Asya ezbere şiir okurken m ısralar ı unutmuş gibi ne yapaca ğı-
nı bilemez halde gözleriyle ekran ı tarad ı. Beşinci Sultan' ı dalg ın 
dalg ın okşadıktan sonra, parmaklan yeniden klavyeye gitti.  
"Yani diyelim ki babam ın büyükbabas ı bir suç işledi. Bundan 
ben mi sorumluyum?"  
"Baban ın büyükbabas ının suçundan de ğil, ama o suçun inkâr 
ve ihmal edilmemesinden sen sorumlusun..." yazd ı Anti Kavur-
ma. 
Asya bu sözün dobrah ğına şaştı. Gerildiğini, sinirlendi ğini 
hissetti ama kimseye bir şey belli etmedi. Dü şünüyordu. Bilgisa-
yardan yay ılan ışıkta yüzü solgun ve durgundu. O şimdiye de ğin 
bireysel olarak "geçmi şi yok sayma ihtiyac ı" duymuşken, karşı-
sındaki insanlar kolektif olarak "geçmi şi daima diri tutma ihtiya-
cı" içindeydi. Bu kar şıtlık ilgisini çekmi şti. 
"Hayat ım boyunca geçmi şsiz olmak istedim... Akl ı başında 
bir alzheimer vakas ı olmay ı düşledim. Piç olmak insan ın babas ı 
olmamas ından ziyade geçmi şinin olmamas ıdır... Şimdi de siz 
kalkm ış benden geçmi şime sahip ç ıkmam ı ve hayali bir baban ın-
büyükbabas ı ad ına sizlerden özür dilememi bekliyorsunuz!"  
Cevap gelmedi ama Asya zaten cevap beklemiyor gibiydi. 
Parmaklan kendi iradeleriyle hareket ediyormu ş gibi, gözleri ka-
pal ı ilerliyormu ş gibi yazmaya devam etti.  
"Çok ayr ı noktalarda duruyoruz. Ama tam da bu sebepten 
ötürü, yani ben bu kadar geçmi şsiz, siz de bu kadar geçmi şe bağlı 
olduğunuz için birbirimizi daha iyi anlayabiliriz. Uçlar ortalar-
dan daha yak ındır birbirine. İnsan belle ğindeki devaml ılığın öne-
mini kabul edebilirim... bunu yapabilirim... ve atalar ımın sizin 
atalar ınıza verdiği bütün ac ılar için özür dileyebilirim."  
Anti Kavurma tatmin olmam ıştı. "Bizden özür dilemen pek 
bir anlam ifade etmiyor asl ında," diye girdi araya. "Türk devleti 
önünde yüksek sesle özür dile."  
 "Amma yapt ın, abartma!" Armanuş müdahale etme arzusunu 
dizginleyemeyip bir anda klavyeyi kendine çekmi şti. "Bu onun 
başını belaya sokmaktan ba şka neye yarar?"  
"Samimiyse ba şını belaya sokmas ı laz ım," diye üfürdü Anti 
Kavurma.  
Ama kimse cevap vermeye f ırsat bulamadan beklenmedik bir 
yorum geldi.  
"Doğrusunu isterseniz sevgili Madam Sürgün Ruhum ve sev-
gili Türk Ad ında Bir K ız... Diyasporadaki Ermeniler aras ında 
Türklerin soyk ırımı kabul etmesini asla istemeyecek olanlar var. 
Çünkü Türkler bunu kabul edecek olurlarsa aya ğımızın alt ındaki 
hal ıyı çekip, bizi bir arada tutan en güçlü ve belki de tek ba ğı or-
tadan kald ıracaklar. T ıpkı Türklerin yap ılan haks ızlığı inkâr etme 
alışkanl ığı olmas ı gibi, Ermenilerin de yap ılan haks ızlığın hat ıra-
sına dört elle yap ışıp, 'mazlum' kimli ğinin keyfini sürme al ışkan-
lığı var. Görünü şe göre iki taraf ın da değişmesi şart. İki taraf ın 
da acilen terk etmesi gereken kabuklanm ış dogmalar ı var."  
Baron Baghdassarian'd ı bunlan yazan.  
"Hâlâ uyumad ılar," dedi Feride Teyze k ızlann odas ının önünde 
bir aşağı bir yukar ı volta atmay ı sürdürerek. "Bir dertleri mi var  
acaba?"  
Zeliha Teyze oturma odas ındaki divanda s ızm ıştı. Yaşlılar uy-
kuya yatm ıştı, disiplinli bir ö ğretmene yak ışacak şekilde her gün 
hep ayn ı saatte yata ğa giren Çevriye Teyze de.  
"Hadi can ım git sen de yat art ık. Kap ılannda bekleyip onlara 
göz kulak olurum," dedi Banu Teyze karde şinin omzunu s ıvazla-
yarak. Zaman zaman hastal ığı palazland ığında Feride Teyze d ış 
dünyadaki birilerinden ya da bir şeylerden gelebilecek zarar zi-