626 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
kendinden geçerek, kibrit çöpü bitinceye, parmakları yanıncaya kadar onu sey­
rediyordu . Bir de ikide bir ayağa kalkıyor, ona bakıyorlar mı diye köylüleri göz­
lüyordu . Çekiniyo rdu, bir gören olsa, kibritleri yakıp da seyreylediğinden dolayı 
ona deli diyeceklerdi. 
Koca Halil, usulca Uzunca Alinin yanına kaydı, onun elini tuttu, sesi ağla­
maklıydı. 
"Vay Meryemce vay!" dedi. "Beni sevmez görünürdü ama bakma sen. O dış 
görünüşü. Beni candan, derinden, yürekten severdi. Kendi kendine bile söyle­
mezdi beni yürekten sevdiğini. Ben ölsem, ikinci gün ardımdan ölürdü. Ben de 
yaşamam bundan böyle ... Ben de iflah olmam Meryemcenin ardından ... " 
Ağlamaya başladı. Hıçkırarak ağlıyor, çocuklar gibi uzun uzun bumunu çeki-
yor, dövünüyordu. 
Köylü sineği, sıcağı unuttu, Koca Halilin başına birikti. 
"Fıkara, Meryemce için ağlıyor, kapanmış da dinsiz Uzunca Alinin dizine ... " 
Bunu diyen Zalaca Karıydı. 
"Ben düşümde gördüm. Düşümde gördüm ki, aman ne gördüm! Almış eline 
Uzunca Ali hançeri, tutmuş Meryemceyi saçlarından, dayamış hançeri ensesine, 
kesiyor. Üstüne atıldım ama geç kalmışım. Bir kan fışkırdı, Meryememin başı bir 
yana, gövdesi bir yana düştü. Düşümde gördüm, düşümde. Hayıra yordum hayı­
ra. Bir de baktım bir kan gölü içindeyim. Bir güneş doğdu, kan gölünü kuruttu. 
Toprak dilim dilim çatladı. Kıpırdayamıy orum. Ayağım toprağa yapışmış, çalışı­
yor çabalıyornın kendimi kurtaramıyorum. Bir baktım, Ali yükünü yüklenmiş, 
tek başına Çukurova yoluna düşmüş. Elinde de Meryememin kanlı başı, saçın­
dan, kınalı saçlanndan tutmuş, burnunda da altın hınzması. Meryemcenin başı 
gülüp durur." 
Zalaca Karı elleriyle dizini dövüyor, bir uzun ağıda başlıyordu . 
"O benim yoldaşımdı, haldaşım, gönüldeşimdi. Yalnız kaldım işte, kuyunun 
dibindeki taş gibi. Yalnız kaldım, yalnız." 
Sivrisinekler yarıyor, parçalıyor, iğnelerini şalvarlardan, ceketlerden, fistanlar­
dan, hırkalardan içeri sokuyor, ırgatların azalmış, kurumuş kanını emiyordu . 
Uzunca Ali Koca Halili elinden tuttu kaldırdı: 
"Gel hele Halil Emmi," dedi. "Gel hele benimlen şöyle, şu yana. Gel de sana 
bir diyeceğim var." 
Öteye, yola doğru onu sürükledi. Hasanın kibrit yaktığı çalının oraya doğru 
götürdü. 
"Bak Halil Emmi," dedi, "sana bir şey deyim mi hiç üzülme, üzülüp de kendi­
ni kahretme. Anam ölmedi." 
"Ne? Ölmedi mi?" Alinin ellerine titreyen elleriyle sarıldı.