yazd ırm ıştır. Üstad ın ölümünden sonra güzel hattat ın Atlar ın Nak ışı, Atlar ın Ak ışı ve Atlar ın Aşkı adl ı üç ciltte 
toplad ığı ve her biri at ın sol ön aya ğından başlayan bu üç yüz üç at çizi şi hikâyesi, bir dönem Akkoyunlu 
gücünün hissedildi ği memleketlerde çok sevilip aranm ış, çeşitli yeni yazmalar ı ve taklitleri ç ıkm ış, kimi nakka ş, 
çırak, ve ö ğrencilerince ezberlenmi ş, bir uygulama kitab ı olarak kullan ılm ış, ama Uzun Hasan' ın Akkoyunlu 
devleti silip süpürüldükten ve Herat nak şı bütün Acem ülkesine hakim olduktan sonra unutulmu ştur. Bunda, 
Heratl ı Kemalettin R ıza'n ın Kör'ün Atlar ı adl ı kitab ında, bu üç kitab ı şiddetle ele ştirip yak ılmas ı gerektiğini 
savunurken ileri sürdü ğü şu hakl ı mant ığın gücü vard ır kuşkusuz: Kazvinli Cemalettin'in üç kitab ında anlatt ığı 
atlar ın hiçbiri Allah' ın at ı olamaz; çünkü onlar saf de ğildir; çünkü ihtiyar üstat onlar ı bir kere bile ve k ısac ık bir 
süre de olsa, gerçek bir sava ş meclisine tan ık olduktan sonra anlatm ıştır. Akkoyunlu Uzun Hasan' ın hazinesi, 
Fatih Sultan Mehmet taraf ından yağmalan ıp İstanbul'a getirildi ği için, bu üç yüz üç hikâyeden baz ılar ının zaman 
zaman İstanbul'da ba şka kitaplarda görülmesine, hatta kimi atlar ın bu hikâyelerin gösterdi ği gibi nak şedilmesine 
şaşmamak gerekir. 
 
Lam 
 
Herat'ta ve Şiraz'da usta nakka şın ömrünün son döneminde, a şırı çal ışma yüzünden kör olmas ı yaln ızca üstad ın 
azminin bir belirtisi olarak görülmez, ayn ı zamanda Allah' ın bu büyük üstad ın emeğinin ve hünerinin kar şılığını 
nakkaşa vermesi olarak övülürdü. Bu yüzden bir dönem Herat'ta, ya şland ığı halde kör olmayan eski üstatlara 
şüpheyle bak ılmas ı pek çok büyük üstad ı yaşlılıklar ında körlü ğü aramaya itmi ştir. Bunlardan baz ılar ının, kendi 
kendilerini kör etmelerinin, ba şka bir şah için çal ışmak ya da üslup de ğiştirmektense kendilerini kör etmi ş efsane 
üstatlar ın yoluna girmelerinin hayranl ıkla an ıldığı uzun bir dönem boyunca, bir tek, Timur'un Miran Şah 
soyundan torunlar ından Ebu Said, Ta şkent ve Semerkant' ı ele geçirdikten sonra kurdu ğu nakkaşhanesinde, 
körlüğün kendisine de ğil taklidine, körlükten daha fazla sayg ı göstermesiyle yeni bir âlem açm ıştı. Ebu Said'e 
ilham veren ya şlı usta Kara Veli, gözleri görmeyen nakka şın karanl ıkta zaten Allah' ın atlar ını göreceğini, as ıl 
hünerin, gözleri gören nakka şın dünyaya kör gibi bakabilmesi oldu ğunu söylemi ş, bunu da altm ış yedi 
yaşındayken gözleri sonuna kadar aç ık kâğıda bakar oldu ğu halde, kâ ğıdı hiç görüp dü şünmeden, kaleminin 
ucuna deliveren bir at ı çizivermesiyle kan ıtlam ıştı. Miran Şah' ın da, efsane üstada yard ım olsun diye, sa ğır 
musikişinaslara ud çald ırıp, dilsiz meddahlara hikâye anlatt ırdığı bu nak ış töreni sonunda, Kara Veli'nin çizdi ği 
harika at, büyük üstad ın çizdiği diğer atlarla uzun uzun kar şılaştırılm ış ve arada hiçbir fark ın olmad ığı 
görülmüştü. Miran Şah' ı huzursuz eden bu durum üzerine efsane üstat, hüner sahibi nakka şın gözü aç ık da olsa 
kapal ı da olsa, atlar ı her zaman yaln ızca bir şekilde, Allah' ın gördüğü gibi görece ğini söylemi şti. Ona göre, söz 
konusu büyük bir usta nakka ş olduğunda, kör ile gören aras ında hiçbir fark yoktu: El hep ayn ı atı çizerdi, çünkü 
o zamanlar üslup denen Frenk icad ı yoktu. Büyük usta Kara Veli'nin atlar ı, yüz on y ıl bütün Müslüman 
nakkaşlarca taklit edilmi ş, kendisi ise Ebu Said'in yenilgisi ve nakka şhanenin da ğılmas ı üzerine Semerkant'tan 
Kazvin'e geçtikten iki y ıl sonra, Ku-ran- ı Kerim'in, "hiç kör ile gören bir olur mu" yolundaki âyetini kötü 
niyetlerle çürütmek istiyor diye, önce kör edilip sonra genç Nizam Şah' ın askerlerince öldürülmü ştü. 
 
Bir üçüncü hikâye daha anlat ıp büyük üstat Behzat' ın kendini kör etmesini, Heral'tan hiçbir zaman ayr ılmak 
istememesini, zorla Tebriz'e götürülünce neden hiç nak şetmediğini, nakka şın üslubunun ba ğlı olduğu 
nakkaşhane oldu ğunu, Üstat Osman'dan dinledi ğim diğer efsaneleri güzel gözlü hattat ç ırağına anlatacakt ım