olduğunu biliyordum ve bu iki dü şünce aras ındaki büyülenme bende bir bütünlük, bir kusursuzluk duygusu 
uyand ırıyordu. 
Bir süre el al ıştırmak için çizilip mürekkebi da ğılmış atlarla, Eni ştemin kitab ı için yap ılm ış atı karşılaştırdık 
ve hemen anlad ık ayn ı elden ç ıktığını: Atlar ın duruşu bir hareket de ğil, sükûnet ça ğrıştırıyordu: Ma ğrur, güçlü ve 
zariftiler. Eni şte'nin kitab ındaki at resmine hayranl ık duydum. 
"O kadar güzel ki bu at," dedim, "insan hemen önüne bir kâ ğıt çekip, bunun gibi bir at resmi yapmak, sonra 
da her şeyi resmetmek istiyor." 
"Bir nakka şa yap ılacak en iyi iltifat, onun resimlerinin bizde de nak şetme heyecan ı uyand ırdığını 
söylemektir," dedi Üstat Osman. "Ama şimdi biz, iblisin hünerine de ğil, kim oldu ğuna bakal ım. Rahmetli Eni şte 
Efendi bu at ın nas ıl bir hikâyenin resmi oldu ğunu hiç söyledi mi?" 
"Söylemedi. Bu ona göre kudretli Padi şahımız Efendimizin sahibi oldu ğu bütün memleketlerde ya şayan 
atlardan biriydi. Güzel bir at: Âli Osman' ın bir at ı. Venedik Doçu'na Padi şahımızın sahip oldu ğu ülkeleri, 
zenginliği gösterir bir şey. Ama öte yandan, Frenk üstatlar ının resmetmekte oldu ğu her şeyde oldu ğu gibi, bu at 
da, Allah' ın gördüğü bir attan daha kanl ı canl ı, İstanbul'da ya şam ış, ah ırı, seyisi belli bir at da olacakt ı ki, 
Venedikli Doç, nakka şlar ı bizim gibi görüp resmetmeye ba şlad ığına göre, Osmanl ı bize benzemeye ba şlam ış, 
desin, Padi şahımızın gücünü ve dostlu ğunu kabul etsin. Çünkü insan bir at ı başka türlü resmetmeye ba şlad ığı 
zaman bütün âlemi de ba şka türlü görmeye ba şlar. Ama tuhafl ığına rağmen bu at, eski üstatlar ın tarz ında." 
Hakk ında bu kadar konu şmuş olmak at ı gözümde daha da çekici ve de ğerli k ılm ıştı hemen. A ğzı hafif aç ıktı 
ve dişleri aras ından dili gözüküyordu. Gözleri parlakt ı. Bacaklar ı kuvvetli ve zarifti. Bir resmi efsane k ılan şey 
kendisi midir, hakk ında söylenenler mi? Üstat Osman elindeki merce ği at ın üzerinde a ğır ağır gezdiriyordu. 
"Bu at ne demek istiyor?" dedim içtenlikle. "Bu at niye var? Neden bu at! Bu at ne? Niye bu at beni 
heyecanland ırıyor?" 
"Kitap hamisi padi şahlar, şahlar, pa şalar, t ıpkı sipariş ettikleri kitaplar gibi resimleri de, güçleri ve 
kudretlerini duyuruyor, çekilen alt ın yald ızlar ının, içine dökülen nakka ş emeğinin ve göz nurunun bollu ğuyla 
kendi zenginliklerine kan ıt oluyor diye güzel bulurlar," dedi Üstat Osman. "Resmin güzelli ği, t ıpkı resimde 
kullan ılan alt ın gibi, nakka şının hünerinin nadir bulunur ve pahal ı bir şey olduğunun kan ıtı olduğu için 
önemlidir. Resme bakan, kitab ı kar ıştıran diğerleri ise konusu yüzünden, at bir ata benzedi ği, Allah' ın at ı, ya da 
hakikaten bir hayal at ı olduğu için güzel bulurlar ki bu sahicilik duygusunu hünerle aç ıklarlar. Bizim için ise, 
resimde güzellik, mana çoklu ğu ve incelikle ba şlar. Bu at ın içinde attan ba şka katilin parma ğı, iblisin i şareti 
olduğunu öğrenmek resmin anlamlar ını tabii ki artt ırdı. Bir de resmi de ğil, resmetti ği at ı güzel bulmak vard ır. At 
resmine bir resme bakar gibi de ğil, bir ata bakar gibi bakmak." 
"Bir ata bakar gibi baksayd ınız ne görürdünüz bu resimde?" 
"Bu at ın büyüklü ğüne bakarak bir midilli olmad ığını, boynunun uzun ve kavisli olmas ına bakarak iyi bir 
koşu at ı olduğunu, s ırtının düz olmas ının uzun yolculuklar için elveri şli olduğunu söyleyebilirim. Zarif ayaklan 
bunun bir Arap at ı gibi çevik ve becerikli oldu ğu anlam ına gelebilir, ama Arap at ı değil; çünkü gövdesi uzun ve 
iri. Ayaklar ının zarafeti Buharal ı âlim Fadlan' ın Baytarname'sinde makbul atlar için dedi ği gibi, at ımızın önüne 
ırmak gelirse kolayca s ıçray ıp geçeceğini, irkilip korkmayaca ğını gösteriyor. Saray ımızın baytar ı Fuyûzi'nin ne 
de güzel çevirdi ği o Baytarname'nin ezbere bildi ğim ve makbul at için söylenmi ş öyle güzel sözleri vard ır ki, her 
bir kelimesini bizim kar şımızda duran doru at ımız için de söyleyebilirim: Atlar ın iyisi güzel yüzlü, ceylan gözlü