durumu izlemektir; sonra durumu kollamak ve çok küçıik bir 
mesele seçmek ve bu küçük şeyi büyüterek onu bir doktora 
hâline getirmektir ve bu doktorayı yapmaktır. Sonra doktora 
sınavından başan göstermektir ve bu başarıyı gösterdikten 
sonra gülümsemeyi unutmaktır. Bilimin, birinci ve en zor 
şartı budur. Sonra karşınıza doçentlik sının gelir. Bu sının 
aşmak ilk bakışta zor gibi görünürse de asıl zorluk doçent ol­
mak değil, eylemli doçent olmaktır; yani bir kadro ayarla­
maktır. Bunun için, daha bilimin başında, y ari kürsü seçer­
ken boş kadrolu birine kapılanmak ve gereğinde profesörler 
kurulunda sizin hakkınızı arayabilecek dişli bir kürsü baş­
kanı bulmaktır. Sonra profesörlük bilimi gelir. Bu bilime akıl 
erdirmek biraz zordur; onun için en iyisi sabırla beş yılı bek­
lemesini bilmektir; bu arada bilime oy verecek profesörleri 
gücendirmemesini bilmektir. Çünkü, beş yıl sonra bilim seni 
içine almak için gerekli sayıda parmağı kaldırmaz. Milli Eği­
tim Bakanının onayı da bilimde önemli bir yer tutar. Bakar­
sın kendin bile anlamadan biraz ilerici olmuşsuodur: evrakın 
aylarca Bakanlıkta beklemiştir, bilim için ne acılar çekmiş- 
sindir, Onun için demişlerdir ki: "Gençliğine doyamadan pro­
fesör oldu." Çünkü bir insan olsa olsa ne olur? En çok profe­
sör olur. Daha sonra ne olur? Hiç. İşte öyleyse profesörlükten 
sonrası bir hiçtir. Fakat çoğu zaman bilim burada kalmaz: 
Bir de bakarsın yıllar geçmiş, kürsü başkanı olmak için sıran 
gelmiştir: fakat bir kürsüde birden fazla bilim olabilir ve ge­
ne Kurullarda parmak sayısı hesabı birden önem kazanır. 
Fakat ne de olsa, artık profesörsün; kürsü başkanı olamasan 
da artık senin için karada ölüm yoktur. ‘Profesörlük takdim 
tezi'ni yazalı yıllar geçmiş, artık ne doktora, ne tez, ne de ki­
tap yazma engeli var önünde; bundan sonra olsa olsa öğren­
cilere ders kitabı yazabilirsin, maddi durumunu düzeltirsin 
ve profesörler yapı kooperatifine girerek yıllardır yorulan ka­
fanı dinleyebilirsin; tabii dekanlık, rektörlük gibi yeni bilim­
777