Fakat, hemen anlamış görünmek istemiyor dum; bu huyum­
dan çok çekmişt im. Artık, ilk ortaya koyduğumuz ilkeleri uy­
gulamağa başlamıştım. Kendimle biraz gurur duydum; çok 
değil. Çünkü bizim ilerlememizi engelleyen otuz yedi durum­
dan on yedincisi, gereksiz gurura kapılmaktı. Yimıi ikincisi 
ise, on yedinci ilkenin aşırı uygulanması sonunda, kendini 
küçümsemek gibi başka bir yanlışlığa sürüklüyordu insanı. 
Böylece iki ilkeyi daha uygulamış oluyordum ki, insan biraz 
kendini tutarsa otuz yedi ilkeyi birden uygulamak işten değil­
di. Fakat albayım fazla heyecanlanmamı istemiyor du; başlan­
gıç için bu kadan yeterdi. Yirmi dokuzuncu ilke de bize. iyi 
başlangıçların tarihimizde çok görüldüğü nü, önemli olanın 
iyi bitirişler olduğunu bildiriyordu. Baştan çok yorulmamalıy­
dım. Fakat idmanlarımı da hemen bitirmek istemiyordum. 
Soluklu olmalıydım. Bunun üzerine albayım, 'Baştan itibaren 
tekrarlayalım ki, iyice yerleşsin bunlar,' dedi. Çok haklıydı; 
her zaman o durum için gerekli olanı hemen bulup çıkanyor­
du. Bana örnek olmak için, kendisi de bu çalışmalara kauldı; 
onun yaşında, benimle birlikte koşmak büyük bir fedakarlık­
tı. 'Susmalıyız,' dedik 'Susmalıyız.' 'Acele etmemeliyiz, acele 
etmemeliyiz.' Ben, 'Heyecanlanmamalıyız,' dedim. Sesim biraz 
yüksek çıktı gene. Albayım uyardı. Fısıldayarak, 'Aptallaşma­
lıyız,' dedim. 'Kendimizi tanımalıyız, kendimizi başkalarından 
sormalıyız.' Oluyordu. 'Unutmalıyız albayım,' dedim. 'Kötü 
günleri unutmalıyız.' Gözlerim yaşarmıştı." 
"Piyano çalarken de,'' dedi Nursel Hanım, "Tekrar çok 
önemlidir. Başlang ıçta da önemlidir , ilerledikten sonra 
da." "Nasıl başlanır?" diye sordu Hikmet, heyecanla. Nursel 
Hanım gülümsedi: "Önce tır naklarını kesmelisi n." dedi. 
"Uzun tırnakla olmaz." "Duymuştum,'' diye sevindi Hikmet. 
"Evet, belki piyano çalmasını da öğrenebilirim. Hemen bir 
makas bulalım." Düşündü. "Acele ettim gene," dedi. "Hayır, 
dağılmamalıyım. lnsan bir şeyi ciddiye almalı. Bir kadın ar-
414