189 
çıktığı için, ideolojik hazırlıkl arda ve toplumsa l dönüşümler­
de şiirin rolü başka ülkelere göre daha büyüktür. 
Fransız Devrimi liderleri şiirlerden çok düşünürlerden et­
kilenmişlerdir. O kar gaşa günlerinde, devrimden 34 yıl önce 
ölmüş olan Montesquieu gibi düşünürler ve onun Kanunlann 
Ruhu gibi yapıtlan güncel liğini koruyordu. 
Bizim Namık Kemal, Tevfik Fikret gibi şairlerin yarattığı 
toplumsal dönüşüm fırtınası, Fransa'da Rousseau, Voltaire, 
Montesquieu gibi düşünürl erin imzasını taşır. Rousseau'nun 
eşitlikçi cumhuriyet fikri gibi, Montesq uieu'nün "Erkler Ay­
rılığı" kuralı da yalnız Fransa'yı değil Amerikan anaya sası­
nı etkiledi. 
Montesquieu daha 18. yüzyılda despotik yönetimlere kar­
şı çıkarken, ideal bir hükümetin mutlaka bir dengeye, yani 
birbirini denetleyen bag-ımsız güçlere dayanması gerektiği­
ni öne sürüyordu. Yürütme, yargı ve yasama mutlaka birbi­
rinden aynlmalıydı. Bu üç gücün tek elde toplanması, despot 
yaratmaktan başka bir sonuç do�ramazdı. Denge ve dene­
tim kuralına dayalı bu düş ünceler, bugün de demokratik re­
jimlerin temeli kabul ediliyor. 
Krallıklar döneminde yaşayan Montesquie u, bu ideal du­
ruma en yakın örnek olarak İngiltere'yi görüyo rdu. Çünkü 
orada kral (ya da kraliçe) yasayı öneriyor, parlamen to yasayı 
yapıyor, bağımsız mahkeme ler de yasayı yorumluy ordu. 
Montesquieu daha 1 700'lü yıllarda, bugün bile ulaşılma­
sı zor olan bir demokratik yönetim anl ayışını tarif ediyordu. 
(Bir kraliyet olan Britan ya'nın demokrat ik rejimle yönetil­
mesi ama adında "cumhuriyet" bulunan birçok ülkenin des­
potluğa kayması, Rousseau'dan çok Montesqu ieu'yü haklı çı­
karmıyor mu?) 
Bu ve benzeri düşünceler , dünyada büyük dönüşüm lere 
öncülük etti. Ama Doğu toplumlannda böyle bir felsefi ön­
derlik gönnek pek mümkün değil. Doğu şiirle düşünür, onun-