12 
 Öte yandan, umut, aynı zamanda önceleyen bilinçtir. Dolasıyla da umut bazı şeylerin 
farkına varmayı sağlayan etmend ir. Umut için savaşmadan, herhangi bir şekilde umudun düş 
kırıklığına uğratılmasını önleyemeyiz; çünkü diyalektik bir yasadır: Her şey karşıtına 
dönüşebilir. Türkiye de özverili ve saygın aydınlanmacılar umudun düş -kırıklığına uğramaması 
için uğraşmıştır; umu üretmeye uğraşmıştır. Bunların en başında her zaman çok büyük bir 
sevgiyle saygıyla andığımız Mustafa Kemal Atatürk gelir. Mustafa Kemal Atatürk, 
umutsuzluktan umut üretmenin kişileşmiş halidir. Umut, “bağımsızlık ve özgürlük benim öz -
yapımdır” diyen M ustafa Kemal’in kişiliğinde somutlaşmıştır. O, umudun simgesidir.  
Türkiye özgürlük ve insan haklarında eşitlik ilkesinin edimselleştirildiği bir ülke 
olabilir  
Türkiye tarihinde umut savaşım geleneğine bakıldığında şu görülebilir: Ne yazık ki 
Türkiye de ç ok güçlü bir yazınsal aydınlanma olmasına karşın, çok cılız bir düşünsel 
aydınlanma geleneği vardır. Bir insanın, bir toplumun eksiğini bilmesi önemlidir; çünkü 
eksiğini belirleyen, onu gidermek için savaşabilir; ama eksiğini bilemeyen bir insan, eksiğini 
bilemeyen bir toplum ilerleyemez, hiçbir zorluğu yenemez. Bir kez daha vurgulamak isterim: 
Var olan ile yetinilmez; ancak “bu başka türlü de olabilir” diyebilen toplum umut üretebilir; 
ilerleyebilir ve böylece görkemli bir tarih yaratabilir. “Bu daha iyi o labilir” sözü, umudun 
anlatımıdır. Her şey daha iyi olabilir; Türkiye her zaman daha iyi olabilir; daha demokratik bir 
Türkiye olabilir, adaletli bir Türkiye olabilir. Hak ve özgürlüklerin doyasıya yaşandığı bir 
Türkiye olabilir. İnsan haklarında eşitlik i lkesinin gerçekleştirildiği bir Türkiye olabilir.  
Bu sav, hepimizin, umudun savı olarak her zaman dile getirilmelidir. Nazım Hikmet’in 
dizeleriyle “İnsan denizin olmadığı yerde, umut adına martı olmalıdır.”  Ya da “En güzel deniz 
henüz gidilmemiş olandır. En güzel günlerimiz henüz yaşamadıklarımızdır. Ve sana söylemek 
istediğim en güzel söz henüz söylenmemiş olan sözdür.” Nazım Hikmet böyle diyor ve bizi, o 
en güzel sözü söylemeye cesaretlendiriyor; umut veriyor. Aynı şair, “Umuda bin kurşun sıksa 
da ölüm, unutma, umuda kurşun işlemez!” Dolasıyla umutsuzluğa yer yoktur. Bir kez daha 
anımsatmak isterim: Umut, düş kırıklığına uğratılabilir, doğrudur. Sezgi ve duyumsama gücünü 
yitirmiş insanların çoğunlukta olduğu toplumlarda umut düş kırıklığına uğrayabilir; a ma umut 
her zaman kendini yenileme özelliğine ve gücünü içinde barındırır. Yeter ki, biz ona sahip 
çıkmasını bilelim; umut için, özgürlük için savaşalım. Şimdi bildirimin ikinci bölümünü 
sunuyorum.  
‘Umut İlkesi’: Umut, İnsanı niçin Genişletir?  
 Umut engell enemez  
Yirminci yüzyılın önde gelen Alman filozoflarından biri olan Ernst Bloch’ un üç ciltlik 
"Umut İlkesi" adlı yapıtının birinci cildinde yer alan önsözdeki anlatımıyla, korku ve yılgınlığı 
aşmak olanaklıdır; ancak bu kapsamda "önemli olan umut etmeyi ö ğrenmektir."  Umudun 
çalışması, sonuçsuz kalmaz; çünkü umut "başarısızlığa değil başarıya vurgundur."  Umut 
etmek, "korkmanın üzerindedir"; çünkü umut etmek etkendir ve hiçbir şey onu tutamaz. Umut 
etme duygusu, "özünden dışarı çıkar" ve insanı "daraltmak ye rine, genişletir"1 (Bloch 1985, s. 
1).  
                                                           
1 Ernst Bloch (1985): "Prinzip Hoffnung - Umut İlkesi"; Bölüm 1 - 32, Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main