ROMAN IMIZ Ml OKURUNU, 
YOKSA 
OKUR MU ROM ANlMlZI BiCi MLENDiRMiŞ? 
Halikarnas Balıkçısı «Mavi Sürgün» adlı yapıtın­
da şöyle bir olay anlatır : 
<<Koyun sürüsünün başında giden, kösemen diye 
anılan bir koç vardır. O ne yaparsa, ardından gelen 
koyunlar da onun aynısını yaparlar. Çoban, elindeki 
değneği kösemenin onune eğer. Kösemen değneğin 
-yani engelin -üzerinden hoplar. Çoban değneği kal­
dırır. Binlerce de olsa, sürünün her koyunu, kösemin 
hopladığı yere gelince, lüzumsuz yere, havaya hoplar. 
Bizim denizcilerde olsun, çiftçilerde olsun, bu alışkan­
lık vardır. Babaları, ataları öyle davrandı diye, onlar 
da -mantıklı bir sebep olmadığı halde -tamamen 
öyle davranırl ar.» 
Toplumumuzda töre olmuş bu tür alışkılar, Hali­
kamas Balıkçısı 'nın saptadığı gibi, yalnızca denizcile­
rimizde ve çiftçilerimizde mi var? Ne gezer ... 
Kuşkusuz, toplumları toplum yapan önemli öğeler­
den, gelenekl eri, töreleri kü�;ümse diğim yok. Gelenek­
leri, töreleri oluşturan alışkıları da küçümsemiyorum. 
Ne ki, a!ışkıların Halikarnas Balıkçısı'nın anlattı­
ğı biçimde etken olduğu uğraşlar da, galiba okul eği­
timi olmayan işler. Örneğin, denizciliğin eğitimi yok. 
88