Bir durgunluk oldu. Sonra birbirlerini sonuna kadar anlayan 
insanların rahatlığıyla karşılıklı gülüştüler. Bu gülüşmeyle birlikte 
su yüzüne her şey çıkmış, bütün anlaşmazlıklar ortaya dökülmüş 
oldu. 
Süleyman Bey sandalyesinden kalktı, odanın içinde aşağı yukarı 
gezindi. Refik'in ondan hiç beklemediği utangaç bir tavır ta­
kınarak bir çocuk gibi gülümsedi ve birden: "Delikanlı sizi çok 
sevdim," dedi. "Mektuplarınız beni hem sevindiriyor, hem 
düşündürüyordu... Yolladığınız tasarıları okuyunca size kızdım... 
Ama şimdi söylüyorum işte: Sizi çok sevdim!.." Refik'in omuzurıa 
birkaç kere vurdu. "Yüzünüzün böyle olacağını hiç düşünme­
miştim... Şimdi anlıyorum. Böyle yuvarlak, saf ve sakin..." 
Utançtan sözlerini bitiremedi. Başka yere bakarak: "Hadi bana 
demiryolunda gördüklerinizi anlatın," dedi. "Size kabalık ettiysem 
özür dilerim... Evet, evet çay getireyim değil mi?" Küçük, çabuk 
adımlarla odadan çıktı. 
"Yüzüm yuvarlak ve sakin!" diye düşündü Refik. Budala gibi 
hissediyordu, "lyiniyetli bir budala! Yüzüme niye dikkat etti? 
Çünkü yüzümden aptallığım okunuyor olmalı!" Kütüphanenin 
sürgülü camlarında kendini görmeye çalıştı. Ayağa kalktı. Yüzünü 
seçer gibi oldu: "Sakin ve yuvarlak bir yüz!" Perihan'ı düşündü. 
Eski yaşantısını hatırladı. "Bu sakin ve yuvarlak yüzü kurban 
bayramlarında öğle yemeğini oturtur, yılbaşı gecelerinde tombala 
oynarken gülümsetirdim." Dokuz ay önce ayrıldığı İstanbul'daki 
son gününü hatırladı. Beyoğlu'nda dolaşmış, günlük hayattan 
tiksindiğini düşünmüş, kendini bir Hıristiyan'a benzetmiş, 
kimsenin ilgilenmeyeceği tuhaf bir yaratık olduğuna karar 
vermişti. "Bütün bunlar neden oldu?" diye mırıldandı. "Nasıl 
oldu? Ben neyim? Neden yoldan çıktım? Ben iyi bir insanım!" 
diye düşündü. "Beni böyle görüyorlar... iyi, saf, dürüst..." insanın 
başka bir özelliği olmayınca başkaları ondan öyle sözeder: İyi 
insan. Mutfaktan fincan tıngırtısı geliyordu. "Mesela şu adam 
benim hakkımda bir başkasına şöyle diyecek: 'Refik Işıkçı mı? 
A evet, iyi bir insan! lyiniyetli...' Karşısındaki de: 'Demek biraz 
aptal!' diye düşünecekti. Süleyman Ayçelik 'Devletle birlikte 
hareket etmekten korkuyor bu delikanlı' diyecekti... Sonra 
kaşlarını kaldırarak başlarını sallayacaklardır-*^ e insanlar var, 
411