244 
 seçilmesiyle hem nükleer anlaşmanın hem de İran -ABD ilişkilerinin geleceğine dair kaygı ve 
endişeler haklı olarak artmıştır (Hattem, 2016).  
Trump’ın gelişiyle sıkıntı derinleşti. Esas gerilim Balistik füze denemeleri sonrası 
olmuştur.  Şubat 2017 başında ABD’n in bir kısmı, BAE, Lübnan ve Çin’de olmak üzere 12 
kurum ile 13 kişiye İran’ın balistik füze programına yardım ettikleri için ekonomik yaptırım 
uygulama kararı ile gerilim artmıştır.  
İran'ın olası bir nükleer gücü başta İsrail olmak üzere tüm coğrafyayı t ehdit 
edeceğinden, ABD ve diğer Batılı ülkeler BM Güvenlik Konseyi vasıtasıyla İran aleyhine 
çeşitli ambargo kararları almıştırlar (Sputnik, 2017).  
30 yılı aşkın süredir nükleer program bahane edilerek İran’a yönelik psikolojik savaş 
hep gündemde kalmış v e kalmaya da devam edecektir. Oysa ABD, İngiltere, Fransa Şah 
zamanında Tahran'a nükleer reaktör konusunda yardımcı olmuş ancak İslam Devrimi'nden 
sonra bu yardımlarını askıya almıştır. Diyebiliriz ki Hindistan -Pakistan'ın karşılıklı denge 
denklemi içinde nükleer bomba sahibi olmalarına göz yuman Batı İran -İsrail arasında bu 
dengenin sağlanmasını istemiyor. İstemediği için de İran'ın nükleer programını tümüyle 
denetim altına almak istiyor. (İsrail'in nükleer silahları Batı için " mahrem " bir konudur.) Şah 
zamanında İsrail'in stratejik müttefiki kabul edilen İran Humeyni'yle birlikte İsrail için en büyük 
tehlike kabul ediliyor. İşte bu nedenledir ki İran sürekli karıştırılmak istenmektedir (Mahalli, 
2016: 240).  
8 Mayıs’ta ABD Başkanı Donald Trump’ın, 2015 yıl ında İran'la P5+1 ülkeleriyle 
birlikte imzaladığı nükleer anlaşmadan ayrılma kararı yeniden gerilime neden oldu. Ortadoğu 
ve İran’a yönelik önemli riskler ve yanlış hesaplamalar üzerine alınan bu karar ile ABD ve 
İsrail’in, İran’a ekonomik baskı yapmak sur etiyle İslam Cumhuriyetini zayıflatarak siyasi bir 
dönüşüm yapabileceklerini hesaplamakta oldukları söylenebilir. Tabii bu hesap diğer müttefik 
diyebileceğimiz Sünni dünyasının lideri olmayı amaçlayan Suudi Arabistan’ın da beklentileri 
arasındadır. Dolayıs ıyla Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Trump’ın 
anlaşmadan çekilme kararını olumlu olarak değerlendirmişlerdir  
ABD hemen her krizde İran'a yönelik yaptırım uygulamaktadır.   Son krizde de bu yönde 
bir beklenti söz konusudur.  ABD ve İsrail’ in İran’a olası direk müdahalesi 3. Dünya Savaşı’na 
neden olur. Tahran'a askeri bir saldırısı karşısında Hamas ve Hizbullah İran'ın yanında yer 
alarak Ortadoğu'da büyük çatışmaların çıkmasına ve çok insanın ölmesine neden olacaktır.  
Bunun bilincinde olan BM de endişe duyduğunu dile getirmekte, İngiltere ve AB de İran’a 
yönelik bir müdahaleyi desteklememektedirler. Çünkü ticari kayıp ciddi boyutlara ulaşabilir.  
Tüm olumsuzluklara karşın İran, elindeki güçlü silahlar petrol ve doğalgaz ı kullanmak suretiyle 
sıkıntıların üstesinden gelebilecektir (Demir, 2018: 10 -15). 
4. SURİYE VE HİZBULLAH  
Suriye’de 2011’den beri devam eden iç savaş ülkede farklı siyasi, etnik ve mezhebi 
grupları karşı karşıya getirirken, ülke bölgesel aktörler için de bir mücadele sahası haline 
gelmiştir.  
Ortadoğu politikasının mevcut dinamiklerinde Suriye, İran’la yakın b ir işbirliği 
halindedir. Etnik ve dini farklılıklarına rağmen gelişen bu ilişkinin unsurları bölgede ABD’nin 
varlığına karşı koyma, İsrail karşıtlığı, Filistin ve Lübnan konusunda benzer duruş ve Sünni 
Araplarla sorunlu ilişkiler olarak özetlenebilir. İran ’ın Lübnan ve dolayısıyla Hizbullah’la 
iletişimini sağlaması Suriye üzerinden gerçekleşmektedir (Keskin, 2009: 9).  
İran ile Suriye arasında geçmişi uzun yıllara dayanak bir ittifak ilişkisi vardır ve bu 
çerçevede iki ülke arasında çok uzun zamandan beri a skeri ve ekonomik işbirliği yapılmaktadır.