dua edip,  otobüs,  tren,  feribot  ya da uçak  biletlerini  mezar  taşına 
sürten  ziyaretçilerini  saymazsak,  yaklaşık  otuz  altı sene  boyunca  da 
kıpırtısız  huzurunu  bozacak  bir hadise  olmadı.  Kalktıgöçeyledi  De-
de isminin  oradan  oraya  taşınmakla  özdeşleşmesinden  olsa  gerek, 
uzun  yola  çıkacak  yolcuların  hayırlısıyla  gidip,  gittikleri  yerde  ha-
yır bulabilmek  için,  yola  çıkmadan  bir gün  evvel  buraya  uğrayıp, 
hayali  bir gümrük  görevlisinin  onayını  alır gibi,  biletlerinin  bir kö-
şesini  mezarın  etrafındaki  pas rengi  balçığa  batırdıkları  parmakla-
rıyla  damgalamaları  âdet  haline  gelmişti.  1960'ların  ikinci  yarısın-
dan itibaren,  yolculann  yerini  gurbetçiler  ve gurbetçi  yakınları  al-
maya  başladı.  O yıllarda,  evliyanın  en sadık  ziyaretçileri,  yurtdışı-
na işçi  olarak  gidecek  erkeklerin  geride  bıraktıkları  kadınlarıydı. 
Onların  biletleri  olmadığı  için,  kuruyunca  kınaya  benzer  bir görü-
nüm alan  pas rengi  balçığı  parmak  uçlarına  ya da avuçlarına  sürü-
yorlardı.  Ancak  zamanla  bu kadınların  büyük  bir kısmı  kocalarının 
yanına  gitti;  ziyaretçiler  üçer  beşer,  beşer  onar  eksildi.  Otuz  altı se-
nenin  sonunda,  bu görkemli  mezarın  önce  tahta  parmaklıkları,  son-
ra şarabî  damarlı  beyaz  mermerleri,  derken  pas rengi  balçığı,  bir sü-
rek avının  giderek  daralan  çemberi  gibi  etrafını  kuşatan  dükkânlar, 
atölyeler,  lokantalar  tarafından  çaktırmadan  yutuldu.  Böylece, 
Kalktıgöçeyledi  Dedelerin  önceleri  iki iken  bire  inen  mezarı,  en ni-
hayetinde  sıfıra  varmış  oldu. 
*** 
İki kadim  mezarlığın  bulunduğu  yokuşlu  araziye  gelince,  ana  cad-
denin  yapımının  tamamlanmasıyla  birlikte,  en hızlı  değişim  orada 
yaşandı.  Vaktiyle  ortodoks  Ermeni  mezarlığının  kuzeybatısında  ka-
lan yamaç  boyunca  hoşendam  apartmanlar  inşa  edildi.  Apartman-
lar, kuyruklanna  rengârenk  şeritler  bağlanmış  uçurtmalar  gibi,  vit-
rinleri  ışıl ışıl mağazaları,  faça  düzüp  piyasa  yapılan  kaldırımları, 
çalgılı  çeganeli  lokalleri  getirdi  peşlerisıra.  Burada  evi ya da arsası 
olanlar  kısa  zamanda  büyük  paralar  edindi,  ana cadde  üzerindeki  bi-
naların  kıymeti  hızla  üçe  beşe  katlanınca.  Caddeye  bakan  dairele-
rin büyük  bir kısmı  işyerlerine  kiraya  verildi;  içlerinden  çoğu  mu-
ayenehaneler  ve yazıhanelerdi.  Bunların  sayıları  zamanla  o kadar 
31