birtakım fenalıklar karşısında acizdir. Kanunlar küçük bir 
azınlığın rahatını sağlamak amacıyla düzenleniyor. Çünkü 
herkesin birden refahına ihtimal görülemiyor. İnsanların 
büyük çoğunluğunu neredeyse hayvanlara yakın ağır, uzun 
mesai içinde çalıştırıp bunaltmak suretiyle küçük ve seçkin 
bir azınlığa rahat, refah ve türlü türlü savurganlıklar sağla­
nıyor. Kanunların, insanlığın bu refahtan nasibini almamış 
cefakar kısmının sıkıntılarını azaltmaya uğraşır gibi görün­
mesi ustalıklı bir hiledir. Fenalığın en mühim kısmı daima 
değiştirilmeden bırakılarak kanun düzenlenmeye çalışıldığı, 
yani hakim sınıflar samimi olmadıkları için mesele düzele­
miyor. Şimdi gözleri açılan mahkumlar , hakimlerle yerlerini 
değişmeye uğraşıyorlar. Bakalım iş ne dehşet alacak? 
Nüzhet Ulvi'nin bu sözlerinden çıkacak felsefe ve sonucu 
bekleyen komiser, itiraz etmeden, merakla dinliyordu. Birer 
bardak daha bira içtikten sonra hane sahibi devam etti: 
-Bendeniz evliyim. Biri kız diğeri oğlan, iki çocuğum 
var. Yani aile babasıyım . Geçim bakımından kimseye muhtaç 
olmamakla beraber bu sıkıntılı zamanda dardayım. Yazar­
lığa başlamam pek de kendi arzumla değildir. Bir iş tutmak 
için sermaye ister. Bir memuriyete girmek için büyük birinin 
koruyup arka çıkması lazım. Bende ikisi de yok. Yazarlık be­
nim gibiler için açık bir kapıdır. Bu kapıdan ben de daldım. 
Bir şekilde geçiniyorum. Eski mahallemizde kapı bitişik bir 
komşumuz vardı, gümrük memuru Safer Efendi. Bu adam 
birkaç zaman evvel buradaki küçük evini sattı. Aldığı para­
nın üzerine bir miktar daha ekleyerek Sarıgüzel taraflarında 
daha geniş ve güzel bir ev edindi. Bu mahalledeyken kendi­
siyle komşu gibi değil, adeta hısım akraba derecesinde bir 
samimiyet ve teklifsizlikle görüşüyorduk. Kendisinin Huriye, 
Nuriye, Mustafa isminde üç evladı vardı. Benimkilerle bera­
ber mektebe giderler di. Gece gündüz bizim çocuklar onlarda, 
onlarınki bizdeydi . Birbirinden ayırt etmezdik. Safer Efendi 
ailesi Sarıgüzel'e taşındıktan sonra biz de evi değiştird ik. Hor­
hor' dan buraya geldik. Geçim derdi bizi o derece bunalttı ki 
önceden o kadar sıkı fıkı görüşürken mahallelerimiz ayrıldık-
102