Ikinci Dünya Savaşının çıkarılmasında ussal (rasyo­
nel) bir yan bulabilmek gerçekten olanaksız. 
Bu savaşların çıkışında, kapitaliz min emperyalizm 
aşamasındaki doğal ekonomik bunalımlarının (örneğin, 
pazar bölüşümünün) bir etkinliğinin bulunduğunu var­
saysak bile, İkinci Dünya Savaşının baş yaratıcısı Na­
zizm'in doğuşunu Birinci Dünya Savaşından yenik çık· 
mış Alman ulusunun onurunu kurtarma içgüdüsüne 
bağiayabi lir miyız? 
Ya da, İkind Dünya Savaşında doğrudan doğruya 
kendisini yoketme girişiminde bulunduğunu bildiğimiz 
Faşizm, acaba kapitalizmin emperyalizmi tarafından 
sosyalizn!e karşı bilinçle yaratılmış bir olgu mudur? 
Ama öte yandan, gene biliyoruz ki. kapitalizmin 
emperyalizmi aynı savaşta, istenci dışında do�muş bu 
piç'i (faşizmi) yokede bilmek için sosyalist devletle el 
ele tutuşmakta sakınca görmemi�t ir. Üstelik. savaş so­
nunda kapitalist dünyanın bir bölüğünün daha sosya­
list aşamaya geçeceğini bile bile ... 
Kısacası, bu dünya savaşlarının bizce, günümüz­
deki Kore, Vietnam ve diğerlerindPki gibi. kcıpitnli7.­
min mantığına uygun bir ussalı da kesinlikle yoktur. Ni­
tekim, birincisi, kapitalizmin seçeneğ inin somutlanma­
sına yol açmıştır (Ekim Devrim ini yaratmı')tır); ikin­
cisi ise, dünyanın bir bölümünün daha sosyalistleşme­
sini sağlamıştır. 
Ayrıca, bu dünya savaşlarının bir eseri olı:ın «Dün­
ya Barışı» düşünce sinin de, halen Atom, Hidroien, 
Nötron vb. bombalarla <<Dehşet Tekelbni elinde tut;:ı­
raktan varlığını sürdürebilmeğe çalışan kcıpitalizm 
açısından ne anlama geldiğini unutmamak gerek. 
Kısacası, halen tam olarak bilincine vardığımızı 
bile söyleyemiyeceğimiz, ne kapitalizm ne de sosya­
lizm için bir ussalı bulunan bu dünya savaşlarını, kaL'-
16