[वा]ततस तस्यॊपसंगृह्य पादौ परश्नान सुदुर्वचानपप्रच ्छ तांश च सर्वान स पराह धर्मभृतां वरः[काष्यप]कथं श रीरं चयवते कथं चैवॊपपद्यतेकथं कष्टाच च संसारात संस रन परिमुच्यतेआत्मानं वा कथं युक्त्वा तच छरीरं विमु ञ्चतिशरीरतश च निर्मुक्तः कथम अन्यत परपद्यतेकथं शुभ ाशुभे चायं कर्मणी सवकृते नरःउपभुङ्क्ते कव वा कर्म  विदेहस्यॊपतिष्ठति[बर]एवं संचॊदितः सिद्धः परश्नांस  तान परत्यभाषतआनुपूर्व्येण वार्ष्णेय यथा तन मे वचः  शृणु[सिद्ध]आयुः कीर्तिकराणीह यानि कर्माणि सेवतेशरी रग्रहणे ऽनयस्मिंस तेषु कषीणेषु सर्वशःआयुः कषयपरीता त्मा विपरीतानि सेवतेबुद्धिर वयावर्तते चास्य विनाशे  परत्युपस्थितेसत्त्वं बलं च कालं चाप्य अविदित्वात् मनस तथाअतिवेलम उपाश्नाति तैर विरुद्धान्य अनात्मवान यदायम अतिकष्टानि सर्वाण्य उपनिषेवतेअत्यर्थम अपि वा  भुङ्क्ते न वा भुङ्क्ते कदा चनदुष्टान्नं विषमान्नं  च सॊ ऽनयॊन्येन विरॊधि चगुरु वापि समं भुङ्क्ते नात िजीर्णे ऽपि वा पुनःवयायामम अतिमात्रं वा वयवायं चॊप सेवतेसततं कर्म लॊभाद वा पराप्तं वेगविधारणमरसातियुक ्तम अन्नं वा दिवा सवप्नं निषेवतेअपक्वानागते काले स वयं दॊषान परकॊपयनसवदॊषकॊपनाद रॊगं लभते मरणान्तिकमअ थ चॊद्बन्धनादीनि परीतानि वयवस्यतितस्य तैः कारणैर ज न्तॊः शरीराच चयवते यथाजीवितं परॊच्यमानं तद यथावद उ पधारयऊष्मा परकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितःशरीरम अनु पर्येति सर्वान पराणान रुणद्धि वैअत्यर्थं बलवान ऊष् मा शरीरे परिकॊपितःभिनत्ति जीव सथानानि तानि मर्माणि  विद्धि चततः स वेदनः सद्यॊ जीवः परच्यवते कषरनशरीरं  तयजते जन्तुश छिद्यमानेषु मर्मसुवेदनाभिः परीतात्मा  तद विद्धि दविजसत्तमजातीमरणसंविग्नाः सततं सर्वजन्त वःदृश्यन्ते संत्यजन्तश च शरीराणि दविजर्षभगर्भसंक्र मणे चापि मर्मणाम अतिसर्पणेतादृशीम एव लभते वेदनां म ानवः पुनःभिन्नसंधिर अथ कलेदम अद्भिः स लभते नरःयथा  पञ्चसु भूतेषु संश्रितत्वं निगच्छतिशैत्यात परकुपितः  काये तीव्रवायुसमीरितःयः स पञ्चसु भूतेषु पराणापाने  वयवस्थितःस गच्छत्य ऊर्ध्वगॊ वायुः कृच्छ्रान मुक्त ्वा शरीरिणमशरीरं च जहात्य एव निरुच्छ्वासश च दृश्यत ेनिरूष्मा स निरुच्छ्वासॊ निःश्रीकॊ गतचेतनःबरह्मणा  संपरित्यक्तॊ मृत इत्य उच्यते नरःसरॊतॊभिर यैर विजान ाति इन्द्रियार्थाञ शरीरभृततैर एव न विजानाति पराणम  आहारसंभवमतत्रैव कुरुते काये यः स जीवः सनातनःतेषां  यद यद भवेद युक्तं संनिपाते कव चित कव चिततत तन मर्म  विजानीहि शास्त्रदृष्टं हि तत तथातेषु मर्मसु भिन्न ेषु ततः स समुदीरयनआविश्य हृदयं जन्तॊः सत्त्वं चाशु  रुणद्धि वैततः स चेतनॊ जन्तुर नाभिजानाति किं चनतमस ा संवृतज्ञानः संवृतेष्व अथ मर्मसुस जीवॊ निरधिष्ठान श चाव्यते मातरिश्वनाततः स तं महॊच्छ्वासं भृशम उच्छ ्वस्य दारुणमनिष्क्रामन कम्पयत्य आशु तच छरीरम अचेतन मस जीवः परच्युतः कायात कर्मभिः सवैः समावृतःअङ्कितः  सवैः शुभैः पुण्यैः पापैर वाप्य उपपद्यतेबराह्मणा ज ञानसंपन्ना यथावच छरुत निश्चयाःइतरं कृतपुण्यं वा तं  विजानन्ति लक्षणैःयथान्ध कारे खद्यॊतं लीयमानं ततस  ततःचक्षुष्मन्तः परपश्यन्ति तथा तं जञानचक्षुषःपश्यन ्त्य एवंविधाः सिद्धा जीवं दिव्येन चक्षुषाचयवन्तं ज ायमानं च यॊनिं चानुप्रवेशितमतस्य सथानानि दृष्टानि  तरिविधानीह शास्त्रतःकर्मभूमिर इयं भूमिर यत्र तिष्ठ न्ति जन्तवःततः शुभाशुभं कृत्वा लभन्ते सर्वदेहिनःइह ैवॊच्चावचान भॊगान पराप्नुवन्ति सवकर्मभिःइहैवाशुभ क र्मा तु कर्मभिर निरयं गतःअवाक्स निरये पापॊ मानवः प च्यते भृशमतस्मात सुदुर्लभॊ मॊक्ष आत्मा रक्ष्यॊ भृश ं ततःऊर्ध्वं तु जन्तवॊ गत्वा येषु सथानेष्व अवस्थित ाःकीर्त्यमानानि तानीह तत्त्वतः संनिबॊध मेतच छरुत्व ा नैष्ठिकीं बुद्धिं बुध्येथाः कर्म निश्चयाततारा रू पाणि सर्वाणि यच चैतच चन्द्रमण्डलमयच च विभ्राजते लॊ के सवभासा सूर्यमण्डलमसथानान्य एतानि जानीहि नराणां  पुण्यकर्मणामकर्म कषयाच च ते सर्वे चयवन्ते वै पुनः  पुनःतत्रापि च विशेषॊ ऽसति दिवि नीचॊच्चमध्यमःन तत्र ाप्य अस्ति संतॊषॊ दृष्ट्वा दीप्ततरां शरियमइत्य एता  गतयः सर्वाः पृथक्त्वे समुदीरिताःउपपत्तिं तु गर्भस ्य वक्ष्याम्य अहम अतः परमयथावत तां निगदतः शृणुष्वा वहितॊ दविज
mahabharata-ramayana_mbs14017dev.txt