2 
Ağustos ortasından ekime kadar döngeleler kırmızıdır. Bir kırmızı sis, bir 
kırmızı bulut gibi bozkırın üstüne çöker. Ardından gün verilmiş. Bir kırmızı 
yol, uzun, dalgalı bir şerit, bir turna katan, çığlık çığlığa geçen bir kuş sürüsü 
gibi açılır kapanır, iner çıkar, toplanır dağılır. Deli yeller önünde bozkın bir uç­
tan bir uca dolanır. Yalar. Bir yerde duramaz. Kabına sığamaz. 
Döngele bozkırın en önemli bitkisi, dikenidir. Yazın tatlı bir yeşildeyken di­
kenleri kadar kökleri de sağlamdır. Görünüşü bozkıra can verir, hayat bağışlar. 
Kuruyunca kökü zayıflar, dikenleri sertleşir daha da. Esen yellerin önüne düşer 
sonra. 
Orta güzden sonra yeller iyice azıtır. Döngele de. Ve döngelderin rengi açı­
lır altın sansına keser. Toprağa sağlarnca yapışmış, inat, kopmaz. Ama kökler 
iyice incelir. Orta güzden sonra esen ulu yeller toprakta dikili hiçbir döngele 
bırakınamacasına çabalar. lslıklar doldurur bozkır dünyasını. Yüzlerce binler­
ce döngele bozkıra ağar. Bozkır sarı, altın pırtltısına boğulur. Bozkır gün ışığına 
batar, balkır. Yalp yalp eder. Balkıyarak döner, savrulur. Döngeleler olmasa boz­
kır bozkır değildir. 
Koca Halil der ki: "Şu uçsuz bucaksız, cansız toprağın şenliği, güzelliği dön­
geleyle gelir. Döngelesiz, şu boş, ölü toprak neye yarar kil" 
Çatırtılar gelir bozkırdan. Koca Halil kulağını toprağa dayar, toprağın de­
rinden gelen sesini, uğultusunu dinler. Bozkır toprağı iyi bir iletkendir. Top­
rakta kannca sesleri. Kuş yuvaları. Bir kuş vardır, salt mavi. Yanar döner mavi. 
Yarlarda toprağı oyar, uzun bir delikle ta toprağın derinliklerine gider, yuvasını 
toprağın dibine yapar. Onun toprağı delişi duyulur. Civcivlerin sesi gelir. Uzak 
uzak bir türkü gelir. Döngele kökleri ne zaman kopa cak, çatırtısından bilinir. 
Koca Halil der ki: "Bu toprak gibi yok. Telgraftan beter. Daya kulağını duyulma­
dık sesler duy. Bir çobanın kavalını duyarsın, dünyanın öte ucundan gelen. Bir 
türkü duyarsın, söylenme dik. Bir hoş, bir uğultulu . Çiçek yüklü bir türkü. Daya 
kulağını, bir günlük yol öteden giden atların nallannın sesini duy. Her adam 
toprağın sesini duyamaz. Kulak ister ona. Sesleri bir bir seçecek Koca Halil ku­
lağı ister, düdüklerim ... " 
Koca Halil en çok kulağını dayayıp saatlarca toprağı dinlemeyi sever. Taa 
gençliğinden beri. 
Torosların arka yanındaki, düzleşerek uzun, büyük bir dalgayla bozkıra 
doğru sarkan ak, yanıkçasına kavrulmuş topraklı, ağaçsız kısmındaki köyleri, 
güzün kokusu gelmeye başlayınca, toptan köylerde siniler sinek kalmamacası-