356 'i aşar Kemat- Dağ m Öte 'lüzü 
olan Nemlizade neyse, burada da Taşbaşoğ lu o. Muhtar, muhtarken bir bakın 
evinde bir şey var mı, deriz," diyorlardı. "Taşbaşoğlu gebersin batsın. Batsın da 
yerin dibine geçsin. O her zaman ayrı baş çeker zaten." 
Bir insan bu köye gelsin de bir evin içine girsin, bozulmasın, iki gözü iki çeş­
me olmasın ... İşte bunun mümkünü yok. Eğer o insanın yüreği taştan demirden 
değilse . 
Muhtar köyü ev ev dolaşıyor: 
"Pravo," diyordu. "Pravo ki bin pravo. Bir köy böyle ağzı tutkun olunca o kö­
yün sırtı kıyamete dek hiçbir vakit yere gelmez. Böyle bir köye muhtar olmak 
cennete vali olmaktan daha iyidir. Bu kadar malı mülkü, kabı kacağı, yatağı yor­
ganı, arpayı buğdayı nasıl ettiniz de, yel üfürdü, su götürdü yapabildiniz? Pravo 
canım. Pravo köylüme Size yüz bin alkışlar. Adil Efendi gelsin de desin ki, ne 
kadar fıkaraymışsın ız. Borcunuzu bağışladım. Bu yıl vermeyin, gelecek yıl da ver­
meyin. Öbür yıla da Allah kerim. Yüreğinde insanlık olan adam köyün bu halini 
görünce hiç başka bir şey diyemez ve de düşünem ez." 
Gülüyordu . Köylü de onunla birlikte bir sevinç kasırgasına dönüyordu . 
"Ve de Adil Efendi gelip bu hali görünce , evet görünce, dileyin benden ne di­
lerseniz. İstediğiniz kadar veresiye vereyim size. Siz namussuzluğunuzdan değil, 
yoksulluğunuzdan vermiyorsunuz borcunuzu, diyecek. Şehir adamı azıcık ah­
makça olur. Bizim, bütün köyün varını saklayıp böyle dümdüz edebileceğ imizi 
ne bilir ki! Aklının ucuna bile gelme z. Adil Efendi yarın değilse öbür gün damlar. 
Hazır olun vaktini ze. Ve de Adil Efendiye gülün. Gülün ki öcünüz alınsın. İşte si­
zin böyle bir Muhtarınız var." 
O gece evlerde şenlik vardı. Kel Aşık Muhtarın evinde en belalı türkülerine 
kanat takmış uçuruyordu . Sarı Mustafa bir tenekeyi davul gibi çalıyor, zumayı da 
Durduman öttürüyordu. Delikanlılar halay çekiyorlardı. 
Öfkeli Meryemce bile kalkıp oğlunun çaldığı düdüğe göbek atacaktı. Az kaldı 
ağzını açıp oğlu Aliyle, cümle köyle barışacak, konuşacaktı. "Sizi bağışladım. İn­
sanoğlu ne kadar kötü, ne kadar zalim de olsa bir iyi yanı var," diyecekti. "Şu Ko­
ca Halil, şu fıkaracık," diye geçiriyordu içinden, "şu karda kıyametlerde nerelere 
gitti ki? Bulup getirseler fıkarayı." 
Hasan da köyün sevincine katılıyor, oynuyor, gülüyordu ama, bir aklı karan­
lıkta beze sarıp ağacın kovuğuna koyduğu kibritlerindeydi. Arada bir kalabalık­
tan gizlice sıyrılıyor, dışarı çıkıyor, sinerek ağaca geliyor, korkarak elini kovuğa 
uzatıyo r, bakıyor ki kibritler yerinde duruyor, koşarak geri geliyor eğlenen kala­
balığın sevincine bütün gücüyle katılıyo rdu. 
Gece yarıyı geçiyordu. Daha Hasanı uyku tutmamıştı. Halbuki başını yastığa 
koyar koymaz uyurdu. Endişeliydi. Neler geçmiyordu ki aklından? Ya birisi sak­
larken görmüşse ... Millet eğlenirken belki on kere dışarı çıkmıştı. Ya birisi takip 
edip, kibritlerin yerini öğrenmişse? Ummahan kimseye, babasına, anasına söyle-