mış gibi, hemen bilimsel dünyanın ayrıntılı derinliklerinde 
kaybolmakla sonuçlanan araştırmalara girişmek için vakit 
erkendi."
Mustafa, arkadaşları futbol oynarken topun uzağında 
duruyordu, ama hayatın içindeydi. Bir konuda uzmanlaşa­
rak bilim hayatının bir köşesine çekilecek yaratılışta değildi. 
Belki Mekanikte daha birçok bilimsel makalenin altına im­
zasını atarak kitaplarda daha çok adını geçirebilirdi; üstelik, 
bütün çalışma arkadaşlarının kuşkusuz kabul ettiği gibi bu­
nu herkesten iyi yapabilirdi. İnsanlarımızı ve hele bilim çev­
remizi iyi bildiği için daha geniş kapsamlı bir denemeye gi­
rişti. Bilime, ülkede bir ‘ekol' kurarak hizmet etmeyi seçti. 
Neden daha çok araştırma yapmış gibi görünenler değil de, 
Mustafa İnan kalıyor geriye? Çünkü Mustafa İran, onlardan 
çok daha derinlere doğru yayılmak istiyordu aslında. Ülkede 
bilimsel gelenek yaratmak gibi bir işe girişiyordu. Bunun 
için belki de yüz yıl yaşamak gerekiyordu. Olsun, Mustafa 
İran da yüz yıl yaşayacaktı, belki daha fazla yaşayacaktı."
Mustafa Efendi’nin lisedeki hocalarından Muhittin Bey 
(Erev), 'Talebelerim içinde Mustafa başka idi,1 ’ diyor titrek 
sesiyle, yetmiş altı yaşındaki eski hoca, "Benimle teoriler ko­
nuşurdu,” diye anlatıyor. ' İlmî çalışmalarına İsviçre’de baş­
lamıştı. İstanbul’da her zaman, yaptığı işleri duyuyordum. 
Mustafa’yı doksan yıl yaşayacak zannediyordum. Ben kal­
dım, o gitti. Başka bir şey söyleyemem.” Evet, bu konuda 
söylenecek başka bir şey yoktu: Mustafa İnan gitmişti. Uzun 
vadeli planında belki bir bakıma yanılmıştı. Elli altı yaşında 
ve bütün yorucu günlük işlerden tam kurtulduğu sırada he­
sabının doğru çıkmadığını görmüştü.
Oysa bu hesap doğru yapılabilirdi. Düşük tansiyonlar, 
çabuk yorulmalar gözönünde tutulabilirdi. İnsan kendini ko­
ruyabilirdi. Kendini korumak mı? O da ne demek? Bunu an­
laması zordu Mustafa’nın. Burada belki Doğuluydu, alçakgö-
90