Bunu duyunca öyle bir afallad ım ki ağzımı açamadım. Ya- 
mmdakiler de şaşkındı. Bugüne dek kimse benimle böyle ko- 
nuşmaya cesaret edememi şti. 
  
200 
  
201 
  
 
  
Yüzüm kızardı. Yüreğimde bir darl ık, hatta k ızgınlık his- 
settim ama nefsime hâkim olup attan indim. Dervi ş çoktan 
sırtını dönüp uzakla şmaya başlamıştı. 
Yetişip durdurdum. "Hey, bekle! Sualini duymak istiyorum." 
Derviş zınk diye durdu, arkas ını döndü, ilk defa gülümse- 
di. "Şu ikisinden hangisi daha ileridedir sence: Hazreti Mu- 
hammed mi, Sufi Bayezid-i Bistâmî mi?" 
"Bu ne biçim soru böyle?" diye tersledim. "Son peygamber, 
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz ile bir sufi- 
yi bir mi tutars ın?" 
Etrafımızda merakl ı bir kalabal ık toplanm ıştı ama dervi ş 
izleyicileri umursam ıyor gibiydi. İfadesini hiç bozmadan üs- 
teledi: "Bir dü şün: Peygamber Hazretleri şöyle buyurmam ış 
mıydı? Yarabbi, Seni tebcil ederim. Seni lây ıkıyla bileme- 
dim'. Hâlbuki Bayezid-i Bistâmî 'Ben kendimi tebcil ederim, 
benim şanım yücedir. Zira h ırkamda Allah var' dedi. Madem 
biri Allah'a nazaran ufak hissederken kendini, di ğeri Allah' ı 
içinde ta şır, bu ikisinden hangisi daha ileridedir sence?" 
• ırden nefes alamad ım, yutkundum. İlk duydu ğuımda 
ma sapan gelen bu soru birden ba şka bir anlam kazand ı. 
8;mki bir örtü kalkt ı, altından ilginç bir bulmaca ç ıktı. Der- 
vişin yüzünde kaçamak bir tebessüm belirip kayboldu. Art ık 
karşımda dikilen adam ın meczubun teki olmad ığını biliyor- 
dum. Benden samimiyetle bir şey istiyordu. Daha evvel dü- 
şünmediğim bir soruyu dü şünmemi. 
"Ne demek istedi ğini anlad ım" dedim. "Bu iki kelam ı kar- 
şılaştırıp, her ne kadar Bistâmî'nin sözü daha iddial ı görün- 
se de, asl ında Peygamber Efendimizin sözünün ondan daha 
ileride oldu ğunu açıklamaya çal ışacağım." 
"Kulak kesildim, seni dinliyorum" dedi dervi ş. 
"Allah a şkı derya deniz gibidir. Kendi me şrebincej ıerjn- 
san ondan su al ır. Fakat kimin ne kadar su alaca ğı kabının 
büyüklüğüne bağlıdır. Kiminin kab ı fıçıdır, kiminin kova; ki- 
  
minin kırbadır, kiminin matara." 
Ben konu ştukça dervi şin yüzündeki ifade de ğişmeye baş- 
ladı. Yavaş yavaş gözlerine kendi fikirlerinin yank ısını baş- 
kasının sözlerinde duyan bir adam ın yumuşak, dostane pa- 
rıltısı geldi. 
"Bistâmî'nin kab ı Peygamber Efendimizinkine nazaran 
ufaktı. O bir avuç içti, kand ı. O kadarla mesut ve sarho ş oldu. 
Ne güzel, kendinde ilahi varl ıktan eser bulmu ş. Ama o hâlde 
kalmak, yola devam etmemek demektir. O mertebede bile Allah 
ile nefs ayr ı gayrıdır. Peygamber Efendimize gelince, Allah' ın 
sevgili kuludur, onun kab ı kolay dolmaz. O yüzden Allah, Ku- 
ran'da şöyle buyurmu ş: Açıp genişletmedik mi senin kalbini? 
Kalbi böyle geni şleyince, yani kab ı büyüyünce, doymak bilmez 
bir susuzluk has ıl olmuş içinde. Bo şuna değil, 'seni lây ıkıyla bi- 
lemedik' deyi şi. Hâlbuki kimse Allah' ı onun gibi bilemedi." 
Derviş sakin, kendinden emin gülümsedi. Ba ş kırıp selâm 
verdi. Sonra minnet belirtir şekilde elini kalbine att ı, bir sü-