Sevgi'ye bir bavul içindeki kirli çamaşırları , gömlekleri, ço­
rapları ve iki kat elbisesinden başka, emekli aylığının belirli 
bir yüzdesi kalmıştı. Süleyman Turgut Beyi, Leyla Nezihi Ha­
nımın yattığı mezarlıktan uzakta bir yere gömdüler: Leyla 
Hanımın çevresi dolmuştu. Böyle işleri önceden düşünmek 
gerekiyor du. Sevgi her işte bir hayır olduğunu, belki annesi­
nin böyle istediğini ileri sürdüğü zaman, Selim Bey şiddetle 
itiraz etmişti; Süleyman'la Leyla Hanımın arasındaki anlaş­
mazlık mutlaka geçiciydi, böyle sessizce eriyip giden iki var­
lığın temelde bir çatışması olamazdı. Selim Beye göre, bu in­
sanlar asıl çatışmayı sezecek kadar ileri görüşlü değillerdi sa­
dece. Asıl çatışına, Süleyman Turgut Bey ile, karısının çevre­
sinde ona bir mezarlık yer bırakmayanlar arasında ydı. Dö­
nüşlerinde, yol boyunca söylendi durdu: "Biletleri, daha satı­
şa çıkmadan kapışıyorlar. Kendileriyle birlikte karılarına, ço­
cuklarına, bütün sülalelerine mezar satın alıyorlar. Bu ne bi­
çim anlayıştır? Sen her zaman kuyruğun arkasında kalıyor­
sun: Bir sinemaya gidemiyor sun, bir fincan kahve içemiyor­
sun, doğru dürüst ölemiyorsun. Hep tetikte olacaksın, hep 
ilerisini düşüneceksin: Sabah olmadan öleceksin ki cenazen 
öğle namazına yetişsin." Selim Bey, sonunda şaşırdı: Ülkenin 
geri kalmasının nedenlerini de buna bağladı. Sevgi, elinde ol­
madan gülümsedi Selim Amcayı dinlerken. Selim Amca de­
ğişmişti, Selim Amca son günlerde çok okuyordu. Kitapların 
yanlarına, küçük kağıtlara notlar çıkarıyordu. Eve gelen ar­
kadaşlarıyla gece yarılarına kadar tartışıyordu. 
Sevgi bir köşede, sesini çıkarmadan Selim Beyi izliyordu . 
lhtiyar adam, roman yazdığı yılların, hatta daha öncelerinin 
heyecanlarına dönmüştü. Yıllar önce kendisine garip bir ta­
vırla, "duyduğuma göre siz hikaye gibi bazı yazılar yazıyor­
muşsunuz," diyen müdürüyle sanki daha bir gün önce ko­
nuşmuş gibi öfkeleniyor, "Elbette yazdım, et kafalı herif!" di­
ye bağırıyordu ; şimdiki kafası olsaydı, ona nasıl haddini bil-
218