de ona karşı çıkıyorum! Sonuç? Herkes kendi düşüncesini 
söylüyor, o biraz daha haklı gözüküyor. Haklı gözükmesinin 
nedeni de benim şu tasarılarım. Oysa ben bu tasarıları aydınlık 
gelsin diye yaptım. Sonra ne olacak? Birazdan Muhtar Bey ge­
lecek. Stadyuma gideceğiz. Sonra ben belki Süleyman Ayçelik'i 
göreceğim. Sonra İstanbul'a eve döneceğim. Ömer ile Nazlı 
günlerdir karşılıklı surat ediyorlar... Ben ne yapıyorum?" Birden 
bir şey yapmış olmak için gerinerek esnedi, pencereden dışarı 
baktı, birisiyle birşeyler konuşmak istedi, ama bunu yapama­
yacağını, herkesin kendi düşüncesine çekildiğini ve kimsenin 
sessizliği bozmak istemediğini hissetti. Yeniden az önceki dü­
şüncelerine döndü: "Ben de ona o zaman Meclis'i halkın seçmesi 
gerektiğini söylerim. O da bana halkın kendisine yararlı olanı 
değil, gözünü boyayanı seçeceğini söyler ki, bu da doğru. Şimdi 
bir serbest seçim yapılsa, ikinci, üçüncü partilere izin verilse 
bütün hacılar, hocalar, madrabazlar Meclis'e girer. O zaman 
onların Meclis'e girmesini engelleyecek kanunlar koymalı: Mesela 
din siyasete âlet edilemez, üniversite bitirmemişler milletvekili 
olamaz, sonra tüccarlar ve ağalar Meclis'e giremez. Sonra halkı 
da iyi insanları seçecek bir şekilde eğitmeli! Başka?" Kendi 
kendine güldü. "O zaman ne yapmalı?" diye söylendi. "Muhtar 
Bey haklı değil. Ben de haklı sayılmam. Ama ben iyiniyetliyim. 
Ben birşeyler yapmak istiyorum! Ne yapmak istiyorum?" Herr 
Rudolph ile yaptığı tartışmayı hatırlayarak: "Aydınlığı getirmek 
istiyorum!" diye mırıldandı. Yeniden aynı düşüncelerin ve belirsiz 
kelimelerin çemberine girerek dönmeye başladığını farketti. Bu 
arada epey vakit geçti. Kahvesini içti. Aynı düşünce çemberine 
girerek gene döndü. Sonra eski hayatını, Perihan'ı, her zaman 
hatırladığı şeyleri hatırladı. "O zaman bir dengem vardı. Sonra 
bunu kaybettiğimi düşündüm. Şu Güler'in evine gitmiş kendi 
evime dönüyordum. Nişantaşı'nda yürüyordum, dengemi 
kaybettiğimi düşünüyordum. Kaç ay önce? Sekiz ay oluyor! Şimdi 
ne yapıyorum? Burada oturuyorum ve bakıyorum. Nazlı'nın 
elbiselerinin kırmızı olduğunu görüyor ve bunu düşünüyorum. 
İyi ki onu giymiş. Herkesin surat astığı bu odada neşeli olan tek 
şey bayrak rengindeki o eteklik!" Etekliğe bakarak: "Ama Muhtar 
Bey neşeliydi," diye düşündü. "O kadar neşeliydi ki benim canımı 
388