204 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Körmezarın tam ortasındaydı. Bütün gece ölülerle birlikte, şu mezar lığın or­
ta yerinde uyumuştu. 
Titreyerek ayağa kalktı. Yol az ilerideydi. Ayakları otlara, çalılara takılarak 
yola çıktı. Koşmaya başladı. Koştukça korkusu artıyor, korktukça koşuyordu. 
Yolda gözüne, o başı, ucunda çürümüş, ulu meşe ağacı bulunan tek mezar ilişti. 
Daha beter korktu. Tam mezarın yanına gelince boylu boyunca yere kapaklandı. 
"Allahım, Allahım, kara gözlüm sen imdat eyle. Sen kurtar beni." 
Epey zaman elleriyle yolun toprağını döverek, çırpınarak Allaha yalvardı. 
Gözlerini yummuştu, tir tir titriyordu. Bu durumda azıcık dinlenip, soluğu düze­
lince ayağa kalkmaya çalıştı. Kalktı da. Artık koşamıyordu . Ama mezarlıktan kur­
tulmak için var gücünü harcıyordu . Ne uzun bir mezariıktı bul Bütün yol boyu. 
Bir iki kere daha ayağı toprağa takıldı düştü. Sonunda da artık ayağa kalkama­
dı. Sürünerek, emekleyerek yol almaya çalıştı. 
Bir an soluğu tıkanıyor, kendinden geçer gibi oluyor: 
"Kurtar kara gözlüm," diye yalvarıyor, kendine gelince gene durmadan yol 
alıyordu. 
Yüzü gözü toz içinde kalmış, toz tere karışmış, yüzü, elleri tüm çamura kes­
mişti. Yalnız gözleri ışıldıyordu . Avuçları, dizleri kanamıştı. Fistanı, donu yırtıl­
mıştı. 
Ama Meryemce, tam bir kaplumbağa ağırlığıyla bir duruyor, bir yürüyor, bir 
emekliyordu. 
Öğleye doğruydu ki, birden içine bir şeyler doğdu, yanına yönüne bakındı, 
ne yan yatmış mezar taşları vardı, ne de kara meşeler, ne de meşelere bağlanmış 
çaputlar. Arkasına döndü, mezarlık çok gerilerde kalmış, gözükmüyordu . Ayağa 
kalkabildL Bir iki adım atıp yolun kıyısındaki bir süyenin yanına vardı, ince sü­
yeni eğildi aldı. Ucu kınlsa bu süyen iyi değnek olurdu. Uzun geliyordu . 
Yeniden ağır ağır yola düştü. Durmadan arkasına dönüp dönüp bakıyordu. 
İyice uzaklaştı ğını aklı kesince tüm derınanının, takadının kesildiğini anladı, 
kendisini yolun kıyısındaki tek bir çaının altına atıverdi. Dili damağı kuru­
muştu. Yaralan soğudukça acıyor, yüreğine işliyor, dinlendikçe çözülüyor, tü­
kenmiş bitmişliğinin farkına vanyordu. 
"Ölüyorum," diyordu. "Ölüyorum komşular. Ölüyorum, sen iındat eyle kara 
gözlüın. Ölüyorum vallahi. Yardım eyle de Uzunca Ali ölümü bulabilsin. Kurt 
kuş parçalaınasın ölümü. Ölüm dağda kalmasın güzelim. Bana kefenli mezarı 
sen nasip eyle. Ölüyorum, ölüyorum, canım cesediınden süzülüyor, sen iındat 
eyle kara gözlüın." 
Çoktandır uyanmışlar, Elif ocağa tarhana koymuştu. Aliyse yattığı yerden 
kıpırdayaı namış, öylece bakıyordu. Bakıyor, hiçbir şey görmüyordu . Hiçbir şey 
de düşünemiyordu. Kafasının içi bomboştu. Çocuklar pınarın başındaydılar.