Wywóz uzbrojenia (kodeks postępowania) (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest deklaracja Rady w sprawie wywozu uzbrojenia (kodeks postępowania).
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący! Jak pan mówił, robi się bardzo późno - i za to chciałbym przeprosić państwa posłów.
Dokonam teraz wprowadzenia, lecz niestety mam inne zobowiązania, przy czym z uwagi na nieoczekiwany charakter tego opóźnienia nie mogę się z nich wycofać. Dlatego też zwracam się do Sekretariatu Generalnego Rady z prośbą o zajęcie w trakcie debaty mojego miejsca i - naturalnie - przekazanie prezydencji bardzo szczegółowego sprawozdania w sprawie sformułowanych przez nią wniosków.
Panie i panowie! Pragnę zwrócić państwa uwagę na to, że przekształcenie kodeksu postępowania we wspólne stanowisko stanowi ważny cel prezydencji francuskiej i że należy zapewnić podstawę prawną dla odpowiedzialnego podejścia państw członkowskich do kwestii wywozu uzbrojenia oraz zwiększyć liczbę punktów zbieżności pomiędzy krajami.
Przyjęta przez państwa w dniu 13 marca rezolucja dowodzi, że podzielają państwo nasze poglądy w tej sprawie. W ostatnich tygodniach wznowiono dyskusje. Robimy, co możemy, aby dokonać postępów w tej kwestii przed końcem prezydencji francuskiej. Przyjęcie wspólnego stanowiska będzie instrumentem, który pomoże w umożliwieniu realizacji odpowiedzialnej polityki, mającej na celu w szczególności unikanie wykorzystywania takiego wywozu dla celów związanych z wewnętrznymi represjami lub międzynarodową agresją oraz uniemożliwienie im podsycania niestabilnej sytuacji w regionach.
Jesteśmy przekonani, że realizowana w ramach ONZ inicjatywa Unii dotycząca ustanowienia traktatu w sprawie handlu uzbrojeniem zyska na wiarygodności, gdy nasz własny system kontroli przemieszczania uzbrojenia stanie się wiążący z mocy prawa. Zgadzamy się również z opinią tej Izby, która podkreśla pilny charakter przekształcenia kodeksu postępowania w obowiązujący akt prawny.
Popieramy też państwa opinię dotyczącą potrzeby ustanowienia skutecznej kontroli operacji w zakresie pośrednictwa w handlu bronią. Państwa członkowskie uzgodniły, że zobowiązania dotyczące wymiany informacji podanych w stanowisku Rady z 2003 roku należy realizować za pomocą mechanizmu ustanowionego w ramach tego kodeksu postępowania.
Dlatego też - pomimo że niektóre państwa członkowskie jeszcze nie przyjęły ustawodawstwa niezbędnego do dokonania transpozycji tych zobowiązań do przepisów prawa krajowego - mogę państwa zapewnić, że wszystkie państwa członkowskie dysponują przepisami w tym obszarze. Nasze zadanie polega teraz na dokonaniu aktualizacji tych przepisów w taki sposób, aby były one w pełni zgodne ze wspólnym stanowiskiem Rady.
Przyjęcie wspólnych przepisów w sprawie kontroli wywozu w postaci wspólnego stanowiska umożliwi też państwom członkowskim wzmocnienie ich własnej kontroli nad operacjami pośrednictwa w handlu uzbrojeniem. Kolejnym problemem, który nas dotyczy, jest nielegalne przemieszczanie uzbrojenia, przy czym strategia UE w zakresie ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej wyraźnie wskazuje na potrzebę działania w kierunku powstrzymania lub utrudnienia tego niedozwolonego przepływu broni. To działanie uzyskało wzmocnienie w dniu 6 grudnia 2007 r. w Wiedniu w trakcie spotkania 40 państw uczestniczących w porozumieniu z Wassenaar dotyczącym kontroli wywozu broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania.
Prezydencja popiera pomysł sprawdzenia możliwości w zakresie rozciągnięcia tych najlepszych praktyk na destabilizację przepływu ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej, w szczególności drogą morską. Pomimo opóźnienia w przyjęciu wspólnego stanowiska chciałbym podkreślić fakt, że ten kodeks postępowania jest szczególnie skutecznym narzędziem, które stanowi istotny wkład w harmonizację polityk krajowych państw członkowskich w dziedzinie kontroli wywozu uzbrojenia i w tym kontekście chciałbym również wskazać, że harmonizację taką ułatwia podręcznik użytkownika, który zawiera wytyczne, jakich mają przestrzegać odpowiedzialni za ten obszar funkcjonariusze publiczni. Podręcznik ten jest systematycznie aktualizowany i dlatego stanowi bardzo dobry i pożyteczny wkład w wysiłki mające na celu harmonizację polityk krajowych w tym obszarze.
Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że wspólnie pracujemy nad stworzeniem odpowiedzialnego podejścia do wywozu uzbrojenia i chciałbym podziękować Parlamentowi Europejskiemu za jego pomoc w tej sprawie.
Można liczyć pod tym względem na zaangażowanie zarówno Rady, jak i prezydencji.
Stefano Zappalà
w imieniu grupy PPE-DE. - (IT) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie i panowie! Niestety akty terroryzmu, które miały miejsce po 2001 roku - ostatni z nich miał miejsce w ostatnich dniach w Indiach - jak również różne konflikty toczące się w wielu częściach świata, czynią handel uzbrojeniem szczególnie istotnym zagadnieniem - w najszerszym rozumieniu - zarówno w chwili obecnej, jak i przyszłości. Nader często za ważnymi zamiarami, które są wyrażane jako deklaracje zasad, nie idą żadne konkretne działania. Dla każdego jest aż nadto widoczne, że jest to temat delikatny, obejmujący zasadniczej wagi procesy przemysłowe i komercyjne. Dlatego też jest rzeczą zrozumiałą, jak bardzo trudna jest dla wszystkich państw, a zwłaszcza państw członkowskich, ratyfikacja systemu kontroli i regulacji. Jednak presja wydarzeń oraz świadomość istnienia nielegalnego handlu bronią zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i zewnętrznym sprawiają, że uregulowanie tej dziedziny w sposób skuteczny pod względem prawnym staje się naglącym priorytetem. Przy tej okazji, jeśli nastąpi szybka ratyfikacja tego kodeksu postępowania, to pewnego realnego znaczenia nabierze właśnie przygotowywana dyrektywa w sprawie przemieszczania produktów związanych z obronnością wewnątrz Wspólnoty.
Przykro mi, że urzędujący przewodniczący Rady nas opuścił, chociaż na podstawie tego, co powiedział, wszystko wydaje się być w porządku. Dlatego też pominę kilka innych przygotowanych przez siebie punktów. Prawdę mówiąc, nie sądzę, aby wszystko było w najlepszym porządku. Dlatego też myślę, że podjęte dzisiejszego wieczoru przez pana ministra zobowiązanie, tak jak wiele innych zobowiązań podjętych przez tak wielu innych w innych okolicznościach, wymaga przekształcenia - ponieważ zbliżamy się do końca prezydencji francuskiej - w dalekosiężny bodziec, i to zwłaszcza w przyszłym tygodniu, tak, aby wszystkie państwa członkowskie mogły przynajmniej ratyfikować ten kodeks postępowania. Byłoby ważne, gdyby Francja mogła to osiągnąć inaczej niż tylko ogłaszając to w tej Izbie, a następnie nie mogąc nawet wskazać na konkretne wyniki.
Przewodniczący
Panie pośle Zappalà, pan Jouyet naprawdę musiał wyjść. Chciałbym przy tym złożyć w jego imieniu przeprosiny. Problem polegał na tym, że musiał on zdążyć na pociąg. To, że nie może być tutaj teraz jest naprawdę skutkiem tego, że czas tej debaty został przekroczony. Wszyscy wiemy, jak świadomie minister Jouyet wykonywał swoją pracę w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, ale w istocie to ta Izba się spóźnia. Mogę państwa zapewnić, że obecni tu urzędnicy Rady przekażą prezydencji wszystkie uwagi zgłoszone już przez państwa oraz te, które zgłoszą inni posłowie.
Ana Maria Gomes
Panie przewodniczący! Rezolucja, nad którą dziś debatujemy, pokazuje, że istnieje w tym Parlamencie zgodność co do tego, jaka powinna być polityka państw członkowskich UE w zakresie wywozu uzbrojenia. Sześć największych grup politycznych połączyło swe siły w obronie jednego wykazu wiążących prawnie kryteriów dotyczących wywozu europejskiego uzbrojenia - ośmiu kryteriów kodeksu postępowania.
Każdy zgadza się co do tego, że należy wezwać prezydencję francuską do zaradzenia trwającemu od trzech lat impasowi, z którym może poradzić sobie tylko Francja. Przed chwilą słyszeliśmy, jak pan minister Jouyet mówił, że obecnie Francja popiera prawnie wiążący charakter kodeksu postępowania. Wczoraj, w trakcie posiedzenia Komisji Spraw Zagranicznych usłyszeliśmy od francuskiego ministra obrony, że niedawna propozycja jego kraju dotycząca przekształcenia tego kodeksu postępowania we wspólne stanowisko była osłabiana przez brak zgodności w Radzie. Minister nie odniósł się przy tym do faktu, że francuska propozycja była powiązana ze zniesieniem embarga na sprzedaż broni do Chin i że właśnie to doprowadziło do odrzucenia propozycji Francji przez kilka państw członkowskich. Jeśli strategia ta uzyska potwierdzenie, będzie ona plamą na przyjętej w trakcie prezydencji francuskiej agendzie bezpieczeństwa i obrony, która poza tym wyróżnia się europejską ambicją i dynamizmem.
Wobec coraz silniejszej integracji europejskiej w obszarze polityki zagranicznej, polityka "każdy sobie rzepkę skrobie” w odniesieniu do wywozu uzbrojenia staje się coraz bardziej nieuzasadniona. To prawda, że kodeks postępowania jest już traktowany poważnie w wielu stolicach, ale musimy skończyć z sytuacją, w której te kraje, które w swojej polityce eksportowej ściśle stosują się do praw człowieka oraz kryteriów zrównoważonego rozwoju i stabilności regionalnej, są stawiane w niekorzystnej sytuacji przez swoich partnerów, którzy te same kryteria stosują wybiórczo.
Europejskie prezydencje przemijają, lecz pozostaje potrzeba, aby Europa uzbroiła się we wspólne kryteria dotyczące wywozu uzbrojenia; pozostaje też zgodność w tym Parlamencie w odniesieniu do wspólnego stanowiska.
Renate Weber
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! W tym roku świętujemy dziesięciolecie unijnego Kodeksu Postępowania dotyczącego Wywozu Uzbrojenia. Lecz nawet jeśli w tamtym czasie był to sukces, to teraz musimy wyrazić naszą frustrację i rozgoryczenie z tego powodu, że nie stał się on dokumentem z mocą prawną.
Od czasu, gdy grupa robocza Rady do spraw broni wypracowała techniczne porozumienie w sprawie wspólnego stanowiska, minęły trzy lata. Ilu jeszcze lat potrzebuje Rada Europejska, aby je przyjąć? Jak my, jako Unia Europejska, możemy chronić naszą własną wiarygodność, gdy wypowiadamy się przeciw nielegalnemu handlowi bronią, a jednocześnie nie jesteśmy w stanie zrobić porządku na własnym podwórku?
Jeśli chcemy uniknąć wszelkich łatwych przemieszczeń broni wewnątrz Wspólnoty, które mogą stwarzać dla pośredników pokusę do poszukiwania najsłabszych ogniw w Europie, potrzebujemy kodeksu postępowania z mocą prawną. Jeśli mówimy o wywozie uzbrojenia, to równocześnie powinniśmy pomyśleć o ludzkich istnieniach w niestabilnych krajach, które w ten sposób narażamy. Można łatwo oskarżyć nas, że zamiast przywracać pokój, podsycamy miejscowe konflikty we wrażliwych częściach świata.
Z zadowoleniem przyjmuję deklarację francuskiego ministra obrony, że Francja wycofuje swoje zastrzeżenia odnośnie wspólnego stanowiska. Czy prezydencja francuska będzie w stanie przekonać inne państwa członkowskie, które wciąż są mu przeciwne? Mogę tylko mieć taką nadzieję, i życzyć prezydencji francuskiej, aby w ciągu dwóch następnych tygodni uczyniła z przyjęcia wspólnego stanowiska kolejne z wielkich osiągnięć okresu swojego urzędowania.
Raül Romeva i Rueda
Panie przewodniczący! Prawda jest taka, że jestem oburzony, ponieważ wolałbym raczej wygłosić entuzjastyczne przemówienie, gratulując prezydencji francuskiej zakończenia czegoś, o czym przez dziewięć prezydencji słyszymy, że jest niezbędne - czyli przyjęcia wspólnego stanowiska w sprawie wywozu uzbrojenia. Mówię, że czekaliśmy przez dziewięć prezydencji słysząc to samo, ponieważ wykonanie tej pracy obiecuje się nam od czasów prezydencji duńskiej z 2004 roku.
Wiemy, że z technicznego punktu widzenia, praca nad COARM (Kodeks postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni) została wykonana. Tym, co chciałbym dziś usłyszeć, jest wiadomość, że podjęto już decyzję w sprawie ostatecznego podpisania przez ministrów tego dokumentu.
Dlatego też z przykrością dowiaduję się, że wciąż nie osiągnęliśmy tego etapu, i jest mi jeszcze bardziej smutno, gdy słyszę, że przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że decyzja ta powiązana jest z inną - taką, która daje mi powody do zmartwienia: ze zniesieniem embarga na sprzedaż broni do Chin. Jak już wielokrotnie mówiliśmy, to są dwie odrębne sprawy i jedna nie ma nic wspólnego z drugą. Wydaje mi się, że uzależnianie jednej od drugiej nie sprzyja temu, o czym rozmawialiśmy, czyli pokojowi i kontroli wywozu uzbrojenia.
Tobias Pflüger
w imieniu grupy GUE/NGL- (DE) Panie przewodniczący! Broń służy do zabijania. Przyczyną wywozu uzbrojenia, o którym dyskutujemy, jest potrzeba zabijania innych ludzi - przeciwników. W tej debacie jest to ciągle pomijane.
Debata nad tym, czy ten kodeks postępowania jest prawnie wiążący, trwa od dziesięciu lat. Podobnie jak moi koledzy posłowie, miałem nadzieję, że dziś usłyszymy w końcu, że owszem - doszliśmy do tego etapu. Wyraźnie jednak tak się nie stało. W międzyczasie zostałem poinformowany, że w tej dyrektywie w oczywisty sposób uwzględniona została możliwość wycofania się z postanowień w celu ułatwienia przemieszczania wewnątrz UE produktów związanych z obronnością. Jaskrawo widoczna jest więc chęć posiadania luk w wiążącym prawnie charakterze eksportu uzbrojenia. Na to nie można pozwolić. Należy też uwzględnić towary o podwójnym zastosowaniu.
Chciałbym wyraźnie raz jeszcze podkreślić, że sprawa ta dotyczy dostaw broni z Unii Europejskiej - a Unia Europejska stała się obecnie największym eksporterem uzbrojenia - a jeśli uzbrojenie to zostanie sprzedane, to w pewnym momencie zostanie również użyte. A gdy zostanie użyte, będziemy wylewać krokodyle łzy. Potrzebujemy, aby kodeks postępowania zaczął wreszcie obowiązywać z mocy prawa. Mamy nadzieję, że będzie to możliwe przed końcem francuskiej prezydencji Rady.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Dziesięć lat temu Unia Europejska osiągnęła porozumienie w zakresie Kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni. Niestety, nie jest on wdrażany. Rada, spotykając się za zamkniętymi drzwiami, nie potrafi przyjąć wspólnego stanowiska. Dobrze byłoby wiedzieć, które państwa blokują je, pozwalając sobie przy tym czerpać ogromne zyski z ludzkiej krwi i łez.
W marcu Parlament Europejski przyjął rezolucję w tej sprawie. Jednakże, jak zostało tu powiedziane, broń wyprodukowana w krajach Unii Europejskiej wypływa w nielegalny sposób coraz szerszym strumieniem do stref konfliktu i wpada w ręce przestępców. To paradoksalne, że broń ta trafia również do tych krajów, którym UE udziela ogromnego wsparcia na cele rozwojowe.
Państwa przewodniczące Radzie Europejskiej - Francja i być może również Republika Czeska, która zakończy tę sprawę - muszą robić wszystko, aby zatwierdzić Kodeks postępowania w sprawie wywozu broni i zapobiec nieodpowiedzialnemu przekazywaniu broni wyprodukowanej w UE w ręce zbrodniarzy. Jeśli to się nie uda, należy wykryć tych, którzy to utrudniają.
Jan Cremers
(NL) Panie przewodniczący, panie i panowie! Gdy obchodziliśmy dziesięciolecie unijnego Kodeksu Postępowania dotyczącego Wywozu Uzbrojenia, zauważyliśmy, że niestety nie dokonał się żaden postęp w kierunku uczynienia z tego dobrowolnego kodeksu prawnie wiążącego dokumentu. Przez całe lata Parlament Europejski ubiegał się o przekształcenie tego kodeksu postępowania w prawodawstwo o charakterze wiążącym dla państw członkowskich, mając na uwadze postępujące umiędzynarodowienie przemysłu zbrojeniowego.
Parlament Europejski omawia obecnie projekt dyrektywy mającej na celu stworzenie rynku wewnętrznego produktów związanych z obronnością. W trakcie dyskusji na ten temat Grupa Socjalistyczna w Parlamencie Europejskim domagała się większej przejrzystości oraz skutecznych sankcji w przypadku nieprzestrzegania tych zobowiązań. W tym kontekście nasza grupa odniosła się raz jeszcze do kodeksu postępowania, ale z uwagi na brak ram prawnych nie możemy zrobić nic więcej, niż tylko wezwać państwa członkowskie, aby działały w duchu tego kodeksu postępowania.
Potrzebujemy bardziej rygorystycznych przepisów w zakresie wywozu komponentów uzbrojenia, przemieszczania produktów przez spółki typu joint venture i ponownego wywozu europejskich towarów wojskowych do krajów trzecich. Tylko w zeszłym roku kraje Zachodu sprzedały państwom rozwijającym się broń o szacunkowej wartości 42 miliardów dolarów. Połowa tej kwoty przypadła na kraje Europy. Należy to zmienić. Unia Europejska powinna świecić dobrym przykładem szczególnie w tym obszarze.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Dziesiąta rocznica przyjęcia kodeksu to zarówno okazja do świętowania, jak i zachęta do dalszych wysiłków, aby uczynić go obowiązkowym. Sam jednak fakt, że dziesięć lat po przyjęciu kodeks ten ma wciąż charakter dobrowolny, pokazuje, z jak skomplikowaną siecią interesów gospodarczych, handlowych i politycznych mamy do czynienia. Dlatego też, pomimo naszej wyższości moralnej wynikającej z naszych apeli o uczynienie stosowania kodeksu obowiązkowym, nie jest to wystarczające. Potrzebujemy dogłębnej, profesjonalnej analizy tego bloku interesów, która pozwoli nam na znalezienie skutecznych sposobów przekonania producentów broni, eksporterów i polityków do zmiany zdania. Stąd też, jak już mówiłem, proste apele wygłaszane wyłącznie w oparciu o zasady moralne nie wystarczą.
Przewodniczący
Na zakończenie tej debaty otrzymałem cztery projekty rezolucji na podstawie artykułu 103 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 4 grudnia, począwszy od godz. 12.00.
