zım'ın başı önde, suratı asık. Gene de Samih bey dayatıyor: 'ille de oku­
yacaksın' diyor Nâzım'a. Hemencecik Samiye çıkıyor ortaya: 
— «Ağabeyimin yazdığı şiirleri ezbere biliyorum, diyor, isterseniz 
ben okuyayım. 
— «Hadi öyleyse, sen oku, diyor Samih bey. 
«Samiye, ağabeyi Nâzım Hikmet'in yazdığı «Feryâd-ı Vatan» 
şiirini başlıyor okumaya.. (...) 
«Bu şiir, Nâzım'ın, küçük sarı defterlerinden birincisine yazdığı ilk 
şiiriydi.» (AY, S. 27-28). 
Şiirin ikinci mısraı, «Etrafı bürümüştü bir duman» AY'de «Etrafı 
sarmıştı bir duman» biçimindedir. Şiire ŞN'de (s. 39, 302) de yer ve­
rilmiştir. 
«MEHMET ÇAVUŞA» 
Nâzım Hikmet yazdığı ikinci şiir üstüne şu açıklamayı yapıyor: 
«İkinci şiirimi 14 yaşımda yazdım sanırsam. Birinci Dünya Savaşı 
içindeydik. Dayım Çanakkale'de şehit olmuştu. Dehşetle yurtseverdim. 
Savaş için bir şiir yazdım. Ne tuhaf yazdığımı çok iyi biliyorum da, 
hattâ artık Osmanlıcayla değil, okulda okuduğumuz şair Mehmet Emin'in 
takır tukur ama arapçası, farsçası az türkçesiyle yazdığımı biliyorum 
da tek satırı aklımda değil.» (EB, S. 10). 
Nâzım Hikmet'in sözünü ettiği bu şiirin «Mehmet Çavuşa» adlı ürün 
olduğunu sanıyoruz. Sözü geçen defterlerinin birincisinde on dört şiir 
bulunmaktadır. Şiirlerin sırası şöyledir: «Mehmet Çavuşa, Olma Mağlup, 
Bir Bahriyelinin Ağzından, Yangın, Feryâd-ı Vatan, Vatana, A Mon Oncle, 
Irkıma, Şehit Dayıma, Benim Dayım, Şehit Dayıma Mabaat, Çelik, İn­
tikam.» 
Bu sıraya göre «Mehmet Çavuşa» birinci görünmekte ise de, al­
tında 22 Şubat 1330 (1914) tarihinin bulunması, şiirin, «Feryâd-ı Vatan» 
dan sonra yazıldığını düşündürmektedir. 
«BİR BAHRİYELİNİN AĞZINDAN» 
«Mehmet Çavuşa» şiirinden sonra, sarı defterde «Olma Mağlûp» 
şiiri gelmektedir. Onu «Bir Bahriyelinin Ağzından» adlı şiir izlemekte­
dir. Şiirin altında 3 Kânunuevvel 1330 (16 Aralık 1914) tarihi bulunmak­
tadır. 
268