list batı edebiyatıyla birlikte, aynı zaman parçası ıçın­
de ve benzer bir çöküntüye uğramış olması, bu suçla­
ma karşısında bizi kuşkuya düşürmektedir. 
Orneğin, toplumcu gerçekçi edebiya ttaki bu çökün­
tü, savlandığı gibi salt Stalin'in katı tutumu yüzünden 
doğmuş bir eğreti (arızi) olay olsa, Stalin sonrası dö­
nemde Sovyet edebiyatının büyük bir patlama göster­
ınesi gerekmez miydi? Ama, Lukacs özellikle Stalin 
sonrasını tarihleriyle sınırlayarak, <<Son yirmi yılın tüm 
edebiya tı>> diyor. Açıkcası, Sovyet edebiyatının Stalin 
sGnrasında da gerçekten bir patlama gösterd iğini, ya­
ni bu çöküntüyü durdurduğunu savlayabilmek olanak­
sız. Ve acıdır, Sovyet edebiyatındaki Stalin sonrasının 
tek olayı (edebiyat olayı denilebilinirse ona da), baş­
tan ayağa Stalin kini kusan Soljenitsin'in kendisi. 
Ayrıca, Stalin'in bu Jdanov'cu edebiyat bağnazlı­
ğına olur vermeyecek düzeyde bir edebiyat kültürünün 
ve zevkinin varlığını tanıtlayacak kaıutlar da yok değil 
elimizde. Örneğin, Pablo Neruda <<Yaşadığımı itiraf 
Ediyorum» adı altında kitap/aştı rdığı anılarında ger­
çekten ilginç şeyler anlatıyo r. Aragon'un da araların­
da bulunduğu Stalin Armağanı seçiciler kurulunda yıl­
laı�a kendisi de görev almış. «Ama, diyor, onun verdi­
ğimiz kararlardan her hangi birine karşı çıkışını anım­
samıyorum.» 
Gene, şiirlerinin henüz daha yeni yeni Rusçaya çev­
riirneğe başlanılmış oldu.�u günlerde bile, Neruda'yı 
tanıyormuş Stalin ve armağanın ona verilmesini istedi­
ğini bir gün dolaylı bir biçimde açıklamış. Yani, Sta­
lin'in dünya edebiyatını yakından izlediğini belirtiyor. 
Neruda'nın anlattığı bir başka ilginç olay da, Sta­
lin'in doğrudan doğruya İlya Ehrenburg'a telefon edip, 
bir romanından dolayı onu kutlama sı. <<Proletkulb> bağ­
nazlarının Ehrenburg'un da kellesini istedikleri gün-
lO