sokup,  suratını  haşat  ettiğinden  beri  onun  yerine  bir başkasını  ara-
maktaydı  zaten.  Heybetli  kalıbı,  haşmetli  duruşuyla  Pavel  Pavloviç 
Antipov'u  görünce,  işi ona  vermekte  tereddüt  etmedi.  Ne var ki, ye-
ni vestiyer  görevlisi,  omuzlarında  püsküllü  apoletlerin  ışıldadığı, 
önüsıra  çaprazlama  sarı  san  sicimlerin  sallandığı  kırmızı  ceketi  gi-
yip de karşısına  geçince,  ona  duyduğu  beğeninin  yerini  küçümse-
me aldı: 
"Hayat  ne tuhaf,  değil  mi Mösyö  Antipov?  İki büyük,  anlı  şanlı 
imparatorluğun  yıkılışının  birebir  tanıklarıyız.  Siz bizden  en az bir 
asır önce  başladınız  Batılılaşmaya.  Büyük  Deli  Petro!  Oturmasını 
kalkmasını  bilmeyenleri  kırbaçlattığı  rivayet  ediliyor,  doğru  mu? 
Hanımların  çamaşırlarını,  beylerin  sakallarını  denetlermiş,  öyle  mi? 
Güzel  olmalı  Petro'nun  şehri.  Bataklıklardan  yükselen  saray.  Bir de 
şu İstanbul'a  bakın.  Dört  bir yanı  açık,  püfür  püfür  rüzgâr.  Pusulası 
şaşmış,  çivisi  çıkmış  şehir!  Bilir  misiniz,  bundan  on sene  öncesine 
kadar  sizin  köklü  imparatorluğunuzdan  kaçan  genç  ve cüretkâr  ay-
dınlarla  bizim  köklü  imparatorluğumuzdan  kaçan  genç  ve cüretkâr 
aydınlar,  aynı  Paris  kafelerinde,  yan  yana  oturup  hararetli  hararetli 
münakaşa  eder  ve tanrı  bilir  ya, ne basiretsiz  kararlar  alırlardı.  On-
lara hizmet  eden  Fransız  garsonlar,  bir o masadaki  konuşmalara  ku-
lak kabartırdı,  bir öteki  masadakilere.  Sizden  kaçanlar,  ne pahasına 
olursa  olsun  devletlerini  yıkmaktan  söz ederdi.  Bizden  kaçanlar  ise 
ne pahasına  olursa  olsun  devletlerini  yıkılmaktan  kurtarmaktan.  Bu 
on sene  içinde  sizinkiler  başardılar,  bizimkilerse  başarısız  oldular. 
Şimdi  hangisine  daha  çok  esef  etmeli,  bilmem  ki? Hayat  ne tuhaf, 
değil  mi Mösyö  Antipov?  Çöken  bir imparatorluktan  kaçıp,  çökmek 
üzere  olan  bir imparatorluğa  sığındınız.  Üniformalı  Kızıllardan  ka-
çıp da, kendinizi  kızıl  bir üniforma  içinde  buluvermeniz,  şu bizim 
Fortuna'nın  oyunlarından  biri  olmasın  sakın?" 
Pavel  Pavloviç  Antipov,  o akşam,  gelen  giden  müşterilerin  man-
tolarını  tutarken,  patronunun  söylediklerinden  kulaklarında  kalan 
uğultu  tortusundan  başka  bir şey işitmedi.  O korkunç,  gülünç  üni-
formanın  içinde  sadece  üç gün  dayanabildi,  üç lanet  gün.  Sonra  işi 
bırakıp,  her şeyi  bırakıp,  bulunduğu  yerde,  olduğu  vaziyette  durdu. 
Arayacak  bir iş, kotarılacak  bir hayat,  uğruna  didinilecek  bir gaye 
yokmuşçasına  sadece  ve öylece  durdu.  Bir  hafta  sonra  Agripina 
41