tanesi, bana düşman düşman bakarlar. Genç çocuklar, ateşliler, 
heyecanlılar, anlayışla karşılamak lâzım. Ama herkes öyle karşılar 
mı? Bizim oğlan saftır. Öyle kötülük, fesat bilmez. Ama bunu 
kimler takdir edecek? Ben de başına bir şey gelmesin, yanlış 
anlaşılmasın diye saraya yazar durumu, bildiririm. Çünkü çocuk 
saftır, düşünemez, bakarsın başı derde girer! Öyle değil mi?" 
"Evet, Paşam!" 
"Ama, sen daha o kadehi bile bitirmedin! Onu bitir de sana 
da doldurayım. Evet, bizim küçük oğlan biraz böyle saftır. Ne 
saklayayım, oğullarımın annesi güzel olmasına güzeldi, ama biraz 
kalın kafalıydı. Kızların annesi zekidir. Bu konağı da o çekip 
çevirir. Küçük oğlum işte böyle saftır. Zaten benim gönlüm -bunu 
yalnızca sana söylüyorum- büyükte. O hayat adamı olacak. 
Babasına çekmiş! Tercüme Odası'nda bir küçük memur, ama 
yaşamasını biliyor! İşte onu seviyorum! Çapkın bir şey! Çam-
lıca'ya çıkar, Kâğıthane'ye eğlenceye iner... Beyoğlu'na gider... 
Tanıdıkları çoktur. Herkesi tanır, herkes onu tanır, sever, ama 
bak, kimseyle laubali de değildir; ölçülüdür. Şunu bil ki, devlette 
yükselmek için çalışkanlık ve zekâ kadar, hatta daha çok, çevre 
ve ilişkiler önemlidir. Onu gördükçe kendi gençliğimi hatırlı­
yorum! Acaba bizim oğlan hangi paşanın himayesine girecek? 
Çünkü bu da şart. Ticarette insanın bağımsız bir kişiliği biraz 
olabilir, ama siyasette, bu devlette buna imkân yok! Benim işim 
bitmiş. Otuz yıl hatırlanmadık, bundan sonra artık hiç hatır­
lanmayız. Bari, diyorum, himayesine gireceği paşa iyi bir paşa 
olsa!" Kahkaha atarak kadehini bir kere daha doldurdu. "Çünkü 
kötü bir paşanın himayesinde insan harcanır, yazık olur! Halbuki, 
bizimki hayatı ne kadar sever!" Bir şey hatırlayarak ciddileşti. 
"Bir araba vardı, kendi zevki için döşemişti. İkiz at değil, bir 
kır at ile bir yağız at bağlamıştı. Yazık ki sattım. Çünkü fazla 
masraf oluyordu. Sonra onu da söyleyeyim: Bu evin masrafı 
çoktur. Nigân da bu havada yetişti. Dikkatli olman gerekecek. 
Bu arabayı sattık. Çamlıca'daki köşkü satıyoruz... Bilmem an­
latabiliyor muyum?" 
"Anlıyorum Paşam!" 
"Aferin! Ben de anlıyorum!" dedi Şükrü Paşa. Güldü: "Bizim 
zamanımız geçiyor. Koca Abdülhamit'e bomba atıldı. Çoluk çocuk