kadaşlarımn hocası durumunda idi. "Öğrendiklerini hemen 
arkadaşlarına anlattığı için de hafızası bileniyordu. İbrahim 
Batukan, Mustafa F.fendi’nin yolunu benimsemişti: "Bizler 
akşamları normal etüd saatleri sonunda yatakhanenin yolu­
nu tutardık. Bizler de böyleee Mustafa gibi, erken yatan tale­
beler kategorisine dahildik. Normal hallerde bile, diğer kate­
goriye dahil bulunan arkadaşlar proje hazırlama, oyun ve 
nadiren derslerle meşgul olurlar ve genellikle geç yatarlar ve 
o nispette de sabahlan geç kalkarlardı ve hatta çok kere sa­
bah kahvaltısını kaçırırlardı." Herkes Mustafa Bey’in efsane 
yönüyle ilgili olduğu için, gerçekte nasıl yaşadığını pek me­
rak etmemişti anlaşılan. Belki de Mustafa'dan, kendi deyim­
leriyle 'beylik' konulan öğrenmekle ilgiliydiler sadece. Dur­
madan Mustafa Bey'in karşısına dikilip "Mustafa, şunu anla­
madım; Mustafa, bunu anlamadım," diye sızlanıyorlardı. 
Mustafa da bazen, bu hazırakonuculardan sıkılıyordu. Dertli 
bir gününde gene, ‘ Şu bahiste takıldım Mustafa," diye bir or- 
kadaşı yakasına yapışmıştı. "Ulan," dedi Mustafa, 'Şunu bir 
kere okusan anlarsın ya, tembellikten okumuyorsun." Arka- 
daşlanmn ifadesine göre her zaman, ‘hoynu bükük’ gezen bu 
öğrenci, gene boynunu bükerek Mustafa'nın yanından ayrıl­
dı. Mustafa öfkelenmişti. Ulan hepinizden kötü durumdayım 
ben: benim neden boynum bükük değil? Şu haysiyet denen 
kelimeyi ne zaman öğreneceksiniz? Yüzyılların boynubükük- 
lüğünden neden sıyrılıp doğrulamıyorsunuz? Ne zaman 
adam olacaksınız? Kendinizi ne zaman adam sırasında say­
dıracaksınız? Mustafa, öfkesinin acısını çıkarmak için onlar­
la alay ediyordu, onlara adlar takıyordu: Gandi Hikmet! Bu­
raya gel! Buyur ağam. Bu hafta kimleri birbirine düşürelim 
dersin Gandi? Bir kolaçan edelim ortalığı ağam. Yıkıl kar­
şımdan, tez rapor getir bana. Başüstüne ağam. Mustafa ne 
yapsa oluyordu. Mustafa efsaneleşmiştir.
"Ben bu efsaneleştirmeye pek karşı değilim aslında," dedi
78