doludur. Du�iinmenin ve aklm tarihi olan bu ikinci tarihte 
geriye donii�le r, y1kmtilar yeralmaz. iki e�it davram�m aym 
hatadan �1kmas1 �a�irtic1 oluyor. Pozitif dii�iinenler i�in dai­
ma bu husus hayal k1nkhg1 oluyor." 
Mustafa Hoca, hayal kmkhg ma ugramamak i�in insan­
lara dogru dii�iinmenin ogretilmesini istiyor. Ve oniine �1kan 
herkese bunu anlatmak i�in �1rpm1yor: Side'deki koyliiye iyi 
yogurt nas1I yap1hr, onu tarif ediyor; ona sabit 1smm bu 
problemde onemli bir etken oldugunu soyliiyor. Okullarda 
matematik, fizik, kimya uygulamala rmm yams1ra 'dii�iinme 
egsersizleri'nin de yaptmlmasm1 ogutliiyor. Mustafa Hoca'ya 
gore her �ey ogretilebilirdi insanlara, icatlar bile ogretilebi­
lirdi. icat kurslan a�1hr ve icadm prensipleri ve metodlan 
anlatilabilirdi. Amex F. Osorn 'Applied Imagination'dan yani 
'Uygulamah Hayalgiicii'n den sozediyordu. 'Bir makalesinde 
Mustafa inan soruyor: 'Ak1I hareketleri mizin tek rehberi ola­
bilir mi?' 
. . 
"Insanlarm zihni faaliyetleri geli�tigi nisbette i�gi.idiileri 
bir daralmaya ugram1�, daha dogrusu geri itilmi�tir. insan­
lann ilk devrelerine ait i�gi.idiilerinin �ogu bugiin iz olarak 
mevcuttur." 
"i�giidiilerin geciktir ilmesi ve aklm geli�mesi, ilim ve 
teknigin dogmasma sebep olmu�, hayat miicadel esinde in­
san, eksik beden kabiliyeti ve silahm1 akh sayesinde temin 
ederek bugiinkii seviyeye ula�m1�tir ... insan once etrafm1 ve 
bilhassa cans1z alemi inceleyerek ilimleri geli�tirmi�tir. Can­
s1z alemdeki bu geli�me yalmz akhn bir zaferi olmu�tur. Ne 
yaz1k ki benzer geli�me manevi bilgiler alanmda beklenildigi 
kadar olmam1�t ir. Bugiin, biyoloji bile fizik kadar geli�mi� 
bir durumda degildir. Psikoloji ve sosyolojiye ait geli�meler, 
diger pozitif bilimler yanmda pk geri durumdadir. ikti sadi 
hayatla ilgili kanunlardan ancak pek az1 bilinmektedir. Di­
ger sahalarda biiyiik zaferler kazanan insan zekas1, bu saha-
158