Orta Direk 87 
"Ağaç," dedi, "kimseye demiyorum, sana diyorum, hey ulu ağaç. Benim atımı 
Koca Halil öldürdü. Ömrünü kısalttı. Sana diyorum koca ağaç. Sen çok gün gör­
dün. Sen eski devirleri bilirsin ağaç. Şu dünyada her ne varsa, ne gelip geçmişse 
senin avucuyun içinde yazılı. Koca Halil benim erimin arkadaşı, can yoldaşı de­
ğildi. Ağaç, şimdi sana söylüyorum. Koca Halil, benim erime düşmandan da da­
ha kötüydü. Sen bir ulu ağaçsın, her bir şeycikleri bilirsin. Başın yıldızlara erer, 
kökün cennete varır. Bunu bir sen bilirsin, bir ben, bir de o boyu devrilesi çakır 
gözlü Halil bilir. Her şey her yerde söylenmez, ağaç. Oğul olsa da söylenmez. 
Yalnız sana diyem de inan, ağaç. Koca Halil, İbrahimin yoldaşı değildi. İbrahim 
karıncayı incitmezdi. Bil ki ağaç, adı hırsıza çıkan İbrahim kimsenin bir iğnesini 
bile çalmadı. Bunu böylece bil de, inan bana, ağaç. Duydun mu ağaç, dedikle­
rimi? İnsanoğlu bunlara inanmaz. Sen inan ağaç. Ulusun, dalların güneşe eri­
şir. Üstüne nur iner. Ulusun, akıllısın, güzelsin. Her sır her yerde, oğul da olsa 
herkese denmez. İbrahim cümle hırsızlıkları neden üstüne alırdı? Güzel ağaç, 
şu Halil elime geçse, onu kıyma gibi doğrarım. Doğrarım da etini itlere atarım. 
Yüreğim de buz gibi olur. Tutar da ondan sonra da toy düğün ederim. Ederim 
de halay çekerim, ağaç. Hiç kimse bana hak vermese de sen bana hak verirsin, 
ağaç. Sana şunu deyim ki ağaç, daUarına tan ışığı değen ağaç, benim İbrahimim 
bu düğme gözlü kocamış itin yüzünden gitti. Atımı da o öldürdü, oğlumla bir­
lik olup. Ben de bu oğlana, kıyamet kopsa da, akça sütümü helal etmem. Ağzımı 
açıp da bir çift söz söylemem. Ölene dek küs giderim ona. Sen tanık ol ağaç!" 
Meryemce boyuna ağaca elini vura vura konuşuyordu . Sonunda ne söylediği 
anlaşılmaz oldu. 
Ali anasını kucakladı. 
"Kalk da uyu güzel anam," dedi. "Vakit geç." 
Onu kaldırdı götürdü, Elifin koca çarnın yatık dalının altına serdiği yatağın 
üstünde çoktandır uyumuş çocuklarının yanına yatırdı. Kendi de uzaktaki bir 
çarnın altına serilmiş yatağına hemen girdi. Karısı da geldi yanına sokuldu. He­
mencecik uyudular. 
Meryememin gözüne uyku girmiyordu Sabaha kadar döndü durdu. 
Dönüp dönüp: 
"Sen böyle mi olacaktın, Meryemce? Böyle el eline kalıp, böyle el sırtında yol 
mu gidecektin, Meryemce?" diyordu. "Bundan sonra sana ölmek yakışır," diyor, 
için için ağlıyordu. 
Şafağa karşıydı ki, ancak, azıcık dalabildi. 
Uyandığında gün yükselmişti. Geceden uyanan Aliyle karısı onu uyandır­
mamışlar, başucunda, o uyanıncaya kadar beklemişlerdi. 
Uyanınca bulgur çarbasını önüne sürdüler. Acıkmıştı. Yüzünü çabuk çabuk 
yıkadıktan sonra çarbasını içti.