ya mertebesine yükseltirlerse biz ne yapacağız, bu adam haksız 
mı, diyeceğiz?" 
Halil Bey bilgiç bir tavırla: 
"Bu adam eşkıya olacak, hem de kanlı bir eşkıya ." 
"Biz onu heraat ettirsek de ... Bu duruma göre suçsuz oldu­
ğu anlaşılıyor, gene eşkıyalıkta devam eder mi?" 
"Belli olmaz ki insanoğlu, belki de hiçbir şekilde eşkıya 
olamaz ." 
Yargıç bir su daha içerek düşüncelere daldı. Sonra da gül­
dü. 
"Bu insanoğlu hiç belli olmuyor. Şu Yüzbaşıya da doğrusu 
acıyorum. Burada, bu kadar eşkıyanın, asker kaçağının karşı­
sında tek başına bırakıl mış. Bir de karşısında bu kasaba cana­
varları ... Küçücük bir menfaatleri için, Halil Bey, yapmayacak­
ları yoktur. O da öfkelendikçe, sıkıştıkça öfkesini köylülerden 
alıyor. Karşıma getirilen köylülerin hallerini görüyorum, görü­
yor ve de kahroluyor um." 
Taşkın Halil Bey ayağa kalktı, o da terlemişti. 
"Kasabayı bile bastılar, üç gece mitralyozla taradılar. Du­
rumumuz müşkül ." 
"Müşkül," dedi Yargıç . "Allah yardımcımız olsun ." 
Taşkın Halil Beyi kasaba ileri gelenleri, Kaymakam, Beledi­
ye Başkanı belediyede bekliyor lardı. 
Altın dişli, yakışıklı; eski bir kunduracı olan Belediye Baş-
kanı onu daha yolda karşıladı. · 
"Ne oldu?" 
"Ne olacak, Reis yağdı gürledi, ağzına geleni söyledi ama 
Ferhat Hocayı heraat ettire cek." 
"isterse ettirmesin," dedi Murtaza Ağa. "Ferhat Hoca yok. 
Ne hapse girdi, ne de çıktı . Hiç kimse bilmiyor bunu, bilmeye­
cek de ... Kasabayı da kimsecikler basmadı. O kurşun sesleri var 
ya, candarmaların kaçakçılarla giriştikleri müsademelerin kur­
şun sesleriydi. Bunları da bugün öğrendik ." 
Molla Durana döndü, onu omuzundan tuttu: 
"O senin eve gelen de İnce Memed değildi, öyle mi?" 
"Deği ldi." 
"O İnce Memed de yakında yakalanacak, şu kasabanın or-
515