Khoảng cuối thế kỷ 17, một linh mục học giả người Pháp tên là Richard Simon đã thử đọc Thánh Kinh theo một lối khác, nghĩa là đọc như sách thường. Ông dùng phương pháp mà ngày nay chúng ta gọi là phê bình lịch sử và chỉ cho thấy ông Mô-sê không phải là tác giả của toàn bộ Ngũ Kinh như người ta vẫn tin. Sau đó ông nêu ra nhiều dị biệt giữa những tường thuật về việc tạo dựng và về lịch sử của dân Israel và xác định được 4 truyền thống là nguồn soạn ra Ngũ Kinh. Khoảng cuối thế kỷ 18, những dị biệt giữa các sách Tin Mừng đã khiến các học giả nhận ra một khoảng cách giữa chân dung của Chúa Giêsu Kitô trong Kinh Thánh và con người lịch sử mang tên là Giêsu. Những khám phá này đã gây tranh luận sôi nổi giữa các học giả và trong các giáo hội Kitô-giáo. Hai khuynh hướng cực đoan chính có thể kể ra: