[व]बृहस्पतिसमं बुद्ध्या कषमया बरह्मणः सममपराक्रमे  शक्रसमम आदित्यसमतेजसमगाङ्गेयम अर्जुनेनाजौ निहतं भू रि वर्चसमभरातृभिः सहितॊ ऽनयैश च पर्युपास्ते युधिष् ठिरःशयानं वीरशयने कालाकाङ्क्षिणम अच्युतमआजग्मुर भर तश्रेष्ठं दरष्टुकामा महर्षयःअत्रिर वसिष्ठॊ ऽथ भृगु ः पुलस्त्यः पुलहः करतुःअङ्गिरा गौतमॊ ऽगस्त्यः सुमत िः सवायुर आत्मवानविश्वामित्रः सथूलशिराः संवर्तः पर मतिर दमःउशना बृहस्पतिर वयासश चयवनः काश्यपॊ धरुवःदु र्वासा जमदग्निश च मार्कण्डेयॊ ऽथ गालवःभरद्वाजश च र ैभ्यश च यवक्रीतस तरितस तथासथूलाक्षः शकलाक्षश च कण् वॊ मेधातिथिः कृशःनारदः पर्वतश चैव सुधन्वाथैकतॊ दवि तःनितम्भूर भुवनॊ धौम्यः शतानन्दॊ ऽकृतव्रणःजामदग्न् यस तथा रामः काम्यश चेत्य एवमादयःसमागता महात्मानॊ भ ीष्मं दरष्टुं महर्षयःतेषां महात्मनां पूजाम आगतानां  युधिष्ठिरःभरातृभिः सहितश चक्रे यथावद अनुपूर्वशःते  पूजिताः सुखासीनाः कथश चक्रुर महर्षयःभीष्माश्रिताः  सुमधुराः सर्वेन्द्रियमनॊहराःभीष्मस तेषां कथाः शरु त्वा ऋषीणां भावितात्मनाममेने दिविस्थम आत्मानं तुष् ट्या परमया युतःततस ते भीष्मम आमन्त्र्य पाण्डवांश च  महर्षयःअन्तर्धानं गताः सर्वे सर्वेषाम एव पश्यतामत ान ऋषीन सुमहाभागान अन्तर्धानगतान अपिपाण्डवास तुष्ट ुवुः सर्वे परणेमुश च मुहुर मुहुःपरसन्नमनसः सर्वे ग ाङ्गेयं कुरुसत्तमाःउपतस्थुर यथॊद्यन्तम आदित्यं मन् त्रकॊविदाःपरभावात तपसस तेषाम ऋषीणां वीक्ष्य पाण्डव ाःपरकाशन्तॊ दिशः सर्वा विस्मयं परमं ययुःमहाभाग्यं  परं तेषाम ऋषीणाम अनुचिन्त्य तेपांडवाः सह भीष्मेण क थाश चक्रुस तदाश्रयाःकथान्ते शिरसा पादौ सपृष्ट्वा भ ीष्मस्य पाण्डवःधर्म्यं धर्मसुतः परश्नं पर्यपृच्छद  युधिष्ठिरःके देशाः के जनपदा आश्रमाः के च पर्वताःपर कृष्टाः पुण्यतः काश च जञेया नद्यः पितामह[भ]अत्राप् य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनमशिलॊञ्छ वृत्तेः संवाद ं सिद्धस्य च युधिष्ठिरइमां कश चित परिक्रम्य पृथिवी ं शैलभूषितामअसकृद दविपदां शरेष्ठः शरेष्ठस्य गृहमेध िनःशिल वृत्तेर गृहं पराप्तः स तेन विधिनार्चितःकृतक ृत्य उपातिष्ठत सिद्धं तम अतिथिं तदातौ समेत्य महात् मानौ सुखासीनौ कथाः शुभाःचक्रतुर वेद संबद्धास तच छे ष कृतलक्षणाःशिल वृत्तिः कथान्ते तु सिद्धम आमन्त्र् य यत्नतःपरश्नं पप्रच्छ मेधावी यन मां तवं परिपृच्छस ि[षिलवृत्ति]के देशाः के जनपदाः के ऽऽशरमाः के च पर् वताःपरकृष्टाः पुण्यतः काश च जञेया नद्यस तद उच्यताम [सिद्ध]ते देशास ते जनपदास ते ऽऽशरमास ते च पर्वताःय ेषां भागीरथी गङ्गा मध्येनैति सरिद्वरातपसा बरह्मचर् येण यज्ञैस तयागेन वा पुनःगतिं तां न लभेज जन्तुर गङ ्गां संसेव्य यां लभेतसपृष्टानि येषां गाङ्गेयैस तॊय ैर गात्राणि देहिनामनयस्तानि न पुनस तेषां तयागः सवर ्गाद विधीयतेसर्वाणि येषां गाङ्गेयैस तॊयैः कृत्यानि  देहिनामगां तयक्त्वा मानवा विप्र दिवि तिष्ठन्ति ते  ऽचलाःपूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि ये नराःपश् चाद गङ्गां निषेवन्ते ते ऽपि यान्त्य उत्तमां गतिमसन ातानां शुचिभिस तॊयैर गाङ्गेयैः परयतात्मनामवयुष्टिर  भवति या पुंसां न सा करतुशतैर अपियावद अस्थि मनुष्य स्य गङ्गातॊयेषु तिष्ठतितावद वर्षसहस्राणि सवर्गं पर ाप्य महीयतेअपहत्य तमस तीव्रं यथा भात्य उदये रविःतथ ापहत्य पाप्मानं भाति गङ्गा जलॊक्षितःविसॊमा इव शर्व र्यॊ विपुष्पास तरवॊ यथातद्वद देशा दिशश चैव हीना गङ ्गा जलैः शुभैःवर्णाश्रमा यथा सर्वे सवधर्मज्ञानवर्ज िताःऋतवश च यथा सॊमास तथा गङ्गां विना जगतयथा हीनं न भॊ ऽरकेण भूः शैलैः खं च वायुनातथा देशा दिशश चैव गङ ्गा हीना न संशयःतरिषु लॊकेषु ये के चित पराणिनः सर् व एव तेतर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यान्ति गङ्गा जलैः  शुभैःयस तु सूर्येण निष्टप्तं गाङ्गेयं पिबते जलमगवा ं निर्हार निर्मुक्ताद यावकात तद विशिष्यतेइन्द्र वर तसहस्रं तु चरेद यः कायशॊधनमपिबेद यश चापि गङ्गाम्भः  समौ सयातां न वा समौतिष्ठेद युगसहस्रं तु पादेनैकेन  यः पुमानमासम एकं तु गङ्गायां समौ सयातां न वा समौल म्बेतावाक शिरा यस तु युगानाम अयुतं पुमानतिष्ठेद यथ ेष्टं यश चापि गङ्गायां स विशिष्यतेअग्नौ पराप्तं पर धूयेत यथा तूलं दविजॊत्तमतथा गङ्गावगाढस्य सर्वं पाप ं परधूयतेभूतानाम इह सर्वेषां दुःखॊपहत चेतसामगतिम अ न्वेषमाणानां न गङ्गा सदृशी गतिःभवन्ति निर्विषाः सर ्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनातगङ्गाया दर्शनात तद्वत  सर्वपापैः परमुच्यतेअप्रतिष्ठाश च ये के चिद अधर्मशर णाश च येतेषां परतिष्ठा गङ्गेह शरणं शर्म वर्म चपरकृ ष्टैर अशुभैर गरस्तान अनेकैः पुरुषाधमानपतते नरके गङ ्गा संश्रितान परेत्य तारयेतते संविभक्ता मुनिभिर नू नं देवैः स वासवैःये ऽभिगच्छन्ति सततं गङ्गाम अभिगता ं सुरैःविनयाचार हीनाश च अशिवाश च नराधमाःते भवन्ति  शिवा विप्र ये वै गङ्गां समाश्रिताःयथा सुराणाम अमृत ं पितॄणां च यथा सवधासुधा यथा च नागानां तथा गङ्गा ज लं नृणामउपासते यथा बाला मातरं कषुधयार्दिताःशरेयः क ामास तथा गङ्गाम उपासन्तीह देहिनःसवायम्भुवं यथास्था नं सर्वेषां शरेष्ठम उच्यतेसनातानां सरितां शरेष्ठा  गङ्गा तद्वद इहॊच्यतेयथॊपजीविनां धेनुर देवादीनां धर ा समृतातथॊपजीविनां गङ्गा सर्वप्राणभृताम इहदेवाः सॊ मार्क संस्थानि यथा सत्रादिभिर मखैःअमृतान्य उपजीवन् ति तथा गङ्गा जलं नराःजाह्नवी पुलिनॊत्थाभिः सिकताभि ः समुक्षितःमन्यते पुरुषॊ ऽऽतमानं दिविष्ठम इव शॊभित मजाह्नवीतीर संभूतां मृदं मूर्ध्ना विभर्ति यःबिभर्त ि रूपं सॊ ऽरकस्य तमॊ नाशात सुनिर्मलमगङ्गॊर्मिभिर अ थॊ दिग्धः पुरुषं पवनॊ यदासपृशते सॊ ऽपि पाप्मानं सद ्य एवापमार्जतिवयसनैर अभितप्तस्य नरस्य विनशिष्यतःगङ ्गा दर्शनजा परीतिर वयसनान्य अपकर्षतिहंसारावैः कॊक  रवै रवैर अन्यैर्श च पक्षिणामपस्पर्ध गङ्गा गन्धर्वा न पुलिनैश च शिलॊच्चयानहंसादिभिः सुबहुभिर विविधैः प क्षिभिर वृतामगङ्गां गॊकुलसंबाधां दृष्ट्वा सवर्गॊ ऽ पि विस्मृतःन सा परीतिर दिविष्ठस्य सर्वकामान उपाश्न तःअभवद या परा परीतिर गङ्गायाः पुलिने नृणामवान मनः  कर्मजैर गरस्तः पापैर अपि पुमान इहवीक्ष्य गङ्गां भव ेत पूतस तत्र मे नास्ति संशयःसप्तावरान सप्त परान पि तॄंस तेभ्यश च ये परेपुमांस तारयते गङ्गां वीक्ष्य स पृष्ट्वावगाह्य चशरुताभिलषिता दृष्टा सपृष्टा पीतावग ाहितागङ्गा तारयते नॄणाम उभौ वंशौ विशेषतःदर्शनात सप र्शनात पानात तथा गङ्गेति कीर्तनातपुनात्य अपुण्यान  पुरुषाञ शतशॊ ऽथ सहस्रशःय इच्छेत सफलं जन्म जीवितं श रुतम एव चस पितॄंस तर्पयेद गङ्गाम अभिगम्य सुरांस तथ ान सुतैर न च वित्तेन कर्मणा न च तत फलमपराप्नुयात प ुरुषॊ ऽतयन्तं गङ्गां पराप्य यद आप्नुयातजात्यन्धैर  इह तुल्यास ते मृतैः पङ्गुभिर एव चसमर्था ये न पश्यन ्ति गङ्गां पुण्यजलां शिवामभूतभव्य भविष्यज्ञैर महर् षिभिर उपस्थितामदेवैः सेन्द्रैश च कॊ गङ्गां नॊपसेवे त मानवःवानप्रस्थैर गृहस्थैश च यतिभिर बरह्म चारिभिः विद्यावद्भिः शरितां गङ्गां पुमान कॊ नाम नाश्रयेतउत ्क्रामद्भिश च यः पराणैः परयतः शिष्टसंमतःचिन्तयेन म नसा गङ्गां स गतिं परमां लभेतन भयेभ्यॊ भयं तस्य न प ापेभ्यॊ न राजतःआ देहपतनाद गङ्गाम उपास्ते यः पुमान  इहगगनाद यां महापुण्यां पतन्तीं वै महेश्वरःदधार शिर सा देवीं ताम एव दिवि सेवतेअलंकृतास तरयॊ लॊकाः पथिभ िर विमलैस तरिभिःयस तु तस्या जलं सेवेत कृतकृत्यः पु मान भवेतदिवि जयॊतिर यथादित्यः पितॄणां चैव चन्द्रमा ःदेवेशश च यथा नॄणां गङ्गेह सरितां तथामात्रा पित्रा  सुतैर दारैर वियुक्तस्य धनेन वान भवेद धि तथा दुःखं  यथा गङ्गा वियॊगजमनारण्यैर नेष्ट विषयैर न सुतैर न  धनागमैःतथा परसादॊ भवति गङ्गां वीक्ष्य यथा नृणामपूर ्णम इन्दुं यथादृष्ट्वा नृणां दृष्टिः परसीदतिगङ्गां  तरिपथगां दृष्ट्वा तथा दृष्टिः परसीदतितद्भावस तद्ग तमनस तन्निष्ठस तत्परायणःगङ्गां यॊ ऽनुगतॊ भक्त्या स  तस्याः परियतां वरजेतभूःस्थैः खस्थैर दिविष्ठैश च भ ूतैर उच्चावचैर अपिगङ्गा विगाह्या सततम एत कार्यतमं  सतामतरिषु लॊकेषु पुण्यत्वाद गङ्गायाः परथितं यशःयत  पुत्रान सगरस्यैषा भस्माख्यान अनयद दिवमवाय्वीरिताभि ः सुमहास्वनाभिर; दरुताभिर अत्यर्थ समुच्छ्रिताभिःगङ ्गॊर्मिभिर भानुमतीभिर इद्धः; सहस्ररश्मि परतिमॊ विभ ातिपयस्विनीं घृतिनीम अत्युदारां; समृद्धिनीं वेगिणी ं दुर्विगाह्यामगङ्गां गत्वा यैः शरीरं विसृष्टं; गत ा धीरास ते विबुधैः समत्वमअन्धाञ जडान दरव्यहीनांश च  गङ्गा; यशस्विनी बृहती विश्वरूपादेवैः सेन्द्रैर मु निभिर मानवैश च; निषेविता सर्वकामैर युनक्तिऊर्जावती ं मधुमतीं महापुण्यां तरिवर्त्मगामतरिलॊकगॊप्त्रीं य े गङ्गां संश्रितास ते दिवं गताःयॊ वत्स्यति दरक्ष्य ति वापि मर्त्यस; तस्मै परयच्छन्ति सुखानि देवाःतद्भ ाविताः सपर्शने दर्शने यस; तस्मै देवा गतिम इष्टां द िशन्तिदक्षां पृथ्वीं बृहतीं विप्रकृष्टां; शिवाम ऋत ां सुरसां सुप्रसन्नामविभावरीं सर्वभूतप्रतिष्ठां; ग ङ्गां गता ये तरिदिवं गतास तेखयातिर यस्याः खं दिवं  गां च नित्यं; पुरा दिशॊ विदिशश चावतस्थेतस्या जलं स ेव्य सरिद वराया; मर्त्याः सर्वे कृतकृत्या भवन्तिइय ं गङ्गेति नियतं परतिष्ठा; गुहस्य रुक्मस्य च गर्भयॊ षापरातस तरिमार्गा घृतवहा विपाप्मा; गङ्गावतीर्णा वि यतॊ विश्वतॊयासुतावनीध्रस्य हरस्य भार्या; दिवॊ भुवश  चापि कक्ष्यानुरूपाभव्या पृथिव्या भाविनी भाति राजन ; गङ्गा लॊकानां पुण्यदा वै तरयाणाममधु परवाहा घृतरा गॊद्धृताभिर; महॊर्मिभिः शॊभिता बराह्मणैश चदिवश चयु ता शिरसात्ता भवेन; गङ्गावनीध्रास तरिदिवस्य मालायॊन िर वरिष्ठा विरजा वितन्वी; शुष्मा इरा वारिवहा यशॊदा विश्वावती चाकृतिर इष्टिर इद्धा; गङ्गॊक्षितानां भुव नस्य पन्थाःकषान्त्या मह्या गॊपने धारणे च; दीप्त्या  कृशानॊस तपनस्य चैवतुल्या गङ्गा संमता बराह्मणानां;  गुहस्य बरह्मण्यतया च नित्यमऋषिष्टुतां विष्णुपदीं  पुराणीं; सुपुण्यतॊयां मनसापि लॊकेसर्वात्मना जाह्नव ीं ये परपन्नास; ते बरह्मणः सदनं संप्रयाताःलॊकान इम ान नयति या जननीव पुत्रान; सर्वात्मना सर्वगुणॊपपन्न ासवस्थानम इष्टम इह बराह्मम अभीप्समानैर; गङ्गा सदैव ात्म वशैर उपास्याउस्रां जुष्टां मिषतीं विश्वतॊयाम;  इरां वज्रीं रेवतीं भूधराणामशिष्टाश्रयाम अमृतां बर ह्म कान्तां; गङ्गां शरयेद आत्मवान सिद्धिकामःपरसाद् य देवान स विभून समस्तान; भगीरथस तपसॊग्रेण गङ्गामगा म आनयत ताम अभिगम्य शश्वन; पुमान भयं नेह नामुत्र वि द्यातउदाहृतः सर्वथा ते गुणानां; मयैक देशः परसमीक्ष ्य बुद्ध्याशक्तिर न मे का चिद इहास्ति वक्तुं; गुणा न सर्वान परिमातुं तथैवमेरॊः समुद्रस्य च सर्वरत्नैः ; संख्यॊपलानाम उदकस्य वापिवक्तुं शक्यं नेह गङ्गा ज लानां; गुणाख्यानं परिमातुं तथैवतस्माद इमान परया शर द्धयॊक्तान; गुणान सर्वाञ जाह्नवीजांस तथैवभवेद वाचा  मनसा कर्मणा च; भक्त्या युक्तः परया शरद्दधानःलॊकान  इमांस तरीन यशसा वितत्य; सिद्धिं पराप्य महतीं तां  दुरापामगङ्गा कृतान अचिरेणैव लॊकान; यथेष्टम इष्टान  विचरिष्यसि तवमतव मम च गुणैर महानुभावा; जुषतु मतिं  सततं सवधर्मयुक्तैःअभिगत जनवत्सला हि गङ्गा; भजति यु नक्ति सुखैश च भक्तिमन्तम[भ]इति परममतिर गुणान अनेका ञ; शिल रतये तरिपथानुयॊग रूपानबहुविधम अनुशास्य तथ्य  रूपान; गगनतलं दयुतिमान विवेश सिद्धःशिलवृत्तिस तु  सिद्धस्य वाक्यैः संबॊधितस तदागङ्गाम उपास्य विधिवत  सिद्धिं पराप्तः सुदुर्लभामतस्मात तवम अपि कौन्तेय भ क्त्या परमया युतःगङ्गाम अभ्येहि सततं पराप्स्यसे सि द्धिम उत्तमाम[व]शरुत्वेतिहासं भीष्मॊक्तं गङ्गायाः  सतवसंयुतमयुधिष्ठिरः परां परीतिम अगच्छद भरातृभिः सह इतिहासम इमं पुण्यं शृणुयाद यः पठेत वागङ्गायाः सतवस ंयुक्तं स मुच्येत सर्वकिल्बिषैः
mahabharata-ramayana_mbs13027dev.txt