ततॊ रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्शनः इयेष पदम अन्वे ष्टुं चारणाचरिते पथिअथ वैदूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु मह ाबलः धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखमदविजान वित्रास यन धीमान उरसा पादपान हरन मृगांश च सुबहून निघ्नन पर वृद्ध इव केसरीनीललॊहितमाञ्जिष्ठपद्मवर्णैः सितासितै ः सवभाव विहितैश चित्रैर धातुभिः समलंकृतमकामरूपिभिर  आविष्टम अभीक्ष्णं सपरिच्छदैः यक्षकिंनरगन्धर्वैर द ेवकल्पैश च पन्नगैःस तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुत े तिष्ठन कपिवरस तत्र हरदे नाग इवाबभौस सूर्याय महेन ्द्राय पवनाय सवयम्भुवे भूतेभ्यश चाञ्जलिं कृत्वा चक ार गमने मतिमअञ्जलिं पराङ्मुखः कुर्वन पवनायात्मयॊनय े ततॊ हि ववृधे गन्तुं दक्षिणॊ दक्षिणां दिशमपलवंगप् रवरैर दृष्टः पलवने कृतनिश्चयः ववृधे रामवृद्ध्यर्थं  समुद्र इव पर्वसुनिष्प्रमाण शरीरः संल लिलङ्घयिषुर  अर्णवम बाहुभ्यां पीडयाम आस चरणाभ्यां च पर्वतमस चचा लाचलाश चारु मुहूर्तं कपिपीडितः तरूणां पुष्पिताग्रा णां सर्वं पुष्पम अशातयततेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण स ुगन्धिना सर्वतः संवृतः शैलॊ बभौ पुष्पमयॊ यथातेन चॊ त्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः सलिलं संप्रसुस्राव  मदं मत्त इव दविपःपीड्यमानस तु बलिना महेन्द्रस तेन  पर्वतः रीतिर निर्वर्तयाम आस काञ्चनाञ्जनराजतीः मुमॊ च च शिलाः शैलॊ विशालाः समनःशिलाःगिरिणा पीड्यमानेन  पीड्यमानानि सर्वशः गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर विक ृतैः सवरैःस महासत्त्वसंनादः शैलपीडानिमित्तजः पृथिव ीं पूरयाम आस दिशश चॊपवनानि चशिरॊभिः पृथुभिः सर्पा  वयक्तस्वस्तिकलक्षणैः वमन्तः पावकं घॊरं ददंशुर दशनै ः शिलाःतास तदा सविषैर दष्टाः कुपितैस तैर महाशिलाः  जज्वलुः पावकॊद्दीप्ता विभिदुश च सहस्रधायानि चौषधजा लानि तस्मिञ जातानि पर्वते विषघ्नान्य अपि नागानां न  शेकुः शमितुं विषमभिद्यते ऽयं गिरिर भूतैर इति मत्व ा तपस्विनः तरस्ता विद्याधरास तस्माद उत्पेतुः सत्री गणैः सहपानभूमिगतं हित्वा हैमम आसनभाजनम पात्राणि च  महार्हाणि करकांश च हिरण्मयानलेह्यान उच्चावचान भक्ष ्यान मांसानि विविधानि च आर्षभाणि च चर्माणि खड्गांश  च कनकत्सरूनकृतकण्ठगुणाः कषीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः  रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश च गगनं परतिपेदिरेहारनूपुरक ेयूर पारिहार्य धराः सत्रियः विस्मिताः सस्मितास तस् थुर आकाशे रमणैः सहदर्शयन्तॊ महाविद्यां विद्याधरमहर ्षयः सहितास तस्थुर आकाशे वीक्षां चक्रुश च पर्वतमशु श्रुवुश च तदा शब्दम ऋषीणां भावितात्मनाम चारणानां च  सिद्धानां सथितानां विमले ऽमबरेएष पर्वतसंकाशॊ हनूम ान मारुतात्मजः तितीर्षति महावेगं समुद्रं मकरालयमरा मार्थं वानरार्थं च चिकीर्षन कर्म दुष्करम समुद्रस्य  परं पारं दुष्प्रापं पराप्तुम इच्छतिदुधुवे च स रॊम ाणि चकम्पे चाचलॊपमः ननाद च महानादं सुमहान इव तॊयदः आनुपूर्व्याच च वृत्तं च लाङ्गूलं रॊमभिश चितम उत्पत िष्यन विचिक्षेप पक्षिराज इवॊरगमतस्य लाङ्गूलम आविद् धम अतिवेगस्य पृष्ठतः ददृशे गरुडेनेव हरियमाणॊ महॊरग ःबाहू संस्तम्भयाम आस महापरिघसंनिभौ ससाद च कपिः कट् यां चरणौ संचुकॊप चसंहृत्य च भुजौ शरीमांस तथैव च शि रॊधराम तेजः सत्त्वं तथा वीर्यम आविवेश स वीर्यवानमा र्गम आलॊकयन दूराद ऊर्ध्वप्रणिहितेक्षणः रुरॊध हृदये  पराणान आकाशम अवलॊकयनपद्भ्यां दृढम अवस्थानं कृत्वा  स कपिकुञ्जरः निकुञ्च्य कर्णौ हनुमान उत्पतिष्यन मह ाबलः वानरान वानरश्रेष्ठ इदं वचनम अब्रवीतयथा राघवनि र्मुक्तः शरः शवसनविक्रमः गच्छेत तद्वद गमिष्यामि लङ ्कां रावणपालितामन हि दरक्ष्यामि यदि तां लङ्कायां ज नकात्मजाम अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयमयदि वा  तरिदिवे सीतां न दरक्ष्यामि कृतश्रमः बद्ध्वा राक्षस राजानम आनयिष्यामि रावणमसर्वथा कृतकार्यॊ ऽहम एष्याम ि सह सीतया आनयिष्यामि वा लङ्कां समुत्पाट्य सरावणाम एवम उक्त्वा तु हनुमान वानरान वानरॊत्तमः उत्पपाताथ  वेगेन वेगवान अविचारयनसमुत्पतति तस्मिंस तु वेगात ते  नगरॊहिणः संहृत्य विटपान सर्वान समुत्पेतुः समन्ततः स मत्तकॊयष्टिभकान पादपान पुष्पशालिनः उद्वहन्न ऊरुव ेगेन जगाम विमले ऽमबरेऊरुवेगॊद्धता वृक्षा मुहूर्तं  कपिम अन्वयुः परस्थितं दीर्घम अध्वानं सवबन्धुम इव ब ान्धवाःतम ऊरुवेगॊन्मथिताः सालाश चान्ये नगॊत्तमाः अ नुजग्मुर हनूमन्तं सैन्या इव महीपतिमसुपुष्पिताग्रैर  बहुभिः पादपैर अन्वितः कपिः हनुमान पर्वताकारॊ बभूव ाद्भुतदर्शनःसारवन्तॊ ऽथ ये वृक्षा नयमज्जँल लवणाम्भ सि भयाद इव महेन्द्रस्य पर्वता वरुणालयेस नानाकुसुमै ः कीर्णः कपिः साङ्कुरकॊरकैः शुशुभे मेघसंकाशः खद्यॊ तैर इव पर्वतःविमुक्तास तस्य वेगेन मुक्त्वा पुष्पाण ि ते दरुमाः अवशीर्यन्त सलिले निवृत्ताः सुहृदॊ यथाल घुत्वेनॊपपन्नं तद विचित्रं सागरे ऽपतत दरुमाणां विव िधं पुष्पं कपिवायुसमीरितमपुष्पौघेणानुबद्धेन नानावर ्णेन वानरः बभौ मेघ इवॊद्यन वै विद्युद्गणविभूषितःतस ्य वेगसमुद्भूतैः पुष्पैस तॊयम अदृश्यत ताराभिर अभिर ामाभिर उदिताभिर इवाम्बरमतस्याम्बरगतौ बाहू ददृशाते  परसारितौ पर्वताग्राद विनिष्क्रान्तौ पञ्चास्याव इव  पन्नगौपिबन्न इव बभौ चापि सॊर्मिजालं महार्णवम पिपास ुर इव चाकाशं ददृशे स महाकपिःतस्य विद्युत्प्रभाकारे  वायुमार्गानुसारिणः नयने विप्रकाशेते पर्वतस्थाव इव ानलौपिङ्गे पिङ्गाक्षमुख्यस्य बृहती परिमण्डले चक्षु षी संप्रकशेते चन्द्रसूर्याव इव सथितौमुखं नासिकया त स्य ताम्रया ताम्रम आबभौ संध्यया समभिस्पृष्टं यथा स ूर्यस्य मण्डलमलाङ्गलं च समाविद्धं पलवमानस्य शॊभते  अम्बरे वायुपुत्रस्य शक्रध्वज इवॊच्छ्रितःलाङ्गूलचक् रेण महाञ शुक्लदंष्ट्रॊ ऽनिलात्मजः वयरॊचत महाप्राज् ञः परिवेषीव भास्करःसफिग्देशेनाभिताम्रेण रराज स महा कपिः महता दारितेनेव गिरिर गैरिकधातुनातस्य वानरसिंह स्य पलवमानस्य सागरम कक्षान्तरगतॊ वायुर जीमूत इव गर ्जतिखे यथा निपतत्य उल्का उत्तरान्ताद विनिःसृता दृश ्यते सानुबन्धा च तथा स कपिकुञ्जरःपतत्पतंगसंकाशॊ वय ायतः शुशुभे कपिः परवृद्ध इव मातंगः कक्ष्यया बध्यमा नयाउपरिष्टाच छरीरेण छायया चावगाढया सागरे मारुताविष ्टा नौर इवासीत तदा कपिःयं यं देशं समुद्रस्य जगाम स  महाकपिः स स तस्याङ्गवेगेन सॊन्माद इव लक्ष्यतेसागर स्यॊर्मिजालानाम उरसा शैलवर्ष्मणाम अभिघ्नंस तु महाव ेगः पुप्लुवे स महाकपिःकपिवातश च बलवान मेघवातश च नि ःसृतः सागरं भीमनिर्घॊषं कम्पयाम आसतुर भृशमविकर्षन् न ऊर्मिजालानि बृहन्ति लवणाम्भसि अत्यक्रामन महावेगस  तरङ्गान गणयन्न इवपलवमानं समीक्ष्याथ भुजङ्गाः सागर ालयाः वयॊम्नि तं कपिशार्दूलं सुपर्णम इति मेनिरेदशय ॊजनविस्तीर्णा तरिंशद्यॊजनम आयता छाया वानरसिंहस्य ज ले चारुतराभवतशवेताभ्रघनराजीव वायुपुत्रानुगामिनी तस ्य सा शुशुभे छाया वितता लवणाम्भसिपलवमानं तु तं दृष ्ट्वा पलवगं तवरितं तदा ववृषुः पुष्पवर्षाणि देवगन्ध र्वदानवाःतताप न हि तं सूर्यः पलवन्तं वानरेश्वरम सि षेवे च तदा वायू रामकार्यार्थसिद्धयेऋषयस तुष्टुवुश  चैनं पलवमानं विहायसा जगुश च देवगन्धर्वाः परशंसन्तॊ  महौजसंनागाश च तुष्टुवुर यक्षा रक्षांसि विबुधाः खग ाः परेक्ष्याकाशे कपिवरं सहसा विगतक्लममतस्मिन पलवगश ार्दूले पलवमाने हनूमति इक्ष्वाकुकुलमानार्थी चिन्तय ाम आस सागरःसाहाय्यं वानरेन्द्रस्य यदि नाहं हनूमतः  करिष्यामि भविष्यामि सर्ववाच्यॊ विवक्षतामअहम इक्ष्व ाकुनाथेन सगरेण विवर्धितः इक्ष्वाकुसचिवश चायं नावसी दितुम अर्हतितथा मया विधातव्यं विश्रमेत यथा कपिः शे षं च मयि विश्रान्तः सुखेनातिपतिष्यतिइति कृत्वा मति ं साध्वीं समुद्रश छन्नम अम्भसि हिरण्यनाभं मैनाकम उ वाच गिरिसत्तममतवम इहासुरसंघानां पातालतलवासिनाम देव राज्ञा गिरिश्रेष्ठ परिघः संनिवेशितःतवम एषां जञातवी र्याणां पुनर एवॊत्पतिष्यताम पातालस्याप्रमेयस्य दवा रम आवृत्य तिष्ठसितिर्यग ऊर्ध्वम अधश चैव शक्तिस ते  शैलवर्धितुम तस्मात संचॊदयामि तवाम उत्तिष्ठ नगसत्तम स एष कपिशार्दूलस तवाम उपर्येति वीर्यवान हनूमान राम कार्यार्थं भीमकर्मा खम आप्लुतःतस्य साह्यं मया कार् यम इक्ष्वाकुकुलवर्तिनः मम इक्ष्वाकवः पूज्याः परं प ूज्यतमास तवकुरु साचिव्यम अस्माकं न नः कार्यम अतिक् रमेत कर्तव्यम अकृतं कार्यं सतां मन्युम उदीरयेतसलिल ाद ऊर्ध्वम उत्तिष्ठ तिष्ठत्व एष कपिस तवयि अस्माकम  अतिथिश चैव पूज्यश च पलवतां वरःचामीकरमहानाभ देवगन्ध र्वसेवित हनूमांस तवयि विश्रान्तस ततः शेषं गमिष्यति काकुत्स्थस्यानृशंस्यं च मैथिल्याश च विवासनम शरमं च  पलवगेन्द्रस्य समीक्ष्यॊत्थातुम अर्हसिहिरण्यनाभॊ म ैनाकॊ निशम्य लवणाम्भसः उत्पपात जलात तूर्णं महाद्रु मलतायुतःस सागरजलं भित्त्वा बभूवात्युत्थितस तदा यथा  जलधरं भित्त्वा दीप्तरश्मिर दिवाकरःशातकुम्भमयैः शृ ङ्गैः सकिंनरमहॊरगैः आदित्यॊदयसंकाशैर आलिखद्भिर इवा म्बरमतस्य जाम्बूनदैः शृङ्गैः पर्वतस्य समुत्थितैः आ काशं शस्त्रसंकाशम अभवत काञ्चनप्रभमजातरूपमयैः शृङ्ग ैर भराजमानैः सवयं परभैः आदित्यशतसंकाशः सॊ ऽभवद गिर िसत्तमःतम उत्थितम असंगेन हनूमान अग्रतः सथितम मध्ये  लवणतॊयस्य विघ्नॊ ऽयम इति निश्चितःस तम उच्छ्रितम अ त्यर्थं महावेगॊ महाकपिः उरसा पातयाम आस जीमूतम इव म ारुतःस तदा पातितस तेन कपिना पर्वतॊत्तमः बुद्ध्वा त स्य कपेर वेगं जहर्ष च ननन्द चतम आकाशगतं वीरम आकाशे  समवस्थितम परीतॊ हृष्टमना वाक्यम अब्रवीत पर्वतः कप िम मानुषं धरयन रूपम आत्मनः शिखरे सथितःदुष्करं कृतव ान कर्म तवम इदं वानरॊत्तम निपत्य मम शृङ्गेषु विश्र मस्व यथासुखमराघावस्य कुले जातैर उदधिः परिवर्धितः स  तवां रामहिते युक्तं परत्यर्चयति सागरःकृते च परतिक र्तव्यम एष धर्मः सनातनः सॊ ऽयं तत परतिकारार्थी तवत ्तः संमानम अर्हतितवन्निमित्तम अनेनाहं बहुमानात परच ॊदितः यॊजनानां शतं चापि कपिर एष समाप्लुतः तव सानुष ु विश्रान्तः शेषं परक्रमताम इतितिष्ठ तवं हरिशार्दू ल मयि विश्रम्य गम्यताम तद इदं गन्धवत सवादु कन्दमूल फलं बहु तद आस्वाद्य हरिश्रेष्ठ विश्रान्तॊ ऽनुगमिष् यसिअस्माकम अपि संबन्धः कपिमुख्यस तवयास्ति वै परख्य तस तरिषु लॊकेषु महागुणपरिग्रहःवेगवन्तः पलवन्तॊ ये  पलवगा मारुतात्मज तेषां मुख्यतमं मन्ये तवाम अहं कपि कुञ्जरअतिथिः किल पूजार्हः पराकृतॊ ऽपि विजानता धर्म ं जिज्ञासमानेन किं पुनर यादृशॊ भवानतवं हि देववरिष् ठस्य मारुतस्य महात्मनः पुत्रस तस्यैव वेगेन सदृशः क पिकुञ्जरपूजिते तवयि धर्मज्ञ पूजां पराप्नॊति मारुतः  तस्मात तवं पूजनीयॊ मे शृणु चाप्य अत्र कारणमपूर्वं  कृतयुगे तात पर्वताः पक्षिणॊ ऽभवन ते ऽपि जग्मुर दि शः सर्वा गरुडानिलवेगिनःततस तेषु परयातेषु देवसंघाः  सहर्षिभिः भूतानि च भयं जग्मुस तेषां पतनशङ्कयाततः क रुद्धः सहस्राक्षः पर्वतानां शतक्रतुः पक्षांश चिच्छ ेद वज्रेण तत्र तत्र सहस्रशःस माम उपगतः करुद्धॊ वज् रम उद्यम्य देवराट ततॊ ऽहं सहसा कषिप्तः शवसनेन महात ्मनाअस्मिँल लवणतॊये च परक्षिप्तः पलवगॊत्तम गुप्तपक ्षः समग्रश च तव पित्राभिरक्षितःततॊ ऽहं मानयामि तवा ं मान्यॊ हि मम मारुतः तवया मे हय एष संबन्धः कपिमुख ्य महागुणःअस्मिन्न एवंगते कार्ये सागरस्य ममैव च पर ीतिं परीतमना कर्तुं तवम अर्हसि महाकपेशरमं मॊक्षय प ूजां च गृहाण कपिसत्तम परीतिं च बहुमन्यस्व परीतॊ ऽस मि तव दर्शनातएवम उक्तः कपिश्रेष्ठस तं नगॊत्तमम अब् रवीत परीतॊ ऽसमि कृतम आतिथ्यं मन्युर एषॊ ऽपनीयतामतव रते कार्यकालॊ मे अहश चाप्य अतिवर्तते परतिज्ञा च मय ा दत्ता न सथातव्यम इहान्तराइत्य उक्त्वा पाणिना शैल म आलभ्य हरिपुंगवः जगामाकाशम आविश्य वीर्यवान परहसन् न इवस पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानाद अवेक्षितः पूजितश  चॊपपन्नाभिर आशीर्भिर अनिलात्मजःअथॊर्ध्वं दूरम उत्प त्य हित्वा शैलमहार्णवौ पितुः पन्थानम आस्थाय जगाम व िमले ऽमबरेभूयश चॊर्ध्वगतिं पराप्य गिरिं तम अवलॊकयन  वायुसूनुर निरालम्बे जगाम विमले ऽमबरेतद दवितीयं हन ुमतॊ दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम परशशंसुः सुराः सर्वे  सिद्धाश च परमर्षयःदेवताश चाभवन हृष्टास तत्रस्थास त स्य कर्मणा काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश च वासवःउव ाच वचनं धीमान परितॊषात सगद्गदम सुनाभं पर्वतश्रेष्ठ ं सवयम एव शचीपतिःहिरण्यनाभशैलेन्द्रपरितुष्टॊ ऽसमि  ते भृशम अभयं ते परयच्छामि तिष्ठ सौम्य यथासुखमसाह्य ं कृतं ते सुमहद विक्रान्तस्य हनूमतः करमतॊ यॊजनशतं  निर्भयस्य भये सतिरामस्यैष हि दौत्येन याति दाशरथेर  हरिः सत्क्रियां कुर्वता शक्या तॊषितॊ ऽसमि दृढं तवय ाततः परहर्षम अलभद विपुलं पर्वतॊत्तमः देवतानां पतिं  दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुमस वै दत्तवरः शैलॊ बभूव ावस्थितस तदा हनूमांश च मुहूर्तेन वयतिचक्राम सागरमत तॊ देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश च परमर्षयः अब्रुवन सूर ्यसंकाशां सुरसां नागमातरमअयं वातात्मजः शरीमान पलवत े सागरॊपरि हनूमान नाम तस्य तवं मुहूर्तं विघ्नम आचर राक्षसं रूपम आस्थाय सुघॊरं पर्वतॊपमम दंष्ट्राकरालं  पिङ्गाक्षं वक्त्रं कृत्वा नभःस्पृशमबलम इच्छामहे ज ञातुं भूयश चास्य पराक्रमम तवां विजेष्यत्य उपायेन व िषदं वा गमिष्यतिएवम उक्ता तु सा देवी दैवतैर अभिसत् कृता समुद्रमध्ये सुरसा बिभ्रती राक्षसं वपुःविकृतं  च विरूपं च सर्वस्य च भयावहम पलवमानं हनूमन्तम आवृत् येदम उवाच हमम भक्षः परदिष्टस तवम ईश्वरैर वानरर्षभ  अहं तवां भक्षयिष्यामि परविशेदं ममाननमएवम उक्तः सुर सया पराञ्जलिर वानरर्षभः परहृष्टवदनः शरीमान इदं वचन म अब्रवीतरामॊ दाशरथिर नाम परविष्टॊ दण्डकावनम लक्ष् मणेन सह भरात्रा वैदेह्या चापि भार्ययाअस्य कार्यविष क्तस्य बद्धवैरस्य राक्षसैः तस्य सीता हृता भार्या र ावणेन यशस्विनीतस्याः सकाशं दूतॊ ऽहं गमिष्ये रामशास नात कर्तुम अर्हसि रामस्य साह्यं विषयवासिनिअथ वा मै थिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम आगमिष्यामि ते  वक्त्रं सत्यं परतिशृणॊमि तेएवम उक्ता हनुमता सुरसा  कामरूपिणी अब्रवीन नातिवर्तेन मां कश चिद एष वरॊ ममए वम उक्तः सुरसया करुद्धॊ वानरपुंगवः अब्रवीत कुरु वै  वक्त्रं येन मां विषहिष्यसेइत्य उक्त्वा सुरसां करु द्धॊ दशयॊजनम आयतः दशयॊजनविस्तारॊ बभूव हनुमांस तदात ं दृष्ट्वा मेघसंकाशं दशयॊजनम आयतम चकार सुरसाप्य आस ्यं विंशद्यॊजनम आयतमहनुमांस तु ततः करुद्धस तरिंशद् यॊजनम आयतः चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत तथॊच्छ्रि तमबभूव हनुमान वीरः पञ्चाशद्यॊजनॊच्छ्रितः चकार सुरस ा वक्त्रं षष्टियॊजनम आयतमतथैव हनुमान वीरः सप्ततिं  यॊजनॊच्छ्रितः चकार सुरसा वक्त्रम अशीतिं यॊजनायतमहन ूमान अचल परख्यॊ नवतिं यॊजनॊच्छ्रितः चकार सुरसा वक् त्रं शतयॊजनम आयतमतद दृष्ट्वा वयादितं तव आस्यं वायु पुत्रः स बुद्धिमान दीर्घजिह्वं सुरसया सुघॊरं नरकॊप ममस संक्षिप्यात्मनः कायं जीमूत इव मारुतिः तस्मिन म ुहूर्ते हनुमान बभूवाङ्गुष्ठमात्रकःसॊ ऽभिपत्याशु तद  वक्त्रं निष्पत्य च महाजवः अन्तरिक्षे सथितः शरीमान  इदं वचनम अब्रवीतपरविष्टॊ ऽसमि हि ते वक्त्रं दाक्ष ायणि नमॊ ऽसतु ते गमिष्ये यत्र वैदेही सत्यं चास्तु  वचस तवतं दृष्ट्वा वदनान मुक्तं चन्द्रं राहुमुखाद इ व अब्रवीत सुरसा देवी सवेन रूपेण वानरमअर्थसिद्ध्यै  हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम समानय च वैदेहीं राघव ेण महात्मनातत तृतीयं हनुमतॊ दृष्ट्वा कर्म सुदुष्कर म साधु साध्व इति भूतानि परशशंसुस तदा हरिमस सागरम अ नाधृष्यम अभ्येत्य वरुणालयम जगामाकाशम आविश्य वेगेन  गरुणॊपमःसेविते वारिधारिभिः पतगैश च निषेविते चरिते  कैशिकाचार्यैर ऐरावतनिषेवितेसिंहकुञ्जरशार्दूलपतगॊरग वाहनैः विमानैः संपतद्भिश च विमलैः समलंकृतेवज्राशनि समाघातैः पावकैर उपशॊभिते कृतपुण्यैर महाभागैः सवर्ग जिद्भिर अलंकृतेबहता हव्यम अत्यन्तं सेविते चित्रभान ुना गरहनक्षत्रचन्द्रार्कतारागणविभूषितेमहर्षिगणगन्ध र्वनागयक्षसमाकुले विविक्ते विमले विश्वे विश्वावसुन िषेवितेदेवराजगजाक्रान्ते चन्द्रसूर्यपथे शिवे वितान े जीवलॊकस्य विततॊ बरह्मनिर्मितेबहुशः सेविते वीरैर  विद्याधरगणैर वरैः कपिना कृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाश िरेपरविशन्न अभ्रजालानि निष्पतंश च पुनः पुनः परावृष ीन्दुर इवाभाति निष्पतन परविशंस तदापलवमानं तु तं दृ ष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षसी मनसा चिन्तयाम आस परवृद् धा कामरूपिणीअद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्य अहम आश िता इदं हि मे महत सत्त्वं चिरस्य वशम आगतमइति संचिन ्त्य मनसा छायाम अस्य समक्षिपत छायायां संगृहीतायां  चिन्तयाम आस वानरःसमाक्षिप्तॊ ऽसमि सहसा पङ्गूकृतपरा क्रमः परतिलॊमेन वातेन महानौर इव सागरेतिर्यग ऊर्ध्व म अधश चैव वीक्षमाणस ततः कपिः ददर्श स महासत्त्वम उत ्थितं लवणाम्भसिकपिराज्ञा यद आख्यातं सत्त्वम अद्भुत दर्शनम छायाग्राहि महावीर्यं तद इदं नात्र संशयःस ता ं बुद्ध्वार्थतत्त्वेन सिंहिकां मतिमान कपिः वयवर्धत  महाकायः परावृषीव बलाहकःतस्य सा कायम उद्वीक्ष्य वर ्धमानं महाकपेः वक्त्रं परसारयाम आस पातालाम्बरसंनिभ मस ददर्श ततस तस्या विकृतं सुमहन मुखम कायमात्रं च म ेधावी मर्माणि च महाकपिःस तस्या विवृते वक्त्रे वज्र संहननः कपिः संक्षिप्य मुहुर आत्मानं निष्पपात महाबल ःआस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः गरस्यमा नं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणाततस तस्य नखैस त ीक्ष्णैर मर्माण्य उत्कृत्य वानरः उत्पपाताथ वेगेन म नःसंपातविक्रमःतां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सि ंहिकाम भूतान्य आकाशचारीणि तम ऊचुः पलवगर्षभमभीमम अद ्य कृतं कर्म महत सत्त्वं तवया हतम साधयार्थम अभिप्र ेतम अरिष्टं पलवतां वरयस्य तव एतानि चत्वारि वानरेन् द्र यथा तव धृतिर दृष्टिर मतिर दाक्ष्यं स कर्मसु न  सीदतिस तैः संभावितः पूज्यः परतिपन्नप्रयॊजनः जगामाक ाशम आविश्य पन्नगाशनवत कपिःपराप्तभूयिष्ठ पारस तु सर ्वतः परतिलॊकयन यॊजनानां शतस्यान्ते वनराजिं ददर्श स ःददर्श च पतन्न एव विविधद्रुमभूषितम दवीपं शाखामृगश् रेष्ठॊ मलयॊपवनानि चसागरं सागरानूपान सागरानूपजान दर ुमान सागरस्य च पत्नीनां मुखान्य अपि विलॊकयनस महामे घसंकाशं समीक्ष्यात्मानम आत्मना निरुन्धन्तम इवाकाशं  चकार मतिमान मतिमकायवृद्धिं परवेगं च मम दृष्ट्वैव  राक्षसाः मयि कौतूहलं कुर्युर इति मेने महाकपिःततः श रीरं संक्षिप्य तन महीधरसंनिभम पुनः परकृतिम आपेदे व ीतमॊह इवात्मवानस चारुनानाविधरूपधारी; परं समासाद्य  समुद्रतीरम परैर अशक्यप्रतिपन्नरूपः; समीक्षितात्मा  समवेक्षितार्थःततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे; विचित्र कूटे निपपात कूटे सकेतकॊद्दालकनालिकेरे; महाद्रिकूटप ्रतिमॊ महात्मास सागरं दानवपन्नगायुतं; बलेन विक्रम् य महॊर्मिमालिनम निपत्य तीरे च महॊदधेस तदा; ददर्श ल ङ्काम अमरावतीम इव
mahabharata-ramayana_rys5001_dev.txt