38  
38. Üstat Osman, Ben 
 
 
 
Hayatlar ını bir sanata cömertçe vererek ya şlanm ış aksi ihtiyarlan bilirsiniz. He rkesi azarlarlar. Uzun boylu, 
kemikli ve ince olurlar. Hayatlar ının geri kalan k ısac ık bölümünün, arkada kalan uzun bölümünün bir tekrar ı 
olmas ını isterler. Hemen parlay ıp öfkelenir, her şeyden şikâyet ederler. Bütün dizginle ri ellerinde toplar, herkese 
illallah dedirtirler. Hiç kimseyi, hiçbir şeyi beğenmezler. Ben onlardan biriyim. 
Daha on alt ı yaşında bir ç ırakken, ayn ı nakkaşhanede dizdize oturup birlikte resim yapma şerefini tatt ığım 
ustalar ustas ı Nurullah Selim Çelebi, seksen ya şındayken böyleydi (benim kadar öfkeli de ğildi ama). Otuz y ıl 
önce gömdü ğümüz en son büyük usta Sar ı Ali de böyleydi (o da benim kadar ince ve uzun de ğildi). O zamanlar 
nakkaşhaneleri yönetmi ş bu efsane üstatlara arkalar ından yöneltilen ele ştiri oklar ının, şimdi de benim s ırtıma 
sıkça sapland ığını bildiğim için hakk ımızda söylenen basmakal ıp baz ı laflar ın asl ı esas ı yoktur, bilesiniz 
istiyorum. 
1- Gerçekten be ğenilecek yeni hiçbir şey olmad ığı için beğenmiyoruz yeni hiçbir şeyi. 
2. Sinirle, mutsuzlukla ya da ba şka bir kusurla zedelenmi ş olduğumuz için de ğil, insanlar ın çoğu aptal 
olduğu için insanlar ın Çoğuna aptal muamelesi yap ıyoruz. (Yine de onlara daha iyi davranmam ız bizim 
hesab ımıza daha bir incelik ve ak ıllılık olurdu.) 
3- Ç ırakl ıklar ından beri a şkla sevdiğim ve yeti ştirdiğim nakka şlar ım d ışındaki pek çok ad ı ve yüzü unutup 
birbirine kar ıştırma bunakl ığımdan değil, bu adlar ın ve yüzlerin hat ırlamaya de ğmeyecek kadar renkten ve 
parlakl ıktan yoksun olmas ındand ır. 
Budalal ıklar ı yüzünden Allah' ın can ını erken ald ığı Enişte'nin cenazesinde, rahmet linin bir zamanlar beni 
Frenk üstatlar ını taklide zorlayarak bana ne ac ılar verdiğini unutmaya çal ıştım. Dönerken de şöyle düşündüm: 
Allah' ın ihsan ı körlük ve ölüm benim için de çok uzak de ğil. Tabii ki nak şettiğim resimlerin ve kitaplar ın, 
gözünüzü şenlendirece ği, gönlünüzde de mutluluk çiçekleri açt ıracağı kadar hat ırlanacağım. Ama ölümümden 
sonra şunun bilinmesini de istiyorum: Hayat ımın sonunda, ihtiyarl ığımda beni mutlulukla gülümseten pek çok 
şey hâlâ vard ı. Mesela: 
1. Çocuklar. (Onlar bütün âlemin kurallar ını özetler.) 
2. Tatl ı hat ıralar. (Güzel o ğlanlar, kad ınlar, güzel resmetmek, dostluk.) 
3. Heratl ı eski üstatlar ın harikalar ıyla karşılaşmak. (Bu bilmeyene aç ıklanamaz.) 
Bütün bunlar ın en basit anlam ı şudur: Art ık başı olduğum Padişahımızın nakkaşhanesinde eskisi gibi harika 
şeyler yap ılam ıyor, işlerin daha da kötüye gidece ğini de görüyorum; her şey tükenecek, bitecek. Bütün 
ömrümüzü bu i şe aşkla vermemize ra ğmen, Herat eski üstatlar ın güzelliklerine burada çok seyrek 
erişebildiğimizi de ac ıyla hissediyorum. Bu gerçekleri alçakgönüllülükle kabul etmek hayat ı kolaylaştırır. Zaten 
alçakgönüllülük, hayat ı kolaylaştıran bir şey olduğu için bizim âlemimizde bu kadar makbul bir erdemdir. 
Şehzadelerimizin sünnet dü ğünü törenini anlatan Surname'de, M ısır Beylerbeyi'nin sünnetli çocu ğa hediye 
getirdiği, k ırm ızı kadife üzerine incecik i şlemeli, nak ışlı alt ından bentli, yakut, zümrüt ve firuze ta şlı bir k ılıç ile 
gemi ve zincirli dizgini alt ından, inci ve zebercet ta şlı üzengili, burnu ak ıtmal ı, tüyleri gümü şten de parlak, 
öfkeli, ma ğrur ve şimşekten h ızlı oynak bir Arap at ını ve at ın üzerindeki alt ın işlemeli, k ırm ızı kadifeli yakut 
şemseli simi e ğeri takdimini gösterir bir resmi, i şte böyle bir alçakgönüllülükle düzeltiyordum, istifini benim 
yapt ığım, at ını, k ılıcını, şehzadesi'ni, onlar ı seyreden elçileri ç ıraklara, tek tek boyatt ığım resmin sa ğına soluna 
fırça darbelerini sürüyordum. At Meydan ı'ndaki ç ınar ağacının baz ı yapraklar ına mor koydum. Tatar Han ı'nın 
elçisinin dü ğmelerine sar ı sürdüm. At ın dizginlerine pek azc ık alt ın suyu çekiyordum ki kap ı vurdu. Durdum. 
Bir kap ı oğlan ı. Saray'dan Hazinedarba şı çağırıyormuş. Gözlerim tatl ı tatl ı ağrımış. Kaftan ımın cebine