ne, olayların değil) daha iyi yerleşmesi» yöntemi olarak 
belirtiyor. 
Toplumsal sorunlar derken de, yayımianınağa baş­
layan romanından söz edip, <<kurumlar toplumdan kop­
muş ve bu nedenle insana yabaocılaşmış duruma ge­
lebiliyor» , «kurum-toplum çelişkisi» filan riiyor ki, doğ­
rusu şaşırmamak elde değil. Sayın Ölçen kurumla top­
lumu birbirinden ayırıp soyutlayıverdiği gibi, bu değer­
Iendirmesiyle, toplumu da bir topluluk gibi görmekte 
olduğunu, bize dolaylı bir biçimde, açıklamış oluyor. 
Çünkü burada üzerinde durulması gereken nokta da 
galiba «kurum» kavramının anlamı. Örneğin; büyük 
bir transatlantikle uzunca bir yolculuğa çıkan, deği­
şik uluslardan oluşmuş bir kaç bin kişilik bir kalaba­
lıkta, bir kurumlaşmadan söz açmak olanağı var mı­
dır? (Ne yazık ki, halen association, foundation, estab­
lishment ve institution kavramlarını, hep kurum söz­
cüğüyle karşılıyoruz. Anlaşmak belki bu yüzden biraz 
zor, ama n'apalım?) Yani, o topluluk için belki örgüt­
leşmeden, bir takım girişimlerden söz açılabilir, ama 
kurumlaşmadan? .. 
Öte yandan İstanbul'un bir köşesinde sıkışmış kal­
mış Polonez Köy'de oturan bir kaç yüz kişi ise, tipik 
bir toplumdur. Kendine özgü kurumları vardır. Niye? 
Toplumu var eden şey, insanların bir aradalığı de­
ğil; ilişkileridir de, ondan. Kökeninde üretim eylemi 
yatan ilişkileri. Yani, insanların belirli düzeneelere 
girmeleri, örgütleşm edir; ilişkilerin belirli düzeneeler 
altında somutlanması ise kurumlaşmadır. Kurumu var 
eden şey, ilişkidir. Bu nedenle, kurumu toplumdan ay­
rı bir olguymuş gibi düşünmek, söz konusu edilemez. 
Dolayısıyla da, bir <<toplum-kurum çelişkisi> >nden söz 
açmanın olanağı yoktur. Kurumun kendi içindeki bir 
çelişkiden, ya da kurumlar arası bir çelişkiden belki 
57