FAKİR BAYKURT
 
377
 
 
Muhtar Ryas güldü:
 
«Dee ölme eşşeğim ölme, yoncalar bitsin! ..»
 
«Gülersin değil miii?» dedi Hamdi bey. «Ama hiç gülme!
 
Neyin 
eksik senin o kel kafalı Sırrı beyden? Rıza’nın neyi eksik koca göbekli 
Saffet’ten?..»
 
«Onlar okumuş...»
 
«Okuma ne yavu? Büyütmeyin gözünüzde! Nasrettin Hoca 
musafın arasına ekmek ufaklarını koymuş, dağın ayısı da okumuş... 
İşte yolunu tuttunuz, onu
 
da belleyeceksiniz. Köye okul yapıyoruz. 
Ama dıkkat emin, asıl okul köyün kendisi: Yazlar, kışlar, tarlalar, 
dağlar, yalçın kayalar! Yalçın hayat! İnsanı insan eden budur, adam 
eden budur. Büzüğü sık, ötekiler üç aylık iştir. Deyeceksin ki onların 
çenesi 
lâf yapıyor. Onlar avukat, onlar yargıç, onlar lügat, onlar 
nutuk... Sen onların lügatine, çenesine bakıp aldanma. İnsanın çenesi 
değil, yüreği konuşmalı. Onların hepsi birbirini tekrarlıyor. Ayrı bir 
şey konuştukları yok, korkma!..»
 
«Pekey Hamdi bey, gele
lim daldan eğme’lere...»
 
«Gelelim: Eğer daldan eğme istiyorsan, yani biliyorsun daldan 
eğme nedemek! Mevcudun eyisidir. Fazla yaramaz... Valileri 
kaymakamları, vali kaymakam olacakları, saylav bakan olcakları, kıçı 
kırık müdürleri, müdür olacakları, işçi v
e köylülerin denetimi altında, 
on sekiz, yirmi ay kurs göstereceksin! Vereceksin ellerine sapanı, 
sürecekler. Vereceksin orağı, biçecekler. Ondan sonra da, al şu iki 
çuval buğdayı, yükle eşeğe, pazarda sat gel, deyeceksin. Eşeğin taze 
sıpasını da köyde bır
akacaksın. Eşek yıkılacak yollarda, çamura 
çökecek; yeniden yükleyecek. Kimse yardım etmeyecek. Kendileri 
yapacaklar. Bunu yapamayanlar devlet gemisinde ne dümen tutabilir, 
ne kürek çekebilir! Sınayacaksın ki başımızdakilerin kaçı, iki çuvalı bir 
eşeğe yük
leyebilir; bu sınavı kazanabilir?.. Milleti yönetecek
 
olan, yöntemi milletten belleyecek. Buna candan yürekten, he
-
 
mi de 
çok eskiden beri inanıyorum, gene de inanacağım ağam! ..»
 
«Çok uzun iş Hamdi beyim, olmayasıya! .. » dedi İlyas.
 
«Alın tüfekleri, çıkı
n dağa öyleyse! Güm güm! Hem onları