bilmiyordu, ama sofrada oturdukça bu isteğin arttığını anlıyordu. 
Bir süre Rudolph ve Refik'le bir şeyler konuştu, ama onlarla bu 
masada konuşabileceği şeyler sınırlıydı; çünkü fısıldaşarak 
konuşamazlardı. Üstelik aylardır durmadan aralarında konuş-
tuklari için birbirlerine söyleyecek şeyleri de kalmamıştı. Filyos 
hattında başından geçenleri anlatan yaşlı devlet denetçisi 
hikâyesini bitirip güldükten sonra, ihsan Bey bu hikâyeden 
çıkarılacak dersleri özetleyen bir konuşmaya başladı. Bunun 
üzerine Ömer ne olursa olsun birisine bir şey anlatmak, kendi 
sesini duymak için, karşısında oturan orta yaşlı, sessiz mühendise 
dönerek geçen yıl başından geçen ve hiç de ilgi çekici olmayan 
bir olayı anlatmaya başladı. Mühendisin başka yere, Kerim Bey'e 
bakmasına izin vermemek için gözlerini gözlerine dikerek uzun 
bir süre onu esir aldı. Ama hikâyenin bittiği ve gülünmesi gereken 
yere geldiği zaman mühendisin sofranın merkezine özür diler 
gibi baktığını görünce istediği neşeyi bulamayacağını anladı. 
İçinden sofradan kalkmak geldi, ama rahat rahat karnım doyuran 
Refik'i görünce bunu yapmadı. 
Refik hiç konuşmuyor, sofrada anlatılanları dinliyor, insanları 
seyrediyor, bol bol yiyordu. Sanki bu sofraya uzun zamandır 
duyuramadığı gövdesini yiyecekle, gözlerini de değişik insan 
yüzleriyle beslemeye gelmişti. Anlatılan şeylere herkes gibi 
yüzeysel bir heyecan duyuyor, arada bir gülümsüyor, tabağına 
yeniden pilav alıyor, dertsiz, tasasız oturuyordu. Uzun ve yorucu 
bir işi başarıyla bitirip ziyafet sofrasına koşmuş bir insan gibi 
rahat ve huzurlu gözüküyordu, ama Ömer onun geceleri rahat 
uyuyamadığını, aylardır üzerinde çalıştığı şu "Köy Kalkınması" 
ile ilgili tasarılar için, kendi geleceği, hayatı için endişelendiğini, 
korkulara kapıldığını biliyordu. 
Kerim Bey'le İhsan Bey bir ihtiyarı dinliyorlardı. Ömer'in de 
işi düştüğü için tanıdığı bu ihtiyar, mühendis olmamasına rağmen 
geçen yıl devletin resmî denetçi kadrosuna alınmıştı. Herkes 
hesap kitaptan anlamayan bu adamın bu göreve getirilişini, 
tecrübesi ve daha çok hastalık derecesine varan titizliği ve na­
musuyla açıklıyordu, ihtiyar denetmen geçen yıl bu görevde 
olmadığı için bu yemeğe de çağrılmamıştı. Şimdi hayatında ilk 
defa çağrıldığı böyle bir yemekte parti müfettişine de rastladığı 
32J