137 
gibi pek çok özelli� kucaklayan ideal bir insanlık ideolojisi 
olarak ortaya çıkan sol, bütün dünyada heyecanla karşılan· 
dı. Bir entelekttielin bu heyecandan payını almaması ender 
rastlanan bir durumdu. 
Sovyetler Birliği'nin kuruluşu, o dönemin dünya aydınla· 
n arasında sonsuz bir sevinç dalgası yarattı. Çünkü tarihte 
ilk kez ideallere yani insan kardeşli �ne, eşitli�e, banşa, ek· 
rneğe, sömtirtisüz ve savaşsız bir dünya yaratmaya ilişkin öz· 
lemler hayata geçmişti. Kuzeyin so�k ve mistik çarlı�nda 
mucize gibi bir devrim olmuş, yoksul mujiklerden oluşan kit­
leler bir modern proletarya oluşturma yolunda adımlar at­
maya başlamışlar dı. 
Ne var ki Rusya'dak i devrim Karl Marx ve Friedrich En­
gels'in ö�etisine tam uygun değildi. Onlar gelişmiş Batı ka­
pitalizminin son aşamasında krizierin birbirini takip edece­
�ni -ki bugün öyle oluyor- ve insanlı�n buna daha fazla ta­
hammülü kalmayacağı için sistemin komünizme dönüşeceği· 
ni öngörüyo rlardı. Bu devrimin öncüsü proletarya olacaktı. 
Oysa Rusya'da proletarya bile yok tu ki. Paradoksal bir bi­
çimde bir köylü ülkesinde, bir işçi sınıfı devrimi olmuştu. 
Kuruluş tan hemen sonra aksaklıklar baş gösterm eye baş· 
ladı. Iç savaş, yoksulluk, Kışlık Saray'ı yağmalayan ve tahrip 
eden halkın taşkınlığı, idam lar, parti diktatörlü� vs. bu ye· 
ni cennete bel bağlayanlan kara kara düşünmeye sevk etti. 
Hatta daha ileri gidenler oldu. Mayakovski gibi büyük bir şa· 
ir hayal kınklıWna dayanamayarak kendini öldürdü. !ntihar 
notu olarak bıraktı� son şiirde "gemisinin gündelik hayata 
çarpıp parçalandı �ı" yazmıştı. 
Andrli Gide gibi Sovyetler'in doğuşunu heyecanla alkışla­
mış olan Batılı aydınlar, o ülkeye gittiler ve gördükleri şey­
ler sonunda fikirlerini değiştirmiş olarak döndüler. Eleştiri 
kitaplan yayı mladılar. Yine de "sosyalizmin denendi� tek ül· 
kenin zarar görmemesi için" susanlar vardı.