Bilimi sevdigi kadar, ya�ama y1 da seviyordu; hem de iyi ya­
�amay1. Durmadan 'hafizalamaktan', ho�lanm1yordu. Nam1k 
ve �evket'le birlikte Fischer'e gidip bira ii;mekten ho�lamyor­
du. Okul bahi;esinin duvanndan atlayarak geceleri tiyatroya 
kai;mak istiyordu. (Bu duvardan atlamak da ne kadar zordu. 
Matematikten de, mekanikt en de zor. Bir gece tepesinde kal­
m1�b duvann.) insamn yolunu bulmas1 da kolay degildi. Ulke 
1930 y11larmda bi.iyi.ik bir sarsmt1 gei;iriyordu. Yeti�mi� -ya da 
yeti�tikleri soylenen- aydmlar bile yi.iksek duvarlarm tepesin­
de kahyorlard1, ne tarafa atlayacaklanm bilmedikleri ii;in. 
Her �ey her gi.in degi�iyordu. Once harfler degi�mi�ti, yep­
yeni bir yaz1 i;1km1�b. Eski yaz1 da bir i;irp1 da ortadan kalk­
mam1�b tabii. Eski ve yeni her konuda yanyana ya�1yor, kar­
�1t anlay1�lar birbirlerini yoketme ye i;ah�1yorlard1. Aydmlar, 
yeni harflerle bas1lan kitaplan okuyorlar ve kitaplar i.izerin­
deki di.i�i.incelerini eski harflerle bir kenara yaz1yorl ard1. Son­
ra kelimele r degi�ti. Iler gi.in yi.izlerce yeni kelime ortaya abh­
yor, bir gi.in once ortaya ablm1� olan yi.izlerce kelime siliniyor­
du. Bu arada eski kelimeler de yara ahyordu, ortadan kalk1-
yordu. iki taraf da agir zayiat veriyord u. Cepheye durmadan 
yeni kelimeler si.iriili.iyordu. Bugi.in bile kullamlan eski keli­
melerin sava� d1�1 edildigi samlm1� b onceleri. Bi.iyi.ik Millet 
Meclisi'ne 'Kamutay' deniliyordu. Ti.irk Uraylan (?) topland1' 
gibi ba�hklar i;1k1yordu gazetelerde. Gazetenin bir ko�esinde 
de Ulusal Si.i Bakanmm (milli savunma bakam) resmi vard1. 
Yi.izy11lann geleneklerin e, ah�kanhklarma kar�1 her cephede 
sava�1hyordu. Bu sava�m, Kurtulu� Sava�1 gibi ba�anyla so­
nui;land 1gm1, ya da Ba�kumandanhk Meydan Muhareb esi gibi 
kesin bir sonuca ula�bgm1 soylemek gi.ii;ti.i. Mustafa inan da 
meseleyi kendine gore di.i�i.indi.i. Bu kadar i;ok cephede sa­
va�mak gerekli midir? Di.i�man bu kadar i;ok cepheli midir? 
Yoksa baz1 dostlara kaq1 da di.i�man samlarak sava� m1 
ai;1lm1�t ir? Tanzimattan beri bu i.ilkede biraz kan�1k ve belir-
74