salonda bütün gece yalnız başına düşünüyordu. Sonra buza­
man düşünmek için ona fazla geldiği için okumaya başladı. 
Bazen, bir iki arkadaşın da yanılıp uğradığı oluyordu. Sev­
gi'nin uyumuş olduğunu ve Hikmet'in tek başına okuduğunu 
görenler, yeniden bu evle ilgilenmeğe başladılar. Üstelik Hik­
met, okudukları üzerinde fikir yürütmeğe de başlamıştı. Ya­
vaş bir sesle -kansı uyanmasın diye-kitaplar hakkında deği­
şik sözler ediliyordu. Galiba Hikmet artık dinlendi gibi sözler 
ediyordu Hikmet'e duyurmadan. Bilge de geç vakitler uğru­
yordu. Daha çok, işleri yolunda olmayanlar geliyorlar dı. Ar­
tık Hikmet'in de bazı itiraflarda bulunması bekleniyordu. Söz 
arasında, onun da işlerinin yolunda olmadığı, üstü kapalı bir 
biçimde söyleniyordu. Herhalde söze nereden başlanacağını 
bilemiyordu. Belki Bilge'ye bir şeyler söyleyebilirdi; fakat Bil­
ge de konuşmuyor du. 
Sevgi daha iyi şartlarda yaşamak istiyordu; kendini iyi his­
setmiyordu. Selim Amca ölmüştü ve tahminlerin tersine Sev­
gi'ye biraz para bırakmıştı; Sevgi, bu parayla bir iş kurulması­
nı istiyordu. Oysa Hikmet. o günlerde, yanında çalıştığı tüc­
carı bırakmış ve memur olmuştu. Anlamadığı kağıtların bü­
tün gün ortada dolaştığı bir yazıhaneyi artık görmek istemi­
yordu. Memurluk başkaydı: Kağıtlar kaybolsa bile bu durum­
dan kimse sorumlu tutulmuyordu. Belirli günlerde muhak­
kak belirli yerlere vermesi gereken belgelerle insanın ilişiği 
yoktu memurlukta. Bazı günler. bu 'serbest iş' meselesi konu­
şulacak korkusuyla Hikmet eve dönmek istemiyordu: 'ser­
best' olmaktan korkuyor du. Yanına Dumrul'u alıp geliyordu 
eve. Karısıyla yalnız kalmak istemiyordu. Bir gece de eve geç 
döndü: Sevgi yatmıştı. Ertesi gün bu olayın üstünde çok du­
rulmadı. Hikmet bazı geceler, kansı yattıktan sonra da soka­
ğa çıkmağa başladı. Sevgi'nin sinirleri bozuktu: Evde gürül­
tülü bir kalabalık görmektense kocasının çıkmasına katlanı­
yordu. Meyhanelere gidiyordu Hikmet ve orada konuşulanla-
250