668 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
ölürusüzün içindedir. Belki de başında güneş gibi balkıyan ışıktan bir taç. Belki 
de şimdiye kadar sakalı ağarmış, uzamıştır. Işık gibi göğsüne yağıyardur saka­
lı. İnşallah Taşbaş Efendimiz Meryemce Anasını kanatları altına almıştır. Şimdi 
onu koruyordur. Benim şu halimi de biliyordur inşallah ... İnşallah etmiş olmuş­
tur kardaşım Taşbaşoğlu ... ·· 
Elif çok az öfkelenir, cinleri başına çok az sıçrardı. Öfkelendi, bağırdı. Ali 
onu böylesine tir tir öfkeli hiç görmem işti. 
"Ağzını düzgün aç Ali," diye gürledi. "Efendimiz de ona. Bir zamanlar senin­
le arkadaşlık etmişse ne olmuş. O ermiş bir kişi, sen beni ademsin. Böyle yap­
masan, Taşbaş Efendimize yalvarsan, biz varıncaya kadar Meryemce Anayı ka­
nadının altına da alır, mağarasına da götürürdü . Amma senin şu alafetsiz ağzın 
hiç durur mu? Taşbaş kardaşım da Taşbaş kardaşım! O senin kardaşın değil, o 
bizim Efendimiz." 
Duman altındakiler, Elifin gürlemesini duydular. Zalaca: 
"Düşümde gördüm komşular, düşümde," dedi. "Uzunca Ali anasını öldürdü 
ya ... Elifi de çocuklarını da kıtır kıtır kesiyordu . Yüreğim dayanamadı, bir ba­
ğırdım, uyanmışım. İşte Elif de böyle bağırıyordu . Yarın da kurtarın şu canava­
rın elinden Elifi. V arın da kurtarın ... " 
Hiç kimse yerinden kıpırdamadı. 
Ötede, ateşin ilerisinde Seferin cibinliği ince ince esen yelle sütbeyaz sallanı­
yordu. içerden Seferin anlaşılmaz, bir ınınltı gibi söylediği türkünün sesi geliyor­
du. Ve Muhtar Sefer düşünüyordu: İt oğlu Ali ... Daha çok gelecek var başına, şu 
canım sağ oldukça ... Şu köylünün, şu akrabalarımın, çoluk çocuğumun, karıları­
mm, şu bekçibaşı mın benimle konuşmamasının acısını burnundan fitil fitil geti­
ririm. Ve de getireceğim . Ve de seni rezil rüsvay edeceğim köye. Biliyorum Mer­
yemceyi öldürmedin, ama Meryemce biz köye dönünceye kadar ölecek. .. Ölecek, 
ölecek, Meryemce ölecek! Köylü varacak bakacak ki Meryemce ölmüş ... Bir kel­
lesi duruyor, bir de elleri. O domuz karı, o Meryemce ölecek. Sen de, sen de, sen 
de ... Alçak Uzunca Ali ... O bo k evliyanız, o bo k Taşbaş da ge berdi, kurda kuşa 
yem oldu ya ... Sen de ... Sen de, Uzunca Ali! Sen de öleceksin. Ölecek Meryem-
ce ... Bu işkenceyi yaparsınız değil mi bana? Bunun altında hiç kalır mı Muhtar 
Sefer? Hıdır Kahyanın oğlu ... Bütün servetimi vereceğim. Gerekirse kanımı da 
vereceğim. Öldürteceğim Meryemce yi. Sen derdini Sülayman lının yokuşunun 
kayasına anlat o zaman. Ben anaını öldürmedim, diye. Bütün köylü yediden yet­
mişe üstüne ıspatçılık etmez mi? Eninde sonunda köylü de benimle konuşacak. 
Konuşturacağım bu köylüyü. Ne olursa olsun, ne pahasına olursa olsun bu köylü 
benimle konuşacak. Ya konuşacak bu köylü benimle, ya da başına büyük işler 
gelecek. Ben ki bir kavgaya serimi koymuşum. Önce Taşbaşoğlu demiş onu öl­
dürmüşüm. Şimdi de Uzunca Ali, senin işini görmüşüm. Reva mı, reva mı bana 
ettiğiniz bu kötülük! Benim gibi bir muhtarı şu Toros ülkesi gördü mü? Siz de