27 
 başka gruplar rejimi ortadan kaldırmaya çalışıyor. Örneğin, Fransa’da böyle bir şey yok. 
Fransa’da re jimi kim ortadan kaldırmaya çalışacak ki?  
Bizdeki bu toplumsal kavga, toplumun alt katmanlarına doğru ilerleyen kavga, bizi 
umutsuz yapıyor biraz. Geleceğe umutsuz bakmamıza sebep oluyor. Bunun da tabi coğrafyayla 
ilgisi var. Gelenekle ilgisi var. Yaklaşı k bin yıldır Orta Doğu kültürüne dâhil olduğumuz için. 
Daha önce Müslüman değildik biliyorsunuz; daha çok Çin kültürü etkisi altındaydık. Müslüman 
olduktan sonra, Orta Doğu gelenekleri bize hâkim oldu. Orta Doğu’ya da baktığımız zaman 
dayandığı şey kabile bağlılığı.  İbn Haldun’un kabile asabiyeti dediği şey. Asabiyet denildiği 
zaman, sinirlilik anlaşılmamalı. Bağlılık anlamında kullanıyor. Yani bağlı olduğun kabileye 
sonuna kadar bağlılık, ne olursa olsun; rakip kabileye de sonuna kadar düşmanlık. Yüzde yü z 
bağlılık, yüz de yüz düşmanlık. Orta Doğu budur. Bütün Orta Doğu tarihinde, İslam tarihindeki 
mücadelelerde bu görülebilir. Dolayısıyla bizde de partiler birer kabile gibi olmaya başladı. 
Kabile kavgası. Yani sen hatalı da olsa kendi partine sadık kalaca ksın yüzde yüz. Karşıyı da 
yüz de yüz düşman kabul edeceksin ve yürüyeceksin.  
Bu ayrıştırıcı dili liderler de kullandığı zaman alttaki umutsuzluk dalga dalga yayılıyor. 
Bizim elbette siyasetle yakından ilgimiz var. Çünkü siyaset bizimle ilgileniyor normal vatandaş 
olarak. Ülkenin siyasi ortamı bizi etkiliyor. Bizim kadar siyasetle u ğraşan bir ülke yok. Gidin 
Batı ülkelerine; oralarda kimse siyaset konuşmuyor. Amerika’da seçim var mı yok mu, farkında 
değiller. Çünkü herkes kendi hayatını, kendi çocuğunu, kendi sağlığını, eşini, dostunu 
düşünüyor. Ama biz sanki heyecanlı bir dizi seyre der gibi, ya da bir boks maçı izler gibi siyaseti 
izliyoruz. O kaybetti, bu kazandı. Sanki boks maçındayız. Yahu bize ne? Bunlar da Türkiye 
Cumhuriyeti’nin vatandaşları. Biri kazansın biri kaybetsin, ne olacak yani. Bizi o kadar 
ilgilendirmemesi lazım. Ama  rejimin sallantıda olduğu tehlikesi bizi buna karşı çok hassas 
kılıyor.  
Öte yandan, toplumsal denetim yok siyasetçiler üzerinde. Yani siyasetçiler gerçekten 
halktan korkmuyorlar. Oysa George Washington diyordu ki “Her siyasetçiyi anayasanın 
çarmıhına ger mek lazım, kendi iyi niyetine bırakılamaz.’’ Kanunların denetlemediği bir 
siyasetçi, kanun denetiminin emrinde olmayan ve ondan titremeyen bir siyasetçi hiçbir zaman 
iyi bir siyasetçi olamaz. Asla iyi bir lider olamaz. Çünkü yasayı kaldırdığınız zaman olay  
diktatörlüğe dönüşüyor. Dolayısıyla gene umudu olmayan at koşmaz deyip biz bu dönemde ne 
yapabiliriz diye bir soru soruyoruz kendimize.  
Bu ülkede aydınlık bir nehir akıyor; ama ne yazık ki karanlık bir nehir de akıyor  
Benim kimseye öğüt verecek halim yok  sadece kendi kendime veriyorum. Şu öğüdü 
veriyorum. “Sen yaptığın işleri iyi yapmaya devam et. İyi kitap yazacaksın, iyi müzik 
yapacaksın ve bunları yaparken de bu halkın aydınlık damarını yakalamaya ve ondan ayrı 
düşmemeye çalışacaksın. Çünkü bu ülkede, biliyoruz ki aydınlık bir nehir akıyor. Ve maalesef 
ta yüzyıllardan bu yana karanlık bir nehir de akıyor. Bu aydınlık ve karanlık arasındaki 
mücadelemiz en 5 -6 yüzyıldır sürüyor. Bir sarkaç gibi; bir o gelir, bir o gider. Ta Fatih 
zamanından bu yana. Fatih  İtalya’dan ressam çağırır, resimlerini yaptırır. O ilerici bir 
padişahtır. Bütün sarayı resimle donatır. Oğlu Beyazıt gelir; ilk yaptığı iş, babasının yaptırdığı 
resimleri attırmak olur. Böyle böyle dalgalanırız gelen padişahla birlikte. Bu dalgalanma dah a 
sonra Cumhuriyet döneminde de sürer ve hala sürmektedir.  
Bütün bu dalgalanmaya karşın, doğru olan sonunda haklı olacak. Doğru aynı zamanda 
güzeldir, aynı zamanda haklıdır. Bunu değerli Hocam Onur bilge Kula çok güzel anlatır. Bu 
ülkede aydınlık nehir ka zanacak; sevgi ve bağlılık dışında bugün hala önümüzde olan, hala 
ulaşmaya çalıştığımız, yalnız bizim değil dünyanın ulaşmaya çalıştığı hedefleri koymuş bir 
lider var: Mustafa Kemal Atatürk.