"Demek geldin," dedi yine masaldaki ihtiyar gibi. Ama sonra bamba şka bir havaya büründü. "Ho şgeldin 
oğlum. Söyle bana, ne istiyorsun?" 
Hava iyice kararm ıştı art ık. Baharda aç ıldığında ç ınar ve nar a ğacına bakan küçük ve dar pencerenin 
balmumuyla kapl ı yüzeyinden, odaya, ancak içersinin hatlar ını seçmeye yarayacak ve Çinli ressamlar ın hoşuna 
gidecek kadar bir ışık giriyordu, her zamanki kö şesinde ışığı soldan alarak bir rahlenin ba şında oturan Eni şte 
Efendi'nin yüzünü tam olarak göremiyor, onunla burada, sabahlara kadar mum ışığında, bu f ırçalar, hokkalar, 
kalemler, mühreler aras ında resim yap ıp nak ıştan söz ederken hissetti ğim yak ınlığı telaşla hissetmeye 
çal ışıyordum. Bu yabanc ılık duygusundan m ı, vesveselerimi, resmederken günah i şlediğim ve bunun da 
softalarca bilindi ği yolundaki evhamlar ımı doğrudan söyleyivermekten birden utan ıp çekindi ğim için mi, 
bilemiyorum, ona derdimi bir hikâyeyle anlatmaya o an karar veriverdim. 
Isfahanl ı Musavvir Şeyh Muhammed'in hikâyesini belki siz de duymu şsunuzdur. Renk seçmede, sayfa 
istifinde, insan, hayvan ve yüz çizmekte, resmin içine şiirde görece ğimiz bir co şkuyla, hendesede görece ğimiz 
bir gizli mant ığı yerleştirmede üzerine yoktur bu nakka şın. Genç ya şta ustal ığa erişmesinden sonra, bu mucize 
elli üstat, tam otuz y ıl hem konu seçiminde, hem yarat ıcılıkta, hem de usûlde zaman ının en pervas ız ve girişken 
nakkaşı olmuştur. Siyah kalem tarz ıyla Çin'den, Mo ğollar arac ılığıyla gelen korkunç şeytanlar ı, boynuzlu cinleri, 
iri uşakl ı atlar ı, yar ı insan yar ı canavar yarat ıklar ı, devleri, cinleri, şeytans ı ince ve hassas Herat resmine hüner ve 
dengeyle o katm ış, Portekiz ve Felemenk'ten gelen gemilerden ç ıkma portre resimlerine herkesten önce o ilgi 
duyup etkilenmi ş; tâ Cengiz Han zaman ına kadar giden unutulmu ş usûlleri parçalanmakla olan eski kitaplardan o 
bulup ç ıkar ıp canland ırm ış; İskender'in kad ınlar adas ında yüzen ç ıplak güzelleri dikizleyi şi, Şirin'in gece ay 
ışığında y ıkan ışı gibi sik kald ıran konular ı herkesten önce cesaretle o resmetmi ş; Peygamberimiz Hazretleri'ni at ı 
Burak ile uçarlarken, şahlar ı kaşınırken, köpekleri çiftle şirken, şeyhleri şarap sarho şuyken resmedip: bütün 
nakkaşlar camias ına o kabul ettirebilmi şti. Bütün bunlar ı gizlice aç ıkça bol bol şarap içip afyon çekerek, otuz y ıl 
süren bir çal ışkanl ık ve coşkuyla yapm ıştı. Sonra, ya şlılığında, sofu bir şeyhin müridi olup, k ısa bir zamanda 
tepeden t ırnağa değişip otuz y ılda yapt ığı resimlerin hepsinde dinsizlik imans ızlık olduğu sonucuna varm ış, inkâr 
etmişti. Dahas ı, hayat ının geri kalan otuz y ılını da şehir şehir, saray saray, kütüphane kütüphane gezip kendi 
resmettiği kitaplar ı şahlar ın, padişahlar ın hazinelerinde, kütüphanelerinde aray ıp bulup yok etmeye vermi şti. 
Yıllar önce yapt ığı bir resmi hangi şahın kütüphanesinde bulursa bulsun, allem edip kallem ediyor, tatl ılıkla 
kand ıramazsa hileyle, kimsenin dikkatini çekmedi ği bir ara, ya kitab ın kendi resmi olan sayfas ını yırtıyor, ya da 
bir punduna getirip kendi harikas ının üzerine su döküp bozuyordu. Nakka şın resmin heyecan ıyla fark ında 
olmadan imandan ç ıkmas ının verebilece ği ac ılara misal olsun diye anlatm ıştım bu hikâyeyi. Bu yüzden, Şeyh 
Muhammed'in s ırf içinde kendi resmetti ği ve tek tek bulup di ğerlerindi ay ıramad ığı yüzlerce kitap oldu ğu için 
Şehzade Abbas Mirza'n ın valilik etti ği Kazvin'deki muazzam kütüphanesini yakt ığını hat ırlatt ım. Korkunç 
yang ın s ıras ında nakka şın kendisinin de ac ılar ve pi şmanl ık duygular ıyla yanarak ölü şünü sanki kendim 
yaşam ışım gibi abartarak hikâye ettim. 
"Korkuyor musun o ğlum," dedi bana Eni şte Efendi şefkatle. "Yapt ığımız resimlerden?" 
Oda o kadar karanl ıktı ki art ık bunu bana gülümseyerek söyledi ğini görmedim de tahmin ettim. 
"Kitab ımızın gizliliği diye bir şey kalmam ış," dedim. "Bu önemli de ğil belki. Ama her yerde söylentiler var. 
Üstü örtülü bir şekilde dinimize küfretti ğimiz söyleniyormu ş. Burada, Padi şahımız Hazretleri'nin istedi ği ve