ilişkiler, bu zenginlikle r, sağlam bir kültürün, yeni bir ya­
ratımın temeli oldular. Ortaya bir kültür zenginliği çıktı. 
Ortaya bir Dede Korkut çıktı. Bir Yunus, bir Karacaoğlan, 
bir Köroğlu, bir Ahilik, bir Bedrettin, bir Karahisari, bir 
Mimar Sinan, bir Dadaloğlu çıktı. Büyük bir kültür doğ­
du. Bu kültürü derinlemesine araştırmak gerek. Ondan 
sonradır ki, bu kültürün zenginliği karşısında şaşkına dö­
neceğiz. İstanbulda, Batının öykünmecisi şairler, sıradan 
yapıtlar döktürür lerken, büyük özgürlük şairi Dadaloğlu, 
başkaldırılarını şöyle dile getiriyordu: "Hak kımızd a devlet 
etmiş fermanı / Ferman padişahın dağlar bizimdi r." 
Bin dokuz yüzlerden sonra önce dilde, az da olsa 
bir bilinçlenme başladı. Bu, Osmanlı diline karşıydı. 
Türkçeden bütün Arapça, Farsça sözcükler atılmaya ça­
lışıldı. Ama yerine ne konulacaktı? Buna bir karşılık ve­
recek kimse çıkmadı. Çıktıysa da, bu bir iki cılız sesi 
kimsecikler duymadı. 1908'den sonra, dilden Osmanlı 
sözcükleri atıldıkça dil cılızlaştı, bu dille yazan şairler, 
yazarlar da perişan oldular. Yazdıkları hiçbir şeye benze­
medi. Osmanlı çağında ancak Rıza Tevfik gibi birkaç kişi 
Anadolunun kültürüne, o da salt bir bakış atabildiler. İş 
Mustafa Kemal Atatürke kadar geldi. Mustafa Kemal, 
Anadolunun diline, kültürüne bilinçle eğildi. Tarihine 
de öyle. Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu kuruldu. 
Büyük bir dil araştırması, büyük bir tarih araştırması baş­
ladı. Bu aşamada Güneş Dil Teorisi, Türk Tarih Tezleri gibi 
aşırılıklar da ortaya çıktı. Bunlar gelip geçti. Ortada ciddi 
dil araştırmaları , tarih araştırmaları kaldı. Bu arada bü­
yük Tarama ve Derleme sözlükleri ortaya çıktı. İlginç tarih 
araştırmaları yayımlandı. Türküler, masallar , destanlar , 
şiirler derlendi, yayımlandı. Prof. Pertev Naili Boratavın 
103