dünyanın  tepeden  tırnağa  mora  kestiği  ana  tanıklık  etti.  Hırıltılı  bir 
çığlık  çıktı  dudaklarından:  Is-tan-bul!  Bulmuştu.  19 yaşında,  kar-
nında  küçük,  sırtında  büyük  bir şişkinlikle,  o pis kokulu  geminin 
güvertesinden  baktığında,  sisin  ardına  saklandığı  için  göremediği 
rengin  ne olduğunu  bulmuştu.  Renkler  ve mekânlar  koleksiyonun-
da, İstanbul'un  rengi  mordu;  kurşun  kaplanmış  kubbelerden  yansı-
yan göz  kamaştırıcı  güneşin  damla  damla  lekeleyip,  pençe  pençe 
kavurduğu  menevişli  bir mor.  Bu melun  rengi  hatırlıyordu.  Döne 
döne,  tekrar  tekrar,  kesik  kesik  sayıklamaya  başladı.  İstanbul!  San-
ki aynı  ismi  yüzlerce  kez tekrar  etmiyor  da, yüzlerce  tekrardan  olu-
şan tek bir ismi  başından  sonuna  kadar  sabırla  heceliyordu.  Pavel 
Pavloviç  Antipov  dayanamadı;  karısının  ellerini  avuçlarının  arası-
na alarak,  "Agripina,"  dedi  "İstanbul'u  mu hatırladın?" 
Takip  eden  günlerde  Agripina  Fyodorovna  Antipova  kendini 
genç,  bulunduğu  yeri  de İstanbul  zannetmeye  başladı.  Ara  sıra 
Türkçe  kelimeler  dökülüyordu  ağzından.  Avuç  içleri  terliyor;  aklı 
bir gidip,  bir geliyordu.  Gittiğinde,  yıllar  sonra  İstanbul'a  dönüyor, 
geri geldiğinde  ise bir parçasını  orada  bırakmış  oluyordu.  Duru-
munda  hiçbir  düzelme  kaydedilmiyor;  geçen  her gün,  hem  sebatla 
bir öncekini  tekrarlarken,  hem  de başka  bir tekrarının  olamayacağı-
nı, yakında  sona  varılacağını  fısıldıyordu. 
Bu şekilde  ölmemeliydi;  böyle  erken  ve geride  taşınmaz  yükler 
bırakarak  ayrılmamalıydı  bu dünyadan.  Buralarda  yapacak  işi kal-
mamış  ve artık  gereğinden  fazla  yaşamış  olan  Pavel  Pavloviç  Anti-
pov, uykusuz  bir gecenin  sabahında,  gün  ağarmadan  geldi  kliniğe. 
"Agripina,"  dedi  "tekrar  İstanbul'a  gidelim  ister  misin?"  Ve onun 
adeta  müstehcen  bir şey işitmişçesine  kızararak  gülümsediğini  gör-
düğünde,  bunun  saklı  bir "evet"  olduğuna  hükmetti.  Öyle  bir şey 
yapmalıydı  ki, karısının  ölümü,  vaktinden  ve kendininkinden  çok 
daha  evvel  olsa  bile,  en azından  şimdiye  değin  sürdürdüğü  hayat-
tan daha  güzel  olmalıydı.  İşte  bunun  için,  onun  gencecikken  horla-
nıp ezildiği,  küçük  ve yenik  düştüğü  şehre  yıllar  sonra  geri  dönüp, 
bunca  gecikmişliğe  rağmen  o günlerin  acısını  çıkarabilmesine  im-
kân tanımalıydı.  Vaktiyle  orada  mahrum  kaldığı  zevkleri,  tadama-
dığı lüksleri,  ulaşamadığı  sevinçleri  bir bir önüne  sererek,  bu eksik 
güdük  hikâyeyi  huzur  içinde  tamamlayabilmesini  sağlamalıydı.  Ka-
55