Yer Demir Gök Bakır 339 
Ne korkunç gelenekti bu! Akıl almaz. Köylüler pamuğa gittiklerinde, köyde 
bir tek canlı kalmıyo rdu. Her şeyleri yataklan, kaplan kacakları, ürünleri, san­
dıklannda çeyi.zleri, en değerli öteberileri kalıyordu da, kimse köye girip yerden 
bir tek çöp bile kaldırmı yordu. Bu gelenek bir köyde değil, bir sürü köyde böy­
lecene sürüp gidiyordu . Bir söz vardı: bu köyler boşken, köyün içine adam boyu 
altın yığsınlar, bunu da bilmeyen kalmasın, şu dağlar, yollar beller de eşkıyayla, 
hırsızia dolup taşsın, kul olan bir kişi varıp da o altınların bir tekine bile dokun­
mazdı. Bu ne iştir yarabbi? Bu insanlar, nasıl insanlar hey iki gözüm? 
İşte böyle. Tam bunun gibi. Çukurovadan, pamuk toplamaktan dönen hiçbir 
köy de borcunu vermemezlik edemezdi. Ya vermezlerse ne olurdu? 
Küplüzadeler in oğlunun içinden bir ayaklanma geçti. Bu yıl vermezseler, ge­
lecek yıl verirlerdi. İnsanoğlu bu hale getirilir, cezaların, utançların böyle en bü­
yüğüne çarptırılır mıydı? 
Bu Adil korkunç, dedi içinden. Şu köy borcunu ödemek için Çukurovaya in­
mişti bu kış ortası. Borcu ödeyecek parayı kazanıncaya kadar dönmeyeceklerdi. 
Kışın ne iş olur Çukurovada? Ne kazanç olur? Adile söylemeli de bu zulmü yap­
masın artık şu köylülere . Daha insanca, daha yumuşak davransın. Bir liralık bir 
bezi beş liraya satıyor. Bu kadarlıkla kalsın. 
Bir kişi bulurum umuduyla ev ev dolaştı. Boş, ıssız köy insanın içine bir ezik­
lik, bir ürkeklik, bir korku gibi yerleşiyordu. Bu aydınlıkta, bu güneş vurmuş ka­
rın ipiltisinde gittikçe bir karanlığa, karamsarlığa gömülüyordu. 
Köy az önce boşaltılmış gibiydi. Her yerde bir insan kokusu vardı. Birden sa­
rı köpeği görünce sevindi. Köpek ölü müydü7 Atını köpeğe doğru sürdü . Köpek 
atın ayak sesini duyunca gözlerini açtı. Bu atlıyı daha çok sevindirdi. 
Gene köyü dolaşmaya başladı. Bozkırdan soğuk, dondurucu bir yel esmeye 
başlamıştı. Gök dupduru bir mavilikteydi. Nerdeyse gök bu esen yele dayanamaya­
cak kırağı gibi parça parça, bin parça olarak, mavi mavi yukardan aşağıya yağacak­
tı. Bir an, ak karın üstü binlerce, milyonlarca mavi kırağı parçasıyla dolacaktı. 
İçini gittikçe bir keder, bir korku, kuşku sarıyordu. Allah, Allah, bu korku 
neydi? Boş köyün ıssızlığının verdiği bir duygu muydu? 
Dayanamadı. Bir iki dakika daha kalsa boğulacaktı. Boğazına bir şeyler tıkan­
mıştı. Hemen atını doldurdu , doludizg in bir rüzgar gibi, bir anda köyü çıktı. Atı 
habire kamçılıy ordu. Sanki onu öldürmek, bağmak için kovalıyorlardı. 
Kasabanın yoluna düşünceye , köy gözden yilineeye kadar atının başını çekmedi. 
Köylüler kapı yarıklanndan yolcunun her yaptığını yutarcasına izlemişlerdi. 
Yüzündeki şaşkınlığı, tuhaflığı, acımayı, ürküntüyü , korkuyu, köpeği görünce se­
vincini, boğulur gibi olunca yüzünün sarardığını, sonra atını doldurup görünmez 
bir düşmandan, bir ejderhadan kaçar gibi kaçışını, her bir halini, içinden her ge­
çeni yüzünden okumuşlardı.