228 
anlamda kullan ıyorlar: Kitapsız, "dinsiz" anlamına geliyor. 
Ne amaçla söylenirse söylensin doğru bir söz. En geniş anla­
mıyla ele alırsak kitaplı ile kitapsız bir olmuyor. Siz iyi ki ki­
taplılar sımfındasımz. 
Biliyorsu nuz, Yuhanna lncili, "Başlangıçta söz vardı. Söz 
Tann'yla birlikteydi ve söz Ta nn'ydı" diye başlar. Kuran'da da 
"Yaratan Rabbinin adıyla oku 1 O Rab ki kalemle yazmayı ö�­
retti" denir . Bütün eski destanlara, epopelere bakın: Yazının 
bulunduğu andan itibaren insanoğ lunun kanında akan, fik­
rini çelen en önemli şey söz san atıdır. Yazıdan önce de şifahi 
olarak söylenmiş tir bu destanlar. Ama yazı, tektannh dinler 
için ön koşuldu. Bu yüzde n ehl-i kitap kavimler ortaya çıktı. 
Okumak ve yazmak 
Biraz önce şu rnerdivenlerden çıkarken, yayınevimi­
zin yöneticisi Deniz Hanım'la konuşuyorduk. Ona Schopen­
haue r'dan sözler aktardım: "Ortalık o kadar çok sayıda kü­
lüstür kitapla dolu ki, okuyucular dogru dürüst olanı nasıl 
seçebilsinler. Binlerce eser içinde nasıl do�usunu bulsun­
lar?" Schopenhauer bunu yaklaşık iki yüz yıl önce yazıyor. 
Bugünü görseydi iyice şaşınrdı. Çünkü her önüne gelenin ki­
tap yazdığı bir ça(:'da yaşıyoruz. 
İnsanlar kendilerini ifade etmek istiyorlar. Buna kimse en­
gel olamaz. Geçenlerde bir gazeteci arkadaşım dedi ki: "Ben 
henüz kitabıını yazmaya vakit bulamadım." Bunu bir gerek­
lilik olarak görüyor. Ona göre herkes mu tlaka bir kitap yaz­
malı. Elbette bu d urum ortalığı çok bulandınyor. 
Jean-Ja cques Rousseau'yla ilgili güzel bir anekdot aklıma 
geldi. Konumuzia ilgili, ilginç bir anekdot. Je an-Jacqu es Ro­
usseau o dönem için alt tabakadan sayılan bir hizmetçi kız­
la evlenmişti. Kadının adı Therese idi. Rousseau'nun ölümü 
üzerine o hanım, bu ünlü şahsiyet hakkında bir kitap yayım-