T urgut, elinde olmadan mırıldandı: “Tarih düşürmek is-
terdi.”
“Efendim? Bir şey mi söylediniz?”“Hiç,” dedi T urgut. “Söylediğiniz kelimeleri tekrarlıyor-
dum kendi kendime.”
“Bu devrelerin sayısı, sonradan o kadar arttı ki izleyemez
oldum. Bir hafta süren devreler bile oluyordu. Her devrenintek özelliği vardı: bir önceki devrenin şiddetle reddi. FakatSelim, bütün devreleri arasında benzerlikler bulurdu; eskidevrelerini yenileriyle uzlaştırmaya çalışırdı farkında olma-dan. Sonra da bütün bunu sezmiyormuş gibi konuşurdu:‘Benim Üniversitelerim’ de Nietzsche’yle Marx’ı uzlaştırmaya
çalışan biri var. Ne garip değil mi? Bunu yapmaya fırsat bu-lamadan da ölüp gidiyor. Ne yapabilirdi acaba yaşasaydı?Böyle yarım kalan işler bana hüzün veriyor.’
“Benim Üniversitelerim ’i ezbere bildiğine inanıyordu. Yıl-
lar sonra, üniversiteyi bitirirken, yeniden bütün kitabı oku-muş ve gözünden kaçan noktalar olduğunu görerek şaşır-mıştı. Fakat sesinde, o eski hayranlık yoktu. Wilde’a hay-ranlığıysa tamamen geçmişti. ‘Bu adamı bir zamanlar nasılbeğendiğimi bir türlü anlamıyorum,’ diye dövünürdü. Ona,geliştiğini, artık on beş yaşındaki Selim olmadığını, kişiliği-ni bulduğunu hatırlattığım zaman yüzünü buruşturdu: ‘Bel-li değil. Hiç ilerlediğimi sanmıyorum. Aynı aptalca duygu-ları taşıyorum içimde. Bendeki başkalaşma, gelişme biçi-minde olmuyor. Olduğum gibi kaldım ben. Aptallar gibibüyümedim. Biraz ağırlığım arttı o kadar.’
“Büyümediği, gerçek dünyaya karışmadığı için üzülüyor-
du. ‘Gerçekten bucak bucak kaçıyorum,’ diyordu. Birini sı-kıntıda görünce çocuk gibi ortadan kaybolmak istiyorum.Korkaklıktan değil; kendimi onun yerine koymaktan. İn-sanların karşısında bazen de o eski aptalca utangaçlığımyüzünden dikilip kalıyorum. Gitmek gerektiği halde bir
369