nrlerdi. "Burada Mühendis Mektebi için kayıt yapılıyor," de­
di bir başkası, ’sen ne arıyordun?" Mustafa kendini küçüm­
seyerek siizcnlere derdini anlatmaya çalıştı. “ Buraya girmek 
zordur,”  dedi İstanbullu genç. Onun anlayacağı dille konuş­
mak istedi: "Her yiğidin harcı değildir hemşeçim.'1  Mustafa 
beyaz dişlerini göstererek gülümsedi: "Bir deneyek bakak." 
Gençler gülüştüler. Mustafa kızardı, yani saflığından kızar­
dı Şivesinden mi utandı? Öyle olsaydı, hayatının sonuna ka­
dar şivesinin özelliklerini titizlikle korumazdı. İnsanları bu 
yönleriyle değerlendirerek küçümseyenlere her yerde şiddet­
le karşı çıkmazdı. Kayıt bürosu önünde sesini çıkarmadan 
gülümsemişse, her şeyin bir sırası vardır diye düşündüğü 
için susmuştu “Deneyek bakak,”  diye tekrarlamıştı içinden. 
Şimdi bu meseleyle uğraşamazdı, daha önemli problemler 
vardı: Geçim durumu ne olacak? Eve kim bakacak? İki yıl 
fazla okuyacağım, hayata iki yıl geç atılacağım. Savaşlar yü­
zünden zaten geç kalmıştı Bu okulun da leylî meccanisi var­
mış. inan ailesinin temel desteğiydi ‘leylî meccani’. Aferin 
Leylî Meccani, sen olmasan ne yapardık? Eniştesi Nedim 
Bey de leyli meccaniden geri kalanları, Sami’yi, Mehmet’i ve 
annesini düşünecekti. "Sen okumana bak Mustafa," demişti 
Mahmut Nedim Kozacıoğlu. Kuyumcu çıraklığı, eczacı çırak­
lığı, halsizlik, burun kanamaları, kansızlık... Birçok cephede 
birden savaşmak zorundaydı. Nedim bey ya da Leylî Mecca- 
nî gibi Hızırlar da yetişmeseydi 'adam olmak’, rahmetli posta 
seyyarı Hüseyin Avni Ffendi’nin yanıldığını göstermek çok 
zor olacaktı. Kendimizi koruyalım, deneyelim, bakalım.
Anadolu'nun uzak bir köşesinden gelmiş. Lisede doğru 
dürüst hocaları var mıydı acaba? Sık sık düşünceye daldığı­
na göre zorlanıyor fakir. Derslerinin çoğu boş geçer bunların. 
İşte ayağa kalktı. Saatine baktı mümeyyiz hoca: daha kırk 
beş dakika var. Çok bunaldı demek. İşte kâğıdını veriyor. 
Mümeyyiz toparlandı: "Dur bakalım bir dakika." Belki bir
63