226 
 1877/78 Osmanlı -Rus savaşına kadar Osmanlı İmparatorluğu’nun dört bir yanında 
açılan rüşdiye okulları idari merkez statüsüne sahip olan tüm yerleşim yerlerinin %50’sinde 
kuruldu. 187 7/78 savaşı İmparatorluğun geleceğini kökten değiştirdi. Kaybedilen binlerce 
kilometrekarelik topraklarla birlikte Tanzimat’ın seferberlik ruhu ve ilerleme ümidi de eridi. 
Yirminci yüzyılın ilk onyıllarında çözülmez gibi görünen uluslararası çatışmalar içi nde 
kaynayan bir dünyada bağımsızlık ve var olma hakkını ispatlayacak Türk milleti Mustafa 
Kemal Atatürk’ün önderliğiyle Devlet -i Aliye’yi tarihe mal ederek cumhuriyetin temellerini 
kararlı olarak attı.  
Yine de, tıpkı Tanzimat arifesinde olduğu gibi 1923 T ürkiyesi’nin en önemli 
ödevlerinden biri hızlı gelişen dünyaya ve teknolojilere ayak uyduran bir eğitim sisteminin 
oluşturulmasıydı. Osmanlı eğitiminin ilk tarihini kaleme alan Osman Ergin bu ödeve katıldı. 
Ondokuzuncu yüzyılın 80’li yıllarında Malatya kaz asına bağlı İmrun köyündeki mektebe 
başlayan Osman Ergin harflerini bilmeyerek Kuran -i Kerim’in bir kısmını ezberledi. 1892’de 
aile ile birlikte İstanbul’a gelen Osman Ergin rüşdiye okuluna başvurarak ilk defa harfleri 
bilmeyip okuyamadığını anladı. Eğitim e elverişsiz bu durum sanki hayatının dönüm noktasıydı. 
Kısa bir süre içinde eksik olan bilgilere kavuşmaya çabalayan Osman Ergin sırf bilim sevgisini 
değil, öğretmen ve eğitimci olma sevincini keşfetti. Yirminci yüzyılın ikinci onyılında Istanbul 
belediye sindeki görevlerinin yanısıra çeşitli okullarda da ders vermektedir.  
Türk dünyasında dönüm noktası olan 1923 yılında Osman Ergin imparatorluktan 
cumhuriyete geçiş sürecinde çağın problemlerinden uzak kalmamaktadır. İmparatorluk 
günlerinde olduğu gibi yine eğitim uğruna çabalamaya kalkarak 1 Kasım 1928’de resmi olarak 
kabul edilen yeni Türk alfabesini okutan ilk okuma yazma kitabını hazırladı. Daha çocukken 
hayatına damga vuran o eksik okuma yazma kitabını yıllardır özleyen Osman Ergin’in 
etkinlikleri, Osman lıların tüm eğitim reform girişimleri ve adım -adım elde edilen olumlu 
gelişmeleri günümüze önemli bir ümit ve kararlılık örneğini sunmaktadır. Eğitim, öğretim ve 
geliştirilmeleri sırf bir slogan değil. Olsun bolluk, olsun değişim ya da kriz dönemlerinde  eğitim 
bir milletin kültürel ve iktisadi başarısını sigorta altına alan, insanoğlunun iyiye yönlendirilmesi 
ümidini veren, vazgeçilmez bir etken  ve davadır. Bu davanın desteğinde tüm medyalar katkıda 
bulunarak eğitimin geliştirilip ilerletilmesinin devletin b uyruklarına sadece değil, bireyin ve 
toplumun yoğun çabalarına bağlı olması inancını ve ümidini telkin etmektedir.  
Ek 1. Nisan 1853 Kararına Göre Açılacak Rüşdiye Okular  
Rumeli  Berat, Delvino, Edirne, Filibe, İşkodra, Manastır, Prizren, Rusçuk, 
Selanik, So fya, Şumnu, Üsküp, Vidin, Yanya Yenişehir  
Anadolu  Ankara, Bursa, Erzurum, İzmir, Konya, Kastamonu ve Trabzon  
Ege ve Akdeniz 
bölgesi  Kandiye, Midili, Lefkoşa  
 
Ek 1.  22.08.1857  - 30.07.1859  Döneminde Açılan Rüşdiyeler  
1274  (22 Ağustos 
1857 – 10 Ağustos 
1858)  Mostar, Travnik, İzvornik, Banya Luka, Bihke, Yeni Pazar, Tekirdağ, 
Yenişehir, Yanya, Manastır, İşkodra, Delvino, Niş, Kandiye, Hanya, 
Rodos, Yozgat, İzmir, İzmit  
1275  (11 Ağustos 
1858 – 30 Temmuz 
1859)  Berat, Çorlu, Drama, Edirne, Filibe, Gelibolu, Karahisar -i Şarkı,  
Lofça, Prizren, Rusçuk, Selanik, Serez ve Sofya