"Demek ba ştan beri ne yapt ığını bildiğini kabul ediyorsun..." dedi hevesle. 
"Ediyorum," diye çaresizlikle yalan söyledim. 
"Yapt ığınız resim çok büyük bir günaht ır biliyor musun?" dedi safl ıkla. "Kimsenin cüret edemedi ği bir 
küfür, bir z ındıklık. Cehennem'in en dibinde yanacaks ınız. Azab ınız, ac ılar ınız hiç dinmeyecek. Beni de ortak 
ettiniz." 
Bu sözleri i şitirken deh şetle anl ıyordum ki, pek çok ki şi ona inanacakt ı. Niye? Çünkü bu sözlerin öyle bir 
gücü, öyle bir çekimi vard ı ki, ister istemez insan ilgi duyuyor, ba şka alçaklar hakk ında gerçek ç ıksın istiyordu. 
Yapt ırdığı kitab ın gizliliği ve verdi ği paralar yüzünden Eni şte Efendi hakk ında bu tür dedikodular zaten çok 
çıkıyordu; Ayr ıca Başnakkaş Üstat Osman da ondan nefret ediyordu. Müzebhip biraderimin iftiras ını bile bile bu 
gerçeklerin üzerine kurnazca oturttu ğunu da dü şünmüştüm. Ne kadar samimiydi? 
Bizi birbirimize dü şüren iddialar ını ona tekrarlatt ım. Laf ı evirip çevirerek gevelemedi. Sanki, birlikte 
geçirdiğimiz ç ırakl ık y ıllar ımızda kendimizi Üstat Osman' ın dayağından korumak için bir kabahati örtmeye 
çağırıyordu beni. İçtenliğini o s ırada inan ılır buluyordum. Ç ırakl ığında da gözlerini böyle kocaman açard ı, ama o 
zamanlar tezhipten küçülmemi şti daha onlar. Ama ona sevgi duymak istemedim hiç, çünkü her şeyi başkalar ına 
anlatmaya haz ırdı. 
"Bak," dedim zorlama-bir pi şkinlikle. "Tezhip yapar ız, kenar süsü buluruz, cetvel çeker, sayfalar ı renkli 
altınla par ıl par ıl süsler, en güzel resimleri biz yapar, dolaplar ı, kutular ı şenlendiririz. Y ıllard ır bunlar ı yap ıyoruz. 
Bu bizim i şimiz. Bize resim sipari ş ederler, şu çerçevenin içine bir gemi, bir ceylan, bir padi şah oturt, şöyle 
kuşlar, bunun gibi adamlar olsun, hikâyenin şu meclisi, filanca şöyle dursun, derler, biz de yapar ız. Bak, bu sefer 
'içinden gelen bir at çiz şuraya,' dedi Eni şte Efendi. Üç gün içimden gelen at resminin ne oldu ğunu anlamak için 
eski büyük üstatlar gibi yüzlerce kere at çizdim." Elimi al ıştırmak için kaba Semerkand kâ ğıda çizdiğim bir dizi 
atı çıkar ıp gösterdim ona. İlgilenip kâ ğıdı ald ı ve solgun ay ışığında gözlerini yakla ştırıp siyah beyaz atlar ı 
seyretmeye ba şlad ı. "Şirazl ı, Heratl ı eski üstatlar," dedim, "Allah' ın istediği ve gördü ğü hakiki bir at resmi 
çizebilmek için nakka şın elli y ıl,biç durmadan at çizmesi gerekti ğini söyler ve zaten en iyi at resminin karanl ıkta 
çizileceğini eklerlerdi. Çünkü elli y ılda gerçek nakka ş çal ışa çal ışa kör olur ve eli çizdi ği at ı ezberler." 
Yüzünde tâ çocukluk y ıllar ımızda onda gördü ğüm masum bak ış benim çizdi ğim atlara dal ıp gitmişti. 
"Bize sipari ş ederler, biz de en gizli, en eri şilmez at ı eski üstatlar ın çizdiği gibi çizmeye çal ışırız, o kadar. 
Sipariş ettikleri şeyden sonra bizi sorumlu tutmalar ı haks ızlık." 
"Bilmiyorum bu do ğru mu?" dedi. "Bizim de sorumluluklar ımız, irademiz var. Ben Allah hariç kimseden 
korkmuyorum. O da bize, iyiyle kötüyü ay ırdedelim diye bir ak ıl vermiş." 
Yerinde bir cevapt ı. 
"Allah her şeyi görür, bilir..." dedim Arapça olarak. "Senin, benim, bizlerin bu i şi bilmeden yapt ığımızı da 
anlayacakt ır. Enişte Efendi'yi kime ihbar edeceksin? Bu i şin arkas ında Padi şahımız Hazretleri'nin iradesi 
olduğuna inanm ıyor musun?" 
Sustu. 
Düşündüm: Gerçekten bu kadar ku ş beyinli miydi, yoksa içten bir Allah korkusundan so ğukkanl ılığını 
kaybetmiş de saçmal ıyor muydu? 
Kuyunun yan ında durduk. Karanl ıkta bir an gözlerini görür gibi oldum da anlad ım korktuğunu. Ona ac ıdım. 
Ok yaydan ç ıkm ıştı bir kere. Kar şımdakinin yaln ızca ak ılsız bir korkak de ğil, bir rezil oldu ğunu bir kere daha 
kan ıtlamas ı için Allah'a dua ettim. 
"Buradan on iki ad ım say ıp kazacaks ın," dedim. 
"Sonra siz ne yapacaks ınız?" 
"Söylerim Eni şte Efendi'ye, resimleri yakar. Ba şka ne yapabiliriz ki? Erzurumlu Nusret Hoca'n ın 
cemaatinden böyle bir laf oldu ğunu duyarlarsa ne bizi sa ğ koyarlar, ne de nakka şhane kal ır. Onlardan hiç