laycacık buluyordu. Yazıhanede çalışırken canı sıkıldığı, in­
sanlarla boğazlaşmak zorunda olduğunu anladığı, para kazan­
manın ve hayatın kirine bulandığı zamanlarda akşam eve dö­
neceğini, ellerini bol suyla, uzun uzun, tadını çıkarıp sabun­
layarak yıkayacağını düşünürdü. Günün iş saatleriyle, aile içinde 
geçirilen dinlenme saatlerini birbirinden ayıran bu temizlik 
sırasında o gün yaptığı işleri gözden geçirirdi. 
Musluğu çevirdi, su akmaya başladı. Bugün yazıhanede iki 
şeyle uğraşmıştı. Birincisi fazla önemli değildi: Bir Alman boya 
şirketine kataloglarda gösterilen fiyatlarda kendi yararına ya­
pılabilecek indirimler hakkında bir mektup yazmış, Türkiye'deki 
pazar genişliğine ilişkin bilgi vermişti. İkinci iş çok önemliydi: 
Almanya'dan gelen bir inşaat malzemesi şirketinin temsilcisiyle 
görüşmüştü. Türkiye'ye musluk, boru ve banyo malzemesi satan 
Alman şirketi temsilcisi, aynı alanda Türkiye'de kendisinden 
daha güçlü olan bir İngiliz şirketinden daha ucuz fiyatlarda mal 
satmaya hazır olduklarını, her türlü ödeme kolaylığını da sağ­
layacaklarını söylüyordu. Bu şirketle Türkiye temsilciliği için 
anlaşabilirse, son yıllarda, özellikle rahmetli Cevdet Bey'in son 
yıllarında büyümesi yavaşlayan şirketi büyük kârlarla genişle­
tebileceğim ve hayalindeki güçlü şirketi kurabileceğini düşü­
nüyordu. Sabunu avucunun içinde köpürte köpürte çeviriyordu. 
"Ama belki de Almanca bilmediğim, Fransızcam da çok iyi 
olmadığı için adamla anlaşamayacağım!" diye düşündü ve cam 
sıkıldı. Başını kaldırıp aynaya baktı. Kendini yaşlı, yıpranmış 
ve cansız buldu. Otuziki yaşındaydı, ama ellisine merdiven 
dayamış bir küçük memur gibi çökmüştü; gözleri parlaklığım 
kaybetmiş, saçlarına ak düşmüş, az da olsa kamburu çıkmıştı. 
Bazı yaşıtları yardı ki hâlâ gençlik denen çağdaydılar. Elini suyun 
altına bir daha sokarken, "Çünkü ben çok çalışıyorum!" diye 
düşündü. "Çünkü babam sağken çok çalıştım. O öldükten sonra 
daha da çok çalışmaya başladım. Ailenin bütün yükü benim 
omuzlarımda!" Refik gittikten sonra işler daha da çoğalmış, 
sıkıntıları daha da artmıştı. Şirketten Cevdet Bey'in son yıllarında 
kaybettiği zamanı kazanmak istiyor, hayatının tek amacının 
babasının kurduğu bu ticarethaneyi genişletmek, büyütmek 
olduğunu hissediyordu. Elini ikinci defa sabunlamaya karar 
305