I Ol 
Ama İtalya'da bir çevirme nin isterneden hainlik yapabi­
leceğinin en büyük kanıtma rastladım. Bir Roma gezisinde 
Michelangelo'nun Musa heykelini görrnek istemiştim. Usta­
nın elinden çıkan heykel gerçekten de yürüyecekmiş gibiydi 
ama dikkatimi çeken tuhaf bir özelliğe sahipti. Michelange­
lo, peygamberin başına iki boynuz yerleştirmişti. Boynuzun 
şeytana ait bir simge olduğu bilindi ğinden, Musa'nın başın­
daki boynuzlara anlam verememiş ve işin aslını öğrenmeye 
çalışarak İtalya'daki dostlanma bunun sebebini sormuştum. 
Doğru dürüst bir cevap alınam uzun sürdü. Hem de aradığı­
mı Roma'da değil, İstanbul'da buldum. Ihranice bilen bir ah­
babım bana işin aslını anlattı . 
Meğer Tevrat'ı Ihraniceden Latinceye ilk kez çeviren adam, 
bir kelimede büyük bir yanlışlık yapmış . İbranicede "güneş 
ışını" ile "boynuz" kelimeleri birbirine çok benzermiş. Çevir­
men iki kelimeyi kanştırarak "başında güneş ışınıyla yürü­
yen Musa" yerine, "başında boynuzlada yürüyen Musa" de­
miş. Zavallı heykelci de bu çeviri yanlışlığına kurban gitmiş 
mi demeli, yoksa koskoca peygambere yapılan rnuamele ye mi 
üzülmeli, bilemi yorum. 
Bu hatalara rağmen dünya, çevirmenlere çok şey borçlu. 
Yunan felsefesini Araplara, oradan da Latinceye aktaran, 
dünyayı kaynaştıran, etkileyen, edebiyat akımlan yaratan 
insanl ar, hep bu işe gönül vermiş olan çevirmenler. 
Herkesin konuştuğu dil 
Şimdi işin başka bir yönüne değinelim: 19. yüzyıl da, her­
kesin konuştu� dil anlamında kullanılan "lin gua franca" 
deyimi Fransızcayı işaret ederdi. Çünkü entelektüel dil oydu. 
Zamanla bu iş deı!işti ve günümüzün lingua franca'sı İngi­
lizce oldu. 
Bu yaygınlığın ekonomiyle ve dünyaya egemen olmakla il-