huzursuz olduğu görüldü. Çünkü kışın ortasında savaşmak 
alışılmış bir şey değildi. Bununla birlikte adamlara kürkler, 
postlar, kepenekler ve keçe çizmeler dağıtılarak gönülsüz­
lükleri giderilme ye çalışıldı. Fakat onlar, kendilerini soğuk­
tan koruyacak bu kaba giysileri giydiklerinde hareketlerinin 
adamakıllı kısıtlandığını gördüler. Sonunda, adamların her 
birine çifte ulufe vaat edilince isteksiz isteksiz bölüklerine 
dönüp yola çıkmaya hazırlandılar. Vardapet ise durmadan 
işlerinin zor olacağını , çünkü toprak donduğu için kışın ye­
raltında lağım açmanın zahmetli olduğunu söylüyor, bu tu­
haf görev için kendilerini seçenlere veryansın ediyordu. 
Sofya'dan çıktıklarında tahmin ettiklerinin tersine batı­
ya değil, kuzeye yöneldiler. Keçe çizmeler iyle çamurlara ba­
ta çıka ilerleyen yeniçerilerin gönülsüzlükleri suratların­
dan okunuyordu. Üç gün boyunca kuzeye ilerledikten son­
ra çamuru arar oldular, çünkü toprak donmuştu. Bir haf­
ta sonra kar çiselemeye başlayınca hoşnutsuzluk iyice arttı. 
Onuncu gün tipi bastırınca adamların elleri aşırı soğuk ne­
deniyle madeni eşyalara yapışmaya başladı. Yola çıktıkların­
dan üç hafta sonra, bir dağ geçidinden geçerken toprak çök­
tü ve ejderha başlı on iki kolomborne topu uçurumdan aşa­
ğı uçup, yüzeyi buz tutmuş nehrin dibini boyladı. Bu olay, 
on beş gündür sıcak yemek yemeyen askerlerin morallerini 
bozup sinirlerini iyice gerdi. Kulaklara ve bıyıklara dokun­
m:ık oracıkta katledilmeye yetiyordu. Çünkü aşırı soğuk ne­
deniyle donan bu uzuvların kırılıvermesi için onlara hafifçe 
bir fiske vurmak yeterliydi. Tüfeklere, zırhlara, toplara, ya­
hut herhangi bir madeni yüzeye kazara dokunanların halleri 
içler acısıydı. Kolomborne topları nehre düşerken çıplak elle 
onların zincirlerine asılanları da birlikte götürmüştü. Yeni­
çeriler silahlara yapışmasın diye ellerine torba geçiriyorlar­
dı, fakat bu onların hareketini tarife gelmeyecek kadar en­
gelliyordu. Şiddetli soğuk başlarına öyle belal<ır açtı ki, karın 
70