Maksim'leı; 1 Romalıların Siseron'ları, 2 Senek'leri, 3 Mark 
Orel'leri 4 ve daha doğrusunu söylemek gerekirse bizim 
Fransızların dünkü Montenyi'lerirniz, 5 Roşfukold'larımız, 6 
Paskal'larımız, 7 La Bruyer'lerirniz 8 bugün hayata dönmüş 
olsalar bunlardan her biri kendi zamanlarında öğrettikleri 
ahiakın bugün tersine dönmüş olduğunu görerek hayrette 
kalırlar ve şimdiki ahlakı öğrenmek için de yeniden eğitime 
başlamak gerektiğini anlayınca buna da belki canları sıkıllL 
Eski ahlak ile yenisini ve özellikle edebiyada ahlakı birbi­
rinden ayırmak lazımdır. Her parlak söz özel kurallarına 
uygunluğu itibariyle edebiyattan sayılabilirse de edebiyat­
tan olan her şey ahlak olamaz... Eski ahlakçılar pisliğe el 
değdirmeden bunun ne olduğu hakkında hüküm ve görüş 
bildirmek gibi garip bir iddiada bulunurlarmış ... Natüra­
Jizm9 ve eksperimantalizm 10 usulleri edebiyara uygulanıl­
dığından beri inceleme ve araştırma yolları değişti. Klod 
Bemar'ın 11 deneyselciliği fizyolojiye, tıbba uygulamasından 
sonra roman da inceleme yöntemleri bakımından deneysel 
bilimler arasında sayılacak hale geldi. Bilimler iki kısımdıı: 
Birincisi sadece inceleme ile gerçekleri bulmaya uğraşılan-
Yunanlı Maksim (1475-1556): Rusya'da faaliyet göstermiş olan Yunanlı 
rahip, gazeteci, yazar, hümanist. 
2 Marcus Tullius Cicero (MÖ 106-MÖ 43): Romalı devlet adamı, bilgin, 
hatip ve yazar. 
Lucius Annaeus Seneca (MÖ 4-MS 65): Romalı düşünür, devlet adamı, 
oyun yazan. 
4 Marcus Aurelius Antoninus Augustus (121-180): Stoacı filozof ve 161-
180 yılları arası Roma İınparatoru. 
5 Montaigne (1533-1592): Fransız deneme yazarı. 
6 François VI, Duc de La Rochefoucauld, Prince de Marcillac (1613-1680). 
Fransız yazar. 
7 Blaise Pascal (1623·1662): Fransız matematikçi, fizikçi ve düşünür. 
s Jean de La Bruyere, (1645-1696): Fransız yazarı ve ahlakçısı. 
9 Natüralizm ya da doğalcılık; felsefe, sanat ve edebiyana doğayı temel alan 
çeşitli akımlara verilen ortak ad. 
ıo Deneyselcilik. Gerçek bilginin ancak deney yoluyla elde edilebileceğini, 
bilgilerimizin varsayuna dayanan bir nitelik taşıdığuu, gerçeğin insan 
yaşannsının bir ürünü olarak düşünülmesi gerektiğini, değerler ile ahlaklı­
lığın mutlak değil, toplumsal olduğunu ileri süren öğreti. 
ıı Claude Bemard (1813-1878): Fransız fizyolog. 
16