Gasmengun úr eldgosum getur verið banvæn og nokkur fjöldi hefur leitað læknis vegna eitrunar. Sérfræðingur í eiturefnafræði mælist alfarið gegn því að fólk með astma eða aðra öndunarfærasjúkdóma fari að gosstöðvunum.
Almannavarnir hafa gefið út nýjan upplýsingabækling um þessar hættur. Hér skal hér reynt að draga út aðalatriðin.
Eldstöð er eins og úðabrúsi sem dreifir fjölmörgum lofttegundum út í andrúmsloftið. Mengunin er, eðli málsins samkvæmt, mest næst eldstöðinni sjálfri, en getur dreifst um langan veg. Mikil loftmengun getur skaðað menn, dýr, gróður og mannvirki. Algengasta lofttegundin er vatnsgufa, sem er skaðlaus. Eftirfarandi efni, sem losna líka eru það hins vegar ekki:
Brennisteinsdíoxíð, SO2, sem lyktar eins og flugeldar. Einkenni eitrunar eru hósti, höfuðverkur og erting í augum, nefi og koki.
Brennisteinsvetni, H2S, lyktar eins og úldin egg og einkennir hverasvæði. Þó finna ekki allir þessa lykt og getur það verið sérstaklega varasamt. Eitrunareinkenni eru þreyta, lystarleysi, erting í öndunarfærum og bráðarugl. Mjög há gildi geta valdið yfirliði og skyndidauða.
Koltvísýringur, CO2, er lyktarlaus og því sérlega hættulegur. Gasgrímur vernda ekki gegn koltvísýringi. Eitrun veldur höfuðverk, svita, hröðum hjartslætti og öndunarörðugleikum. Alvarleg eitrun getur verið banvæn án fyrirvara.
Öll gösin eru litlaus og þyngri en andrúmsloftið, svo þau leita niður. Svo er mikilvægt að hafa í huga að lyktarskyn fólks er misjafnt og lyktin venst. Börn, barnshafandi konur, aldrað fólk, hjarta- og lungnasjúklingar skulu ekki dvelja lengur en fimmtán mínútur á stöðum þar sem loftmengun er yfir heilsuverndarmörkum.
Regn og snjókoma við eldgos er oftast súr af brennisteinssýru. Það getur valdið ertingu í húð, augum og nefi. Það flýtir líka fyrir ryði í málmum og getur skemmt bíla og mannvirki, auk þess sem það getur haft áhrif á lífríki í vatni.
Helena Líndal er lyfjafræðingur og sérfræðingur í klínískri eiturefnafræði hjá Eitrunarmiðstöð Landspítalans.
Það sem við höfum sérstaklega áhyggjur af núna er flúrsýra, sem er mjög eitrað efni og sérstaklega ertandi fyrir augu og nef. Hún hefur verið að mælast í þónokkuð miklu magni
Eitrunarmiðstöðin er opin allan sólarhringinn. Tíu símtöl hafa borist frá fólki eftir að hafa verið við gosstöðvarnar, meðal annars vegna ertingar í augum. Læknar hafa einnig hringt og beðið um ráðleggingar vegna gossins.
Það hefur ekki verið mjög alvarlegt en íþyngjandi fyrir einstaklingana sem lenda í þessu. Það var einn með undirliggjandi astma og ég mundi ekki ráðleggja neinum með astma að fara á þessi svæði. Það voru verulegir öndunarörðugleikar og það þurfti að meðhöndla þann einstakling með svokallaðri friðarpípu. Ég mæli sérstaklega gegn því að fólk með undirliggjandi hjarta- eða lungnasjúkdóma, eða ófrískar konur, fari ekki nálægt gosstöðvunum.
Sérfræðingur í eiturefnafræði mælist alfarið gegn því að fólk með astma eða aðra öndunarfærasjúkdóma fari að gosstöðvunum. Eitrunarmiðstöðin hefur sérstakar áhyggjur af magni flúrsýru við gosið, sem veldur ertingu í augum, húð og hálsi. 