162 
zar, şair, komünizm suçlamasıyla hapse atılmıştı. Onların 
hiçbiri N azım kadar tartı şılmadı. 
Türk sağı Nazım'ı her zaman hedeftahtasma koydu, akıl 
almaz hakaretler ve iftiralar türetti ama bu sadece sağla sı­
nırlı kalmadı. Birçok solcu isim de Nazım'a karşı hakaret do­
lu yayınlar yaptı, aleyhine kitap lar yayımladı, ağza alınmaz 
suçlamal arda bulundu. 
Türkiye Komünist Part isi ile çelişkileri, tartışmaları, ca­
nını kurtarmak için kaçtığı Moskova'da yazd ığı rejim muha­
lifi oyunlarının yasaklanması , Sovyet polisi tarafından sü­
rekl i izlen mesi, uzun bir süre yurtdış ına çıkma yasağıyla ce­
zalandırılması hatta hayatının tehlikeye girmesi bize neyi 
gösteriyor? 
Muhalif Nazım 
Bir şairin , Türkiye'de "komünizm taraf tarı", Moskova'da 
ise "komünizm eleştirmeni" olarak baskı altına alınması, zu­
lüm görmes i bir çelişki değil mi? 
Hem Türk hükümetlerinin hem de Stalin rejiminin şairi 
ezmeye çalışması bir rastlantı mı yoksa baskıcı rejimierin ba­
ğımsız vicd aniara karşı duyduğu derin nef retin belirtisi mi? 
Bak ın, Nazım'ın Mosko va'da bir oyununun yasaklanması 
üzerine Dr. Anto nina Sverçevska ya neler yazıyor (Nazım Hik­
met ve Tiyatrosu, Çev. Hülya Arslan, Cem Yayınevi, 2003): 
Nazım Hikmet'in Ivan lva noviç Var mıydı Yok muyd u? o za­
mana dek yayı mianmış tüm oyunlarının basıldığ1 Seçilmiş 
Eserleri'nin 2. cileline (Mo sko va, 1957) alınma dı. Oyun ise 5. gös­
teriminden sonra zamanın Kültür Bakanı Ekaterina Fruntseva 
tarafından yasakl andı. Reper tuvarlardan çıkartıl dı ve bir daha 
da oynanınadı. 
Nazı m'ın arkasından çevrilen olayların gerçek yüzü yakın