[धृ]यद इदं भारतं वर्षं यत्रेदं मूर्छितं बलमयत्राति मात्रं लुब्धॊ ऽयं पुत्रॊ दुर्यॊधनॊ ममयत्र गृद्धाः  पाण्डुसुता यत्र मे सज्जते मनःएतन मे तत्त्वम आचक्ष् व कुशलॊ हय असि संजय[स]न तत्र पाण्डवा गृद्धाः शृणु  राजन वचॊ ममगृद्धॊ दुर्यॊधनस तत्र शकुनिश चापि सौबलः अपरे कषत्रियाश चापि नानाजनपदेश्वराःये गृद्धा भारते  वर्षे न मृष्यन्ति परस्परमअत्र ते वर्णयिष्यामि वर् षं भारत भारतमपरियम इन्द्रस्य देवस्य मनॊर वैवस्वतस् य चपृथॊश च राजन वैन्यस्य तथेक्ष्वाकॊर महात्मनःययात ेर अम्बरीषस्य मान्धातुर नहुषस्य चतथैव मुचुकुन्दस्य  शिबेर औशीनरस्य चऋषभस्य तथैलस्य नृगस्य नृपतेस तथाअ न्येषां च महाराज कषत्रियाणां बलीयसामसर्वेषाम एव रा जेन्द्र परियं भारत भारतमतत ते वर्षं परवक्ष्यामि यथ ा शुतम अरिंदमशृणु मे गदतॊ राजन यन मां तवं परिपृच्छ सिमहेन्द्रॊ मलयः सह्यः शुक्तिमान ऋक्षवान अपिविन्ध् यश च पारियात्रश च सप्तैते कुलपर्वताःतेषां सहस्रशॊ  राजन पर्वतास तु समीपतःअभिज्ञाताः सारवन्तॊ विपुलाश  चित्रसानवःअन्ये ततॊ ऽपरिज्ञाता हरस्वा हरस्वॊपजीविन ःआर्या मलेच्छाश च कौरव्य तैर मिश्राः पुरुषा विभॊनद ीः पिबन्ति बहुला गङ्गां सिन्धुं सरस्वतीमगॊदावरीं न र्मदां च बाहुदां च महानदीमशतद्रुं चन्द्रभागां च यम ुनां च महानदीमदृषद्वतीं विपाशां च विपापां सथूलवालु कामनदीं वेत्रवतीं चैव कृष्ण वेणां च निम्नगामइरावती ं वितस्तां च पयॊष्णीं देविकाम अपिवेद समृतिं वेतसिन ीं तरिदिवाम इष्कु मालिनीमकरीषिणीं चित्रवहां चित्रस ेनां च निम्नगामगॊमतीं धूतपापां च वन्दनां च महानदीम कौशिकीं तरिदिवां कृत्यां विचित्रां लॊहतारिणीमरथस्थ ां शतकुम्भां च सरयूं च नरेश्वरचर्मण्वतीं वेत्रवतीं  हस्तिसॊमां दिशं तथाशतावरीं पयॊष्णीं च परां भैमरथी ं तथाकावेरीं चुलुकां चापि वापीं शतबलाम अपिनिचीरां  महितां चापि सुप्रयॊगां नराधिपपवित्रां कुण्डलां सिन ्धुं वाजिनीं पुरमालिनीमपूर्वाभिरामां वीरां च भीमाम  ओघवतीं तथापलाशिनीं पापहरां महेन्द्रं पिप्पलावतीमप ारिषेणाम असिक्नीं च सरलां भारमर्दिनीमपुरुहीं परवरा ं मेनां मॊघां घृतवतीं तथाधूमत्याम अतिकृष्णां च सूच ीं छावीं च कौरवसदानीराम अधृष्यां च कुश धारां महानद ीमशशिकान्तां शिवां चैव तथा वीरवतीम अपिवास्तुं सुवा स्तुं गौरीं च कम्पनां स हिरण्वतीमहिरण्वतीं चित्रवत ीं चित्रसेनां च निम्नगामरथचित्रां जयॊतिरथां विश्वा मित्रां कपिञ्जलामउपेन्द्रां बहुलां चैव कुचराम अम्ब ुवाहिनीमवैनन्दीं पिञ्जलां वेण्णां तुङ्गवेणां महानद ीमविदिशां कृष्ण वेण्णां च ताम्रां च कपिलाम अपिशलुं  सुवामां वेदाश्वां हरिस्रावां महापगामशीघ्रां च पिच ्छिलां चैव भारद्वाजीं च निम्नगामकौशिकीं निम्नगां श ॊणां बाहुदाम अथ चन्दनामदुर्गाम अन्तःशिलां चैव बरह् म मेध्यां बृहद्वतीमचरक्षां महिरॊहीं च तथा जम्बुनदी म अपिसुनसां तमसां दासीं तरसाम अन्यां वराणसीमलॊलॊद् धृत करां चैव पूर्णाशां च महानदीममानवीं वृषभां चैव  महानद्यॊ जनाधिपसदा निरामयां वृत्यां मन्दगां मन्दवा हिनीमबरह्माणीं च महागौरीं दुर्गाम अपि च भारतचित्रॊ पलां चित्रबर्हां मज्जुं मकरवाहिनीममन्दाकिनीं वैतरण ीं कॊकां चैव महानदीमशुक्तिमतीम अरण्यां च पुष्पवेण् य उत्पलावतीमलॊहित्यां करतॊयां च तथैव वृषभङ्गिनीमकु मारीम ऋषिकुल्यां च बरह्म कुल्यां च भारतसरस्वतीः सु पुण्याश च सर्वा गङ्गाश च मारिषविश्वस्य मातरः सर्वा ः सर्वाश चैव महाबलाःतथा नद्यस तव अप्रकाशाः शतशॊ ऽथ  सहस्रशःइत्य एताः सरितॊ राजन समाख्याता यथा समृतिअत  ऊर्ध्वं जनपदान निबॊध गदतॊ ममतत्रेमे कुरुपाञ्चालाः  शाल्व माद्रेय जाङ्गलाःशूरसेनाः कलिङ्गाश च बॊधा मौ कास तथैव चमत्स्याः सुकुट्यः सौबल्याः कुन्तलाः काशि कॊशलाःचेदिवत्साः करूषाश च भॊजाः सिन्धुपुलिन्दकाःउत ्तमौजा दशार्णाश च मेकलाश चॊत्कलैः सहपाञ्चालाः कौशि काश चैव एकपृष्ठा युगं धराःसौधा मद्रा भुजिङ्गाश च क ाशयॊ ऽपरकाशयःजठराः कुक्कुशाश चैव सुदाशार्णाश च भार तकुन्तयॊ ऽवन्तयश चैव तथैवापरकुन्तयःगॊविन्दा मन्दका ः षण्डा विदर्भानूपवासिकाःअश्मकाः पांसुराष्ट्राश च  गॊप राष्ट्राः पनीतकाःआदि राष्ट्राः सुकुट्टाश च बलि राष्ट्रं च केवलमवानरास्याः परवाहाश च वक्रा वक्रभया ः शकाःविदेहका मागधाश च सुह्माश च विजयास तथाअङ्गा व ङ्गाः कलिङ्गाश च यकृल लॊमान एव चमल्लाः सुदेष्णाः प राहूतास तथा माहिष कार्षिकाःवाहीका वाटधानाश च आभीरा ः कालतॊयकाःअपरन्ध्राश च शूद्राश च पह्लवाश चर्म खण् डिकाःअटवी शबराश चैव मरु भौमाश च मारिषउपावृश्चानुपा वृश्च सुराष्ट्राः केकयास तथाकुट्टापरान्ता दवैधेयाः  काक्षाः सामुद्र निष्कुटाःअन्ध्राश च बहवॊ राजन्न अ न्तर्गिर्यास तथैव चबहिर्गिर्य आङ्गमलदा मागधा मानवर ्जकाःमह्युत्तराः परावृषेया भार्गवाश च जनाधिपपुण्ड् रा भार्गाः किराताश च सुदॊष्णाः परमुदास तथाशका निषा दा निषधास तथैवानर्तनैरृताःदुगूलाः परतिमत्स्याश च क ुशलाः कुनटास तथातीरग्राहास्तर तॊया राजिका रम्यका ग णाःतिलकाः पारसीकाश च मधुमन्तः परकुत्सकाःकाश्मीराः  सिन्धुसौवीरा गान्धारा दर्शकास तथाअभीसारा कुलूताश च  शौवला बाह्लिकास तथादर्वीकाः सकचा दर्वा वातजाम रथॊ रगाःबहु वाद्याश च कौरव्य सुदामानः सुमल्लिकाःवध्राः  करीषकाश चापि कुलिन्दॊपत्यकास तथावनायवॊ दशा पार्श् वा रॊमाणः कुश बिन्दवःकच्छा गॊपाल कच्छाश च लाङ्गलाः  परवल्लकाःकिराता बर्बराः सिद्धा विदेहास ताम्रलिङ्ग काःओष्ट्राः पुण्ड्राः स सैरन्ध्राः पार्वतीयाश च मा रिषअथापरे जनपदा दक्षिणा भरतर्षभदरविडाः केरलाः पराच ्या भूषिका वनवासिनःउन्नत्यका माहिषका विकल्पा मूषका स तथाकर्णिकाः कुन्तिकाश चैव सौब्धिदा नलकालकाःकौकुट ्टकास तथा चॊलाः कॊङ्कणा मालवाणकाःसमङ्गाः कॊपनाश चै व कुकुराङ्गद मारिषाःधवजिन्य उत्सव संकेतास तरिवर्गा ः सर्वसेनयःतर्यङ्गाः केकरकाः परॊष्ठाः परसंचरकास तथ ातथैव विन्ध्यपुलकाः पुलिन्दाः कल्कलैः सहमालका मल्ल काश चैव तथैवापरवर्तकाःकुलिन्दाः कुलकाश चैव करण्ठाः  कुरकास तथामूषका सतनबालाश च सतियः पत्तिपञ्जकाःआदिद ायाः सिरालाश च सतूबका सतनपास तथाहृषीविदर्भाः कान्त ीकास तङ्गणाः परतङ्गणाःउत्तराश चापरे मलेच्छा जना भर तसत्तमयवनाश च स काम्बॊजा दारुणा मलेच्छ जातयःसक्षद् द्रुहः कुन्तलाश च हूणाः पारतकैः सहतथैव मरधाश चीनास  तथैव दश मालिकाःकषत्रियॊपनिवेशाश च वैश्यशूद्र कुला नि चशूद्राभीराथ दरदाः काश्मीराः पशुभिः सहखशिकाश च  तुखाराश च पल्लवा गिरिगह्वराःआत्रेयाः स भरद्वाजास त थैव सतनयॊषिकाःऔपकाश च कलिङ्गाश च किरातानां च जातयः तामरा हंसमार्गाश च तथैव करभञ्जकाःउद्देश मात्रेण मय ा देशाः संकीर्तिताः परभॊयथा गुणबलं चापि तरिवर्गस्य  महाफलमदुह्येद धेनुः कामधुक च भूमिः सम्यग अनुष्ठित ातस्यां गृध्यन्ति राजानः शूरा धर्मार्थकॊविदाःते तय जन्त्य आहवे पराणान रसा गृद्धास तरस्विनःदेव मानुषका यानां कामं भूमिः परायणमअन्यॊन्यस्यावलुम्पन्ति सारम ेया इवामिषमराजानॊ भरतश्रेष्ठ भॊक्तुकामा वसुंधरामन  चापि तृप्तिः कामानां विद्यते चेह कस्य चिततस्मात पर िग्रहे भूमेर यतन्ते कुरुपाण्डवाःसाम्ना दानेन भेदेन  दण्डेनैव च पार्थिवपिता माता च पुत्राश च खं दयौश च  नरपुंगवभूमिर भवति भूतानां सम्यग अच्छिद्र दर्शिनी
mahabharata-ramayana_mbs06010dev.txt