261 
 bulunmuş, ayrıca da bazı Körfez ülkeleri ile nükleer enerji ama çlı anlaşmalar yapılmıştır. Ancak 
Rusya'nın bölgedeki manevra alanı sınırlıdır. Zira ekonomik varlığı ve gelişmesi petrol ve 
doğalgaz gelirlerine bağlı olan Rusya dünya enerji piyasasını elinde tutan Amerika Birleşik 
Devletleri'nin petrol fiyatlarını ayarl ama gücüne karşı çok hassastır. Dünya Petrol üretiminde 
yüzde 12,9 (2013 yılı itibariyle) payı olan Rusya petrolün varil fiyatında 1 dolarlık bir düşme 
halinde yılda bir milyar dolar kaybetmektedir. Bir varil petrol çıkarma maliyeti 18 dolar olup 
varil fiy atının 38 -43 dolar altında olması halinde Rusya zarara uğramaktadır. Diğer en büyük 
geliri doğal gaz olan ve dünya üretiminde yüzde 17,9 (2013 yılı rakamları ile) payı olan 
Rusya’nın 2015'te Suriye'ye müdahalesi sonrası ABD'nin hamleleriyle ve 2016 yılınd a 
ABD'nin ilk defa enerji ihraç etmek için çıkardığı yasa ile Rusya'nın manevraları iyice 
kısıtlanmıştır. Rusya Suriye'deki bazı askerlerini çekmek durumunda kalmıştır. Ancak yine de 
2015 Rus Deniz doktrinine göre Rusya Doğu Akdeniz'de Tarsus limanında dai mî olarak varlık 
göstermektedir.  
Gelinen aşama itibariyle Obama döneminde başlayan ABD'nin Pasifik okyanusundaki 
PİVOT/MİHVER stratejisiyle Çin’i ve petrolün kritik ulaşım noktası olan Malaka Boğazını 
kontrol etme düşüncesi Ortadoğu'da kısmi bir gevşeme y aratmıştır. Ancak petrol ve nakli için 
en kritik bölge olan en Ortadoğu ve Hürmüz boğazındaki (17 milyar varil taşıma kapasitesi) 
varlığından vazgeçmek anlamı taşımamaktadır. Nitekim Suriye iç savaşı ve Trump'ın 
başkanlığa seçilmesi ile ABD bizzat ordusu i le değil ama vekalet savaşları ve hibrid savaş 
yöntemleri ile bölgedeki varlığını sürdürmektedir. Buna karşın Doğu Akdeniz’de önemli bir 
deniz gücü bulundurmaktadır.  Bölgenin en önemli dış güçleri olan Amerika Birleşik Devletleri 
ve Rusya'nın Suriye iç sa vaşı ile ilgili Cenevre ve Astana gibi rakip süreçleri yürütmeleri 
rekabetin varlığını göstermektedir. Gözden kaçmaması gereken ABD'nin önderlik ettiği 
Cenevre süreçleri başarısızlık sürsün diye Astana süreçleri ise başarı sağlansın diye yapılmıştır. 
Bölge de dış güçler varlıkların sürdürmektedirler. Ancak bu bir diz çöktürme mücadelesi 
şeklindedir. Bu diz çöktürme hem ABD ve Rusya arasında hem de bölgedeki mücadele eden 
Suriye, Türkiye, İran ve Irak gibi ülkeler için söz konusudur. Dış güçlerin bölgedeki sa vaşı 
sonlandırmaları kısa vadede mümkün görülmemektedir. Ancak 2016 yılı içerisinde Irak'ta 
yapılan büyük şirketler arası petrol paylaşımı anlaşmalarını teminat altına almak için petrol 
kaynakları ve nakil hatlarının emniyetinin sağlanması şarttır. Bu nede nle ana paylaşmanın 
büyük şirketler arasında yapılmasından sonra büyük şirketler daha küçük şirketlere ve halen 
bölgede savaşan unsurlara verecekleri küçük paylarla anlaşma sağlayabilirler. Ama yine de bu 
sürecin uzaması mümkündür. Zira Suriye'de Türkiye'n in güvenlik ve beka amaçlı müdahalesi 
şimdilik nakil hatları üzerindeki Kürt koridoru oyununu bozmuştur.  
ABD ve Rusya'nın şu andaki liderleri ve istihbarat örgütleri çekişmesinden kaynaklanan 
gerginliğin çok uzun vadeli olmaması ve büyük şirketler arasındaki paylaşmanın iki ülke 
liderlerini yeni bir uzlaşmaya sevk etmesi mümkündür. Bilinen gerçek olur ki petrol, doğalgaz 
ve silahlı çatışma potansiyeli var oldukça petrol ve silah ticareti nedeniyle küresel güçler olarak 
ABD ve Rusya bölgeden çekilmey eceklerdir. Karlı anlaşmalar yaparak bölgede barışı umut 
haline getirebileceklerdir. Zira barış olmazsa petrol ve doğalgaz akışı pahalıya mal olacaktır.