pençelerinden kurtarmak için her gün en lüzumlu eşyadan 
birini götürüp haraç mezat satıyorlar ve ancak o günün gı­
dasını çok eksik olarak tedarik edebiliyorlardı. Kilosu elliye 
çıkan sütün günlük iki yüz elli gramı bile alınamadığından 
ne yavrular, ne hastalar ölüyordu ... 
Mahalle böyle bir geçim cehenneminde yanarken Hafız 
İshak Efendi'nin evine bilmem neredeki mandırasından gü­
ğüm güğüm halis sütler, teneke teneke kaymaklar, kase kase 
yoğurtlar geliyordu. Piyasadan çekilen şekerler, unlar, yağlar 
sanki saklambaç oynar gibi bu iki haneye gelip gizleniyor­
lardı. Her taraftan yok olan şeyler normal zamanlarla karşı­
laştırılmayacak bir bollukla bu evlere doluyordu. Herkesin 
gırtlaklarını dağlayan, dillerini kurutan "yok" sözü bu aile­
ler için bir anlam taşımıyordu. Odunlar, kömürler manda 
arabalarıyla taşınıyor, o koca koca meşe kütükleri yarmakla 
bitip tükenmiyordu. Kıtlığın her tarafı birer iskelet gibi ku­
rutup bitirdiği bu hengamede bütün bu şeyler hangi bilinme­
yen hazineden sağlanıyordu? İki konağın bütün odalarına 
kurulu soba bacaları daima tüter, fırıldaklar fırıl fırıl döner, 
alem sancısını geçirmek için bir tuğla parçası ısıtacak ve has­
tasına bir çorba pişirecek kadar ateş bulamazken bu Hacı 
ve Hafız efendilerin konakları, kış aylarında mutfaklarından 
tavan aralarına kadar ılık bir mayıs havasıyla dolardı. 
Hacı Ferhat Efendi'nin kapısına her ay başında bir araba 
dolusu erzak gelirdi. Arabadan haneye taşınırken şeker çu­
vallarından sokaklara dökülen kırıntıları, tenekelerden sızan 
yağları, ufak sandıklardan saçılan kuru üzüm ve incirleri, 
sepetlerden düşen yaş meyveleri kapışmak için mahallenin 
çocukları aç hayvan yavruları gibi çamurlara bulanırlar, ara­
banın altına, tekerleklerin arasına girerlerdi. Arabanın ya­
nındaki askerlerin bazen hiddetli taraflarına denk gelirse boş 
mideli bu sefalet yavrularına iri çizmeleriyle tekme atarlar, o 
zavallıcıklar dayaktan evvel ağızlarındaki nimeti yemeye uğ­
raşarak o çamurlu bir yudum lezzetli şeyi o acı tekmeye katık 
ederler ve bir lokmacık daha kapabilmek için sesleri çıkmaz, 
yalnız zayıf ve soluk yanaklarından akan yaşları görünürdü. 
7