madığı yerlere konmuşlardır. Akınlar, saldırılar hiç bitmez. Me­
rak ve ihtiyaç gibi iki ana nedenle kimse durduğu yerde dur­
maz. Durunca da kıtlık başlar. Bu ne iştir, akınlar, kıyımlar bu­
gün de bitmemi ştir. Yalnız usuller değişmiştir. 
"Adınız? Ne? Sıtkı. Ne buyurdunuz Sıtkı kardeş? Yüksek 
sesle lütfen. Savaşa karşı mıyım? Ah Sıtkı'cığım, savaşa karşı 
olmasak olur mu? Hayvan dünyası mıyız ki, karın doyurmak 
için türümüzün kanını içiyoruz. Öf. Aç insan inançlarını bile 
yer'miş. Bu da büyük bir adamın sözüdür, ama insanı aç koyan 
da yine insan değil midir? Sistemle r, yönetiml er, devletler ... 
"Biz yine Konya'mıza dönelim. Şimdi içinizde bazılarınız 
şöyle diyorsunuz dur, işitir gibiyim: Peki ama öğretmenim, On 
Birinci Yüzyılla On Üçüncü Yüzyıl arasında Konya'nın Selçuk­
lu başkenti olduğunu bilince ne olacak? Başımıza güller mi ya­
ğacak? Gelen gelmiş, geçen geçmiş, biz bugüne bakalım. Veya, 
diyorsunuz ki mesela, Cem Sultan'ın, il. Selim'in Konya Vali­
likleri ettiklerini bilince ne olacak? Beni Konya'ya Vali mi tayin 
edecekler? Şimdiki valimiz ne yapıyor, onu bilsek daha iyi ol­
maz mı, falan filan ... 
"Dostlarım, insanlığın toplumlar, topluluklar tarihini bil­
mek, uygarlıkların birbirini nasıl izlediğini, nerede nasıl etkile­
diğini bilmektir. Bunu bilmek, bugünü, bugünkü kendimizi bil­
mektir. Kendini bilen, tanıyan, kendi ölçülerini de bilir. Hesabı­
nı kitabını ona göre yapar. Kaldı ki, yanından geçip gittiğin şu 
han duvarını kimler taş taş üstüne koyarak kaç zamanda ör­
müş, bunu bilmezsen, insanı hissedemezsin. Hissedemeyince 
senin için insan hayatının değeri kalmaz. Sen tarihe hakkını ve­
receksin ki, tarih de sana hakkını vere. 
"Geçmişi insan hayatlarıyla düşünmek, onların sevinçleri, 
kederleriyle hayal etmek beni heyecanlandırır. İnanın arkadaş­
larım, geceleri, yatağımda gözlerimi kapıyor, gündüzleri sizlere 
anlathğım olayları asıl o zaman anlamlandırabiliyorum. Çünkü 
bir imparatorluğun kuruluşu, çöküşü ya da bilmem ne savaşı, 
saraylar, kaleler, deniz muharebeleri gözümde bütün bu olaylar 
olurken insanların yiyip içtikleri, yahp kalkhkları halleriyle 
canlanıyor. Düğünleri, cenazeleri, insan ilişkileriyle ... Ortaçağ 
keşişlerinin öyle bir avuç buğdayla nefis körletebilmeleri ya da 
56