13  
13.Bana Leylek Derler 
 
 
 
Öğle namaz ı vaktiydi. Kap ı vuruldu, bakt ım tâ çocuklu ğumuzda Kara. Sar ıldık birbirimize. Ü şümüş, içeri ald ım, 
evin yolunu nas ıl bulduğunu bile sormad ım. Eniştesi onu bana, Zarif Efendi neden kay ıp, nerede, a ğzımı aramak 
için yollam ıştır. Ama yaln ız o değil, Üstat Osman'dan da haber getirdi; ve bir sorum var, dedi; has nakka şı 
ötekilerden ay ıracak şey, demiş Üstat Osman, zamand ır: Nakşın zaman ı. Ne mi dü şünüyorum? Dinleyin. 
 
NAKIŞ VE ZAMAN 
 
Herkesin bildi ği gibi eskiden bizim âlemimizin nakka şlar ı, mesela eski Arap ustalar ı da dünyaya Frenk kâfirinin 
bugün bakt ığı gibi bakar ve sokaktaki serseriyle itin, dükkândaki tezgâhtarla kerevizlerin durdu ğu yerden 
seyredip resmederlerdi her şeyi. Bugün Frenk üstatlar ının mağrurca övündü ğü perspektif usûlünden de habersiz 
olduklar ı için, bu onlar ın âlemini itin ve kerevizin görebilece ği kadar s ınırlı ve s ıkıcı yapard ı. Sonra bir şey oldu 
ve bütün nak ış âlemimiz de ğişiverdi. Oradan ba şlayarak size anlat ıvereyim. 
 
ÜÇ NAKI Ş VE ZAMAN H İKÂYESİ 
 
Elif 
 
Bundan üç yüz elli y ıl önce, Ba ğdat' ın Moğollar ın eline dü ştüğü ve ac ımas ızca yağmaland ığı soğuk şubat günü 
İbni Şakir, yaln ız bütün Arap âleminin de ğil, bütün İslam' ın en naml ı ve en usta hattat ıydı ve genç ya şına 
rağmen, Bağdat' ın dünyaca me şhur kütüphanelerinde onun yazd ığı, çoğu Kuran- ı Kerim, yirmi iki cilt vard ı. Bu 
kitaplar ın k ıyamete kadar ya şayacağına inand ığı için İbni Şakir, derin ve sonsuz bir zaman fikriyle ya şard ı. 
Birkaç içinde Mo ğol Hakan ı Hülagü'nün askerlerince hepsi teker teker y ırtılıp, parçalan ıp, yak ılıp, Dicle'nin 
sular ına at ılan ve bugün bilinmeyen bu efsane kita plardan sonuncusu iç in, bütün bir gece şamdanlar ın titrek 
ışığında kahramanca çal ışmıştı. Güneşin doğuşuna s ırtını dönüp, bat ıya, ufka bakmak, gelene ğe ve kitaplar ın 
ölümsüzlü ğü fikrine ba ğlı üstat Arap hattatlar ının, beş as ırdır körlüğe karşı göz dinlendirmek için ba şvurduklar ı 
bir yol oldu ğu için, İbni Şakir, sabah serinli ğinde Halife Camii'nin minaresine ç ıktı ve beş yüz y ıldır sürüp 
gitmekte olan bütün bir yaz ı geleneğini sona erdirecek her şeyi şerefeden gördü. Hülagü'nün ac ımas ız 
askerlerinin Ba ğdat'a girişini gördü ilk ve minarenin tepesinde kald ı. Bütün şehrin yağmalan ışını ve y ıkılışını, 
yüz binlerce insan ın k ılıçtan geçirili şini, beş yüz y ıldır Bağdat'a hükmeden İslam halifelerinin sonuncusunun 
öldürülüşünü, kad ınlar ın ırzına geçilişini, kütüphanelerin yak ılışını, on. binlerce cilt kitab ın Dicle'ye at ılışını 
gördü. İki gün sonra, ceset kokular ı ve ölüm ç ığlıklar ı içerisinde, at ılan kitaplardan ç ıkan mürekkebin rengiyle 
kırm ızıya kesen Dicle'nin ak ışını seyrederken, güzel yaz ıyla yazd ığı ve şimdi yok olmu ş onca cildin bu korkunç 
katliam ve tahribat ın durdurulmas ına hiç yaramad ığını düşündü ve bir daha yaz ı yazmamaya yemin etti. Dahas ı, 
o güne kadar Allah'a bir ba şkald ırı olarak gördü ğü ve küçümsedi ği resim sanat ıyla ac ısını ve gördü ğü felaketi 
ifade etmek geldi içinden ve hiçbir zaman yan ından ay ırmad ığı kâğıda minareden gördüklerini resmetti. Mo ğol 
istilas ı sonras ı, İslam resminin üç yüz y ıl süren gücünü ve onu puta tapanlar ın ve H ıristiyanlar ın resminden 
ayıran şeyi, âlemin Allah' ın gördüğü yerden, yukar ıdan, ufuk çizgisi çizilerek ve içten bir ac ıyla resmedilmesini 
bu mutlu mucizeye borçluyuz. Bir de, İbni Şakir'in katliamdan sonra, elindeki resimler ve yüre ğindeki nak ış 
azmiyle, kuzeye, Mo ğol, ordular ının geldiği yöne yürüyüp, Çinli ustalar ın resmini ö ğrenmesine... Böylece, be ş 
yüz y ıldır Arap hattatlar ının gönlünde yatan sonsuz zaman fikrinin yaz ıda değil, resimde gerçekle şeceği