278 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Gittikçe umudunu yitiriyor, şaşkınlığından ne yapacağını bilmiyordu. Bun­
dan sonra gidecek, sığınacak bir yeri, bir kimsesi yoktu. Elinden gelse onları 
da bırakacak, başını alıp adı sanı bilinmedik diyarlara gidecekti. Ama kocalık, 
aaah kocalık! Kapıya koyacak mal değilsin ama ... Dönmek istiyor ama ayakları 
yapışmış gibi onların ardından gidiyordu. Ayrılmanın, yönünü başka yana dön­
menin mümkünü yok. İçi acı. Boz yılanın ağısı gibi. 
Değirmenin alt başına geldiklerinde vakit öğleyi geçiyordu. 
Yükleri indirdiler. Yataklan, çuvalları, bulguru, hamur olmuş unu, neleri var, 
neleri yoksa çalıların üstüne, güneşe serdiler. Bir kalıp da sabunlan vardı. Onu 
da bir taşın üstüne koydu Elif. 
Giyitleri biraz kurumuş, üstlerinde buruş buruştu. Çamurları kurumuş, yer 
yer de dökülmü ştü. 
Elif şişeden çıkardığı kibritle hemen bir ateş yaktı. Ocağa bulgur pilavı koydu. 
Ekmekleri kalmamıştı. Hamur olmuş undan bir parça aldı yağurmaya başladı. 
Meryemce bir şeyler işaret edip duruyordu . Bir şeyler söyleyecekti ama söy­
leyemiyordu. Çırpınıyor, serilmiş unun başında duruyordu. Hamur kuruduktan 
sonra yeniden un olmazdı. Elif neden sonra bunu anladı. Unu topladılar. 
Un toplandıktan sonra Meryemce belini çınara dayamış, gözlerini yum­
muştu. Elifin ekmek yapmaya hazırlandığını anlayınca yanına vardı. 
Ocağın bir kıyısına üç tane taş koyup, üstüne bir teneke parçası örttüler. 
Elif eliyle bir el büyüklüğünde ekmekler yapıyor, tenekenin üstüne koyuyordu. 
Meryemce de teneke üstündeki ekmeği çeviriyor, sonra oradan, iyice kızarsın 
diye, ateşin, közün üstüne aktanyordu. 
İlk pişen bazlamayı Hasan kaptı. İkincisini de Ali. Üçüncüyü de Elif Uruma­
hana verdi. 
Koca Halil öteye, biraz uzağa oturmuş başını önüne eğmişti. Arada da belli 
etmeden, kaş altından onlara bakıyordu. 
Ekmeği pişirip otlann üstüne yığdılar. 
Bu arada Elif pişen bulguru ocaktan indirmiş, suyunu çeksin diye, öteye 
koymuştu. Tavaya bir başparmak büyüklüğünde şişeden çöple biraz yağ aldı 
koydu. Yağ tavada cızırdayınca pilavın üstüne aktardı. Ortalık mis gibi koktu. 
Açlıklarını iyice duydular. 
Tencereyi kuru bir yere koyup, dört yanına halka oldular. 
Ali: 
"Bir de soğan ver Elif," dedi. 
Elif kalktı, düz taşın üstüne serili soğanlardan birisini aldı verdi ona. Ali so­
ğanı şöyle fiyakalıca yumruğuyla kırdı. 
Yufka ekmekleri olmadığından kaşıkla yemek zorundaydılar. Yeteri kadar