“Hayır, ama  sert tedbirler  devriml erin  yerleşme sini sağlad ı. Başladığ ımız  işi bitirmeliydik. 
Şeyh Sait isyanı da diğ erleri de her zaman  olduğu gibi bir menfaat  çarpı şmasıydı. Onl ar yapm­
aya kalkıştığımız  reformlardan  korktular...  çıkarları nın azalacağ ından.  Biz modern  bir devlet 
kurma h ayali ne k apılmı ştık, onlar sömürü  aynen sürsün i stiyorlardı.”
“Ama...”
“Aması  filan  yok! Tam  on sekiz kanl ı isyan  bastırdı k Doğuda.  Elbett e sert tedbirler  aldık, 
isyan ların  elebaşlarını  yakınlarıyl a birlikte Batıya sürdü k. O günler in şartlar ı içinde  alınan 
tedbirlerd i bunlar.”
“Ne  tedbirlermiş  ama...  Bir ihtiyar  mareşal in kafasına  uyup Kürt kökenli  devl et me­
murlarını  görevd en alan,  siz değil misiniz?  Herifler  biz Kürdüz  dediklerind e hayır, siz Türks­
ünüz  diye dayatma k, biz Türküz  dediklerind e ise hayır Türk  değilsiniz diye işsiz bırakmak  ya 
da sürgüne  yollamak...  Ne oldu?  Tüm  bu tedbirl erle isyanları  önleyebi ldiniz  mi? Yöred e daha 
çok kızgınlığa v e rahat sızlığa yol açtın ız!”
“Yör e insan ının hiç mi suçu  yok? Onlar ı ağa, şıh esare tinde n kurtarmaya çalışa n devlet e hiç 
durmaks ızın baş kald ırdılar.  Oysa şıhları, ağaları  anlaşabili yordu  devl etle işlerine geldiği 
zaman,  isyanlar  durulduktan  sonra,  1945' e kadar,  aşiret reisleri ile işbirli ği yapabilmi ştik. 
Devl et onların  yerel çıkarlar ını kolluyor,  onlar devl etin reformlarına  destek veriyorlard ı... taa 
ki toprak reform u çalı şmalarına k adar.”
“Ded im ya, yorgunum  Paşa...  Seni dinleyecek  halde  değilim.  Bugün  neler yaşad ığımdan 
haber in var mı?”
“Ne o lmuş  birkaç ölü g ömdün  diye? Bu  işi yapacak ad am mı yoktu?”
“Yoktu y a, yo ktu. Ula şımı olmay an ye rde i nsan k alır mı?”
“Yolun,  ulaşımın  önemini  bana  anlatma  çocuk,  ben yıllarımı harcamı şım vatanı demir ağl­
arla örmek iç in.”
“Bu köşeyi unutmuşsun  Paşa!  Bu köşeyi sadece  sen değil, senden  sonra  gelenler  de 
unutmuş.  Yok saymış lar anlaş ılan.  Yirmi  beş yıl geçmi ş köprü sulara  gömüleli,  hâlâ yerine bir 
köprü  yapacak,  devlet. Ama  yağma  yok!  Bugünü  de yaşad ıktan  sonra,  bu köprü bir tutku oldu 
içimde. Bu kö prü yapılmalı k i, kasabalı evin e geri dön sün. Bu kö prü yapılmalı k i...”
“Bu saatte ben de seni dinleyec ek halde  değilim,”  dedi İnönü,  “sabah  oluyor,  nerdey se 
güneş doğacak. Kes artık. Kö prünü  gücün  yetiyorsa y apars ın, ben d e görürüm.”
“Görürsün  elbe t. O koca  kaiden in üzeri nde en şiddetl i deprem  bile sarsamaz  seni. Benim 
ayaklar ım taş kaid eye mıh gibi çakıl ı değil, Paşam,  dua et de, mad em başlı yorum  bu işe, köpr­
üyü bitire ne k adar day anayım.”
Hoş Ali kapa lı kapın ın önünde  elinde  yeni demlenmi ş çay dolu  bardakla  durdu,  bekledi.  Ne 
yapsa ydı, kapıyı vursa  mıydı?  Kapı hep açık durduğu,  kapalı  haline alışık olmadı ğı için,  ne 
yapması  gerektiğine karar  veremiyordu.  Açıp  girse... ya bir münasebet siz durum  varsa,  burn­
unu  karıştırıyorsa  mesela...  kapıyı vursa,  uyumuşsa  uyanacak.  Bu saatte tüm  mahlu kat 
uyur ken,  onun  da uyuyor  olması  gerekmez  mi? Acayip adam!  Kimsel ere benzemey en adam, 
vesselam!  Bunca  yıldır odacıyd ı bu kapıda, böyl e uykusuzunu  hiç görmemi şti vali kısmın ın. 
Depremde  de böyl eydi  bu, ne uyumuş  ne uyutmuş tu. Sabahlara  kadar  ya toplantı,  ya teftiş... 
bir se s duydu içerden, kul ağın ı yapıştırdı kap ıya... der in bir  iç ge çirme, bir  ah çe kme, demek k i 
uyumuyor. H emen vurdu k apıya tık tık tık... g iriniz i bekl emeden açtı, y oksa çay s oğuy acak.
“Yaa işte böyl e îsmet Efend i, işte böyle Pa şam...”
Etrafına  bakındı Hoş  Ali, biri daha  var mı diye. ismet,  mismet,  kims e yoktu odad a Vali'd en 
başka, o da saçları s ırılsıklam,  açık p encer enin ö nünde duruyor, uza kta bir y ere bakı yordu.
“Çayı bıra kıyom masa ya,” ded i.
“Hoş Ali,”  dedi Vali, hâlâ arka sı dönü ktü kapıya, “ben  çocukk en bir film seyretmiştim, ned­
ense hep akl ımda  kalmı ş, bak d inle, film şu cümleyle bitiyordu:  'Yarın başka bir gün olaca k'.”