ketumluğunu anlamıyorlardı. Şimdi candarmalar herhangi bir 
köylüyü yakalayıp derisini yüzseler, gözlerini oysalar ağzından 
onun üstüne bir tek söz alamazlardı.
Koca Osman:
"Bu insanoğluna bir var, çöpünü, sineğini güvenemezsin, 
bir var, canım kaldır at önlerine, canı gibi korur," diyordu.
Köylüleri sevinçten deliye döndüren başka bir şey daha 
oluyordu. Her gece, tam gece yarısı Ali Safa Beyin çiftliği, ay­
nen Vayvaylı köyü gibi kurşuna tutuluyordu.
Şefçe Kahya:
"Kaçacak," diyordu. "Ali Safa çiftliğini bırakıp Anavarza 
yazısından kaçacak."
Candarmalar, Ah Safanm adamları her gece çiftliği bekli­
yorlar, tam gece yarısı olunca, karanlıkta, nerden geldiği belir­
siz kurşunlar çiftliğin üstüne yağıyor, sonra kurşunları sıkanlar 
yer yarılıyor, yerin dibine geçiyorlardı. Arıyorlar tarıyorlar, bir 
türlü onları bulamıyorlardı. Safa Bey şaşkına dönmüş, üç kere 
Arif Saim Beye gitmiş, başına gelenleri anlatmıştı. Arif Saim 
olanı biteni dinlemiş dinlemiş, sadece gülmüştü.
Ali Safa Bey:
"Köylüler ayaklandılar," demişti. "Düpedüz ayaklandılar. 
Bir irticai hareket hazırlıyorlar."
Arif Saim Bey gene gülmüş:
"Köylüler ayaklanamazlar. Türk köylüsünde öyle bir kabi­
liyet yoktur," diye ona karşıhk vermişti. "Ayaklanamaz. Onda 
öyle bir gelenek yok."
Ali Safa Bey: "Ya benim yanan harmanlarım, ya çalınan at­
larım, ya her gece kurşunlanan çiftliğim?" diyememişti. "Bütün 
bunları yapan Türk köylüsü değil de siz misiniz Arif Saim Bey? 
Belki de sizsiniz. Köylüler bir büyük yerden kuvvet alıyorlar. 
Sırtlarım çok sağlam bir kayaya dayamışlar. Yoksa bu ölüler et­
lerini kessem, şu yaptıkları işin bir tekine cesaret edemezlerdi. 
Bu kuvvet siz olabilirsiniz Arif Saim Bey. Bu kuvvet Paşa olabi­
lir. Emniyeti Umumiyenin ajanları olabilir," diyememişti.
Büyük bir şaşkınlığa düşmüştü. İs bulaşmış gibi esmer yü­
zü domur domur ter içinde kalıyordu. Durmadan gece gündüz 
düşünüyor, terliyordu. Köylere bir sürü adam salmış, bu işin
343