Dışanya çıktı, Aliyi kolundan tuttu kaldırdı, en sıcak, en 
sevgi dolu sesi, bir kardeş sevecenliğiyle: 
"Kalk Ali kardaşım," dedi, "seni bu gece çok yorduk, üz­
dük. Ağam çok içmişti, kusuruna kalma." 
Odaya götürdü, kapıyı kapadı, kulağına fısıldadı: 
"Bunlar böyle işte Alim," dedi. "Anlamadım bunlar nasıl in­
san. Bunlar , işlerine gelirse bugün böylel er, gelmezse yann şöyle­
ler. Kurban olayım Ali kardaşım, ben bunlann insanlıklanndan 
bir şey anlamadı m. Oysa benim babamın evinin erkekleri, benim 
obamın, elimin aşiretimin insanlan, hırsızlan, alçaklan bile böyle 
değillerdi. Ben bunlann adamlığından hiçbir şey anlamadım ya 
ne yapayım, bir kere kader beni aralanna düşürm üş." 
Sesi bir ağıt gibiydi. Aliy i odada bıraktı çıktı. 
O sabah Murtaza Ağa uzun uzun tıraş oldu, epeydir ayna­
lara bakmıyordu, aynada bıyıklannı özenle burdu, İstanbulda 
dikilmiş lacivertlerini çekti, kırmızı boyunbağını boynuna ge­
çirdi, rugan ayakkabılannı giydi kostaklanarak çarşıya indi. 
Daha hiçbir dükkan açılmamıştı. Kaldırımlarda uyumuş kö­
pekler o geçerken, başlannı kaldırıp uykulu gözlerle ona bakı­
yor, sonra da başlanın ön bacaklarının üstüne uzatıp, gözlerini 
kapatıyorlardı. 
İlk dükkanı Haa Hanefinin açacağını biliyor du. Otuz yıl­
dır bu böyle ydi. Az sonra dükkanın önünde karşılaştılar. Hacı 
Hanefi besınele çekerek, kepenkleri gümbürdetti. Çarşı yankı­
landı. 
"Buyurun Murtaza Bey Ağa, hayrola bu ne erkencilik?" 
"Biz de zatın gibi her zaman erkenciyiz Haa Bey." 
Murtaza Ağanın kıvrandığı, bir şeyler söylemek için çırpın­
dığı Hacı Hanefinin gözünden kaçmıyordu. Cin gibi adam de­
diklerindendi Hacı Hanefi. Çember sakallıydı, ağzından dualar 
eksik olmayan birisiy di. Gece gündüz, uykuda bile ağzı kıpır 
kıpır ediyor, önüne kim gelirse okuyup üflüyordu. Her yıl, 
Hacca gidiyor du. Söylediklerine göre, bu yöntemle de kaçakçı­
lık yapıyor du. Hem dindarlığından, hem de mağazasında her 
şeyin bulunmasından ötürü dükkanı an kovanı gibi işliyor du. 
Öylesine ki, hani harıl çalışan üç yardımcısıyla bile gelen müş­
terilerle baş edemiyordu. 
312