sevindi, sonra kaşıkları eline alıp gelinlerine baktı. İki gelini tam 
karşısında, yanyana oturuyordu. Nigân Hanım keyifle birkaç 
saniye düşündükten sonra, elindeki kaşıkları küçük gelini Pe­
rihan'a uzatıverdi: 
"Bu sefer de sen dağıt bakalım." 
Olağanüstü bir andı bu: Perihan kızararak elindeki kaşıklara 
bakıyor, Cevdet Bey her zamanki gibi tabağını herkesten önce ileri 
sürüyor, herkes yemek başlayacağı için mutluluk içinde gülüyordu. 
Nigân Hanım heyecanlandı. Küçük gelinine bakarken, "Ne kadar 
güzel!" diye düşündü. "Saçını öyle topuz yapması zevkli olduğunu 
gösteriyor. Sesi fare gibi ince, ama, olsun. Refik de hayatından 
hoşnut. Ben de Cevdet ile bu eve ilk geldiğimde öyleydim. 
Hamdolsun, şimdi de öyleyim. O günlerde eve eşya aramıştık. 
Yeni evin içinde, yeni eşyalar arasında yaşamak hoştu." 
Cevdet Bey homurdandı: "Salata tabağı yok mu?" 
Nigân Hanım, "Aaa salata tabağı koymamışlar!" diye düşündü. 
"Üstelik ben de farketmedim!" Hemen hizmetçiye seslendi. Sonra 
gözünün ucuyla kocasının tabağına baktı ve tepeleme dolu 
olduğunu öfkelenerek gördü. "Sonra uyku bastıracak, rahatsız 
olacak!" diye düşündü. Cevdet Bey'in, her lokmada önündeki 
tabağa yaklaşan beyaz saçlı başına, ince uzun burnuna bakıyordu. 
Bir süre sonra, içinin sevgiyle dolduğunu farkederek kendi 
yemeğine döndü. Birkaç lokma aldıktan sonra da büyük oğlu 
Osman'ın birşeyler anlattığını farketti. 
"Avrupa'da savaş çıkması için..." 
Nigân Hanım, büyük oğluyla ona cevap veren küçük oğlunu 
bir süre izledi. Her zamanki gibi, savaştan söz açıldığı için tatsız 
bir yalnızlık duygusuna kapılır gibi oldu. Her üç-beş yılda bir, 
mutlaka bir savaş çıkıyor, erkeklerin dünyası kesin ve aşılmaz 
bir çizgiyle kendi dünyasından ayrılıyordu. Üstelik bütün savaşlar, 
bütün erkek tartışmaları gibi birbirinin tıpatıp aynıydı. "Artık 
tartışmayı anlayamam. Başka şeyler konuşsalar ya!" diye dü­
şündü. 
Annelerinin isteğine pek aldırış etmeden iki oğul tartışıyordu. 
Osman'da, sözünü ettiği şeylerin, kendisi de olmak üzere kimseyi 
ilgilendirmediğini bildiğini gösteren bir tavır vardı. Sesinin 
perdesi de bakışları gibi. "Eh, ne yapalım, arada bir böyle şey 
102