Öbür ikisini de Harbiye Nezareti'nden Binba şı Mümtaz'la, Binba şı İhsan Bey 
diye tan ıştırdı Hakkı Bey. Binba şılar da sivil giyinmi şlerdi. 
Ortada bir sini duruyordu, üstünde küçük tabaklar içinde mezeler 
dizilmişti. Bir karafaki rak ı konmuştu. Rakılarını, minik kadehlerle 
içiyorlard ı. 
Hakkı Bey, sesini fazla yükseltmeden, "Buraya bak ın," diye seslendi. Kap ı 
hemen aç ıldı, içeri Hüsrev Beyi ilk geldi ğinde kar şılayan uzun boylu adam 
girdi, Hüsrev Bey gene şaşırdı. O uzun adam her kap ının ardından çıkıyordu. 
Hakkı Bey, emir vermeye al ışkın bir sesle konu ştu: 
190 
—  Hüsrev Beye rak ı verin. A şağıya da söyle, s ıcak birşeyler yaps ınlar, 
Hüsrev Bey uzun yoldan geldi, açt ır. Şu sininin üstünü de derleyip toplay ın. 
Adam dışarı çıktı. Çıkmasıyla girmesi bir oldu. Arkas ında bir kad ın vardı. 
Sininin üstündeki tabaklar ı kaldırıp yerine yeni tabaklar koydular. Hüsrev 
Beye bir kadeh rak ı verdiler. Hüsrev Bey, i şlerin süratine şaşıyordu. 
Yemekleri ta şıdıktan sonra adamla kad ın yeniden ortadan kayboldular ama 
Hüsrev Bey adam ın kapının ardında bekledi ğinden emindi. 
Rakılar tazelendikten sonra Hakk ı Bey hemen konuya girdi: 
—  Hüsrev Bey, arkada şlar sizi tan ıyor, hakk ınızda her şeyi biliyorlar, 
Şam'da ve Ba ğdat'ta yapt ıklarınız burada da takdirle takip edildi. Genç 
olmanıza rağmen, kısa zamanda ba şarılı işler yapt ınız. Bunlar ı söylemekten 
maksadım, burada takdir edildi ğinizi bilmenizi istedi ğimdendir. Şimdi 
burada niye topland ığımızı anlatay ım. Arkada şlarım vaziyetten haberdarlar, 
onun için size k ısaca izah edece ğim. 
Hakkı Bey, durup bir sigara yakt ı. Hüsrev Bey, konu şma sırasında hiç tepki 
göstermemi şti, övülmek biraz can ını sıkıyordu. 
Hakkı Bey, sigaras ını yaktıktan sonra yeniden söze ba şladı: 
—  Vazifemizi anlatmadan önce, Te şkilât'ın yapısını ve gayesini bir kere 
daha hat ırlatmakta fayda r ıîü-lahaza ediyorum. Gayet yak ınen bildi ğiniz 
gibi, memleketin kötü gidi şine dur demek için, ordunun münevver subaylar ı 
ile sivil kesimden münevver insanlar bir araya gelip, el ele vererek 
harekete geçtiler. Ülkenin vatansever evlatlar ı, halkı ve imparatorlu ğu 
191 
kurtarmak için hiçbir fedakârl ıktan kaç ınmadılar, büyük ac ılar pahas ına 
bugünkü duruma geldik. Lakin, hainlere ve gafillere daima, her yerde 
rastlamak mümkün, bugün, mateessüf, Te şkilât'ımızm içinde de bu cins 
insanlara az olmakla birlikte rastlan ıyor. Bunlar, Te şkilât'ın 
politikas ına karşı çıkıyor, el alt ından baltalay ıcı hareketlere tevessül 
ediyorlar. Gene de, sevindirici olan yan ı, subaylar ımız arasından bu cins 
insanlar ın hiç çıkmamış olmasıdır, Hüsrev Bey, gerçi siz sivilsiniz ama, 
yaptığınız vazifeler itibariyle art ık biz, sizi de kendimizden biri olarak 
görüyoruz, bu nedenle siviller hakk ındaki laflar ımın sizi incitmeyece ğine 
eminim, sivillerin aras ında bazı itilatç ılar bulunuyor kanaatindeyiz. 
Ayrıca, açıkça söylemeseler de, bu siviller ordunun ve münevver subaylar ın 
önderliğini kabul etmiyorlar, subaylar ımızın canlar ını feda ettiklerini 
görmezden geliyorlar. Hüsrev Bey, siz de gayet iyi bilirsiniz ki, orduyu 
Teşkilât'tan ay ırmak Teşkilât'ı çökertir, Te şkilâtımızın çökmesi ise 
imparatorlu ğun çökmesi demektir, imparatorlu ğun ayakta kalmas ının en büyük 
teminatı Teşkilâtımız ve ordumuzdur çünkü. 
Hakkı Bey yeniden susup bir süre bekledi, k ısa bir sessizlik oldu, Yakup 
Bey arkas ına yaslan ıp bacak bacak üstüne atm ıştı, kimseye önem vermeyen bir 
tavrı vardı ve bu tavr ı vurgulamaktan ho şlandığı belliydi. Hakk ı Bey, Hüsrev