Ef hrúturinn Gimsteinn frá Þernunesi reynist góður sæðisgjafi gæti hann skilað af sér allt að 600 öðrum hrútum með mikilvægt gen sem verndar kindur fyrir riðu. Þetta gæti gerst þarnæsta vor ef allt gengur að óskum.
Það er viðbúið að dropinn úr hrútnum Gimsteini frá Þernunesi við Reyðarfjörð verði eftirsóttur til sæðinga á næsta ári. Gimsteinn er sem stendur eini hrútur landsins sem vitað er að ber svokallaða ARR-arfgerð sem er viðurkennd og notuð í Evrópusambandinu sem vörn gegn riðu. Eyþór Einarsson, sauðfjárræktarráðunautur hjá Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins, fagnar mjög þessum tíðindum.
fagnar mjög tíðindum gærdagsins þegar tilkynnt var að sex gripir á Þernunesi bæru þetta verðmæta gen.
Þetta eru alveg gríðarlega stór tíðindi. Því við vorum eiginlega búin að afskrifa það að vera með þessa arfgerð í stofninum. Eins og flestir landsmenn vita þá hefur riðuveikin skotið upp kollinum annað slagið og erfitt að kveða hana niður. Búinn að vera ansi langur bardagi; yfir hundrað ár. Þannig að vera kominn með þetta gen eða þennan erfðavísi þarna það er algjörlega frábært.
Hefði arfgerðin ekki fundist kom til greina að skoða möguleika á að finna það í fé af íslenskum stofni á Grænlandi og flytja til landsins.
Gripirnir sex sem fundust á Þernunesi eru aðeins með arfgerðina á öðrum litningi. Það veitir talsverða vörn gegn riðu en þýðir einnig að aðeins helmingur afkomenda þeirra erfir arfgerðina. Ef báðir foreldrar eru með arfgerðina á öðrum litningi eru fjórðungslíkur á að hvert afkvæmi sé með hana á báðum litningum. Hann teldist þá arfhreinn, væri algjörlega varinn gegn riðu og öruggt er að slíkir gripir skili geninu til næstu kynslóðar. Verkefni næstu ára verður því að koma geninu inn í stofninn og fjölga hægt og bítandi arfhreinum gripum.
Sem stendur er aðeins vitað um einn hrút með arfgerðina, Gimstein frá Þernunesi, en fleiri gætu fundist í hópi ættingja hans eða á meðal 15-20 þúsund gripa sem greindir verða í stórátaki í vetur. Vonir standa til að undan Gimsteini komi fleiri hrútar í vor sem gæti nýst til undaneldis á næsta ári. Nú liggja menn menn á bæn um að Gimsteini heilsist vel og að hann komist á sæðingastöð næsta haust.
Eyþór segir að ætla megi að hann gæti skilað 1200 til 2300 lömbum og að helmingur þeirra fái arfgerðina. Þannig gætu orðið til 300-600 hrútar með arfgerðina og jafn margar ær.
En mögulega er komið babb í bátinn. Gimsteinn er læstur inni í varnarhólfi og undanþágu þarf til að flytja hann á sæðingastöð.
Það er alveg klárt mál að við finnum einhverjar leiðir til að koma þessu erfðaefni í umferð. Ég er alveg sannfærður um að næsta haust verðum við með að lágmarki einn og alveg mjög líklega fleiri hrúta með þessa arfgerð á sæðingastöðvunum.