Thế kỷ XIII, đặc biệt là thế kỷ XIV, quốc gia – dân tộc Thái từng bước xác lập và trở thành một thể chế thống nhất trên phần lãnh thổ thuộc Thái Lan ngày nay. Từ đây, vương quốc Xiêm bước vào thời kỳ thịnh đạt nhất dưới thời quân chủ. Là một triều đại mạnh, vương triều Ayutthaya đã duy trì được quyền lực cho đến thế kỷ XVIII. Sức mạnh của vương quốc này là thành quả của cả một quá trình tích lũy cũng như một nền tảng căn bản tạo dựng trong suốt thời kỳ dài trước đó. Điều không thể phủ nhận là, cuộc kháng chiến xâm lược Mông – Nguyên là tác nhân quan trọng, dẫn đến quá trình thiên di, sự ra đời của ba vương quốc để rồi hợp thành một quốc gia thống nhất.