175 
 Bazı durumlarda standartlaşmış yemekler aradığımızı itiraf etmeliyim. Eskiden eşim ve 
küçük yaştaki çocuklarım eşliğinde karavanımızla Fransa’dan geçerken, McDonald’s gibi 
yerlerde yemek pratik oluyordu, çünkü ser vis hızlı, yiyecekler doyurucu ve ucuzdu. Ancak 
Fransız yemek kültürünü bu şekilde tadamazdık.  
İkincisi:  Mimariden örnek verelim. Kendi ülkelerimizde olsun başka ülkelerde olsun, 
insanlığın kurduğu yapılara hayranlık duyarız. Dinginlik, uyum, yüzeyler, re nkler, biçimler, 
tasarımlar. Hepsi insan yaratıcılığının ürünleridir. Bu yapıların belirli temel gereksinimleri 
karşılaması gerekir. Yağmur ve rüzgarı önlemeliler, sıcak ve soğuktan korumamılar ve 
kullanım amacına göre yeterli alana sahip olmalılar ve düşü k maliyetle bakım ve onarımları 
yapılabilmelidir. Ancak, kültürel nesneler için koyduğumuz ölçütler böyle değildir. Hiçkimse, 
dünyadaki tüm yapıları etkililik ve küresel bir tek biçimlilik ölçütüne göre değerlendirmez, bu 
ölçütlere göre yapıları yeniden in şa etme fikrine kapılmaz. Bu mimarinin özüne yönelik gülünç 
bir yanılgı olurdu. Fakat dil bağlamında standartlaştırma/ölçünleştirme pratik, yararlı ve 
demokratik bulunuyor.  
Küresel ve standart bir dili geçerli kılmak için, uluslararası bir dil kullanmanın  gülünç 
bir yanılgı olacağını düşünüyorum. Tek bir mimari biçemin egemen olduğunu, aynı yemeklerin 
sunulduğunu ve öncelikle heryerde aynı dilin konuşulduğunu düşünelim bir an için. Böyle bir 
durumda İstanbul, Rio, Meksiko, Paris, Madri, Tiflis, Almata gibi  kentleri ziyaret etmeyi isteyip 
istemeyeceğimi bilemiyorum.  
Daha açık ifadeyle: Temelinde hala eski dil kalıntıları olmas da,  her yerde aynı dilin 
baskın olmasını istemiyorum. Diller, dil dışı gerçekliği kendine özgü bir biçimde kavrar. Her 
dil, ne hakkında konuşuluyorsa, o kunuşulanı kendine göre, farklı biçimde görür, alımlar.  
Bu hususları Alexander Kartozia’dan daha iyi bilen  yoktur, çünkü kendisi Humboldt’u 
yoğun olarak irdelemiştir.  
Türkler, Ruslar, Çinliler, Araplar, Gürcüler, tüm Avrupa halklarının tek bir dili olması 
sonucu dünya sadece fakirleşirdi. Dünyadaki renklilik ve çeşitlilik verimsiz bir çöle dönüşürdü. 
Dilin kül türle ilintisini bilenler, dillerin çeşitliliği ile ilgili yürütülen tartışmalarda uygun 
ölçütler koyabilirler.  
6. SONDEYİŞ  
6.1. Umut?  
Birçok kişi İngilizcenin yaygınlaşmasını ve böylece diğer dillerin nihayi olarak 
gerilemesini kaçınılmaz görmektedir. Örneğin Trabant bu durumu kaygılı bulanlardan.  
Ben bu durumu belirli bir dereceye kadar olumlu görenlerdenim, çünkü yaşamımda bazı 
dillerin yeniden doğuşuna tanık oldum. Örneğin yarım yüzyıl önce, Katalancanın bugüne kadar 
ayakta kalabileceğini kimse tahmi n edemiyordu. 50’li 60’lı yıllarda, İspanya’nın Katalonya 
kısmında Katalanca konuşulduğunu duymak neredeyse olanaksızdı. Bugüne gelindiğinde 
durum tamamen değişmiştir.  
Eski Sovyetler Birliği ülkelerinde Belarusça, Ukraynaca ve Türk dil ailesine mensup 
çok sayıda dil alt düzeyde bir öneme sahipti. Çok daha önceleriyse, Litvanyaca tamamen ölmüş 
gibi görünüyordu. O zamanlar, bu dillerin yüz yıl sonra varolmasına kuşkuyla bakılıyordu. 
1969 -1971 yılları arasında Kanada’da yaşadım. Fransızca o zamanlar Kanada’da az konuşulan 
bir dildi. Bu durumun böyle süreceği ve bir zamanlar Quebec’den Lousiniana’ya değin egemen 
olan Fransızca’nın durmaksızın gerileyeceği tahmin ediliyordu. Bunlar sadece birkaç örnektir.