97 
 denetlemeleri gerekir. Ancak bu denetimde bir sıkıntı vardır. Kendi kendinizi denetlemek de 
biraz zorluk çekersiniz. Bu zo rluk sadece amiyane tabirle kendine yontmaktan kaynaklanan 
zorluk değildir. Teknik anlamda da zordur gerçekten yani çok masumane emellerle de çok 
zordur. İnsanın yapılarının kendilerini denetlemeleri insanın kendi kendini özeleştiri yapması 
ne kadar zorsa bunlar da o kadar zordur. Bu denetlemeyi ancak belli bir amaç etrafında, ortak 
çıkarlar için bir araya gelmiş bireylerin ayrıntı dâhilinde işleyen fakat otonom olan 
örgütlenmeleri sağlıyor. Yani aslında sivil toplum örgütü iyi denetleyebilir devleti denetl emesi 
gerekir. Evet… Devletler de toplumun her bir bireyin devleti sorgulama ve denetleme hakkı 
vardır, sorumluluğu da vardır. Aslında bütün bunlar mutabakatın gereğidir.  
Bir bireyin devlet aygıtının tümünü denetleyebilmesi mümkün görülmemektedir. 
Dolayıs ıyla bu anlamda her bir alanda uzmanlaşmış sivil örgütlenmeler bu denetimi 
gerçekleştirir. Her her çıkar örgütü devlet aygıtının belli bir parçası üzerinde özelleşmiştir. Bu 
anlamdaki uzmanlaşma biraz önce ifade ettiğim gibi denetimi elbette kolaylaştırır,  neleri nerede 
arayacağımızı bilir. Denetim demek sadece eleştiri demek değil tabi ki burada aynı zamanda 
alternatifler de sunmamız gerekiyor.  
Anlayabileceğimiz gibi, devletin doğru işleyebilmesi için ya da bildiğimiz gibi bir 
devletin gerçek anlamda bira z önce ifade ettiğim toplumsal mutabakatın gereği yerine 
getirebilmesi için demokrasiye ihtiyaç vardır. Demokrasi biliyorsunuz kökenini antik yunandan 
alıyor ama o günden bu yana muazzam birikim var. Dolayısıyla, bu demokrasi insanlığın 
kültürel birikimi s onucu içerisinde yücelttiğimiz tüm ortak değerler sonucudur. Demokrasi 
dürüst olmak, adaletli olmak, olaylara nesnel bakabilmek, eleştiri ve öz eleştiri yapabilmek 
insanı insan olduğu için yaklaşabilmektir. Bunu insana ne verir eğitim ancak eğitimli insanl ar 
belirli bir sistem içerisinde eğitilebilir. Bu amaç ile eğitilen demokrasi ya da demokrat insanları 
yetiştirmek amacıyla eğitimciler ancak bu değerlere sahip olabilirler. Evet, biraz önce ifade 
ettiğim gibi yani antik yunandan bu yana demokrasiye ilişki n insanlığın muazzam bir birikimi 
var. Günümüzde bu birikimden nasibini almış toplumlar günümüz uygarlığını oluşturuyorlar.  
Tarih boyunca farklı farklı uygarlıklar görüyorsunuz çeşitli nedenlerle bunların 
insanlığın önüne geçtiklerini yönlendirici oldukla rını görüyorsunuz. Biraz önce dediğim gibi 
demokrasiyi tam anlamıyla hayata geçirebilmeyi başarmış olan ülkelerin günümüzde 
yönlendirici olduklarını biliyoruz. Burada tabi ki devlet kendi kendine harekete geçmiyor. 
Devleti, bireyin refahı ve tutumu için ça lışmaya ilgili devletlerdeki sivil örgütlenmeler 
zorluyorlar. Bu sivil örgütlenmeler ne kadar sağlıklı ise devlet de o denli sağlıklı çalışıyor.  
Bir de gelelim sendikalara… Sendika basitçe kader birliği yapan emekçilerin haklarıyla 
mücadele etmek üzere bi r araya gelmelerinden oluşan bir örgütlenmedir. Emekçilerin refahları 
ve mutlulukları hizmet ettikleri alanlarda insanca çalışabilmelerine iş barışına psikolojik sosyal 
ve kültürel gereksinimlerine tam anlamıyla karşılanabilmesine bağlıdır. Sendikalara ili şkin 
toplumsal algı en başta da ifade ettiğim gibi umutlu değildir. İfade etmek gerekirse, sendikaların 
işlevlerini yerine getirdikleri ya da getireceklerine yönelik toplumsal tavır genellikle 
olumsuzdur. Yani toplumumuz aslında sendikalara çekinceyle yakl aşmaktadır. Çoğunlukla 
sendikalara iyileşme isteyen bir hasta gözü ile bakılır. Bu ifade Türkiye için geçerli değil, bu 
ifade uluslararası düzeyde geçerli bir ifadedir. Doğrudan yabancı kaynaklarda da aynı ifadeye 
rastlayabilirsiniz aynı ifadeye özellikle buraya aldım ancak öte yandan toplumumuzun bizim 
toplumumuzun sorunlara başkası çözsün yaklaşımı nedeniyle bu sendikalara yine de 
gereksinim duyulur. Dolayısıyla, burada bu hastalığın hızlıca iyileşmesidir. Yani toplum bir 
taraftan kişisel anlamda kişilere  sorduğunuzda der ki, sendikalardan bir şey olmaz ama öte