1 7
İlim  ve İd a r e
"Bence," dedi profesör, "Mustafa, önemli makalelerinden bi­
rini yazmaya fırsat bulamadı: ‘İlim ve İdare'. Çünkü bütün 
hayatı bu iki alanda gösterdiği çabalarla doludur. İki alanda 
da, eleştiri ve alaycı zekâsına rağmen, .insanları kırmaktan 
hoşlanmadığı için Tolerans’ ilkesine uygun davranmıştır. 
Hoşgörü, bu alanlarda birçok gerçeği kesin olarak ortaya 
koymasına engel olmuştur. Çünkü tartışmayı sevmezdi, çün­
kü insanlara insan gibi davranmaktan yanaydı. Öğrencileri­
ne bile bağırırken ‘siz’ diye hitap ederdi. Canının çok sıkıldı­
ğı anlarda bile rahatsızlığını gizlemeye çalışırdı. Eski bir öğ­
rencisi (Oğuz Atay), “ Yoklama yapmazdı derslerinde,’ diyor, 
'İsterdi ki kendiliğimizden gelelim. Ama mukavemet dersin­
de ders yılının sonuna doğru siniri oldukça tenha görmüş ol­
malı ki, öğrencilerine, ‘Gelecek derste vize notlarını okuyaca­
ğım,’ dedi. Ertesi ders sınıf mahşer gibiydi. Salondan uğultu­
lar yükseliyordu. B ir süre gürültünün dinmesini bekledi. 
Sonra baktı olacak gibi değil, elini cebine soktu; bütün sini­
rin sesi soluğu bir anda kesildi: Hoca notlan okuyacaktı. 
Mustafa İnan elini ceketinin cebinden çıkarmadı, başını kal-
220