dikti, uzun uzun baktıktan sonra yürekten gülerek Alinin kolu­
na girdi: 
"Sahi bre Ali, yaşamamız, ölmekten bu kadar korktuğu­
muz, yaşamak ne işe yanyor? Uğruna bu kadar alçaldığımız, 
zulmettiğimiz, haram yediğimiz, insan öldürdüğümüz yaşa­
mak ne işe yarıyor? Sonunda işte böyle ya bir kasabayı, ya da 
küçücük bir mezarlığı kokuyla dolduruyo ruz. Vay babam, in­
san ölüsü de ne kadar kokarmış böyle, it leşinden de beter . Ben· 
de böyle kokacak mıyım?" 
"Haşa ." 
"Kokarım, kokarım ... Belki bundan da beter ... Ali!" 
"Buyur Ağam." 
"Benden sana vasiyet, beni İnce Memed öldürürse, beni 
hemen, derakap gömsün ler." 
"İnce Memed seni öldiirmeyecek ." 
"Öldürecek," diye inatlaşh Murtaza Ağa, hem de üç kere 
ayağını yere vurdu, ayağının dibinden kumlar fışkırdı. "Öldü­
recek !" 
"Orasını ben bilmem Ağam." 
"Doğru sen bilmezsin. Bilmezsin ya öğreneceksin. Şimdi 
bu kasahada sıra bende. Keşki onunla o kadar uğraşmasay­
dım." 
Ali susuy ordu. 
Uzun bir süre çayın kıyısında, portakal bahçelerinin içinde 
dolaştılar. Aşağıdaki köye inip Murtaza Ağanın portakallarını, 
limonlarını, narlarını gördüler. Dallardaki portakallar daha kü­
çücük, yemyeşildi . Her birisi bir güvercin yumurtası kadar. 
Murtaza Ağa söylemiyordu ya, bu bahçe de ona Ermeni dos­
tundan kalmışh. 
Uzaktan öğle ezanını duyunca oldukları yerde durdular. 
Kasabanın camlanna gün vurmuş, ortalığı ışılhya boğmuştu. 
Yalnız kasaba değil, yöreleri bile ta uzaklara, yukardaki orma­
na kadar bu ışıltılardan ipiliy ordu. 
"Sela okunuy or." 
"Az sonra Ali Safa Beyi gömece kler." 
Ali Safa Beyin ölüsünü camiye kadar köylüleri, akrabalan 
zor taşımışlar, bir ikisi salacayı taşırken bayılıp yerde kalmışh. 
7