686 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
du. Durdu ve olduğu yerden kıpırdamadı. Çocuklar bir pıtıraklığa girdiler. Pı­
tıraklığın az ilerisinde küçük bir karaçalılık kararıyordu. Çocuklar soluk soluğa 
karaçalılığa ulaştılar. Yere çömeldiler Soluklarını tutuyorlardı. Çünkü Memidik 
yüz adım kadar ötelerindeydi. Az ilerde de bir kuyu vardı. Yıkılmış bir kuyu 
olduğu her yerinden belliydi. Ağaçları, çıkrığı kalmış, kovası yoktu. Üstünün 
taşları yer yer sökülmüştü, mor kayadan yalağı bir yana devrilmiş ti. İncecik bir 
dut ağacı yalağın orada toza batmış, yapraksızcana duruyordu. 
Ummahan soluğunu tutup fısıldadı : 
"Kuyuya bakıyor, kuyuda bir şey var .. " 
Hasanın birden yüzü sapsarı kesildi. Ayağa kalktı, sallandı, geri oturdu, bur -
nunu tuttu. 
"Bir hoş oldum Ummahan ... Bu koku ... Nereden?" 
Ummahan da: 
"Bu koku? .. " diye yüzünü buruştu rdu. "Burnumun direğini kırdı." 
Memidik durdu durdu, bir an kıpırdadı, kuyuya doğru çabuk çabuk birkaç 
adım attı, zınk diye gene durdu. 
Hasan kustu birden. Ummahan onu kustuğu yerden çekti, az ileriye götür-
dü. Bir eliyle de bumunu tutuyordu. 
Ummahan: 
"Haydi kaçalım buradan. Bu koku öldürecek bizi." 
Bütün dünya çürümüş, yoğun, acı, sası, iğrenç, kusturucu, baş döndürücü, 
elle tutulurcasına koyu bir kokuyla kokuyordu. Bu ağır koku şu gün ışığına, sı­
cak toprağa, ota, ağaca, suya, çalılara, uçan kuşlara sinmiş, her şeyi, ışığı bile çü­
rütmüş kokuyordu. Kurtlu düşmüş, irin olmuş, şişmiş bedenierin kokusu ... 
Memidik birkaç adım daha yürüdü koşarak, kuyunun başında durdu. Dim­
dik durdu. Hiç kıpırdamadı. Güneş ağırdı. Gölgesini, koyu, kopkoyu bir kara 
yuvarlağı ayaklarının dibine düşürüyordu. 
İkisi iki yerden öksürmeye başladılar Gözleri Memidikte. Öksürüklerini el­
lerinden geldiğince tutmaya çalışıyorlar ama boşuna. Genizlerinde bir şey, iğ­
renç, yağlı, sürtünen, deli eden bir koku yapışmış, sülük gibi. Emiyor. Çocuklar 
da Memidik gibi donmuşlar, kıpırdayamıyorlar. 
Güneş sallanır gibi oldu. Koku daha da koyulaştı. Şimdi ikisinin de gözleri 
kararıyordu. Çalılar büyüdü. Toprak bir hoş oldu. Memidiğin bu anda kuyunun 
ağzına yattığını gördüler. 
Hasan: 
"Öldü," dedi. "Kokuya dayanamadı, öldü! Yazık oldu Memidiğe. Haydi gide­
lim." 
Ama yerinden kıpırdamadı. Birkaç kere "haydi gidelim," dedi, hiçbirisinde