söylemişti bunu. Sonra kederlenir gibi oldu: "İşte, benim gibi 
insanlar, bu yaşa gelince hiçbir şey yapmamak için yaşarlar. Günü 
nasıl doldurayım diye düşünmüyorum. Hatıralar yeter! Ama insan 
onları birisine anlatmalı, değil mi? Avrupa'da gördüm, oradakiler 
oturuyor, yazıyorlar. Kitap oluyor, gazetelerde tefrika ediliyor. 
Ama burada? Tek kelime yazsam zülfiyare dokunur. Başım belâya 
girer. Dimyat'a pirince giderken hikâyesi olur. Kah kah. Burada 
hürriyet yok, oğlum, hürriyet! Yaşasın Jöntürkler." Bu son 
cümleyi sesini kısarak söylemişti. "Yaşasın benim küçük saf 
oğlan! Hımmm! Peki ne yapmalı sence hayatta? Yok, yok, sen 
şimdi bunu anlayamazsın? Hem öyle fazla kitap okumuş birine 
de benzemiyorsun ! Alınmıyorsun ya?" 
Cevdet Bey: "Rica ederim, Paşam!" dedi ve terledi. 
"Tamam, anladım; kibarsın, biliyorum!" dedi Paşa. Biraz 
öfkelenmiş gibiydi. Odanın içinde sallanarak aşağı yukarı yü­
rüyordu. "Kimbilir benim de sarhoş olduğumu düşünüyorsundur. 
Bir paşayı böyle hiç görmedin değil mi? Zaten yakından kaç paşa 
gördün, kaç tanesinin sohbetine katıldın? Sen Nedim Paşa'yı 
nereden tanıyorsun bakayım?" 
Cevdet Bey: "Dükkânıma gelmişti!" diye mırıldandı. 
Paşa odanın ortasında durdu. Bir hamamböceğine bakar gibi 
Cevdet Bey'e baktı: "Tüccar!" diye fısıldadı. "Kızımı bir tüccara 
vereceğim aklıma gelmezdi. Üstelik bile bile, seve seve veriyorum. 
Oğlum, seni takdir ediyorum, beni yanlış anlama, eğer ağzımdan 
kaba sözler çıkıyorsa sana kendimi yakın hissettiğim içindir!" 
Unuttuğu bir duayı hatırlamaya çalışıyormuş gibi durup kendini 
zorladı. "Niye böyle olduk? Bütün bunlar neden? Niye bomba 
atıyorlar?.. Hepsi padişahımıza düşman!.." Ya ayakta daha fazla 
duramadığı için, ya da umutsuzluktan, kendini divana attı. Cevdet 
Bey'e baktı. "Seni beğendim! Seni beğendim, çünkü kendime 
benzettim!" diye söylendi. 
Cevdet Bey gülümsemeye, olup biteni olağan karşılamaya 
çalışarak Paşa'ya bakıyor, birşeyler söylemesi gerektiğini anlıyor, 
ama söyleyecek sözü bulamadığı için yalnızca terliyordu. 
İçeri uşak girdi: "Hanımefendi Naime Hanım'da az kalacakmış. 
Kızları da alıyormuş. Hemen geleceklerini söylediler!" dedi. 
Paşa: "İyi, iyi, hemen gitsinler!" dedi. "Ama, geç kalmasın,