rıldanıyordu. Şimdi de gene öfkelenmek üzereydi ki bütün bunları 
hatırladı ve bayram yemeğinin soğuk öfkenin değil, sıcak ve tatlı 
mutluluğun yeri olduğunu aklından geçirerek, sofradaki sessizliği 
farketti: Kimse bir şey söylemiyordu. Herkes yemeğine ve kendi 
dünyasına gömülmüştü. Eskiden, rahmetli Cevdet Bey, hain ve 
kurnaz şakalarıyla bu sessizliği bozar, kimse kendi kendine 
kalmazdı. Bu görev şimdi Osman'a düşüyordu, ama o böyle 
sorumluluklardan çok başka şeyleri düşünüyordu. "Onun ne 
düşündüğünü merak ediyorum," diye mırıldandı Nigân Hanım. 
"Babası gibi geveze değil, babacan hiç değil ve olamayacak. Ne 
düşündüğünü merak ediyor ve korkuyorum!" Çünkü Osman, 
sabah bayram namazına da gitmemişti. Nigân Hanım dindar 
değildi, ama bayram namazına aileden birinin gitmesi iyi bir şeydi. 
Şeker bayramında gittiği namaza şimdi niye gitmiyordu? Üstelik 
önceki gün de karısıyla kavga etmişti. Nigân Hanım, büyük oğlu 
hakkında bu endişe verici düşüncelerle oyalandıktan sonra, 
küçük oğlunun daha büyük bir endişe kaynağı olduğunu aklından 
geçirerek umutsuzluğa kapılır gibi oldu. Hayır, sakal olamazdı 
onu öfkelendiren, sakalın arkasında başka bir şey vardı, ama 
şimdi onu araştırmak hoş değildi. Sessizliği bozmak istedi. 
Lokmasını yuttuktan sonra sordu: 
"Eti nasıl buldunuz?" 
Gene sessizlik duyuldu. Sonra da fısıltı gibi bir ses: 
"Çok yağlı." 
Ayşe'ydi bu. Her zamanki gibi, gene annesinin canını sıkacak 
bir tatsızlık bulmuştu. Nigân Hanimin içinden onu azarlamak 
geldi, ama soruyu soran da kendisiydi. Hem, babasının ölü­
münden sonra ağzını bıçak açmayan şu kızcağıza konuşabilmesi 
için biraz fırsat vermek de gerekiyordu. Nigân Hanım kızına 
hiçbir şey söylemedi. Başka kimse de bir şey söylemedi. Gene 
yalnızca yemeğin, çatal bıçağın ve tabakların gürültüsü duyu­
luyordu. 
"Neden böyle olduk?" diye düşündü Nigân Hanım. "Cevdet 
Bey gitti böyle olduk!" Bu cevabı doyurucu bulmadı. "Neden böyle 
sessiz olduk? Neden herkes hep böyle kendi dünyasına çekiliyor?" 
Refik'in suratına bakmadan, ama bakmamasına rağmen, yavaş 
yavaş oynayan çeneyle birlikte aşağı yukarı kıpırdanan o kara 
245