240 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
hiçbir vakit benim gönlüm doğrulmaz, arkadaş! Belli bil. Bu işi yaparken adam 
hiç yanına yönüne, sadıkana muhtarlarına sormaz mı? Bu millet beni ister mi 
istemez mi, demez mi? Az daha senin yüzünden perişan olup, köye rezil olu­
yorduk. Bereket ki hemen karşıya geçtik. Hükümet nerde, millet orda. Sen bu­
nu bilmez misin7 Bilmezsen, öğrendin işte arkadaş! Öğrendin ya, iş işten geçti. 
Taşlar alıp kara bağlarını döversin şimdi ya, devlet dediğin bir kuştur, elinden 
bir boşanır kaçarsa, bir daha tutamazsın arkadaşı Şimdi de tutacağım diye çır­
pın dur. Çırpın ha çırpın. Bir daha koklatırlar mı adama? Tüm millet seninle 
olsa, iki baldırıçıplağın oyuyla, bir daha Reisicumhur luğu sana kaptımlar mı? 
Taşbaşoğlu adamı ne bilir, iti ne bilir? Onu sen adam edip karşıma diktin ya, 
ben onun oyunu bile sana verdirmem. Bunu böylece bilesin de, dövünesin. Aa­
aah İsmet aaah! Senin zamanında olsaydı... Seni ne yapmalı bilmem ki ... Belanı 
buldun ya, bize de mazarratın dokundu. Bir uyuz dananın kırk köye mazarratı 
çok olur arkadaş! Belli bil. 
Yemek yemeden, soyunmadan yatağa girdi. Hınçlıydı. Uzun zaman gözleri 
gökyüzündeki yıldızlarda İsmet Paşayı, yaptığı kötü işleri düşündü. Kafası bu 
işleri, bu İsmet Paşanın işlerini bir türlü alınıyordu. En sonunda şu sonuca var­
dı ki insan kocayınca böyle olur. 
Herkes yatmış uyumuştu . Evlerin önlerindeki ocaklardaki ateşler yavaş ya­
vaş ışıklarını yitiyor, sönüyordu . Öteki uçta bir bebe durmadan ağlıyor, anası 
kahırlı, uykulu bir sesle nen çalıyordu. 
Gömleksizo ğluna gitmek ona zor geliyordu. Ya uyandığında bağırır, söver de 
tüm köyü ayağa kaldırırsa, işte o zaman rezilliğin bini bir para olur, işte o za­
man köylünün yüzüne bakamazdı. Ama başka hiçbir çare yoktu. Ne olursa ol­
sun gitmeli, ocağına düşmeliydi. 
Aaaah İsmet aah' diye yataktan çıktı. Kovadaki suya eğildi yüzünü yıkadı. 
Sonra aklına aptes almak geldi. Bir aptes alıp, Tanrıya dualar etti. Usul usul, ses 
çıkarmadan Gömleksiz oğlunun evine vardı. Başucunda durdu. Gömleksizoğlu, 
yastığını bir çalıya dayamış uyuyordu. 
Yanına çömeldi. Omuzundan tuttu. Tutar tutmaz da Gömleksiz oğlu yatağın 
içinden sıçradı doğruldu. Yanında yönünde bir şeyler aranmaya başladı. Silahını 
arıyordu. Eşkıyalıktan kalma bir alışkanlıktı bu. Muhtar sezdi. 
"Kardaş," dedi usulca, "benim, Muhtar Sefer. Ben geldim. Ağzını açmadan, 
sövmeden, bağırmadan dinle beni. Kusura kalma. Tatlı uykundan uyandırdım." 
Gömleksizoğ lu daha yanını yönünü, yastığının altını araştırıyordu. Ellerini 
tuttu. 
"Benim. Ben Seferim. Ocağına düşmeye geldim. Dinle beni. Çok büyük işler 
oldu. Allahaşkına kendine gel." 
Gömleksizoğ lu durdu, ellerini çekti aldı. Kendine gelmişti. 
"Sefer mi?" diye sertçe sordu.