da geçen kurgusal bir konuşmayı, Nelson Mandda'nın başkan 
seçilmesi onuruna Santa Teresa'da verilen partiyi anlattığı bölü­
me yerleştirmişti . Gerçekten de böyle bir kutlamaya katılmış, yı­
ğınla "Afro-Brezilyalı" arasında ırkçılık hakkında atıp tutmuştu, 
ama o gece o kadar sarhoştu ki, kiminle ne konuştuğunu kesin­
likle çıkaramıyor du. Sırtını dönmeden, yalnızca başını çevirerek, 
belli belirsiz, kuru bir selam verdi. Arınando'nun bakışlarını ya­
kalamayı başaramamıştı. Bir sigara yaktı. Arka masada her kata­
dan bir ses çıkıyordu; "preto", "negro" gibi zenci sözcüğünün 
çeşitlerneleri çalınıyordu kulağına. Bir buçuk yıldan fazla olmuş­
tu Roberto'dan ayrılalı; ama anlaşılan, Lapa'nın karaderili ahali­
sinin gözünde onun dünya ahret sevgilisi olarak kalacaktı. Tapar­
Iardı Roberto'ya ... Zenciydi, öksüzdü, alkolikti ve "ünlü bir ak­
tör"dü -alt tarafı Ta Na Rua'nın başoyuncusuydu- beyazların 
dünyasına demirlemiş, su yüzeyinde kalmayı başarmıştı. .. 
Özgür, az uğraşmamıştı onu belleğinden söküp atabilmek 
için; hatta Rio' da tanıdığı bunca insan arasından romanına sıza­
mayan tek kişi Roberto'ydu. Rahatlıkla "psikopat" denebilecek, 
baldıran zehiri gibi acı, kara kara bulutlardan ve yıldırımlardan 
oluşan bir adamdı. Kendi deyimiyle "tecavüz dölü ... " İki yaşm­
dayken ölen annesi, evin beyinin kapatmasıymış. Ta Na Rua 
oyuncuları, onun Brezilya'da dans etmeyi becererneyen tek zen­
ci olduğunu söylerlerdi . Kısa boylu, çelimsizdi, yakışıklı sayıl­
mazdı ama ateşböcekleri gibi yanıp sönen, nesnelerin üzerine 
bir konup bir kalkan gözleri, ona kendine özgü bir sevimlilik ve­
riyordu. Ortak dilleri olmadığmdan yalnızca bedensel iletişime 
dayalı bir ilişki yaşamışlardı ; bu da bütün iletişim biçimlerinin en 
şiddetlisidir. Özgür'ün, Rio'daki ilk ayları öylesine ıstırap dolu, 
kuru kalabalık içindeki yalnızlığı öylesine can yakıcıydı ki, bu 
gözü dönmüş adamdan, sinekten yağ çıkarırcasma, aşk, şefkat, 
ya da bunların yerine koyabiieceği herhangi bir şey koparmaya 
çalışmıştı. Oysa bir tıkanma gibi yaşadığı her zevk anınm bede­
lini, kat kat fazlası bir aşağılanmayla ödemişti. Gövdesine değer 
98