"Hadi oradan!" dedi Nusret. Parmaklarının ucunu gene birbirine 
sürtmeye başladı. "Sen bunun sesinden başka bir şey anlamadın! 
Ben aydınlık, ziya, ışık deyince, senin aklında paranın pırıltısından 
başka bir şey canlanmıyor. Ama böyle olması, paradan başka bir 
şeye değer vermemen iyi. Bu seni akılcı yapıyor. Anlamıyorsun. 
Ama söz verdin! Oğlumun bir tüccarın evinde yetişmesini işte 
bunun için istiyorum. Bir tüccarın evinde, hele senin gibi sıfırdan 
başlayan bir tüccarın evinde her şey hesaba kitaba dayanır. Hesap 
kitap olduğu yerde akıl vardır, korku değil." 
Cevdet Bey öfkeli gözükmeye çalışarak: "Benim ailem böyle 
hesaplara dayanmayacak!" dedi. Sonra bunu söylediğine pişman 
oldu. 
"Biliyorum, biliyorum. Aklından neler geçtiğini biliyorum. 
Bana kendini nasıl göstermek istediğini, sözlerimi anlamadığını 
biliyorum. Ne olursa olsun ama, onu senin yetiştirmen daha iyi! 
Sana bakarak bireyci olmayı öğrenir! Onu dövmeyeceksin tabii. 
Onu serbest bırak. İstediği gibi uğraşsın. Kendi kendine, kendi 
aklıyla birşeyler yapabileceğini anlasın. Aklına güvensin. Ona 
bir küçük oda veıiısiniz, orada oturur. Kulluk etmeden yaşa­
nabileceğini, Haseki'de öğrendiklerinin yalan olduğunu, bütün 
o çirkin, din ve Allah sözlerinin çirkinliği gizlemeye ve beslemeye 
yaradığını öğrenir. Öğrenir mi? Aaah, bilmiyorum, görmek is­
tiyorum, ölmek istemiyorum, ölmek istemiyorum, yaşamak, 
her şeyin sonunda nereye varacağını görmek istiyorum. Daha 
çok yemek yemek, sigara içmek istiyorum!" 
"Karnın mı acıklı?" 
"Evet, bana pirzola getir! Doktor sabah pirzola yememi söyledi. 
Hah! Et, süt, yumurta, pirzola..." Bir kahkaha attı. "Ben ölü­
yorum. Anam da veremden öldü! Dur niye kalkıyorsun, 
otur!" 
"Et istemiştin?" 
"Et? Ama benim iştahım yok! Hayır, yemem lâzım. Şimdi et 
yesem yaşayabilir iniyim dersin? Ama yok! Bize tıbbiyede öğ­
rettiler. Bu aşamaya gelince." Ellerini yana açtı. "Bu aşamaya 
gelince biter... Biter ya." Cevdet Bey'in kolunu tuttu. "Bunu kimse 
anlayamaz. Ama sen burada oturuyor, evine gitmeyi, paşa kızını, 
öteki hesaplarını, çevirdiğin dolapları düşünüyorsun. Unutma 
76