sand ıklardan ç ıkar ıp ç ıkar ıp yeni ciltler koyuyordu önüme. Bu harika kitaplar, s ıradan ciltler, karmakar ışık 
murakkalar aras ında bir demir sand ığın iki ayr ı köşesinden ç ıkan biri vi şne çürüğü renginde Şiraz usulünce 
ciltlenmiş, ötekinin kab ı Herat'ta Çin etkisiyle koyu cila yap ılm ış iki muhte şem cildin sayfalar ı, o kadar 
benzeşiyordu ki birbirlerinden istinsah edildiklerini dü şündüm ilk. Hangisinin as ıl nüsha, hangisinin taklidi 
olduğunu ç ıkarmaya çal ışırken ketebedeki hattat adlar ını izledim, görebildi ğim gizli imzalar ı arad ım ve sonunda 
bir ürpermeyle bu iki Nizami cildinin Üstat Şeyh Ali Tebrizi'nin, Karakoyunlu Hakan ı Cihan Şah ile Akkoyunlu 
Hakan ı Uzun Hasan'a yapt ığı efsane kitaplar oldu ğunu anlad ım. Birinci cildin bir e şini bir ba şkas ına yapmas ın 
diye Karakoyunlu Şahı'nca kör edilince, büyük üstat nakka ş, Akkoyunlu Hakan ı'na s ığınıp ezberden daha da 
iyisini resmetmi şti. Efsane kitaplardan, körken yap ılmış ikincisinin resimlerinin daha yal ın ve saf, birincisinin 
renklerinin ise daha canl ı ve hayat dolu oldu ğunu görmek, körlerin hat ıralar ının hayat ın ac ımas ız yal ınlığım 
ortaya ç ıkard ığını, ama canl ılığını öldürdüğünü hat ırlatt ı bana. 
Gerçek bir büyük usta oldu ğum ve her şeyi görüp her şeyi bilen ulu Allah taraf ından da bu tabii ki 
görüldüğü için, kendimin de bir gün kör olaca ğımı biliyorum, ama şimdi istiyor muyum bunu? Ba şı vurulmadan 
son bir kere daha manzaraya bakmak isteyen idam mahkûmu gibi, " Şu resimlerin hepsini göreyim, gözlerimi bir 
doyuray ım," dedim yüce Allah'a, çünkü Hazine odas ının eşyalarla dolu muhte şem ve korkunç karanl ığında 
Allah' ın varl ığı çok yak ından hissediliyordu. 
Çevirdiğim sayfalarda körlük efsane ve meselleri, Allah' ın bir hikmeti, çok s ık karşıma ç ıkıyordu. Şirin'in 
bir k ır gezintisinde Hüsrev'in ç ınar ağacının dalma as ılı resmine bak ıp ona âşık olduğunu anlat ır ünlü meclisi, 
çınar ağacının bütün yapraklar ını göğü kaplayacak şekilde tek tek göstererek çizen Şirazl ı Şeyh Ali R ıza, bu 
resme bak ıp as ıl konunun ç ınar ağacı olmad ığım söyleyen bir budalaya cevap olarak, nak ışta as ıl konunun güzel 
genç k ızın tutkusu de ğil, nakkaşın tutkusu oldu ğunu mağrurca kan ıtlamak için, ayn ı çınar ağacını bir pirinç 
tanesi üzerine, yine bütün yapraklar ıyla çizmeye giri şmişti. İşe başlad ıktan yedi y ıl üç ay sonra kör olunca büyük 
üstad ın ancak yar ısını bitirebildi ği pirinç üzerindeki bu a ğacı değil, Şirin'inin sevimli nedimelerinin güzel 
ayaklar ı dibine ma ğrurca at ılm ış imza beni yan ıltm ıyorsa eğer, kör olan üstad ın kâğıt üzerindeki şahane ağacını 
gördüm elbette. Bir ba şka sayfada ise İskender'in, Rüstem'in çatal uçlu okuyla kör edili şi Diyar ı Hind'in 
usûllerini görmü ş nakkaşlar ın yapacağı gibi, c ıvıl cıvıl ve rengârenk öyle bir resmedilmi şti ki, has nakka şın ezeli 
derdi ve gizli iste ği körlük, bakana bir mutlu şenliğin başlang ıcı gibi gözüküyordu. 
Bütün bu resimleri ve ciltleri y ıllard ır işittiği efsaneleri kendi gözleriyle  görmek isteyen birinin heyecan ı 
kadar, bir süre sonra hiç göremeyece ğini sezen bir ihtiyar ın telaşıyla da seyrediyordum. Kuma şlar ın, tozun 
renginden ve şamdanlardaki mumlar ın tuhaf ışığından ilk defa gördü ğüm bir karanl ık k ırm ızıya kesmiş olan 
soğuk Hazine odas ında, benim bir hayranl ık nidas ı çıkarmam üzerine, Kara ve cüce, arada bir yan ıma geliyor, 
omuzumun üzerinden benim bakmakta oldu ğum harika sayfaya bak ıyorlar ve kendimi tutamay ıp onlara 
anlat ıyordum. 
"Bu k ırm ızı, Tebrizli büyük üstat Mirza Baba İmami'nin, s ırrı da kendiyle birlikte mezara giden k ırm ızısıdır. 
Hal ının kenar ını, Safevi Şahı'nın kavuğundaki k ızılbaşlık işaretini, ve bak ınız, bu sayfada bir aslan ın karn ını, 
burada da bu güzel o ğlan ın kaftan ını boyam ış. Kanlar ını ak ıtmak d ışında, Allah' ın kullar ına doğrudan hiç 
göstermedi ği, ama çal ışıp bulal ım diye nadir böceklerin içine, ta şlar ın aras ına gizledi ği bu güzelim k ırm ızı rengi