[नारद]सुखदुःखविपर्यासॊ यदा समुपपद्यतेनैनं परज्ञा स ुनीतं वा तरायते नापि पौरुषमसवभावाद यत्नम आतिष्ठेद  यत्नवान नावसीदतिजरामरणरॊगेभ्यः परियम आत्मानम उद्धर ेतरुजन्ति हि शरीराणि रॊगाः शारीर मानसाःसायका इव ती क्ष्णाग्राः परयुक्ता दृध धन्विभिःवयाधितस्य विवित्स ाभिस तरस्यतॊ जीवितैषिणःअवशस्य विनाशाय शरीरम अपकृष् यतेसरवन्ति न निवर्तन्ते सरॊतांसि सरिताम इवआयुर आदा य मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनः पुनःवयत्ययॊ हय अयम अ त्यन्तं पक्षयॊः शुक्लकृष्णयॊःजातं मर्त्यं जरयति नि मेषं नावतिष्ठतेसुखदुःखानि भूतानाम अजरॊ जरयन्न असौआ दित्यॊ हय अस्तम अभ्येति पुनः पुनर उदेति चअदृष्टपूर ्वान आदाय भावान अपरिशङ्कितानइष्टानिष्टान मनुष्याणा म अस्तं गच्छन्ति रात्रयःयॊ यम इच्छेद यथाकामं कामान ां तत तद आप्नुयातयदि सयान न पराधीनं पुरुषस्य करिया फलमसंयताश च हि दक्षाश च मतिमन्तश च मानवाःदृश्यते न िष्फलाः सन्तः परहीनाश च सवकर्मभिःअपरे बालिशाः सन्त ॊ निर्गुणाः पुरुषाधमाःआशीर्भिर अप्य असंयुक्ता दृश् यन्ते सर्वकामिनःभूतानाम अपरः कश चिद धिंसायां सततॊत ्थितःवञ्चनायां च लॊकस्य स सुखेष्व एव जीर्यतेअचेष्ट मानम आसीनं शरीः कं चिद उपतिष्ठतिकश चित कर्मानुसृत् यान्यॊ न पराप्यम अधिगच्छतिअपराधं समाचक्ष्व पुरुषस् य सवभावतःशुक्रम अन्यत्र संभूतं पुनर अन्यत्र गच्छति तस्य यॊनौ परसक्तस्य गर्भॊ भवति वा न वाआम्रपुष्पॊपम ा यस्य निवृत्तिर उपलभ्यतेकेषां चित पुत्र कामानाम अ नुसंतानम इच्छतामसिद्धौ परयतमानानां नैवान्दम उपजायत ेगर्भाच चॊद्विजमानानां करुद्धाद आशीविषाद इवआयुष्मा ञ जायते पुत्रः कथं परेतः पितैव सःदेवान इष्ट्वा तपस  तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृद्धिभिःदश मासान परिधृता जाय न्ते कुलपांसनाःअपरे धनधान्यानि भॊगांश च पितृसंचिता नविपुलान अभिजायन्ते लब्धास तैर एव मङ्गलैःअन्यॊन्यं  समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमेउपद्रव इवाविष्टॊ यॊनिं  गर्भः परपद्यतेशीर्णं परशरीरेण निच्छवीकं शरीरिणमपर ानिनां पराण संरॊधे मांसश्लेष्म विचेष्टितमनिर्दग्धं  परदेहेन परदेहं चलाचलमविनश्यन्तं विनाशान्ते नावि न ावम इवाहितमसंगत्या जथरे नयस्तं रेतॊ बिन्दुम अचेतनम केन यत्नेन जीवन्तं गर्भं तवम इह पश्यसिअन्नपानानि ज ीर्यन्ते यत्र भक्षाश च भक्षिताःतस्मिन्न एवॊदरे गर् भः किं नान्नम इव जीर्यतेगर्भमूत्र पुरीसानां सवभावन ियता गतिःधारणे वा विसर्गे वा न कर्तुर विद्यते वशःस रवन्ति हय उदराद गर्भा जायमानास तथापरेआगमेन सहान्ये षां विनाश उपपद्यतेएतस्माद यॊनिसंबन्धाद यॊ जीवन परि मुच्यतेपरजां च लभते कां चित पुनर दवन्द्वेषु मज्जति शतस्य सह जातस्य सप्तमीं दशमीं दशामपराप्नुवन्ति ततः  पञ्च न भवन्ति शतायुषःनाभ्युत्थाने मनुष्याणां यॊगा ः सयुर नात्र संशयःवयाधिभिश च विमथ्यन्ते वयालैः कषु द्रमृगा इववयाधिभिर भक्ष्यमाणानां तयजतां विपुलं धनम वेदनां नापकर्षन्ति यतमानाश चिकित्सकाःते चापि निपुन ा वैद्याः कुशलाः संभृतौषधाःवयाधिभिः परिकृष्यन्ते म ृगा वयाधैर इवार्दिताःते पिबन्तः कसायांश च सर्पींसि  विविधानि चदृश्यन्ते जरया भग्ना नागा नागैर इवॊत्तम ैःके वा भुवि चिकित्सन्ते रॊगार्तान मृगपक्षिणःशवापद ानि दरिद्रांश च परायॊ नार्ता भवन्ति तेघॊरान अपि दु राधर्षान नृपतीन उग्रतेजसःआक्रम्य रॊग आदत्ते पशून प शुपचॊ यथाइति लॊकम अनाक्रन्दं मॊहशॊकपरिप्लुतमसरॊतसा  सहसा कषिप्तं करियमाणं बलीयसान धनेन न राज्येन नॊग् रेण तपसा तथासवभावा वयतिवर्तन्ते ये नियुक्ताः शरीरि षुन मरियेरन न जीर्येरन सर्वे सयुः सर्वकामिकाःनाप्र ियं परतिपश्येयुर उत्थानस्य फलं परतिउपर्य उपरि लॊकस ्य सर्वॊ भवितुम इच्छतियतते च यथाशक्ति न च तद वर्तत े तथाऐश्वर्यमदमत्तांश च मत्तान मद्य मदेन चअप्रमत्त ाः शठाः करूरा विक्रान्ताः पर्युपासतेकलेशाः परतिनिव र्तन्ते केषां चिद असमीक्षिताःसवं सवं च पुनर अन्येष ां न किं चिद अभिगम्यतेमहच च फलवैषम्यं दृश्यते कर्म  संधिषुवहन्ति शिबिकाम अन्ये यान्त्य अन्ये शिबिका ग ताःसर्वेषाम ऋद्धिकामानाम अन्ये रथपुरःसराःमनुजाश च  शतस्त्रीकाः शतशॊ विधवाः सत्रियःदवन्द्वारामेषु भूते षु गच्छन्त्य एकैकशॊ नराःइदम अन्यत परं पश्य मात्रमॊ हं करिष्यसितयज धर्मम अधर्मं च उभे सत्यानृते तयजउभे  सत्यानृते तयक्त्वा येन तयजसि तं तयजएतत ते परमं गु ह्यम आख्यातम ऋषिसत्तमयेन देवाः परित्यज्य मर्त्यलॊक ं दिवं गताः[भी]नारदस्य वचः शरुत्वा शुकः परमबुद्धिम ानसंचिन्त्य मनसा धीरॊ निश्चयं नाध्यगच्छतपुत्रदारैर  महान कलेशॊ विद्याम्नाये महाञ शरमःकिं नु सयाच छाश् वतं सथानम अल्पक्लेशं महॊदरमततॊ मुहूर्तं संचिन्त्य  निश्चितां गतिम आत्मनःपरावपज्ञॊ धर्मस्य परां नैःश्र ेयसीं गतिमकथं तव अहम असंक्लिष्टॊ गच्छेयं परमां गति मनावर्तेयं यथा भूयॊ यॊनिसंसारसागरेपरं भावं हि काङ् क्षामि यत्र नावर्तते पुनःसर्वसङ्गान परित्यज्य निश् चितां मनसॊ गतिमतत्र यास्यामि यत्रात्मा शमं मे ऽधिग मिष्यतिअक्षयश चाव्ययश चैव यत्र सथास्यामि शाश्वतःन  तु यॊगम ऋते शक्या पराप्तुं सा परमा गतिःअवबन्धॊ हि  मुक्तस्य कर्मभिर नॊपपद्यतेतस्माद यॊगं समास्थाय तयक ्त्वा गृहकलेवरमवायुभूतः परवेक्ष्यामि तेजॊराशिं दिव ाकरमन हय एष कषयम आप्नॊति सॊमः सुरगणैर यथाकम्पितः प तते भूमिं पुनश चैवाधिरॊहतिकषीयते हि सदा सॊमः पुनश  चैवाभिपूर्यतेरविस तु संतापयति लॊकान रश्मिभिर उल्बन ैःसर्वतस तेज आदत्ते नित्यम अक्षय मन्दलःअतॊ मे रॊचत े गन्तुम आदित्यं दीप्ततेजसमअत्र वत्स्यामि दुर्धर्ष ॊ निःसङ्गेनान्तरात्मनासूर्यस्य सदने चाहं निक्षिप्य ेदं कलेवरमऋषिभिः सह यास्यामि सौरं तेजॊ ऽतिदुःसहमआप ृच्छामि नगान नागान गिरीन उर्वीं दिशॊ दिवमदेवदानवगन ्धर्वान पिशाचॊरगराक्षसानलॊकेषु सर्वभूतानि परवेक्ष् यामि न संशयःपश्यन्तु यॊगवीर्यं मे सर्वे देवाः सहर् षिभिःअथानुज्ञाप्य तम ऋषिं नारदं लॊकविश्रुतमतस्माद  अनुज्ञां संप्राप्य जगाम पितरं परतिसॊ ऽभिवाद्य महात ्मानम ऋषिं दवैपायनं मुनिमशुकः परदक्षिणीकृत्य कृष्ण म आपृष्टवान मुनिःशरुत्वा ऋषिस तद वचनं शुकस्य; परीत ॊ महात्मा पुनर आह चैनमभॊ भॊः पुत्र सथीयतां तावद अद ्य; यावच चक्षुः परीणयामि तवदर्थमनिरपेक्षः शुकॊ भूत ्वा निःस्नेहॊ मुक्तबन्धनःमॊक्षम एवानुसंचिन्त्य गमन ाय मनॊ दधेपितरं संपरित्यज्य जगाम दविजसत्तमः
mahabharata-ramayana_mbs12318dev.txt