adamlar ını her an geri çekebilece ği, bunun kay ınpederi cesaretlendirece ği de akl ıma geliyordu. Şeküre'ye iyice 
sokulunca yalanc ıktan ağlad ığını anlad ım, ama daha kötüsü, hiç taklit edilemeyecek bir şekilde titriyordu. 
Kap ıya yaklaşıp var gücümle ba ğırdım. "Durun, yeter art ık!" 
Dışardaki hareket de, içerdeki a ğlamalar bir anda durdu. 
"Orhan açs ın kap ıyı annesi," dedim ani bir ilhamla ve çocukla konu şur gibi tatl ı bir sesle. "O evine dönmek 
istiyor, kimse k ızmaz ona." 
Daha ben sözümü bitirdim bitirmedim, Orhan annesinin gev şeyen kollar ından ç ıkıp bu evde y ıllarca yaşam ış 
biri gibi önce sürgüyü, sonra kap ı tahtas ını, sonra mandal ı aç ıp kap ıdan iki ad ım geri çekildi. Kendi kendine 
açılan kap ının aral ığından d ışarının soğuğu içeri girdi. Öyle bir sessizlik oldu ki, tâ uzaklarda tembel bir köpe ğin 
iş olsun diye havlad ığını hepimiz i şittik. Şeküre, annesinin kuca ğına dönen Orhan' ı öpünce, "Hasan amcama 
söyleyece ğim," dedi Şevket. 
Şeküre'nin kalk ıp feracesini eline ald ığını, ç ıkınını haz ırlad ığım görünce öyle rahatlad ım ki, gülmekten 
korktum. Oturup mercimek çorbas ından iki ka şık ald ım. 
Kara evin kap ısına hiç yakla şmamak gibi bir ak ıllılık daha etti. Bir ara Şevket, sürgüyü içerden sürüp 
kendini rahmetli babas ının odas ına hapsedince de yard ıma çağırmam ıza rağmen, Kara eve ad ımını hiç atmad ı, 
adamlar ını da içeri b ırakmad ı. Annesinin, Hasan Amcas ının kabzas ı yakutlu hançerini almas ına izin vermesi 
üzerine Şevket de evden ç ıkmaya raz ı oldu. 
"Hasan'dan, k ırm ızı kılıcından korkun," dedi kay ınpeder bir yenilgi ve intikam havas ından çok hakiki bir 
endişeyle. Torunlar ını tek tek, saçlar ını koklayarak öptü. Şeküre'nin kula ğına da bir şeyler f ısıldad ı. 
Evin kap ısına, duvar ına, ocağına aceleyle son bir kere daha bakt ığını görünce, buras ının Şeküre'nin ilk 
kocas ıyla hayat ının en mutlu y ıllar ını geçirdiği yer oldu ğunu bir daha hat ırlad ım. Şimdi ayn ı evin iki mutsuz ve 
yaln ız erkeğin bar ınağı olduğunu, ölüm koktu ğunu Şeküre görüyor muydu? Kalbimi k ırdığı için dönü ş yolunda 
ona sokulmad ım. 
İki yetim çocukla biri cariye, biri Yahudi ve biri dul üç kar ı, bizleri dönü ş yolunda birbirimize yakla ştıran 
şey gecenin so ğuğu ve karanl ığı değil, yabanc ı mahallelerin ve zor geçilir sokaklar ın darl ığı ile Hasan' ın korkusu 
oldu. Kara'n ın adamlar ıyla korunan kalabal ık kafilemiz, t ıpkı bir hazine ta şıyan kervan gibi, sapa yollardan, ara 
sokaklardan, ku ş uçmaz kervan geçmez ücra mahallelerden yol ald ı ki bekçilere, Yeniçerilere, merakl ı mahalle 
kabaday ılar ına, haydutlara ve Hasan'a çatmayal ım. Kimi zaman göz gözü görmez bir zifiri karanl ıkta birbirimize 
ve duvarlara çarpa çarpa yolu bulduk. Hortlaklar ın, cinlerin, yeralt ından ç ıkacak şeytanlar ın bizi karanl ıkta kap ıp 
kaç ıracağını san ıp birbirimize iyice sar ıldık. Ellerimizle yoklayarak hissetti ğimiz duvarlar ın, kapal ı kepenklerin 
hemen arkas ında gecenin so ğuğunda horlayarak, öksürerek uyuyanlarla ah ırlardaki hayvanlar ın iniltisini i şittik. 
En fakir ve en fena semtler, yani göçmenlerle çe şit çeşit uğursuz milletin ahalisinin konaklad ığı mahalleler 
hariç, İstanbul'un bütün bu sokaklar ını ad ımlam ış ben Esler, arada bir dipsiz bir karanl ığın içindeki dön dön 
bitmez sokaklarda yitip gitti ğimizi sansam da, gündüzleri elimde bohçam sab ırla geçtiğim kimi kö şeleri yine de 
tan ıyabiliyordum: Terziba şı sokağının duvarlar ını, Nurullah Hoca bahçesine biti şik ah ırın nedense tarç ın gibi 
kokan keskin bok kokusunu, Canbazlar soka ğındaki yang ın yerlerini, Do ğanc ılar geçidiyle, aç ıldığı meydandaki 
Kör Hac ı Çeşmesi'ni tamd ım da Şeküre'nin rahmetli babas ının evine de ğil, ç ıkaramad ığım bir başka yöne do ğru 
gittiğimizi anlad ım. 
Öfkeye kap ıldı m ı ne yapaca ğı hiç belli olmayan Hasan'dan -ve o iblis katilden- ailesini saklamak isteyen 
Kara'n ın s ığınacak bir ba şka yer buldu ğunu anlad ım hemen. O yeri ö ğrenebilseydim size şimdi, Hasan'a da ertesi