çıkarabilirdi. Şimdilik Ava O'Connell'ın hayatına getirdiği temel 
değişiklik buydu. Terapi seanslarının nasıl gittiği sorulduğunda bu 
hissiyatım açığa vurmuyordu kuşkusuz. O özel ve daimi soru için 
Zarpandit'in haz'rda özel ve daimi bir cevabı vardı. "İlerleme 
kaydediyoruz," diyordu düşünceli düşünceli: "Ama biraz zaman alacak."
Yücegönüllü bir edayla ba şlarını sallıyorlardı kızlar. Bir ekil -de akla 
yatkın geliyordu bu cevap. "İlerleme" her kapıyı açan altın anahtardı 
sanki. Yeter ki ilerleme kaydedilsin, her şeye, herkese cömertçe itimat 
edilebilirdi. Ancak "ilerleme kaydetmen n" sinsi tara-
62
fi başkalarının kişiden beklediği şeylerden ziyade insanın kendisinden 
beklediği şeylerdi. Ne de olsa bu kelimeyi sık sık tekrar ederse 
sonunda inanmaya başlayabiliyordu insan. Belki de bu itkiyle, rüzgârlı 
bir günde Aşağı Göl'deki bir çift ördeğe bakmak için durduklarında 
Zarpandit, Debra Ellen Thompson'ı yüksek sesle eleştirm e konusunda ilk 
dikkate değer teşebbüsünde bulunarak ilerleme kaydetti.
"Her §eye kar şı çıkıyorsun," dedi pat diye. Aslında bunu ufak bir 
takılma olarak tasarlamıştı ama cümlenin orta yerinde bocaladı, 
sonlarına doğru panikledi, "... yani sadece... karşı çıkmış olmak
için."
Ama Debra Ellen Thompson hiç de alınmış görünmüyordu, bir anlık 
sessizlikten sonra durgun bir sesle: "Bu söylediğin hayli önemli," 
dedi.
"Sahi mi?" dedi Zarpandit nefesini bı rakarak.
"Kesinlikle. Özele ştiri her türlü insan topluluğ unda inşa etmesi en zor 
şey olmuştur. Biz grup olarak sürekli kendimizi onaylama halinde 
yaşamamaya özen göstermeliyiz, bunun yerine özeleştiriyi teşvik 
etmeliyiz, ne kadar dikenli ve yaralayıcı olsa da. Gruba dair 
şüphelerin olduğunu biliyorum. Ama senin şüphelerinin, başkalarının kör 
adanmışlıklanndan çok daha büyük katkı sağlayacağını da biliyorum."
Zarpandit duyduklarından ziyade böylesi gevrek nezaket üstü çıtır 
yumuşaklıktan hayrete düşmüştü.
"Neden bunu bir sonraki toplantı da gündeme getirmiyorsun? Bir sunum 
daha yap ama bu sefer araştırma yapma hiçbir konuda. Onun yerine bize 
kendimizi eleştir."
Onları eleştirmek mi? Daha neler. Ama Ava O'Connell'ın kulağına iyi 
gelecekti kuşkusuz.
Yine de yaptı Zaıpandit. Sonraki hafta, sonraki toplantıda grubun 
önünde on ları eleştirecekti. Ağzından çıkmak üzere olan her şeyden feci 
şekilde kuşkulandığından, sözlerini olabildiğince çok "belki" sosuna 
batırma ihtiyacı duyarak: "Belki de kadınları özgürleştirme fikri 
dışarıdan dayatılmamalı... Her kadının içindeki bastı -
63
rılmış kadını dışarı çıkarma projesi bazen zararlı olabilir... en 
azından bazılarımız için belki. Kendi başına fena fikir değil ama belki 
fazla üstelersek dışarı çıkan şey o kadının içindeki en iyi şey 
olmayabilir..."
Belki melki bir tarafa, o sustuğ unda mucizevi bir şey oldu. Hepsi ona 
hak verdiler! Hepsi.
Zarpandit'in bilmediği şey grupta onun sunumundan çok çok önce 
başlayan, sunumuyla hiç alakası olmayan bir ayrılığın zaten mevcut 
olmasıydı. Bu safhada onun rolü önemsizdi. Bembeyaz, tiril tiril, yeni 
yıkanmış bir masa örtüsünün kuruması için asıldığı balkondan kazara 
düşüp aşağıdan geçen bir bisikletçinin kafasına dolanmak suretiyle 
bisikletin ve bisikletçinin karşıdan gelen tıka basa dolu bir otobüsün 
direksiyonu kırarak bodosloma bir evcil hayvan dükkânına dalıp kaza 
yapmasına sebep olması gibi. Böylece. Masa -örtüsü-Zarpandit'in minicik