lacaktı. Gitmemesi için çok söyledi ona, fakat dinletemedi . Beş aylık 
çalışması karşılığında ona tam on beş lira verdi. Memet Ağasının elini 
öpüp helallik istedi, oradan ayrıldı, doğru Adanaya gitti, bir Darende­
li dükkanı aradı . Bir dükkan gösterdiler. Adam sarı benizli, kalın pos­
bıyıklı birisiydi. Bıyıkları apak tı. 
Djikkan cıya para sını gösterdi, istediğini söyled i. 
Hemşerisi : • 
"Ondan kolayı can sağlığı ," dedi. 
Güzel, dayan ıklı, üç yaşında iri bir eşek aldılar, iki tane camekan 
yaptırdılar, içini de ufak tefek, dünyada ne kadar öteberi varsa hepsiy­
le doldurdular. Memedin gene de cebinde bir eşek daha donatabilecek 
parası kaldı. Ve Memet köylere çıktı . V akitli olsun, vakitsiz olsun, bir 
kalabalık görünce seccadeyi yere seriyor başlıyordu namaza. 
Yağmur demedi, kış demedi, dolu, finına demedi durmadan bü­
tün Çukurovayı köy köy dolaş tı. Durmadan namaz kıldı. 
1\asabaya dükkan açtığı nın haftas ına Dare ndeye bir haftal ığına 
gitti, evlendi, karısını orada bırakıp evine döndü. Gerçekten de dük­
kanı kasabanın en güzel dükkanıydı. Bütün köylüler onu yakından ta'· 
nıdıkları, ona güvendikleri için tutunmakta güçlük çekmedi. 
Kar.aborsa günleriy di. Adanadaki hemşerileri onu uyardılar. "Mal 
biriktir, mal biriktir, " dediler. O, hemşerileri nin sözünü tuttu, mal bi­
riktir di. Birkaç yıl içinde sermayesi on, o� beş misli arttı. Adanaya da 
bir dükkan açtı. Bu arada memleketinde üç kızı olmuştu. Adanaya · 
dükkanı açtıktan sonra memleketine bir haftalığına gene gitti, �ir 
daha evlendi. 
Sonra Allah Memet Zeki Rüstemoğ luna yürü ya kulum, dedi. 
Rüstemoğl unun "karısı dörde, kızının sayısı da on bire yükseldi ... Der­
ken Memet Zdci. ·Rüstemoğlu Anavanan ın Hacılar yanına düşen top­
raklarından bin dönümlük bir Ermeni çiftliğine hiç yoktan kondu ve 
tapusunu üstüne çıkarttı. Bu bin dönümlük tarla için ancak yedi yüz 
altmış lirası girmişti. Bugünlerde bir de fabrika d�ünüyordu. Ama 
topciğı büyütüp, geliştirmeliydi . Her şeyin bir temeli vardı. Sermaye­
nin de temeli toprak tır. Fabrikaların, dükkaniarın başına türlü işler 
gelirdi ama, toprak toprakt ır. Sıkı tutarsan boyuna büyür. Bu insanlar 
bu kadar ahmak olduktan sonra, toprak dediğin sermayeden, fabrika­
dan çok daha çabuk büyür. Toprağı olmak insana müthiş bir güven 
149