128 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
ra. El beni bekler mi? Girerler pamuğa. Girerler de bir toplarlar ki ... Adil Efendi 
Müslümamın demez, evin kapısını söker de borcunun yerine alır götürür. Tarla­
daki yanık sabanı bile alır. Evdeki unu, çuvaldaki bulguru bile alır. Yarın değil­
se öbürsü .. Muhtarda da insaf var mı ki? Salınayı bile birinciden atar. Düşman. 
Yarın değilse öbürsü gün ... 
Adımlarını, içinden boyuna söylediği, öbürsü gün temposuna uydurmuş, 
hızla gidiyordu. Aklına ikide bir, bir ağıt takılıyor, dilinin ucuna kadar geliyor, 
ama Ali kovuyordu onu. Ağlatıcı, kocaman adamı taşın üstüne oturtup hüngür 
hüngür ağlatacak bir ağıt. Osmanın Ağıdı. Osman, Alinin halasının oğlu olur­
muş. Uzun bir yolculuktan gelirken. Meryemçil belinde borana tutulmuş, bo­
ran içinde iki gün, iki gece yürümüş, sonra kesilip kalmış. Ölüsü karın altında 
ta ilkbaharda çıkmış. Mevsimin kış olmadığına seviniyordu. Bu ağıdı en güzel 
Sultanca Karı söylerdi. Söyler ağlardı. Tek başına kim yola çıkarsa, her zaman 
onun önüne geçmeye, onu göndermemeye çalışırdı. Sultanca Karı. 
Üşüdü yavrum üşüdü 
Ne kötü yerin kaşıdı 
Kıyma kadir mevlam kıyma 
Dört kızıının bir çeşidi. 
Kapıya bayrak dikmedin 
Sinsin ateşi yakınadın 
Yernik giden ergen oğlum 
Kınalı parmak sıkmadın. 
İçten içe ağıt işliyordu . O ittikçe, bir korku gölgesi gibi, ağıt yüreğini bırak­
mıyordu Ağıt bir suyun altından ağır ağır yüze çıkar gibi çıkıyordu. Sonun­
da türkü yüze çıktı. Ali yanık, belalı, ağlatan türküyü yollara söyledi, söylerken 
gözleri doluyordu . 
Bu ağıdı hiçbir zaman böyle dertli, böyle yakıcı söylemedim, diye düşündü. 
Yarın değilse öbür gün. Yarın değilse öbürsü gün, diye düşündü. Hiçbir çıkar 
yol bulamıyordu . 
Yarın değilse ... Köylü ... Deli Bekir gözünün önüne geldi. Bu yıl pamukta ol­
saydım, yetişebilseyd im, Delice Bekir Ağa Efendi, avradınla sana bir şapka do­
kurdum ki ... Ayaklarını havadan indirmezdim , alimallah. 
Sonra böyle kötü şeyler düşündüğünden dolayı utandı. Allah görmez mi 
adamım? Allahım, tüm kusurlarımı bağışla sen. Güzel Allahım, aslan Allahım. 
Ama şu Deli Bekir de çok deyyus. Ona boynuz takmazsak olur mu? Tüm kö-