tehlike haline inkılap edebilirdi. Kleopatra'da da, iktidar ve 
san'at, istikrarlı bir şahsiyetin meydana gelmesini temin ede­
cek temayülleri tevlid etmeğe kafi bir arzu kesafeti hissetme­
sine, her nedense, yardımcı olamıyordu. Onun Antonius'tan 
beklediği ise, ne şöhret ne de aşktı; Garbi İmparatorluğun bu 
yan ilahına Kleopatra, nefse itimadın teessüsüne vesile olacak 
bir eşya nazariyle bakıyordu. Antonius, onun için, şaşaalı bir 
aynadan ibaretti. Antonius, ne elimdir ki, bu vaziyeti geç fark 
etti ve kendisini mukabil bir taarruz ile müdafaaya çalıştı. Bu 
mücadele, elbette ki, yüksek bir seviyede cereyan ediyordu. 
lkisi de, esas gayelerini açıkça ortaya koyamayacak kadar gu­
rurluydu. Bu iki emsalsiz insanın, bütün bu hercümerç içinde 
beraber bulunmalanm temin eden husus, devletin idaresinde 
her gün karşılaşılan ve ahvali adliyeden olan işlerdi. Buna ila­
veten, Sezar'ın yaklaşmasının meydana getirdiği telaşın tevlid 
ettiği kader birliği ve bilhassa Antonius hesabına, uzak bir 
memlekete dönmenin icap ettirdiği ameli müşkilat vardı. Ne 
meş'um bir tecellidir ki, vaziyetin normale avdet etmesi için 
ele geçirilen fırsatlar, gene, beraber bulunmalanm temin eden 
telaş ve hercümer cin tevlid ettiği asabi tansiyon sebebiyle, bir 
bir elden kaçırılıyordu. Vaziyet, hakikaten, bir faciaya doğru 
inkişaf ediyordu. Facianın kahramanlarının yüksek mertebe­
den oluşu, keyfiyeti daha vahim bir mecraya sürüklüyordu. 
Aralarındaki ruhi mücadelenin meydana getirdiği hiddet ve 
asabiyet, bütün memleket için bir tehlike teşkil ediyordu. lki­
si de tarihten ders almayı düşünemiyorlardı. Acaba tarih, ha­
kikaten bir tekerrürden mi ibarettir? Kanaatimce ; tarih, mu­
ayyen bir nisbette tekerrür olsa bile, bu tekerrür, gittikçe za­
yıflayan ve kaybolan bir hayalden ibarettir; tıpkı Antonius ile 
Kleopatra'nın, yaşadıklan her günden sonra, onlar için elim 
bir tarih olan aşklannın müphemleşen, göz yaşları arasında 
her gün biraz daha buğulanan hayali gibi. .. " 
Hüsamettin Bey, gözlüklerini alnına kaldırdı, gözlerinin al-
87