48 Yaşar Kemal -Dağın öte Yüzü 
Dişlerini sıktı. 
Koyağın dibine indiklerinde göçü, yokuşu çıkmış, öndeki tepeyi aşmış bul­
dular. 
Koca Halil yokuşun dibinde, Ali de enişin orta yerindeydi. Oturmuş düşü­
nüyordu . Birden ayağa kalktı, yok işte, yok bir çarem, dedi kendi kendine. Ver­
mezse, neylesin Mahmut. At hasta. Anaını Çukura yetiştirirse gene iyi. Bunu da 
bindirirsem, merhametten maraz o zaman doğar işte. Zaten anam da kıyameti 
koparır ya ... Ne yapayım, elin kaygısı bana mı düştü! 
Hızla enişi aşağı indi. Ter içinde kalmıştı. Koca Halilin yanından daha hız­
lı geçti. Onun durup kendine bir hoş, bir acıklı baktığını anladı. Ezildi. Daha 
hızlandı. Yokuşu çıkarken, yokuşun ortasına gelince dayanamadı, geriye baktı. 
Koca Halil değneğinin üstüne yumulmuş, arkasından bakar gördü. Düğme gibi 
küçücük, büzülmüş gözlerini bütün ağırlığıyla sırtında buldu. Bir anda yokuşu 
çıktı. Deli gibi koşarak, ona buna çarparak anasına yetişti. Atın başını tuttu ge­
riye çevirdi. Yüzü öylesine kararınıştı ki, öfkesinden patlayacak bir hal almıştı. 
Anası, hiç kimse bir şey sorarnadı ona. 
Döndüklerinde, Koca Halili yokuşun ortasında bulmuştu. Atı yokuşun 
başında durdurdu. Meryemce şaşkınlık içinde, eli titreyerek atın yulannı tutu­
yordu. 
Ali koşarak vardı. Koca Halilin koluna girdi. Yaşlı adamı koşareasma yokuş 
yukarı çıkardı. Yokuşun başına çıktıklannda Koca Halil neredeyse tıkanıyordu. 
Atı yandaki çukura çekti. Koca Halili de çukurun başına getirdi. Sonra ada­
mı anasının terkisine atıverdi. 
Meryemce buna kızdı. Eli ayağı titremeye başladı. Yular elinden düştü. Ali 
yerden aldı, sertçe anasının eline verdi. Sonra atın başını tuttu, çekti. Yola düş­
tü. Öyle çabuk yürüyordu ki, neredeyse arkasındaki at devriliverecekti. 
Ali göçe ulaşınca atın başını bıraktı. Köylüler: 
"Şu Ali gibi iyi oğlan bulunmaz. Allah tuttuğunu altın etsin," dediler. Sonra 
da ata bakıp gülüştüler. 
Oğlan babasına yanaştı: 
"Amma da teriemişsin ha," dedi. "Koca Halili de bindirdin. Ya atımız ölürse 
ebem neyler?" 
Ali karşılık vermedi. 
Oğlan ısrar ediyordu . 
"Ya ölürse ... " 
Ali: 
"Ölsün," diye gürledi. Arkasından da toprağa kocaman bir tükrük attı. 
Meryemce yle Koca Halili Küheylanda gören Muhtar: