bilmek gerekir. Bu arada yabanc1 ve hazir fikirleri tekrarla­
mak tehlikesi de vardir. Bunl ar, ozel likle bizim insamm1z1 
bekleyen tehlikelerdir: "Kahp sozler, moda sozler, hazir nuk­
teler, hep dli§lince zorluguna dayamr. Henry Ford'un dedigi 
gibi, 'Du§linme ye mecbur kalmak bir kimse ii;in en buyuk ce­
zadir.' Gui;luk de tembellik ve li§enme dogurur. Yeni fikir 
imal edememek, 'Muktesep Cehalet'i dogurur: 
"Kisbsiz tao kadar cehl olamaz" 
Cehlin ol mertebesi sehl olamaz" 1 
Evet, karma§1k cahillikler de vard1. Du§linmek genellikle 
uzun ve yorucu bir 'vetire' idi; insan da bu uzun zinciri bir 
yerinden kopannca spekulasyon a sapar ve dogmatik pren­
siplere s1gm1rd1: "Maalese f munevver sm1fta buna i;ok rasth­
yoruz. Zorluk ve sebats1zhk yuzunden muhakeme duruyor ve 
sai;ma sonui;lara farkma vanlmadan gidiliyor. GoeLbels de . . 
bundan yararlamyordu: 'Insanlarda bu dii§linme tembelli�i 
olduki;a, bizim meslek daima gei;erli olacaktir.' Bugun biri;ok 
insan dinin dogmalanna kap1lmamakla ogunur. Halbuki ba­
til inani;lar dinin dogmalann dan farkhdir. Mesela boyle biri 
rahathkla gazetelerdeki, dergilerdeki y1ld1z falma inamr; ile­
riyi dii§linme tembelligi onu boyle gu!Uni; bir duruma dii§li­
rur. Propagandaya kap1lmak, Goebbel s'in dedigi gibi, kendi 
yerine dii§linecek, meselele ri halledecek birini bulmanm ra­
hathgmdan ileri gelir. 
"Halbuki siyasi tarih bize harpler, cinayetler, sefalet gibi 
y1kmtilan gosteriyor. Davram§larda daima akhn hakim ol­
mad1gm1 gosteriyor ve davram§lar daima rasyonel olmuyor. 
ilmi tarih daima zafer ve saadettir. Daima ileri hamlele rle 
insan ogrenmeden bu kadar cahil olamaz. Cahilligin bu derecesi pek basil ola­
maz. 
157