Nigân Hanım'ın büfeden çıkarmayı akıl ettiği yaldızlı servis 
tabağıydı. Üzerinde gene pilav kuleleri vardı, kulelerin burçla-
nndaki bezelyeler de eksik değildi. Cevdet Bey, hariç, hiç kimse, 
hiçbir şey eksik değildi. Cevdet Bey'in resmi de yemek odasının 
duvarında asılıydı. Oturma odasına, sedef odasına, çalışma odasına 
da asılmıştı. Osman yazıhanenin duvarlarına da astığını söylemişti. 
Nigân Hanım masanın üzerindeki sıcaklığa yüzünü yaklaştırdı: 
Sofraya konan tabağın, bayramın, hareketin, sağlığın, dikkatle 
korunması gereken mutluluğun ve aile düzeninin sıcaklığıydı 
bu. Nigân Hanım kendisiyle birlikte herkesin bunu hissetmesini 
istiyor, her şeyin tamam olduğuna inanmak istiyor, gözlerini 
kırpıştıracağı o eksiksiz zamanı arıyor, bunu yaptığının da farkına 
varıyordu, ama karşısında Refik'in o çirkin sakalı vardı. 
"Yemeği kim dağıtacak?" dedi Osman. Sonra sorusuna kendisi 
cevap vererek kaşıkları karısına uzattı: "Hadi sen yap!" 
Yemeği Nermin dağıtıyordu. Dışarda soğuk, ama kuru ve 
güneşli bir hava vardı. Şubatın ilk haftasıydı. Nigân Hanım 
oturduğu yerden Nermin'i seyrediyordu. Büyük gelinin yüzünde 
gururlu, kararlı bir ifade vaıdı. Biraz da sıkıhyormuş, 
şikâyetçiymiş gibi gözüküyordu. Nermin ile Osman önceki gün 
kavga etmişlerdi. Nermin'in yanında Lâle vardı; on yaşındaydı. 
Onun yanında Cemil vardı; o da sekiz yaşındaydı. Onun yanında, 
köşede kimse yoktu, orada eskiden Cevdet Bey otururdu, şimdi 
orada sandalye de yoktu. Eskiden Cevdet Bey'in doldurduğu 
geniş boşluğun yanında Ayşe vardı. Nigân Hanım gözünün ucuyla 
Ayşe'nin tabağına aldığı pilava baktı, az buldu ama, ses etmedi. 
Nigân Hanım'ın öteki yanında Perihan vardı. Perihan'ın karşı­
sında Osman oturuyordu. İkisinin arasında da Refik vardı. 
Refik'in sakalı Nigân Hanım'a çok çirkin gözüküyordu. 
Refik'in sakalı aklına takıldıkça, Nigân Hanım kendi kendine, 
"Hayır, bir insanı, hele oğlumu, yalnızca sakalı olduğu için çirkin 
bulamam!" diyordu. "Paşa babamın evinde, adam olan herkesin 
sakalı vardı. Babamın evinde kırkını bitiren herkes sakal bırakırdı, 
ama o zaman başka zamandı, o insanlar başka insanlardı, şimdiki 
zaman başka!" Bunu son günlerde hep düşünüyor, evin içinde 
gezinirken, ikindi çayını içerken, Beyoğlu'na çıkarken, birisine 
konukluğa giderken aklına çirkin sakal geldikçe öfkeyle mı-
244