vardı, çevrelerine zorla gülümseyerek bakıyorlardı. Çevrelerindeki 
işçiler de pek neşeli gözükmüyorlardı. Sekiz on tanesi el çırpıyor, 
arada bir, biri bağırıyor, çoğu yorgun, uykulu gözlerle: "Şu da 
aradan çıksa da gidip uyusak," diye düşünüyormuş gibi esni­
yordu. Orada uzun süren, pahalıya oturan, kanlı bir zaferden 
sonra evlerine dönmeyi bekleyen, ama savaşın bittiğine bir türlü 
inanamayan bitkin askerler gibi birşeyler bekleyerek dikilip 
duruyorlardı. Kahvenin içinde de masalara abanarak uyuklayan 
birkaç kişi vardı. Bir sarhoş kahvenin kapısına yaslanmış sal­
lanarak el çırpıyor, arada bir bağırıyordu. Bir ara darbuka sustu. 
Bir durgunluk oldu. Kızlardan biri para toplarken sataşan birini 
itti. Birkaç kişi güldü. Kalabalık kıpırdandı. Kahvenin kapısı 
açılıp kapandı. Beş altı kişi ağır ağır, barakalara, uykuya doğru 
yürüdü. Sonra darbuka ve keman yeniden başladı. 
Darbuka çalıyor, kalabalık bir şey bekleyerek seyrediyor, Refik 
bu kalabalık için birşeyler yapması gerektiğini düşünüyor, tünele 
her girişinde içini kaplayan pişmanlık ve utanç duygusuna 
yakalandığını anlıyordu. Düşündü: "Şu kalabalığın içine karı-
şabileceğimi hiçbir zaman ileri sürmedim, ama bu kadar dışarıda 
kalmak da çirkin... Onları niye seyrediyorum? Onlar işlerini 
bitirdiler, yorgunlar, yatmadan önce biraz eğleniyorlar. Ben? 
Onlar orada, ben bütün bunlardan..." 
"E ne düşünüyorsun öyle?" diye Ömer sordu. 
"Hiç!" 
"Ben düşünüyorum," dedi Ömer. "Dönüp içeceğim." 
Refik: "İyi, ben de birazdan gelirim," dedi. "Belki biraz do­
laşırım." 
38 
SON AKŞAM 
Ömer arkasından gelen müziği dinleyerek barakaya doğru yü­
rüyordu. "Oh, ne güzel içeceğim... Allah'a şükür bitti!" diye 
düşündü. "Şimdi zengin oldum... Benden söz ederlerken artık 
'zengin herif diyecekler... Ama şimdi bunların sirası değil!" 
.347