meclis, büyük üstatlar ın yapt ığı gibi Ferhat' ın paz ı gücüne işaret etmek için de ğil, aşk ac ısının bütün âlemde ayn ı 
anda hissedildi ğini anlatmak için nak şedilmişti. 
"Seksen y ıl önce Tebriz'de yap ılan Behzat taklitlerinden," diyerek Üstat Osman cildi yerine koyup bir 
yenisini açt ı. 
Kelile ve Dimne'den Kedi ile Fare'nin zoraki dostlu ğunu gösterir bir resimdi bu. Tarlada, yerdeki sansarla, 
gökteki çayla ğın sald ırılar ı aras ına s ıkışan zavall ı fare kurtulu şu avc ının kapanma yakalanm ış bir zavall ı kedide 
bulur. Anla şırlar: Kedi, dostu gibi davran ıp fareyi sevgiyle yalar. Sansarla çaylak kediden korkup fareyi 
avlamaktan cayar. Fare de kediyi kapandan ihtiyatla kurtar ır. Daha ben, nakka şın duyarl ığını anlayamadan üstat 
kitab ı öteki ciltlerin yan ına t ıkıp bir başka kitab ın bir başka sayfas ını gelişigüzel açm ıştı bile. 
Tek elini zarif bir şekilde aç ıp bir şey sorarken di ğer eliyle ye şil feracesinin üzerinden dizini tutan esrarengiz 
bir kad ınla, ona yan dönüp han ımın sözünü dikkatle dinleyen bir erke ğin hoş bir resmiydi bu. Aralar ındaki 
mahremiyeti, a şkı ve dostlu ğu k ıskan ıp zevkle bakt ım. 
Onu b ırak ıp bir başka kitaptan bir ba şka sayfa açt ı Üstat Osman. Birbirlerine ezeli dü şman Iran ve Turan 
ordular ının süvarileri bütün z ırhlar ını, miğferlerini, dizliklerini, yaylar ını, sadaklar ını, oklar ını takm ışlar, 
boyunlar ına kadar z ırhlar içindeki o güzelim efsane atlar ına binmişler, zemini toz sar ısı bir bozk ırda karşılıklı ne 
güzel dizilip uçlar ı rengârenk süslü m ızraklar ını doğrultmuşlar ve birbirlerine ölesiye giri şmeden önce, öne 
fırlay ıp kavgaya tutu şan komutanlar ının dövüşünü sab ırla seyrediyorlard ı. ister bugün yap ılsın, ister yüz y ıl 
önce, ister bir sava ş meclisi olsun ister a şk meclisi, iman ı tam nakka şın as ıl resmedip gösterdi ği şey kendi 
nefsiyle sava şıdır ve kendi nak şetme aşkıdır diyecektim kendime, ve demek ki nakka şın resmetti ği şey kendi 
sabr ıdır diyecektim ki: 
"Bu da de ğil," deyip Üstat Osman a ğır cildi kapad ı. 
Bir murakkada, yüksek da ğlar ı kıvrım k ıvrım bulutlar içinde yitip giden, uzad ıkça uzayan geni ş bir manzara 
resmi gördük. Resmetmenin bu âleme bak ıp onu öteki âlemmi ş gibi gösterebilmek oldu ğunu düşündüm. Üstat 
Osman, bu Çin resminin, Buhara'dan Herat'a,  Herat'tan Tebriz'e, Tebriz'den de Padi şahımızın saray ına çeşit çeşit 
kitaplara girip ç ıkıp, cildi parçalan ıp, sonra ba şka resimlerle birlikte ciltlenip nas ıl Çin'den İstanbul'a gelmi ş 
olabileceğini hikâye etti. 
Birbirinden korkunç, birbirinden iyi nak şedilmiş savaş ve ölüm resimleri gördük: Rüstem Şah Mâzenderân 
ile; Rüstem Efrasiyab' ın ordusuna sald ırıyor; Rüstem, z ırhlar içinde tan ınmayan esrarengiz cengâver... Bir ba şka 
murakkada, kimli ğim ç ıkaramad ığımız efsane ordular, ac ımas ızca savaşırken parçalanm ış cesetler gördük, kan 
kırm ızısına bulanm ış hançerler, ölümün ışığı gözlerinde yans ıyan mutsuz askerler, birbirlerini so ğan gibi k ıyım 
kıyım doğrayan cengâverler. Üstat Osman, kimbil ir kaç bininci kere Hüsrev'in gece ay ışığında gölde y ıkanan 
Şirin'i dikizleyi şine, iki â şık Leyla ile Mecnun'un uzun bir ayr ılıktan sonra birbirlerini görünce kar şılıklı 
bay ılmalar ına ve bütün âlemden kaç ıp bir mutluluk adas ında başbaşa kalan Salâman ile Absal' ın ağaçlar, çiçekler 
ve kuşlar ile c ıvıl cıvıl mutluluk resmine bakt ı ve gerçek bir büyük üstat gibi, en kötü resimde bile, ister nakka şın 
zaaf ından olsun, ister renklerin kendi aralar ında kendili ğinden tutturduklar ı bir konu şmadan olsun, bir kö şede 
beliren tuhafl ığa benim dikkatimi çekmeden edemedi: Hüsrev ile Şirin, nedimelerin anlatt ığı tatl ı hikâyeleri 
dinlerken, a ğacın dalma hiç konmamas ı gereken o u ğursuz bayku şu oraya hangi mutsuz ve kötü niyetli nakka ş 
oturtmuştu? Yak ışıklı Yusuf'un güzelli ğine bakarken, tatl ı turunç soyan parmaklar ını kesen M ısırlı kad ınlar 
araşma, kad ın k ıyafetleri içinde o güzel o ğlan ı kim yerle ştirmişti? İsfendiyar' ın okla kör edili şini resmeden