kardeşi Muhammed Cûki'nin kar ısı İsmet-üd Dünya için bitirilmi ştir." Daha sonra, Akkoyunlu Sultan Halil'in 
eline geçti ğini sonra o ğlu Yakup Bey'e, ondan kuzeydeki Özbek sultanlar ına, her biri bir süre kitapla mutlulukla 
oyalan ıp bir iki resmini ç ıkar ıp, bir ikisini ekleyip, ilk sahibinden hevesle güzel kar ılar ının yüzlerini resimlere 
kat ıp, ketebe sayfas ına gururla adlar ım yazan bu Özbek sultanlar ından, Herat' ı alan Şah İsmail'in karde şi Saml ı 
Mirza'n ın eline geçti ğini, onun kitab ı ayr ı bir ithafla a ğabeyine hediye etti ğini, kitab ı Tebriz'e götüren Şah 
İsmail'in onu hediye olarak haz ırlatt ıktan ve ithaf ı da yazd ırdıktan sonra Cennetmekân Yavuz Sultan Selim Han 
onu Çald ıran'da yenip Tebriz'deki He şt Bihişt Saray ı'nı yağmalay ınca, muzaffer sultan ın askerleriyle çölleri, 
dağlar ı, nehirleri a şıp İstanbul'a bu Hazine odas ına geldiğini okuduk. 
Ben ihtiyar nakka şın dikkat ve heyecanlar ını Kara ile cüce ne kadar payla şıyorlard ı? Yeni ciltleri aç ıp 
sayfalar ı çevirdikçe, irili ufakl ı yüzlerce şehirde, huyu suyu birbirinden farkl ı, her biri ba şka gaddar şahlar ın, 
hanlar ın, beylerin hizmetinde nak şedip hüner gösterip kör olmu ş binlerce nakka şın derin kederini duyuyordum 
içimde. Ç ırakl ık y ıllar ında hepimizin yedi ği dayaklar ın, cetvel içleriyle yanaklar ımız k ıpkırm ızı kesilene kadar 
tokatlanmam ızın, mermer mührelerle t ıraşlı kafalar ımızın dövülmesinin ac ısını ise, işkence yöntem ve âletlerini 
gösterir ilkel bir kitab ın sayfalar ını utançla çevirirken hissettim. İşkenceyi Allah' ın adaletini dünyada sa ğlamak 
için, kad ının denetiminde yap ılmas ı zorunlu bir usul olarak görmek yerine, bizlerin ne kadar gaddar ve kötü 
kalpli oldu ğunu dinda şlar ına kan ıtlamak için kullanan gâvur seyyahlar ın, üç beş alt ın karşılığında bu resimleri 
çırpıştırmay ı içlerine sindirebilen şerefsiz nakka şlara yapt ırttığı bu sefil kitap, Osmanl ı'nın hazinesinde ne 
arıyordu bilmiyorum. Ama ben bütün o falaka, dayak, çarm ıha germe, asma, ba ş aşağı asma, kancaya atma, 
kaz ığa oturtma, topa koyup uçurma, çivileme, bo ğma, g ırtlağını kesme, aç köpeklere yedirme, k ırbaçlama, 
çuvala sokma, mengeneyle s ıkıştırma, soğuk suya dald ırma, saçlar ını koparma, parmaklar ını kırma, derisini ince 
ince yüzme, burnunu kesme ve gözlerim ç ıkarma resimlerini yaparken nakka şın ald ığını çok iyi gördü ğüm rezil 
keyiften utanç duydum. Ancak bizler gibi, bütün ç ırakl ıklar ında ac ımas ızca falakaya çekilen, geli şigüzel 
dövülen, çizgiyi yanl ış çeken asabi üstat rahatlas ın diye yumruklanan, içimizdeki şeytan ölüp nak ış cinine 
dönüşecek diye saatlerce sopalar ve cetvellerle dövülen has nakka şlar, falaka ve i şkence resmi yapmaktan bu 
kadar derin keyif al ır ve bu aletleri bir çocu ğun uçurtmas ını boyay ışı gibi şen şakrak renklerle boyayabilirler. 
Bizlerin âlemini, t ıpkı nakşettiğimiz kitaplardaki resimleri as ırlar sonra seyredecekler gibi, uzaktan çok fazla 
anlamadan, ama yak ınlaşmak ve anlamak isteyip bu sabr ı gösteremeden seyredenler, so ğuk Hazine odas ında 
resimlere bakarken hissetti ğim utanç ve mutlulu ğu, derin ac ıyı ve göz zevkini sezebilirler belki, ama bütünüyle 
anlayamazlar. So ğuktan duyarl ılığını kaybetmi ş ihtiyar parmaklar ım, sayfalar ı çevirirken sedef sapl ı emektar 
merceğim ve sol gözüm resimlerin üzerinden bütün cihan ı kateden görmü ş geçirmiş bir göçebe leylek gibi, 
altındaki manzaraya şaşmadan, ama yine de hayranl ıkla bak ıp yeni bir şeyler okuyarak geçiyordu. Y ıllarca bize 
gösterilmemi ş ve baz ılar ının efsanelerini i şittiğim sayfalardan hangi nakka şın kimden neyi ö ğrendiğini, 
şimdilerde üslup denen şeyin ilk hangi nakka şhanelerde, hangi şahın hamiliğinde şekillendiğini, hangi efsane 
üstad ın kimin hizmetinde çal ıştığını ya da mesela Herat'tan Çin etkisiyle bütün Acem ülkesine yay ıldığını 
bildiğim k ıvır k ıvır Çin usûlü bulutlar ın Kazvin'de de kullan ıldığını öğrenip arada bir yorgun bir "Vay!" 
çekiyordum kendi kendime, ama daha derinlerde duydu ğum ac ı, sizinle payla şmakta zorlanaca ğım keder ve