32 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
övünsün. Sen dedim ulan bana gülecek adam mısın? Bana Koca Halil demişler. 
Koca Halilin yüreğinin içindekini Allah bile bilmez. Bir Koca Halil bilir. Ulan 
dedim, bre oğlum ayıp değil mi? Bir koca köyün hakkı yenir mi? Bir koca kö­
yün topladığı pamuk gasbedilir mi? Yazık değil mi? Ayıp oğlum, ayıp işler bun­
lar. Bu görülmüş iş mi? Sen avradı köyün orospusu olan biriylen birlik olup da 
nasıl yaparsın bu işleri? Ulan dedim, bre oğlum, el mi yaman, bey mi yaman? 
Aklını başına devşir. Köylü senin başına büyük işler açar sonra. Biz bu sakalı 
değirmende ağartmadık Sözümü tutasın da sonunda bana hayır dualar eyleye­
sin. Yüksek alkışlar kopa yüreğinden. Delice Bekir gibi bir soysuzlan arkadaş 
olacağına kendi köylünle, öz emmilerinle, hısımlarınla birlik olsana. Olmaz." 
Koca Halil tam kıvamına girmiş, güzel sözlere yol vermişti ki, Taşbaşoğlu 
lafı ağzından aldı. 
"Olmaz, Alinin bunu Muhtara açacağı güne kadar, hiç kimse bunları, bu 
konuşukları ona duyurmayacak Duyarsa bir gavurluklar çevirir. Ali bunu ona 
yolda söyleyecek. Çukurovada ... Daha iyidir. Olur mu?" 
"Olur," dediler. 
Koca Halil de bağırarak "olur," dedi. Sözü yarım kaldığından ötürü kıvranı­
yor. Neredeyse tepesinin tası atıp, Taşbaşoğluna ana avrat girişecek 
"Bu yıl da aldım döngeleyi elime, adamdır, köyün başıdır diye ona götür­
düm. Dedim ki, bir katarını da bu döngelenin Tekeç dağına uçarken gördüm. 
Neee? dedi. Üstüme güldü. Ulan ölüyün körü, dedim. Deyyusun dölü. Köpoğlu 
köpek, dedim. Hem de it oğlu it. Şu avradımın üstüne ağlayım ki, şu avradımın 
ölü yüzünü öpeyim ki ... " 
Başta Taşbaş, sonra ötekiler gülüştüler. Koca Halil buna çok kızdı. Kaşlarını 
kaldırdı. Gözlerini belertti. 
"Ne gülüşüyorsunuz it dölleri?" diye başladı. "Ben avradımın ölümünü is­
tedim mi sanıyorsunuz? Dövüşür çekişirdik ama, gene de istemedim. Bunca 
yıl bir yastığa baş koyduk, köpek südükleri. Öpeyim ki ... Bir sürü döngele şu 
güneşin altında Tekeç dağına doğru süzülüyordu. Alimallah bir katar. Demek 
inanınadın ha. Vay deyyus vay! Öyleyse gitme Çukura. inanmazsanız bana, in­
meyin Çukura. İnıneyin de elalem pamuğu toplasın, siz de avucunuzu bir iyice 
yalayın." 
Gittikçe kızgınlığı artıyor, söyledikçe zayıf, kırış kırış boynunun damarları 
parmak gibi şişiyordu . 
"Size de söylüyorum, siz de bilesiniz ki, ben döngeleyi Muhtara bugün gö­
türmedim. On beş yirmi gün önce götürdü m. Duysun kulağınız. İyice açın da 
kulağınızı duyun bu sözlerimi. Geç kaldınız. On beş gün önce götürdüm. Dün 
götürdüğüm sonuncusuydu. Duydunuz mu7 Üstüme kabahat almam. Hiçbir 
kimseden bir laf istemem. Ben ona, yani size pamuk Çukurovad a, açtı diyeli on