tüylü, genç ve neşeli bir çoban köpeği vardı. Hacı galiba köpekle 
birşeyler konuşuyordu, ama Refik'i görünce sustu. Refik barakaya 
yaklaşırken Hacinın gözlerinin içine baktı, gülümsedi. Hacı, 
Refik'in bakışlarını gördü, ama yüzünün anlatımı değişmedi. 
Yalnızca başını, "Bana dostça baktığını gördüm!" diye düşü­
nüyormuş gibi bir kere salladı. Refik onlara yaklaşırken oynayıp 
sıçrayan, karda yuvarlanan köpek de ciddi bir tavır takındı: 
Yanından geçerken dikkatli ve sorumlu bakışlarla bu yabancı 
adamı süzdü. Refik barakaya girdi, pencereden baktı. Köpeğin 
eski neşesiyle koştuğunu gördü. Hacı da gene ona birşeyler 
söylemeye başlamıştı. İkisinin birlikte orachroluşturduklari bir 
yakınlık vardı: Bu gökyüzünün ve ışığın, hareketsiz duran şu 
dünya parçasının kendilerinin olduğunu söylüyorlardı. 
Refik, "Benim hakkımda acaba Hacı ne düşünüyor?" diye 
düşündü. Sonra "Şimdi ne yapayım?" diye söylendi. Çaydanlık 
hâlâ sobanın üzerinde duruyordu. Paltosunu çıkardı. Bir fincan 
çay aldı. Masaya oturdu, içmeye başladı: "Şimdi, ne yapayım? 
Hava aldım, dolaştım, çevreyi gördüm, iyiyim. Hemen kitapları 
okumaya başlayayım." Bir çay daha içip odasına geçti. 
Kitaplarını dün akşam uyumadan önce yatağının kenarına 
bir sandığın üzerine dizmişti. İnkılâp ve Teşkilât'ı sandığın 
üzerinden alıp ciddiyetle Ömer'in çalışma masasına oturdu. Bir 
süre okudu. Sonra kitaba dikkatini vermediğini, başka şeyler 
düşündüğünü anladı. Kitaptan başını kaldırdı. "Dışarısı ne 
güzeldi! Tünel nasıl uğulduyordu..." diye düşündü. "Tabii her 
gün böyle güneş olmaz... Acaba şimdi Perihan ne yapıyordur? 
Saat kaç? Daha yalnızca onbir, ama karnım acıktı. O barakalar, 
ırmak uzaktan ne hoş gözüküyor! Esniyorum, uykum var! Ama 
barakaların içi kimbilir nasıldır? İşsizlik var. Bunu okuyama­
yacağım, başka bir şey okuyayım!" Masadan Rousseau'nun 
İtirafları'nı aldı, gene masaya oturdu. Dikkatini vererek okumaya 
çalıştı, İstanbul'dayken en sevdiği, kır hayatına, doğaya ilişkin 
parçaları açıp okudu, ama içinde bir şey uyanmadı. Demin 
gördüğü şeyleri düşünüyor, canı gene dışarı çıkmak istiyordu. 
Sonra bir daha esnedi ve uykusunun geldiğini anladı. Saatine 
yeniden baktı: Öğle yemeğinden sonra uyumaya karar verdi, 
ama burada öğle yemeğinin bir alışkanlık olup olmadığından 
271