görevi sayılmış ve gücünü de olayların içindeki dram­
lardan aldığı inancı kendiliğinden yaygınlaşmış. 
Oysa, roman gerçekten olay anlatma, ya da olay­
ların içindeki dramatik anları saptayıp, alabildiğine 
duygulandırarak (abartarak) aniatma sanatı (zenaatı) 
mı? Kuşkusuz hayır. Çünkü iyi biliyoruz, dünya roma· 
nının başyapıtları «Savaş ve Barış»ın, «Karamazof Kar­
deşler»in, «Suç ve Ceza»nın, «Goriot Baba»nın, daha 
nicelerinin (Kafka 'dan, Faulkner'dan bu konuda özel­
likle örnekler getirmek istemıyorum) anlattıgı olayla­
rı şöyle Uç beş satırdan öte özetleyebilmenin, anlata­
bilmenin olanağı yok. Çünkü gerçekten, bizim (güya) 
roman okurumuzun anladığı anlamda bir olay yok on­
ların ıçinde. Çünkü, onların yücelikleri, an . .ıttıkları 
olayların özgünlüğünden, bulunmazlıklarından filan 
gelmez. Bir olay anlatm ışlarsa, amaçları da kesinlik­
le o olayları anlatmak değildir. Çünkü, olay sadece bir 
araçtır onlar için. 
Sözün kısası, bugünkü durumumuz gerçekten yü­
rekler acısı. Çünkü, hem ekonomide arz-talep yasası­
na karşı çıkacaksın, hem de edebiyatta arz-talep ya­
sasının insanı gönendiren (hiç olmazsa bugün için. bu 
ülkede) kanatlarının altına sığınacaksın ... Hem insanı 
zaaflarından arındırmayı amaçlayan bir dünya görüşü­
nün temsilcisi olduğunu savlayacaksın, hem de roman­
da alışkanlığın kolaylığını (kösemenin hopladığı yere 
varınca düşünmeden hoplayıvermeyi) bir beceri saya­
caksın ... Oh ne ala. Hani böylesi açıkgözlük, olsa ol­
sa bizim alaturkalığımızda bulunabilir. 
Unutmamak gerek, roman gerçekten ciddi bir iş­
tir. Hala günümüzün en bilinmeyenli problemi olan in­
sanı kendisine konu edinmiş ciddi bir iştir. Romanın 
hası, olaylarla görünüm kçızanmış problemlerle uğraş­
maz. İlişkilerdeki soyutu, (çoğu zaman) henüz görü-
94