334 KADER.* N C İL V E Sİ 
'erimize kurban gittiler. Kararmış vicdanın bu fadada hâlâ 
manevi bir çteza görmüyor mu? İlâhi adaleti seçemiyor mu? 
Kaynanam o gözyaşları arşından acıklı, şeytanca,iğrenç 
bir sırıtışla: 
— Hayır damadım hayır. Göremiyorum. Seçemiyorum. 
Eğer1 geçenhareketlerimiz birer kötülük, birer melûnluksa on­
ları biz işledik. Tanrı bizim cezamızı çocuklara niçin çektiriyor? 
Bu nasıl adalet? . 
Geçenlerde komşumuz Şeyh Veysi'nin torunu kuyuya 
düştü, boğuldu. Hâşâ dedesinin pezevenkliği için mi çocuk bu 
cezaya uğradı Bu türlü işlerde bulunanları hemen ölümle 
cezalandırıyorlar mı? Sen de bilirsin, Şevkiye Hanım küçük 
kızının namusunu iki bin liraya sattı. Sonra bu bozuk kızı 
telledi, pulladı, kocaya verdi. Vardığı adamla mis gibi geçini­
yorlar. Çoluk çocuk sahibi oldular. Şimdi öyle kızlık mızlık 
soran yok. O eski zaman âdetleri takımıyla ortadan kalktı, 
îşte senin hesabmca. Tanrının gazabına gelecek bir aile. Fakat 
biırşeycik olmadılar. Hepsi memnun ve mutlu yaşayıp gidiyor 
lat. 
• >iı< :'•;•../;' -.iv^'j 
Bir kış günü kaynanam gribe tutuldu. Zatürrie ile ihtilâf 
yaptı. Etini, canını dökmeden hastalık kadım bir haftada gö­
türdü. Daha evden çıkmadan tabutun içindeki kaynanamı: «Bu 
kadını nasıl bilirsiniz?» sorusuna «Mür'une, âbide* zahide» ni-
dalarıyle cevaplar alınırken bağırmamak için ağzıma''mendilimi 
tıkadım. Şeyhülislâm Kapısı kalktı. Fakat ahiret yolunda bile 
yalancı tanıklık daha kalkmadı. Kimi aldatıyorlar? Melekleri 
mi? Tanrıyı mı? 
öbür âlemin araştırmalarında da bizi bu dünyânın insan­
larından soracak kadar gaflet varsa vay halimize.';., 
Kaynanamı mezara indirdik. Üzerine kürek kürek kâra 
toprak atılırken düşündüm: 
Aman Allahım, bu kara toprak ne kadar cifeleri yutup haz­
mediyor. Şu hesapsız taşların altında sonsuz birvsfessizlik, son­
suz bir eşitlik hüküm sürüyor. Suçlu, suçsuz hepsi de tabiatın 
aynı kanununa tabi.:. 1