“Ne d emek bu, efendim?” di ye sormuştu Val i'ye.
“Buzlar Çözülmede n adlı oyunu görmed in mi?” d emişt i Val i.
“Hayır ef endim.”
“Mu tlaka  görmel isin. Turne ye filan  çıkar sa, kaçırma.  Vasfı  Rıza oynamış tı... Hiç 
unutamadım.”
“Ben i Vasfi Rız a'ya mı benze ttiniz efend im? Biraz ya şlı d eğil mi bana g öre?”
“Seni Vasfi Rıza' ya d eğil, canlandırdı ğı deliye benz ettim, oğlum.”
“Yaa!”
“Anlat ayım  da dinle.  Vasfı Rıza  o oyunda  bir kayma kamı  canl andırı yordu.  Bir deli tımarh­
aneden  kaçar  ve Doğuda,  yeni atanan  kayma kamın  beklenme kte olduğu  bir ilçeye gelir, îlçe 
halkı, onu bekl edikl eri yeni kaymakam  zanned er. Deli hiç bozuntuya vermez,  makamına 
oturur  ve çalışma ya başlar. O güne kadar savsakl anan  tüm  işleri deli cesar etiyle teker teker 
kotarır,  kimseye göz açtırmaz.  Talana,  yalana-dolana,  tembell iğe son verir.  Ama  hep bir acel­
esi vardır.  Tüm  hedefl erine  buzlar  çözülmeden  ulaşmak  istemekt edir.  Çünkü buzlar  çözül üp 
yollar açıld ığınd a, zapt iyeler g elip tımarhane k açkın ını y akalayacakl ardır.”
“Yakalanır mı?”
“Baharın  gelme siyle buzlar  erir,  yollar açılır, esas kayma kam  ve zaptiyeler ilçeye ulaşırlar. 
Ne var ki , del i de çoktan h alkın sev gilisi halin e gelmişt ir.”
“Teşekkür ed erim efend im,”  demiş ti Ka ymakam, “bana ta ktığınız isme layık olma ya çalış ac­
ağım.”
Topu  topu iki kahve,  bir berber,  iki de barakadan  bozma  dükkândan  ve hela sı bulunmayan 
evlerden  ibaretti Hamur.  1958  yılında,  civarı  gezerk en, yolu  köylerin e düşen devrin  Cumhurb­
aşkan ı Celal Bayar' a deve keserek, yakınlık göstermi şti Hamurlular.  Kısa bir süre sonra,  köyl­
ülerin candan  konuk severl iğine karş ı hoşnutluğunu  ifade  etmek  isteyen  partil ilerin  arzusu yla, 
kaza oluvermiş ti Hamur  köyü.  ilkel, küçük  bir kazayd ı. Okuma  yazması  olmayan  bir Başkan ı, 
bir de Cem şit adınd a bir Belediy e üyesi vardı.  Köyün elektrik santralın ı da işte o Cemşit çalışt­
ırıyordu.  Yeni atanan  Kaymakam  ile Savc ı, aralarında  bir slogan  üretmişlerd i, “Hamu r kaza 
-Cemşit  âzâ,”  diye. Savcı,  cumartes ileri, gece on bird e ışıklar ı ana şalterden  kesip tek eğlence si 
televiz yonda  sinema  izleme  keyfinin içine eden Cemş it'e fena bozuluyordu.  Çözüm ü, Cemş it'e 
her ay, saçlarına  sürmesi  için,  bir avuç  kınayı rüşv et olara k verme kte bulmuştu.  Yeni atana n 
Kaymakam  ise, kafayı ilçenin tuval eti olmayan evler ine takmışt ı. Toplamışt ı ahali yi köy meyd­
anına, “Siz ne biçim  Müslümanlarsı nız!”  diye bas bas bağırmış tı. “Hela sız ev olur  mu yahu! 
Size üç ay zaman  tanıyorum,  bu işi düzel tmeniz için.” Elinde  birta kım kâğıtlar  vardı.  Yanı nda 
da bazı  malzemel er ge tirmi şti.
“Buyrun  alın, hepin ize birer  Köy Tipi Hela  Proje si hazırlatt ım. Her biriniz evinizi n yanına 
şu kadar  metrekarey i işaretl eyip kazacak,  ortasına  birer  hela deliği açacak,  üstüne  de şimd i 
dağıtaca ğım kâ ğıtlarda gö sterildiği gibi, k abin ya pacaks ınız.”
Mesken sayısı kadar,  en basit şekilde çizilmiş  hela  projelerini  dağıtmı ştı köylüler e, “Çim­
entoyu,  demir i ben verece ğim.  Kapılar ınızı  da standart  boylarda  yine ben veriyorum.  Duvarl­
arı kerpiçten  siz örecek siniz.  Herke s kend i evin in tuvalet inden  sorumlu.  Sağlık Kurulu'nda n 
karar çıkar ttım, üç a y sonra, aranızda h elasını y apmayan varsa, hü kümet emri ne muhalefe tten 
para cezas ı öde yece k. Ha ydi marş marş! Evlerinize tuval et yapmay a gidiyor sunuz.! ”
“Bu malzemel eri n irden buldin Ga ymekem?” d iye sormuştu içl erinde n biri.
“Vilayetten aldım. Kapı ların  kerestelerin i de Köy İşleri verdi.  Bu bir toplum  kalkınma  örn­
eğidir, ağalar.  Göreyim  sizi. Üç ay sonra  kıçınız dona dona  dere kenarına  gitmey ecek siniz, 
çoluk çocuk. Bana da dua e dece ksiniz.”
Üç ay sonra  evler i denetlemey e gittiğind e, uğrad ığı ilk evde, tuvale tin anahtarı nı bir türlü 
bulamamışt ı sahibi.  Dört  dönüyor,  her yana  koşuyor,  her tarafa  bakı yor, kadınlara çocuklara 
soruyordu.
“Niye kitledin a ga, h ela k apısını dışarda n?” diye sormuştu Kaymakam.