leşine kaptırmıştım kendimi-' Newton, Genel Çekim Kanu- 
ııu’nu bulmak için Kepler Kanunlarından yola çıkmıştı. Fa­
kat sonuca hiç de kolay ulaşamadı Newton.' Mustafa İnan 
gibi zayıf bünyeli olan Newton da çocukluğunda arkadaşları­
nın oyunlarından uzak durmuştu; bir litrelik bir kavanoza 
sığacak kadar küçüktü doğduğu zaman; bu çocuğun yaşaya­
cağını sanmıyorlardı. Bazıları bu yüzden Newton’un erken 
gelişmediğini söylerler. Genel Çekim Kanunu da yıllarca uğ­
raştırdı onu: "Hesaplar bir yerde takılıp kalmıştı. Ne yapsın? 
Diferansiyel ve intégral hesap henıiz bilinmiyordu. Sizin ya­
rım saatte çözebileceğiniz bir intégral problemi için Newton 
yirmi yıl uğraşmak zorunda kaldı. Sonunda Genel Çekim 
Kanunu’nu bulmak için diferansiyel ve intégral hesabı da 
icat etmek zorunda kaldı: Başka çaresi yoktu." Sonsuz kü­
çükler hesabı da artık havada dolaşıyordu; onu da bir mate­
matikçinin bulması zamanı artık gelmişti. Nitekim Leibniz 
de aynı yıllarda bu metodu Almanya'da geliştiriyordu. So­
nunda Çekim Kanunu iki sayfaya sığdırılabilecek duruma 
geldi, "işte evrenin temel kanunlarından biri de basit bir di­
feransiyel hesaba dayanır. Siz daha neleri çözüyorsunuz şim­
di, şu ikinci dereceden basit denklemin de sözü mü olur?" İş­
te bilim böyle basit temellere dayanıyordu; işte Newton da 
bu basit kanunu bulurken diferansiyel hesabı ve türevi icat 
edivermışti(l). İnsanın Mustafa Hoca’yı dinlerken kendini 
Newton ya da Kepler gibi hissetmemesine imkân var mıydı?
"Şimdi bu kanunu arza tatbik edelim," dedi Mustafa 
İnan, "yani şu bizim küçük dünyamıza. Meselelere yukardan 
bakmayı bildikten sonra dünya gibi gezegenler insana çok 
küçük görünür. Newton da, 'Başkalarından daha ilerisini gö- 
rebiliyorsam, bunu, devlerin sırtına çıkmama borçluyum,’ de­
miştir. Evet, Newton adlı dev bile başarıya ulaşmak için 
Descartes, Kepler ve Galile gibi devlerin sırtına çıkmak zo­
runda kalmıştır." Mustafa İnan'ın dersini dinleyenler de