Ka bir zamanlar İ pek ile evli olan bu adamın içleri hiç gülmeyen güzel ela 
gözlerinin içine düş manca baktı. 
"Fahir'i gördün mü İ stanbul'da?" dedi Muhtar, bu sefer daha belirgin bir 
gülümseyiş le. 
Ka da onunla birlikte gülümseyebildi bu sefer. Gülümseyiş lerinde ş efkatli, 
saygılı bir yan da vardı. Fahir onların yaş ındaydı; yirmi yıldır modernist Batı 
şiirinin taviz vermez bir savunucusuy- 
55 
du. Saint Joseph'de okumuş tu, saraydan çıktığ ı söylenen deli ve zengin 
babaannesinden aldığ ı paralarla her sene bir kere Paris'e gider, Saint 
Germain'deki kitapçılardan aldığ ı şiir kitaplarını bavuluna doldurup İ stanbul'a 
getirir, kendi çıkardığ ı dergilerde, kurup kurup batırdığ ı yayınevlerinin ş iir 
dizilerinde bu kitapların Türkçe çevirilerini, kendi ş iirlerini, diğ er modernist 
Türk şairlerini yayımlardı. Herkesin saygı duyduğ u bu yanına karş ılık Fahir'in 
yapay öztürkçeye çevirdiğ i şairlerden etkilerle yazdığ ı kendi ş iirleri ilhamdan 
yoksun, kötü ve anlaş ılmazdı. 
Ka istanbul'da Fahir'i göremediğ ini söyledi. 
"Bir zamanlar ş iirlerimi Fahir beğ ensin çok isterdim," dedi Muhtar. "Ama o benim 
gibileri saf ş iirle değ il, folklorla, 'yerel güzelliklerle' uğ raşıyor diye çok 
küçümserdi. Yıllar geçti, askerî darbeler oldu, herkes hapse girdi çıktı, ben de herkes gibi oradan oraya sersem gibi savruldum. Kendime örnek aldığım insanlar değişmiş, kendimi beğ endirmek istediklerim kaybolmuş , hayatta da ş iirde de 
istediklerimin hiçbiri gerçekleş memişti. İstanbul'da mutsuz, huzursuz, parasız 
yaşamaktansa Kars'a döndüm. Babamın eskiden utandığ ım dükkânını devraldım. 
Bunlar da beni mutlu etmedi. Buradaki insanları küçümsüyor, Fahir'in benim şiirlerime yaptığ ı gibi, onları görünce yüzümü buruş turuyordum. Kars'ta ş ehir de 
insanlar da sanki hakiki değ ildi. Burada herkes ya ölmek ya da çekip gitmek 
istiyordu. Ama benim gidecek yerim de kalmamış tı. Sanki tarihin dış ına sürülmüş , 
uygarlıkların dış ına atılmış tım. Uygarlık o kadar uzaktaydı ki, onu taklit bile 
edememiş tim. Benim yapamadıklarımı yapacağ ını, bir eziklik taş ımadan bir gün 
Batılı, modern ve kiş ilik sahibi olacağ ını hayal edeceğ im bir çocuk da 
vermiyordu Allah bana." Muhtar'ın arada bir sanki içinden gelen bir ış ıkla hafifçe gülümseyerek 
kendisiyle alay edebilmesi Ka'nın hoş una gidiyordu. 
"Akşamları içiyor, güzelim İ pek'im ile kavga etmemek için eve geç geliyordum. 
Her şeyin, uçan kuş ların bile donduğ u Kars gecelerinden biriydi. Geç vakit 
Yeşilyurt Meyhanesi'nden en son ben çıkmış , o zamanlar İ pek ile oturduğ umuz Ordu 
Caddesi'ndeki eve yürüyordum. On dakikadan fazla sürmez bu yol ama Kars'a göre 
uzun bir mesafedir. Rakıyı fazla kaçırdığ ım için olacak iki 
56 
adım yolda kayboldum. Sokaklarda kimsecikler yoktu. Soğ uk gecelerde hep olduğ u 
gibi Kars terk edilmiş  bir şehre benziyordu, kapısını vurduğ um evler ya içinde 
seksen yıldır kimsenin yaş amadığı Ermeni evleriydi, ya da içindekiler kat kat 
yorganlar altında, kış  uykusuna yatmı ş hayvanlar gibi gizlendikleri 
deliklerinden çıkmıyorlardı." "Birden bütün ş ehrin bu terk edilmiş , kimsesiz hali hoş uma gitti. İ çkiden ve 
soğuktan bütün vücuduma tatlı bir uyku yayılıyordu. Ben de sessizce bu hayatı 
terk etmeye karar verdim, üç beş  adım yürüdüm yürümedim bir ağ acın altına buzlu 
kaldırıma uzanıp uykuyu ve ölmeyi beklemeye baş ladım. O soğ ukta içkili kafayla 
donup ölmek üç beş  dakikanın iş idir. Yumuş acık bir uyku damarlarıma yayılırken 
gözümün önünde bir türlü olmayan çocuğ um belirdi. Çok sevindim: Erkekti, 
büyümüş, kravat takmış tı; hali bizim kravatlı memurlar gibi değ il, Avrupalılar 
gibiydi. Tam bana bir ş ey söyleyecekti, durdu, bir ihtiyarın elini öptü. O 
ihtiyar adamdan her yere bir nur yayılıyordu. Derken yattığ ım yerde bir ış ık tam 
gözümün içine vurup beni uyandırdı. Bir piş manlık ve umut ile ayağ a kalktım. 
Baktım az ötede aydınlık bir kapı açılmış , birileri girip çıkıyor. İ çimden gelen 
sesi dinleyerek onların peş inden gittim. Beni aralarına aldılar ve aydınlık,