Bir yanaşma : 
"Topal Aliyle Rüstem dışardalar," dedi. 
Abdi Ağa: 
"Demek hepsi tamam oldu?" 
"Tamam," dediler. 
Abdi Ağa: 
"Öyleyse hepsi yanıma gelsin. Odada kimse kalmasın. Hiç 
kimse ... " 
Ölen çocuğun babası o donmuş haliyle kalktı, ağır ağır dı­
şan çıktı . Bir kere olsun Abdi Ağanın yüzüne bakmadı. Onun 
arkasından, odada başka kim varsa hepsi çıktı. 
Onlann yerine ormanda bulunanlar geldil er, oturdular. Ab­
di Ağanın karşısında da halka oldular. Meraktaydılar. İfadenizi 
şöyle verin, böyle verin diyeceğim biliyor lardı. Bir hükümet işi 
oldu muydu, onlar kendiliklerinden hiçbir şey söyleyemezler­
di. Ne söyleyeceklerse, Abdi Ağa onları karşısına alır ezberletir­
di. Ondan sonra geçerler hükümet adamının karşısına bülbül 
gibi şakırlardı. Ezberledikleri bitip de başka soru karşısında ka­
lırlarsa, "gerisini bilmiyorum," derlerdi. Ne sorariarsa sorsun­
lar, ''bilmiyorum" du karşılığı. Abdi Ağa, bu sefer teker teker 
hepsinin yüzüne baktı. Hepsinin de yüzü sapsanydı. Bir zaman 
da gözlerini onlann yüzünden alıp, önüne eğdi. Sessizce öyle 
kaldı. Başını kaldırdığında teker teker delici bakışlarını üzerle­
rinde dolaştırdı. Dudaklan usuldan kıpır dadı. Zayıf bir sesle: 
"Beni dinleyin kardeşler," dedi. "Önce elinizi vicdanınızın 
üstüne şöyle bir koyun ... Koydunuz mu? Haaa işte ondan son­
ra bir düşünün ... Sizlere soruyorum şimdi: Yal döktüğünüz ka­
pını zdaki köpek, sizi dalar, çoluğunuzu çocuğunuzu öldürürse 
ne yaparsınız? Bunun cevabını isterim sizden ... Eliniz vicdanı­
nızın üstünde ... Ondan şaşmayın ... " 
Bakışlarını her birinin üstünde uzun zaman durdurarak 
gene teker teker baktı. 
"Bir cevap söyleyin. Ne yaparsınız siz olsanız?" 
Bu sefer de şiddetli şiddetli gözlerini bir yıldırım hızıyla 
üzerlerinde gezdirdi. 
"Siz olsanız ne yaparsınız, söyley in." 
Mırıltı halinde: 
143