değil, bu kesinliği zihin bile kabul edemez. Nokta da öyle. 
Matematik ilimlerinin yapısı bu temel hakikatierin kesin 
ispatı üzerine kurulmak lazun gelse, hesap ilmjl bir'inereden 
bulup belirleyecek? Kimyada basit cisimler denilen cisimler 
de böyle ... Bir cismin terkipçel basit olduğu farz edilse bile 
başka nitelikleri bulunur . Bundan dolayı basit olamaz. 
İrfan memleketine faydalı bir adam olmak için cidden 
çalışır. Fakat memleketimizde en gayretliler için bile ciddi 
tahsilin hemen hemen imkansız olmasından ötürü bir kısım 
zamanını böyle bir nevi hikmetli ve fenni latifeler ile geçirir­
di. Sahip olduğu ilmi bilgiyle gururlanırdı. Birçok konuda 
akranı bulunan diğer gençleri sığ görüşlü sayar, gözlüğünün 
altından merhametli bir küçümseme ile seyrederdi. 
Yabancı kitaplarından edindiği yeni fikirleri bu İstan­
bul'daki hayatına tatbik edebilmekte pek güçlük çekiyor 
ve felsefi düşüncenin, filozofluğun, ilim ve irfanın esasını 
şikayet zannediyordu. Hiçbir şeyden memnun değildi. 
Memleketinden, milletinden, ailesinden hemen her şey­
den şikayetçiydi. Ev halkının, mahalle ahalisinin, kısacası 
bütün başkent3 sakinlerinin cehaletlerinden pek usanmıştı. 
Aksaray'daki evlerinin en üst katında seçtiği yazı odasının 
penceresinden Topkapı taraflarına doğru bazen ümitsizce, 
içi acıyarak bakardı. Sürüp giden ve adeta kurtuluşu olmaz 
görünen bir sefalet altında dağılmaya yüz tutmuş, kararmış, 
çarpılmış evlerin, koyu koyu yosun tutmuş damların tama­
mından yükselen kederden sıkılır, sonra duvarları üstünde, 
kiremitleri arasında biten dam korukları, kuzukulakları, 
yapışkanlar4 ile adeta birer türbeye dönmüş, delikleri, 
kovukları kargalara, çaylaklara, baykuşlara yuva olmuş bu 
damların altında geçirilen o sefil, o gamlı hayatı düşünür, 
gözleri sulanır, o üzüntü ile bütün memleket halkına şöyle 
bir hitapta bulunurdu: 
ı Aritmetik. 
2 J;lileşim bakımından 
3 İstanbul. 
4 Yapışkan otu, duvar fesleğeni de denilen yumuşak tüylü, otsu bitki. 
20