konferansın yayımlandığını açıkladı. Bunun üzerine Muhtar 
Bey iri gövdesinden beklenmeyen bir hızla ayağa kalktı: 
"İyi, hoş, güzel sözler, ama bundan sonra ne olacak?" dedi. 
"Bundan sonra ne olacak kim biliyor?" 
Refet Bey gazeteden başını kaldırarak: "Bundan sonra İş 
Bankası konulu bir konferans varmış," dedi. Hayatlarının biricik 
amacı, şaka yapıp taşı gediğine yerleştirmek olan insanların 
keyfiyle kendinden geçti: "Demek ki gelecek program da Celâl 
Bey'e ait." Bir kahkaha attı. 
Muhtar Bey öfkeyle: "Allah korusun," dedi. Odanın içinde 
aşağı yukarı yürümeye başladı. Nazlı'nın elbisesinin eteğine 
yapışan bir ipliği eğilerek aldı. Saatine baktı. "Canım, bu inkılâpçı 
çocuk nerede?" dedi. Sonra düşünceli bir bakışla Refet Bey'e 
döndü: "Demek her şey eskisi gibi sürecek ha?" dedi. "Demek 
böyle düşünüyorsun^ — 
Refet Bey bu sefer, hayatlarının biricik amacı taşı gediğine 
koymak olan insanların sık sık çektiği, taşı gedikten geri çıkarma 
sıkıntısıyla: "Muhtarcığım, yanlış anladın. Muhtarcığım, bak, 
göreceksin, her şey nasıl değişecek!" dedi. Arkadaşının yüzündeki 
umutsuzluğu görünce: "Canım niye bu kadar kendini üzü­
yorsun?" diye ekledi. "Bugün bayram! Neşelen biraz. Bu keder, 
bu endişe, bu bekleyiş niye?" 
Nazlı: "Baba otursanıza!" dedi. Sonra Refet Bey'e sert sert 
baktı. 
Refet Bey, Nazlı'nın sert bakışlarından kırdığı şeyin büyük­
lüğünü galiba anladı. "Hadi şarap içelim!" dedi. Kimseden karşılık 
beklemeden, kendi evindeymiş gibi rahatlıkla koşup bir şişe şarap 
getirdi. Odanın içinde aşağı yukarı gezinen Muhtar Bey'e bir 
bardak doldurup verdi. Sonra nişanlılara da bardak verdi. Bir 
hikâye anlatıyordu: Hem hoca, hem milletvekili olan Hacı Resul 
geçenlerde dükkânına gelmiş, bir buzdolabı almak, ama önce 
bir görmek istediğini söylemiş. Refet Bey de içinde şarap şişelerini 
sakladığı dolabı açmış. Hacı önce şaşırmış, sonra... Bu hikâyeden 
sonra Refet Bey buna benzer bir başkasını anlattı. Sonra Muhtar 
Bey ile ortak Meclis anılarını tekrarladılar. Yobazlarla ve inkılâp 
düşmanlarıyla alay ettiler. Muhtar Bey şapka kanunu çıktığında 
Manisa'da aldığı önlemleri, uygulamaları anlattı, neşelendi, birkaç 
376