161 
 İNANÇTA BARIŞ UMUDU  
NİKOLAUS VON KUES - BİR 15.YÜZYIL FELSEFİ ÜTOPYASI  
 
Çağrılı Konuşmacı  
Prof. Dr. Tilman BORSCHE  
Cusanus Hochschule Bahnhofstraße 5  D - 54470 Bernkastel -Kues  
 
Institut für Philosophie  Universität Hildesheim  
Kulturcampus Domäne Marienburg  D – 31141 Hildesheim /ALMANYA  
 
 
1. SORU(N)  
Farklı dinler arasında barış umudu var mıdır? Bugün de dünya çapında sıcak ve güncel 
bir sorudur bu. Gördüklerimiz ve yaşantıladıklarımız, karşılıklı güvensizlik, düşmanlık, egemen 
din karşısında farklı inançlara sahip olanları redetme ve siyasal baskı kurulmasıdır.  
Farklı dinlere mensup insanların barışçıl biçimde birlikte yaşamaları oldukça ender 
rastlanan bir durum. Hatta toleranslı bir ‚yana yana’ yaşam olanağı bile sıkça rastlanan bir 
durum değil. Farklı dinlere mensup olanların kendi dinlerini uygulayarak, barışçıl ve karşılıklı 
saygı içinde birlikte yaşamaları hakkında nasıl düşünülebilir? Far klı dinler karşılaştığı ve 
birbirlerini tanıdıkça, hep sorulan bir soru olmuştur bu. Dolayısıyla yeni bir soru değildir 
aslında bu.  
Sizleri miladi 1453, hicri 857 yılına, İstanbul’a, İstanbul’un adının Konstantinopel 
olduğu döneme, geçmişe davet ediyorum. Konstantinopel, bin yılı aşkın süre bir Yunan kenti, 
bir Hıristiyan metropolü, geç antik dönemin Doğu Romasıydı.  
 Hıristiyan Batı Avrupa bakımından Konstantinopel olayı büyük bir sarsıntıydı ve 
Hıristiyan inancı ile bu inanca bağlı yaşam biçimlerine yöneli k varoluşsal bir tehditti. Bu askeri 
yenilgiye karşı beklenilebilecek ve gerçekten de yaygın tepki, askeri düşünce çerçevesinde 
kaldı. Bu askeri yenilgiden sonra, Türklerin ve İslamiyetin Avrupa içlerine doğru ilerlemesi 
nasıl durdurabilir sorusu soruldu. Başka bir tepki daha geliştirildi. Bir çağ başlatan bu olaya, 
din felsefesi bakımından yazınsal denemelerle olası yanıtlar arandı. Olası yanıtlardan biri, 
bugün benim bildiri konumu oluşturmaktadır.  
2. TARİHSEL -BİYOGRAFİK GİRİŞ  
Bir din bilgini, düşünür, ma tematikçi ve aynı zamanda bir teoloji doktoru olmakla 
birlikte, meslekten bir kilise diplomatı da olan Nikolaus von Kues, Avrupa’da ortaçağın dünya 
ve yaşam imgelerinin çözülme belirtilerinin egemen olduğu, gözardı edilemeyeceği bir kırılma 
çağında yaşadı.  Söz konusu çağ, hem kendisinin hem de çağdaşlarının tehdit olarak gördükleri, 
iç ve dış çelişkilerin artan ölçüde yönsüzlüğüydü.  
Hıristiyan dünyasını tehdit eden üç tarihsel meydan okuma, bu düşünürün siyasal 
yaşamını belirlemiş ve müdahale etmesine neden  olmuştur. Bildirimde sadece bu meydan 
okumaların en büyüğü olan üçüncüsünü ele alacağım. Daha önce de sözettiğim gibi, İslamiyetin 
Güney Doğu Avrupa’ya girmesi ve bu kilise diplomatının bu tehlikeye karşı düşünsel tepkisini 
ortaya koyduğu De pace fidei, “İnançtaki Barış Hakkınd a” adlı irdelemesini ele alacağım.