diye diretti. “Kimlerin hakkı yenmişse, bir bir ortaya çık-
malı.” Sabırsız ve amansızdı (Mısra 7 ve 8.) “Seni boş yeresaplamadık Ankara’ya bir bayrak gibi; dalgalanmalısın.”Anlamıyordu. “Birşeyler bırakmışlar arkalarından. Büsbü-tün erimeye razı olmamıştır kimse,” diye çırpınıyordu.
Araştırmalarım sırasında, bana çok yardım etti. Şarkıların
anlaşılmayan yerlerinin açıklanmasına katıldı; çalışırkentuttuğu notları verdi; bazı belgeleri de o buldu. Sonundaöyle bir yaratık ortaya çıktı ki, şarkıların hepsine birden tekbir ad vermek nasıl mümkün olmadıysa bu yaratığa da uy-gun bir sıfat bulmak çabasından vazgeçildi. “Açıklama” gi-bi, renksiz ve korkusuz bir başlıkla yetinildi. Selim bile -sarhoş olduğu bir gece- “Açıklamalarla durum daha da ka-rıştı,” dedi sonunda. Sonra da -daha sarhoş olduğu bir ge-ce- “Onlar utansın sonuçtan,” diye kestirip attı. “Hangi on-lar Selim?” dedim. “Onlar işte,” dedi. “Onlar, canım. Onlar,onlar, onlar.” “Öyle ya,” dedim. “Onlar. Yani biz değil.”
“Anlamadın,” dedi birden kızarak ve oturdu, onları anlat-
tı bana uzun uzun. Ben de onları, açıklamaların uygun biryerine ekledim. (Aslında, her yer uygundu belki onlariçin.)
Şarkıların açıklanmasında, kendi düşüncelerimin değil,
sunduğum belgelerin ve Selim’in tamamlayıcı sözlerinin“esas” olduğunu belirtmek isterim. Ben, sadece “uzlaştırıcı”ve “birleştirici” yorumlarla yetinmeye çalıştım. Bununlabirlikte, bazı tutarsızlıklarla gerçeğe aykırı görünen belgeve yorumların sorumluluğu benimdir.
Şarkıların ortak adı olan “Dün Bugün Yarın”ı ele alarak
işe başlıyorum. Selim, “Dün” kelimesiyle ne demek istiyor?“Bugün” ve “Yarın”a onu bağlayan nedir? Bana göre, “Tekve Türk” (mısra 7) olan Selim, elbette Türklerin tarih için-de nasıl yer aldığı meselesine değinmek istiyor. “Dün”, yaniOrta Asya’daki Türkler. Dün, yani Orta Asya’daki Türklerin
137