Herkes onun güzelliğ ini, aydınlığ ını fark etti. 1970'li yıllarda Che Guevera, 
Robespierre, ihtilalci Enver Paş a rolleriyle onu solcu öğ renciler arasında 
çekici yapan o sert, kararlı ve trajik havayla, kırılgan, hatta hafif kadınsı 
güzelliğ i ayağını sakat bırakan kahredici Anadolu turnelerinde büsbütün yıpranıp 
tükenmemiş ti. Beyaz eldivenli sağ  elinin iş aret parmağ ını dudaklarına değ il, ama 
çenesinin altına zarif bir hareketle yaklaş tırıp, "Susun," dedi. 
Buna gerek yoktu, çünkü hem metinde yoktu bu söz, hem bütün salon zaten 
susmuştu. Ayaktakiler de hemen oturdular ve baş ka bir söz iş ittiler. 
"Acılar içinde!" 
Galiba yarım söylenmiş ti bu söz, çünkü kimin acılar içinde olduğ unu kimse 
anlayamadı. Eskiden bu sözle halk, millet akla gelirdi; ş imdiyse Karslılar bütün 
gece seyrettikleri ş eylerin mi, kendilerinin mi, Funda Eser'in mi, yoksa 
Cumhuriyet'in mi acılar içinde olduğ unu anlamadılar. Gene de sözün ima ettiğ i 
duygu doğ ruydu. Bütün salon korkuyla karış ık içli bir sessizliğ e gömülmüş tü. 
"Şerefli ve aziz Türk milleti," dedi Sunay Zaim. "Aydınlanma yolunda çıktı ğın o 
büyük ve soylu yolculuktan kimse seni döndü-remez. Merak etme. Tarihin tekerine gericiler, pislikler, örümcek kafalılar asla çomak sokamaz. Cumhuriyet'e, 
özgürlüğ e, aydınlığ a uzanan eller kırılır." 
Necip'in iki koltuk yanında oturan cesur ve heyecanlı bir arkadaş ının verdiğ i 
alaycı bir cevap ancak iş itildi. Oysa salonda derin bir sessizlik, hayranlıkla 
karışık bir korku vardı. Herkes hiç kıpırdamadan mum gibi oturuyor, sıkıcı 
geceyi anlamlandıran kurtarı- 155 
¦ Sahnedeki ıntılal cinin tatlı sert bir-iki söz, akş am evlerinde konuş acakları bilgece bir-iki 
hikâye anlatmasını bekliyordu ki sustu o. Aynı anda perdenin iki yanından birer asker belirdi. Derken arka kapıdan girip koltuklar boyunca yürüyüp sahneye çıkan 
üç tanesi daha katıldı onlara. Modern oyunlarda olduğ u gibi aktörlerin 
seyirciler arasında yürümesi Karslıları önce korkuttu, sonra eğ lendirdi. Aynı 
anda, koş arak sahneye çıkan gözlüklü bir haberci çocuğ u seyirciler hemen tanıyıp 
gülüştüler. Millet Tiyatrosu'nun karş ısındaki gazete genel bayünin, her gün 
dükkânda durduğ u için bütün Kars'ın tanıdığ ı cingöz ve sevimli yeğ eni Gözlük'tü 
bu. Sunay Zaim'e yaklaş tı, o eğ ilince, kulağ ına birş eyler fısıldadı. 
İşittiklerinden Sunay Zaim'in çok üzüldüğ ünü bütün Kars gördü. 
"Eğitim enstitüsü müdürünün hastanede vefat ettiğ ini öğrendik," dedi Sunay Zaim. 
"Bu alçak cinayet Cumhuriyet'e, laikliğ e, Türkiye'nin geleceğ ine son saldırı 
olacaktır!" 
Salon bu kötü haberi daha hazmedemeden sahnedeki erler tüfeklerini omuzlarından 
indirdiler, kurdular ve kalabalığ a doğru tuttular. Hemen büyük bir gürültüyle 
birer el ateş  ettiler. 
Bunun tatlı bir korkutmaca olduğ u da düş ünülebilirdi, oyunun içindeki hayali 
âlemden hayattaki acı habere yollanan bir iş aret olduğ u da. Tiyatro deneyimi 
kısıtlı Karslılar bunun Batı'dan gelen moda bir sahneleme yeniliğ i olduğunu 
hissettiler. 
Gene de, sıralar arasından kuvvetli bir hareket, bir sarsıntı geldi. Silahların gürültüsünden korkanlar bu sarsıntıyı baş kalarının da korkmasına yordular. Bir-
iki kişi yerinden kalkar gibi oldu, sahnedeki "çember sakallı gericiler" daha da 
sindiler. 
"Kimse kıpırdamasın!" dedi Sunay Zaim. 
Aynı anda erler tüfeklerini yeniden kurup kalabalığ a doğru bir kere daha niş an 
aldılar. Necip'in iki koltuk yanındaki kısa boylu cesur öğ renci tam bu sırada 
ayağa kalkıp slogan attı: 
"Kahrolsun Allahsız laikler, kahrolsun imansız faş istler!" 
Erler tüfeklerini yeniden ateş lediler. 
Patlamalarla birlikte salonda yeniden bir sarsıntının ve korkunun rüzgârı hissedildi. Hemen sonra, arka sıralarda oturanlar az önce slogan atan öğ rencinin koltuğ una 
çöktüğünü ve aynı hızla ayağ a kalkıp, denge- 
156  Sahnedeki İ htilal 