bir köten, birkaç saban demiri, kireçleşmiş bir yığın çakmak ta­
şı... Yanan hayvanların kemikleri bile kalmamış. Ahırın arkasın­
daki hendeğe içerden bir yol kapkara yağ akmış.
Çocuklar, kadınlar uykulu, yaşlılar bıkkın, delikanlılar, orta 
yaşlılar terli, yorgun, doğan güne karşı ıslak toprağa çökmüş 
oturmuşlar. Başlan yerde, yüzleri kederli ve umutsuz. Eğik 
başlar kımüdamıyor, hiçbir yöne bakmıyorlar. Havada utanç 
gibi bir şey var. Başlarmı kaldırsalar biribirlerinin yüzüne baka­
caklar diye ödleri kopuyor. Çıt da çıkmıyor, çiçekten çiçeğe, 
yapraktan yaprağa uçup duran arılann vızıltısından başka ses 
yok ortalıkta.
Bir tek Koca Osman ayakta. Yönünü doğan güne dönmüş, 
gölgesi aşağıya ovaya upuzun serilmiş. Bir heybet gibi ilk ışık­
lar altında dikiliyor. Dudaklarında bir gülümseme. Bir süre 
böyle durdu, piposunun dumamnı doğan güne karşı savurdu. 
İnceden esen poyraz, dumanı alıp uzaklara götürdü. Sonra da 
Koca Osman kımıldadı, bin başh uyumuş devin bir başı kımıl­
dar gibiydi. Oturmuş kalabalığın önünden, tüten yangın evleri­
nin aralarından gidip gelmeye başladı. Elleri arkasında, tüten 
piposu ağzmda, başı dik... Köylüler başlarmı ağırca kaldırdılar 
ona baktılar. Onun böyle yangın yerinde sevinçle dolaşmasına 
bir anlam veremediler.
Gün kuşluk oluncaya kadar Koca Osman böylece dolaşü 
durdu, piposunun dumamnı savurdu. Sonra da kurumuş kal­
mış, yanan sağ eli şişmiş, kabarmış, sol eli koynunda, yüzü 
sapsarı olmuş, bir gecede on beş yaş yaşlanmış, yüzü pörsü- 
müş Yobazoğlu Hasarım önüne geldi. Gür, sevinçli, gümbür 
gümbür bir sesle:
"Yobazoğlu Haşan, Yobazmoğlu Haşan," dedi, "senin o ba­
ban rahmetli var ya, kızılbaş bir kişiydi, ama Kürt yiğidiydi. 
Mert adamdı. Tek başma bir adamdı ama, hiç kimse ona gözü- 
yün üstünde kaşm var arkadaş diyemezdi. Bir çocuk gördüm, 
sabahleyin, geceleyin, akşamüstü. Gün gibiydi bu çocuk. Bir 
avuç adamdı bu çocuk işte. Safi yürekti ama. Bu çocuktan koca 
bir hükümet, hemi de Mustafa Kemal, Yunam, dünyayı alt etmiş 
şahan gözlü Mustafa Kemal korkuyordu. Hemi de ağalar onun 
önünde tir tir titriyorlardı. Titremekten donları tutmuyordu, Yo-