layan kapıyı yavaşça açıp o sakin mabetin içine girmeye,
mahremiyetini bozmaya cesaret etmişken... birden bütündünya yıkılır. İmzalamaz, efendim, imzalamaz. Israr ettikçedaha çok imzalamaz. On kere, yüz kere, bin kere imzala-maz. Israr etmezseniz, daha gölgeniz kapının eşiğinde kay-bolmadan unutur sizi. Sizler geçicisiniz, o kalıcıdır. Adı de-ğişse de, devletin sorumluluğunu taşımaktan hafifçe kam-burlaşan sırtının eğimi değişse de, daha genç ya da ihtiyarolsa da aynı insandır. Hatırlayacaksınız dün de aynı meseleiçin rahatsız etmiştim. Hatırlamaz, bilmez. Unutmuştur, ak-lından silmiştir, ilgilenmez. Dün, “Peki imzalarız” dediğievrakı unutmuştur; imzalamaz. Fakat, dün imzalamadığınıda unuttuğu halde bugün gene imzalamaz: devletin yüksekçıkarlarını bilen o sarsılmaz sezişiyle imzalamaz. İmzala-maz, efendim, imzalamaz. Belki ben değil de ilgili memurya da hademe götürseydi... bu iş çıkardı belki. Hayır çık-maz. Belki çıkardı. Bilinmez. Yıllarca inceleseniz tanıya-mazsınız onu. Karakteri hakkında, tecrübeliler bazı tah-minler yürütürler, bazı öğütler verirler size. O insan değil-dir ki devlettir, otoritedir. Soyut bir kavramdır. Kendi de bi-lir soyut kavramlığını. Hem de nasıl.
Sonra... sonra, imzaladı, derler. Nasıl olur? Siz orada de-
ğilken, boş bulunduğunuz bir anda... başkasının rüyası gibibir şey ... çırpınırsınız: nasıl imzaladı, ne dedi, yüzü nasıldı?Dikkat etmemişlerdir, kaçırmışlardır. İşin önemini bilmez-ler ki, bir şey demedi, derler. Nasıl demedi? Hiçbir şey de-meyişi nasıldı? Nasıl olur da yüzüne bakmazsınız; gözleri-nin ifadesini kaçırırsınız o anda? Başımızı kaldırmaya cesa-ret edemedik. Geçmiştir, fırsat kaçırılmıştır. Oysa, bu sizinhayatınızdır, hayatınızın en büyük bölümünün oynandığıbir sahnedir. Bütün acıları çektiğiniz halde o mutlu andabulunmazsınız. Oysa sayfalar, altına yazdığı küçük bir not,minimini bir soru işareti yüzünden kaç kere değiştirilmiş-
303