 शा यान्‌ आक्रम्य न मुच्यसे । 1 इदं कूटं सहस्रशः ॥ १६॥ अग्निनायं होमः सहस्रहः । भवश्च पुश्चिबाहुश्च श र्व सेनाममूं हतम्‌ ॥१७॥ मृत्योराषमा पद्यन्तां क्षु धं सेदिं वधं भयम्‌ । इन्द्रश्चाक्षुजालाभ्यां शर्व  सेनाममूं हतम्‌ ॥१८॥ पराजिताः प्र त्रसतामित्रा नुत् ता धावत ब्रह्मणा । बृहस्पतिप्रनुत्तानां मामीषां मो चि कश्चन ॥१९॥ अव पद्यन्तामेषामायुधानि मा शकन्‌ प्र तिधामिषुम्‌ । अथैषां बहू बिभ्यतामिषवः घ्नन्तु मर्म णि ॥२०॥ सं क्रोशतामेनान्‌ (4 थिवी समन्तरिक्षं सह द ेवताभिः । मा ज्ञातारं मा प्रतिष्ठां विदन्त मिथो वि घ्नाना उप यन्तु मृत्युम्‌ ॥२१॥ दिशश्चतस्रोऽश्वतर्य ो देवरथस्य ६ शफा अन्तरिक्षमुद्धिः । द्यावापृथिवी प क्षसी ऋतवोऽभीशवोऽन्तर्देशाः किम्करा वाक्परिरथ्यम्‌  ॥२२॥ संवत्सरो रथः परिवत्सरो रथोपस्थो विराडीषाग्नी  रथमुखम्‌ । इन्द्रः सव्यष्ठाश्चन्द्रमाः सारथिः ॥२३ ॥ इतो जयेतो वि जय सं जय जय स्वाहा । इमे जयन्तु परा मी जयन्तां स्वाहैभ्यो दुराहामीभ्यः । नीललोहितेनामू न्‌ अभ्यवतनोमि ॥२४॥ {२९} 8.9 कुतस्तौ जातौ कतमः सो  अर्धः कस्माल्लोकात्कतमस्याः पृथिव्याः । वत्सौ विरा जः व ं तौ त्वा पृछामि कतरेण दुग्धा ॥१॥ यो अक्रन्दय त्सलिलं महिता योनिं कृत्वा त्रिभुजं शयानः । वत्सः  कामदुघो विराजः स गुहा चक्रे तन्वः पराचैः ॥२॥ यानि  त्रीणि बृहन्ति येषां चतुर्थं वियुनक्ति वाचम्‌ । ब् रह्मैनद्विद्यात्तपसा विपश्चिद्यस्मिन् ४ ज्यते यस्म िन्‌ एकम्‌ ॥३॥ बृहतः परि सामानि षष्ठात्पञ्चाधि नर् भित । ४ हत्या निर्मितं ५ मिता ॥४॥ री परि मात्राया  निर्मिता । माया ह जज्ञे मायाया मायाया मातली परि ॥५ ॥ वैश्वानरस्य प्रतिमोपरि द्ययविद्रोदसी विबबाधे अग् निः । ततः षष्ठादामुतो यन्ति स्तोमा उदितो यन्त्यभि  षष्ठमह्वः ॥६॥ षट्त्वा पृछछाम ऋषयः कश्यपेमे त्वं हि  युक्तं युयुक्षे योग्यं च । विराजमाहु्ब्रह्मणः पित रं तां नो वि धेहि यतिधा सखिभ्यः ॥७॥ यां प्रच्युताम नु यज्ञाः प्रच्यवन्त उपतिष्ठन्त उपतिष्ठमानाम्‌ । य स्या व्रते प्रसवे यक्षमेजति सा विराटृषयः परमे व्यो मन्‌ ॥८॥ अप्राणैति प्राणेन प्राणतीनां विराट्स्वराज मभ्येति पश्चात्‌। विश्वं मृशन्तीमभिरूपां विराजं पश ्यन्ति त्वे न त्वे पश्यन्त्येनाम्‌ ॥९॥ को विराजो म िथुनत्वं प्र वेद क ऋतून्‌ क उ कल्पमस्याः । क्रमान् ‌ को अस्याः कतिधा विदुग्धान्‌ को अस्या धाम कतिधा व ्युष्टीः ॥१०॥ {२२} इयमेव सा या प्रथमा व्यौच्छदास्व ितरासु चरति प्रविष्टा । महान्तो अस्यां महिमानो अन् तर्वधूर्जिगाय नवगज्जनित्री ॥११॥ छन्दःपक्षे उषसा पे पिशाने समानं योनिमनु सं चरेमे । सूर्यपत्नी सं चरतः  प्रजानती केतुमती अजरे भूरिरेतसा ॥१२॥ ऋतस्य पन्थाम नु तिख आगुस्त्रयो घर्मा 0 आगुः । प्रजामेका जिन्वत् यूर्जमेका राष्ट्ूमेका रक्षति देवयूनाम्‌ ॥१३॥ अग्नी षोमावदधुर्या तुरीयासीद्यज्ञस्य पक्षावृषयः कल्पयन्त ः । गायत्री ५. क बृहदर्की यजमानाय स्वराभरन्तीम्‌ ॥ १४॥ पञ्च पञ्च गां पञ्चनाम्नीमृतवोऽ 1 । पञ्च दिशः प ञ्चदशेन कुप्तास्ता एकमूर्ध्नीरभि योकमेकम्‌ ॥१५॥ षट ्जाता भूता प्रथमजा ऋतस्य षटु सामानि षटहुं वहन्ति ।  षट्योगं सीरमनु सामसाम षटाहु्यावापृथिवीः षट्र्वीः  ॥१६॥ षडाहुः शीतान्‌ षड्‌ मास उष्णान्‌ ऋतुं नो ब्रू त यतमोऽतिरिक्तः । सप्त व कवयो नि षेदुः सप्त छन्दां स्यनु सप्त दीक्षाः ॥१७॥ सप्त होमाः समिधो ह सप्त मध ूनि सप्त ऋतवो ह सप्त । सप्ताज्यानि परि भूतमायन्‌ त ाः सप्तगृध्रा 1 वयम्‌ ॥१८॥ सप्त छन्दांसि चतुरुत्तर ाण्यन्यो अन्यस्मिन्न्‌ अ । कथं स्तोमाः प्रति तिष्ठ न्ति तेषु तानि स्तोमेषु कथमार्पितानि ॥१९॥ कथं गायत ्री य व्याप कथं त्रष्टुप्पञ्चदशेन कल्पते । त्रयस्त ्रिंशेन कथमनुष्टुप्कथमेकविशः ॥२०॥ {२३} अष्ट जाता भ ूता प्रथमजा ऋतस्यषष्टनद्र ऋत्विजो दैव्या ये । अष्ट योनिरदितिरष्टपुत्रास्तमीं रात्रिमभि हव्यमेति ॥२९१॥  इत्थं श्रेयो मन्यमानेदमागमं युष्माकं सख्ये अहमस्म ि शेवा । समानजन्मा क्रतुरस्ति वः शिवः स वः सर्वाः  सं चरति प्रजानन्‌ ॥२२॥ उष्टनद्रस्य षड्यमस्य ऋषीणां  सप्त सप्तधा । अपो मनुष्यान्‌ थ पञ्चानु सेचिरे ॥२३ ॥ केवलीन्द्राय दुदुहे हि शं पीयूषं प्रथमं दुहाना ।  अथातर्पयच्चतुरश्चतुर्धा देवान्‌ मनुष्यानसुरान्‌ उ त ऋषीन्‌ ॥२४॥ कोनु गौः क एकऋषिः धाम का आशिषः । यक् षं पृथिव्यामेकवृदेकर्तुः नु सः ॥२५॥ एको गौरेक एकऋष िरेकं धामैकधाशिषः । यक्षं पृथिव्यामेकवृदेकर्तर्नात ि रिच्यते ॥२६॥ {२४} 8.10 विराड्वा इदमग्र आसीत्तस्य ा जातायाः सर्वमबिभेदियमेवेदं भविष्यतीति ॥१॥ सोदक्र ामत्सा गार्हपत्ये न्यक्रामत्‌। व गृहपतिर्भवति य एव ं वेद ॥२॥ न्यक्रामत्‌। यन्त्यस्य देवा देवहूतिं प्र ियो देवानां भवति य एवं वेद ॥३॥ सोदक्रामत्सा दक्षिण ाग्नौ न्यक्रामत्‌। यज्ञर्तो दक्षिणीयो वासतेयो भवति  य एवं वेद ॥४॥ सोदक्रामत्सा सभायां न्यक्रामत्‌। यन ्त्यस्य सभां सभ्यो भवति य एवं वेद ॥५॥ सोदक्रामत्सा  समितौ न्यक्रामत्‌। यन्त्यस्य समितिं सामित्यो भवति  य एवं वेद ॥६॥ सोदक्रामत्सामन्त्रणे न्यक्रामत्‌। य न्त्यस्यामन्त्रणमामन्त्रणीयो भवति य एवं वेद ॥७॥ {२ ५} सोदक्रामत्सान्तरिक्षे चतुर्धा विक्रान्तातिष्ठत् ‌॥८॥ तां देवमनुष्या अब्रुवन्न्‌ इयमेव तद्वेद यदुभय  उपजीवेमेमामुप ह्वयामहा इति ॥९॥ सा पाह्वयन्त ॥१०॥  एहि स्वध एहि सूनृत एहीरावत्येहीति ॥११॥ तस्या इन्द् रो वत्स न ॥१२॥ बृहच्च रथंतरं च द्वौ स्तनावास्तां च  वामदेव्यं च द्धौ ॥१३॥ ओषधीरेव रथंतरेण व व्यचो बृह ता ॥१४॥ अपो वामदेव्येन यज्ञं यजञायसियेन ॥१५॥ ओषधीर ेवास्मै रथंतरं दुहे व्यचो बृहत्‌॥१६॥ अपो वामदेव्यं  यज्ञं यज्ञायज्ञियं य वेद ॥१७॥ {२६} (8.12) सोदक्रा मत्सा वनस्पतीन्‌ आगच्छत्तां वनस्पतयोऽघ्नत सा संवत् सरे समभवत्‌। तस्माद्वनस्पतीनां संवत्सरे वृक्णमपि र ोहति वृश्चतेऽस्याप्रियो भ्रातृव्यो य एवे वेद ॥१८॥  सोदक्रामत्सा पितृन्‌ आगच्छत्तां पितरोऽघ्नत सा मासि  समभवत्‌। तस्मात्पितृभ्यो मास्युपमास्यं ददति प्र प ितृयाणं पन्थां जानाति य एवं वेद ॥१९॥ सोदक्रामत्सा  देवान्‌ आगच्छत्तां देवा अघ्नत सार्धमासे समभवत्‌। त स्माहेवेभ्योऽर्धमासे वषट्कुर्वन्ति प्र देवयानं पन् थां जानाति य एवं वेद ॥२०॥ सोदक्रामत्सा मनुष्यान्‌  आगच्छत्तां मनुष्या अघ्नत सा सद्यः समभवत्‌। तस्मान् ‌ मनुष्येभ्य उभयद्युरुप हरन्त्युपास्य गृहे हरन्ति  य एवं वेद ॥२१॥ {२७} (8.13) सोदक्रामत्सासुरान्‌ आगच ्छत्तामसुरा उपाह्वयन्त माय एहीति । तस्या विरोचनः प ्राहादिर्वत्स आसीदयस्पात्रं पात्रम्‌ । तां द्विमूध र्त्व्योऽधोक्तां मायामेवाधोकू्‌॥ तां मायामसुरा उप  जीवन्त्युपजीवनीयो भवति य एवं वेद ॥२२॥ सोदक्रामत्सा  पितृन्‌ आगच्छतां पितर उपाह्वयन्त स्वध एहीति । तस् या यमो राजा वत्स आसीद्रजतपात्रं पात्रम्‌ । तामन्तक ो मार्त्यवोऽधोक्तां स्वधामेवाधोक्‌। तां स्वधां पित र उप जीवन्त्युपजीवनीयो भवति य एवं वेद ॥२३॥ सोदक्रा मत्सा मनुष्यान्‌ । 0. च मनुष्या उपाह्वयन्तेरावत्ये हीति । तस्या मनुर्वैवस्वतो वत्स पात्रम्‌ । तां पृथ ी वैन्योऽधोक्तां कृषि च सस्यं चाधोक्‌। ते स्वधां क ृषिं च सस्यं च मनुष्या उप जीवन्ति कृष्टराधिरुपजीवन ीयो भवति य एवं वेद ॥२४॥ सोदक्रामत्सा सप्तऋषीन्‌ आग च्छत्तां सप्तऋषय उपाह्वयन्त ब्रह्मण्वत्येहीति । तस ्याः सोमो राजा वत्स आसीच्छन्दः पात्रम्‌ । तां बृहस ्पतिराङ्गिरसोऽधोक्तां ब्रह्म च तपश्चाधोक्‌। तदब्रह ्म च तपश्च सप्तऋषय उप जीवन्ति ब्रह्मवर्चस्युपजीवनी यो भवति य एवं वेद ॥२५॥ {२८} (8.14) सोदक्रामत्सा दे वान्‌ आगच्छत्तां देवा उपाह्वयन्तोर्ज एहीति । तस्या  इन्द्रो वत्स आसीच्चमसः पात्रम्‌ । तां देवः सविताध ोक्तामूजमिवाधोक्‌। तामूर्जा देवा उप जीवन्त्युपजीवन ीयो भवति य एवं वेद ॥२६॥ सोदक्रामत्सा गन्धर्वाप्सरस  आगच्छत्तां गन्धर्वाप्सरस उपाह्वयन्त पुण्यगन्ध एही ति । तस्याश्चित्ररथः सौर्यवर्चसो वत्स आसीत्पुष्करप र्ण पात्रम्‌ । तां वसुरुचिः सौर्यवर्चसोऽधोक्तां पु ण्यमेव गन्धमधोक्‌। तं पुण्यं गन्धं गन्धर्वाप्सरस उ प जीवन्ति पुण्यगन्धिरुपजीवनीयो भवति य एवं वेद ॥२७॥  सोदक्रामत्सेतरजनान्‌ आगच्छत्तामितरजना उपाह्वयन्त  तिरोध एहीति । तस्याः कुबेरो वैश्रवणो वत्स आसीदामपा त्रं पात्रम्‌ । तां रजतनाभिः कबेरकोऽधोक्तां तिरोधा मेवाधोक्‌। तां तिरोधामतिरजना पितर उप जीवन्ति तिरो  धत्ते सर्व पाप्मानमुपजीवनीयो भवति य एवं वेद ॥२८॥ स ोदक्रामत्सा सर्पान्‌ आगच्छत्तां सर्पा उपाह्वयन्त व िषवत्येहीति । तस्यास्तक्षको वैशलेयो वत्स आसीदलाबुप ात्रं पात्रम्‌ । तां धृतराष्ट्र एेरावतोऽधोक्तां वि षमेवाधोक्‌। तद्विषं सर्पा उप जीवन्त्युपजीवनीयो भवत ि य एवं वेद ॥२९॥ {२९} तद्यस्मा एवं विदुषेऽलाबुनाभि षिञ्चेत्प्रत्याहन्यात्‌॥३०॥ न च प्रत्याहन्यान्‌ मन सा त्वा प्रत्याहन्मीति प्रत्याहन्यात्‌॥३१॥ यत्प्रत ्याहन्ति विषमेव तत्प्रत्याहन्ति ॥३२॥ विषमेवास्याप् रियं भ्रातृव्यमनुविषिच्यते य एवं वेद॒ ॥३३॥ {३०} 9. 1 दिवस्पृथिव्या व मधुकशा हि जज्ञे । तां चायित्वामृ तं वसानां हद्धिः प्रजाः प्रति नन्दन्ति सर्वाः ॥१॥  महत्पयो विश्वरूपमस्याः समुद्रस्य त्वोत रेत_ आहुः ।  यत एति 0 रराणा तत्प्राणस्तदमृतं निविष्टम्‌ ॥२॥ पश ्यन्त्यस्याश्चरितं व बहुधा मीमांसमानाः । अग्नेरवात ान्‌ मधुकशा हि मरुतामुग्रा नप्तिः ॥३॥ मातादित्याना ं दुहिता वसूनां प्राणः प्रजानाममृतस्य नाभिः । हिरण ्यवर्णा मधुकशा घृताची महान्‌ भर्गश्चरति मर्त्येषु  ॥४॥ मधोः कशामजनयन्त देवास्तस्या गर्भो अभवद्िश्वरूप ः । तं जातं तरुणं पिपर्ति माता स जातो विश्वा भुवना  वि चष्टे ॥५॥ कस्तं प्रवेद क उ तं चिकेत यो अस्या ह ृदः कलशः सोमधानो अक्षितः । ब्रह्मा सुमेधाः सो अस्म िन्‌ मदेत ॥६॥ सतौप्र वेद स उ तौ चिकेत यावस्याः स्त नौ सहस्रधारावक्षितौ । व अनपस्फुरन्तौ ॥७॥ दू १ वयोध ा उच्चैर्घोषाभ्येति या व्रतम्‌ । त्रीन्‌ घर्मान्‌  वावशाना मिमाति ५ पयते पयोभिः ॥८॥ यामापीनामुपसीदन्त ्यापः शाक्वरा वृषभा ये स्वराजः । ते वर्षन्ति ते वर ्षयन्ति तद्विदे काममूर्जमापः ॥९॥ स्तनयित्नुस्ते वा क्प्रजापते वृषा शुष्मं क्षिपसि भूम्यामधि । अग्नेर् वातान्‌ मधुकशा हि जज्ञे मरुतामुग्रा नप्तिः ॥१०॥ {१ } यथा सोमः प्रातःसवने अश्चिनोर्भवति प्रियः । एवा म े अश्चिना वर्च आत्मनि श्रियताम्‌ ॥११॥ यथा सोमो द्व ितीये सवन डन्द्राग्न्योर्भवति प्रियः । एवा म इन्द् राग्नी वर्च आत्मनि ध्रियताम्‌ ॥१२॥ यथा सोमस्तृतीये  1 ऋभूणां भवति प्रियः । एवा म ऋभवो वर्च आत्मनि भ्र ियताम्‌ ॥१३॥ मधु जनिषीय मधु वंसिषीय । पयस्वान्‌ अग ्न आगमं तं मा सं सृज वर्चसा ॥१४॥ सं माग्ने वर्चसा  सृज सं प्रजया ४ ५ षा । विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्र ो विद्यात्सह ऋभिभि ॥१५॥ यथा मधु मधुकृतः संभरन्ति म धावधि । एवा मे अश्चिना वर्च आत्मनि श्रियताम्‌ ॥१६॥  यथा मक्षाः इदं मधु न्यञ्जन्ति मधावधि । एवा मे अश् चिना वर्चस्तेजो बलमोजश्च ध्रियताम्‌ ॥१७॥ यद्विरिषु  पर्वतेषु गोष्वश्वेषु यन्‌ मधु । सुरायां सिच्यमाना यां यत्तत्र मधु तन्‌ मयि ॥१८॥ अश्चिना सारघेण मा मध ुनाङ्क्तं शुभस्पती । यथा वर्चस्वतीं वाचमावदानि जना मनु ॥१९॥ स्तनयित्नुस्ते गि शुष्मं क्षिपसि भूम्यां  दिवि । तां पशव उप जीवन्ति तेनो व पिपति ॥२०॥ ध दण्ड ोऽन्तरिक्षं गर्भो द्यौः कशा विद्युत्प्रकशो हिरण्यय ो बिन्दुः ॥२१॥ वै कशायाः सप्त मधूनि वेद च भवति । ब ्राह्मणश्च राजा च धनुश्चानड्वांश्च व्रीहिश्च यवश्च  मधु सप्तमम्‌ ॥२२॥ मधुमान्‌ भवति मधुमदस्याहार्य भव ति । मनो मतो लोकान्‌ जयति य एवं वेद ॥२३॥ धरे स्तनय ति प्रजापतिरेव तत्प्रजाभ्यः प्रादुर्भवति । तस्मात् प्राचीनोपवीतस्तिष्ठे प्रजापतेऽनु मा बुध्यस्वेति ।  अन्वेनं प्रजा अनु प्रजापतिर्बुध्यते य एवं वेद ॥२४॥  {२} 9.2 सपत्नहनमृषभं घृतेन कामं शिक्षामि हविषाज्य ेन । नीचैः सपत्नान्‌ मम पादय त्वमभिष्टुतो महता वीर ्येण ॥१॥ यन्‌ मे मनसो न प्रियं चक्षुषो यन्‌ मे बभस ्ति नाभिनन्दति । तदुष्वप्यं प्रति ५ सपत्ने कामं स् तुत्वोदहं भिदेयम्‌ ॥२॥ टुष्वप्यं काम दुरितं च कमाप ्रजस्तामस्वगतामवर्तिम्‌ । उग्र ईशानः प्रति मुञ्च त स्मिन्‌ यो अस्मभ्यमंहूरणा चिकित्सात्‌॥३॥ त काम प्र  णुदस्व कामारवर्ति यन्तु मम यं सपत्नाः ।  नुत्ताना मधमा तमांस्यग्ने वास्तूनि निर्दह त्वम्‌ ॥४॥ सा ते  काम दुहिता धेनुरुच्यते यामाहूर्वाचं कवयो विराजम्‌  । तया सपत्नान्‌ परि वृङ्ग्धि ये मम पर्येनान्‌ प्रा णः पशवो जीवनं वृणक्तु ॥५॥ कामस्ये्द्रस्य वरुणस्य र ाज्ञो विष्णोर्बलेन सवितुः सवेन । अग्नेहत्रिण प्र ण ुदे सपत्नां छम्बीव नावमुदकेषु धीरः ॥६॥ अध्यक्षो वा जी मम काम उग्रः कृणोतु मह्यमसपत्नमेव । विश्च देवा  मम नाथं भवन्तु सर्वे देवा हवमा यन्तु म इमम्‌ ॥७॥ इ दमाज्यं घृतवज्जुषाणाः कामज्येष्ठा इह मादयध्वम्‌ ।  कृण्वन्तो मह्यमसपत्नमेव ॥८॥ इन्द्राग्नी काम स नीचै ः सपत्नान्‌ मम पादयाथः । तेषां पन्नानामधमा तमां वा स्तून्यनुनिर्दह त्वम्‌ ॥९॥ जहि त्वं काम मम ये सपत् ना अन्धा तमांस्यव पादयैनान्‌ । निरिन्द्रिया अरसाः  सन्तु सर्वे मा ते जीविषुः कतमच्चनाहः ॥१०॥ {३} अवधी त्कामो मम ये सपत्ना उरुं लोकमकरन्‌ मह्यमेधतुम्‌ ।  मह्यं नमन्तां प्रदिशश्चतस्रो मह्यं षडुरवीर्धतमा वह न्तु ॥११॥ तेऽधराञ्चः प्र प्लवन्तां छिन्ना नौरिव बन ्धनात्‌। न सायकप्रणुत्तानां पुनरस्ति निवर्तनम्‌ ॥१ २॥ अग्निर्यव इन्द्रो यवः सोमो यवः । यवयावानो देवा  यवयन्त्वेनम्‌ ॥१३॥ असर्ववीरश्चरतु प्रणुत्तो द्वेष् यो मित्रानां परिवर्ग्यः स्वानाम्‌ । उत पृथिव्यामव  स्यन्ति 4; त उग्रो वो देवः प्र मृणत्सपत्नान्‌ ॥१४॥  च्युता चेयं व ता च भर्ति स्तनयित्नृश्च सर्वान्‌ ।  उद्यन्न्‌ आदित्यो तेजसा नीचैः सपत्नान्‌ नुदतां मे  सहस्वान्‌ ॥१५॥ यत्ते काम शर्म त्रिवरूथमुद्ु. ब्रह ्म वर्म विततमनतिव्याध्यं कृतम्‌ । तेन सपत्नान्‌ पर ि वृङ्ग्धि ये मम पर्येनान्‌ प्राणः पशवो जीवनं वृणक ्तु ॥१६॥ येन देवा असुरान्‌ प्राणुदन्त येनेन्द्रो द स्यून्‌ अधमं तमो निनाय । तेन त्वं काम मम ये सपत्ना स्तान्‌ अस्माल्लोकात्प्र णुदस्व दूरम्‌ ॥१७॥ यथा दे वा असुरान्‌ प्राणुदन्त यथेन्द्रो दस्यून्‌ अधमं तमो  बबाधे । तथा त्वं काम मम ये सपत्नास्तान्‌ अस्माल्ल ोकात्प्र णुदस्व दूरम्‌ ॥१८॥ कामो जज्ञे प्रथमो नैनं  देवा आपुः पितरो न मर्त्याः । ततस्त्वमसि ज्यायान्‌  विश्वहा महांस्तस्मै ते काम॒ नम इत्कृनोमि ॥१९॥ याव ती द्यावापृथिवी वरिम्णा यावदापः सिष्यदुर्यावदग्निः  । ततस्त्वमसि ज्यायान्‌ विश्वहा महांस्तस्मै ते काम  नम इत्कृणोमि ॥२०॥ {४} यावतीर्दिशः प्रदिशो विषूचीर ्यावतीराशा अभिचक्षणा दिवः । ततस्त्वमसि ज्यायान्‌ व िश्वहा महांस्तस्मै ते काम नम इत्कृणोमि ॥२१॥ यावतीर ्भृङ्खा जत्वः कुरूरवो यावतीर्वघा त बभूवुः । ततस्त् वमसि ज्यायान्‌ विश्वहा महांस्तस्मै ते काम नम इत्कृ णोमि ॥२२॥ ज्यायान्‌ निमिषतोऽसि तिष्ठतो ज्यायान्त्स मुद्रादसि काम मन्यो । ततस्त्वमसि ज्यायान्‌ विश्वहा  महांस्तस्मै ते काम नम इत्कृनोमि ॥२३॥ न वै वातश्चन  काममाप्नोति नाग्निः सूर्यो नोत चन्द्रमाः । ततस्त् वमसि ज्यायान्‌ विश्वहा महांस्तस्मै ते काम न इत्कृण ोमि ॥२४॥ यास्ते शिवास्तन्वः काम भद्रा याभिः सत्यं  भवति । ताभिष्ट्वमस्मामभिसंविशस्वान्यत्र पापीरप वेश या धियः ॥२५॥ {५} 9.3 उपमितां प्रतिमितामथो परिमिताम ुत । शालाया विश्चवाराया नद्धानि वि चृतामसि ॥१॥ यत् ते नद्धं विश्ववारे पाशो ग्रन्थिश्च यः कृतः । बृहस् पतिरिवाहं बलं वाचा वि सरंसयामि तत्‌॥२॥ आ ययाम सं ब र्ह ग्रन्थीश्चकार ते दृढान्‌ । परूषि विद्धां छस्ते वेन्दरेण वि चृतामसि ॥३॥ वंशानां ते नहनानां प्राणाह स्य तृणस्य च । पक्षाणां विश्ववारे ते नद्धानि वि चृ तामसि ॥४॥ संदंशानां पलदानां परिष्वञ्जल्यस्य च । इद ं मानस्य पतन्या नद्धानि वि चृतामसि ॥५॥ यानि तेऽन्त ः शिक्यान्याबेधू रण्याय कम्‌ । प्र ते तानि चृतामसि  शिवा मानस्य पत्नि न उद्धिता तन्वे भव ॥६॥ हवि्धनिम ग्निशालं पत्नीनां सदनं सदः । सदो देवानामसि देवि शा ले ॥७॥ अक्षुमोपशं विततं सहस्राक्षं विषूवति । अवनद् धमभिहितं ब्रह्मणा वि चृतामसि ॥८॥ यस्त्वा शाले प्रत िगृह्णाति येन चासि मिता त्वम्‌ । उभौ मानस्य पत्नि  तौ जीवतां जरदष्टी ॥९॥ अमुत्रैनमा_ गच्छतादृढा नद्धा  परिष्कृता । यस्यास्ते विचृतामस्यङ्गमङ्खं परुष्परु ः ॥१०॥ {६} यस्त्वा शाले निमिमाय संजभार वनस्पतीन्‌  । प्रजायै चक्रे त्वा शाले परमेष्ठी प्रजापतिः ॥११॥  नमस्तस्मै नमो दात्रे शालापतये च कृण्मः । नमोऽग्नये  प्रचरते च ते नमः ॥१२॥ गोभ्यो अश्चेभ्यो ^ विजायते  । विजावति प्रजावति वि ते ८. तामसि ॥१३॥ अग्निमन्तश् छादयसि परुषान्‌ पशुभिः सह । विजावति प्रजावति वि ते  पाशाश्चुतामसि ॥१४॥ अन्तरा द्यां च पृथिवीं च यद्व् यचस्तेन शालां प्रति गृह्णामि त इमाम्‌ । यदन्तरिक्ष ं रजसो विमानं तत्कृण्वेऽहमुदरं शेवधिभ्यः । तेन शाल ां षि ला > तस्मै ॥१५॥ ऊर्जस्वती पृथिव्यां निमिता म िता । विश्वान्नं बिभ्रती शाले मा हिंसीः प्रतिगृह्ण तः ॥१६॥ वथा पलदान्‌ वसाना रात्रीव शाला जगतो निवेशन ी । 1 तिष्ठसि हस्तिनीव पद्धती ॥१७॥ इटस्य ते वि व   । वरुणेन समुल्जितां मित्रः व्जतु ॥१८॥ ब्रह्मणा शाल ां निमितां † मिताम्‌ । इन्द्राग्नी रक्षतां शालाममृ तौ सोम्यं सदः ॥१९॥ कुलायेऽधि कुलायं कोशे कोशः समुब ्जितः । तत्र मर्तो वि जायते यस्माद्विश्वं प्रजायते  ॥२०॥ {७} या द्विपक्षा चतुष्पक्षा षट्पक्षा या निमी यते । अष्टपक्षां दशपक्षां शालां मानस्य पत्नीममिर्ग र्भं इवा शये ॥२९१॥ प्रतीचीं त्वा प्रतीचीनः शाले प् रैम्यहिंसतीम्‌ । अन्िर्ह्न्तरापश्च ऋतस्य प्रथमा द् वाः ॥२२॥ इमा आपः प्र भराम्ययक्ष्मा यक्ष्मनाशनीः ।  गृहान्‌ उप प्र सीदाम्यमृतेन सहाग्निना ॥२३॥ मा नः प ाशं प्रति मुचो गुरुभरो लघुर्भव । वधूमिव त्वा शाले  यत्रकामं भरामसि ॥२४॥ प्राच्या दिशः शालाया नमो महिम ्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः ॥२५॥ दक्षिणाया दि शः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः  ॥२६॥ प्रतीच्या दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देव ेभ्यः स्वाभ्यः ॥२७॥ उदीच्या दिशः शालाया नमो महिम्न े स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः ॥२८॥ ध्रुवाया दिशः  शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः ॥२ ९॥ ऊर्ध्वाया दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ् यः स्वाह्येभ्यः ॥३०॥ दिशोदिशः शालाया नमो महिम्ने स ्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः ॥३९१॥ {८} 9.4 साहस्रस् त्वेष ऋषभः पयस्वान्‌ विश्वा रूपाणि वक्षणासु बिभरत् ‌। भद्रं दात्रे यजमानाय शीक्षन्‌ बार्हस्पत्य उस्रि यस्तन्तुमातान्‌ ॥१॥ अपां यो अग्ने प्रतिमा वता प्रभ ूः सर्वस्मै पृथिवीव देवी । पिता वत्सानां पतिरघ््या नां तोत पोषे अपि नः कृणोतु ॥२॥ पुमान्‌ अन्तर्वान्त ्स्थविरः पयस्वान्‌ वसोः कबन्धमृषभो बिभर्ति । तमिन् द्राय पथिभिर्देवयानैर्हुतमग्निरवंहतु जातवेदाः ॥३॥  पिता वत्सानां पतिरघ्यानामथो पिता महतां गर्गराणाम्‌  । वत्सो जरायु व ष आमिक्षा घृतं तद्धस्य रेतः ॥४॥ द ेवानां भाग उपनाह एषोऽपां रस ओषधीनां घृतस्य । सोमस् य भक्षमवृणीत शक्रो बृहन्न्‌ अद्विरभवद्यच्छरीरम्‌ ॥ ५॥ सोमेन पूर्णं कलशं बिभर्षि त्वस्ता रुपाणां जनिता  पशूनाम्‌ । शिवास्ते सनु प्रजन्व इह या इमा न्यस्मभ ्यं स्वधिते यच्छ या अमूः ॥६॥ आजं बि रेतः साहस्रः प ोषस्तमु यज्ञमाहुः । इन्द्रस्य रूपमृषभो वसानः सो अस ्मान्‌ देवाः शिव एतु दत्तः ॥७॥ इन्द्रस्यौजो त अश्च िनोरंसौ मरुतामियं ककुत्‌। बृहस्पति सं धीरासः कवयो  ये मनीषिणः ॥८॥ दैवीर्विशः पयस्वान्‌ आ तनोषि त्वामि न््रं त्वां सरस्वन्तमाहुः । सहस्रं स एकमुखा ददाति  यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति ॥९॥ बृहस्पतिः सविता ते वयो  दधौ त्वष्टुर्वायोः पर्यत्मा त॒ आभृतः । अन्तरिक्षे  मनसा त्वा जुहोमि बर्हिषटे द्यावापृथिवी उभे स्ताम् ‌ ॥१०॥ {९} य इन्द्र इव देवेषु गोष्वेति विवावदत्‌।  तस्य ऋषभस्याङ्गानि ब्रह्मा सं स्तौतु भद्रया ॥११॥ प ार्श्ं आस्तामनुमत्या भगस्यास्तामनूवृजौ । अष्ठीवन्त ावन्रवीन्‌ मित्रो ममैतौ केवलाविति ॥१२॥ भसदासीदादित ्यानां श्रोणी आस्तां 4 । पुकछं॑वातस्य देवस्य तेन ध ूनोत्योषधीः ॥१३॥ गुदा आसन्त्सिनीवाल्याः सूर्यायास् त्वचमन्रुवन्‌ । उत्थातुरब्रुवन्‌ पद ऋषभं यदकल्पयन् ‌ ॥१४॥ क्रोड आसीज्जामिशंसस्य सोमस्य क्लशो धृतः । द ेवाः संगत्य यत्सर्व ऋषभं व्यकल्पयन्‌ ॥१५॥ ते कुष्ठ िका: सरमायै कुर्मभ्यो अदधुः शफान्‌ । ऊबध्यमस्य कीत ेभ्यः श्वर्तेभ्यो अधारयन्‌ ॥१६॥ शृङ्गाभ्यां रक्ष ऋ षत्यवर्ति हन्ति र शृणोति भद्र कर्णाभ्यां गवां यः :  ॥१७॥ शतयाजं स यजते नैनं व । जिन्वन्ति विश्च तं दे वा यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति ॥१८॥ ब्राह्मणेभ्य ऋषभं  दत्वा वरीयः कृणुते मनः । पुष्टिं सो अघ्यानां स्वे  गोष्ठेऽव पश्यते ॥१९॥ गावः सन्तु प्रजाः सन्त्वथो अस ्तु तनूबलम्‌ । तत्सर्वमनु मन्यन्तां देवा ऋषभदायिने  ॥२०॥ अयं पिपान इन्द्र इद्रयि दधातु चेतनीम्‌ । अयं  धेनुं सुदुघां नित्यवत्सां वशं दुहां विपश्चितं परो  दिवः ॥२१॥ पिशङ्खरूपो नभसो वयोधा एन्द्र: शुष्मो वि श्वरूपो न आगन्‌ । त दधत्प्रजां च रायश्च पोषैरभि नः  सचताम्‌ ॥२२॥ गोष्ठ उप पृञ्च नः । उप ऋषभस्य यद्रेत  उपेन्द्र तव वीर्यम्‌ ॥२३॥ एतं वो युवानं प्रति दध् मो अत्र तेन क्रीडन्तीश्चरत वशामनु । मानो हासिष्टं  जनुषा सुभागा रायश्च पोषैरभि नः सचध्वम्‌ ॥२४॥ {१०}  9.5 आ नयैतमा रभस्व सुकृतां लोकमपि गच्छतु प्रजानन्‌  । तीर्त्वा तमांसि बहुधा महान्त्यजो नाकमा क्रमतां  तृतीयम्‌ ॥१॥ इन्द्राय भागं परि त्वा नयाम्यस्मिन्‌  यज्ञे यजमानाय सूरिम्‌ । येनो (५ तान्‌ रभस्वानागसो  यजमानस्य वीराः ॥२॥ प्र पदोऽव दुश्चरितं यच्चचार शुद ्धैः शफैरा क्रमतां प्रजानन्‌ । तीर्त्वा तमांसि बहु धा विपश्यन्न्‌ अजो नाकमा क्रमतां तृतीयम्‌ ॥३॥ छ्य  श्यामेन त्वचमेतां विशस्तर्यथापर्वसिना माभि मंस्थाः  । द्रुहः परुशः कल्पयैनं व अधि वि श्रयैनम्‌ ॥४॥ ऋच ा कुम्भीमध्यग्नौ श्रयाम्या सिञ धेह्येनम्‌ । पर्याध त्ताग्निना 1 शृतो सुकृतां यत्र लोकः ॥५॥ उत्क्रामात ः परि च र नाकं तृतीयम्‌ । अग्नेरग्निरधि सं 1 थ ज्य ोतिष्मन्तमभि लोकं जयैतम्‌ ॥६॥ अजो अग्निरजमु हूरजं  जीवता ब्रह्मणे देयमाहुः । अजस्तमांस्यप हन्ति 
NLP-research-sans_AtharvaVedam_Shaunaka_djvu.txt