Aydın İnsanın Düşünsel Bunalıınlannı 
Eleştiren Yazar: Oğuz Atay 
AFŞAR TiMUÇiN 
(Milliye! Sanal Dergisi) 
(. .. ) Oğuz Atay nesir edebiyaumıza çok değişik bir ses, yer yer yadırgatan 
çok değişik bir anlallm, çok değişik, biraz karmaşık da olsa çok değişik 
bir üslup getirmişti. insan yaşamının olgularını -daha çok da ruhsallığı­
mızın olgularını- doğdukları anda saptamaya ve belirlemeye çalışan, bu 
olguları önceden iyice düzenlenmiş, ilkeleri ve kuralları iyice belirlenmiş 
bir mimarlığın yasalarına göre değil de kendiliğindenliğin savruk çarpıcı­
lığına göre ve bir çeşit çağrışım düzeninde, ama elbeue tasarlanmış bir 
çağrışım düzeninde bir araya getiren bir anlatım tekniği geliştirmişti 
Oğuz Atay . 
(. .. ) Oğuz Atay'ın tutarlılığı kendini sınıf sal konumu içinde alıp değer­
lendirmeye, değerlendirirken de eleştirmeye çalışan insan duyarlığında 
ortaya çıkıyordu. Kendi dünyasını anlatm aya çalışıyordu o, kendisini 
çevres iyle, ortamıyla, sınıf ıyla sınırlıyordu, kendi dışındakini, yaşamadı­
ğı, duymadığı, görmediği, bilemeyeceği şeyleri anlatmayı düşünmüyor­
du. Bu yüzden çabası daha anlamlı ve saygıdeğer oluyordu. (. .. ) O, kü­
çük burjuva aydınının özeleştirisini getirmeye çalışıyordu diyebilir mi­
yiz? Diyebiliriz sanının. Ama getirmeye çalışllğı o kadar değildi. Oğuz 
Atay , daha ileriye gidere k, genel aydın insan örneği nin bunalımlarını, her 
şeyden önce düşünsel bunalımlarını ortaya koyuyor du. 
(. .. ) Yazdığı şeyler kurulu düzenin iteceği şeyler değildi, baş tacı ede­
ceği şeyler de değildi. Toplumsal ya da sınıf sal özeleştiri eleştiriden daha 
acımasız ama daha yapıcı olur genellikle. Öte yandan, özeleştiriyle güç­
lenir, gelişir eleştiri. Her eleştiride birazcık özeleştiri, her özeleştiride bi­
razcık eleştiri vardır. Onun yazısı eleştiriden çok özeleştiriydi. Ancak, 
aydın insanın toplumsal, sınıfsal, kişisel düzeydeki zorluklarını ben süz­
gecinden geçirerek görmek ve göstermek hiç de ters bir anlam taşımı­
yordu. Hele birçok kalemin yurt sorunlarını bilir bilmez çözümleme ço­
cukluğu uğruna kendilerini boşa harcadıkları bir ortamda, böyle bir ça­
ba hem değerli, hem yararlı bir çabaydı. Eleştirmeciler Oğuz Atay'ın üs­
tünde durmalıydılar, gene de durmalılar, onlar böyle bir çabayı göze al­
mış olsalardı sınıfsal özeleştiri açısından çok verimli bir kaynağı açığa 
çıkarmış olurlardı. 
477