96 
Ama beni asıl etkileyen denemeci, Türkiye'de pek az bili­
nen, hatta kitabının bile bulunmadığın ı sandığım Alain ol­
muştur (Alain de Botton'la kanştınlmasın lütfen. Bu başka 
bir Alain). 
Alain de Montaigne gibi Fransızdır ama 20. yüzyılda yaşa­
mıştır ve bir lise öğretmenidir. Lise çağlarımda bir hazine gi­
bi keşf etmiş olduğum Alain beni o kadar derinden etkilemiş­
ti ki, ister istemez bu büyük beyni kendi hocalarımla karşı­
laştınyor ve içine hafif bir gençlik küstahlı ğımn kanştığı bir 
ruh hali içinde, onun gibi hocalar tarafından eğitilmeye layık 
olduğumuza karar veriyordum. Kendi okuluro ve hocalanm 
bana pek yetersiz görünüyordu. 
Artık "düşünceye saygı" ortadan kalktığı için, deneme türü 
de eskiden olduğu kadar ilgi çekmiyor. Çünkü Amerikan üni­
versitelerinden yayılan "faydacı düşünce" çağında yaşı yonı z. 
Faydadan da tek şey anlaşılıyor: Para kazanmak. Eğer bir 
düşünce para kazand ırmaya yaramıyo rsa, tamamen gereksiz 
bir çaba olarak görülüyor. 
Varsa "inovasyo n" yoksa "inovas yon"! Yani kaz ancı artır­
mak için düşünülecek yenilikler. 
"Tecrü be-i kalemiye" 
Bu yazı türü bize de "tecrübe-i kalemiye" adıyla girmiş 
ama ne yazık ki dünyadaki ünlü örnekleri kadar başantı ola­
mamış. Bu görevi bazı gaze te yaza rlarının üstlerrmesi bu 
yüzden olsa gerek. Gerçekten de gazete köşelerinde bazen 
"deneme" tadında yazılar yayımlanır. 
Türk-lslam geleneği ise düşün eeye (dolayısıyl a da deneme­
ye) zaten pek önem vermez. Gazali' nin etkisi altınd a gelişmiş 
olan entelektüel hayatımız, "münıi nlerin inancını zayıflata­
cağı" ger ekçes iyle bilime bile kuşkulu gözlerle bakar. Oysa 
büyük Aristoteles yonım cusu, Kurtuba Müftüsü İbn Rüşd'ün