Batı'nın önemli, önemsiz bütün kapılan birden açılıver- 
miştı: Her şey yeniydi, her şey ilk defa duyuluyordu. Bunun 
işin insanlar her şeye birden sarılıyorlardı, her şeyi birden 
öğrenmek istiyorlardı. Her şeyi bilme hastalığı en sağlıklı 
kafalara bile bulaşmıştı.
1930 yıllannda ilk sarsıntı geçer gibi oldu; bütün sakallı­
ların filozof, bütün gözlüklülerin profesör olmadığı anlaşıl­
maya başladı. Yeniye karşı çıkanlar kadar, eskiye karşı çı­
kanların da büyük bir yenilik taşımadığı anlaşılmaya başla­
dı. Sonunda, meselâ 1933 yılında Uarülfünun’un adı Üniver­
site olarak değiştirilince gene ithal malı bilime ihtiyaç duyul­
du: yeni üniversitenin temellerini atmak yabancı hocalara 
düştü. Bazı meseleler nutuklarla çözümlenemiyordu. Malaz­
girt hakkında çok şey söylenebilirdi, fakat gazların genleş­
mesi hakkında bir 'Alpaslan Kanunu' olmadığı gibi, matema­
tikte de bir ‘Hüsamettin Serisi' yoktu. Bunun ötesinde söyle­
nenler efsaneden ibaretti. Aristo Eski Yunan’da bilimin te­
mellerini atmadan önce mitoloji yürürlükteydi. Bizim mitolo­
jinin de yerini artık bilime bırakması gerekiyordu: özellikle 
bilim alanından efsaneyi çıkarmak gerekiyordu.
Oysa, Mustafa İnan’ı daha okul sıralarında efsaneleştir­
meye başlamışlardı: B ir gün Mustafa Efendi tahtaya kalktığı 
sırada, o ana kadar bulutların arkasında gizlenen güneş bir­
denbire ortalığı aydınlatmaya başlamıştı. İşte demişti dersin 
hocası, Mustafa da ilerde bir güneş gibi parlayacak. Bir de 
İngiliz profesör masalı vardı: Yüksek Mühendis bir İngiliz 
profesör ithal edilmişti. Efsaneye göre, Mustafa İnan bu pro­
fesörün dersinde hiç not tutmazmış. Öteki öğrenciler de dur­
madan yazarlarmış. Mustafa İnan da durmadan dinlermiş. 
Profesör merak etmiş. Bu öğrenci neden hiç yazmaz? Baka­
lım ne öğrenmiş diye düşünen İngiliz, Mustafa İnan’ı derse 
kaldırmış. Anlat bakalım, demiş. Mustafa Bey, profesörün 
vermiş olduğu dersleri üstelik fazlasıyla anlatınca, İngiliz
76