aldı Val i. Komutan d a tedirgindi.
“Siz onlar ı ben gelene kadar  salıverme yin lütfe n,” dedi,  “ben  hemen  çıkıyorum.  Savcıyla 
görüşmey e gidiyorum.”
Telefonu  kapatınca, y ardımcıs ının oda sına daldı, “Terör istleri bıra kıyorlarmı ş,” dedi, 
“ben  savcılı ğa kadar gidiyorum.  Yerime bak.  Öğleden  sonra  milletve killeri geliyor,   karşıl­
ama, k onaklama v esairenin ayrın tılar ıyla u ğraşıv er.”
“Nas ıl bırak ırlar? Doğru de ğildir.”
“Ben  de öyle sanıyordum  ama  doğruymuş.  Şimdi  konuştum  hem  Savcıyl a hem  de Alay 
Komutan ı'yla.”
“Ne söyled iler?  Neden  bırak ıyorlar?  Yanl ış adamlar  mı tutuklanmı ş? Hani kadınlar  çok 
emindil er tanıdıklar ından?”
“Nöbetçi  hâkim  öyle karar  vermi ş. Bunları  yapanl arın  köyler ine, omzunda  yıldızl arı olan, 
üniformalı  bir herif gelmiş,  hem  haraç  toplamış  köylüd en hem de, 'Buras ı Kürdi stan  dır. Türk 
solu haind ir. Bu  köyün sahibi sadece PKK'd ır, ben d e siz in komutan ınızım' d emiş, ' dedi klerimi 
yapmazsan ız hepiniz i gebertirim.  Başbağlar'a  gidip bütün  erkeklerin  beyn ini dağıtaca k evler­
ini de yakacaks ınız' demiş.”
“Ne o lmuş  yani demi şse? Yapmasal ardı, in anmış mı bu h eriflere nöbetçi hâ kim?” 
Vali y ardımcısı nın da sapsarı olmuştu yüzü.
“inanmış.  'Çok pişmanız,  isteğimizle  değil, bask ıyla,  zorla  yaptık. Bizi kulland ılar,  öldür­
ülme kten  kork tuk, ölenler in çoğu  arkadaşımızd ı zaten,' diye hüngür  hüngür ağlamı şlar.  Olur 
mu böyle şey yahu? Olur mu y ahu?  Gidip konuşaca ğım Savcı ile.”
“Konuşun  efendim.  Anla tın gördü klerimiz i. Salmasın lar. Salarlarsa  yine yaparlar.  Bunlar 
iyice insanlık tan çı kmış.”
“Asırlarca  hayvan  gibi güdülen  insanlar ın hayvandan  farkı  mı kalır? Bir yandan  kendi ağal­
arı, şıhları  bir yandan  devlet,  canına  okudu  herifl erin.  Şimdi  onlarda n insanlık mı 
bekliyor sun?”
“Sayın  Valim,”  dedi yardımcısı,  “anlayamadım,  ezilmiş ler diye, yaptıklarını  bağışlamamız 
mı g erekiyor?”
“Laf  mı bu şimd i? Ben cezalarını  çekmeler i için onları  salaca k her kim ise onunla  konuşm­
aya gidiyorum.  Bunca  cana  kıydıktan sonra  hiç serbe st bırakıl ır mı suçlu,  istediği kadar pişm­
anım desin, gözyaşı döksün,  hiç bırak ılır mı? Ama  niye bu noktaya gelindiğini de düşünmek 
lazım.”
Merdiv enleri üçer beşer atlayara k indi Vali, tam  kapıdan  çıkark en, Bayram'ı gördü. Bayram 
Vali Ko nağı 'nın d ış kapısında, ellerini y ine önünde kavuş turmuş t aş gibi d imdik duruyordu.
“Doğruymuş  be Bayram,”  dedi, “inan ılır gibi değil,  ama  hakl ıymış sın. Şimdi  Savcı ya gidiy­
orum. Bakal ım bir şey yapabilec ek mi yiz?”
“Beg,” dedi Bayram,  yanına  yakla şıp sesini alçaltara k, “Val i begim, salınmalar ını sen ist­
ermişin diyeler.”
“Haydaa! K im diyormuş bunu?”
“Eşkiya. Bizi V ali bırah tırec ek, d iyelermiş.”
“Saçmala ma!”  dedi  Vali, eliyle işare t etti az ilerde  duran  arabasına,  yakla şması  için.  Araba 
geldi.  Vali arabaya  binme k üzer e eğilmiş ken doğruldu,  araca  yaslandı,  birkaç  derin nefes çekti 
içine, bekl edi. Sabah tan beri iyi hissetmi yordu  kendin i. Savcıy a gitme k üzere  açık hava ya çıkt­
ığında  başının  dönmes i iyice artmışt ı. Ayağının  altından toprak  kayıyor gibi geliyordu,  gerç­
ekle düş arasında,  yarı sersem bir halde ydi. Baskından  beri uykusuzdu,  doğru dürüst  yemek 
yememiş ti... Biraz önce  çok sıkılmışt ı canı,  katilleri n salınma  ihtimaline.  Bir tuhaf  ağırlık da 
vardı havada. Kara bulutlar top lanıvermi şti gökyüzüne.
“Bu sağanak  da nerden  çıktı şimdi?”  dedi şoförü  aniden  bastırı nca yağmu r. “Efendim...  ısl­
anıyorsunuz ef endim...”
Arabanın  kapısını açmış  bekl iyordu.  Valinin kıpırdamadı ğını görünce  baga ja koştu, elinde 
şemsi yeyle döndü.  Yasland ığı yerde  çok yorgun görünen  Valiye yakla ştı şemsi yeyi açarak.  Vali 
gözlerin i dikmiş bir y ere bakı yordu,  “İnönü ağl ıyor,” d edi y avaşça.
Şoför  şaşkın şaşkın sağına soluna  bakınd ı, gözler ini kırpıştırarak.  Ned en sonra  akıl etti 
heykeli.  Gerçe kten  de İnönü’nün  bronz  yanaklarından  aşağı, gözyaşlar ı gibi iniyordu  yağmur