litik bilgi ile) açıklanması olanaklı mı? Gene, sosyo­
ekonomik değişimi 1955'den sonra oluşan bir toplum. 
da, kırdan kente göçün 1946'dan sonra başlaması sa­
dece ekonomik nedenlerle açıklanabilir mi? İnsanoğ­
lunun en güçlü yanlarından biri olan sezgi gücünün, 
gelenek görenek dediğimiz kalıtımdan yararlanma gü­
cünün bu olgulardaki rolü acaba nedir? 
Dedim ya, bugün en az bildiğimiz, disipline alama­
dığımız şey, gene kendimiz. Analitik bilgimizle uzayı 
kontrol altına (bugün belirli bir oranda da olsa) alabi­
liyoruz, ama kanserin karşısında aciziz. Belki de çok 
ilkel, ama hala yere göğe koyamadığımız kalp naklin­
de, vücudun, takılan yeni parçayı itmesini kontrol ede­
miyoruz. Alabildiğine değişken, bir anı bir anına ben­
zemeyen insanın herhangi bir olay karşısında nasıl bir 
tavır alacağını önceden kolay kolay hala kestiremiyo­
ruz. 
Bu nedenle, doğrudan doğruya insanla ve insan 
ilişkileriyle ilgili u�raşlard a, disiplinlerde silbaştan 
düşünmek, bir parça kaçınılmaz olmakt adır. Ve galiba, 
bu noktada da sorulacak tek soru. «insan nedir, insa­
nı nasıl bir yöntemle kavrar ız?� sorusudur. 
Cnutulmamalıdır ki, insan; yeryüzündeki yaratıcı, 
hem de alabildiğine yaratıcı ve alabildiğine değişken 
tek varlıktır. Öyleyse insanı kavramada, tanımada kul­
lanılacak yöntemin de, bu yaratıcılık ve değhkenlik 
özelliklerini temel ilkeler olarak seçmesi zorunludur. 
Mev..::ut bilgimizle, yaratıcılığın, belirli bir sistem 
içindeki mekanik bir eylem oldu�unu, gene bir anali­
tik temele oturduğunu bugün ne denli güçle öne süre­
biliriz, doğrusu bilemiyorum. Yaratıcılığın bir çeşit 
bilgi üretme yöntemi olarak tanımlanabileceğinden bi 
le içtenlikle kuşkud'lyım. 
48 Galiba yaratıcılık, daha çok insanoğlunun sezgi