diye düşündü. Biraz gülünç bulunmaktan çekindiği, biraz da 
artık onların düşüncelerinin başka noktalarda odakiaştığını bildiği 
için, onlarla istediği gibi konuşamayacağını seziyordu; ama gene 
de bunu düşününce rahatladı. Balkonda Sait Nedim Bey ile 
Nermin'in arasında oturan Osman'ın yanındaki boş sandalyeye 
oturdu. 
"Hokkabaz gitti. Oğlu yetenekli, ama iş bulamıyormuş! Biz 
acaba ona bir yer bulabilir miydik diye düşünüyorum!" 
"Senden iş mi istedi?" diye sordu Osman. "Ona parasını verdim. 
Demek iş isliyor... Ama bizde hamallıktan ve kâtiplikten başka 
bir iş olmadığını da biliyorsun!" 
"İş mi istiyormuş?" diye sordu Sait Nedim Bey. "Oğlunu 
bilmem, ama babası iyi bir hokkabaza çok benzemiyor. Fakat 
kendine has bir yüzü var. Babamın bir arabacısı vardı; tıpkı o. 
Biz ona Bayram Baba elerdik... Babacan bir adamdı, arabada bir 
oturuşu vardı..." 
Osman Refik'e döndü: "Ona bir söz filan vermedin, değil mi?" 
dedi endişeyle. 
Fuat Bey de uzanarak: "Bu şeye benziyor!" eledi. "Hangi pa­
dişahın zamanında?.. Hani sünnet düğününden sonra diyor ki 
'Benden ne istersiniz?' 'Yeniçerilik!' diyorlar. Yeniçerilik bozu­
luyor! Hah, hah, ha!" 
Bu sırada yatakta yatan Cemil homurdandı, şikâyetçi sesler 
çıkardı. Leylâ Hanımla konuşan annesi oğlunun hediyelerle kaplı 
yatağının başucuna oturarak bir şey sordu. Fuat Bey ile konuşan 
Osman da onları gördü ve oturduğu yerden seslendi: 
"Ağrıyor mu?" 
Bir sessizlik oldu. Refik köşede oturan Lâle ve öteki kızların 
ne düşündüğünü merak etti. Sonra, "Şu sünnet denen şey çok 
aptalca, vahşi, ilkel bir tören zaten!" diye düşünerek ayağa 
kalktı. 
Nigân Hanım: "Dur, gene nereye, biraz otursana, zaten yüzünü 
göremiyoruz!" dedi. 
Refik, "Evet ilkel, vahşi, tam bize göre çirkin bir tören bu!" 
diye mırıldanarak içeri girdi. "Gereksiz olduğuna karar verdikleri 
bir et parçasını kesiyorlar... Buna ne lüzum var?" Bu konuda 
temizliğe ve sağlığa ilişkin okuduğu, duyduğu bazı düşünceleri 
479