cup yan  mağrur  dile  getirişlerinde  ve söylediklerini  inandıncı  kıl-
mak için  açıp  her seferinde  aynı  gençlik  fotoğraflarını  gösterişlerin-
de acıklı  bir yan  bulmuşumdur  hep.  Daha  da acıklı  olanı,  aynı  fo-
toğraftan  çocuklannın  her birinde,  bilhassa  oğullannda,  birer  adet 
bulunması  ve onlann  da, tüm  tanıdıklanna,  bilhassa  sevdikleri  tüm 
kadınlara,  hafif  mahcup  çokça  mağrur  bir edayla  hiç olmazsa  bir ke-
re bu fotoğrafı  göstermeleri.  Bize  gelince,  babam  yüzünden,  yoksa 
onun  sayesinde  mi demeliyim,  ne annem  oynayabildi  bu oyunu,  ne 
de erkek  kardeşimle  ben. 
Başka  türlü  olsa,  olabilseydi  babam,  gençliğin  faniliğini  muhte-
melen  zorlanmadan  içine  sindirebilecekti  annem;  etrafındaki  tüm  o 
iki-üç  çocuklu,  orta  halli,  içlerinde  kalan  ukdelerin  zehiri  ya bakış-
lanna  ya dillerine  vurmuş  ev hanımlan  gibi.  Onlar  ve kocaları  nor-
maldi.  Normal  olmayan  babamın  haliydi.  Evliydiler;  yaşamlan,  ço-
cuklan,  paralan,  yuvalan,  hüsranları,  mazileri  birdi  ama  yıllar  an-
neme  başka,  babama  başka  türlü  muamele  etmişti.  Annem  hızla  yıp-
ranadursun,  babam  onca  sene  sonra  bile,  hâlâ  nişan  fotoğraflannda-
ki gibi  genç  ve bir o kadar  dinçti.  Yanıbaşında  bir türlü  solup  git-
meyen  bir güzellik  varken,  güzelliğinin  solup  gitmesini  hazmede-
mediği  için  suçlayamıyorum  annemi.  Eli kolu  bağlanmış,  kendine 
baktığı  tüm  mercekler  puslanmıştı.  Vaktiyle  ne denli  güzel  olduğu-
nu göstermek  için  konu  komşuya,  eşe dosta  sergileyebileceği  fotoğ-
raflar,  ondaki  değişimi  değil,  babamdaki  değişmezliği  açığa  çıkar-
maya  yarayacağından,  diğer  iki-üç  çocuklu,  orta  halli,  içlerinde  ka-
lan ukdelerin  zehiri  ya bakışlanna  ya dillerine  vurmuş  ev hanımla-
nnın  misafir  odalannın  aksine,  bir tek bizim  misafir  odamızın  gö-
rünür  bir yerinde  durmazdı  eski  fotoğraf  albümleri. 
Bense  o yaşlarda  babamla  gurur  duyup  ona  öykünmekle  meşgul 
olduğumdan,  annemin  kaygılarının  farkına  varamamış  olmalıyım 
uzunca  bir zaman.  Dalına  tünediğim  her yeni  yaştan,  babamı  izli-
yordum  kıvançla.  Tıpkı  öteki  askerler  gibi  kasıtlı  bir sertliğe  bürü-
nüyordu  çehresi  üniformayı  giydiğinde.  Ne var ki, ötekilerin  aksi-
ne, her  an pelteleşebilir  bir sertlik,  çözülebilir  bir kasıttı  onunki. 
Gündüzden  veriyordu  bunun  ipuçlannı.  Gündüzleri,  sevdiği  için  de-
ğil de, sırf  işi bu olduğu  için  hayvanlarla  uğraştığını  ispatlayabil-
mek istercesine  donuklaşan  bakışları,  bir tayı  iyileştirip  ayağa  kal-
222