32 
azabı ve itirafları da beni derinden etkiledi. Bugün suç iş­
leyenlerin çoğu, bu suç gizli kaldığı sürece rahatça hayatın 
keyfini çıkarm aya devam ediyor. Bu açıdan Dostoyevski'nin 
insan kalbini idealize ettiği söylenebilir . Yine de bu durum, 
insan psikolojisinin derinliklerini analiz etmeyi önemseyen 
bu büyük yazarın, romamn sonunda bir umut ışığı gösterme­
siyle açıklanabilir. 
Ernest Hemingwa y, ihtiyar Adam ve Deniz. (Yukarı­
da açıklandı.) 
Binbir Gece Masalları. Doğu edebiyat ının bu şahese­
ri, birçok hikaye yi iç içe geçiren labirent şeklindeki yapısıy­
la, dünya yazarlarını derinden etkiledi. Jorge Luis Borges 
ve daha birçokları gibi. Bir kadın tarafından anlatılan bu 
hikayelerin hepsi, ölümle hayat arasında sallanan kadınia­
nn sadakatsizliği üzerined ir. Bu kitap her yazar için sonsuz 
bir ilham kaynağı . 
Mevlana, Me snevi. Doğu edebiyatının bir başka şahese­
ri. 13. yüzyılın büyük Sufi şair ve düşünürü Mevlana Cela­
leddin Rumi tarafından yazılmış. Birbirinin içine geçen me­
selleri ve hikayeleri birleştiren Mesnevi, derinliğinin yanın­
da, modern fikirlerle dolu oluşuyla da okuru şaşırtıyor. Daha 
13. yüz yılda Mevlana her türlü dini, etnik ve cinsel aynıncı­
lığa karşı çıkıyord u. Kitaplarımda sık sık Mesnevi 'den alıntı­
lar yapmayı severim. 
Lev Tolstoy , Anna Ka renina. Tol stoy'un kendini bir ka­
dınla özde ş kılması ve kadın duyguJannın derinlikl erine inme­
si bende hep hayranlık uyandı rmıştır. 19.yüzyıl Rusyasında, 
aksakanı bu yaşlı kontun, bir kadımn intiharla biten umut­
suz aşkının hikayesini anlatması ilginçtir. Bu durum , büyük 
bir yazarın, kendisini dünyadaki başka kişiler ve hikayelerle 
bütünleştirebil me yeteneğinden başka neyle açıklana bilir? 
Gustave Flaubert, Mada me Bovary. Bu kitabı da, Anna 
Karenina ile aynı nedenlerden dolayı seviyorum. Flaubert'in