Ö
NSÖZ
 
 
 
O
ğuz Atay'ın yapıtı deyince, ayrı ayrı romanları, öykü leri ve 
oyunlarından önce kişileri canlanıyor gözümün önünde. 
Tutunamayanlar' ın Selim Işık'ından  Oyunlarla Yaşayanlar' ın Coş-
kun Ermiş'ine dek... Negatif kişiler topluluğu: kendi sorunlarını 
çözememiş ve topluma kendini kabul ettirememiş aydınlar, 
toplumu n acımasızca dışladığı lümpenler, çaresizlik içinde 
intihara, cinayete sür üklenenler, delirmenin sınırlarında 
dolaşanlar. Alışılanın tersine marjinal insanlardır bunlar, olumsuz 
kahramanlardır.  
Elbette bu kişiler kahramanı oldukları anlatılarda birer öğe. Ama 
öylesine ön plandalar ki her roman bir kişinin romanı, her öykü 
bir kişinin öyküsü. Oğuz Atay durum ya da olaydan çok kişilerin 
anla tıcısı. Dahası: bu kişilerin başına gelenlerden çok ruhsal 
serüvenleri nin anlatıcısı. Yine alışılanın tersine.  
Marjina l ve olumsuz kişilere, bu kişilerin de ruhlarına yönelen an -
latıların geniş okur kitlesine vereceği ne var? diye sorulabilir bu 
aşamada. Nitekim  Oğuz Atay'ın yapıtlarına bu soruyu suçlayıcı 
biçim de yöneltenler olmuştur. Ne var ki, bu marjinal kişileri n 
ruhları kat kat açıldıkça onları üreten çevre, kültür, toplum ortaya 
çıkmaktadır. Toplum kişiye içkindir, o kişi atipik olsa bile.  
Oğuz Atay'ın anlattığı türden kişilere yazın dünyası yabancı de ğil 
elbette. Coşumcu yapıtlarda, 19. yüzyıl Rus yazınında, varoluş -
çulukta, Kafka'nın yazdıklarında, giderek 1955 -65 Türk yazınında 
var bu tipler. Toplumuyla uyum sağlayamayan, başkaldıran ve ye -
nilen kahramanlar, acımasız yaşam oyununu yitiren küçük insan -
lar. Bu kişilerin öyküleri trajiktir, dramatiktir. Bu tür kişiler gide rek 
kitle kültürüne mal olmuşlar dır. Melodramlar onlarla 
beslen mişlerdir.