Stóriðja í formi fiskeldis
Alþingi samþykkti lög um eldi nytjastofna sjávar fyrr í þessum mánuði. Markmið laganna er meðal annars að stuðla að ábyrgu eldi nytjastofna og tryggja verndun villtra nytjastofna.
Um þetta er fjallað á heimasíðu sjávarútvegsráðuneytisins og segir þar meðal annars: "Áhugi á þorskeldi fer ört vaxandi á Íslandi rétt eins og erlendis, t.d. í löndum eins og Noregi, Skotlandi og Kanada. Í Noregi er jafnvel gert ráð fyrir að framleiðsla þorskseiða verði um 50 milljónir árið 2005 og framleiðsla á eldisþorski verði allt að 150 þúsund tonnum árið 2007. Í ljósi mikilvægis sjávarútvegs fyrir Íslendinga er það í hæsta máta eðlilegt að tekið verði þátt í þessu starfi af fullum þunga. Heildstæð stefnumótun í málaflokknum er afar mikilvæg og fól sjávarútvegsráðherra Ólafi Halldórssyni fiskifræðingi, fyrrverandi framkvæmdastjóra Fiskeldis Eyjafjarðar hf., að koma fram með hugmyndir að leiðum til uppbyggingar þorskeldis á Íslandi.
Í skýrslu Ólafs til sjávarútvegsráðherra kemur fram að þorskeldi sem atvinnugrein verði ekki byggt upp hér á landi nema stórfelld framleiðsla þorskseiða komi til. Við þá uppbyggingu er mikilvægt að reynsla Hafrannsóknastofnunarinnar, Fiskeldis Eyjafjarðar hf. og erlenda fyrirtækisins Okeanos Ltd. muni nýtast til fulls. Gert er ráð fyrir að sérstakt fyrirtæki, sem yrði í eigu einkaaðila með aðkomu hins opinbera sjái um seiðaframleiðsluna og í fyrstu yrði stefnt að uppbyggingu stöðvar sem geti framleitt allt að 10 milljónum seiða á ári. Einnig er gert ráð fyrir að framlög hins opinbera til uppbyggingar þorskeldis fari í fjárfestingar og rannsóknaverkefni tengd seiðaframleiðslu ásamt öðrum brýnum rannsóknaverkefnum sem miðast fyrst og fremst að því að stytta eldisferilinn og lækka með því framleiðslukostnað.
Matfiskeldi á þorski muni á hinn bóginn fara fram í sjókvíum með sama hætti og eldi á laxi. Þar sem athuganir benda til að nauðsynleg arðsemi náist ekki nema í stórum stöðvum með 2 til 3 þúsund tonna ársframleiðslu, verður uppbygging þeirra og eignarhald að vera í eigu sjávarútvegsfyrirtækja og annarra einkafjárfesta sem hafa bolmagn til umtalsverðra fjárhagslegra skuldbindinga meðan á uppbyggingu stendur. Þátttaka sjávarútvegsfyrirtækja er einnig mikilvæg í ljósi samlegðaráhrifa veiða, vinnslu og markaðssetningar þorskafurða. Þegar höfð er í huga sú hraða aukning sem hefur átt sér stað í fiskeldi á undanförnum árum ásamt áformum annarra þjóða um stórfellt þorskeldi verða Íslendingar að setja sér markmið í þessum málaflokki sem hafa að inntaki að hlutdeild okkar og áhrif á þorskmörkuðum minnki ekki frá því sem nú er."
Það er alveg ljóst að aukið framboð á fiskmeti fæst ekki nema með auknu eldi. Hinn gífurlegi vöxtur laxeldis í Noregi, Færeyjum, Skotlandi og Chile, svo dæmi séu tekin, er gott dæmi um það sem hægt er að gera. Þá hefur eldi á tegundum eins og beitarfiski og leirgeddu aukizt mjög hratt. Aðstæður til eldis hér við land, hvort sem um er að ræða lax- eða þorskeldi virðast góðar og benda má á að Ísland elur meira af bleikju en nokkurt annað land í heiminum. Íslendingar búa yfir mikilli þekkingu og reynslu af sölu sjávarafurða og því ætti ekki að vera vandamál að selja afurðirnar. Í fljótu bragði virðist vexti í eldinu í heiminum vera litlar skorður settar. En til þess gæti komið þar sem fiskimjöl og lýsi er nauðsynlegur þáttur í fiskifóðrinu. Með vaxandi eldi hefur eftirspurn aukizt og verð á þessum afurðum farið hækkandi. Við búum við þær aðstæður að veiða um milljón tonn af loðnu árlega auk síldar og kolmunna, sem fer einnig til bræðslu. Það hlýtur að borga sig í framtíðinni að breyta loðnunni í verðmætari afurðir eins og lax og þorsk fyrir útflutning. Það er athyglivert að sá hvað fiskeldi í Færeyjum hefur vaxið fiskur um hrygg á undanförnum árum, en þeir ala nú um 40.000 árlega og stefna í 150.000 tonn. Fiskeldið í Færeyjum er stóriðjan þeirra, en mörg hundruð manns vinna við það eða tengda starfsemi. Þannig gæti fiskeldið einnig orðið stóriðja Austfirðinga og Vestfirðinga takist vel til. Það er því ástæða til að hvetja til uppbyggingar eldis á þorski og laxi í stórum stíl, en bezt er þó kapp með forsjá.
hjgi@mbl.is
Alþingi samþykkti lög um eldi nytjastofna sjávar fyrr í þessum mánuði.
Markmið laganna er meðal annars að stuðla að ábyrgu eldi nytjastofna og tryggja verndun villtra nytjastofna.
Fól sjávarútvegsráðherra Ólafi Halldórssyni fiskifræðingi að koma fram með hugmyndir að leiðum til uppbyggingar þorskeldis á Íslandi.
Í skýrslu Ólafs til sjávarútvegsráðherra kemur fram að þorskeldi sem atvinnugrein verði ekki byggt upp hér á landi nema stórfelld framleiðsla þorskseiða komi til.
Gert er ráð fyrir að sérstakt fyrirtæki, sem yrði í eigu einkaaðila með aðkomu hins opinbera sjái um seiðaframleiðsluna.
Í fyrstu yrði stefnt að uppbyggingu stöðvar sem geti framleitt allt að 10 milljónum seiða á ári.
Matfiskeldi á þorski muni á hinn bóginn fara fram í sjókvíum með sama hætti og eldi á laxi.
Íslendingar búa yfir mikilli þekkingu og reynslu af sölu sjávarafurða.
Fiskeldið í Færeyjum er stóriðjan þeirra, en mörg hundruð manns vinna við það eða tengda starfsemi.
Þannig gæti fiskeldið einnig orðið stóriðja Austfirðinga og Vestfirðinga takist vel til.