197 
 Yeminetme  bir öhd əlik olduğundan, onu bozan kişilerin ceza alması da önemli sayılırdı. 
Fakat Yemini bozanın bağışlanması adeti de türk metnl ərində, o cüml ədən “Dede Korkut” 
metinlerinde yer almakdadır. Beyr ək onun yalançı ölüm haberini getiren, kabileni aldadarak 
adaxlısını almaq isteyen Yalançığı bir şertle afedir ki, o Be yreyin kılıncının altından keçsin 
(KDK, 98). Eski türklerde kılınc güc, taht, egemenlik sayıldığından onun altından keçm ək ona 
tapınmak, ona tabe olmak sayılırdı.    
6.TÜRK DİLLERİNDE SİLAHLARLA İLGİLİ DEYİMLER VE ATASÖZLERİ  
Dilin frazeoloji(deyim) katı ha lkın düşünme, onun yaşam tarzı ile ortaya çıkar ve 
şekillenir.  Bu nedenle "dildeki frazeoloji (deyim) birimleri halkın tarihi ile yakından ilişkili 
olarak öğrenmek gerekir" (Novru zova N.  2015: 168). Çünki Türk dillerinin frazeologiyası 
(deyim bilimi) uzun süren tarihi gelişmenin ürünüdür.  Çeşitli dönemlerin yazılı abidelerinin 
metinleri bir kez daha göstermektedir ki, "çağdaş Türk dillerinde silahlarla ilgili işlenen 
frazeoloji (deyim) birimlerin bir kısmı da kendi kökenine göre Türklerin milli kültürünü, h ayat 
tarzını, dünyaya ve hayata verdikleri değeri anlatır, milli -etnik değerler sistemini ifade ediyor" 
(Novru zova 2015: 169).   
Türklerin kullandıkları silahlardan daha çok kılıç, kalkan, mızrak,   ok, yay, kement, 
balta, orak, tüfekle  ilgili deyimler ve atasözleri var:  Ok bolup degmek (türkm.), Oka tutmak 
ok yağdırmak (Türkm.), Gözüñde  okuñ  bolsa urmak  (Türkm.) , Bır oxla  (güll ə ilə) iki 
dovşan   vurmaq -ovlamaq( Az), Okunu  atmış, yayını asmış (Türk),  Ok yayından çıkmış (Türk), 
Gözünde  oky bolsa atjak (Türkm. ), Atylan  ok dasdan gaytmaz (Türkm.),   Ox yaydan çıxdı  (Az), 
GıIıç öz gınını kesmez  (Türkm ), Gılıç  gınında ya tsa, poslar  (Türkm. ), Kılıncını  arsa asmak 
(Türk),  Kılınctan  geçirmek (Türk),  Gılıç  yarası biter, dil yarası  
bitmez( Türkm. ),Geder  qılınc  yarası. getm əz söz yarası (Az.),   
Gılıç  göteren  gılıçdan  hemöler( Türkm. ), Gılıçdan  geçirmek  (Türkm.),  Qılıncının  dalı da 
kesir, qabağı da  (Az.), Öz aýagyňa özüň  palta  urmak(Türkm.), Oturduğu ağacı baltalamaq 
(Az.) , Gamçysyndan  gan dammak (Türkm.), Baltaýy  taşa wurmak 
(Türk) , Baltanı  daşavurma(Az.) , Gapana  duşmek  (Türkm.),  Gylyçdan  geçirmek(Türkm.) , Han
jar urmak(Türkm.) , Nəştər vurmaq(Az.) ,Kılıncıma  toğranayın,  okuma  sancılayın, yer kibi 
kərtləyin, toprak kibi savrılayın(Dede Korkut).  
7. SONUÇ  
Türk m ətinlerinin etnokültüroloji tehlili bize türklerin tarihi etnoqrafik bilgilerini ve 
milli - etnik adetlerini, mifoloji dünyagörüşünü anlamaya yardım edir. Epos metinlerinde yer 
almış Yeminetme metinleri, Yeminetme retualları ve metinl ər türklerin etni k-kültürel 
hafizesıni, onların genetik daşıyıcısı oldukları kültürü ifad ə edir.        
Ant k əlimelerinin  inanclarla bağlı yarandığı inancı daha küvvetlidir. Metnlerd ə ant 
kelimelerinin çeşitli formaları onu sübut edir ki, türklerin kültürü dig ər kültür ve  inanclara açık 
olmuş, farklı inanclar, eqide ve ad ətler uzun zaman  paralel yaşamış ve korunmuşdur. Türk 
metinlerinde her iki Yeminetme formasından istifad ə olunmuşdur.  Lakin Allahın adına edil ən 
antlar sayca çokdur. Allahdan başqa dig ər antlar  kutsal neslenere, silahlara -kılıca, oka, işığa, 
yola v ə yakınların - baba,anne ve b.adamların adına edil ən antlardır.       
Savaşlarda kullanılan silahlar Türklerin hayatında önemli yer kapladıgından, tüm Türk 
dillerinde ve lehçelerinde silahlarla, özellikle, kılı ç ve okla ilgili zengin deyimler, atasözleri, 
frazeoloji (deyim) birimler oluşmuştur.  Türklerinın kullandıkları silahlardan daha çok kılıç, 
kalkan, mızrak,  ok, yay, kement, balta, orak, tüfekle  ilgili deyimler ve atasözleri var. Deyimlerin 
bir kısmı yazılı  abidelerde saklıdır, bir kısmı ise bugün de Türk dillerinin çoğunda 
kullanılmaktadır. Bu ifade ve deyimler, ata sözleri hem de Türk dillerinin eski katını, onların 
eski inançlarını ve mitolojik düşüncelerini da koruyor.