atıp kendini yatağa, Ayşe'nin yanma attı: "Ben ölmek istemi­
yorum, ben ölmeyeceğim!" dedi veağlamaya başladı. 
Odaya Emine Hanım girdi. Çocuğun başını okşadı: "Ağlama, 
küçük bey. Sen çocuksun, daha ölmezsin!" dedi. Sonra Refik'e 
dönüp "Osman Bey sizi aşağıya çağırıyor. Misafirler var!" dedi. 
Refik odadan çıkarken hizmetçi kadın: "Vah bu başımıza gelenler 
bizim..." diye inledi, ağlamaya başladı. 
Refik, merdivenleri inerken, "Bu başımıza gelenler?.." diye 
mırıldandı. Salona girdi. Osman'ın karşısında bir adam vardı. 
Elinde bir kasket tutuyordu, koltuğa tam oturmamış, köşesine 
ilişmişti, yere bakıyordu. Refik yaklaşırken anladı: Depoda çalışan 
işçilerden biriydi. Onun yanında bir başkası daha vardı. Eli kasketli 
iki tanesi de köşedeki sandalyede oturuyordu. Depolar bayram 
tatillerinde bile çalıştığı için haberi almış olmalıydılar. 
Refik'i görünce hepsi ayağa kalktılar. Aralarında en yaşlı 
gözükeni en öne çıktı, Refik'e sarıldı, dokunaklı ve tok bir sesle 
birşeyler söyledi, ama Refik anlayamadı. "Duygulanıyorum, ama 
gözümden yaş gelmeyecek!" diye düşündü. İkinci adamın yüzünü 
hatırlayamadı. Biraz sonra sigara içeceğini düşündü. Üçüncüyü 
hemen çıkardı, arada bir evin işleri için oraya buraya da giderdi, 
ter ve tütün kokuyordu. Bunu farkettiği için utanarak dör­
düncüsüne daha sıkı sarıldı, birşeyler mırıldandı. Sonra onlar 
gibi bir sandalyenin köşesine ilişti. 
Osman: "Depolarda çalışan arkadaşlar temsilci seçmişler, 
başsağlığı diliyorlar!" dedi. "Öbürleri camiye geliyorlarmış!" 
işçilerin en yaşlısı: "Cevdet Bey büyük adamdı!" dedi. "Eli­
mizden tuttu. Yirmi senede bir tek kötülüğünü görmedim, bir 
tek haksızlığını duymadım." 
Osman: "Babam da sizi, hepinizi çok severdi!" dedi. 
Uzun bir sessizlik oldu. Sonra Osman hamallardan birine 
sordu: Ankara'ya yollanacak sandıklar kapatılmış mıydı? İhtiyar 
alçak sesle karşılık verdi. Osman karşılıktan hoşlandığını gös­
termek için başını salladı. Sonra gene bir sessizlik oldu. 
işçiler, kısa bir süre daha, kendilerini saran yabancı eşyaya 
bakmaktan, yakışıksız bir şey yapmaktan korkarak oturdular. 
Sonra sessiz ve saygılı, yanlış bir yere basmaktan, bir şeye do­
kunmaktan çekinerek çıktılar. Refik yakmak istediği sigarayı 
209