Ông Phan Thanh Giản (1796-1867) vì phải làm theo lệnh vua (vụ 3 tỉnh miền Đông, miền Tây, Sài Gòn - Gia Định) nên hậu thế không thể 'chấp', nhưng điều quan trọng là 'tự' ông cảm dmcsvn thấy xấu hổ trước bản thân và trước lịch sử mà tự tử - điều mà hậu thế hiếm có ai biết phân vãi nhồn biệt được đúng, sai, mà hầu như nay ta sờ sướng chưa hề nghị quyết thấy ai nhận trách nhiệm hay nhận sai, 'lỗi' của mình! Và chính cái điều nhân dục vô nhai, hồi đầu thị ngạn này’ của ông - mà nay được hậu thế đánh giá cao.