166 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Uzakta, göğün öbür ucunda, üç tane jet, göğün bir ucundan bir ucuna gü­
müş ışıltılı yollar bırakarak gidiyorlardı. Az sonra gözden kayboldular. Sonra da 
sesleri kesildi. 
Ali gülümseyerek şaşkın kalmış çocuklara, hayran kalmış karısına baktı: 
"Bunlara uçmak derler askercilikte . İçine yüz adam, bin adam, iki bin adam, bir 
ordu biner. Her bir askerin eline bir bomba verirler, salarlar gavur köylerinin üstü­
ne. Üstlerine yağan bombalar gavurlan kırfacana çevirir. Taş üstünde taş kalmaz. 
Gördün ya, göz açıp kapayıncaya kadar da kaçar gelirler. Dediler ki askercilik­
te, bunların en zorlu binicisi Türklerden olurmuş. Askercilikte, bizim çavuş, Ali, 
sen de bin de gökyüzüne doğru bir havalan, dedi. Aman Çavuşum, elini ayağını 
öpeyim, ben binemem, düşerim, dedim. Çavuş güldü. Ulan, dedi, ona uçmak de­
mişler, Allahın bir hikmeti, dedi, hiç düşer mi insan? Düşmesin ama ben binemem 
Çavuşum, dedim. Çavuş bir güldü, bir güldü ki, Ali, dedi, ben de seni hep yürek 
bir adam sanırdırn. Halbuysam ki fos çıktın. Çavuşum, dedim, yürek deyince aya­
ğın yerde olmalı. Kuş gibi gökyüzüne çıkmışsın, ona yürek neyler ki7" 
Elif geldi kocasının yanına usulca oturdu. Çocuklar da geldiler yanına so­
kuldular analarının. Ali anlatıyor gülüyor, anlatıyor seviniyordu. Bu uçak işi­
ni, çavuşuyla aralarında geçeni çok anlatmıştı. Ne kadar çok anlatmışsa bütün 
köylüye o kadar dinletmişti. Kimse bıkıp usanmamıştı uçmak lafından. Ayakla­
rını, perişan anasını, pamuğu, Adil Efendiyi, deyyus Muhtarı, boynu kalın De­
lice Bekiri, bitmeyen yolları, hepsini unutmuştu. 
"Yürek dediğin yürekse eğer, yerde de olsa yürektir, gökte de olsa, deniz 
deryada da olsa. Hiç söyleme, Çavuşum, dedim, binemem. Varsa eğer benim yi­
ğitliğim topraktadır. Canımı kuşun kanadına güvenemem. Onun içine binenler, 
ana kuzusu değil mi, dedi. Çavuşum, ana kuzusu, dedim. Bizim ordumuzcia 
bunlardan çok, dedi. Arı gibi var. Hani pamuk topladıydık bir yerde. Dümdüz 
bir yerde. Sizin köylü de oradaydı o yıl. Bir pamuğu olurdu oranın, amanallah! 
Amanallah! Kar yağık gibi dünya. Aklında mı, ortasından tren geçerdi. Adına 
Misis derlerdi. Ulu bir su akardı. O düzlüğü bunların yuvası yapmış hükümet. 
Her sabah, arılar çiçeğe dağılır gibi, bunlar da yuvalarından dışarı uğrarlarmış 
avrat. Bin tane, iki bin, üç bin, dört bin tane, say sayabilirsen, öyle çok. Gökyü­
zünü tutarlarmış. Bulutun aynısı." 
Başını göğe kaldırdı. Üç tane gümüş yol, göğün uzağında salınmış kalmıştı. 
"İşte avrat, onlar kendilerine böyle yollar yaparlar. Bir daha gelince yollarını 
şaşırmasınlar diye. Bir yakından görsen onları ağzın ayrık kalır. Her kanadı bir 
renkte. Mor, sarı, yeşil, kırmızı. .. Yaradana kurban olduğum, bir ışıldar, renkler 
bir döner ki alından moruna, bakamazsın. Alaman demiş ki, pravo Türk mille­
tine. Yiğit millet, demirgırasi millet, akıllı millet demiş, biz, demiş, bunca yılın 
Alarnam olalım da Türklerde bizden çok uçmak olsun, demiş. Avrat sana deyim 
ki, gece de uçarlar bunlar. Kırmızı, ak, turuncu, yeşilışık takarlar. Göğün yüzü