Íslensk erfðagreining vinnur nú með hópi danskra vísindamanna að því að greina hátt í 500 þúsund erfðasýni úr dönsku þjóðinni. Prófessor við ríkisspítalann í Kaupmannahöfn vonast til þess að rannsóknin auðveldi vísindamönnum að laga meðferð við ýmsum alvarlegum sjúkdómum betur að þörfum einstaklinga.
Þetta er eitt víðtækasta vísindasamstarf sem Danir og Íslendingar hafa átt og ein stærsta erfðarannsókn sem gerð hefur verið á dönsku þjóðinni. En hver er tilgangurinn?
Við vonumst til þess að þetta samstarf verði til þess að við náum í nýja þekkingu um hina ýmsu sjúkdóma. Til að byrja með er það aðallega að finna einstaklinga sem eru í ákveðinni hættu á ákveðnum sjúkdómum og koma í veg fyrir að sú hætta verði að sjúkdómi.
Segir Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar. Fyrirtækið hefur tekið þátt í sambærilegum greiningarverkefnum, t.d. með breska lífsýnabankanum.
Sisse Ostrowska, prófessor og yfirmaður klínískrar ónæmisfræðideildar Ríkisspítalans í Kaupmannahöfn, segir að gögnin sem nú sé verið að safna séu einstök og samanstandi af sýnum úr heilbrigðum blóðgjöfum og fjölbreyttum hópi sjúklinga.
det er ikke kun denmark som det her samarbejde gavner. Fordi det her samarbejde med en masse danske forskare og decode genetics giver en bedre forstaelse af sygdommer og dermed bedre muligheder for ad udvikle bedre behandling, det er det man kalder personlig medecin.
Samstarfið gagnist ekki bara Danmörku. Það gefi vísindamönnum aukinn skilning á ýmsum sjúkdómum og þar með möguleika á að þróa betri og einstaklingsmiðaðri meðferðir sem taki mið af erfðamengi hvers sjúklings. Rannsakendur beina sjónum sínum meðal annars að hjartasjúkdómum, gigt, beinþynningu og frjósemisvandamálum. Hún nefnir sem dæmi að ákveðin lyf geti reynst vissum hjartasjúklingum með háþrýsting hættuleg. Með því að komast að því hvaða gen í erfðamengi þeirra valda því að þeir fá hættulegar aukaverkanir, megi beina þeim í aðra meðferð.
Kári segir að hjá dönskum heilbrigðisyfirvöldum sé minni tregða en hjá þeim íslensku til þess að færa sér nýjar upplýsingar á þessu sviði í nyt. Ostrowska segir að munurinn á milli heilbrigðiskerfa á Norðurlöndunum fyrst og fremst liggja í því hvaða lög og reglur gilda í hverju landi, hvað megi og hvernig. Í Danmörku sé löng hefð fyrir því að nýta skráningargögn og keyra saman upplýsingar úr stórum gagnasöfnum. Hún vonast til þess að hægt verði að nýta gögnin sem nú er verið að safna á næstu árum. Verkefni næstu ára verði að sýna fram á að gagnasöfnun með algóritmum gagnist sjúklingum.
Þetta er gagnadrifið og við notum marga algríma sem fara í gegnum gögnin og koma auga á ákveðna sjúklinga sem eiga á hættu að þróa með sér einhvern sjúkdóm. Oft þarf að uppfæra algóritmann og ef hann breytist getur þurft að fá hann samþykktan upp á nýtt hjá eftirlitsstofnunum. Það eru margar áskoranir og næstu ár munum við finna bestu leiðirnar til þess að koma þessu í framkvæmd.
Íslensk erfðagreining hyggst greina um 500 þúsund erfðasýni úr dönsku þjóðinni. Vonast er til að samstarf fyrirtækisins við hóp danskra vísindamanna leiði til þess að hægt verði að laga meðferð sjúkdóma betur að þörfum einstaklinga. 