Yer Demir Gök Bakır 425 
tazanın akıbeti gibi yaparım. Ve de onu İstanbuldan deniz suyu almaya yollanın. 
Bunu böylece bilsin Taşbaşzadem, acı badem. Ve de acı biberim." 
Muslu: 
"Elimizde kanuniyet yasası delili yok. Delil olmayınca, şimdilik hiçbir şey ya­
pamayız. Sonracığıma Murtaza gibi değil bu. Murtaza ağzı var dili yok bir fıkara. 
Taşbaşoğlu öyle mi ya? Bir koca köyün yarısı akrabası, yarısı da ona taptı tapa­
cak. Ondan korkulur. Hepimize bu köyde duman attım. Hele böyle bir zaman­
da. Köylü her şeyden bıkmış, dünyadan umudunu kesmişken, ondan korkulur." 
Muhtar Sefer, içini çekerek, yılgın: 
"Korkulur," dedi. "Bu iş kötüye gidiyor. Köylü her gün biraz daha Taşbaşı 
eımiş mertebesine çıkarıyo r. Bu gidiş, gidiş değil. Bir sabah gözünü açacak, ba­
kacaksm ki Taşbaş ermiş olmuş çıkmış, herkes bastığı yerin toprağını öpüyor. O 
zaman temizle pirincin taşını, elinden gelirse. Adil mutlaka gelmeli. Köylüye gö­
rünmeli. Gelmeli, hiç olmazsa, köylüye demeli ki bu yıl alacağıını istemiyorum. 
Ben söylersem inanmaz, sen söylersen inanmaz . Taşbaş söylese köylü gene Adilin 
gelmeyeceğine inanma z. Alacağını bu yıl bağışladığına inanmaz. Bekler de bek­
ler. Bu işte bir çıkınaz a girdim ki, çıkmaz derim sana. İlle de Adil Efendi gelecek. 
Ben sizinlerı Adil Efendimize geiemeyeceğim. Müsait düşmez. Siz gideceksiniz, 
diyeceksiniz ki, hal keyfiyet böyle böyle . Gelmezse olmaz. En büyük düşmanımız 
ermişlik payesine yükseltiliyor. Ve Taşbaşoğlu , Taşbaşoğlu bu köyden çıkan ilk 
kıvılcımdır. Sonradan ateş olup tüm Toros ülkesini saracak. Taşbaş başımıza er­
miş olmadan, amanın yetişsin. Aradan üç gün geçip, Taşbaş ermiş ilan edilince, 
işte o zaman gelse de olur, gelmese de ... O zaman isterse hiç gelmesin. Ya da ge­
lip köyü iğneden ipliğe soysun. Bir fark etmez. Haydi sağlıcağlan gidin, sağlleağ­
lan gelin. Köydeki olanları, müşkül halimizi ve de ona bir bir arz edin. Söyleyin 
ki onun kutsal ellerinden öperim. Siz de varır varmaz elinden öpmeyi ihmal et­
meyin. Hoşuna gider. Güle güle, yolunuz açık olsun. Yarın sabah erkenden ... " 
Yüzü sararmıştı. Gözlerini habire kirpiştiriyord u. Saklanacak bir yer, bir kuy­
tuluk arayan bir hali vardı. O kadar çok konuşmuştu ki yorulm uştu. Bu Taşba­
şoğlu olayı ona o kadar koymuştu ki, bir hafta gece gündüz ondan söz etse gene 
usanmazdı. İçinden sözler taşıp geliyordu. 
Köylüye öfkeleniyordu. Bunca yıl kölesi ol, her bir işlerine köpekler gibi koş, 
onlar için elini ateşe sok, onlar yüzünden başına olmadık işler gelsin, sonra da 
sana düşman kesilip, en büyük can düşmanını ermiş yapsınlar! 
"Bakın arkadaşlar," diyordu Adil Efendi. ''Size söyleyim ki bugünlerde ben 
hiçbir şekilde köye gelemem. Ne olursa olsun, isterse kıyamet kopsun, gelemem. 
Gelip köylünün malını mülkünü haczedemem. Gelip, alacağıını bu yıllık bağış­
ladım da diyemem. Ve de işime gelmez. Çünküleyi n, efendime söyleyeyim ki ... 
Sizin haberiniz olmadı mı? Nereden olacak? Haberiniz olamaz. Olmaması daha