12 ŞlMDl SENl YAKALADIM 
Hüsamettin Bey çevresindeki eşyaya dikkatle baktı; Mütercim 
Arif haklı, diye düşündü. İnsan mevcudiyetinin eşyaya ihtiya­
cı yoktu; fakat, eşyanın ademi mevcudiyeti halinde, insan 
mevcudiyeti ve fikriyatı da tehlikeye giriyordu. Mütercim 
Arif, eşya ve insan münasebeti üzerinde çok düşünmüştü. 
Kıymet verilen bir insanın ademi mevcudiyetine, eşya ile 
mevzu bahis insan arasında kurulacak bir münasebetle ta­
hammül mümkündür , derdi. Bu münasebeti müsbet bir şekil­
de ifade edememekle beraber, esasta kıymettar insan ile onun 
hatırasının bir ahenk içinde olduğuna inanırdı. İnsan, Müter­
cim Arif'i bunun için sever, diye düşündü Hüsamettin Bey: 
Daha kuvvetli birçok muharririn aksine, insanı malum bir is­
tikamete sevk etmez, müphem bir ifade kullanmış olması ve 
meseleleri nihai bir noktaya vardırmaması, bizi daha geniş 
ufuklara götürür. Hatta, ekseriyetle, kendimizi Mütercim 
Arif'ten daha mükemmel zannederiz, onu düşündüğümüz za­
man. Ondan ileri gittiğimizi hissederiz. Fakat bize gene bu 
imkanı Mütercim Arif vermiştir. Acaba bütün bunlan kendisi 
291