iniJö ,gcldi.· ·Memed ayağa fırladı; iniltini:n geldiği· yöne ·doğru 
birkaç. adııri atti, • bataklığın kıyısına gelince durdu. Keskin ku­
laldciny1a, sesin geldiği yanı dinledi. Birldıç kez· Uzaklardan su 
şapırtısı geldi .. Balık atlamasına ·benziyor, ·dedi. Karanlık iyice 
kavu�uncaya kadar olduğu yerde bekledi, bir daha bir ses du .. 
yamayıhc a geldi· eski yerine kavak ağacma sutmı dayadı otur­
du. Bumuna türlü kokular :geliyordu, biribirine kanşmış ... Ba .. 
taldık, yeşilden ·patlamış sazlık kokuları, 'yarpuz, su püreni, 
ekin; toz koku1an ... Gece cikllerney e, uçslrl: bucaksız bataklığın 
bütün kurbağaları bit ağızdan ·ötmeye, ·yalo.nılardaki· köylerin 
köpekleri ·havlanıaya başladılar. Birkaç adl.m ötesinde bir çabl 
üç kere üst üste pavkırdı, onu görüqçe bir anda karartısı deve-o 
dikenliğin içinde yitti::gitti:Omın ardmdaıt:bir çakal daha geldi, 
önceki·çakalınolduğu.yeideo·da:pavkırdc Onlann ·arkasından 
birkaç Çakal daha geldi; onlar da orada pav kınp hemen yittiler. 
Karanlık çöktükçe bataklık uğulduyor, derinden sohıldand ıkça 
toprak salliıniyotdu:.Çarbi yeli azıtmış>kavağıbiriyke sallıyor, 
neredeyse yere yatıracak, 'kamışların başlan biribirierine giri­
yordu. Anavarza kayalıkları.n dan puhu sesleri geliyordu, ka­
ranlıkta bir tuhaf kuş karartılan gecenin içinde, göğün aydmlık 
kalmış yerinde daha .dönüyorlardı. Memed, karanlığın üstünde 
ışık içinde döıien kuşlara şaşkınlıkla bakıyoırlu. Şimdi filintamı 
elime alsatti,:şu aydınlığın içinde·kendi kendilerine dönen kuş­
lardan birisini tenger menger düşürsem ... diye düşündü. Ama 
bu yörenin bütün köylüleri, candannatan buraya doluşurlardı. 
Candarinalar · neysem ne ya, ille de köylüler zalim olurlar. Şu 
dünyada şu köylü milleti kadar zalim bir millet var mı, hele de 
zulmü kendi kendine. Dünyada hiçbir şeyden, yılandan ejder­
liadan, beyden paşadan, aslandan kaplandan, tek boynuzlu 
gergedandan korkmayacaksın, ille de bu köylü milletinden 
korkacaksın� Ne dostluğuna güveneceksin, ne de düşmanlığı­
na. Bir babnışsın dostken düşman, düşmanken dost olmuşlar. 
Ferhat Hoca· hep ne der, bu köylü milletine güven olmaz. Pek 
iy4 çok güzel, Ferhat Hoca köylü değil mi? Topal Ali, San Üm­
met, Koçyiğit Köroğlu; sazı güzel, sözü güzel Dadaloğlu da, 
Genç Osman, Gitik Duran� zenginden alıp iıkaraya veren Çöt­
delek, Müslüm 'çocuk da köflü değil mi? Kırkiara kanşanlar, 
24