nı açığa vurrnazlarrnış, gizli yaşarlarmış. Herkes hep aynı bı­
yıkla, hep aynı saç traşıyla, hatta benimki gibi hep aynı kruvaze 
ceketle görünürdü. Şimdi valla hoşuma gidiyor, gençler her 
şeylerini, zevklerini, eğilimlerini açıkca ortaya vuruyorlar. Ne 
o? İçinizde bu duruma kızanlar, homurdananlar mı var? Alışılır 
baylar. Hayatta her şeye alışılır. Baksanıza, geçmişteki o kadar 
kıyımı bugün yok sayabildiğimize göre? 
"Sahi dostlarım, neden hep dış görünüşte cesur olunuyor 
acaba? Neden saç sakal, giyim kuşarn daha cansiperane savu­
nuluyor da, iç dünyalar, düşünceler bukadar bir heyecanla de­
ğiştirilip dışa vurulmuyor? O konuda yeterli bir dayanışma 
sağlanam ıyor, neden? İş bu soruya dayandı mı ortalıkta ya bü­
yük bir sessizlik, ya her yan kan revan. 
"Şimdi bakalım, Genç Osman neden öldürüldü? Çünkü 
efendim, İkinci Osman, daha ta Birinci Viyana Bozgunu'ndan 
sonra, Hotin seferi sırasında yeniçeri ordusunun bozulduğunu, 
işe yaramaz hale geldiğini farketrnişti. Buna çare olarak da, bu 
ordunun ıslahına, yani iyileştirilmesine karar vermişti. Ancak 
kendisi, adı üstünde, çok genç idi. Bizim birçok değişimci, geli­
şimci gencimiz gibi deneyimsiz, aynı zamanda sabırsız idi. Ha­
zırlıksızdı. Kemikleşmiş bir ordunun değiştirilmesi, yenilenmesi 
kimbilir kaç türlü taktik, beceri ister, değil mi? Kolay mı yüzyıl­
ların içinde kök salıp yerine sımsıkı yerleşmiş, dünya aleme de 
hep kuşatıcı, kurtarıcı ve koruyucu kılığında görünmüş bir or­
dunun öyle pat diye başka bir ruha dönüştürülmesi? Genç Os­
man da tabii, dediğimiz gibi, o güne kadar hiç yumruğuyla yo­
ğurt yememiş bulunduğundan, karşılaşacağı çetin direnişten 
habersizdi. Yeniçeriler onun reform niyetlerini öğrenince, kuşa­
nıp saraya yürüdüler. Sultan Osrnan'ın, akıl hocalarının ve ya­
kınlarının kellesini istediler. Saray da kapılarını ardına kadar 
açıp, Buyrun işte kelleler, demeyince, bunlar Birinci Mustafa'yı 
karga tulumba tahta çıkarhp -dernek tarih ·gerçekten bir teker­
rürden mi ibaret canlarım? Şöyle bir başınızı çevirip etrafa, ya­
kınlarınıza bakın-, ıı:e diyorduk, elleriyle Birinci Mustafa'yı tah­
ta çıkartıp keman kaşlı, gül dudaklı, pembe beyaz tombul Os­
man' cığı da sille tokat, çeşitli hakaretlerle Ye dikule zindanlarına 
attılar. Burada, sanki kendiliğinden oluvermi şe getirip, hayalını 
77