fazla vererek halis süt talep ettiğiniz zaman bile bu fena 
adetimden vazgeçmez, daima su katardım. Yoğurtlarım da 
hep nişastalı ilaçlı hileliydi ... Beni affediniz, diyordu. Bekir 
de ağlayarak: 
-Ben de hep silik paraları seçip sana getirirdim. Beye­
fendi her ay senin düzenli olarak hesabını gördüğü halde 
ben bu ödemeyi geeiktirecek aylarla paranı vermeyip sana 
eziyet eder ve daima beş on kuruşunu iç etmek için türlü 
hileler düşünürdüm ... 
Sonra kasap, bakkal da geldi. Kıvırcık ı narnma ne kadar 
keçi eti yediğimizi, halis niyetine ne kadar karışık boyalı 
yağiara para verdiğimizi, tartıda ve her şeyde daima yarı 
yarıya aldatıldığımızı öğrendim. Bu umumi kardeşliğin 
kurulmasından sonra hayatın devamı mümkün olsa esnaf 
için hilesiz ticaretin pek zor olacağını anladım. Herkesin 
birbirine karşı olan itiraflarında ne çirkin bencillikler, ne 
kötü amaçlar meydana çıkıyordu. Çeşitli ırklar arasında 
değil aynı millet içinde, hatta aynı aile fertleri arasında bile 
emellerde ne derece anlaşmazlık, menfaatlerde ne kadar 
açgözlülük hüküm sürdüğü ortaya çıktı. Meğerse ademoğlu 
hileden ibaretmiş. "Dost" sıfatını hak eden iki fert bulmak 
hemen imkansız görünüyor, bu kelime manasız bir söz gibi 
kalıyordu. Bu kadar düşmanlık eden insanların nasıl olup 
da birbirini mahvetmeyecek asırlardan beri bir arada yaşa­
yabilmiş olduklarına hayret ettim. 
8 
Bu müthiş itiraflardan sonra herkeste bir vicdan rahatlığı 
hasıl oldu. İnsanlığın selamet ve saadetinin böyle kardeşlik 
ve tam eşitlikte olduğu anlaşıldı. İnsanlar neden şimdiye 
kadar bu büyük hakikati idrak etmeyerek varlıklarını sür­
dürmeyi birbirine karşı düşmanlıkta, savaşmakta, kan dök-
ı Türkiye'de et kalitesi bakurundan birinci sırada gelen koyun ırkı. 
82