raftan Kara Mustanla birlikte dört kişi ona nişan almışh. Tüfe­
ğin beşi de birden patladı ama, Durdu yerinde yoktu. 
Recep Çavuş: 
"Ulan Deli deyyus," dedi, "soytanlığı bir daha yaparsan 
ilk kurşunu benden yersin. Hep senin yüzünden zaten." 
Deli Durdu Recep Çavuşun bu sözlerine güldü: 
"Kurşun sıkacak halin var da neden başkalanna sıkmaz­
sın? .. " 
Recep Çavuş Memedi göstererek: 
"Şu bir karış çocuğa dua oku," dedi. "O olmasaydı halimiz 
dumandı." 
Merned içinde müthiş bir acı duydu. Durduya şöyle bir 
baktı. Durdu da ona dostça baktı. 
Memedin ellerinde, yüzünde, saçlannda kurumuş kanı gö­
rünce kendi kendine gülümsedi . Onun geldiği günü anımsadı. 
Nasıl da büzülmüştü Süleymanın arkasına ... Süleymanın arka­
sına gizlenmiş, orada küçücük kalmıştı. Durdunun gözleri ışık­
lı bir sevgiyle doldu. "İnsanoğlu," dedi kendi kendine, "neleri 
yok ki ... İşte bir avuç çocuk, dün eşkıya oldu, bugün elli yıllık 
eşkıyadan daha tecrübeli, daha usta ... " 
Önlerinden bir ses: 
''Teslim olun," diye bağırdı. 
Durdu: 
"Al sana Kara Mustan," dedi. "Bu da senin olsun ... " 
Kara Mustan bir dana gibi böğürerek yere düştü. 
Durdu, Recep Çavuşa: 
"Bunda da mı haksızım, Çavuş?" diye sordu. 
Recep Çavuş: 
"Eline sağlık. Allahınızı severseniz, siz burada ölmeye ka­
rar mı verdiniz ?" 
Durdu: 
"Verdi k. Yemin de ettik. Bu çukurdan çıkm ayacağız. Sen 
öyle söylemedin miydi ?" 
Recep Çavuş: 
"Makinalıyla başladılar. Tanyorlar. Arhk kurtuluş umudu 
kalmadı. Ya ölüm, ya teslim." 
Memed, hayretle, korkuyla sordu: 
170