[य]पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारददैवे पुरुषका रे च किं सविच छरेष्ठतरं भवेत[भ]अत्राप्य उदाहरन्तीम म इतिहासं पुरातनमवसिष्ठस्य च संवादं बरह्मणश च युधि ष्ठिरदैवमानुषयॊः किं सवित कर्मणॊः शरेष्ठम इत्य उतप ुरा वसिष्ठॊ भगवान पितामहम अपृच्छतततः पद्मॊद्भवॊ रा जन देवदेवः पितामहःउवाच मधुरं वाक्यम अर्थवद धेतु भू षितमनाबीजं जायते किं चिन न बीजेन विना फलमबीजाद बीज ं परभवति बीजाद एव फलं समृतमयादृशं वपते बीजं कषेत्र म आसाद्य कर्षकःसुकृते दुष्कृते वापि तादृशं लभते फल मयथा बीजं विना कषेत्रम उप्तं भवति निष्फलमतथा पुरुष कारेण विना दैवं न सिध्यतिकषेत्रं पुरुषकारस तु दैवं  बीजम उदाहृतमकषृत्र बीजसमायॊगात ततः सस्यसमृध्यतेकर ्मणः फलनिर्वृत्तिं सवयम अश्नाति कारकःपरत्यक्षं दृश ्यते लॊके कृतस्याप्य अकृतस्य चशुभेन कर्मणा सौख्यं  दुःखं पापेन कर्मणाकृतं सर्वत्र लभते नाकृतं भुज्यते  कव चितकृती सर्वत्र लभते परतिष्ठां भाग्यविक्षतःअकृ ती लभते भरष्टः कषते कषारावसेचनमतपसा रूपसौभाग्यं रत ्नानि विविधानि चपराप्यते कर्मणा सर्वं न दैवाद अकृत ात्मनातथा सवर्गश च भॊगश च निष्ठा या च मनीषितासर्वं  पुरुषकारेण कृतेनेहॊपपद्यतेजयॊतींषि तरिदशा नागा यक ्षाश चन्द्रार्कमारुताःसर्वे पुरुषकारेण मानुष्याद द ेवतां गताःअर्थॊ वा मित्रवर्गॊ वा ऐश्वर्यं वा कुलान ्वितमशरीश चापि दुर्लभा भॊक्तुं तथैवाकृत कर्मभिःशौच ेन लभते विप्रः कषत्रियॊ विक्रमेण चवैश्यः पुरुषकारे ण शूद्रः शुश्रूषया शरियमनादातारं भजन्त्य अर्था न क लीबं नापि निष्क्रियमनाकर्म शीलं नाशूरं तथा नैवातपस ्विनमयेन लॊकास तरयः सृष्टा दैत्याः सर्वाश च देवताः स एष भगवान विष्णुः समुद्रे तप्यते तपःसवं चेत कर्मफ लं न सयात सर्वम एवाफलं भवेतलॊकॊ दैवं समालम्ब्य उदा सीनॊ भवेन न तुअकृत्वा मानुषं कर्म यॊ दैवम अनुवर्तत ेवृथा शराम्यति संप्राप्य पतिं कलीबम इवाङ्गनान तथा  मानुषे लॊके भयम अस्ति शुभाशुभेयथा तरिदशलॊके हि भयम  अल्पेन जायतेकृतः पुरुषकारस तु दैवम एवानुवर्ततेन द ैवम अकृते किं चित कस्य चिद दातुम अर्हतियदा सथानान् य अनित्यानि दृश्यन्ते दैवतेष्व अपिकथं कर्म विना दै वं सथास्यते सथापयिष्यतिन दैवतानि लॊके ऽसमिन वयापार ं यान्ति कस्य चितवयासङ्गं जनयन्त्य उग्रम आत्माभिभव शङ्कयाऋषीणां देवतानां च सदा भवति विग्रहःकस्य वाचा  हय अदैवं सयाद यतॊ दैवं परवर्ततेकथं चास्य समुत्पत्त िर यथा दैवं परवर्ततेएवं तरिदशलॊके ऽपि पराप्यन्ते ब हवश छलाःआत्मैव हय आत्मनॊ बन्धुर आत्मैव रिपुर आत्मन ःआत्मैव चात्मनः साक्षी कृतस्याप्य अकृतस्य चकृतं च  विकृतं किं चित कृते कर्मणि सिध्यतिसुकृते दुष्कृतं  कर्म न यथार्थं परपद्यतेदेवानां शरणं पुण्यं सर्वं प ुण्यैर अवाप्यतेपुण्यशीलं नरं पराप्य किं दैवं परकरि ष्यतिपुरा ययातिर विभ्रष्टश चयावितः पतितः कषितौपुनर  आरॊपितः सवर्गं दौहित्रैः पुण्यकर्मभिःपुरूरवाश च र ाजर्षिर दविजैर अभिहितः पुराऐल इत्य अभिविख्यातः सवर ्गं पराप्तॊ महीपतिःअश्वमेधादिभिर यज्ञैः सत्कृतः कॊ सलाधिपःमहर्षिशापात सौदासः पुरुषादत्वम आगतःअश्वत्था मा च रामश च मुनिपुत्रौ धनुर्धरौन गच्छतः सवर्गलॊकं  सुकृतेनेह कर्मणावसुर यज्ञशतैर इष्ट्वा दवितीय इव वा सवःमिथ्याभिधानेनैकेन रसातलतलं गतःबलिर वैरॊचनिर बद् धॊधर्मपाशेन दैवतैःविष्णॊः पुरुषकारेण पातालशयनः कृत ःशक्रस्यॊदस्य चरणं परस्थितॊ जनमेजयःदविज सत्रीणां व धं कृत्वा किं दैवेन न वारितःअज्ञानाद बराह्मणं हत्व ा सपृष्टॊ बालवधेन चवैशम्पायन विप्रर्षिः किं दैवेन  निवारितःगॊप्रदानेन मिथ्या च बराह्मणेभ्यॊ महामखेपुर ा नृगश च राजर्षिः कृकलासत्वम आगतःधुन्धुमारश च राजर ्षिः सत्रेष्व एव जरां गतःपरीतिदायं परित्यज्य सुष्व ाप स गिरिव्रजेपाण्डवानां हृतं राज्यं धार्तराष्ट्रै र महाबलैःपुनः परत्याहृतं चैव न दैवाद भुजसंश्रयाततप ॊ नियमसंयुक्ता मुनयः संशितव्रताःकिं ते दैवबलाच छाप म उत्सृजन्ते न कर्मणापापम उत्सृजते लॊके सर्वं पराप ्य सुदुर्लभमलॊभमॊहसमापन्नं न दैवं तरायते नरमयथाग्न िः पवनॊद्धूतः सूक्ष्मॊ ऽपि भवते महानतथा कर्म समायु क्तं दैवं साधु विवर्धतेयथा तैलक्षयाद दीपः परम्लानि म उपगच्छतितथा कर्म कषयाद दैवं परम्लानिम उपगच्छतिवि पुलम अपि धनौघं पराप्य भॊगान सत्रियॊ वा; पुरुष इह न  शक्तः कर्म हीनॊ ऽपि भॊक्तुमसुनिहितम अपि चार्थं दै वतै रक्ष्यमाणं; वययगुणम अपि साधुं कर्मणा संश्रयन्त ेभवति मनुजलॊकाद देवलॊकॊ विशिष्टॊ; बहुतर सुसमृद्ध्य ा मानुषाणां गृहाणिपितृवनभवनाभं दृश्यते चामराणां; न  च फलति विकर्मा जीवलॊकेन दैवमवयपनयति विमार्गं नास् ति दैवे परभुत्वं; गुरुम इव कृतम अग्र्यं कर्म संयात ि दैवमअनुपहतम अदीनं कामकारेण दैवं; नयति पुरुषकारः  संचितस तत्र तत्रएतत ते सर्वम आख्यातं मया वै मुनिसत ्तमफलं पुरुषकारस्य सदा संदृश्य तत्त्वतःअभ्युत्थाने न दैवस्य समारब्धेन कर्मणाविधिना कर्मणा चैव सवर्गमा र्गम अवाप्नुयात
mahabharata-ramayana_mbs13006dev.txt