Doğu ve Batı
"Mustafa İnan'ın çok sevdiği İngiliz şairi ve hikayecisi Rud­
yard Kipling, ‘Doğu doğudur,' der, ‘Batı da batı. İkisi hiçbir 
zaman yaklaşamaz.’ Mustafa böyle kesin bir ayrılmadan ya­
na değildi. 'Bu millet...’ diye başlayan kısa anlamlı uzun söz­
lerden yana da değildi. Batılı olmak, Batı’da yaşamak gibi 
bir rüyası da yoktu." "Biz ilerlemek, ileriye gitmek, Batılı gi­
bi olmak istemiyor muyuz?" diye sordu genç adam bütün saf­
lığıyla. Orta yaşlı profesör itiraz etti. "Bunlar kolay formül­
lerdir. Mustafa her formülün nereden geldiğini araştırmadan 
içi rahat edenlerden değildi. Batılı olmak mümkün müydü? 
Bilimde bile bir gelenek sözkonusuydu. Bugün Batı’nın ulaş­
mış olduğu bilim seviyesine hayran olmak, onlann birçok şe­
yi bize oranla daha kolay çözdüğünü görerek bu bakımdan 
hayranlık duymak 'ithal malı bilim' yapmak için yeterli bir 
sebep değildi. Ve birdenbire, hayranlıkla gelenek yaratıla­
mazdı. Doğu’ya da hayran olunabilirdi; Mustafa İnan’ın hay­
ran olduğu Ömer Hayyam, aslında bir matematikçiydi. Gele­
nek, hayranlıkla filan başlatılamazdı; gelenek, sabırla küçük 
halkaları birbirine ekleyerek yaratılabilirdi. Bu gelenek var­