Ông Phan Thanh Giản (1796-1867) vì phải làm theo lệnh vua (vụ 3 tỉnh miền Đông, miền Tây, Sài Gòn - Gia Định) nên hậu trĩ cmnr thế không thể 'chấp', nhưng điều quan trọng là 'tự' ông cảm thấy xấu hổ trước bản thân và trước lịch sử mà tự tử - pụp điều mà hậu thế hiếm có ai biết phân biệt được đúng, sai, mà hầu như nay ta chưa hề thấy ai phọt phẹt nhận trách nhiệm hay nhận sai, 'lỗi' của mình! Và chính cái điều nhân dục vô nhai, hãm vãi hồi đầu thị ngạn này’ của ông - mà nay được hậu thế đánh giá cao.