676 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Kara bir yılan dolanmış çınarın yemyeşil dalına. Uzun mu uzun bir yılan, kap­
kara, yılan sarılmış dala, yukardan aşağı iniyor, iniyor, iniyor. Bir kuyruğu kal­
dı dala dolanmış. Soluğu Meryemcenin yüzünde. Dili dışarda, üç çatal, kırmızı 
dili. Kırmızı kırmızı yalımlıyor, tütüyor. Meryemce bağırsa bağıramıyor, zaten 
bitmiş, kaçsa kaçamıyor. Yılanın soluğu yalım gibi yüzünde, yılan bir top ol­
du, kapkara koca bir yumak, taş gibi, yıldırım gibi geldi Meryemcenin göğsüne 
düştü. Meryemce hık diyemedi, can verdi ... Ali, Aliii, sende hiç, sende hiç, hiç 
hiç ... Din iman, merhamet sevgi yok mu? Ali Aliiii, ananın ak sütü seni iflah 
eder mi, gözüne dizine durmaz mı?" 
''Alinin yüreği taştan demirden." 
Akdenizin üstünde küçük küçük, toprağa bitişik gibi birkaç ak yelken bu­
lutu ortaya çıktı. Bir de incecik bir yel parladı, ırgatların tenini azıcık soğuttu, 
sonra söndü. Örümcek ağı gibi ovayı sarmış ineeli kalınlı yollardan incecik bir 
toz kalktı, sonra geri indi. Bu kadarcık yel bile ırgatların canına can kattı. Dur­
muş bir türküye başladı, ırgatların eli işledi. 
Güneyde, Akdenizin üstünde ak yelken bulutları şişti, büyüdü , çoğaldı, 
yükseldi. 
Koca Halil ak kaşlarını sağ eliyle kaldırdı, güneye baktı: 
"Bugün garbi çok serin, hızlı, yüklü olacak. Allalem yağmur da getirecek," 
dedi. 
''Ağzını hayra aç Koca Halil. Çukurovaya yağmur düşmez yaz günü." 
Yelken bulutları gittikçe büyüdü , çoğaldı, aydınlandı, yükseldi, tüm Akde­
nizin üstünü kapladı. Birden bir garbi patladı. 
Örümcek ağı gibi yollardan tozlar kalktı, toz direkleri yollar boyunca büyü­
yerek, uzayarak Torosa yürüdü. Irgatların terleri kurudu. 
Uzunca Alinin yüzü uzadı, derisi güneş yanığı, pırıl pırıl, kırışık içinde, acı, 
ağı gibi bir yüz, gerilmiş, dudakları titriyor. Elleri uçuyor titremekten. Gözleri 
kan çanağı gibi. 
"Anamı öldürmedim," diyor. "Vallahi billahi öldürme dim. İnsan olan hiç 
anasını öldürür mü?" diyor. "Koyverin benim yakamı. Diri diri yemeyin beni. 
Beni bunca yıldır tanırsınız, ben hiç anasını öldürecek adam mıyım? Anama de­
dim ki, ey anam, Meryemce anam, gel benimlen Çukura, gene geçen yılki gibi 
seni sırtımda taşının, yoksa sen köyde kalırsan, köylü beni yer bitirir, gelme­
di. Bana ne köylü, dedi, bana ne! Ben köyümde kalırım, bol bolarnadı yaşarım. 
Bu gelenek yerin dibine batsın, yaşlılar gayrı Çukura gitmesin. İşte anam böyle 
dedi, diretti. Ona iki aylık yufka yaptı Elif, ben de üç kovan bal kestim, iki de 
sütlü keçi, otuz tane de tavuk buldum getirdim , bir külek de sade, sapsarı inek 
yağı... Tam yaşlılar için ... Elmalar, armu tlar da oldu ormanda, bir de çiçekler aç­
tı. Ormanda, yarpuzlar insan boyu pınar başlarında ... Anam kaldı köyde. Bir de