200 
 this language experience and the process to reach the st andard Turkish language will be opened to 
discussion based on the newspapers of that term.   
Keywords: new alphabet, writing culture, modernization, language politik  
 
1. GİRİŞ  
“Biz, her şeyden öncedil olarak ve  
dilin açıklığında açığa çıkmaktayız” (Heidegger)  
 
2017 yılı Türk Dili Yılı olarak ilan edildi. Kurumlara gönderilen bir resmi yazıyla ilan 
edildi ve sessizce de sona erdi. Yapılan açılış ve kapanış töreni konuşmalarında dil buhranından 
söz edildi ve bu buhranın göstergeleri olarak her zaman o lduğu gibi yine uluslararası veya 
yabancı sözcükler, dil özensizliği, imla yanlışları vd. öne çıkarıldı; çözüm olarak dil 
hassasiyetinin ve dil bilincinin geliştirilmesi önerili yapıldı. Bu konular hiç şüphesiz çok 
önemlidir. Oysa günümüzde başka bir gerçe klik daha yaşanmaktadır. O gerçeklik, dijitalleşen 
hayattır. Literatürde medyatikleşme diye adlandırılan, bizim ise “dijitalleşme” dediğimiz 
çağımızda “sadece duyu algılarımız değil, aksine, iletişimin üretimi ve yeniden üretimi, 
bununla birlikte dilin ken disi yeniden biçimleniyor (Schlobinski 2012: 17).  Dijitalleşen hayatla 
“İnternete, mobil cihazlara bağlı akıllı eşyalar çağına girdik. Buna bağlı olarak gündelik 
hayatımız, dilimiz radikal biçimde değişmektedir (Sakallı ve Bahadıroğlu 2018).  Dijitalleşen  
dünyada dilin de dijital mekâna yerleşmesi söz konusudur. Fakat buna ilişkin herhangi bir 
görüş, düşünce ya da kavramın dillendirilmediği bir Türk Dili yılını geride bırakırken, dilde 
buhran, ya da kriz nedir? Buna kısaca değinmek yerinde olacaktır.  
Doğa l ya da konuşma dilinde buhranın ya da krizin söz konusu olabilmesi için, 
iletişimde bulunanlar arasında anlama, anlaşma sorunlarının yaşanıyor olması gerekir. Anlama 
ya da anlaşma sorunları anlık ya da süreli değil, süresiz olmalıdır, ki bir dil krizinden  
bahsedilebilsin. Konuşma dilinde veya doğal dilde buhran olmaz, çünkü gündelik dilde ya da 
konuşma dilinde ses kayıpları, işitme bozukluğu olmadığı, konuşucular arasında iletişim 
gerçekleştiği sürece, krizden bahsedilemez. Dil tarihlerine bakıldığında, di l krizi her daim yazı 
dilinde gerçekleşmiştir ve yazı dili üzerinden tartışılmıştır. Yazı ise dil değil, dili temsil eden 
teknik bir sistemdir. Dilde kriz, dilin kendisinde mevcut olan ve dilin yaşadığı bir kriz değil, 
dili yazı olarak kullananın yazı dili  kurallarındaki yanlışlara karşı geliştirdiği bir dil 
hassasiyetidir.  
Dil krizi, dile ilişkin gözlemler ve yapılan teşhisleridir. Bu teşhisler çoğunlukla dildeki 
değişim zamanlarında gerçekleşir. Dilde değişim ise, yazı dili ile konuşma dili arasında 
uyuş mama veya örtüşmeme gibi bir dizi soruna işaret eder. Bu sorunların başında hayatın 
değişmesine bağlı olarak gündelik dildeki nesnelerin ve adlandırmaların çoğalması, 
çeşitlenmesi, anlamların değişmesi, buna karşılık yazının teknik sisteminde ölçünlü kulla nımın 
boşluklar yaratması, ya da yazı dilinde norm oluşturma tartışmalarıdır. Kısacası dilde kriz diye 
bir şey söz konusu değildir; dilde kriz dil korumacılığı, dil ilerlemeciliği, kısacası dil 
milliyetçiliği gibi tutumların dile ilişkin hassasiyetlerinin bir yansımasıdır. Bu hassasiyet, yazı 
dili oluştuğundan ve kültürü taşıma, toplumu kurma ve birleştirme işlevini üstlendiğinden beri 
vardır ve var olacaktır.   
Dilde kriz tartışmalarının merkezinde yatan kaygıyı anlamak için, modern dilbiliminin 
kurucusu F erdinand de Saussure’un konuşma dili ve yazıya ilişkin görüşlerini kısaca 
anımsamak yararlı olabilir. Ona göre dil ve yazı birbirinden ayrı iki göstergeler dizgesidir. 
Yazının biricik varlık nedeni dili göstermektir (1998: 57). Buna karşın, konuşma dili ya zı