3, 1 +1 = Bir) birlikte Sesini Kaybeden Şehir için Ceza Kanunu'nun 311 
ve 312. maddelerine göre komünizm suçlamasıyla kovuşturma açılır. 
Nâzım Hikmet ve avukatı İrfan Emin mahkemede iyi bir savunma yapar­
lar. Bunun üzerine, savcı Muhlis Bey, 7 Mayıs 1931'de söz konusu eser­
lerde «suç için araştırılan kanunî unsur ve şeraitini göremediğini» belir­
tir. İstanbul İkinci Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama 10.5.1931'de 
beraatle sonuçlanır. (Bu konuda bak: GY-II, S. 195-202/Kemal Sülker 
- Nâzım Hikmet'in Duruşmaları, Yeni Dünya dergisi, Mayıs 1975/Kemal 
Sülker - Nâzım Hikmet'in Gerçek Yaşamı, Yeni Ortam, 20.6.1975-
22.6.1975/Cumhuriyet, Milliyet, Vakit gazetelerinin 7.5.1931 ve 11.5.1931 
tarihli sayıları). [AB]. 
ESERİN 
NİTELİĞİ 
Sesini Kaybeden Şehir'de Rus fütürist ve konstrüktivistlerinin etki­
leri iyice azalır, yere! eğilimler boy atmağa başlar, uyaklarda yer yer 
bir yumuşama sezilir. Bunların dışında, öbür özelliklerin genellikle sür­
düğü görülür: Nitekim şiirler yine özgür koşukla yazılmışlardır; yine 
anlatım hareketli, dil temiz, deyiş ahenkli ve kuruluş yenidir; renkli 
tasvirlerin, kuvvetli uyakların beslediği kıvrak mısralar yine çağlayan 
bir ses, zengin bir imgelem ve taşkın bir duyarlıkla örülmüştür; yine dev­
rim tutkusu ve emperyalizm tiksintisi ileriye geçmekte, bireysel konular 
geriye itilmektedir. 
Gerçi N. Hikmet'in kendi serüvenlerinden de söz açtığı olur, fakat 
bunlar dahi çoğun toplumculukla, devrimcilikle ilgili yaşantılardır. Ör­
neğin, «19 Yaşım» şiirinde şairin devrim sırasında Rusya'da gördükleri, 
«Vsda»da ilk tutuklandığı gün duydukları anlatılır. 
Çoğu devrimci romantizmle yoğrulan bu şiirlere karşılık, konusunu 
yerel gerçeklerden alan bazı şiirler de vardır. Sözgelimi, kitaba adını ve­
ren «Sesini Kaybeden Şehir» bunlardan biridir. 1929 Haziranında taşıt 
işçileri (şoförler) İstanbul'da başarılı bir grev yaparlar. N. Hikmet bun­
dan esinlenerek «Sesini Kaybeden Şehir»i yazar. Şiirde işçilerin top­
lumdaki yeri, gücü ortaya konur: Grevle enikonu hayat durmuş, sokak­
lar sessizliğe boğulmuştur. Şehir ancak işçilerin yardımıyla canlanabi-
lecektir. 
Aynı konu, altı yıl kadar önce, 1923'te Aydınlık dergisinde çıkan 
«Grev» şiirinde de ele alınmıştır. Fakat bu şiirde grev hareketi daha çok 
sözcüklerin konumuyla, hece ve seslerin dinamik bir biçimde düzenleni-
şiyle yansıtılmıştır. Mısralarda yer yer fütürizmin etkisi sezilmektedir. 
«Sesini Kaybeden Şehir»de ise böyle bir etkiye rastlanmaz. Ayrıca, sözü 
316