[भ]शृणु पार्थ यथावृत्तम इतिहासं पुरातनमगृध्रजम्बुक  संवादं यॊ वृत्तॊ वैदिशे पुरादुःखिताः के चिद आदाय  बालम अप्राप्तयौवनमकुलसर्वस्व भूतं वै रुदन्तः शॊकवि ह्वलाःबालं मृतं गृहीत्वाथ शमशानाभिमुखाः सथिताःअङ्क ेनाङ्कं च संक्रम्य रुरुदुर भूतले तदातेषां रुदितशब् देन गृध्रॊ ऽभयेत्य वचॊ ऽबरवीतएकात्मकम इमं लॊके तयक ्त्वा गच्छत माचिरमइह पुंसां सहस्राणि सत्रीसहस्राणि  चैव हिसमानीतानि कालेन किं ते वै जात्व अबान्धवाःसं पश्यत जगत सर्वं सुखदुःखैर अधिष्ठितमसंयॊगॊ विप्रयॊग श च पर्यायेणॊपलभ्यतेगृहीत्वा ये च गच्छन्ति ये ऽनुय ान्ति च तान मृतानते ऽपय आयुषः परमाणेन सवेन गच्छन्त ि जन्तवःअलं सथित्वा शमशाने ऽसमिन गृध्रगॊमायुसंकुले कङ्काल बहुले घॊरे सर्वप्राणि भयंकरेन पुनर जीवितः क श चित कालधर्मम उपागतःपरियॊ वा यदि वा दवेष्यः पराणि नां गतिर ईदृशीसर्वेण खलु मर्तव्यं मर्त्यलॊके परसूय ताकृतान्तविहिते मार्गे कॊ मृतं जीवयिष्यतिकर्मान्त  विहिते लॊके चास्तं गच्छति भास्करेगम्यतां सवम अधिष् ठानं सुतस्नेहं विसृज्य वैततॊ गृध्रवचः शरुत्वा विक् रॊशन्तस तदा नृपबान्धवास ते ऽभयगच्छन्त पुत्रम उत्सृ ज्य भूतलेविनिश्चित्याथ च ततः संत्यजन्तः सवम आत्मजम निराशा जीविते तस्य मार्गम आरुह्य धिष्ठिताःधवाङ्क्ष ाभ्र समवर्णस तु बिलान निःसृत्य जम्बुकःगच्छमानान सम  तान आह निर्घृणाः खलु मानवाःआदित्यॊ ऽयं सथितॊ मूढा ः सनेहं कुरुत मा भयमबहुरूपॊ मुहूर्तश च जीवेतापि कद ा चनयूयं भूमौ विनिक्षिप्य पुत्रस्नेह विनाकृताःशमशा ने पुत्रम उत्सृज्य कस्माद गच्छथ निर्घृणाःन वॊ ऽसत् य अस्मिन सुते सनेहॊ बाले मधुरभाषिणियस्य भाषित मात् रेण परसादम उपगच्छथन पश्यथ सुतस्नेहं यादृशः पशुपक्ष िणामन येषां धारयित्वा तान कश चिद अस्ति फलागमःचतुष् पात पक्षिकीटानां पराणिनां सनेहसङ्गिनामपरलॊकगतिस्था नां मुनियज्ञक्रिया इवतेषां पुत्राभिरामाणाम इह लॊके  परत्र चन गुणॊ दृश्यते कश चित परजाः संधारयन्ति चअप श्यतां परियान पुत्रान नैषां शॊकॊ ऽनुतिष्ठतिन च पुष ्णन्ति संवृद्धास ते माता पितरौ कव चितमानुषाणां कुत ः सनेहॊ येषां शॊकॊ भविष्यतिइमं कुलकरं पुत्रं कथं त यक्त्वा गमिष्यथचिरं मुञ्चत बाष्पं च चिरं सनेहेन पश ्यतएवंविधानि हीष्टानि दुस्त्यजानि विशेषतःकषीणस्याथ ाभियुक्तस्य शमशानाभिमुखस्य चबान्धवा यत्र तिष्ठन्ति  तत्रान्यॊ नावतिष्ठतेसर्वस्य दयिताः पराणाः सर्वः स नेहं च विन्दतितिर्यग्यॊनिष्व अपि सतां सनेहं पश्यत  यादृशमतयक्त्वा कथं गच्छेथेमं पद्मलॊलायताक्षकमयथा न वॊद्वाह कृतं सनानमाल्यविभूषितम[भ]जम्बुकस्य वचः शरु त्वा कृपणं परिदेवतःनयवर्तन्त तदा सर्वे शवार्थं ते  सम मानुषाः[गृध्र]अहॊ धिक सुनृशंसेन जम्बुकेनाल्प मे धसाकषुद्रेणॊक्ता हीनसत्त्वा मानुषाः किं निवर्तथपञ् च भूतपरित्यक्तं शून्यं काष्ठत्वम आगतमकस्माच छॊचथ न िश्चेष्टम आत्मानं किं न शॊचथतपः कुरुत वै तीव्रं मु च्यध्वं येन किल्बिषाततपसा लभ्यते सर्वं विलापः किं  करिष्यतिअनिष्टानि च भाग्यानि जानीत सह मूर्तिभिःयेन  गच्छति लॊकॊ ऽयं दत्त्वा शॊकम अनन्तकमधनं गाश च सुव र्णं च मणिरत्नम अथापि चअपत्यं च तपॊ मूलं तपॊयॊगाच  च लभ्यतेयथा कृता च भूतेषु पराप्यते सुखदुःखितागृहीत ्वा जायते जन्तुर दुःखानि च सुखानि चन कर्मणा पितुः  पुत्रः पिता वा पुत्रकर्मणामार्गेणान्येन गच्छन्ति त यक्त्वा सुकृतदुष्कृतेधर्मं चरत यत्नेन तथाधर्मान नि वर्ततवर्तध्वं च यथाकालं दैवतेषु दविजेषु चशॊकं तयजत  दैन्यं च सुतस्नेहान निवर्तततयज्यताम अयम आकाशे ततः  शीघ्रं निवर्ततयत करॊति शुभं कर्म तथाधर्मं सुदारुण मतत कर्तैव समश्नाति बान्धवानां किम अत्र हिइह तयक्त ्वा न तिष्ठन्ति बान्धवा बान्धवं परियमसनेहम उत्सृज् य गच्छन्ति बाष्पपूर्णाविलेक्षणाःपराज्ञॊ वा यदि वा  मूर्खः सधनॊ निर्धनॊ ऽपि वासर्वः कालवशं याति शुभाशु भसमन्वितःकिं करिष्यथ शॊचित्वा मृतं किम अनुशॊचथसर्व स्य हि परभुः कालॊ धर्मतः समदर्शनःयौवनस्थांश च बाला ंश च वृद्धान गर्भगतान अपिसर्वान आविशते मृत्युर एवं  भूतम इदं जगत[ज]अहॊ मन्दी कृतः सनेहॊ गृध्रेणेहाल्प  मेधसापुत्रस्नेहाभिभूतानां युष्माकं शॊचतां भृशमसमै ः सम्यक परयुक्तैश च वचनैः परश्रयॊत्तरैःयद गच्छथ जल स्थायं सनेहम उत्सृज्य दुस्त्यजमअहॊ पुत्र वियॊगेन म ृतशून्यॊपसेवनातकरॊशतां वै भृशं दुःखं विवत्सानां गव ाम इवअद्य शॊकं विजानामि मानुषाणां महीतलेसनेहं हि क रुणं दृष्ट्वा ममाप्य अश्रूण्य अथागमनयत्नॊ हि सततं  कार्यः कृतॊ दैवेन सिध्यतिदैवं पुरुषकारश च कृतान्ते नॊपपद्यतेअनिर्वेदः सदा कार्यॊ निर्वेदाद धि कुतः सु खमपरयत्नात पराप्यते हय अर्थः कस्माद गच्छथ निर्दयाः आत्ममांसॊपवृत्तं च शरीरार्धमयीं तनुमपितॄणां वंशकर् तारं वने तयक्त्वा कव यास्यथअथ वास्तं गते सूर्ये सं ध्याकाल उपस्थितेततॊ नेष्यथ वा पुत्रम इहस्था वा भवि ष्यथ[ग]अद्य वर्षसहस्रं मे साग्रं जातस्य मानुषाःन च  पश्यामि जीवन्तं मृतं सत्री पुंनपुंसकममृता गर्भेषु  जायन्ते मरियन्ते जातमात्रकाःविक्रमन्तॊ मरियन्ते च  यौवनस्थास तथापरेअनित्यानीह भाग्यानि चतुष्पात पक्ष िणाम अपिजङ्गमाजङ्गमानां चाप्य आयुर अग्रे ऽवतिष्ठते इष्टदारवियुक्ताश च पुत्रशॊकान्वितास तथादह्यमानाः स म शॊकेन गृहं गच्छन्ति नित्यदाअनिष्टानां सहस्राणि त थेष्टानां शतानि चउत्सृज्येह परयाता वै बान्धवा भृशद ुःखिताःतयज्यताम एष निस्तेजाः शून्यः काष्ठत्वम आगतः अन्यदेहविषक्तॊ हि शावं काष्ठम उपासतेभरान्तजीवस्य व ै बाष्पं कस्माद धित्वा न गच्छतनिरर्थकॊ हय अयं सनेह ॊ निरर्थश च परिग्रहःन चक्षुर्भ्यां न कर्णाभ्यां सं शृणॊति समीक्षतेतस्माद एनं समुत्सृज्य सवगृहान गच्छत ाशु वैमॊक्षधर्माश्रितैर वाक्यैर हेतुमद्भिर अनिष्टु रैःमयॊक्ता गच्छत कषिप्रं सवं सवम एव निवेशनमपरज्ञा  विज्ञानयुक्तेन बुद्धिसंज्ञा परदायिनावचनं शराविता र ूक्षं मानुषाः संनिवर्तते[ज]इमं कनकवर्णाभं भूषणैः स मलंकृतमगृध्रवाक्यात कथं पुत्रं तयजध्वं पितृपिण्डदम न सनेहस्य विरॊधॊ ऽसति विलापरुदितस्य वैमृतस्यास्य प रित्यागात तापॊ वै भविता धरुवमशरूयते शम्बुके शूद्रे  हते बराह्मण दारकःजीवितॊ धर्मम आसाद्य रामात सत्यपर ाक्रमाततथा शवेतस्य राजर्षेर बालॊ दिष्टान्तम आगतःशव ॊ ऽभूते धर्मनित्येन मृतः संजीवितः पुनःतथा कश चिद भ वेत सिद्धॊ मुनिर वा देवतापि वाकृपणानाम अनुक्रॊशं क ुर्याद वॊ रुदताम इह[भ]इत्य उक्ताः संन्यवर्तन्त शॊक ार्ताः पुत्रवत्सलाःअङ्के शिरः समाधाय रुरुदुर बहुवि स्तरम[ग]अश्रुपात परिक्लिन्नः पाणिस्पर्शन पीडितःधर् मराज परयॊगाच च दीर्घां निद्रां परवेशितःतपसापि हि स ंयुक्तॊ न काले नॊपहन्यतेसर्वस्नेहावसानं तद इदं तत  परेतपत्तनमबालवृद्धसहस्राणि सदा संत्यज्य बान्धवाःदि नानि चैव रात्रीश च दुःखं तिष्ठन्ति भूतलेअलं निर्बन ्धम आगम्य शॊकस्य परिवारणमअप्रत्ययं कुतॊ हय अस्य पु नर अद्येह जीवितमनैष जम्बुक वाक्येन पुनः पराप्स्यति  जीवितममृतस्यॊत्सृष्ट देहस्य पुनर देहॊ न विद्यतेन  वै मूर्ति परदानेन न जम्बुक शतैर अपिशक्यॊ जीवयितुं  हय एष बालॊ वर्षशतैर अपिअपि रुद्रः कुमारॊ वा बरह्मा  वा विष्णुर एव वावरम अस्मै परयच्छेयुस ततॊ जीवेद अय ं शिशुःन च बाष्पविमॊक्षेण न चाश्वास कृतेन वैन दीर् घरुदितेनेह पुनर जीवॊ भविष्यतिअहं च करॊष्टुकश चैव य ूयं चैवास्य बान्धवाःधर्माधर्मौ गृहीत्वेह सर्वे वर् तामहे ऽधवनिअप्रियं परुषं चापि परद्रॊहं परस्त्रियमअ धर्मम अनृतं चैव दूरात पराज्ञॊ निवर्तयेतसत्यं धर्मं  शुभं नयाय्यं पराणिनां महतीं दयामअजिह्मत्वम अशाठ्य ं च यत्नतः परिमार्गतमातरं पितरं चैव बान्धवान सुहृद स तथाजीवतॊ ये न पश्यन्ति तेषां धर्मविपर्ययःयॊ न पश ्यति चक्षुर्भ्यां नेङ्गते च कथं चनतस्य निष्ठावसाना न्ते रुदन्तः किं करिष्यथ[भ]इत्य उक्तास तं सुतं तयक ्त्वा भूमौ शॊकपरिप्लुताःदह्यमानाः सुतस्नेहात परययु र बान्धवा गृहान[ज]दारुणॊ मर्त्यलॊकॊ ऽयं सर्वप्राणि  विनाशनःइष्टबन्धुवियॊगश च तथैवाल्पं च जीवितमबह्व अ लीकम असत्यं च परतिवादाप्रियं वदमइमं परेक्ष्य पुनर  भावं दुःखशॊकाभिवर्धनमन मे मानुषलॊकॊ ऽयं मुहूर्तम अ पि रॊचतेअहॊ धिग गृध्रवाक्येन संनिवर्तथ मानुषाःपरदी प्ताः पुत्रशॊकेन यथैवाबुद्धयस तथाकथं गच्छथ स सनेहा ः सुतस्नेहं विसृज्य चशरुत्वा गृध्रस्य वचनं पापस्ये हाकृतात्मनःसुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम सुखदुःखान्विते लॊके नेहास्त्य एकम अनन्तकमइमं कषिति तले नयस्य बालं रूपसमन्वितमकुलशॊकाकरं मूढाः पुत्रं  तयक्त्वा कव यास्यथरूपयौवन संपन्नं दयॊतमानम इव शरिय ाजीवंतम एवं पश्यामि मनसा नात्र संशयःविनाशश चाप्य अ नर्हॊ ऽसय सुखं पराप्स्यथ मानुषाःपुत्रशॊकाग्निदग्धा नां मृतम अप्य अद्य वः कषममदुःखसंभावनां कृत्वा धारय ित्वा सवयं सुखमतयक्त्वा गमिष्यथ कवाद्य समुत्सृज्या ल्प बुद्धिवत[भ]तथा धर्मविरॊधेन परिय मिथ्याभिध्यायि नाशमशानवासिना नित्यं रात्रिं मृगयता तदाततॊ मध्यस्थ तां नीता वचनैर अमृतॊपमैःजम्बुकेन सवकार्यार्थं बान् धवास तस्य धिष्ठिताः[ग]अयं परेतसमाकीर्णॊ यक्षराक्षस  सेवितःदारुणः काननॊद्देशः कौशिकैर अभिनादितःभीमः सु घॊरश च तथा नीलमेघसमप्रभःअस्मिञ शवं परित्यज्य परेतक ार्याण्य उपासतभानुर यावन न यात्य अस्तं यावच च विमल ा दिशःतावद एनं परित्यज्य परेतकार्याण्य उपासतनदन्ति  परुषं शयेनाः शिवाः करॊशन्ति दारुणाःमृगेन्द्राः पर तिनन्दन्ति रविर अस्तं च गच्छतिचिताधूमेन नीलेन संरज ्यन्ते च पादपाःशमशाने च निराहाराः परतिनन्दन्ति देह िनःसर्वे विक्रान्तवीर्याश च अस्मिन देशे सुदारुणाःय ुष्मान परधर्षयिष्यन्ति विकृता मांसभॊजनाःदूराच चायं  वनॊद्देशॊ भयम अत्र भविष्यतितयज्यतां काष्ठभूतॊ ऽयं  मृष्यतां जाम्बुकं वचःयदि जम्बुक वाक्यानि निष्फलान ्य अनृतानि चशरॊष्यथ भरष्टविज्ञानास ततः सर्वे विनङ् क्ष्यथ[ज]सथीयतां नेह भेतव्यं यावत तपति भास्करःतावद  अस्मिन सुतस्नेहाद अनिर्वेदेन वर्ततसवैरं रुदत विस् रब्धाः सवैरं सनेहेन पश्यतसथीयतां यावद आदित्यः किं  वः करव्यादभाषितैःयदि गृध्रस्य वाक्यानि तीव्राणि रभ सानि चगृह्णीत मॊहितात्मानः सुतॊ वॊ न भविष्यति[भ]गृ ध्रॊ ऽनस्तमिते तव आह गते ऽसतम इति जम्बुकःमृतस्य तं  परिजनम ऊचतुस तौ कषुधान्वितौसवकार्यदक्षिणौ राजन गृ ध्रॊ जम्बुक एव चकषुत्पिपासापरिश्रान्तौ शास्त्रम आल म्ब्य जल्पतःतयॊर विज्ञानविदुषॊर दवयॊर जम्बुक पत्रि णॊःवाक्यैर अमृतकल्पैर हि परातिष्ठन्त वरजन्ति चशॊकद ैन्य समाविष्टा रुदन्तस तस्थिरे तदासवकार्यकुशलाभ्या ं ते संभ्राम्यन्ते ह नैपुणाततथा तयॊर विवदतॊर विज्ञ ानविदुषॊर दवयॊःबान्धवानां सथितानां च उपातिष्ठत शंक रःततस तान आह मनुजान वरदॊ ऽसमीति शूलभृतते परत्यूचुर  इदं वाक्यं दुःखिताः परणताः सथिताःएकपुत्र विहीनाना ं सर्वेषां जीवितार्थिनामपुत्रस्य नॊ जीव दानाज जिवि तं दातुम अर्हसिएवम उक्तः स भगवान वारिपूर्णेन पाणिन ाजीवं तस्मै कुमाराय परादाद वर्षशताय वैतथा गॊमायुगृ ध्राभ्याम अददत कषुद विनाशनमवरं पिनाकी भगवान सर्वभू तहिते रतःततः परणम्य तं देवं शरेयॊ हर्षसमन्विताःकृत कृत्याः सुखं हृष्टाः परातिष्ठन्त तदा विभॊअनिर्वेदे न दीर्घेण निश्चयेन धरुवेण चदेवदेव परसादाच च कषिप्र ं फलम अवाप्यतेपश्य देवस्य संयॊगं बान्धवानां च निश् चयमकृपणानां हि रुदतां कृतम अश्रुप्रमार्जनमपश्य चाल ्पेन कालेन निश्चयान्वेषणेन चपरसादं शंकरात पराप्य द ुःखिताः सुखम आप्नुवनते विस्मिताः परहृष्टाश च पुत्र  संजीवनात पुनःबभूवुर भरतश्रेष्ठ परसादाच छंकरस्य वै ततस ते तवरिता राजञ शरुत्वां शॊकम अघॊद्भवमविविशुः प ुत्रम आदाय नगरं हृष्टमानसाःएषा बुद्धिः समस्तानां च ातुर्वर्ण्ये निदर्शिताधर्मार्थमॊक्षसंयुक्तम इतिहास म इमं शुभमशरुत्वा मनुष्यः सततम इह परेत्य च मॊदते
mahabharata-ramayana_mbs12149dev.txt