Başka bir dünyadan gelmiş bu alışılmadık kılıklı çocuğun 
yanına kimse gitmedi. Fransız komutanın karısı bir kutu 
pastayla yolladı ertesi gıin oğlunu; onu do yiyemediler; çocu­
ğa ayıp olmasın diye aldılar kutuyu; ama düşman bu, demiş­
lerdi onlara, zehirlidir verdikleri. Pastalar olduğu gibi çöplü­
ğe atıldı. Düşmandan kaçmalıvdı, buralarda durulamazdı ar­
tık. Ne var ki, Adana'da kalmak gibi, kaçmak da tehlikeliydi: 
Yollarda azınlık çeteleri vardı, eşkiya vardı." Biraz düşündü 
profesör. Sonunda, "Anlıyor musun?" dedi, "Bizde neden ko­
layca bilim adamı yetişmediğini? Bilimin küçük yaşta başına 
gelenleri görüyor musun? İşte bilimin anavatanı Batı, Ada- 
na'ya gelmişti; üstelik yalnız pasta ikram etmiyordu küçük 
çocuklara: Kuvayı Milliye çeteleri düşmana karşı direnişe 
başladığı için yolları, köyleri uçaklar bombalıyordu. Mahalle 
mektebi bitmeden, dayak korkusu bitmeden, düşman korku­
su başladı Mustafa'da. Bir Nevvton’u mahalle mektebinde, 
falaka korkusuyla, anlamadığı bir dilin alfabesiyle ve keli­
meleriyle savaşırken düşünebiliyor musun? Ya da Leibniz'i 
dört yaşında damdan düşerken gözünün önüne getirebilir 
misin?" 'Kim  bu Leihniz?" diye sordu delikanlı. "Büyük bir 
matematikçi," diye mırıldandı orta yaşlı adam; sonra öfke­
lendi: "Bilmem neden böyle insanlardan sözetmezler okulda? 
Çocukları Büyük İskender ya da Napolyon olmaya özendire­
ceklerine, neden onlara Oauss'tan, Pascal'dan bir şeyler an­
latmazlar?" Güldü: "Gauss dedim de aklıma geldi: Gauss da 
küçük bir çocukken, evlerinin önündeki kanala Hüşmüş; yol­
dan geçen bir çiftçi onu kurtarmasaymış, o zamanlar mate­
matikle fiziğin hali ne olurdu?1 ' Ciddileşti: "Ne var ki. küçük 
Mustafa'nın Adana'dan, Fransızlardan kaçma telâşı içinde 
olduğu yaşta Leibniz, babasının kitaplığındaki Latince vc 
Yunanca şiirleri okuyordu; kendisi de Latince mısralar dü­
zenliyordu.'1
"Batılı bilginleri kendi Hallerine bırakalım da gelelim bi­
28