255 
 Oslo Barış Sürecinden sonra bölgeyi etkileyen en önemli ge lişme Arap Baharı süreci 
olmuştur. Arap Baharı Tunus'ta 17 Aralık 2010 tarihinde üniversite öğrencisi bir seyyar satıcı 
olan Muhammed Ebu Azizi’nin kendini yakması ile Arap ülkelerinde başlayan halk hareketleri 
sürecine Batılıların verdiği addır. Tunus, Mı sır, Libya, Yemen, Suriye'de liderlerin 
devrilmesine sebep olmuştur. En önemlisi Suriye'de olmak üzere -7 yıldır devam etmektedir. - 
Libya ve Yemen’de iç savaşlara neden olmuştur. Mısır'da Batı’nın desteklediği bir askeri darbe, 
Bahreyn de ise Suudi Arabist an'ın müdahalesi ile son bulmuştur. Suriye'de ise Kürt sorunu ile 
ilişkilendirilen savaş Türkiye'nin güvenliğine ve bekasına yönelik sorunlara yol açmıştır. Arap 
baharında halkın kullandığı sloganlara bakıldığında ekmek, özgürlük, esenlik, şeref gibi sosya l 
medya aracılığıyla yayılan ve halkın haklı taleplerini yansıtan sloganlar olduğu görülmüştür. 
Burada şu dikkatlerden kaçmamaktadır. Arap ülkelerinde halk baskıcı rejimlerden, gelipte 
gitmeyen liderlerden, doğal zenginliklerine rağmen yolsuzluk ve yoksull uktan, kutsal 
dokunulmaz ve erişilmez hale gelmiş tanrısal devlet olgusundan, doğuştan gelen ama bir türlü 
ulaşamadıkları asalet, nesep ve haysiyet gibi kavramlardan bıkmıştır. Daha özgür, daha varlıklı, 
daha zengin olmayı istemektedir. Oysa liderler bunla rın Batı Emperyalizminin ve dış güçlerin 
dayatması olduğunu ileri sürerek iktidarlarını sürdürmek istemektedirler. Arap Bahar’ının 
Suudi Arabistan, Fas, Cezayir gibi bazı ülkelerde yönetimleri reformlar yapmaya zorladığı 
görülmüştür. Şu andaki durum itibar iyle Ortadoğu'da özellikle Suriye iç savaşı nedeniyle 30 
Eylül 2015 tarihinde Rusya'nın ilk bombayı Suriye'de bırakması ile Rusya da bölgeye fiilen 
dahil olmuştur. Bölgede Tartus üssüne ilaveten Lazkiye’de Hmeymin Hava Üssü gibi üsler 
kurarak bölgeye fiile n yerleşmiştir. (AA, Sinan Polat, 02.10.2015) Çin de konudan uzak 
kalmamış ve Ortadoğu'da Cibuti’de üs elde etmiş numaralı ve Varyag uçak gemisini Doğu 
Akdeniz'e göndererek ben de varım demiştir. (Mepanews, 20.08.2016) Böylece Bab -El-
Mendep Boğazını kontro l eden Cibuti ve Afrika boynuzu civarındaki ülke sayısı 7 olmuştur. 
Bunlar ABD, Çin, Fransa, Almanya, Japonya, Hindistan ve Suudi Arabistan’dır. (Timeturk, 
Kemal, 26.03.2018) Şu anda ki durum itibariyle Ortadoğu bölgesi tarihte ilk defa birden fazla 
süper ve büyük gücün Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin yan ısıra İngiltere, Almanya, 
Fransa, İngiltere gibi AB ülkelerinin varlığı ile çok kutupluluğun en yüksek dönemine tanıklık 
etmektedir.  
Bu durum bölgenin neden bir çatışma ve istikrarsızlık bölgesi o lduğunun bir 
göstergesidir. Halen Soğuk Savaş sonrası dönemin dünyadaki en büyük kayıplarından birinin 
yaşandığı Suriye iç Savaşı'nın devam ettiği bölgede DAEŞ, YPG/ PYD (PKK'nın kolu) ve PKK 
terörü ile çok sayıda İslami kökenli terör örgütünün çarpıştığı dikkate alındığında savaş ve 
çatışma ortamının yakın gelecekte barışa dönmesinin zor olacağını göstermektedir.  
2.2. İç (Jeokültürel) nedenler  
2.2.1. Din  
Ortadoğu'da istikrarsızlığı ya da çatışmayı ortaya çıkaran nedenlerden biri de iç nedenler 
olarak adla ndırdığımız bölge ülkelerinin etnik ve dini, mezhepsel yapıları ile yönetim yapılarını 
ihtiva eden jeokültürel ortamdır. Ortadoğu üç semavi dinin Musevilik, Hıristiyanlık ve 
İslamiyet’in doğduğu yer olarak Yedi Kollu Şamdan, Hac ile Hilal'in; Davut yıldızı  ile İslam 
yıldızının, kipa ile kefiyenin; havra, kilise ile caminin yaşadığı coğrafyadır. Bu kültürel 
farklılıklar ve çekişme bölgede istikrarsızlığın en önemli nedenlerinden birini oluşturmaktadır. 
Din, devlet, mülk, idare konusunda özellikle Musevilik v e Hristiyanlık ile İslamiyet arasında 
farklı değer ve anlayışlar vardır. Musevilik özünde bir ırkı ön plana çıkaran bir anlamda milli 
bir dindir. Hristiyanlık ve Müslümanlık ise tüm insanlığa açık ve evrenseldir. Bu dinlerin 
doğduğu kutsal yerler Kudüs baş ta olmak üzere aynı coğrafyada aidiyet ve sahiplenme