eski arkadaş kucaklaştılar. Tam bu sırada da davullar zurnalar 
çalmaya başladı. Arif Saim onun kulağına, "Kimseye yüz verme­
den, derhal ahna bin ve orduyu teftişe çıkmış bir kumandan gibi 
göğsünü şişirerek, yüzlerine bakmayarak önlerinden geç," dedi. 
Bayramoğlu, onun ne demek istediğini hemen anlamış, 
ötekilerin yüzlerine bile bakmadan ata atlamış, bir ordu komu­
tanı gibi göğsünü şişirmişti . Murtaza Ağa da onun arkasında, o 
da, onun gibi göğüs şişkin, bakışlar karşıya fırlamış, boyun 
uzamış kimsenin yüzüne bakmadan ahru sürüyord u. 
Bayramoğlu, daha işini bitirmemiş kalabalığın sonuna gel­
memişti ki cuşu huruşa gelen bir mücahit, işte düşman diyerek­
ten tüfeğini omuzuna aldı, karşı dağlara savlet eyled i. Eski tü­
fek öyle bir patladı ki yer gök sallarid.ı, hem de ortalık barut du­
manı içinde kald ı. Artık mücahitleri durdurabilirsen durdur. 
Tüfekler patl ıyor, ortalığı dumanlar alıyor , mücahitlerin kimisi 
yolun tozlan içine seriliy or, vatan için tatlı canlanru verirler­
ken, yerlerini göğüsleri tunçsiper başka yiğitler alıyor du. Onla­
rın da kızıl kanlan yolun diz boyu tozlannın içine akınca, onla­
rın da barut dumanlan, toz bulutlan içindeki yerlerini başka 
vatan kahramanlan alıyorlardı. Kılıçlar , kamalar çekiliyor , mil­
let biribirine giriy ordu. Mücahit ler, o eski günleri yaşareasma 
öylesine hırsla düşmanianna saldınyorlardı ki, insan o eski 
günleri olduğu gibi yeniden yaşıyordu. Bu sebepten dokuz ta­
ne saçı sakalı ağarmış eski mücahit hançerlerle biribirlerini ya­
ralayıp, ala kanlannı yolun tozlanna akıttılar. 
Bayramoğlu, teftişini bitirdikten sonra, gitmiş kalabalığın 
öteki ucunda durmuş, ne diyeceğim bilemeden, bu savaşırken 
bir kere olsun rastlamadığı saçı sakalı ağarmış adamlarm bu tu­
haf oyunlanna ne diyeceğim bilerneden bakıyor du. Hele bunla­
nn arasında, neredeyse yıkıldı yıkılacak, kulaklanna kırmızı 
kordela bağlanmış bir çıplak ölümcül ata binmiş Kürt Rüstemi 
görünce şaşkınlığı bir kat daha arttı. Kahraman Rüstem, nere­
dense, eline uzun bir kılıç geçirmiş; olduğu yerden kıpırdanma­
dan, kıpırdarsa, alhndaki ahn yola serileeeğim biliyor , paslı kı­
lıcını havaya, naralar atarak savuruyord u. 
Önde Arif Saim Beyin otomobili, yanında Bayramoğluyla 
Murtaza Ağa, arkalarında coşmuş, bacaklarını ta yukarı kal-
420