ਅੱਖ ਜਾਂ ਨੇਤਰ ਜੀਵਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਅੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਤੰਤਰਿਕਾ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲਈ - ਰਾਸਾਇਣਕ ਸੰਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚਸਤਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੰਤਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਨਿਅੰਤਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਲੈਨਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇਕਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ; ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਤੰਤਰਿਕਾ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜਦੀਆਂ ਹਨ। == ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ == ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਰਕ ਦਾ ਡੇਲਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਡੇਲੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀੜਾ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਡੇਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉੱਲੂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡੇਲੇ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦਾ ਡੇਲਾ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖ ਸਕਣ। ਬਿੱਛੂ ਦੀਆਂ 12 ਅੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕਸ ਜੈਲੀ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ 14 ਅੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਊਠ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਪਲਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਮਸਟਰ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੱਖ ਹੀ ਝਪਕਦਾ ਹੈ। ਘੋਗਾ ਦੇ ਕਵਚ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ 100 ਦੇ ਲਗਪਗ ਅੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਹੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਰੈਗਨਫਲਾਈ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਪਗ ਲੈਨਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਡੌਲਫਿਨ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸੌਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਲੋਸਲ ਸਕੁਇੱਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 27 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਲਗਪਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੈਕਅਉ ਦੀ ਅੱਖ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲੋਂ 350 ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਗਿਟ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ ਦੀ ਅੱਖ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। == ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ == == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == Evolution of the eye Diagram of the eye Webvision.
ตา คือส่วนรับแสงสะท้อนของร่างกาย ทำให้สามารถมองเห็น และรับรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้ ตาของสัตว์ต่าง ๆ มีรูปแบบที่ต่างกันออกไป ไม่ว่าจะเป็นตาของ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม, สัตว์ปีก, สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์น้ำ โดยดวงตาของสัตว์ที่พัฒนาแล้ว มักจะมีเพียง 2 ดวง และ อยู่ด้านหน้าของใบหน้า เพื่อการมองเห็นแบบ 3 มิติ ตา คือ อวัยวะที่ทำหน้าที่รับแสง โดยสัตว์แต่ละชนิดจะมีอวัยวะรับแสงที่แตกต่างกัน ตาที่เรียบง่ายที่สุดจะไม่สามารถทำอะไรได้เลยเว้นแต่การรับรู้ว่าสิ่งแวดล้อมนั้นมืดหรือสว่างเพื่อให้สามารถปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมได้ เช่น กลางวันหรือกลางคืน เป็นต้น แต่จะไม่สามารถรับรู้ออกมาเป็นภาพได้ ตาที่ซับซ้อนกว่าจะมีรูปทรงและสีที่เป็นเอกลักษณ์ ในระบบตาที่ซับซ้อน ตาแต่ละดวงจะสามารถรับภาพที่มีบริเวณที่ซ้อนทับกันได้ เพื่อให้สมองสามารถรับรู้ถึงความลึก หรือ ความเป็นสามมิติของภาพ เช่น ระบบตาของมนุษย์ อย่างไรก็ตาม ตาของสัตว์บางชนิด เช่น กระต่ายและกิ้งก่า ได้ถูกออกแบบมาให้มีส่วนของภาพที่ซ้อนทับกันน้อยที่สุด เลนส์ ที่อยู่ส่วนข้างหน้าของตาทำหน้าที่เช่นเดียวกับเลนส์ของกล้อง เมื่อคนเราแก่ตัวลง ตาของคนแก่จะไม่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน และต้องใช้แว่น หรือคอนแทกต์เลนส์ จึงจะสามารถมองเห็นชัดเจนได้ == อ้างอิง == === บรรณานุกรม === Ali, Mohamed Ather; Klyne, M. A..