80 
 hiçbir z aman. Sürdü gitti. İşte şimdi bile kitaplar donatılıyor yasaklanıyor. Yeni umutlar elbette 
var yani bunları aşacağımızı umut ediyoruz, diliyoruz da yani daha doğrusu. Şimdi buradan 
hareketle Yayıncılar Birliği başkan yardımcısı önce başkana vermeyeyim sözü . Başkan’ım daha 
geniş konulara, rakamlara gireceği için, Fahri Aral’a söz vereyim. O Türkiye’de yayıncılık, 
yayıncılıktaki umut, yayıncılık üzerindeki baskıları anlatacak size. Evet, Fahri seni dinliyoruz.  
Fahri ARAL  
Şimdi tabi biraz ayrıntılı bir konu. Ernst block diye Marsis kökenli bir düşünür var. Belli 
bir süre Doğu Almanya ‘da kalmış. Daha sonra üzerinde baskılar olduğunu hissetmiş ve sonra 
Batıya gitmiş. Ama genellikle felsefeciler arasında iyimser filozof diye bilinir. Zaten Umut 
İlkesi diye bir k itabı çevrildi. Çok da iyi bir çeviri. Daha doğrusu umut ve yayıncılık diye 
kafamda bağlantılar kurmaya çalışırken bir an zorlandım. Çünkü bu umutta şöyle bir şey var. 
Yani umut etmek lazım diyor, hayat hep umutla geçer. O umudu belli bir yere getirebildiğ iniz 
zaman korkuyu da yenersiniz. Ama korkunun azgınlaştığı dönemlerde de umut azalır ve başa 
alınır. Her zaman bu inişli çıkışlı tarih vardır. Yaşanmıştır diye ifade eder. O, tabi tarihi 
determinizme  böyle baktığı için de klasik katı Ortodoks marksisler tarafından da çok 
benimsenen bir yönteme sahip değil. O yüzden de çok dışlanmış. Ama gerçekten yani o 2 ciltlik, 
2 cildi çevrildi onun bir cildi daha vardı onu yapmadılar diye bende doğrusu bilmiyorum.  
Almanca çünkü kitap. Karıştırırken hayatın her alanında her konuyla ilgili bir yerde umutla 
bağlantılar kurmuş ve derinliğini açmış bazı şeylerin. Çok ayrıntı var. Bende biraz böyle acemi 
bir yöntemle bunu kafamda şekillendirdim ama yani çokta bilimsel aç ıklamalar olmayabilir. 
Onun için şimdiden dediğimi mazur görün.  
Ben aynı zamanda İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları’nın yayın yönetmeniyim. Ve 2. 
tur olunca bu umut ilkesinden de biraz kaynaklanır. Üniversite yayıncılığı üzerine birkaç söz 
söylemek ist iyorum. Şimdi umutla yaşam arasında giden bu çelişki bizim toplumda nasıl 
gelişti? Demin Turhan da Osmanlıya kadar gitti. Doğrusu matbaa aslında geç olmasına rağmen 
önemli bir umut ilkesi getiriyor. Yayıncılığa, basına özellikle o bakımdan da mesela matbaa yı 
bir işaret noktası olarak ele almak lazım. Ama gecikmişliği açıklamak çok farklı tabi. Gecikme 
işte bir sürü farklı görüşler vardır. Yok, efendim hattatlar izin vermediler belli bir süre 
engellediler vs. O çok ayrı bir tartışma konusu ama matbaanın gelm esi önemli bir umut ve 
matbaayla beraber biliyorsunuz yayın da başlıyor. Şimdi o yayınlara da çok fazla girmeyelim. 
Ama yani Osmanlı toplumunda özellikle basım ve yayın arasında umudun ilk işareti matbaa 
diyebiliriz. Daha sonra toplum şekillenmeye başlayın ca, yayınlar artmaya başlayınca. Batıyla 
olan ilişkiler de gelişmeye başlayınca, Tanzimat tabi burada çok önemli bir işleve sahip.  
Tanzimat ile beraber çok farklı umut noktaları da ortaya çıkmaya başlıyor. Mesela bana 
göre, o dönemlerde kurulan tercüme od ası bir umut kapısı açıyor. Çünkü tercüme odası başka 
bir bağlantı kurmaya çalışıyor. Başka bir kültürün kaçınılmasını ama o kültürün 
kaçınılmasındaki yöntemler nasıl gelişir orası tartışılır tabi. Çok koyu bir Batıcılıkla gittiğiniz 
zaman başka bir yer ka parsınız. Ama tercüme odasında bana göre Onur Bey’in de işaret ettiği 
o umut ilkesinin bence Osmanlıdaki ilk adımlarından biri. Tabi daha sonra Osmanlı aydınlarının 
sosyal bilimlerle tanışması geliyor. Bu da önemli bir zemin yaratıyor. Mesela o yıllarda ço k 
önemli bir dergi çıkar, Mecmua -i Fünün diye. Mecmua -i Fünün yani daha önce kurulmuş olan 
bir dernek vardır. Çünkü dünyanın her yerinde bu tür örnekler dernek kuruluşlarıyla başlar. 
Mesela Cemiyeti Hilmiye Derneği eğer biraz yorumlama yaparsak hani aydınl anmanın ilk 
şeyleri diyebilirsiniz ama o biraz zorlama olur bence. Yani çok farklı bir açıdan baktığınız 
zaman da ben gene onu o umut ilkesine bağlarım yani. Cemiyeti Hilmiye ve özellikle daha