hatipli eski arkadaş larından duyduğ unu anlattı. Ka'yı da onların öldürmüş  
olduklarını tahmin ettik. Arkadaş ımın Kar adlı ş iir kitabının tek el-yazmasının 
Berlin'deki Lacivertçi Hicretçilerin birinin elinde olduğ unu bir an hayal ederek 
dışarıda yağ an kara baktım. 
Bu sırada masamıza oturan baş ka bir polis, hakkında çıkarılan bütün 
dedikoduların yalan olduğ unu anlattı bana. "Ben maden gözlü değ ilim!" dedi. 
Maden gözlünün de ne anlama geldiğ ini bilmiyordu. Rahmetli Teslime Hanım'ı aş kla 
sevmişti ve intihar etmeseydi onunla elbette evlenecekti. Saffet'in de dört yıl 
önce kütüphanede Fazıl'ın öğ renci kimliğ ine el koyduğ unu ben o sırada 
hatırladım. Ka'nın defterlerine yazdığ ı bu olayı belki onlar çoktan 
unutmuşlardı. 
Fazıl ile ben kar altındaki sokaklara çıkınca iki polis arkadaş lık mı, mesleki 
merak mı olduğ unu çıkaramadığ ım bir dürtüyle bizimle birlikte yürüyüp hayattan, 
hayatın boş luğundan, aş k acılarından ve yaş lılıktan yakındılar. İ kisinin de bir 
şapkası bile yoktu ve kar taneleri ak ve seyrek saçlarının üzerinde hiç erimeden 
kalı- 
425 
 Dört Yıl Sonra Kars'ta  
yordu. Dört yılda ş ehrin daha da mı yoksullaş ıp boşaldığını sormam üzerine, 
Fazıl son yıllarda herkesin daha çok televizyona baktığ ım, işsizlerin 
çayhanelere gitmektense evlerinde oturup çanak antenden dünyanın bütün filmlerini bedavaya seyrettiklerini söyledi. Herkes para biriktirip penceresinin 
kenarına tencere büyüklüğ ündeki beyaz çanaklardan bir tane taktırmış tı ve dört 
yılda şehrin dokusundaki tek yenilik buydu. 
Yeni Hayat Pastanesi'nden eğ itim enstitüsü müdürünün hayatına mal olan cevizli 
harika ay çöreklerinden birer tane alıp akş am yeme ği niyetine yedik, istasyona 
yürüdüğümüzü anlayan polisler bizden ayrıldıktan sonra kapalı kepenklerin, boş  
çayhanelerin, terk edilmiş  Ermeni evlerinin, buz tutmuş  aydınlık vitrinlerin 
önünden, dallan karla kaplı kestane ve kavak ağ açlarının altından geçip, tek tük 
neon lambalarının aydınlattığ ı hüzünlü sokaklarda ayak seslerimizi dinleyerek 
yürüdük. Polisler peş imizde olmadığ ı için ara sokaklara saptık. Bir ara diner 
gibi olan kar gene hızlanmış tı. Sokaklarda kimsecikler olmadığ ı ve Kars'tan 
ayrıldığ ım duygusu acıyla içime iş lediği için boş  şehirde sanki Fazıl'ı tek 
başına bırakarak gidiyormuş um gibi bir suçluluk hissediyordum. Uzakta kuru 
dallarıyla, dallarından sarkan buzları birbirine karış mış iki iğde ağacının 
yaptığı tül perdenin içinden bir serçe fırladı ve ağ ır ağır inen iri kar 
tanelerinin arasından, üzerimizden geçip gitti. Yepyeni ve yumuş acık bir karın 
örttüğü boş sokaklar o kadar sessizdi ki, ayak seslerimiz ve yoruldukça artan 
soluk alış  verişlerimiz dış ında hiçbir ş ey işitmiyorduk. İ ki yanına evler ve 
dükkânlar dizilmiş  bir sokakta bu sessizlik insanda bir rüyada olduğ u etkisi 
bırakıyordu. 
Bir an sokağ ın ortasında durdum ve yukarılarda bir yerde gözüme kestirdiğ im bir 
kar tanesini yere düş ünceye kadar izledim. Aynı anda Fazıl, Nurol Çayhanesi'nin 
girişinde, yüksekçe bir yere asıldığ ı için dört yıldır aynı yerde duran soluk 
bir afiş i işaret etti: 
İNSAN ALLAH'IN Bİ R ŞAHESERİDİR 
ve İNTİHAR BİR KÜFÜRDÜR 
426 
¦ Dört Yıl Sonra Kars'ta ¦ 
"Bu çayhaneye polisler geldiğ i için kimse afiş e dokunamadı!" dedi Fazıl. 
"Kendini bir ş aheser gibi hissediyor musun?" diye sordum. 
"Hayır. Bir tek Necip Allah'ın ş aheseriydi. Allah onun canını aldıktan sonra ben 
içimdeki ateizm korkusundan da, Allah'ımı daha çok sevme aş kımdan da uzaklaş tım. 
Allah beni affetsin artık." Havada asılı gibi duran kar tanelerinin arasından hiç konuş madan istasyona kadar 
yürüdük. Kara Kitap'ta. sözünü ettiğ im erken cumhuriyet yapısı, taş tan güzelim 
istasyon binası yıkılmış , yerine çirkin ve beton bir ş ey yapılmış tı. Muhtar'ı ve 
kömür renkli köpeğ i bizi beklerken bulduk. Trenin kalkmasına on dakika kala 
gazeteci Serdar Bey de geldi ve Serhat Ş ehir Gazetes i'nin Ka'nın haber olduğ u 
eski sayılarını verip benden kitabımda Kars'tan ve dertlerinden, ş ehri ve