Hiçbir söz bulamadım. Nihayet gözlerimden dökülen ilci 
damla yaş hazin bir cevap yerine geçti. Bu saf, samimi, 
masumane ağlayışım Efendi'ye dokundu. Hemen, "Ağla­
ma, ağlama ... İnandım. Fakat böyle güz.el başlayan eserlerin 
bazen sonu, başlangıcına uymayıverir. Bunu tamamla, sonra 
yayımlayalım ... " dedi. 
Bin heyecan, üzüntü, ümitsizlik içinde hilciyemi1 bitir­
dim. Efendi, başlangıcı kadar sonunu da beğendi. Artık 
haftada birkaç defa Karantina Dairesi'ne gitmeye; fıkralar, 
makaleler de yazmaya başladım. Beni beğenerek manevi 
evlat edindiğini gazetesinde duyurdu. 
Edebiyat piyasasına dökülen isimlerin o acıklı belirsizlik 
ve ilgisizlik devresi olan çetin başlangıcı görmedim. Şık, 
Tercüman'a tefrika edildi. Efendi'nin pohpohlarıyla birden 
tanındım. Y azdıklarun ilgi gördü . 
••• 
O zamandan beri hiç okumamış olduğum bu hikayenin 
sayfalarını otuz yıl sonra şimdi gözden geçirirken uzak, 
biraz paslı, dumanlı fakat sisli bir gündoğumu gibi aydınlık, 
şen, mesut, kaygısız bir mazi aynasında gençliğimi görüyo­
rum. Ne safça satırlar, ne ilkel felsefeler, ne çocukça tuhaf­
lıklar, ne basit tasvirler ... 
Eserin çocuksu neşesini bozmamak için cümleleri bütün 
saflıkları, laf kalabalıkları, bazen kopuklukları ve kabalık­
larıyla bırakıyorum. 
O zaman bu hilciyenin gördüğü rağbet hayretimi çek­
miş, sebebini Efendi'den sormuş ve şu cevabı almıştım: 
"Oğlum, senin kafandan daha çok şeyler doğacak gibi 
görünüyor. Eserin en büyük fazileti, okuyanları kahkaha­
larla güldürmesidir." 
Ünlü Moliere, Le Medecin volant [Hekim Uçtu] adlı 
piyesini genç yaşında yazmış. Bir Fransız eleştirmeni bu 
l Hüseyin Rahmi'nin yazarlığa adını amğı vakitlerde "roman" kavramı 
henüz ihtiyatla kulları.ılırken, onu karşılamak için daha çok "hikaye" kav­
ramı tercih ediliyordu. 
XV1