि . । द्विषश्च मह्यं रध्यतु मा_ चाहं द्विषते रधं तवे द्विष्णो बहुधा वीर्याणि । चव न पशुभिर्विश्वरूपैः स ुधायां मा धेहि परमं व्योमन्‌ ॥६॥ सूर्य वर्चसा माभ् युदिहि आंश्च पश्यामि यांश्च न तेषु मा सुमतिं कृधि  तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं न ५. पशुभिर्विश् वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥७॥ मा त्वा द भन अप्स्वन्तर्ये पाशिन उपतिष्ठन्त्यत्र । हित्वाशस् तिं दिवमारक्ष एतां स नो मृड सुमतौ ते स्याम तवेद्वि ष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर्विश्वर ूपै ¢ सधाधा मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥८॥ त्वं न शाह प  परि ५ बहुधा वीर्याणि । त्वं न णा पशुभिर्विश्चरू म ा पर मन्‌ ॥९॥ त्वं न इन्द्रोतिभिः श सात । आरोहंस्त ्रिदिवं दिवो गृणानः सोमपीतये प्रियधामा स्वस्तये तव ेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि । 1 पशुभिर्विश्वरूपैः सुध ायां मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१०॥ {१} श्वजित्सर्ववित ्पुरुहूतस्त्वमिन्द्र । त्वमिन्द्रेमं स्तोममेरयस्व  स नो मृड सुमतौ ते स्याम तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि  । त्वं नः पशुभिर्विश्रूपैः सुधायां मा धेहि परमे व ्योमन्‌ ॥११॥ अदब्धो पृथिव्यामुतासि न त आपुर्महिमान मन्तरिक्ष । अदब्धेन ब्रह्मणा ष धानः स त्वं न इन्द् र दिवि षं छर्म यच्छ तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि । त ्वं नः पृणीहि प श्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्यो मन्‌ ॥१२॥ या त इन्द्र तनूरप्सु या पृथिव्यां यान्तर ग्नौ या ते इन्द्र पवमाने स्वर्विदि । ययेन्द्र॒ तन् वाऽन्तरिक्षं व्यापिथ तया न इन्द्र॒ तन्वा शर्म यच्छ  तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभि र्विश्वरूपै ४५५ मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१३॥ त्वामिन ्द्र ब्रह्मणा वर्धयन्तः सत्त्रं नि षेदुऋषयो नाधमान ास्तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशु भिर्विश्वरूपै ५६। मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१४॥ त्वं  तृतं त्वं पर्यष्युत्सं सहस्रधारं विदथं स्वर्विदं त वेद्धिष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१५॥ त्वं  रक्षसे प्रदिशश्चतसरस्त्वं शोचिषा नभसी वि भासि त्व मिमा विश्वा भुवनानु तिष्ठस ऋतस्य पन्थामन्वेषि विद् धांस्तवेद्धिष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि प शुभिर्विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१६ ॥ पञ्चभिः पराङ्तपस्येकयार्वाङशस्सिमेषि सुदिने बाधम ानस्तवेद्धिष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पश ुभिर्विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१७॥  त्वमिन्द्रस्त्वं महेन्द्रस्त्वं लोकस्त्वं प्रजापत िः । तुभ्यं यज्ञो वि ता भ्यं जुह्छति जुह्ठतस्तवेद् विष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर्विश् वरूपै 0 धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१८॥ असति सत्प्रतिष्ठित ं सति भूतं भूतं ह भव्य आहितं भव्यं भूते प्रतिष्ठित ं तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभ िर्विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन्‌ ॥१९॥ श ुक्रोऽसि भ्राजोऽसि स यथा त्वं भ्राजता भ्राजोऽस्यैव ाहं भ्राजता भ्राज्यासम्‌ ॥२०॥ {२} रुचिरसि रोचोऽसि  स यथा त्वं रुच्या रोचोऽस्येवाहं पशुभिश्च ब्राह्मणव र्चसेन च रुचिषीय ॥२१॥ उद्यते नम उदायते नम उदिताय न मः । विराजे नमः स्वराजे नमः सम्राजे नमः ॥२२॥ अस्तं यते नमोऽस्तमेष्यते नमोऽस्तमिताय नमः । विराजे नमः स ्वराजे नमः सम्राजे नमः ॥२३॥ उदगादयमादित्यो विश्वेन  तपसा सह । सपत्नान्‌ मह्यं रन्धयन्‌ मा चाहं द्विषत े रधं तवेद्विष्णो व वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभ िर्विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे ्‌ ॥२४॥ आदित्य  नावमारुक्षः शतारित्रां स्वस्तये । अहमत्यिपीपरो रात ्रिं सत्राति पारय ॥२५॥ सूर्य नावमारुक्षः शतारित्रा ं स्वस्तये । रात्रिं मात्यपीपरोऽहः सत्राति पारय ॥२ ६॥ प्रजापतेरावृतो ब्रह्मणा वर्मणाहं कश्यपस्य ज्योत िषा वर्चसा च । जरदष्टिः कृतवीर्यो विहायाः सहस्रायु ः = सुकतशवरयम ॥२७॥ परिवृतो ब्रह्मणा वर्मणाहं कश्यप स्य वर्चसा च । मा मा प्रापन्न्‌ इषवो दैव्या या मा  मानुषीरवसृष्टाः वधाय ॥२८॥ ऋतेन गुप्त ऋतुभिश्च म भव ्येन चाहम्‌ । मा मा प्रापत्पाप्मा मोत धेऽहं सलिलेन  वाचः ॥२९॥ अमनिर्मा गोप्ता परि पातु विश्वतः उद्यन् त्सूर्यो नुदतां मृत्युपाशान्‌ । व्युच्छन्तीरुषसः प र्वता श्रुवाः सहस्रं प्राणा मय्या यतन्ताम्‌ ॥३०॥ { ३} 081 ओ चित्सखायं सख्या ववृत्यां तिरः पुरू चिदर्ण वं जगन्वान्‌ । 1 नपातमा दधीत वेधा अधि क्षमि प्रतरं  दीध्यानः ॥१॥ न ते सखा सख्यं वष्ट्येतत्सलक्ष्मा यद ्विषुरूपा भवति । व त्रासो असुरस्य वीरा दिवो धर्तार  उर्विया परि ख्यन्‌ ॥२॥ उशन्ति घा ते अमृतास एतदेकस ्य चित्त्यजसं मर्त्यस्य । नि ते मनो मनसि धाय्यस्मे  जन्युः 1 ¢. ॥३॥ व यत्पुरा चकृमा कद्ध नूनमृतं वदन् तो अनृतं रपेम । न्धर्वो अप्स्वप्या च योषा सा नौ ना भिः परमं जामि तन्‌ नौ ॥४॥ गर्भ नु नौ जनिता दम्पती  कर्देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः । नकिरस्य प्र मिनन ्ति व्रतानि वेद ता थिवी उत द्यौः ॥५॥ को अद्य ५ धूर  गा ऋतस्य शि भामिनो इहणायन्‌ । आसन्निषून्‌ मयोभून् ‌ य एषां भृत्यामृणधत्स [॥६॥ को अस्य वेद प्रथमस्याह ्नः क ई ददर्श क इह प्र वोचत्‌। बृहन्‌ मित्रस्य वरु णस्य धाम कदु ब्रव. आहनो वीच्या नृन्‌ ॥७॥ यमस्य मा  यम्यं काम आगन्त्समाने योनौ सहशेय्याय । जायैव पत्ये  तन्वं रिरिच्यां वि चिदहेव रथ्येव चक्रा ॥८॥ न तिष् ठन्ति ननि मिषन्त्येते देवानां स्पश इह ये चरन्ति ।  अन्येन मदाहनो याहि तूयं वि वृह रथ्येव च॒क्रा ॥९॥ र ात्रीभिरस्मा अहभिर्दश चक्ष्मूहुरुन्‌ मिमीयात्‌। दि वा पृथिव्या मिथुना सबन्धू यमीर्यमस्य विवृहादजामि ॥ १०॥ {१} आ घा ता गछछछान्‌ उत्तरा युगानि यत्र जामयः  कृणवन्न्‌ अजामि । उप बर्बृहि वृषभाय बाहुमन्यमिच्छस ्व सुभगे पति मत्‌॥११॥ किं भ्रातासद्यदनाथं भवाति कि मु स्वसा यन्‌ निरतऋऋतिर्निगछात्‌। काममूता बह्वेतद् रपामि तन्वा मे तन्वं सं पिपृग्धि ॥१२॥ न ते नाथं यम ्यत्राहमस्मि न ते तनू तन्वा सं पपृच्याम्‌ । अन्येन  मत्प्रमुदः कल्पयस्व न ते भ्राता सुभगे वष्ट्येतत्‌ ॥१३॥ न वा उ ते तनू तन्वा सं पिपृच्यां पापमाहुर्यः  स्वसारं निगकछात्‌। असंयदेतन्‌ हृदो मे भ्राता स्वसु ः शयने यच्छयीय ॥१४॥ बतो बतासि यम नैव ते मनो हृदयं  चाविदामा । अन्या किल त्वां कक्ष्येव युक्तं परि ष्व जातौ लिबुजेव वृक्षम्‌ ॥१५॥ अन्यमू षु यम्यन्य उ त्व ां परि ष्वजातौ लिबुजेव वृक्षम्‌ । तस्य वा त्वं मन  इछा स वा तवाधा कृणुष्व संविदं सुभद्राम्‌ ॥१६॥ त्री णि च्छन्दांसि कवयो वि येतिरे पुरुरूपं दर्शतं विश्च चक्षणम्‌ । आपो वाता ३ आर्पितानि ॥१७॥ ध वृष्णे दुदु हे दोहसा दिवः पयांसि यह्लो अदितैरदाभ्यः । श्वं स व ेद वरुणो यथा धिया स यज्ञियो यजति यज्ञियामृतून्‌ ॥१ ८॥ रपद्रन्धर्वीरप्या च योषणा नदस्य नादे परि पातु न ो मनः । इष्टस्य मध्ये अदितिर्नि धातु नो भ्राता नो  ज्येष्ठः प्रथमो वि वोचति ॥१९॥ सो चित्नु भद्रा क्षु मती श षा उवास मनवे स्वर्वती । यदीमुशन्तमुशतामनु व  मग्निं रं विदथाय जीजनन्‌ ॥२०॥ {२} अध त्यं द्रप्सं  विभ्वं विचक्षनं विराभरदिषिरः श्येनो अध्वरे । यदी व िशो वृणते दस्ममार्या अग्निं होतारमध धीरजायत ॥२१॥ स दासि रण्वो यवसेव पुष्यते होत्राभिरग्ने मनुषः स्वध् वरः । विप्रस्य वा यच्छशमान उक्थ्यो वाजं 1 : ॥२२॥ उ दीरय पितरा जार आ भगमियक्षति हर्यतो हत्त विवक्ति वद ्धिः स्वपस्यते मखस्तविष्यते असुरो वेपते मती ॥२३॥ य स्ते अग्ने सुमतिं मर्तो अख्यत्सहसः सूनो अति स प्र  शृण्वे । इषं दधानो वहमानो अश्रैरा स दयुमाममवान्‌ भ ूषति द्यून्‌ ॥२४॥ श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे 0 रथ ममृतस्य द्रवित्तुम्‌ । आ नो वह रोदसी 1 ६1 मासिरदेव ानामप भूरिह स्याः ॥२५॥ यदग्न एषा समिति देवी देवेषु  यजता यजत्र । रत्ना च यद्विभजासि स्वधावो भागं नो अ त्र वसुमन्तं वीतात्‌॥२६॥ अन्वग्निरुषसामग्रमख्यदन्व हानि प्रथमो जातवेदाः । अनु सूर्य उषसो अनु रश्मीन्‌  ८ थिवी आ विवेश ॥२७॥ प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यत्प्रत ्यहानि प्रथमो जातवेदाः । प्रति सूर्यस्य पुरुधा च र श्मीन्‌ प्रति द्यावापृथिवी आ ततान ॥२८॥ द्यावा ह क् षामा प्रथमे ऋतेनाभिश्रावे भवतः सत्यवाचा । देवो यन् ‌ मर्तान्‌ यजथाय कृण्वन्त्सीदद्धोता प्रत्यङ्स्वमसु ं यन्‌ ॥२९॥ देवो देवान्‌ परिभूर्रतेन वहा नो हव्यं  प्रथमश्चिकित्वान्‌ । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्र ो होता नित्यो वाचा यजीयान्‌ ॥३०॥ {३} अर्चामि वां व र्धायापो घृतस्नू द्यावा भूमी शृणुतं रोदसी मे । अहा  यदेवा असुनीतिमायन्‌ मध्वा नौ अत्र पितरा शिशीताम्‌  ॥३१॥ स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त  उर्वी । विश्व देवा अनु तत्ते यजुरगुदुहे यदेनी दिव ्यं घृतं वाः ॥३२॥ किं स्विन्‌ नो व कदस्याति व्रतं  चकृमा को वि वेद । मित्रस्विद्धि ष्मा देवां छलोको न  यातामपि वाजो अस्ति ॥३३॥ दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम  सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त ्वग्ने तमृष्व ग  ॥३४॥ यस्मिन्‌ देवा विदथे मादयन्ते  विवस्वतः धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुमस्यिक्न्‌ प रि द्योतनिं चरतो अजस्रा ॥३५॥ यस्मिन्‌ देवा मन्मनि  संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादि तिरनागान्त्सविता देवो वरुणाय वोचत्‌॥३६॥ सखाय आ शिष ामहे ब्रह्मेन्द्राय विणे । स्तुष ऊ षु नृतमाय धृष्ण वे ॥३७॥ शवसा श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघो नो अति शूर दाशसि ॥३८॥ स्तेगो न क्षामत्येषि पृथिवीं  मही नो वाता इह वान्तु भूमौ । मित्रो नो अत्र वरुणो  युजमानो अग्निर्वने न व्यसृष्ट शोकम्‌ ॥३९॥ स्तुहि  1 जनानां राजानं भीममुपहत्नुमुग्रम्‌ । मृडा रुद्र स ्तवानो अन्यमस्मत्ते १ सेन्यम्‌ ॥४०॥ {४} सरस्वतीं द ेवयन्तो हवन्ते सरस्वतीमध्वरे । सरस्वतीं सुतो हवन्त े सरस्वती ५ वार्य दात्‌॥४१॥ सरस्वतीं हवन्ते दक्षिन ा क्षमाणाः । आसद्यास्मिन्‌ बर्हिषि मादयध्वमनमीवा इ ष आ धेह्यस्मे ॥४२॥ सरस्वति या सरथं ययाथोक्थैः स्वध ाभिर्देवि पितृभिर्मदन्ती । सहस्रार्घमिडो अत्र भागं  रायस्पोषं यजमानाय धेहि ॥४३॥ उदीरतामवर उत्परास उन् ‌ मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं प ऋतज्ञास्ते नोऽवन ्तु पितरो हवेषु ॥४४॥ आहु पितृ मवित्सि नपातं च विक् रमणं च विष्णोः । बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त प ित्वस्त इहागमिष्ठाः ॥४५॥ ० नमो अस्त्वद्य ये पूर्वा सो यै अपरास ईयुः । ये रजस्या म ये वा नूनं दिक्षु ॥ ४६॥ मातली कव्यैर्यमो 1 धानः । यांश्च देवा वावृधुर् ये च देवास्त नोऽवन्तु पितरो हवेषु ॥४७॥ स्वादुष्किल ायं ध तीव्रः किलायं 1  । उतो न्वस्य समिन्द्र न कश् चन सहत गाल ॥४८॥ परेयिवांसं प्रवतो महीरिति बहुभ्यः  पन्थामनुपस्पशानम्‌ । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं रा जानं हविषा सपर्यत ॥४९॥ यमो नो गातुं प्रथमो विवेद न ैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः वं धित परेता एना  जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः ॥५०॥ {५} बर्हिषदः ऊत्यर्व ागिमा वो हा चकृमा जुषध्वम्‌ । त आ गतावसा शंतमेनाधा  नः शं दधात ॥५१॥ आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येदं नो  हविरभि गृणन्तु विश्च । मा हिसिष्ट पितरः केन चिन्‌  नो यद्ध॒ आगः पुरुषता कराम ॥५२॥ त्वष्टा दुहित्रे वह तुं कृणोति तेनेदं विश्वं भुवनं समेति । यमस्य वात व ा पर्युह्यमाना महो जाया विवस्वतो ननाश ॥५३॥ प्रेहि  प्रेहि : पू्य्णिर्येना ते पूर्वे पितरः परेताः । उभ ा राजानौ स्वधया मदन्तौ यमं पश्यासि वरुणं च देवम्‌  ॥५४॥ अपेत वीत वि च सर्पतातोऽस्मा एतं पितरो लोकमक्र न्‌ । अहोभिरद्धिरकतुभिर्व्यक्तं यमो ददात्यवसानमस्म ै ॥५५॥ उशन्तस्त्वेधीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्न्‌  उशत आ वह पितृन्‌ हविषे अत्तवे ॥५६॥ दयुमन्तस्त्वेधी महि द्युमन्तः समिधीमहि । द्युमान्‌ द्युमत आ वह पित ृन्‌ हविषे अत्तवे ॥५७॥ अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अथ र्वाणो भृगवः सोम्यासः । मी वयं यज्ञियानामपि भद्रे  सौमनसे स्याम ॥५८॥ 1 गहीह यम वैरूपैरिह मादयस्व । वि वस्वन्तं हुवे यः पिता तेऽस्मिन्‌ बर्हिष्या निषद्य  ॥५९॥ इमं यम प्रस्तरमा हि रोहङ्धिरोभिः पितृभिः संवि दानः । आ त्वा मन्त्राः कविशस्ता वहन्त्वेना राजन्‌  हविषो मादयस्व ॥६०॥ इत एत उदारुहन्‌ दिवस्पृष्ठान्वा रुहन्‌ । प्र भूर्जयो यथा पथा द्यामङ्िरसो ययुः ॥६१॥  {६} 18.2 यमाय सोमः पवते यमाय क्रियते हविः । यमं ह  यज्ञो गच्छत्यग्निदूतो अरंकृतः ॥१॥ यमाय मधुमत्तमं  जुहोता प्र च तिष्ठत । इदं नम ऋषिभ्यः प भ्यः पथिकृद ्भ्यः ॥२॥ यमाय घृतवत्पयो राज्ञे । स नो जीवेष्वा यम ेदीर्घमायुः प्र जीवसे ॥३॥ मैनमग्ने वि दहो माभि 1 त ्वचं चिक्षिपो मा शरीरम्‌ । शृतं यदा करसि जातवेदोऽथ मेनं प्र हिणुतात्पितुरुप ॥४॥ यदा शृतं कृणवो जातवेद ोऽथेममेनं परि दत्तात्पितृभ्यः । यदो गछछछात्यसुनीति मेतामथ देवानां वशनीर्भवाति ॥५॥ त्रिकद्रुकेभिः पवते  षडुर्वरिकमिद्वृहत्‌। वा ठ छन्दांसि सर्वा ता यम आर ्पिता ॥६॥ [ चक्षुषा गच्छ वातमात्मना दिवं च गच्छ पृ थिवीं च धर्मभिः । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधी षु प्रति तिष्ठा शरीरैः ॥७॥ अजो भागस्तपसस्तं तपस्व  तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो  जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम्‌ ॥८॥ यास्ते शो चयो रंहयो जातवेदो याभिरापृणासि दिवमन्तरिक्षम्‌ । अ जं यन्तमनु ताः समृण्वतामथेतराभिः शिवतमाभिः शृतं कृ धि ॥९ अव सृज पुनरग्ने १ यस्त॒ आहुतश्चरति स्वधावान् ‌ । आयुर्वसान उप यातु शेषः सं गच्छतां तन्वा सुवर्च ाः ॥१०॥ {७} अति द्रव श्वानौ सारमेयौ ध शबलौ साधुना  पथा । अधा पितृन्त्सुविदत्रामपीहि ये सधमादं मदन्ति  ॥११॥ यौ ते श्वानौ यम रक्षितारौ चतुरक्षौ पथिषदी नृच क्षसा । ताभ्यां राजन्‌ परि धेह्येनं स्वस्त्यस्मा अ नमीवं च धेहि ॥१२॥ उरूणसावसुतृपावुदुम्बलौ यमस्य दूत ौ चरतो जनामनु । तावस्मभ्यं 1 यय इ भद्रम्‌ ॥१३॥ सोम  एकेभ्यः घृतमेक 
NLP-research-sans_AtharvaVedam_Shaunaka_djvu.txt