ladıklarını biliyorum, nasıl düşündüklerini biliyorum. Ama 
görüyorum ki, gene de bütün bu yapılanları biraz da şüpheyle 
karşılıyorlarmış gibiler... Ya da yeterince heyecanlı değiller! Oysa 
düşünüyorum ki, şehirlerde oturan zenginler, yani Avrupa'yı 
bilen zenginler, anlatabiliyor muyum, yani iyi zenginler in­
kılâpları benimsemeli. Ama onlar heyecanlı gözükmüyor. Cahil 
halk zaten bir şey bilmiyor. O zaman Ayşe, peki kim, kim in­
kılâpları ileri gösterecek? Hep biz memurlar mı, hep Trabzon'da 
herkesin heyecanıyla alay ettiği benim zavallı babam mı? Öğrenci 
yurdunda, müzikten hoşlandığı, elinde bu gülünç kutuyla do­
laştığı için alay edilen ben mi? Üstelik artık memurlar da bu 
kaba saba zenginlere özeniyor, onlar gibi olmak istiyorlar. Peki, 
sen ne düşünüyorsun?" Heyecandan kızaran terli yüzünü Ayşe'ye 
çevirdi... "Sen de Trabzonlulara denize girmeyi öğretmemi 
söyleyerek benimle alay ediyorsun. Oralarda denize girilmediğini 
söylediğim zaman zenginlerden hoşlanmadığımı sanıyorsun. 
Ben zenginlerden hoşlanmıyor değilim! Ben zenginlerin kaba, 
kültürsüz, cahil olmalarına, memleketi, inkılâpları, böyle şeyleri 
düşünmemelerine karşıyım!" 
Ayşe: "Demek ailemin kaba, kültürsüz ve cahil olduğunu 
düşünüyorsun!" dedi, ama dediğine inanmıyordu. 
"Hayır, yanlış anlama!.. Senin ailenden sözetmiyorum... Ben... 
Ben, sizinkiler niye öyle davranıyorlar diyorum. Hem seni Av­
rupa'ya yollamak istiyorlar, hem de mesela siz... sen evet Ni­
şantaşı'na kadar birlikte gelmemi istemiyorsun benim..." Önüne 
düşen başını birden yukarı kaldırdı. Çevresine birşeyler bek­
leyerek baktı. 
Harbiye Kışlası'nm önüne gelmişlerdi. Yol burada ikiye ay­
rılıyordu. Ayşe endişeyle bir kere daha çocuğa baktı, yüzündeki 
telâş ve hüznü gördü, Nişantaşı'na gelmesine karşı çıkamayacağını 
anladı. Birlikte, sanki her zamanki ayrılış yeri burası değilmiş 
gibi, yürümeye başladılar. Kışlanın ahırından ve yolun ortasındaki 
teneke helalardan çevreye yayılan sidik ve gübre kokusu ıhlamur 
kokusuna karışıyordu. 
Birden: "Çok teşekkür ederim!" dedi Cezmi. Sonra galiba 
bunun yanlış bir söz olduğunu anladı. "Bana kızmadın ya?" diye 
mırıldandı, ama yüzünde zaferin izi okunuyordu. 
292