olmadığını,  birini  öldürebileceği  hissine  kapılıp  kapılmadığını,  öte 
dünyaya  inanıp  inanmadığını...  Soracak  çok sorusu  vardı.  Soramaz-
dı ama.  Bu konularda  dilini  tutması  gerektiğini  anlayalı  çok  olmuş-
tu, bunu  her zaman  başaramasa  da. Oysa  bir kadını  sevip  sevmeme-
si, birinin  evinde  rahat  edip  edememesi,  okuduğu  kitabın  yazarını 
ne kadar  kaale  aldığı,  izlediği  filmdeki  herhangi  bir karakterden  et-
kilenip  etkilenmemesi,  dinlediği  şarkıcıları  değerlendirişi...  onlann 
nasıl  öldüklerine  dair  bilgilerine  veya  öleceklerine  dair  sezgilerine 
bağlıydı.  Sırf  güzel  öldü  diye,  cibilliyetsiz  birini  takdir  edebildiği 
gibi;  salt  sonunu  vasat  bulduğu  için,  sevilesi  birine  burun  kıvırdığı 
da olabiliyordu  pekâlâ.  İlgisi  bilgisini,  bilgisi  de ilgisini  körükleyip 
durduğundan,  muazzam  bir dağarcığa  sahipti  bu konuda.  Kitaplar-
dan, olaylardan,  insanlardan  devşirdiği  tüm  bilgileri  itinayla  dosya-
layıp,  beyninin  bir köşesinde  inşa  ettiği  ölüm  arşivine  kaldırırdı. 
Roman  karakterlerinin,  film  yıldızlarının,  ulusal  ve yerel  kahraman-
ların,  filozofların,  bilimadamlarının,  şairlerin  ve bilhassa  katillerin 
nerede,  nasıl  öldüklerini  unutmazdı.  Lisedeyken  tarih  öğretmenle-
rinin  nefretini  kazanmasına  yol açmıştı  bu merakı:  "Büyük  İskender 
mi, ah evet,  sefil  bir hastalıktan  çekti  cavlağı:  onuruna  verilen  iki 
günlük  ziyafetin  ardından  ya çatladı  ya da ishal  oldu."  Felsefe  der-
sinde  de farklı  değildi  çıkışları:  "Ama  aynı  Rousseau,  Voltaire'e  yaz-
dığı mektuplarda  yüzlerce  insanın  canını  alan  Lizbon  depreminden 
hayırla  bahsetti.  Ara  sıra  bu tür temizliklerin  gerekli  olduğunu  söy-
lemeye  getirdi,  yani  nüfusun  niceliği  ve niteliği  bakımından." 
Sidar'ın  oturduğu  sıradan  saçtığı  bilgi  taneleri,  dersin  akışını  alt 
üst ediyordu.  İshalden  öldüğünü  bildikten  sonra  büyüklüğüne  zeval 
geliyordu  İskender'in,  namı  örseleniyordu.  Rousseau  bir modern  za-
manlar  teröristine  dönüşüyordu  öğrencilerin  kafalarında;  felsefesi 
güme  gidiyordu  bu arada.  Tüm  çömezlerine  perhiz  yapmayı  öğüt-
lediği  halde  patlaymcaya  kadar  yediği  bir ziyafet-ibadet  akşamının 
sabahına  çıkamayan  bir din adamı  inandırıcılığını,  altmışından  son-
ra gencecik  bir kadınla  nikâh  kıyıp  gerdek  gecesinin  heyecanına 
kalbini  yem  yapan  saygıdeğer  bir politikacı  saygınlığını,  meyhane-
leri basıp  içki  içenleri  ağaçlarda  sallandırdığı  halde  sirozdan  giden 
bir Osmanlı  padişahı  iktidarını,  yolda  önüne  bakmadan  karşıdan 
karşıya  geçmeye  kalkınca  böcek  gibi  ezilen  bir bilimadamı  kutsiye-
203