ti: "Toplumun her bir sorunundan o toplumu yapan her bir kişi tek 
tek sorumlu. Evcilik Oyunu 'nda tek tek sorumluları sorunlarıyla or­
taya getirmek istedim. O sorumlulardan biri de benim. (Yoksa siz 
değil misizin?) Onun için göstermekle yetindim. Akıl vermek ba­
na düşmez."1 
Evcilik Oyunu ilk kez 1963-64 mevsiminde İstanbul Şehir 
Tiyatros u'nda, ertesi mevsim Devlet Tiyatrosu'nda sergilend i. 
Yazar bu oyununda gelenek baskısının, daha doğrusu gelenek­
sel namus anlayışının özellikle aile içinde gençlere acımasızca 
uygulandığını ve onları ileriki yaşamlarında da mutsuz ettiğini 
gösteriyordu. Büyüme yaşlarında en doğal güdüleri ayıplama­
larla çelmelenen, sevme ve sevişme hakları ellerinden alman 
gençler evliliklerini başarı ile yürütemiyo rlardı. Bu oyunun ilk 
basımına yazdığı önsözde Adalet Ağaoğlu şöyle demişti: 
"Umarım Evcilik Oyunu yıllar boyu kadın erkek ilişkilerimizde, aile 
sistemimizde, ahlak düzenimizin gelişiminde bir arpa boyu yol alma­
dı,�ımızı düşünmeye zorlar seyredenleri."2 
Adalet Ağaoğlu sığ ahlaka her zaman karşı çıkmış, daha 
yüce insani değerleri savunmuştur. Bütün eserlerinde insan 
ilişkilerinin daha dürüst, daha insanca olması üzerinde durur 
ve okuyucusunu, seyircisini bu konularda düşünmeye çağırır. 
Yazarın seyirci önüne çıkan ikinci oyunu Çatıdaki Çatlak ol­
du. 1965-66 mevsiminde hem İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda, 
hem Ankara Devlet Tiyatrosu'nda sahnelenen bu oyunda ev 
kadınının, küçük esnafın, emekçinin sorunları, bu kesimlerden 
alınan karakterlerin inandırıcı ilişkileri içinde ele alınıyor, bu 
sorunların altında yatan temel soruna, insanın ekonomik gü­
vensizliği sorununa işaret ediliyordu. Yazar, oyun kişilerine 
sevecenlikle eğilmiş, orta sınıfın pısırıklığının ve beceriksizliği­
nin altında da, emekçi kocanın karısının emeğini sömürme eği­
liminin ve tembelliğinin altında da aynı güvensizliğin yattığım 
göstermişti. Ne var ki yazarın bu akılcı ve bilimsel yaklaşımı o 
dönemin siyasal ortamı içinde yadırgan dı. Oyuna, basının ve 
seyircinin sahip çıkmasına rağmen, sansür uygulamasına çalı­
şıldı, tartışmalara yol açıldı. Oyunun 1979 yılında Bursa Ahmet 
Vefik Paşa Tiyatrosu' nda yeniden sergilenişi dolayısı ile hazır­
lanan Program Dergisine yazdığı yazıda bu tatsız serüveni nak-
8