"Biz, demenden hoşlanmıyoru m," dedi Hüsamettin Bey. 
"Çevrendekiler e karşı hürmetin gittikçe azalıyor. Kendine 
güvenin kalmadıkça etrafına saldırıyorsun ." "Sizi ben yarat­
mıştım albayım. Bu nedenle, benimle birlikte zayıflıyorsu­
nuz. Bu yüzden bana öfkeleniyorsu nuz. Haklısınız. Ben hepi­
nizden sorumluyum. Oyun bozanlık edemem. Bana bağlanan 
ümitleri boşa çıkaramam. Kendi yapamadıklarınızı benden 
bekliyors unuz; öyle söz vermişim. Benim hafiflik etmeme 
kimsenin tahammülü yok. Hafiflik gösterdiğim zaman da se­
vimliliğimi kaybediyorum zaten. Yorgun oyuncularla temsili 
sürdürmek zorundayım. Yoksa sonum kötü olacak. Bütün 
oyuncular da derme çatma birader. Oradan buradan toplan­
mış. Kendilerinden çok daha iyi oyuncular bulunduğunu bil­
dikleri için biraz isteksizler. Kötü şartlar altında yetiştiler ta­
bii: Avrupa yüzü görmedil er. Taşıma suyla dönen değirmen 
bu kadar olur albayım. Ne kadar süslenseler, bir yerden sırıtı­
yor zavallılıkları; bir taraflarında, küçük de olsa T.M. yazısı 
okunuyor. Ülkemizdeki büyük oyun, işte bu kadroyla oyna­
nıyor albayım. Başka çaremiz olmadığı için de hepimiz yerli 
mallara karşı sonsuz bir hoşgörüyle bakıyoruz. Yoksa alba­
yım, siz de güçlü bir yabancı aydının hayal ürünü olsaydınız, 
şimdiye kadar Amerika'yı filan keşfetmiş olmaz mıydınız ha? 
Benim gibi yorgun bir kafanın yaratacağı Hüsamettin Beyden 
ne beklenebilir oysa?" 
Albay, yeni durumuna alışmış görünüyordu: "Zarar yok 
oğlum Hikmet. Amerika'yı keşfedenler, çok sıkı tutuyormuş 
işi. Ben, senin tabirinle, gevşeklikten yanayım." 
"O zaman da kaderimizi değiştiremiyoruz albayım. Tam 
anlamıyla bir trajedinin içine düşüyoruz. Ben şahsen melod­
ramdan yanayım." Durdu, düşündü: "Fakat ne yazık ki, in­
san hayatında trajedi daha çok albayım. lnsan, çarkları tersi­
ne çeviremiyor. Ah, ne olurdu bazı sözleri hiç söylememiş ol­
saydım! Seni, bütün kötülüklerinle birlikte seviyoruz, diyor-
355