eserlerinde dondurup, hayata ait bir canlılık bulmaktadırlar
kötülükte. Burada, tek korunma yolu, kötülüğün üstündenakıp gitmesini sağlamaktır. Benim gibi, az gelişmiş bir ilko-kul öğrencisinin de başarabileceği tek şey buydu. Kötülüğekayıtsız kaldım; ona içimde yer vermedim. Kara ekmeği ye-mek zorundaydım; ama kötü şiiri okumadan da yaşayabilir-dim. Sınıfta tahtaya kalktığım zaman, gene, şiirleri en iyiben okuyordum; çünkü öğrenmiştim en çok bağıranın eniyi şiir okumuş sayıldığını. Ve, öğretmenin bu zayıf tarafınıkeşfeden tek akıllı öğrenciydim. (Üye Selim’in itirazı üzeri-ne ‘akıllı’ kelimesi değiştirilerek ‘kurnaz’ konulmuştur.)
“Tarih, yurt bilgisi, coğrafya... her şey bizden çıkmıştır ve
gene bize dönecektir.
“Sevgili çocuklar! Bugünkü dersimizin konusu fotoğraf-
ya. Önce fotoğrafyanın tarifini yapalım: eski Yunancada fo-ton, ışık demektir, grafos da yazmak. Demek ki ne oluyor:ışığın yazması ya da çizmesi demek oluyor. Tabiatta serbestbir halde bulunan ışık, bazı metotlarla kâğıt üzerine yansıtı-larak serbest halden bileşik hale geçirilir. İlk insanlar, bunubilmedikleri için kalemle çizerlerdi. Bununla birlikte, eskiOrhon Yazıtları’nı incelediğimiz zaman, Orta Asya’dakilerinde ışığın bu özelliğinden faydalanmayı düşünmüş oldukla-rını görüyoruz. Ne yazık ki teknik imkânsızlıklar ve bütçeyetersizlikleri, her hayırlı teşebbüs gibi bu araştırmanın daemekleme çağında kalmasına sebep olmuş ve MS. II. yüzyı-lın başlarında Orta Asya’yı ziyaret eden Fo-To-Çu adlı birÇinli teknisyen, bu araştırmaların bir kopyasını yurt dışınakaçırmıştır. Deneylerine Çin’de devam eden Fo-To-Çu, oniki yıllık bir çalışmadan sonra, ışığın kâğıt üzerine çizmesinisağlamıştır. Ne var ki, son yapılan antropolojik incelemelerve bu arada bazı yazıtların yeniden okunması, Fo-To-Çu’nun Moğol bir babadan dünyaya gelmiş olduğu ihtimal-lerini kuvvetlendirmiştir. Hatta, bundan iki yıl önce yapılan
77