"Sağ ol Ağa." 
Bayramoğlu bir tuhaf, sorular sorareasma Murtaza Ağanın 
gözlerinin içine bakıyor, Murtaza Ağa da gözlerini ondan ka­
çırmak zorunda kalıy ordu. Onunsa gözleri, Murtaza gözlerini 
nereye çevirirse çevirsin gelip onun gözlerini buluyord u. Bay­
ramoğlu biliyordu ki bu Ağalar bir çıkarları olmadan, bir gör­
dürecekleri bulunmadan, onun yanına uğramazlardı. Murtaza 
da onun bu duygusunu anlıyor, bu seferlik onun üstüne var­
mak istemiyordu. İnce Memed işini ona bu kez açmayacak, 
eğer o açarsa, İnce Memede hiç önem vermez gözükecekti . 
Kahveler geldi, dumanlı, kokuları temiz havaya yayıla­
rak. .. 
Eski günlerden, Kurtuluş Savaşından, Kurtuluş Savaşına 
katılmış eşkıyalardan, Karayılandan, Kürt Süleymandan, Gizik 
Durandan konuştu lar. 
"Ben," dedi Bayramoğlu alçakgönüllü, ağırbaşlı, ''ben Ka­
rayılanı da, Kürt Süleymanı da, Gizik Duranı da tanıdım. Kara­
yılan yiğit, yürekli, düşünmesi kıt bir kişiyd i. Kürt Süleyman 
onun hacısı Haneyle evliydi. Asıl akıl, asıl eşkıya Kürt Süley­
mandı. Karayılanı Fransızlara karşı dövüşe götüren oydu . Koca 
Fransız ordusunu perişan eden ... Gizik Duran akıllı bir adamdı 
ama kurnazlığının kurbanı oldu. O sağ kalsaydı, bütün Çuku­
rovayı şimdiye kadar alır, kendisine çiftlik yapar, kendisini de 
bu çiftliğin başına hükümdar ilan ederdi. Arif Saim onun ya­
nında çocuk oyuncağı kalırdı. Arif Saimi de iyi tanır ım. Ben 
Fransızların tarafına geçeyim diye bana yapmadığını koyma­
dı." 
"Bayramoğlu," diye sordu Murtaza, "sen niye bu dağlara 
çekildin kaldın ?" 
Bayramoğlu usuldan güldü. 
"Bir eşkıya ya sonuna kadar eşkıya kalır, ya da benim gibi 
ölür. Savaş bittikten sonra ben kendi kendime dedim ki ... Bir­
likte savaştığım kişilere karşı eşkıya olup dövüşemem. Ben 
Mustafa Kemal Paşanın emrind e düşmana karşı dövüştüm, o 
başa geçince ben ona karşı gelemez dim. Gittim Doğan Beye, 
ben köyüme çekiliyorum ... O bana, iyi yaparsın, dedi, o beni, o 
benim ne dediğimi anladı. Ama bu Arif Saimle Kılıç Ali yakarnı 
24