yok. Demek ki, bu yağ tarımdan alınacak, tarıma geri verilecek! 
Öyle mi?" 
"Bir bakıma. Ama burada inkılâbın görevi bu düzenlemeyi 
yapmaktır. Köylüleri yeni ilkeler ışığında birleştirmek..." 
"Demek tarıma geri vereceğiz yağı..." diye Süleyman Bey 
Refik'in sözünü kesti. "Eskiden yapılanlardan bir farkı yok ki 
bunun... Oysa amacımız bu yağ ile sanayi kurmak olmalıydı. 
Benim ileri teknikli, çelişkisiz bir millet görüşümü düşünme­
mişsiniz. Oysa bunu mektuplarınızda düşündüğünüzü söylü­
yordunuz." 
"Düşünüyordum!" dedi Refik heyecanla. 
"Düşünüyorsanız, oradaki amacın sermayedarlarımızın bu­
lamadığı sermayeyi devletin bulup bir sanayi yaratması olduğunu 
görmeniz gerekirdi. Devletçilik ilkesini siz yoksa başka türlü 
ınü anlıyorsunuz!" 
"Ben de öyle anlıyorum!" dedi Refik. Sonra neyi nasıl anla­
dığının önemli olmadığını, önemli olanın memlekete aydınlık 
getirecek şu tasarılarının uygulanması olduğunu düşündü. "Ben 
ona şu tasarılarımın uygulanması gerektiğini anlatmalıyım!" 
diye mırıldandı. 
—Süleyman Bey: "Devletçilik ilkesini siz de benim gibi anlı­
yorsanız nasıl olur da böyle düşünürsünüz?" dedi. Eliyle masanın 
üzerindeki dosyayı göstermişti. "Nasıl olur da bu anlayışla taban 
tabana çelişen bu köy cenneti anlayışına gelirsiniz?" 
Refik, Teşkilâtçı yazarın sözlerinden, kendi tasarılarının bazı 
ayrıntılarıyla yazarın bazı düşüncelerinin çeliştiğine karar verdi.-
Yazarın önemsediği bu çelişki Refik'e göre önemli bir şey ola­
mazdı. Çünkü eninde sonunda ikisi de aynı inkılâba inanıyorlardı 
ve ikisi de iyiniyetliydiler. lyiniyet ve inkılâp aşkı bütün bu küçük 
ayrıntıların üstündeki dayanak olduğu için Refik, Süleyman 
Ayçelik'in sözlerini karşı çıkmadan dinliyor, ayrıntılara değil, 
onun heyecanına dikkat ediyordu. 
Süleyman Ayçelik aralarındaki anlaşmazlığı su yüzüne çı-
karmak ıçm kitabında ve ieşkilât dergisinde savunduğu görüşleri 
açıklıyordu. Düşüncelerini açıklarken kaşlarını çatarak sert sert 
Refik'e bakıyor, "Hadi, anlaşamadığımız noktayı göster bakalım!" 
diye düşünüyormuş gibi arada bir susarak bekliyordu. Görüşlerini 
406