Vallah bu y11larda ya�am1� kimseyi bilmiyorum. Galiba bu 
y11larda memleketimizde bu matematik�ilerin isimlerini bile 
duyan yokmu�; diferansiyel ve integral hesabm 'esamisi 
okunmuyor.' Peki Gauss, Cauchy, Euler gibi biiyilk matema­
tik�iler doneminde bizde kimler var? Miihendishane yi Berrii 
Hilmayun ba� hocalanndan ishak Efendi var: 'ilk olarak 
Miihendishane ba� hocalanndan ishak Efendi tarafmdan te­
fazuli ve temami hesabm mektep programlan �er�evesine 
almmas1m zikretmek icap eder (1834). Matematik tarihimiz­
de �ok onemli bir yer tutan bu zat, tefazuli ve temami hesaba 
ait telifati ve buna ait terimlerin konulmas1 i�iyle me�gul ol­
mu�tur.' Bati'daki geli�meleri ilk farkeden matematik�imiz 
oluyor ishak Efendi: 'Onu, garp anlammda riyaziye nin mem­
leketimizde ilk miljdecisi ol arak telakki etmek icap eder.' 
Ba�ka hocalar da �1km1� Miihendishaneden; ilim boyle geli­
�ir, yava� yava�. Tabii bu oncillerin durumu 'Memleketin ii­
mi durumuna gore bir hayli ileri, fakat garp anlay1�ma naza­
ran �ok miltevazi' imi�. 
"Gorilyorsun Mustafa, iilkesinin insanlanm nas1I sevi­
yor?" dedi profesor. Gen� adam anlamad1: "Neden?" "Gormil­
yor musun camm, ilk onemli matematik�ile rimizin durumu­
nu 'geri' ya da 'ilkel' gibi can s1k1c1 bir s1fatla anm1yor; 'milte­
vazi' diyor. Bu kelimedeki sevgi ve anlay1�1 bilmem nas1I an­
latsam sana?" Profesor dii�ilndil: "�imdi anhyorum, neden 
Mustafa 'geri kalm1�', 'az geli�mi�' gibi sozleri hi� kullanmaz­
d1? Oyle ya neden kullansm? Bir kere kendisi hi� oyle degildi 
ve oyle olmayan bir�ok insam ve kurumu tamyordu. Gelenek 
diye bir �eyin varhgma ger�ekten inanm1�ti. Gelenege inan­
m1yorsan , o zaman bakarsm Batihlar ne yap1yor, �oyle bir 
gozgezdir irsin; sonra da i�in ucundan, kii�ilk bir ucundan tu­
tarsm ve ba�larsm denklemleri yazmaya. Yalmz yabanc1 dil­
den yazmahsm ki yabanc1 bir dergide yay1mlansm �ah�man, 
emeklerin bo�a gitmesin. Allahtan artik bizde de Must afa gi-
197