ıuayan ötekı zenaatlardakinden farklı olarak çırak, us­
tanın yüzünü de görmüyor burada. Bu görgüye daya­
nan eğitimde soru yanıt olanağı da yok yani. Ustanın 
işine bakıyorsun uz. Ve türettiğiniz soruların yanıtla­
rını da siz vermek zorundasınız. Bu nedenle romanı öğ­
renebilmek zor. 
Ayrıca romanı öğrenmede, bilincine varamadı:ın. 
iyice kavram adan taklit etmenin de bir yararı yok. Bir 
ustanın romanını taklit etmek, romanı ogrenmenize 
yardım etmiyor. Diyelim, çok uzaklardaki bir usta nın 
yaptığı bir aleti taklit ede ede, o aleti yapmasını öğ­
renebiliyorsunuz. Ama romanı asla. 
Romanı öğrenmede karşımıza çıkan bir başka zor­
luk da, romanın ana malzemesinin evrensel olmayı!'>ı. 
Biliyorsunuz, romanın ana malzemesi dil. Her ustanın 
da ayrı bir dili var. Bütün dilleri bilebilmekse olancı k· 
sız. Bu nedenle, bütün ustalarla tanışabilme de sınırlı. 
Bütün ustalarla tanışabilmeniz için, bu ustaların y::ı. 
pıtlarının bilebildiğiniz bir (veya birkaç) dile çevril­
mesi gerekli. 
Yani, ustalarla tanışabilmeniz de dolaylı. Bir çe­
virmenin, o yapıtları bildiğiniz dile çevrmesi gereki­
yor. 
Açıkçası, romanı öğrenmed e, ilk öğretmen ler, çe­
virmenler. Ama çevirmenler romanı biliyor mu? 
Orneğin, ülkemizde yüzyıllık tarihi içinde yayım­
lanmış çeviri romanları şöyle kabaca incelediği nizrle 
ilginç bir noktayı hemen görebiliyorsu nuz. Çevrilecek 
roman seçiminde izlenen politikayla, ülkenin dış pnJi. 
tikasında izlenen tutum aynı. Hükümetler, o dönemler­
de hangi ülkelerin güdümüne girmişse. o ülkelerin rn­
manları çevriliyor. Yani, çevirmen. ülkedeki e!:i:emPn 
politikaya, romancılardan (ya da okurlardan) daha 
çok bağımlı. Çünkü roman çevirmek, öyle amatörce bır 
F 6 81