KADERİN CİLVESİ 155 
mızda bir fare hayatı yasar. En adi sadeyağlarını tereyağı, 
kaymak gibi yer. Bulabilirse zeytinyağına ekmek banar tıkınır. 
Eve zahire girdiği vakitlerde onun çalıp sakladığı yerler vardır. 
Savaşın en amansız kıtlık ve felâket zamanlarında bile kayna­
nam Halise Hanım aç kalmadı. Asma yaprağı lapası, ısırgan 
çorbası gibi yemekler icat etti. Oburlukta deha sahibidir. Mi­
desinden başka din, mabut tanımaz. 
Kaynanam odaya adımını atar atmaz minderin üzerine 
saçılmış paraları görerek derin bir saygı ile adeta kendinden 
geçmişcesine kaymelerin önünde durdu. Derin derin içini çe­
kerek : 
— Eşhedü enlâ ilahe illallah ve eşhedü enne Muhamme-
den abdühu ve resulü... 
Ben: —Ne oluyorsun hanım ne? 
Kaynanam: — Kelimei şahadet getiriyorum. 
Ben: — Ecelin mi yaklaştı? 
Kaynanam: — A dur bakalım' daha vakit çok... Torun­
larımın çocuklarını göreceğim. 
Ben: — Can çekişir gibi niye gürüldüyorsun öyle? 
Kaynanam: — Paraları gördüm, içim coştu. Sarraf vitrin­
lerini süsleyen bu mübarek kâğıtları bizim eve gönderen Tan­
rının büyüklüğüne, Peygamberinin yüksekliğine, şefaatine ge­
tiriyorum. Tanrıdan ümit kesilmez. Vermez vermez de işte 
gün görünmeyen hazinesinden birkaç yüz lira ihsan eder. 
Ben: — Bu paraları nerede bulduğumu sormuyorsun. Bak, 
kızın çalmışsın diye benimle kavga ediyor. 
Kaynanam: — Damatçığım. sen onun kusuruna bakma, 
Kızım yoksulluk içinde çoluk çocuğu ile didine didine alık gibi 
bir şey oldu. Erkek eve para getirsin de nereden getirirse ge­
tirsin. Çalsın çırpsın, ne yaparsa yapsın. O tamamiyle kendisi­
ne aittir. Kadının düşüneceği bir şey değil. Özellikle bu za­
manda... Böyle bir zamanda... 
Ben: — Ah sevgili kaynanacığım, Berkson'u, Dürkhaym'i 
okumadan anadan filosof doğmuşsun. Bütün hayatı, sosyal 
bilimi mide meselesi üzerinde topluy otsun. Gün görmüş kadın­
sın. Öyle pratik felsefen vardır ki. üniversite öğrencisi senin 
yanında çok yaya kain'. Dini, uluhüyeti midenle ararsın. Bütün