50 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
söylüyor. Oğlu bindirmedi mi? Ben yalvardım mı oğluna, beni atma, anayın, şu 
kaltağın terkisine bindir mi dedim? Neden bana söylesin. Kocacık aklını çıvdır­
mış. Adam kocayınca ağzı hiç durmaz. Vır vır eder durur. Ben ona ne yaptım ki? 
Dağın doruğu kayalık. lsırganlılar oraya geyik avına giderdi. Gidip de gel­
meyeni çok. Geyik avı gereksiz bir iştir. Allah göstermesin. Dorukta, upuzun, 
Adana çarşısındaki minarenin üç misli bir kayalık var. Yüzü mermer gibi. Mer­
mer aklığında. Ak kaya her bahar çiçekle donanır. Bahçe gibi. Üstünde ulu kar­
taUar döner. 
Döven sürmek rezillik. Hele ekin biçmesi. Pamuk toplama da bir bela. 
Adam kocayınca beli kırılır. 
Göğün uzağında, şu açık mavi dağların az berisinde kanallar dönüyor. 
Hani bir gün bir başak kaçınıştı boğazıma. İki gün öksürdüydüm. 
At bir daha tökezledi. Arkası da acıyordu. At tökezledikçe Meryemce sesini 
daha bir yükseltiyordu. 
Amanın, ben duyuyor um, elalem duymasın. Bana sövüyor sanır, bilmez de, 
ağzının durmadığını el ne bilsin. 
"Koca batasıcalar. Millet yüzlerinden bir rahat yüzü görmez. Allah belanızı 
versin. Batasıcalar. Bunlar ölmeyince dünya durulmaz. Direk çakacaklar dünya­
ya. Ne ölür kurtulurlar, ne de milleti kurtarırlar." 
Aşağılar orman. İkinciiyi geçerken göçün ucu ormana girecek. İkinci konal­
gamız ormanın içi. Orman gittikçe yaklaşıyor, yaklaştıkça kayıyor. Ormancia 
çiçek eksik olmaz. Her gün bin tevir çiçek bulur donanacak Orman insanoğ­
luna benzer. Çiğ süt emmiş. Ya şu Meryemceye benim iyiliklerim. Orman öteye 
akıyor. Bir koku geliyor. Bildik bir koku. Azıcık acırak Çok eskiden geliyor. Bir 
düş içinden. Yarpuza benzer, çama, pınara, çürümüş elmaya benzer. Çok eski 
çağlardan bir yana hep gelir. Efil efil. Allah belanı versin Meryemce! Sesini kes 
de adam azıcık rahat etsin. Arkarn da acımaz oldu. Ah, şimdi bir cıgara veren 
olsa ... Babası bin kere cennete gider. Bir de Meryemce dırdırını kesse. Göçün te­
nekeleri tıkırdıyor. Bir eşek anırdı. At bir daha tökezledi . Meryemce, ata söverek 
yuları topladı. Yuları hemen toplamasa ydı at tepetaklak gidecekti. 
Ali yanlarına geldi. Yüzü ter içindeydi. Kararmıştı. 
"Nasılsınız? Rahat mısınız?" diye yumuşacık sordu. 
Meryemce hiçbir şey söylemedi. 
Koca Halil en tatlı sesiyle: 
"Sağ ol yavrum, Alim," dedi. "Kötü gün yüzü görme." 
Ali geride kaldı.