Bitmek bilmez iktidar mücadeleleri, dini çat ışmalar, mez- 
hep kavgalar ı, siyasi çalkant ılar... 13. yüzy ılda Anadolu bun- 
ların hepsine yak ından şahit idi. Bat ı'da, Kudüs yolundaki 
Haçlılar Konstantinopolis'i i şgal edip ya ğmalamışlar; böyle- 
likle Bizans İmparatorlu ğu'nun bölünmesine yol açm ışlardı. 
Doğu'da, Cengiz Han' ın askeri dehas ı, yüksek disiplinli Mo- 
ğol Ordular ının nüfuzunun h ızla yayılmasını sağlamıştı. Bi- 
zans kaybetti ği topraklar ı, refahı ve iktidar ı geri kazanmaya 
uğraşadursun, arada kalan çe şitli Türk Beylikleri de kendi 
aralarında sava şmaktaydı. Emsali görülmemi ş kargaşa ve 
kavgalar hüküm salm ıştı bu yüzy ıla. Hıristiyanlar H ıristi- 
yanlarla, H ıristiyanlar Müslümanlarla, Müslümanlar da 
Müslümanlarla çat ışmaktaydı. Ne yana gitseniz husumet ve 
hamaset, ne yöne dönseniz ıstırap ve h ırs, kime rastlasan ız 
gelecek günlerin daha ne s ıkımlar getirece ğine dair tedirgin, 
gergin bir bekleyi ş... 
Tüm bu vaveylan ın ortasında, cümle şehirlerden Kon- 
ya'da, bir İslam âlimi ya şardı. Pek çoklar ının Mevlâna, ya- 
ni "Efendimiz" diye seslendi ği bu mümtaz şahsın dört bir 
yandan gelmi ş binlerce müridi, hayran ı vardı. Tüm Müslü- 
manlara ışık tutan bir fener addedilirdi. Nâm- ı diğer Cela- 
leddin Rumi. 
1244 senesinde Rumi, Tebrizli Şems ile tan ıştı. Seyyah bir 
  
38 
Kalenderiye dervi şiydi Şems; dilinin kemi ği yoktu. Yollar ının 
kesişmesiyle ba şlayan süreç her ikisinin de ya şamlarını kö- 
künden de ğiştirdi. Öylesine sa ğlam, müstesna bir gönül bir- 
liğinin başlangıcıydı. Aralar ındaki ba ğı daha sonraki yüzy ıl- 
larda ya şayan mutasavv ıflar iki umman ın kavuşmasına ben- 
zettiler. Bu benzersiz yarenlik sayesindedir ki Rumi, öncele- 
ri hâkim çizgiye yak ın duran bir din âlimiyken, al ışageldik 
tüm kurallardan ç ıkmaya cüret ederek adanm ış bir gönül eh- 
li, aşkın ateşli savunucusu, seman ın yaratıcısı ve tutkulu bir 
şair oldu. " İslam âleminin Shakespeare'i" diye an ılmasına yol 
açacak muazzam eserler b ıraktı geride. Derinlere kök salm ış 
taassuplar ın, önyarg ıların çağında evrensel, kapsay ıcı ve ba- 
rışçıl bir maneviyat ı savundu; kap ısını istisnas ız her insana 
ardına kadar aç ık tuttu. T ıpkı o zamanlar oldu ğu gibi, bugün 
de nicelerinin "kâfirlere kar şı savaşmak" olarak tan ımladığı 
zahiri bir cihaddansa, insan ın kendi içine yönelerek olgun- 
laşmasını hedefleyen bât ınî bir cihat üzerinde durdu. Ki şinin 
kendi egosuna kar şı sonuna kadar mücadele ederek ad ım 
adım nefsini yenmesini sal ık verdi. 
Mamafih herkes kabullenemedi bu fikirleri; t ıpkı yürekle- 
rindeki a şk tufanına herkesin aç ık olmadığı gibi. Tebrizli 
Şems ve Rumi aras ındaki o kuvvetli ruhani münasebet, dedi- 
kodulara, iftiralara, sald ırılara maruz kald ı. Söylediklerinin 
küfre vard ığını iddia edenler oldu. Yanl ış anlaşıldılar. Tart ı- 
şıldılar. Kıskanıldılar. En sonunda belki de en yak ınları tara- 
fından ihanete u ğradılar. Tan ışmalarından üç sene sonra tra- 
jik bir şekilde birbirlerinden kopart ıldılar. 
Ama hikâyeleri burada bitmedi. 
İşin aslı, hiç sona ermedi bu hikâye, devam etti. Neredey-