Bu zeki ahmakların dalgınlıkları karşısında bundan son­
ra bizim cesaretimiz artacak ve muvaffakiy etlerimiz pek 
eğlenceli şekillerde devam edecekti. Onlar einfühlung'u ki­
taplarda araştırıp incelerken biz manasını bilmeden onu ru­
humuzda duyuyorduk. 
Bu ilk ziyaretten hasıl olan hislerini anlamak için karıma 
sordum: 
-Sabihacığım, söyle bakayım, Hürrem'e karşı ne d uydun? 
-Derin hürmedeı: .. Sen de söyle, Cevher'e karşı ne duydun? 
"Derin aşklar, çılgın sevdalar" diyecektim. Hemen ken­
dimi toparlayarak: 
-Hiç, ne duyacağım ... Fakat fena kadın değil, insanı 
sıkmıyor. O cahil, ben cahil. Birbirimizin dediğini anlıyoruz, 
konuştuk ... 
-Zavallı kadın ... 
İçimden bir gülme geldi. Fakat ciddiyetimi bozmayacak: 
-Neden? 
-Her gün burun buruna yaşadığı kocasının ne dediğini 
anlamamak acınacak bir hayat sayılmaz mı? 
-Bu hususta tamamen seninle aynı fikirde değilim. 
-izah et ... 
-Karılık kocalık başka, allarnelik başka. 
-Ne gibi? 
-Ne gibi olacak, okuma yazması olmayan bir kadın, 
karılık bakımından kocasını alim bir karıdan daha çok 
memnun ve mutlu edebilir ... 
-Bu noktada seninle tamamıyla hemfikir olamam ... 
-Aman karıcığım, çok okumak ve uzun süren dalgm-
lıklar arasında bazı bazı sen de ne dediğini unutuyorsun ... 
-Hayır, ben ne dediğimi unutmaın ı 
-İnkar etmezsen, epey zaman evvel ne demiş olduğunu 
şimdi tekrar edeyim ... 
-Dediğimi inkar etmeyi hiçbir vakit kabul etmem! 
-Ben söylediklerimi bir ilme, bir fenne, bir teoriye, bir 
prensibe, hasılı bir bilgiye istinaden söylemem. Bu cahil kafa 
ve zayıf aklımla düşünüp bulabildiklerimi söylerim. 
114