17 
ulkner, Steinbeck, Dos Passos, Heıningway okuyan insanla­
no yeni yazarlan niye okumadıklarını anlamak. Acaba gerçek 
suçlu kim? Okumayan mı, okutamayan mı, okutmayan mı? 
Telkini aşarak özgür okur olmak 
Iki yüz yıl kadar önce Schopenhauer, "Insan istediğini ya­
pabilir ama istediğini isteyemez" demişti. 
Kitle iletişiminin ve medya yönlendirmelerinin kişiler üze­
rindeki etkisi arttıkça bu sözün geçerliliği de artıyor. Filozo­
fumuz bu bağlamda kullanmamış da olsa, özellikle 1980'li 
yıllardan sonra, belki de insanı anlatan en önemli sözlerden 
biri oldu. 
Çünkü ürünleri halka ulaştıran konumundaki kişiler, ar­
tık ne yazık ki hangi ürünlerin halka ulaşınayacağını da be­
lirleme gücüne sahipler. Belki daha önemlisi, insanlara ulaş­
sa bile, bir ürünün sevilip sevilmeyeceği ortamı yaratma gü­
cünü ellerinde tutuyorlar. 
Kaba bir yolla sansür uygulamayı veya bazı ürünlerin des­
teklenip reklamının yapılmasını aşan bir mesele var ortada. 
Genel olarak halk beğenisinin yönlendirilmesi, moda yaratıl­
ması konusunda öyle başanlı olunuyor ki, insanlar "gerekli" 
kitaplan "kendi tercihleri" ile okur hale geliyorlar. 
Haberin, müziğin, kitabın, her şeyin büyük bir bombardı­
manla halka sunulduğu ve insanlann ürünlerin büyük ço­
ğunluğundan haberdar bile olmadığı günler bunlar. Bundan 
sonra da böyle olacak, geriye dönüş düşünülemez. 
Bu durumda ilk kez ortaya çıkmaya çalışan bir kişinin 
"başan" hedeflernesi onu iyice çıkmaza sokar. Öncelik, ba­
şanlı olan değil, haklı (güzel, doğru) olan tarafta yer almak­
ta olmalı. "Halka ulaşmanın tek yolu, nitelikli işler yapmak­
tır" diye düşünmek çok önemli. Böyle düşünmek belki hal­
ka ulaşmayı sağlamayabilir (belki de sağlar), ama nitelikli