Evlerin hiçbirinde tuvalet yoktu. İhtiyaçlarını dere 
kenarına inerek gideriyorlardı. Kız çocuklarını 
okutmuyorlar dı. Türkçe bilen erkekler, yabancı dil 
bilenlerin ayrıcılığına sahipti, statüleri diğerlerine 
göre daha yüksekte görünüyord u. Devletle bağlan­
tıyı sadece onlar sağlayabiliyormuş. Kadın erkek 
uçurumu çok derindi. Şafi inançlarına göre, kadına 
el değerse abdest bozuluyormuş. Kızların ellerini 
sıkmıyorlardı ama hepimize karşı çok naziktiler. 
Evlere girerken ayakkabılarımızı çıkarmaya kalkıştı­
ğımızda, bağlarını kendileri çözmeye kalkıyorlar, 
yolda yürürken önümüz e geçmiyorlar, çay, su ya 
da ayran bardağımız boşaldığında, hemen yeniden 
dolduruyorlardı. Bazı köylerde kadınlar yemek es­
nasında yanımızda bulunma zken, bazı köylerde, 
mesela Surs mezrasında, yemek boyunca onlar da 
bizimle oturdular ve tercüman aracılığı ile sohbete 
katıldılar. Kadınların üzerinde, en güzelleri üstte 
olmak üzere kat kat giysiler, etekler, hırkalar vardı. 
Guatr hastalığı yaygın olduğu için, boğazlarındaki 
yumrula rı gerdanlıklarının ardında saklıyorlardı . 
Kocaman gözleri korkuyla bakıyordu. Lastiklerini 
ve renkli çoraplarını çıkartmaya ikna ettiklerimizin 
ayakları iltihaplı yaralarla doluydu. Çantalarımızda 
götürdüğümüz tansiyon aletleriyle, ilaçlarla köylü­
lerin her dertlerine deva olmaya çalışıyorduk. Gün 
ilerledikçe bizden kötülük değil de iyilik geleceği­
ne kani olduktan sonra, kadınlı erkekli muayene ol­
mak için sıraya girmişler di. 
308