de gönderir: Ustalığı muştulayan işaretlerdir bunlar. Evet, 
roman sanatında, kurgu ve sunum konusunda alacağı epey 
yol vardır, ama "ben bu yolun yolcusu olmaya talibim" 
deme konusunda hakkı ve cesareti vardır. Ortaya koyduğu 
şu "çelimsiz" roman, bu yöndeki vaadin, beklentinin belgesi 
hükmündedir. Edebiyat dünyasına realizmden, natüralizm­
den nasiplenerek geldiğini, dolayısıyla kaleminin hayalden 
öte, hakikatten beslendiğini iddia etmektedir. Öyleyse işin 
gereğini yerine getirmeli, gelecekte yazacağı romanların 
şemasını, Avrupalı ustalarının emeğine "hürmeten" güçlü 
kılmalıdır. Bunu yapacak becerisi, ustalığı kuşkusuz vardır 
ve Şık, bunun dikkate değer belgesidir. Bu yönde ilk iş ola­
rak da "karakter" sorununu ele alınalı; ele, dile gelen karak­
ter örnekleri tasarlamalıdır. Çünkü 19. yüzyıl romanının 
olmazsa olmaz ölçütü, karakter inşasıdır: Buradan başlar 
çağın romanı ve buradan topluma, toplumsal sorunlara 
uzanır; onun güçlü zihinsel kavrayışıyla sorunları irdeleme­
ye çalışır. O yüzden 19. yüzyılın roman evreni "karakter" 
etrafında inşa edilir; o, diğer yıldızlara ışık ve ısı gönderen 
güneş gibidir adeta. Şık'ta bu yön zayıfnr, lakin işaret etti­
ğimiz üzere karakterizasyon konusunda geleceğe dönük 
işaretler barındıran bir denemedir. 
Şık, karakter galerisinin yarı işlenmiş haliyle, ama 
daha çok zamanın ruhundan beslenen toplumsal enerjisiy­
le kendini okutmuş, okutan ve -bünyesinde barındırdığı 
"alafrangalık" sorunu nedeniyle- okutacak olan bir belge 
romandır. Sanatsal değerinden çok, Batılılaşmaya doğru 
yüzünü çevirmiş Osmanlı toplumunun dönüşen toplumsal 
karakterine ayna tutuşu itibariyle Şık, her zaman adından 
söz ettirecektir demek yanlış olmayacaktır. Okurla birlikte 
toplumun Batılılaşma serüvenini incelemek isteyen araştır­
macılar, serüvenin tarihsel boyutuna bakarken bu tarihsel 
boyutun sanatsal düzeyde nasıl yorumlandığına bakmak 
için onun kapısını çalacaklardır. 
Bizde roman okurunun kendini göstermeye başladığı 
zamanlarda yüklendiği eğlendirerek eğitme temelli misyo-
viii