Beni levmetmez idin biperva 
Hastayım baksana muhtac-ı deval 
Bu zor duruma düşenler her zaman kınanınayı hak eden 
ahlaksız adarnlar değildirler. Bu felakete uğramış narnuslu 
zatlar vardır. Ahlaksızlık genellikle başkasına sataşmak şek­
linde olur. Burada sataşrnıyors unuz, size sataşılıyor. Fakat 
bu rneselede suçlanmamza sebep olan taharnrnülünüzdür . 
Halk acayip ve bu gibi öznel, sübjektif hükümlerinde pek 
insafsızdır . 
"Sadakatsizliği ispatlanrnış bir kadını niçin bırakarnı­
yor?" itirazıyla insan kütlesi içinde bir galeyan kopar. Bu vic­
danİ bir rneseledir. Başkasının vicdanını kendinizinkine göre 
ayar etmek yetkisini nereden alıyorsunuz ? Sizin gibi düşün­
meyen, düşünerneyen felaketzedeyi aforoz ediyorsunuz. Bir 
diğerinin vicdanına muhalefet vicdansızl ıktır. Bu ağır mesele 
için karnadan, tabancadan başka bir hal çaresi bilmiyors u­
nuz. Dan ... Dun ... Haydi, kanlar içinde bir kadın cesedi önü­
nüze serilince vazifenizi ifa etmiş olduğunuza kanaat getire­
rek silahınızı kınına koyup muzaffer olarak insanlar arasına 
çıkıyor ve şiddetle alkışlanıyors unuz. Kanun ve kamuoyunu 
kendinize yardımcı buluyorsunuz. Fakat kanun ve kamuoyu 
yanılmaz olsaydı o kanunun maddeleri daima hal ve zama­
nın icabına göre değiştirilmez ve çoğunluğun anlayışı Orta­
çağ'daki bütün vahşet ve dehşetiyle sabit kalırdı. Bunlar her 
milletin adet, ahlak ve medeniyetteki kıvamına göre değişen 
zihniyetlerdir . Karı ile kocanın karşılıklı toplumsal vaziyette­
rini, yaşlarını, mizaçlarını, görgülerini, terbiyelerini, güzellik 
ve çirkinliklerini ve benzeri birçok şeylerini ve en önce de 
kadının zaafını göz önünde bulundurmak lazım gelir. Kadın 
ne gibi şartlar içinde ve nasıl etkilerle iffetli veya iffetsiz olur? 
Bunu bilmelidir. Çok defa kadını fenalaştıran kocanın idare­
sizliğidir. Eğer benim karım iffetsiz olmuşsa günahın yarısı 
da bana aittir. Onda sadakatsizliği doğuracak ve ararnızdaki 
Derınana muhtaç bir hasta olduğumu görseydin beni pervasızca kınamazdın. 
187