278 
 olarak sürdürülen Filistin gerilla faaliyetleri nedeniyle, İsrail’in kendisini kuzeyd en ve 
güneyden iki düşman devlet arasında sıkışmış hissetmesi ve önleyici amaçlı bir harekat 
planlamasıyla gündeme gelmiştir. Mısır’ın, Ruslardan gelen, İsrail’in Suriye sınırına yığınak 
yaptığı istihbaratı üzerine, önce Sina’ya girip, buradaki BM gücünün çekilmesini sağlayarak, 
İsrail ile arasındaki tampon bölgeyi ortadan kaldırması ve ardından Tiran Boğazı’nı kapatması, 
İsrail tarafından savaş nedeni olarak kabul edilmiştir (Best ve diğ., 2012: 469 -470). İsrail Hava 
Kuvvetleri’nin 5 Haziran 1967’de Arap h avaalanlarına eş zamanlı saldırısıyla henüz 
havalanmamış, 304 Mısır, 53 Suriye ve 287 Ürdün uçağı vurulmuş, hava üstünlüğü 10 
Haziran’a kadar süren kara savaşında İsrail’in, Mısır, Suriye ve Ürdün’ü rahatça yenmesine yol 
açmıştır. Bu şekilde, Gazze Şeridi,  Batı Şeria ve Doğu Kudüs’ün, yani tüm Filistin topraklarının 
ve Suriye’nin Golan Tepeleri ile Mısır’ın Sina Yarımadası’nın kontrolünü ele geçiren İsrail, 
topraklarını üç katına çıkarmış, güvenliği için çok önem verdiği stratejik derinliği kazanmıştır 
(Best ve diğ., 2012: 471). Kudüs’ün tamamen İsrail hakimiyetine girmesi sadece Arap 
ülkelerinde değil, tüm Müslüman dünyasında büyük tepkiye yol açmıştır.  
Savaş, Filistinli mülteciler meselesine yeni boyutlar katmış, İsrail ele geçirdiği topraklar 
ile birlikte  1,5 milyon civarında Filistinli nüfusla nasıl başa çıkacağı sorunuyla karşı karşıya 
kalmıştı. Toprakların elde tutulması, Filistinli sakinlerine İsrail yurttaşlığı verilmesini 
gerektirebileceğinden, demografik dengeyi İsrail aleyhine değiştirebilecek, dev letin Yahudi 
karakterini bozabilecek bir durum olarak görülmekteydi. Sorun, askeri yönetim kurup, yetki ve 
sorumluluğu askeri idareye transfer etmek suretiyle aşılmıştır (Fahreddin ve Çalışkan, 2000).  
Savaş sonunda kabul edilen 242 sayılı BM Güvenlik Konse yi kararı, İsrail’in 1967’de 
işgal ettiği topraklardan çekilmesini öngörmekte, bölgedeki her devletin “güvenlikli ve 
tanınmış sınırları” içinde yaşaması hakkını kabul etmekteydi. Mısır, Ürdün ve İsrail kararı 
tanımış, Suriye ise tanımamıştır. Ancak, Arap ü lkeleri önce İsrail’in işgal ettiği topraklardan 
çekilmesini, İsrail ise önce müzakere masasında “güvenlikli ve tanınmış sınırların” tespit 
edilerek, çekilmenin buna göre yapılması gerektiğini savunmuştur (Armaoğlu, 1991: 709 -710). 
Bu durum, barışçı ve tar aflarca kabul edilmiş bir anlaşma yapılmasına uzun yıllar imkân 
vermemiştir. Kararın bir diğer unsuru da, Filistinli mülteciler sorununa adil çözüm getirilmesi 
çağrısıydı. FKÖ, Filistinlilerden devlet kurma hakkı olan bir halk olarak değil, sadece bir 
mülteci sorunu olarak söz edilmesi ve İsrail’in var olma hakkını tanıması nedeniyle 242 sayılı 
kararı kabul etmemiştir (Cleveland, 2015: 398).  
1967 Arap -İsrail savaşının Filistin sorunu bakımından en önemli sonucu, Filistinlilerin 
kendi mücadelelerinin sorumlu luğunu üstlenmeleri olmuştur.1947 -1967 arasında Arap 
devletleri Filistinliler adına konuştuklarını ileri sürmüşler, Filistinlilerin siyasi sürece aktif 
katılımını desteklememişlerdir. 1967’deki topyekûn yenilgiyle bu iddialar sona ermiş ve o güne 
dek Arapl ar arası siyasetin aracı olan FKÖ, tamamen yeni bir rol elde etmiştir (Lewis, 2015: 
458).  
El Fetih Lideri Yaser Arafat’ın başına geçmesiyle FKÖ, Arap ülkelerinden olabildiğince 
bağımsız bir politika izlemeyi hedeflemiş, sonunda bir Filistin milli kimliği o luşturmayı 
başarmıştır. Milli kimliklerini keşfeden Filistinlilerin, Arap -İsrail çatışmasının aslında İsrail ile 
Filistin arasındaki bir sorun olduğu konusunda uluslararası toplumu bilinçlendirmesiyle 
(Cleveland, 406), Filistin yeniden merkezi konumuna dön ecektir. Arap -İsrail çatışması ise Arap 
devletlerinin artık kendi topraklarını kurtarmaya öncelik verdiği 1973 Arap -İsrail Savaşı’yla 
devam edecektir.  
4.4. 1973 Arap -İsrail Savaşı  
Nasır’ın 1971’deki ölümünden sonra yerine gelen yardımcısı Enver Sedat, İsrail’in