[य]आद्यन्तं सर्वभूतानां शरॊतुम इच्छामि कौरवधयानं क र्म च कालं च तथैवायुर युगे युगेलॊकतत्त्वं च कार्त् स्न्येन भूतानाम आगतिं गतिमसर्गश च निधनं चैव कुत एत त परवर्ततेयदि ते ऽनुग्रहे बुद्धिर अस्मास्व इह सतां  वरएतद भवन्तं पृच्छामि तद भवान परब्रवीतु मेपूर्वं  हि कथितं शरुत्वा भृगुभासितम उत्तममभरद्वाजस्य विप्र र्षेस ततॊ मे बुद्धिर उत्तमाजाता परमधर्मिष्ठा दिव्य संस्थान संस्थिताततॊ भूयस तु पृच्छामि तद भवान वक्तु म अर्हति[भी]अत्र ते वर्तयिष्ये ऽहम इतिहासं पुरातनम जगौ यद भगवान वयासः पुत्राय परिपृच्छतेअधीत्य वेदान  अखिलान साङ्गॊपनिषदस तथाअन्विच्छन नैष्ठिकं कर्म धर् मनैपुन दर्शनातकृष्णद्वैपायनं वयासं पुत्रॊ वैयासकिः  शुकःपप्रच्छ संदेहम इमं छिन्नधर्मार्थसंशयमभूतग्राम स्य कर्तारं कालज्ञाने च निश्चयमबराह्मणस्य च यत्कृत ्यं तद भवान वक्तुम अर्हतितस्मै परॊवाच तत सर्वं पित ा पुत्राय पृच्छतेअतीतानागते विद्वान सर्वज्ञः सर्वध र्मवितअनाद्य अन्तम अजं दिव्यम अजरं धरुवम अव्ययमअप् रतर्क्यम अविज्ञेयं बरह्माग्रे समवर्ततकास्था निमेषा  दश पञ्च चैव; तरिशत तु कास्था गणयेत कलां तामतरिंशत  कलाश चापि भवेन मुहूर्तॊ; भागः कलाया दशमश च यः सया ततरिंशन मुहूर्तश च भवेद अहश च; रात्रिश च संख्या मु निभिः परनीतामासः समृतॊ रात्र्यहनी च तरिंशत; संवत्स रॊ दवादशमास उक्तःसंवत्सरं दवे अयने वदन्ति; संख्याव िदॊ दक्षिणम उत्तरं चअहॊरात्रे विभजते सूर्यॊ मानुषल ौकिकेरात्रिः सवप्नाय भूतानां चेष्टायै कर्मणाम अहरप ित्र्ये रात्र्यहनी मासः परविभागस तयॊः पुनःकृष्णॊ ऽ हः कर्म चेष्टायां शुक्लः सवप्नाय शर्वरीदैवे रात्र् यहनी वर्षं परविभागस तयॊः पुनःअहस तत्रॊदग अयनं रात् रिः सयाद दक्षिणायनमये ते रात्र्यहनी पूर्वे कीर्तित े दैवलौकिकेतयॊः संख्याय वर्षाग्रं बराह्मे वक्ष्याम ्य अहः कषपेतेषां संवत्सराग्राणि परवक्ष्याम्य अनुपू र्वशःकृते तरेतायुगे चैव दवापरे च कलौ तथाचत्वार्य आ हुः सहस्राणि वर्षाणां तत कृतं युगमतस्य तावच छती सं ध्या संध्यांशश च तथाविधःइतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांश ेषु च तरिषुएकापायेन संयान्ति सहस्राणि शतानि चएतानि  शाश्वताँल लॊकान धारयन्ति सनातनानएतद बरह्मविदां ता त विदितं बरह्म शाश्वतमचतुर्पात सकलॊ धर्मः सत्यं चै व कृते युगेनाधर्मेणागमः कश चित परस तस्य परवर्ततेइत रेष्व आगमाद धर्मः पदशस तव अवरॊप्यतेचौरिकानृत मायाभ िर अधर्मश चॊपचीयतेअरॊगाः सर्वसिद्धार्थाश चतुर्वर्ष  शतायुषःकृते तरेतादिष्व एतेषां पादशॊ हरसते वयःवेदव ादाश चानुयुगं हरसन्तीति च नः शरुतमआयूंसि चाशिषश चै व वेदस्यैव च यत फलमअन्ये कृतयुगे धर्मास तरेतायां द वापरे ऽपरेअन्ये कलियुगे धर्मा यथाशक्ति कृता इवतपः  परं कृतयुगे तरेतायां जञानम उत्तममदवापरे यज्ञम एवाह ुर दानम एव कलौ युगेएतां दवादश साहस्रीं युगाख्यां क वयॊ विदुःसहस्रं परिवृत्तं तद बराह्मं दिवसम उच्यतेर ात्रिस तावत तिथी बराह्मी तद आदौ विश्वम ईश्वरःपरलये  ऽधयात्मम आविश्य सुप्त्वा सॊ ऽनते विबुध्यतेसहस्रयु गपर्यन्तम अहर यद बरह्मणॊ विदुःरात्रिं युगसहस्रान्त ां ते ऽहॊरात्रविदॊ जनाःपरतिबुद्धॊ विकुरुते बरह्माक ्षय्यं कषपाक्षयेसृजते च महद भूतं तस्माद वयक्तात्मक ं मनःबरह्मतेजॊमयं शुक्रं यस्य सर्वम इदं जगतएकस्य भ ूतं भूतस्य दवयं सथावरजङ्गममअहर मुखे विबुद्धः सन सृ जते विद्यया जगतअग्र एव महाभूतम आशु वयक्तात्मकं मनः अभिभूयेह चार्चिष्मद वयसृजत सप्त मानसानदूरगं बहुधाग ामि परार्थना संशयात्मकममनः सृष्टिं विकुरुते चॊद्यम ानं सिसृक्षयाआकाशं जायते तस्मात तस्य शब्दॊ गुणॊ मत ःआकाशात तु विकुर्वाणात सर्वगन्धवहः शुचिःबलवाञ जायत े वायुस तस्य सपर्शॊ गुणॊ मतःवायॊर अपि विकुर्वाणाज  जयॊतिर भूतं तमॊनुदमरॊचिष्णु जायते तत्र तद रूपगुणम  उच्यतेजयॊतिषॊ ऽपि विकुर्वाणाद भवन्त्य आपॊ रसात्मिक ाःअद्भ्यॊ गन्धगुणा भूमिः पूर्वैषा सृष्टिर उच्यतेगु णाः पूर्वस्य पूर्वस्य पराप्नुवन्त्य उत्तरॊत्तरमतेष ां यावत तिथं यद यत तत तत तावद गुणं समृतमउपलभ्याप्स ु चेद गन्धं के चिद बरूयुर अनैपुणातपृथिव्याम एव तं  विद्याद आपॊ वायुं च संश्रितमएते तु सप्त पुरुषा नान ा विर्याः पृथक पृथकनाशक्नुवन परजाः सरष्टुम असमागम् य सर्वतःते समेत्य महात्मानम अन्यॊन्यम अभिसंश्रिताः शरीराश्रयणं पराप्तास ततः पुरुष उच्यतेशरयणाच छरीरं  भवति मूर्तिमत सॊदशात्मकमतद आविशन्ति भूतानि महान्ति  सह कर्मणासर्वभूतानि चादाय तपसश चरणाय चआदिकर्ता मह ाभूतं तम एवाहुः परजापतिमस वै सृजति भूतानि स एव पुर ुषः परःअजॊ जनयते बरह्मा देवर्षिपितृमानवानलॊकान नदी ः समुद्रांश च दिशः शैलान वनस्पतीननरकिंनर रक्षांसि  वयः पशुमृगॊरगानअव्ययं च वययं चैव दवयं सथावरजङ्गममत ेषां ये यानि कर्माणि पराक सृष्ट्यां परतिपेदिरेतान् य एव परतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनःहिंस्राहिंस् रे मृदु करूरे धर्माधर्मे ऋतानृतेअतॊ यन मन्यते धाता  तस्मात तत तस्य रॊचतेमहाभूतेषु नानात्वम इन्द्रियार ्थेषु मूर्तिषुविनियॊगं च भूतानां धातैव विदधात्य उत के चित पुरुषकारं तु पराहुः कर्मविदॊ जनाःदैवम इत्य  अपरे विप्राः सवभावं भूतचिन्तकाःपौरुषं कर्म दैवं च  फलवृत्ति सवभावतःतरय एते ऽपृथग बूता नविवेकं तु के च नएवम एतच च नैवं च यद भूतं सृजते जगतकर्मस्था विषमं  बरूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनःतपॊ निःश्रेयसं जन्तॊस  तस्य मूलं दमः शमःतेन सर्वान अवाप्नॊति यान कामान मन सेच्छतितपसा तद अवाप्नॊति यद भूतं सृजते जगतस तद भूत श च सर्वेषां भूतानां भवति परभुःऋषयस तपसा वेदान अध् यैषन्त दिवानिशमअनादि निधना नित्या वाग उत्सृष्टा सव यम्भुवाऋषीणां नामधेयानि याश च वेदेषु सृष्टयःशर्वर् य अन्तेषु जातानां तान्य एवैभ्यॊ ददाति सःनाम भेदस त पः कर्म यज्ञाख्या लॊकसिद्धयःआत्मसिद्धिस तु वेदेषु  परॊच्यते दशभिः करमैःयद उक्तं वेदवादेषु गहनं वेद दृ ष्टिभिःतद अन्तेषु यथा युक्तं करमयॊगेन लक्ष्यतेकर्म जॊ ऽयं पृथग्भावॊ दवन्द्वयुक्तॊ वियॊगिनःआत्मसिद्धिस  तु विज्ञाता जहाति परायशॊ बलमदवे बरह्मणी वेदितव्ये  शब्दब्रह्म परं च यतशब्दब्रह्मणि निष्णातः परं बरह् माधिगच्छतिआरम्भ यज्ञाः कषत्रस्य हविर यज्ञा विशस तथ ापरिचारयज्ञाः शूद्रास तु तपॊयज्ञा दविजातयःतरेतायुग े विधिस तव एषां यज्ञानां न कृते युगेदवापरे विप्लवं  यान्ति यज्ञाः कलियुगे तथाअपृथग धर्मिणॊ मर्त्या ऋक  सामानि यजूंसि चकाम्यां पुष्टिं पृथग दृष्ट्वा तपॊभ िस तप एव चतरेतायां तु समस्तास ते परादुरासन महाबलाः संयन्तारः सथावराणां जङ्गमानां च सर्वशःतरेतायां संह ता हय एते यज्ञा वर्णास तथैव चसंरॊधाद आयुषस तव एते  वयस्यन्ते दवापरे युगेदृश्यन्ते नापि दृश्यन्ते वेदा ः कलियुगे ऽखिलाःउत्सीदन्ते सयज्ञाश च केवला धर्मसेत वःकृते युगे यस तु धर्मॊ बराह्मणेषु परदृश्यतेआत्मवत ्सु तपॊवत्सु शरुतवत्सु परतिष्ठितःअधर्मव्रतसंयॊगं य था धर्मं युगे युगेविक्रियन्ते सवधर्मस्था वेदवादा य था युगमयथा विश्वानि भूतानि वृष्ट्या भूयांसि परावृष िसृज्यन्ते जङ्गमस्थानि तथा धर्मा युगे युगेयथर्तुष् व ऋतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्ययेदृश्यन्ते तानि तान् य एव तथा बरह्माह रात्रिषुविहितं कालनानात्वम अनादि  निधनं तथाकीर्तितं यत पुरस्तात ते तत सूते चात्ति च  परजाःदधाति परभवे सथानं भूतानां संयमॊ यमःसवभावेनैव  वर्तन्ते दवन्द्वयुक्तानि भूरिशःसर्गः कालः करिया वे दाः कर्ता कार्यं करियाफलमपरॊक्तं ते पुत्र सर्वं वै  यन मां तवं परिपृच्छसिपरत्याहारं तु वक्ष्यामि शर्व र्य आदौ गते ऽहनियथेदं कुरुते ऽधयात्मं सुसूक्ष्मं व िश्वम ईश्वरःदिवि सूर्यास तथा सप्त दहन्ति शिखिनॊ ऽर चिषासर्वम एतत तदार्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते जगत
mahabharata-ramayana_mbs12224dev.txt