"İşte Bayramoğlu, Bayramoğlu çekilmiş köyüne · yaşıyor, 
gül gibi..." 
"Bayramoğlu öldü," dedi Battal Ağa. "O kendini öldürdü . 
Kürt Rüstem de kasabada, sırtında şerbet güğümü onun bunun 
maskarası olaraktan her gün ölüyor. O Kürt Rüstem ki, Bayra­
moğlu bile onun mertliğinin, yürekliliğinin, insanlığının yanına 
varamaz, onun eline su dökeme zdi." 
"Ben de ölürüm," dedi Memed. 
"Ben sanmıyorum ya inşallah üstesinden gelirsin," dedi 
Battal Ağa. "Ben seni azıcık tanıyorsam, senin içindeki bu kurt 
var iken, böyle de depreşip durur iken, sen mecbursun. Köroğ­
lu da mecbur du." 
"Biliyorum mecburum, biliyorum duramam, biliyorum İn­
ce Memed yitince ben buna dayanamam. Biliyorum kendimi, 
biliyorum ya kaç para eder ... Biliyorum, biliyorum, biliyoru m." 
Battal Ağa .çimeni yeşil gözlerini onun gözlerine dikmiş, 
Memed artık gözlerini saklamıyordu, onun gözlerine gelmiş 
oturmuş o çelik ışıltısına bakıyor, vay insanoğlu vay, diyordu 
içinden, az önceki şu halim selim, şu� giyitleri görünce bir ço­
cuk gibi utanarak sevincinden, iyiliğinden çocuk gibi ağlayan 
adama bakın, bir şu kaplan kesilmiş, tüyleri diken diken olmuş 
deve bakın. 
"Biliyorum Ağam ... Beni iyi dinle, içimi yakanı söylüyo­
rum sana. Ben ölümden korkmuyorum. Ölüm bizim, bugün 
değilse de yarın er geç yolumuzdur. Ondan korkan insan ola­
maz. Ben kurşunla ölmekten korkmuy orum . Benim derdim 
başka ... " 
Battal Ağa düşünceli, uzun parmaklarını çenesinde dolaşh­
rıyor, onu can kulağıyla, her sözüne önem verdiğini belli ede­
rek dinliyordu. 
"Benim derdim büyük dert. Allah kimsenin başına verme­
sin böyle bir derdi. Düşman başına bile ... Ben Abdi Ağayı öl­
dürdüm, onun yerine Kel Hamza geldi. Onu da öldürdüm, ba­
kalım kim gelecek . .. Ali Safa Beyi öldürdüm. Şimdiye kadar 
onun yerine birisi gelmiştir, onu da öldürdüm diyelim, bak Ke­
rimoğlunun da başına Sabit Bey konuvermiş, hem de gökten 
inmiş. Senin başında da Molla Duran Efendi var ... Benim bütün 
396