araştırma aracıdır .:. diyor. Üstelik de, «Politikanın ko­
valadığı Edebiyat» adlı yazısında. (L'Express, 19.9.1963 
Türkçesi, Türk Dili Derg�sinin 1.7.1964 tarihli Roman 
Özel Sayısında yayımlan mış.) 
Aragon da hemen hemen aynı şeyleri söylüyor. 
«XX. Yüzyıl yalnız atom çağı değil, ayrıca romanın ar­
tık olayları düz bir çizgi üzerinde geliştirmekle yetinen 
birkaç insanın işi olmaktan çıktığı, artık bilimle kıyas­
lanabilecek devimsi bir girişim haline geldiği çağdır. 
Ve bu çağda roman, tıpkı bilim gibi, sürekli ve hızlı 
bir gelişme evrimine girmiştir. Araştırmanın romana 
girişi yeni bir olgudur .» diyor. (Çağımızın Sanatı, Ger­
çek Yayınevi , 1966, Sayfa: 25) 
Jean-Louis Lecercle ile Pierre Albouy'nun 1953 yı­
lında çıkmış ortak incelemelerinin adı da gerçekten il­
ginç; «Edebiyat Biliminin Problemleri». İnceleme, her 
ne kadar üretim sürecinin kendisini değil de, irdelen­
mesini konu ediniyor gözüküyorsa da, gene de çeyrek 
yüzyıl önce bu tartışmanın açılması, edebiyatın da bi­
limlerle ilgisinin araştırılması, gerçekten üzerinde du­
rulması, gereken bir olay. 
Özetlersek; kukusuz Schleiermacher'ın «Tanrı öğ­
retilemez, kavramlı r» dediği gibi, edebiyat da öğreti­
lemez, an�ak kavranıl ır. Ama ne var ki, Christopher 
Caudwell'ın deyimiyle «geleceğin gerçekleşmesini zor­
layıcı» niteliğinin de ne anlama geldiğini unutmamak 
gerek. 
Gene, günümüz edebiyatı eyarın perspektifinden» 
yoksun kaldığı için belki ürün olarak fakirleşmiştir. 
Ama olağanüstü bir kuramsal gelişme gösterdiği de 
unutulmamalıdır. Yani bizce, yüzyılımız edebiyatı bu­
günkü düşküsünün artık bilincindedir ve bu bilincin de 
dinamiğiyle yeni bir patlama aşamasına ulaşmıştır. Ve 
bu patlama mutlaka kentleşm enin irdelenmesi suretiy-