bu kapitalist dünya, somut ilişkilerin kolayca anlaşıla­
madığı bir dış dünya haline gelmiştir. Bu dünyanın 
içinde yaşayan insan hem bu dünyaya, hem de kendisi­
ne yabancılaşmıştır. Kapitalist düzendeki en içten ve 
en yetenekli sanatçıların, yazarların çoğu, bu gerçekli­
ğin yitirilmesi sorununun ne olduğunu bilmektedirler. 
Yalnız görebildikleri, duyabildikleri, ya da doğrudan 
doğruya sezebildikleri şeyler üstüne konuşmaya karar­
lıdırlar. En küçük ayrıntıya, görülebilen, duyulabilen, 
gerçekliği yok edilerniyecek ayrıntıya sıkı sıkı sarılır­
lar. Bu ayrıntıların ötesindeki her şey kuşku yaratır 
onlarda. Bu ayrıntılardan, özenle ve bir şey söyleme­
den gerçekliği yeniden kurmaya çalışırlar.» diye duru­
mu saptadıktan sonra, oldukça acı bir yargıya varı­
yar: «Bugünün sanatı bir şeyden yoksundur; insanca 
anlamdan .» diyor. (Sanatın Gerekliliği, De Yayınevi, 
1968, Sayfa: 233) 
Sanat ve edebiyatın, yüzyılımızda, daha öncesiyle 
oranlanamıyacak biçimde bunca çok yapısal değişim 
girişiminde bulunması, kılıktan kılığa geçmesi, yenilik­
çi sanat akımlarının her gün birinin hatıp bir yenisinin 
doğması da, acaba bu çöküntünün, bu aşınımın (eroz­
yonun) bilincine varmanın bir doğal sonucu değil mi? 
Bu çöküntünün bir kanıtı olarak gösterilemez mi? 
Bizce, hiç kuşku yok . Batılı yazarların romanı, öy­
küyü, şiiri klasik yapılarından koparınağa çalışmaları­
nın temelinde de mutlaka bu kaygı yatmaktadır . Örne­
ğin, Nathalie Sarraute 'un «Yeni roman bir anlamda 
romancının kendi romanı olacaktır» demesi ve işi in­
sansızlığa kadar vardırması, Alain Robbe-Grillet'nin 
edebiyat kavramı üzerinde kuşkuya düşüp, ona yeni 
anlamlar kazandırır biçimde, <<Edebiyat, artık bir an­
)atım aracı değil, bir araştırma aracıdır .» demesi, biz­
ce hep bu kaygıdandır . 
6