Onlar neden öyle de biz böyleyiz? Evet, soruyorum. Onlar neden 
öyle de biz böyleyiz? Durun! Likör içer misiniz? Kahveyle güzel 
olur." Kimseden karşılık beklemeden fırlayıp büfeye yürüdü. 
Birkaç şişe aldı. Sonra karısına: "O albümü de getirsene!" dedi. 
"Avrupa albümünü!" Biraz utanmış gibiydi, ama heyecanını 
yatıştırmak istemiyordu. Daha çok konuşmak, içini dökmek 
istiyor, Refik'e ve Osman'a bakarak cesaret arıyordu. 
Kısa ve sinirli bir sessizlik oldu. Nermin'le Güler kahveyle likör 
içmeye karar verdiler. 
Osman düşünceli bir tavır takınarak: "Haklısınız. Çok hak­
lısınız!" dedi. Ağırbaşlılık ve hoşgörüyle tatsızlığı yumuşatmak 
istiyordu galiba. 
Atiye Hanım elinde bir albümle geldi. "Çocuğun resimlerini 
de getirdim!" dedi. "Avrupa albümü"nü Refik'e verdi. 
Sait Bey, albümü karıştıran Refik'e: "Ben geçmişe yolculuk 
kadar Avrupa'ya yolculuktan da hoşlanırım!" dedi. "Fotoğraf 
çekeriz sık sık, sonra yapıştırırız. Şimdi nereye bakıyorsunuz?" 
Kalkıp Refik'in yanına geldi. Resimlerden ve kartpostallardan 
da olsa, Avrupa'yı seyretme zevkini genç konuğuyla paylaşmak 
istiyordu. Refik'in omuzunun üstünden albüme baktı: "Ah, bakın 
bu Paris, dört yıl önce 1933'ün Paris'i nasıl? Gençmişim o za­
manlar, değil mi? Bu da aynı yıl... Bunlar Berlin'de çekilen re­
simler. Paris ve Berlin! Avrupa'ya çıkan hangi insan, dünyanın 
biraz farkına varan hangi Türk bunlardan vazgeçebilir?.. Viyana 
var belki bir de, ama ben müzikten anlamam... Ah, bakın bu 
geçen yılın gezisi. Paris! Çok çabuk çeviriyorsunuz. Durun. 
Tanıdınız, değil mi?" 
Refik tanımıştı tabii: Ömer'in resmiydi bu. Elinde bavulla bir 
tren kompartımanında surat asıyordu. 
"Tabii bizim Rastignac bu!" diye bağırdı Sait Bey. "Dönüş 
yolunda trende görmüştük. Ne yapıyor şimdi?" Refik'in cevabını 
beklemeden devam etti: "Bakın bu da aynı yıl çekilmiş... Berlin'de 
tanıdığımız bir Fransız ailesi... Evet, evet. Fransız ailesi, gerçek, 
kültürlü, şakacı bir Fransız ailesi... Şarap, peynir, Eyfel Kulesi... 
Sonra kadından anlayan erkekler! Çok mu çenem düştü?.. Ama, 
bakın işte bir aile! Bakın bu resme. Berlin'de aynı otelde kalı­
yorduk. Odalarımız yanyanaydı. Sabah kahvaltısını birlikte 
225