den kurtulabilmek  için  her şeyi  göze  almaya  hazırlardı.  Bebeğin 
ölümünden  hemen  sonra  Pavel  Pavloviç  Antipov  bir şeyi  kesinkes 
anlamıştı:  bir an önce  bu yas şehrinden  gitmek  zorundalardı.  İstan-
bul onlara  yaramamış  ya da onlar  İstanbul'a  yaranamamışlardı.  Zor-
lamak  anlamsızdı,  çünkü  çoktan  kapanmış  ya da muhtemelen  hiç 
açılmamıştı  şehrin  baht  kapıları.  Soyağaçlan  burada  kök  salıp,  dal 
budak  vermediği  halde,  ömürlerinin  bir safhasında  yolu  bu şehre 
düşenler  için  epi topu  iki seçenek  vardı:  İstanbul'a  ya bir şeylerden 
kaçarak  varılır,  ya da gün  gelir,  ondan  kaçılırdı. 
*** 
Agripina  Fyodorovna  Antipova  1922  baharında  Paris'e  vardığında, 
gebe  bir sıkıntı  taşıyordu  ruhunda.  Hâlâ  savaş  yorgunu  şehre  umar-
sız gözlerle  bakarken,  rengini  keşfetmeye  çalışmadı.  İstanbul'daki 
son gününde,  tuhaf  bir göz hastalığına  yakalanmış  ve aniden  yitiri-
vermişti  renkler  âlemini.  Artık  gördüğü  tüm  sokaklar  ve binalar,  in-
sanlar  ve aynalar...  her şey,  siyah  beyaz  fotoğraf  kareleriydi.  Sanki 
tüm dünya  perdelerini,  pencerelerini,  panjurlarını  kapatıp,  ona küs-
müştü.  Aldırmıyordu.  Aldırmadığı  gibi,  dünyanın  bu hareketini  ço-
cukça  ve gülünç  buluyordu.  Zaten  onunla  ve tüm  o bitmez  tüken-
mez gaileleriyle  uğraşmak  istemiyordu.  Tek  isteği  Tanrı'yı  görmek-
ti. Bebeğini  sevmediği,  sevmeyi  bilmediği  için  elinden  alan,  onu se-
çip sınayan,  sınayıp  ortada  bırakan  Tanrı'nın  rengini,  rengiyle  bera-
ber niyetini  dosdoğru  görene  kadar,  zaten  bir yanılsamalar  ve yan-
sımalar  küresi  olan  dünyanın  renklerini  görüp  görmemek  umurun-
da bile  değildi.  Kocasının,  ikinci  bir bebek  yapıp,  yepyeni  bir haya-
ta başlamak  üzere  bıkıp  usanmadan  yinelediği  telkinleri  ve zama-
nın tüm  yaralan  saracağına  dair  tesellilerini  tiksintiyle  karşılıyordu. 
Agripina  Fyodorovna  Antipova,  büyüyemeden  ölen  bebekler  ile 
yerleşilemeden  terk  edilen  şehirlerin  birbirine  benzediğini  fark  et-
mişti.  Hiçbir  bebek,  kaybedilen  kardeşin  yokluğundan  ismini  arın-
dıramaz  ve hiçbir  şehir,  bir öncekinin  sürgüne  gönderdiğine  kucak 
açmazdı. 
Pavel  Pavloviç  Antipov  ne o gün,  ne de daha  sonra  Paris'le  ilgi-
lendi.  Yüzkarası  küçük  kardeşinin,  bastırmaya  gerek  duymadığı  bir 
49