-Yangından çıktık! 
Eski zamanın her menzilde beygir değiştiren Tatar ağaları 
gibi, Hacı Hurşit on on beş dakikada bir altındaki hizmet­
karı yenileyerek Çapa Caddesi'ne çıktılar. Yüzlerini Aksa­
ray'a döndüler . O tatlı yokuştan aşağı gidebildikleri kadar 
hızlandıl ar. Yolda bunlara rastlayanlar kah acıyorlar , kah gü­
lüyorlardı. Yapılan yorumların haddi hesabı yoktu. Yangın 
alevlerinden kurtulduklarına inananlar, hastaneden çıkmışlar 
sananlar, tımarhaneden kaçtıklarına ihtimal verenler çoktu. 
Hayat pahalılığından dolayı elbiselerini iç gömleğine kadar 
satmış olduklarını tahmin edenler bile vardı. 
Hacı'nın türlü türlü sofuluk adetlerinden biri de gerek 
arabaya sürmek ve gerek binmek suretiyle kendini taşıttığı 
hayvanların haklarından yarın ahirette sorumlu tutulmamak 
için onların emeklerine karşılık okumak ve tespih çekmek­
ti. O gece kendine sırayla binek hayvanlığı hizmetini gören 
Osman'la Fettah'ın taşıma haklarını evrada ödemek için tes­
pihini çıkardı. Mırıl mırıl çekmeye başladı. Hacı maneviyata 
itikatta bütün dünyayı kendine uygun bulsa, bakkala, kasa­
ba borcunu bile tespihle ödemek taraftarıydı. Hamdolsun, İs­
tanbul'un sün gelişmelerinden olan elektrikli tramvaylara da 
yetişti. Bunlara bindiği zaman, havadan uzanan birkaç telin 
çekme kuvvetiyle o koca arabayı koşturan Frenk'in aklına da 
okur üflerdi. Avrupalının zeka hakkına karşı ahirette borçlu 
yatmak istemezdi. Zaten Hacı'daki uzun sakalın temasıyla 
ensesi geniş Fettah'ın kulak arkasından suratına doğru bir de 
tespih sallanması eklenince yumuşak başlı binek sertleşerek: 
-Hacı Baba, şimdi tespih mırlanmanın sırası mı? Koy 
onu cebine. Bugün soğuktan ölmezsek konakta çekersin. 
-Kızma evlat. Senin hakkını ödemek için çekiyorum. 
-Babanın eşeği gibi sırtıma yüklendin. Gösterişin zayıf 
ama ağırlığın okkalı. Kemiklerin içime batıyor. Belimin orta­
sını çökerttin ... Bir de durmuş da mırmırla benim hakkımı 
ödeyecek ... 
-Cahillik... Cahillik... Ben bir tespih çekerim, sana bin 
sevap yazılır ... 
51