[धृ]नदीनां पर्वतानां च नामधेयानि संजयतथा जनपदानां  च ये चान्ये भूमिम आश्रिताःपरमाणं च परमाणज्ञ पृथिव् या अपि सर्वशःनिखिलेन समाचक्ष्व काननानि च संजयपञ्चे मानि महाराज महाभूतानि संग्रहातजगत सथितानि सर्वाणि  समान्य आहुर मनीषिणःभूमिर आपस तथा वायुर अग्निर आकाश म एव चगुणॊत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमिः परधानतःशब्दः  सपर्शश च रूपं च रसॊ गन्धश च पञ्चमःभूमेर एते गुणाः  परॊक्ता ऋषिभिस तत्त्ववेदिभिःचत्वारॊ ऽपसु गुणा राज न गन्धस तत्र न विद्यतेशब्दः सपर्शश च रूपं च तेजसॊ  ऽथ गुणास तरयःशब्दः सपर्शश च वायॊस तु आकाशे शब्द एव  चएते पञ्च गुणा राजन महाभूतेषु पञ्चसुवर्तन्ते सर्व लॊकेषु येषु लॊकाः परतिष्ठिताःअन्यॊन्यं नाभिवर्तन्त े साम्यं भवति वै यदायदा तु विषमीभावम आविशन्ति परस् परमतदा देहैर देहवन्तॊ वयतिरॊहन्ति नान्यथाआनुपूर्व् याद विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशःसर्वाण्य अपरिमेय ानि तद एषां रूपम ऐश्वरमतत्र तत्र हि दृश्यन्ते धातव ः पाञ्च भौतिकाःतेषां मनुष्यास तर्केण परमाणानि परचक ्षतेअचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस तर्केण साधयेतपरक ृतिभ्यः परं यत तु तद अचिन्त्यस्य लक्षणमसुदर्शनं पर वक्ष्यामि दवीपं ते कुरुनन्दनपरिमण्डलॊ महाराज दवीपॊ  ऽसौ चक्रसंस्थितःनदी जलप्रतिच्छन्नः पर्वतैश चाभ्रस ंनिभैःपुरैश च विविधाकारै रम्यैर जनपदैस तथावृक्षैः  पुष्पफलॊपेतैः संपन्नधनधान्यवानलावणेन समुद्रेण समन् तात परिवारितःयथा च पुरुषः पश्येद आदर्शे मुखम आत्मन ःएवं सुदर्शन दवीपॊ दृश्यते चन्द्रमण्डलेदविर अंशे प िप्पलस तत्र दविर अंशे च शशॊ महानसर्वौषधिसमावापैः स र्वतः परिवृंहितःआपस ततॊ ऽनया विज्ञेया एष संक्षेप उ च्यते
mahabharata-ramayana_mbs06006dev.txt