kalktı, teker teker üçünü de kucakladı. Yüzünde ağı gibi yeşi­
limsi alaycı bir acı donup kalmıştı, gülümseyen bir acı...
"Sağlıcakla kalın," dedi, dışarı çıktı, ata atladı. "Uğraşmak, 
dövüşmek, camm kanını vermek... Boş yere... Uğraşmak hak­
tır..."
Kafasındaki bu soru onu gittikçe çökertiyordu.
"Uğraşmak, hiçbir şey değilse uğraşmak, nasıl hak olur?"
Şimdiye kadar tatmadığı ayrı bir duygu içindeydi. Düşün­
menin tadmı şehvetle bütün bedeninde duyuyor, çaresizlikle 
kıvranıyor, çöküyordu.
Değirmene varmış, kapısında durmuş, attan inmek akima 
düşmüyordu. Ha bire bir şeyler kuruyor, düşünüyordu. Bir şaş­
kınlığa düşmüştü ki, kurtulmanın mümkünü yok. Başını bir 
türlü alamıyor, kendine gelemiyordu. İdris Beyin macerası iyice 
onun kafasını karıştırıyordu. Kendi milleti için kellesini koy­
muş, dağa çıkmıştı İdris Bey. Ölüm onu adım adım izliyordu.
Gün doğuşunu çok severdi. Dağların başı mavi bir çizgide 
koyulaştı, duruldu. Sonra mavinin alta üstü sırmalandı. Dağlar 
ıslak ıslak parladı, sonra sise gömüldü. Kuyrukyıldızı üşümüş 
bir güneş gibi parladı söndü, parladı söndü, balkıdı. Sonra orta­
lık aydınlandı. Memedin haberi bile olmadı. Sırtına çiy yağmış, 
atan üstünde kaskatı kesilmişti. Sırtına gün vurup, boynunu ya­
kınca kendine geldi, hemen attan indi, değirmenin kapışma doğ­
ru yürüdü, ayağıyla kapıya dokundu, kapı aralandı, takırtıyı du­
yan bir ses, içerden, uzak bir karanlıktan uykulu seslendi:
"Kim o?"
Memed:
"İsmail Emmi sen misin?" diye sordu.
Ölgün, kırık, uykulu ses:
"Benim," dedi. "Benim kardaş, sen kimsin? Un öğütmeye 
mi geldin? Nerden buldun ki buğdayı? Hamza mı insafa geldi? 
Geliyorum. Dur, şalvarımı giyeyim de geliyorum."
Şalvarını çekiştire çekiştire kapıya geldi. Güneşe gelince 
gözleri kamaştı. Bir süre gözlerini uğuşturdu. Sağ elini gözleri­
ne siper edip Memedi azıcık görebildi.
"Bir yolcu musun?" diye sordu.
Memed:
234