"Sizin de bazı kitaplar okumanız gerekiyor albayım," dedi 
Hikmet. "Utanmaz! diyerek Hikmet'in sırtına vurdu Hüsamet­
tin Bey, "Asıl senin hakkında muamele yapılmalı." "Yapılma­
dığını ne biliyorsunuz albayım? Herkes Schlick gibi önceden 
tedbir almaz. Bir bakıma kurnazlık yapıyor karakola gitmekle. 
Cezasının bir kısmı affa uğrayab ilir. Aynca, Schlick, bir bakı­
ma talihlidir: Kafasını bir yere sapladığı için, dar bölge suçlan 
işlediğini sanıyor. Bir de bilmediği, farkına varmadığı suçların 
hesabını vermeğe kalksayd ı, o zaman gününü görürdü." 
Hüsamettin Bey, çenesini kaşıdı, "Boşuna uğraşma," dedi. 
"Bu yaştan soma benim aklımı kanştıramazs ın." 
Hikmet, albayın son sözlerini duymamış gibi yaptı: "Du­
rum gittikçe karışıyor albayım." lçini çekti: "Her geçen gün 
yeni suçlar öğreniyor insan. Okudukça, düşündükçe, yeni in­
sanlar tanıdıkça sadece günahlarının arttığını hissediyor." 
Albay kızdı: "Ben de günaha mı sokuyorum seni?" Hikmet 
başını salladı: "Hayata bu gecekonduda başlasaydım bile, eski 
günahlarımın altından kalkmış olsaydım bile, gene hiçbir şey 
değişmezdi. Oysa kendi kendime söz vermiştim; bu sefer 
başka olacak demiştim. Ne talimler yapmıştım: Kendini 
unutma, kendini unutma, düşün, karşındakine kapılma, ön­
ce duymamış gibi yap, acelesi yok, bazı şeyler de bırak kaç­
sın, yeni bir ülkedesin fırsatı kaçırma. Hayat talimlere benze­
miyor albayım. Gerçek mermiler , insanı yaralıyor. Ha-ha." 
"Bütün cepheler de yenilgiye uğrasaydım kolaydı albayım," 
diye sözlerine devam etti, bir süre sustuktan soma. "Bekle­
mediğim yardımlar aldım albayım, yani ihanete uğradım." 
Albay dayanamadı: "Saçmalama Hikmet. Harp ilminin kaide­
lerini hiçe sayıyorsun oğlum. lrısan hayatı, tek bir muharebe­
nin neticelerine göre kıymetlendirile mez." Durdu: "Evet, sen, 
kıymetlendirme safhasında hataya düşüyor sun." 
Hikmet, başını salladı: "Alışılmış değerlendirmeler e göre, 
ben bir hiçim albayım. Ölçülerimi kendim getirmek zorun-
284