başlamıştır . Mütercim lakabını almasına rağmen merhumun 
esas ehemmiyeti telifattadır. Yakin dostu edip Hüseyin Paşa 
bir gün merhuma, "Senin ismin Mütercim Arif değil, Müellif 
Arif olmalıydı," diyerek bu hakikatı veciz bir şekilde ifade et­
miştir. "Fransız Ansiklopedisitlerine Reddiye", "Devleti Mut­
lak Nazariyesine Reddiye", "Esareti Medeniyyeye Reddiye" gi­
bi kitabları ile edebi faaliyetine red ile başlayan Arif Efendi, 
bu asarı müteakip bir müddet kitab telif edememiş ve yeniden 
faaliyete geçince müsbet bir raha müveccih olmuştur . "Edebi 
Alemimize Meçhul Olan Beşer" ve "Memleket Ehalisinin Kıy­
meti lptidaiyesi" isimli kitapları ile "Hayatı Hakikiyeden lbret 
Alalım Beyler" isimli risalesi bu arada zikr olunabilir. Müter­
cim Arif Efendi istirahat maksadı ile Fransa'nın Ekslaşapel 
şehrinde ikamet etmekte iken, misafireten bulunduğu daire­
de, havagazı borusunu ağzına dercetmek sureti ile hayatına 
kendi eli ile nihayet vermiştir. Allah rahmet eylesin." "Aşağı 
inelim de Hikmet'i beklemey elim." dedi Hüsame ttin Bey. 
"Bekletilmekten hoşlanmaz ." Kapıdan girerlerken bir meyha­
ne kokusu çarptı burunlarına. Nazmi derin bir nefes aldı: "Bu 
kokuya çoktandır hasret kalmıştım." Odada hararetli konuş­
malar oluyordu. Şoför Tahsin, "Adamın kaçışında bir gevşek­
lik vardı," diye anlatıyordu. Muhsin Bey sordu: ''Ne yaptığını 
anlayabildiniz mi?" "Vallahi ağabey, kaçtığına göre elbette bir 
şey yapmıştır diye düşündük. Aynca, peşinden kovalayanlar 
da vardı. Bizi şaşırtan, adamın yavaş kaçışı oldu. Kollarını, ba­
caklarını açarak. sanki yüzermiş gibi koşuyor du; sanki bir rü­
ya adamıydı. Peşinden gelenler de onun hızlı kaçacağını, böy­
le bir suç işleyen adamın muhakkak hızlı koşacağını ve onu 
yakalayamayacaklarını düşünerek acele etmiyorlardı. Ortalık 
çok kalabalıktı. Adam, bir duvara doğru koşuyordu. Sonunda 
muhakkak yakalana caktı. Fakat, yavaş hareketleri, kendine 
güvenerek başını dik tutuşu, olayın çevresinde toplananları 
bir süre şaşırttı. Herhalde bir hesabı vardır diye önce çekindi 
438