HOŞABE' NİN EVİNDE
(7 MAR T 1925)
Zilan, efend isi Hoşebe'nin  yatağın ın ayak ucunda  durmuş,  koca sına  elleriyle hazırladığı 
yoğurtlu t arhanay ı yedirme ye çalı şan M ara'y ı seyred iyordu. 
“Böyl e inat edip yemez sen aşını, büsb ütün  güçten  düşece ksin.  Bana  başınd a diz çöktürüp 
ağıtlar yaktırma,  beyim,”  diye y alvarıyordu kad ın. Üç  gecedir Ho şabe'nin a ğrıların ın yüzünden 
uyku uyuma mışlardı.  Sıkıntıdan  zona  illetine yakalanmış tı Hoşabe.  isyan  ilk başladı ğında,  işl­
erin bu hale geleceğini hiç tahmin  etmemişt i. Etse, çoluğu  çomalağ ı toparlar,  atardı  kendin i 
batı şehirler inden  birine, davar ını, koyununu,  araz ilerin i geride bırakmaya  hiç gocunmadan. 
Akılsızlığından  düşmüştü  bu hallere. Yanlış hesap yapmak tan. Hiç usanmadan  ayaklan ıp du­
rurlardı  buralarda  aşiret reisleri, Kürt  beyl eri, onlar,  bunlar.  Azar  kudurur,  dağa  çıkar, kış gel­
ince de aşağı iner, siner  otururlardı.  Hem onlar ın isyanlarından  bıkmı ş, savaş ta Kürtleri n 
Ermenilerin  birbirler ine yaptığı mezalimd en gözü  korkmuştu  hem de yedi düvelin  ordusunu 
toprağ ından  atmay ı başarmı ş koskoca  Başkumandanı,  dağ çetelerinin dize getirebil eceğini hiç 
tahmin  etmemi şti. Şimdi  Şeyh Sait, Diyarbakır'ın  dört  kapısına  birden  taarruz  başlatmış ken, 
kimsel erin  yüzüne  bakaca k hali yoktu. Sızım sızım ağrıyordu  bütün  kem ikleri. Acıları na şişe 
çekmeler,  yakı yakmalar,  soğan sürmel er fayda  etmiyordu.  Şubat  sonunda,  Kürtl erin  isyan ı 
iyice yaydıkl arı haberini aldığınd a, kem iklerinin  ağrısı yetmezmiş  gibi, bir de mide si yanmaya 
başlamıştı. İnce bir şişle deliniyor gibiydi yüreğ inin  az biraz  aşağısında  bir nokta. Zilan'dan 
başka hiç kimse yanında  olmamış tı, kims e ona hak vermemi şti. Emrinde  çalışan yüzlerce  ins­
anın büyük bir kısmı haber  bile vermed en savuşup  gitmişl erdi.  En çok da bu haber siz kaçışlar 
üzmüştü Ho şabe'y i...
“İnsan yıllardır  ekme ğini yediği kapıda,  hiç olmazsa  bir veda eder  gitmed en,”  demişti. 
“Kimsey i zorla tu tacak d eğiliz.”
“Onlar  korkularından  gittiler,” demiş ti Zilan. “Kürtl er, kendiler ine katılmayanları  ölümle 
tehdi t ederler, bil irsin.”
“Bilirim. Ölümü bekl emek meğer ne k adar zormuş.”
“O kadar  karamsar  olma  beyim,”  demişt i Zilan,  “isme t Paşa yine Başbakan  olmuş  diyeler. 
Ne de ol sa as ker a damdır, n'a pacağın ı bilir o.”
Şeyh Sait isyanının  iyice yayıldığı günlerd eydil er. Zilan'ı n karısı Kamer,  atların  samanın ı 
tazelem eye gittiğinde,  oğla nların  tekme  sille kavga ettiklerini  duymuş tu ahırda.  Sinip kula k 
kabartmışt ı. Keşke kabartmaz  olaydı. Hoşabe'n in Nuhup  dağının  mağaralarınd a yarı diri yarı 
ölü bulup  kollarında  evler ine taşıdığı, kendilerinin  de yedirip giydirip öz çocukları  yerine 
koyduklar ı evlatlıklarından  biri  vefas ız çıkmı ştı. Bir müddet  ne yapacağ ını bilemeden  dur muş, 
oyalanmış tı yerind e Kamer,  sonra  dayanamamış,  yanlarına  varmışt ı. Analı ğını karş ısınd a gör­
ünce bem beyaz olmuştu H alit'in yüzü.
“Aranızda  gitme k isteyeniniz  varsa,  Zilan babanızın  elini öpsün,  iznin i alsın öyle gitsin,” 
diye konuşmuştu  Kamer,  Hali t'in yüzün e hiç bakmadan,  “öyle hırsız  gibi savuşmasın.  İkizler 
altı-yedi ay içinde,  bey kapısında  iyi besle ndikl erind en olacak  birden büyümüşlerd i. Sesleri 
çatlamış,  sivilcel eri geçmiş,  saçları  gürleşmi şti. On beş yaşında  olmalarına  karşın,  on sekizlik 
delikanlılar  gibi görünüyorlardı.  Onları  alt alta üst üste boğuşurk en yakala yan Kamer 'e hiç 
yanıt  vermemişlerd i. Ahırdan  çıkıp gitmişt i kadın.  Bütün  gün başına  ağrılar girmiş ti. Gün 
ermek  üzer eydi, birazdan  dönerdi tarladan Zilan. On yıl boyunca  evlat  hasr etiyle tutuştu ktan 
sonra  kavuş tuğu  çocuklarından birinin  evden  kaçacağ ını nasıl söyleyec ekti ona Kamer.  Yediği 
içtiği dizlerine  durasıca  Halit, isyana  katılacakmış,  nasıl diyecek ti? Zilan, akşam  yem eklerini 
yedikten sonra, almış tı oğlanları k arşısına.
“İçin izden bir i gitmek istermiş,” d emişt i, “isyancılara katılmak i stermiş.”