[वैषम्पायन]दवैपायन वचॊ शरुत्वा कुपिते च धनंजयेवयास म आमन्त्र्य कौन्तेयः परत्युवाच युधिष्ठिरःन पार्थिव म इदं राज्यं न च भॊगाः पृथग्विधाःपरीणयन्ति मनॊ मे  ऽदय शॊकॊ मां नर्दयत्य अयमशरुत्वा च वीर हीनानाम अपु त्राणां च यॊषितामपरिदेवयमानानां शान्तिं नॊपलभे मुन ेइत्य उक्तः परत्युवाचेदं वयासॊ यॊगविदां वरःयुधिष्ठ िरं महाप्राज्ञं धर्मज्ञॊ वेद पारगःन कर्मणा लभ्यते  चिन्तया वा; नाप्य अस्य दाता पुरुषस्य कश चितपर्याय  यॊगाद विहितं विधात्रा; कालेन सर्वं लभते मनुष्यःन ब ुद्धिशास्त्राध्ययनेन शक्यं; पराप्तुं विशेषैर मनुजै र अकालेमूर्खॊ ऽपि पराप्नॊति कदा चिद अर्थान; कालॊ ह ि कार्यं परति निर्विशेषःनाभूति काले च फलं ददाति; श िल्पं न मन्त्राश च तथौषधानितान्य एव कालेन समाहितान ि; सिध्यन्ति चेध्यन्ति च भूतकालेकालेन शीघ्राः परवि वान्ति वाताः; कालेन वृष्टिर जलदान उपैतिकालेन पद्मॊ त्पलवज जलं च; कालेन पुष्यन्ति नगा वनेषुकालेन कृष्ण ाश च सिताश च रात्र्यः; कालेन चन्द्रः परिपूर्णबिम्ब ःनाकालतः पुष्पफलं नगानां; नाकालवेगाः सरितॊ वहन्तिन ाकालमत्ताः खग पन्नगाश च; मृगद्विपाः शैलमहाग्रहाश च नाकालतः सत्रीषु भवन्ति गर्भा; नायान्त्य अकाले शिशि रॊष्ण वर्षाःनाकालतॊ मरियते जायते वा; नाकालतॊ वयाहर ते च बालःनाकालतॊ यौवनम अभ्युपैति; नाकालतॊ रॊहति बी जम उप्तमनाकालतॊ भानुर उपैति यॊगं; नाकालतॊ ऽसतं गिर िम अभ्युपैतिनाकालतॊ वर्धते हीयते च; चन्द्रः समुद्र श च महॊर्मिमालीअत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातन मगीतं राज्ञा सेनजिता दुःखार्तेन युधिष्ठिरसर्वान एव ैष पर्यायॊ मर्त्यान सपृशति दुस्तरःकालेन परिपक्वा ह ि मरियन्ते सर्वमानवाःघनन्ति चान्यान नरा राजंस तान  अप्य अन्ये नरास तथासंज्ञैषा लौकिकी राजन न हिनस्ति  न हन्यतेहन्तीति मन्यते कश चिन न हन्तीत्य अपि चापरे सवभावतस तु नियतौ भूतानां परभवाप्ययौनष्टे धने वा दा रे वा पुत्रे पितरि वा मृतेअहॊ कष्टम इति धयायञ शॊकस ्यापचितिं चरेतस किं शॊचसि मूढः सञ शॊच्यः किम अनुशॊ चसिपश्य दुःखेषु दुःखानि भयेषु च भयान्य अपिआत्मापि  चायं न मम सर्वापि पृथिवी ममयथा मम तथान्येषाम इति प श्यन न मुह्यतिशॊकस्थान सहस्राणि हर्षस्थान शतानि चद िवसे दिवसे मूढम आविशन्ति न पण्डितमएवम एतानि कालेन  परिय दवेष्याणि भागशःजीवेषु परिवर्तन्ते दुःखानि च स ुखानि चदुःखम एवास्ति न सुखं तस्मात तद उपलभ्यतेतृष् णार्ति परभवं दुःखं दुःखार्ति परभवं सुखमसुखस्यानन्त रं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखमन नित्यं लभते दुःखं न  नित्यं लभते सुखमसुखम अन्ते हि दुःखानां दुःखम अन्ते  सुखस्य चतस्माद एतद दवयं जह्याद य इच्छेच छाश्वतं स ुखमयन्निमित्तं भवेच छॊकस तापॊ वा दुःखमूर्छितःआयसॊ  वापि यन मूलस तद एकाङ्गम अपि तयजेतसुखं वा यदि वा दु ःखं परियं वा यदि वाप्रियमपराप्तं पराप्तम उपासीत हृ दयेनापराजितःईषद अप्य अङ्गदाराणां पुत्राणां वा चराप ्रियमततॊ जञास्यसि कः कस्य केन वा कथम एव वाये च मूढ तमा लॊके ये च बुद्धेः परं गताःत एव सुखम एधन्ते मध् यः कलेशेन युज्यतेइत्य अब्रवीन महाप्राज्ञॊ युधिष्ठि र स सेनजितपरावरज्ञॊ लॊकस्य धर्मवित सुखदुःखवितसुखी  परस्य यॊ दुःखे न जातु स सुखी भवेतदुःखानां हि कषयॊ  नास्ति जायते हय अपरात परमसुखं च दुःखं च भवाभवौ च;  लाभालाभौ मरणं जीवितं चपर्यायशः सर्वम इह सपृशन्ति;  तस्माद धीरॊ नैव हृष्येन न कुप्येतदीक्षां यज्ञे पाल नं युद्धम आहुर; यॊगं राष्ट्रे दण्डनीत्या च सम्यकवि त्तत्यागं दक्षिणानां च यज्ञे; सम्यग जञानं पावनानीत ि विद्यातरक्षन राष्ट्रं बुद्धिपूर्वं नयेन; संत्यक् तात्मा यज्ञशीलॊ महात्मासर्वाँल लॊकान धर्ममूर्त्या  चरंश चाप्य; ऊर्ध्वं देहान मॊदते देवलॊकेजित्वा संग् रामान पालयित्वा च राष्ट्रं; सॊमं पीत्वा वर्धयित्वा  परजाश चयुक्त्या दण्डं धारयित्वा परजानां; युद्धे क षीणॊ मॊदते देवलॊकेसम्यग वेदान पराप्य शास्त्राण्य अ धीत्य; सम्यग राष्ट्रं पालयित्वा च राजाचातुर्वर्ण्य ं सथापयित्वा सवधर्मे; पूतात्मा वै मॊदते देवलॊकेयस् य वृत्तं नमस्यन्ति सवर्गस्थस्यापि मानवाःपौरजानपदाम ात्याः स राजा राजसत्तमः
mahabharata-ramayana_mbs12026dev.txt