na ve şairin böyle dalgalar halinde düşündüğüne hükmettim ve 'Açla­
rın Gözbebekleri'ni yazdım.» (EB, S. 12). 
Şiire yer veren öbür yayınlar şunlardır: 
DY (S. 38-40), ZS (S. 117-119), AY (S. 110-112), ÜT (S. 36-38), KG 
(S. 97-99), ŞN (S. 79-81), NH (S. 73-75). 
İspanyolca çeviri: Soliman Salom (SS, S. 53-56). 
Yunanca çeviri: Stelyos Mayopulos (SM, II, S. 126-127). [AB]. 
«GÖVDEMDEKİ KURT» 
Bu şiiri Nâzım Hikmet 1924'te ilk eşi Nüzhet Hanım için yazmıştır. 
Nâzım Hikmet, 1923'te Moskova'da Muhittin (Birgen) Bey'in baldızı 
Nüzhet ile evlenir. Fakat evlilikleri uzun sürmez, bir yıl sonra ayrılırlar. 
Çünkü, amaçları biribirine uymaz. Nüzhet Hanım bir yuva kurmak, ço­
luk çocuğuyla sakin, düzenli bir hayat sürmek ister. Nâzım Hikmet ise 
bütün benliğiyle ülküsüne bağlanmıştır, kavgadan başka bir şey düşün­
mek istememektedir. Aşk şiiri dahi yazmamaktadır. Bir gün eşi: «Bizim 
de herkes gibi bir yuvamız olsun, Nâzım.» demiş. Bunun üzerine, şairin 
tepesi atmış, «Mavi Gözlü Dev, Minnacık Kadın VE Hanımelleri» şiirini 
yazmış. (Bu şiir Gece Gelen Telgraftadır. Bak: Nâzım Hikmet - Tüm 
Eserleri II, 1975, S. 166-167, 305-306; 1976, S. 166-167, 310-312). Ayrıca, 
«Gövdemdeki Kurt» şiirini kaleme almış. Bu konuda Vâlâ Nurettin'in 
Bu Dünyadan Nâzım Geçti (1965, S. 446-447) eserinde ayrıntılı bilgi 
vardır. 
835 Satır'ın birinci basımında (1929, S. 20-21) bulunan «Gövdemdeki 
Kurt» şiiri, kitabın ikinci basımında (1932, S. 20-21) yer yer değişikliğe 
uğramıştır. Örneğin, «şömendüfer, kıvrılışlarınla, kıvrılışlarıyla» sözcük­
leri ikinci basımda «şimendifer, kıvırışlarınla, kıvırışlarıyla» biçimine gir­
miştir. Babayef basımında (EB, S. 91) «İngiliz amelesi» sözleri «İngiliz 
işçisi» diye geçmektedir. 
Şiirin bulunduğu öbür yayınlar: DY (S. 72-73), ZS (S. 36-37), TB 
(S. 17-18), İZ (1965, S. 28-29/1973, S. 24-25), BY-IV (S. 53-54), SM (I, 
S. 128), ÖY (S. 245-246). 
Bunlardan İZ yayınında eserin birinci basımı temel alınmıştır. [AB]. 
«BAHRİ HAZER» 
Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, İstanbul, 1932, S. 11-14. 
Şairin Rusya'ya ikinci gidişinde Moskova'da yazılan bu şiir ilk defa: 
Nâzım Hikmet, Güneşi İçenlerin Türküsü, Bakû, 1928'de yayınlanmıştır. 
Nâzım Hikmet, 835 Satır, Birinci baskı, İstanbul, 1929; İkinci baskı, İstan-
308