sonra bile, kimi nakka şlar, bunun bir kal ıp olduğuna inanarak atlar ın burun deliklerini kesik çizmeye devam 
etmişlerdir. Baz ılar ının fetihçi Mo ğol süvarilerinden de, atlar ının kesik burun deliklerinden de hiç haberdar 
olmadan 'bu bir kal ıptır' diyerek atlar ım bizim nakka şımızın çizdiği gibi çiziverdiklerinden de eminim." 
"Üstad ım efendim," dedim bir hayranl ık duygusuyla. "Nedime usûlünüz hakikaten umdu ğunuz gibi sonuç 
verdi. Her nakka şın bir de gizli imzas ı varm ış." 
"Her nakka şın değil, her nakka şhanenin," dedi gururla. "Hatta her nakka şhanenin bile de ğil. Baz ı mutsuz 
nakkaşhanelerde, t ıpkı baz ı mutsuz ailelerde oldu ğu gibi, y ıllarca her kafadan bir ba şka ses ç ıkar da mutlulu ğun 
uyumdan gelece ğini, uyumun da mutluluk olaca ğını kimse anlamaz. Kimi Çinliler gibi, kimi Türkmenler, kimi 
Şirazl ılar, kimi Mo ğollar gibi nak şetmeye çal ışır da y ıllarca kavga eden mutsuz kar ı kocalar gibi bir ortak 
üsluplar ı bile olmaz." 
Şimdi gurur yüzüne çok belirgin bir şekilde hakim olmu ş, uzun zamand ır surat ında gördü ğüm 'kederli, ac ıklı 
ihtiyar' ifadesinin yerini bütün gücü elinde toplamak isteyen aksi bir adam ın öfkeli bak ışı alm ıştı. 
"Üstad ım," dedim. "Siz burada, İstanbul'da cihan ın dört bir yan ından her huydan, her me şrepten çeşit çeşit 
nakkaşı yirmi y ılda öyle bir uyum içinde birle ştirdiniz ki, Osmanl ı'nın üslubunu yapt ınız."