hatta Stalin'e bile maledilebildiğini unutmamak ge­
rek. 
Kısacası, yüzyılımızın başlarında, 19. yüzyıl Rus 
edebiyatının son temsilcisi saydığımız büyük Gorki ile 
gerçekten doruğa çıkan toplumcu gerçekçi edebiyatın, 
Şolohov ve Ehrenburg gibi büyük yazarlar da yetiştir­
mesine karşın, bugün bir çöküş içinde bulunduğu ke­
sindir. 
Bu çöküşün, sadece «proletkulb> bağnazlığı nedeni­
ne bağlanamıyacağı kuşkusuz. Ama bu Jdanov'cu <qJro­
letkulb> akımının çöküş üzerinde önemli bir etkinliği­
nin olduğu da elbette yadsınamaz. 
Bizce, Sovyet edebiyatındaki bu fakirleşme de, salt 
Stalin dönemi verilerine bakılarak açıklanamaz. Çün­
kü, bu aşınım (erozyon) , bu fakirleşme ne tek başına 
bağnaz Jdanov' cuların katı tutumları yüzündendir, ne 
devrimin kurulu� yıllarındaki eve.:!enliğin ve deneyim­
sizliğin sonucudur, ne de Lukacs'ın deyimiyle «yazarla­
rın veteneksizliklerinden ve özensizliklerindendir». 
Bu nedenle de, dünya edebiyatı bütünlüğünden so­
yutlanıp tek başına ele alınarak irdelenmcsi, bu çökü­
şün Sovyet edebiyatının bir özgülüymüş gibi kabul edil­
mesi, bizi kaçınılmaz yanılgılara sürüklemiştir. 
Nitekim, yüzyılımızın birinci yarısında her gün bi­
rinin batıp bir yenisinin doğduğunu bildiğimiz kapita­
list batıdaki yenilikçi sanat akımları, ister istemez top­
lumcu gerçekçi yazarları da etkilemiştir. Yani, kapi­
talizm varolduğu sürece, sosyalist devletlerin isteseler 
de kendilerini bu etkilenmelerden koruyamıyacaklannı 
artık kesin olarak biliyoruz. 
Orneğin, genç Sovyet şiirinin en güçlü şairi Maya­
kovski, bu tür bir etkilenmenin tipik biçimini yaşamış­
tır. Bilindiği gibi, özellikle resim dalında İtalyan faşiz­
miyle bütünleşip, savaş kışkırtıcılığı da yapmış olan 
13