de tenkit edilen Georges Berkeley (1685-1753) İskoçyalı bir filozof ve 
rahiptir. Bu filozof, fikri başlıca, en önemli, en önce diye kabul edip 
«maddeyi doğuran ruhtur» diye iddia eden idealist düşünceyi «dış âle­
mi inkâra» varan en reaksiyoner (solipsist) derecesine götürmüştür. On­
ca, etrafımızda gördüğümüz şeyler ancak bizde, bizim zihnimizde var­
dır, bunların zihnimiz dışında hiç bir gerçek varlıkları yoktur. Bu filozof 
fikirlerini Dialogues d'Hyles et de Philonous (1712) adlı eserinde uzun 
uzun anlatmıştır. Bu filozofun felsefe sistemi Lenin tarafından (Materia-
lisme et Empriocriticisme, Paris. 1946, S. 3-18), iktisadî özellikle para 
üstündeki görüşleri de Karl Marx tarafından (Contribution â la critique 
de l'economie politique) ciddî şekilde tenkit edilmiştir. (Bu konu için 
bk. Georges Politzer, Principes elementaires de philosophie, Paris, 
1961, S. 33-44 ve 249-250). 
113-136 nci mısralardaki «beynimiz bal yuğuran bir kovan, ona balı 
dolduran arıdır hayat» imajını Nâzım Hikmet, biraz değiştirerek, Karl 
Marx'tan almıştır (Bk. Karl Marx, Le Capital, Birinci Kitap, Birinci Cilt, 
Paris, 1950, S. 180-181). 
Rusça çev. S. Kirsanov, Nâzım Hikmet, Şiirler, Moskova, 1950, S. 
53-58; Nâzım Hikmet, Seçmeler, Moskova, 1953, S. 49-54; Nâzım Hikmet, 
Seçilmiş Eserler, C. I, Moskova, 1957, S. 50-55. 
Yunanca çev. Stelyos Mayopulos, Mazım Hikmet: ta erga Su, Atina, 
1959, S. 131-137 (sonunda (1926 tarihi vardır). [ŞH]. 
«Berkley»e yer veren öteki yayınlar: 
DY (S. 119-125), ÜT (S. 465-472), TB (S. 23-25), AB (S. 232-238), İZ 
(1973, S. 47-54), KG (S. 290-296), BY (V. S. 28-35). 
«İmparatorların imparatoru gibi çıkınca karşısına» mısraı İZ'de (S. 
49) şöyle verilmiştir: «İmparatorların imparatoru gibi çıkınca karşına.» 
Çeviriler: 
— İtalyanca: Giovanni Crino (GC, S. 50-55). 
— Bulgarca: Nikolay Tsonev (NT, S. 55-63). [AB]. 
313