[वैषम्पायन]जञातिशॊकाभितप्तस्य पराणान अभ्युत्सिकृक् षतःजयेष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य वयासः शॊकम अपानुदत[वया स]अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनमअश्मगीतं नरव ्याघ्र तन निबॊध युधिष्ठिरअश्मानं बराह्मणं पराज्ञं  वैदेहॊ जनकॊ नृपःसंशयं परिपप्रच्छ दुःखशॊक परिप्लुतः [जनक]आगमे यदि वापाये जञातीनां दरविणस्य चनरेण परतिप त्तव्यं कल्याणं कथम इच्छता[अष्मन]उत्पन्नम इमम आत्म ानं नरस्यानन्तरं ततःतानि तान्य अभिवर्तन्ते दुःखानि  च सुखानि चतेषाम अन्यतरापत्तौ यद यद एवॊपसेवतेतत तद  धि चेतनाम अस्य हरत्य अभ्रम इवानिलःअभिजातॊ ऽसमि सि द्धॊ ऽसमि नास्मि केवलमानुषःइत्य एवं हेतुभिस तस्य त रिभिश चित्तं परसिच्यतिस परसिक्त मना भॊगान विसृज्य  पितृसंचितानपरिक्षीणः परस्वानाम आदानं साधु मन्यतेतम  अतिक्रान्त मर्यादम आददानम असांप्रतमपरतिषेधन्ति रा जानॊ लुब्धा मृगम इवेषुभिःये च विंशतिवर्षा वा तरिंश द्वर्षाश च मानवाःपरेण ते वर्षशतान न भविष्यन्ति पार ्थिवतेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भेषजम आदिशेतसर्वप्र ाणभृतां वृत्तं परेक्षमाणस ततस ततःमानसानां पुनर यॊन िर दुःखानां चित्तविभ्रमःअनिष्टॊपनिपातॊ वा तृतीयं न ॊपपद्यतेएवम एतानि दुःखानि तानि तानीह मानवमविविधान् य उपवर्तन्ते तथा सांस्पर्शकानि चजरामृत्यू ह भूतानि  खादितारौ वृकाव इवबलिनां दुर्बलानां च हरस्वानां मह ताम अपिन कश चिज जात्व अतिक्रामेज जरामृत्यू ह मानवः अपि सागरपर्यन्तां विजित्येमां वसुंधरामसुखं वा यदि  वा दुःखं भूतानां पर्युपस्थितमपराप्तव्यम अवशैः सर्व ं परिहारॊ न विद्यतेपूर्वे वयसि मध्ये वाप्य उत्तमे  वा नराधिपअवर्जनीयास ते ऽरथा वै काङ्क्षिताश च ततॊ ऽ नयथासुप्रियैर विप्रयॊगश च संप्रयॊगस तथाप्रियैःअर्थ ानर्थौ सुखं दुःखं विधानम अनुवर्ततेपरादुर्भावश च भू तानां देहन्यासस तथैव चपराप्ति वयायामयॊगश च सर्वम ए तत परतिष्ठितमगन्धवर्णरसस्पर्शा निवर्तन्ते सवभावतःत थैव सुखदुःखानि विधानम अनुवर्ततेआसनं शयनं यानम उत्थ ानं पानभॊजनमनियतं सर्वभूतानां कालेनैव भवन्त्य उतवै द्याश चाप्य आतुराः सन्ति बलवन्तः सुदुर्बलाःसत्रीमन ्तश च तथा षण्ढा विचित्रः कालपर्ययःकुले जन्म तथा वी र्यम आरॊग्यं धैर्यम एव चसौभग्यम उपभॊगश च भवितव्येन  लभ्यतेसन्ति पुत्राः सुबहवॊ दरिद्राणाम अनिच्छतामबह ूनाम इच्छतां नास्ति समृद्धानां विचेष्टतामवयाधिर अग ्निर जलं शस्त्रं बुभुक्षा शवापदं विषमरज्ज्वा च मरण ं जन्तॊर उच्चाच्च पतनं तथानिर्याणं यस्य यद दिष्टं  तेन गच्छति हेतुनादृश्यते नाभ्यतिक्रामन्न अतिक्रान् तॊ न वा पुनःदृश्यते हि युवैवेह विनश्यन वसुमान नरःद रिद्रश च परिक्लिष्टः शतवर्षॊ जनाधिपअकिंचनाश च दृश् यन्ते पुरुषाश चिरजीविनःसमृद्धे च कुले जाता विनश्यन ्ति पतङ्गवतपरायेण शरीमतां लॊके भॊक्तुं शक्तिर न वि द्यतेकाष्ठान्य अपि हि जीर्वन्ते दरिद्राणां नराधिपअ हम एतत करॊमीति मन्यते कालचॊदितःयद यद इष्टम असंतॊषा द दुरात्मा पापम आचरनसत्रियॊ ऽकषा मृगया पानं परसङ्ग ान निन्दिता बुधैःदृश्यन्ते चापि बहवः संप्रसक्ता बह ुश्रुताःइति कालेन सर्वार्थानीप्सितानीप्सितानि चसपृ शन्ति सर्वभूतानि निमित्तं नॊपलभ्यतेवायुम आकाशम अग् निं च चन्द्रादित्याव अहः कषपेजयॊतींषि सरितः शैलान  कः करॊति बिभर्ति वाशीतम उष्णं तथा वर्षं कालेन परिव र्ततेएवम एव मनुष्याणां सुखदुःखे नरर्षभनौषधानि न शा स्त्राणि न हॊमा न पुनर जपाःतरायन्ते मृत्युनॊपेतं ज रया वापि मानवमयथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महॊदध ौसमेत्य च वयतीयातां तद्वद भूतसमागमःये चापि पुरुषैः  सत्रीभिर गीतवाद्यैर उपस्थिताःये चानाथाः परान्नादा ः कालस तेषु समक्रियःमातृपितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि  चसंसारेष्व अनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयमनैवास्य क श चिद भविता नायं भवति कस्य चितपथि संगतम एवेदं दारब न्धुसुहृद गणैःकवासं कवास्मि गमिष्यामि कॊ नव अहं कि म इहास्थितःकस्मात कम अनुशॊचेयम इत्य एवं सथापयेन मन ःअनित्ये परिय संवासे संसारे चक्रवद गतौन दृष्टपूर्व ं परत्यक्षं परलॊकं विदुर बुधाःआगमांस तव अनतिक्रम्य  शरद्धातव्यं बुभूषताकुर्वीत पितृदैवत्यं धर्माणि च  समाचरेतयजेच च विद्वान विधिवत तरिवर्गं चाप्य अनुव्र जेतसंनिमज्जज जगद इदं गम्भीरे कालसागरेजरामृत्युमहाग ्राहे न कश चिद अवबुध्यतेआयुर वेदम अधीयानाः केवलं स  परिग्रहमदृश्यन्ते बहवॊ वैद्या वयाधिभिः समभिप्लुता ःते पिबन्तः कषायांश च सर्पींषि विविधानि चन मृत्युम  अतिवर्तन्ते वेलाम इव महॊदधिःरसायन विदश चैव सुप्रय ुक्त रसायनाःदृश्यन्ते जरया भग्ना नगा नागैर इवॊत्तम ैःतथैव तपसॊपेताः सवाध्यायाभ्यसने रताःदातारॊ यज्ञशी लाश च न तरन्ति जरान्तकौन हय अहानि निवर्तन्ते न मास ा न पुनः समाःजातानां सर्वभूतानां न पक्षा न पुनः कष पाःसॊ ऽयं विपुलम अध्वानं कालेन धरुवम अध्रुवःनरॊ ऽव शः समभ्येति सर्वभूतनिषेवितमदेहॊ वा जीवतॊ ऽभयेति जी वॊ वाभ्येति देहतःपथि संगतम एवेदं दारैर अन्यैश च बन ्धुभिःनायम अत्यन्तसंवासॊ लभ्यते जातु केन चितअपि सव ेन शरीरेण किम उतान्येन केन चितकव नु ते ऽदय पिता रा जन कव नु ते ऽदय पितामहःन तवं पश्यसि तान अद्य न तवा ं पश्यन्ति ते ऽपि चन हय एव पुरुषॊ दरष्टा सवर्गस्य  नरकस्य वाआगमस तु सतां चक्षुर नृपते तम इहाचरचरितब्र ह्म चर्यॊ हि परजायेत यजेत चपितृदेव महर्षीणाम आनृण् यायानसूयकःस यज्ञशीलः परजने निविष्टः; पराग बरह्म चा री परविभक्त पक्षःआराधयन सवर्गम इमं च लॊकं; परं च म ुक्त्वा हृदयव्यलीकमसम्यग घि धर्मं चरतॊ नृपस्य; दरव ्याणि चाप्य आहरतॊ यथावतपरवृत्त चक्रस्य यशॊ ऽभिवर्ध ते; सर्वेषु लॊकेषु चराचरेषु[वयास]इत्य एवम आज्ञाय व िदेहराजॊ; वाक्यं समग्रं परिपूर्णहेतुःअश्मानम आमन्त ्र्य विशुद्धबुद्धिर; ययौ गृहं सवं परति शान्तशॊकःतथ ा तवम अप्य अच्युत मुञ्च शॊकम; उत्तिष्ठ शक्रॊपम हर् षम एहिकषात्रेण धर्मेण मही जिता ते; तां भुङ्क्ष्व क ुन्तीसुत मा विषादीः
mahabharata-ramayana_mbs12028dev.txt