Abdülhak Şinasi Hisar, Ahmet Haşim: Şiiri ve Hayatı, İstanbul, 1963, 
S. 81-82). 
Mısra 63'teki dostun Kara Maça Bey sözleriyle Yakup Kadri (Ka-
raosmanoğlu) kastediliyor. 
Mısra 69'daki Rusel kuşağı Fransız malı bir kasık bağı markasının 
adıdır. 
Rusça çev. I. Peçenev, ds. Vostoçni Almanak, No. 4, 1951, S. 102-104. 
Yunanca çev. Stelyos Mayopulos, Nâzım Hikmet: ta erga Su, Atina, 
1959, S. 185-187 (sonunda 1929 tarihi vardır). [ŞH]. 
«Cevap No. 2» şu yayınlarda da yer almıştır: 
İZ (1973, S. 80-83), DY (S. 197-199), BA (S. 90-93), Ergun Göze -
Peyami Safa/Nâzım Hikmet Kavgası (1969, S. 124-126), Kemal Sülker -
Nâzım Hikmet'in Polemikleri (1968, S. 49-51), AY (S. 175-177), OT (S. 453 
-456), ZS (S. 187-189), AB (S. 372- 374), Nâzım Hikmet - Henüz Vakit 
Varken Gülüm (HV, 1976, S. 143-146), Vatan gazetesi (11.9.1976), BY (V, 
S. 45-47). 
Şiirin değişik basımları arasındaki ayrımlar ile yazılış sebepleri için 
bakınız: Şerif Hulûsi/Asım Bezirci: Nâzım Hikmet, Tüm Eserleri II (1975, 
S. 329-330; 1976, S. 335-336). [AB]. 
«ÇOCUKLARIMIZA 
NASİHAT» 
Nâzım Hikmet, Sesini Kaybeden Şehir, İstanbul, 1931, S. 50-51. So­
nunda 1928 tarihi vardır. 
Nâzım Hikmet, 835 Satır - Sesini Kaybeden Şehir - Varan 3, İstan­
bul, 1965, S. 50-51. Sonunda 1928 tarihi vardır. 
Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Sofya, 1954, S. 99; Nâzım Hikmet, 
835 Satır - Sesini Kaybeden Şehir - Varan 3, İstanbul, 1965, S. 92-93'te 
bulunduğu gibi, Murat Uraz, Edebiyat Antolojisi, İstanbul, 1940, S. 15'e 
de alınmıştır. 
Mısra 8'deki mızraklı ilmihâl, İslâm dininin esaslarını, şekil ve usul­
lerini öğreten klâsik kitabın adı. 
Mısra 13'teki hilkati Âdem (Âdemin, insanın yaratılışı) sözleriyle, 
müslümanlıkta olduğu gibi musevilikte ve hıristiyanlıkta da ilk insanın, 
Âdem'in Tanrı tarafından ve balçıktan yaratıldığını, Havva ile birlikte 
yasak meyvayı yediğinden ötürü cennetten kovulup dünyaya sürüldükle­
rini, insan soyunun bunlardan türediğini anlatan efsaneye ima ediliyor. 
Rusça çev. M. Pavlova: N. Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 1951, 
S. 80-81; N. Hikmet Seçilmiş Şiirler, Moskova, 1953, S. 74; N. Hikmet, 
Seçilmiş Şiirler, 2 cilt, C. I, Moskova, 1957, S. 75-76. [ŞH]. 
Bu şiir aşağıdaki yayınlarda da bulunmaktadır: 
331