bürokrasi  çarkı  gibidir.  Yazışmalarını  dosyalar,  hesaplar  yapar,  def-
terler  tutar,  giderleri  gelirlerden  düşer  ve mütemadiyen  kaydeder. 
Devasa  bir arşivi  vardır.  Hiçbir  tartışmayı  unutmaz,  unutmadığı  gi-
bi unutturmaz  da. Eğer  evli olsaydık,  Mavi  Metres  de onun  gibi  olur 
muydu  diye  düşündüm  bir an. Sanmam.  Olabildiğince  yabani,  ala-
bildiğine  hayvani  bir yan  var bu kızın  yaşamla  kurduğu  ilişkide. 
Gerçi  daha  yirmi  iki yaşında.  Belki  değişir;  belki  evlenir  evlenmez 
o da sonsürat  Ayşinleşir. 
"Sonra?" 
"Sonrası  çürük.  Birlikte  gezdik  tozduk.  Annem  kıyametleri  ko-
pardı  ama  dinleyen  kim.  Âşık  mıydım  bilemiyorum  ama  fena  kapıl-
mıştım  işte.  Hemen  evlenmek  istiyordu.  Ben  evlenmek  filan  istemi-
yordum  ama  bunu  söyleyecek  cesaretim  yoktu  herhalde.  Zaten  ufa-
cık mahalle,  dedikodu  desen  diz boyu.  Kolaysa  evlenme  artık.  Ney-
se nişanlandık.  Nişandan  sonra  seninki  değişmeye  başladı.  Başka 
biri oluverdi  adeta.  Mutsuzdu.  Belki  ben de mutsuzdum  ama  benim 
mutsuzluğum  kendimeydi.  Ama  o mutsuz  olunca,  herkes  mutsuz  ol-
sun istiyordu.  Fesat  değildi.  Zaten  mesele  de bu ya. Hinlik  filan  bil-
mezdi  ama  öğrenmeye  can atıyordu.  Ağzından  hiç iyi laf çıkmaz  ol-
muştu.  Devamlı  şikâyet  ediyordu,  postaneden,  faturalardan,  müdür-
den. Fakat  biz bu yüzden  ayrılmadık."  Sinirli  sinirli  güldü.  "Bizim 
ayrılmamıza  bir at sebep  oldu,  biliyor  musun?"  Şaşkınlığımı  görün-
ce bir daha  güldü. 
"Bir gün  birlikte  geziyoruz,  baktım  bir at arabası.  Şimdi  saçma 
gelecek  sana.  Benim  dedem  bambaşka  bir adamdı;  kimselere  ben-
zemezdi.  'Ölmeden  evvel  ölmeyi  bilmedikten  sonra,  yaşam  da ölüm 
de sırf zaruretten'  derdi.  Ne cennetin  hurisini  perisini  arzular,  ne ce-
hennemin  alevinden  sakınırdı.  Bir de böyle  ne zaman  yolda  bir hay-
van görse,  muhakkak  selam  verirdi.  'Selâm  vermezsem  ayıp  olur, 
belki  eski  bir ahbabımdır'  derdi.  Dedem  derdi  ki, 'ölünce  ölmez  in-
san, gene  gelir  dünyaya.  Bazen  insan  olarak  gelir,  bazen  de hayvan. 
Her gelişinde  başka  bir kisveye  bürünür;  artık  eşekmiş,  kuğuymuş, 
kelebekmiş,  kurbağaymış  şansına.  Darılmaca  yok.'  Darılmaca  ol-
masın  diye,  hafızamız  ölürmüş  bizim  yerimize.  Eskiden  ne olduğu-
muzu  hatırlamayalım;  hatırlamayalım  da üzülmeyelim  başımızdan 
geçenlere  diye.  Küçüklüğümden  hatırladığım  en güzel  şey ne bili-
295