"Üslup denen şeyi başlatan kusur, o zaman, bu üçüncü hikâyeye göre," dedi Kara pek kibar, pek sayg ılı bir 
edayla. "Nakka ş âşık olduğu güzelin yüzünün, gözünün, gülü şünün gizli i şaretinden mi ç ıkıyor?" 
"Hay ır," dedim kendimden emin ve ma ğrur bir edayla. "Üst nakka şın sevdiği k ızdan resmine geçen şey, 
kusur değil kural olur sonunda. Çünkü bir süre sonra, herkes üstad ı taklitle k ızlar ın yüzünü o güzel k ızınki gibi 
resmetmeye ba şlar." 
Biraz sustuk. Anlatt ığım üç hikâyeyi pür dikkat dinleyen Kara'n ın, sofada, yan odada gezinen güzel kar ımın 
tıkırtılar ına dikkat kesildi ğini görünce gözlerimi gözlerinin içine diktim. 
"Birinci hikâye üslubun bir kusur oldu ğunu gösterir," dedim. " İkinci hikâye kusursuz resmin imza 
istemediğini gösterir. Üçüncü hikâye de, birinciyle ikincinin akl ını birleştirir ve o halde imza ve üslup kusurla 
küstahça ve aptalca böbürlenmekten ba şka bir şey değildir, bunu gösterir." 
Ders verdi ğim bu adam nak ıştan ne kadar anl ıyordu? Dedim ki: "Hikâyelerimden benim kim oldu ğumu 
anlad ın m ı?" 
"Anlad ım," dedi ama inand ırıcı değildi hiç. 
Onun bak ışı ve idraki ile s ınırlanarak beni anlamaya çal ışmay ın ve size do ğrudan ben söyleyivereyim kim 
olduğumu. Elimden her şey gelir. E ğlenerek ve gülerek, Kazvinli eski üstatlar gibi çizer, renklendiririm. 
Gülümseyerek söylüyorum: Herk esten iyiyim Ve sezgilerim do ğruysa eğer, Kara'n ın buraya geli ş nedeni olan 
müzehhip Zarif Efendi'nin kaybolmas ıyla benim hiç mi hiç alakam yoktur. 
Kara bana evlilik ile sanat birlikte nas ıl oluyor diye sordu. 
Çok çal ışırım ve severek çal ışırım. Mahallenin en güzel k ızıyla yeni evlendim. Nak şetmiyorsam onunla 
deliler gibi sevi şiriz. Sonra yine çal ışırım. Demedim bunlar ı. Büyük bir meseledir, dedim. E ğer nakkaşın f ırças ı 
kâğıdın üzerinde harikalar döktürüyorsa, kar ısına girince ayn ı şenliği kopartamaz, dedim. Tam tersi de do ğru 
olup, kar ıyı mutlu ediyorsa nakka şın kam ışı, kâğıdın üzerinde öteki kam ış sönük kal ır, diye ekledim. Nakka şın 
hünerini k ıskanan herkes gibi, Kara da bu yalanlara inan ıp sevindi. 
En son nak şettiğim sayfalar ı görmek istedi ğini söyledi. Onu i ş tahtam ın başına, boyalar ın, hokkalar ın, 
mührelerin, f ırça ve kalem ve maktalar ın araşma oturttum. Şehzademizin sünnet dü ğünü törenlerini gösterir 
Surname için yapmakta oldu ğum iki sayfal ık resmi Kara seyrederken, yan ındaki k ırm ızı mindere oturdum ve 
minderin s ıcakl ığından, az önce orada güzel kalçal ı güzel kar ımın oturmakta oldu ğunu hat ırlad ım. Ben kam ış 
kalemimle Padi şahımızın önündeki bahts ız mahkûmlar ın kederini çizerken, ak ıllı kar ım benim kam ışımı tutard ı. 
Resmetmekte oldu ğum iki sayfal ık meclis, borç al ıp ödeyemedikleri için hapse dü şen mahkûmlar ın ve 
ailelerinin Padi şah' ın ihsan ıyla kurtulmalar ını gösteriyordu. Hünkâr ı, tıpkı tören s ıras ında gördü ğüm gibi, üzeri 
torba torba gümü ş akçeler dolu bir hal ının kenar ına oturtmu ş, az arkas ına Defterdarba şı'nı oturtup onun eline 
borç kay ıtlar ını okumakta oldu ğu defteri vermi ş, birbirlerine boyunlar ındaki buka ğı ve zincirlerle ba ğlanm ış borç 
mahkûmlar ını, Padişah' ın huzurunda elem ve ac ı içinde, ka şlar çat ık, yüzler as ık, kimini gözü ya şlı göstermi ş, 
Padişah' ın onlar ı hapisten kurtaracak ihsan ı keseden verivermesi üzerine hepsinin mutlulukla söyledi ği dualara, 
şiirlere eşlik eden udi ve tamburiyi k ırm ızılar içinde ve güzel yüzlü çizmi ş, borca batman ın ac ı utanc ını iyi 
anlats ın diye de, hiç hesapta olmad ığı halde, mutsuz mahkûmlar ın sonuncusunun yan ına, perişanl ıktan 
çirkinleşmiş mor elbiseli kar ısıyla, k ızıl feraceli, uzun saçl ı ve kederli, güzelim k ızını çizmiştim. Zincirler içinde 
sıra s ıra borçlular ın iki sayfay ı nas ıl yay ıldıklar ını, resmin içindeki k ırm ızının gizli mant ığını, eski üstatlar ın hiç 
yapmad ığı bir şeyi, aşkla nakşediverdiğim kenardaki köpekle Padi şah' ın atlastan kaftan ını ayn ı renge boyamam 
gibi bak ıp bak ıp kar ımla gülüşe gülüşe konuştuklar ımızı, bu çat ık kaşlı Kara'ya da anlatacakt ım ki, nak şetmenin