"Evet, şimdi bakalım, On Dokuzuncu Yüzyıl' dan Birinci 
Dünya Savaşı'na gelene kadar koca Osmanlı İmparatorlu­
ğu'ndan geriye ne kaldı? 
"Güçsüzleşme öyle birden olmuyor. Tıpkı insan organiz­
ması gibi toplumların hayatı da ağır ağır yaşlanıyor ve sönü­
yor. Ancak çöküşü hızlandıracak etmenler her zaman sözkonu­
su edilebilir. 
"Dediğim gibi, tarihle insan hayatı birbirine benzer. Onun 
için ben, insan hayatını en iyi anlatan, açığa çıkaran edebiyatla 
toplumların hayatını aydınlatan tarih arasında sıkı bir bağ ol­
duğunu düşünürüm. Bizim bu bağı gözden kaçırmamamız, 
akıl ve gönülden gizlemememiz gerekir. Arşivler ortada, açıkta 
olmalı. Her şey enine boyuna tartışılabilmeli. 
"Şimdi bakın ne diyeceğim. Yahya Kemal üstadımız Açık 
Deniz şiirinin Kar Besteleri'nde: 
Bin yıldan uzun bir gecenin bestesidir bu 
Bin yıl sürecek zannedilen kar sesidir bu 
Bir kuytu manastırda dualar gibi gamlı 
Yüzlerce ağızdan koro halinde devamlı 
Bir erganun ahengi yayılmakta derinden 
Duydumsa da zevk almadım Islav kederinden 
derken ve bu yeryüzündeki yalnızlığını: 
Gönlüm bu devirden bu şehirden çok uzakta 
Tamburi Cemil Bey çalıyor eski bir plakta 
dizeleriyle dışa vururken bize farklı bir kültür insanının kederle­
niş şeklinin bile farklı olduğunu söylemiyor mu? Kendini Slav 
seslerine değil, Tanburi Cemil Beye yakın duyuyor. Bunu bir tu­
tuculuk sayanlar yanılırlar. Bu, şairin şiirine de bir yer ve yurt 
aramasıdır. Onu bir tarihe, coğrafyaya yerleştirm esidir. Ama sa­
dece bukadar mı arkadaşlar? Eğer biz bu dizelere bir de Yahya 
Kemal' in kendi özel tarihinden yaklaşırsak ne görürüz? Kimbilir, 
belki de onu yadellere salan şeyin, kendi topraklarındaki iç yal-
73