Orta Direk 253 
ların başına gelmedi. Ne avrat kaldı, ne ocak, ne ev, ne de bark. Tatlı canı zor 
kurtardım. Öteki köylüler de bakın şunların haline der, başımıza kakarlar. Ge­
lecek yıl ben de seninle bileyim. Benim sözümü bilirsin." 
Taşbaşoğlunun yüzü kireç gibi bembeyaz olmuştu . Gözleri dumanlıydı. Elin­
deki sarı tespihini cebine koydu. Öksüzle göz göze geldiler. Öksüz başını yere 
eğdi. Taşbaşoğlu da başını yere eğdi. 
Onun artık ileri bir adım bile atamayacağını sezen Muhtar: 
"Siz burada durun bekleyin, köylü de toparlanıp hemen geliyor. Ya da ağır 
ağır gidin." 
Geri dönmeleri çok zorlarına gidecek, belki de durmayacaklardı. Böylelikle 
onların o duygulannın da önünü almış oluyordu. 
"Aramızda geçenleri unutmak gerektir arkadaş. Memet kardaş. Ve de insan­
lığa bu yakışır. Seni çok severim. Bu köyde en yiğit, sözüne güvenilir adam sen­
sin. Kardaşımdan, öz kardaşımdan ilerisin. Keşke anam senin gibi bir kardaş 
doğuraydı bana. Dünyalar benim olurdu." 
Gömleksizoğlu: 
"Ben de Taşbaşzadeyi canımdan çok severim. Yiğit, sözden anlar, akıllı 
uşak. Kim olsa şimdi onun yerinde dönmez, durmaz giderdi. O gitmez. Çünkü 
onda derya kadar akıl var. Atalar ne demiş, deli bir dostun olacağına, akıllı bin 
düşmanın olsun, daha yeğdir." 
Köyden gürültüler geliyordu. Bir telaşlanma, bir sevinç, sevinç çığlıkları ... 
Köyün yarısı şimdiden hazırlığını bitirip toparlanmış, yola düşmüştü bile. Eşek­
lere, atlara, sırtiara yükler sarılmış, bir kısmı da çabuk çabuk sarılıyordu. 
Üstü başı yırtık, şalvannın paçasında çamur kurumuş, eli değnekli bir deli­
kanlı gelip karşılannda duruncaya kadar Taşbaşa söz söylediler. Taşbaş ağzını 
bile açmadı. 
''Sığırlar Miralayın çiftliğine indi Ağam. İyi yaylım var. Bu yıl sığırlar iyi et 
tutacak." 
Muhtar delikanlının sırtını sıvazladı: 
"Pıravo arkadaş," dedi, sonra da onu kucakladı. "Böylesi köylüye can kur­
ban. Leb demeden leblebiyi anlayan köylüye ... Adam böylesi insanlarla cehen­
neme bile gider de yanmaz. Ve de arasını gül gülistanlık eder. Hazreti Halil İb­
rahim gibi." 
Taşbaşoğlunu orada bırakıp oymağa geri döndüler. Muhtar, tımarianmış pı­
rıl pırıl kara eşeğine bindi, köylünün önünce sürdü. ilerde, daha orada durmuş 
kalmış, düşüneeli Taşbaşoğlunun yanından hızla geçti, yola düştü. 
Az aşağıdaki Çukurova toprağı toz duman içindeydi. Pıtırağı acı acı koktu.