"Fakat bir de şunu gözlerinizin önüne getiriniz. Barok bu 
kente geç gelmiş, ama pir gelmiş. Çalgı, çigan, dans, opera gır­
la. Ancak, karnavalın ertesi günü, yarı sarhoş, kapılarını açan­
lar ne görsünler? Eşiklerinde, yollarda yüzleri mor mor ölüler!.. 
Şarapla tütsülenmiş kafalar, kabus gördüklerini sanıyorlar, ne 
münasebet! İnsanlar patır patır düşüyor, cesetler üstüste yığılı­
yor, büyük çukurlar açılıp üstüste bu çukurlara atılıyorlar, yine 
de gömmeye yetişilemiyor. Viyana kokuyor! 
"İnsan böyle tuhaf, çok tatlı, çok tuzlu, çok acı olaylara 
sahne olan yerleri merak etmez mi dostlar? Kendi adıma bura­
ları benim rüyalarıma girmektedir. İstanbul' da da ne zaman 
Topkapı'nın oralardan geçsem, ne zaman ki Cağaloğlu'na bir 
işim düştü, ya vezirlerin kelleleri yollarda yuvarlanırken görü­
rüm, ya fener alayları, sünnet düğünleri, Padişah'ın şenlik tö-
ren ............. Veba ve karnaval bir arada!.. 
"Ben ne yapıyorum ·çocuklar? Beni niye susturmuyorsu­
nuz? Neden zil çoktan çaldı örtmenim, demiyorsunuz? Akşa­
mın karanlığı çökmüş, saat bilmem kaç olmuş, hay allah! 
''Bu böyle olmayacak. Gelecek dersimizde Budin mesele­
sinden başlayacağız. Kaldığımız yerden de devam ederiz son­
ra, oldu mu? Bu arada kapitülasyonları atladık. Bana hatırlatın, 
bir nebze de ona değinmek istiyorum." 
Üç Yıl Sonr a 
(Kastamonu) 
"Arkadaşlar, bugün sizlerle İkinci Viyana Kuşatması'nı 
gözden geçireceğiz. Fakat, daha önce, o tarihlerde Avrupa'nın 
durumu ne idi, buna bir gözatalım. 
"Atalım da, nasıl atalım? Kitabınızdaki haritalar çok kötü, 
hiçbir şey seçilemiyor. Eski kitaplarda biraz daha iyiydi bu çiz­
giler. Şimdi artık hiçbir şey anlaşılmıyor. İçinizden hiçbirine, 
şunu büyüt de gel, diyemiyorum. 
"Neyse, ben şimdi elle tahtaya bir şeyler çizeceğim. Sizler 
de artık hayalinizde canlandırırsınız, Avusturya nerde başlıyor-
66