Tarih , İnsan Gerçeğini 
Anlamanın Tek Yolu 
Düsse ldorfa giden uçakta kitap okuyorum . Yanım yörem 
yabancılara dolu. Arada bir bana garip garip baktıkl annı 
hissed iyorum. Çünkü okuduğum kitabın bazı bölümleri be­
ni yüksek sesle gülmeye zorluyor. Oysa adetim değildir, kitap 
okurken sesli sesli gülmem, ama bu kitap dayanılmaz biçim­
de gülme iste� uyandınyor. 
Üstelik bir mizalı kitabı da değil bu, üstünkörü bir tamm­
la "tarihi" denilen bir roman . Komiklik olsun diye yazılmış 
tek satır yok içinde. 
Ama yazar Abdülhamid devrine öyle keskin gözlemlerle, 
öyle can alıcı satırlada yaklaşıyor ki, ister istemez zekasma 
hayranlık duyuyor sunuz ve zaten dolup taşmakta olduğunuz 
bu duygu, ilginç bir cümlede gülme olarak patlayı veriyor. 
Mesela, ceketlerine tek bir altın dikilip ellerine tulum pey­
niri, bulgur çuvalı, tavuk ve dövüş horozu verilerek İstanbul 
gurbetine gönderilen Anadolu köylüler i bölümünü okuyor­
sunuz. Toplu olarak yat ıp kalktıklan handa başlarına gelen 
gaz patlaması felaketinden birkaç gün sonra, yine gündelik 
hallerine geri döndüklerini okuyup, şakala şmalannı anlatan 
cümleye geliyorsunuz. En sevdikleri şey birbirlerinin husye­
lerini yakala yıp zorla Hamidiye Marşı okutmak. Eğlence an­
layışlan bu. 
Kitabı okuyanlar zaten anlamıştır. İhsan Oktay Anar'ın ye­
ni romanı Yedinci Gün 'den bahsed iyorum (İletişim Yayınları).