Çok sonra kendimi önce sokaklarda, sonra şu rezil kahvede buldum. Buraya nas ıl geldiğimin bile fark ında 
değildim, içeri girerken bu sefil nakka şlar ve hattatlar aras ına kar ıştığım için öyle bir utanç duyuyordum ki aln ım 
terliyordu. 
Beni seyrettiklerini, birbirlerini dürtüp beni i şaret edip gülü ştüklerini de seziyordum, peki, görüyordum i şte. 
Tabii olmaya çal ışan hareketlerle bir kö şeye oturdum. Bir yandan da öteki üstat nakka şlar ı, bir zamanlar Üstat 
Osman'a birlikte ç ırakl ık ettiğimiz sevgili karde şlerimi ar ıyordu gözlerim. Onlara da  bu gece birer at resmi 
çizdirdiklerinden ve bu budalalar ın yar ışmay ı ciddiye al ıp tap ındıklar ından eminim. 
Daha meddah efendi hikâyesine ba şlamam ıştı. Resim bile as ılmam ıştı daha. Bu da beni kahvedeki 
kalabal ıkla iyice yak ınlaşmaya zorlad ı. 
Peki, size do ğruyu söyleyeyim: Herkes gibi şakalar yap ıyor, edepsiz hikâyeler anlat ıyor, dostlarla a şırı 
hareketlerle öpü şüyor, çift manal ı, kinayeli, cinasl ı sözler soku şturuyor, genç kalfalar ın hat ırını soruyor, herkesin 
yapt ığı gibi, ortak dü şmanlar ı ac ımas ızca iğneliyor, iyice co şunca el şakalar ına, boyun öpmelere kadar 
vard ırıyordum işi. Bütün bunlar ı yaparken ruhumun bir yan ının ac ımas ızca sessiz kald ığını bilmek dayan ılmaz 
bir ac ı veriyordu bana. 
Yine de, k ısa bir sürede, kelime oyunlar ıyla kendi çükümü ve dedikodusunu etti ğimiz başkalar ınınkini, 
kaleme, kam ışa, kahvehanenin sütunlar ına, neye, babaya, tokma ğa, p ırasaya, minareye, bol şekerli parmak 
tatl ısına, çam a ğacına ve iki kere de bütün âleme benzetmeyi ba şard ığım gibi, söz konusu etti ğimiz güzel 
oğlanlar ın k ıçlar ım da turunçlara, incire, kaday ıfa ve yast ığa ve çok küçük bir kar ınca yuvas ına benzetmeyi 
başard ım. Oysa ayn ı süre boyunca ya şıtım hattatlardan en iddial ısı, kendi aletini yaln ızca gemi dire ğiyle, hamal 
sırığına, üstelik pek acemice ve kendine güvenemeden benzetmi şti. Ayr ıca ihtiyar nakka şlar ın kalkmayan 
kam ışlar ına, yeni ç ıraklar ın vişne rengindeki dudaklar ına, paralar ım (benim gibi) bir yerde (en edepsiz kö şede 
dedik) gizleyen hattat ustalara, içmekte oldu ğum şarab ın içine gül yapra ğı değil afyon at ıldığına, Tebriz ve 
Şiraz'daki son üstatlara, Halep'te zaten kahveyle şarab ın kar ıştırıldığına ve oran ın hattatlar ına ve güzel 
oğlanlar ına da kinayelerle de ğindim, telmihler yapt ım. 
Bazen içimdeki iki ruhtan birinin en sonunda galebe çal ıp ötekini arkada b ırakt ığını, o sessiz ve sevgisiz 
yan ımı en sonunda unutabildi ğimi sand ığım da oluyordu. O zaman, herkesle birlikte kendim olarak payla ştığım 
çocukluğumun bayram törenlerini hat ırlıyordum. Ama bütün bu şakalara, öpü şüp kucakla şmalara ra ğmen beni 
kalabal ık ortas ında ac ılar içinde ve yapayaln ız b ırakan bir sessizlik de vard ı içimde. 
Beni hep ay ıplayan, cemaatten koparan bu sessiz ve ac ımas ız ruhu -bir cindi o, ruh de ğil- kim koymu ştu 
içime? Şeytan? Ama 
Seytan' ın istediği edepsizliklerle de ğil, tam tersi, içimdeki sessizlik ruha i şleyen en saf hikâyelerle huzur 
buluyordu ancak. O huzuru bana verir diye şarab ın etkisiyle iki hikâye anlatt ım. Uzun boylu, soluk ama 
pembemsi tenli bir hattat ç ırağı yeşil gözlerini gözlerimin içine dikerek beni çok dikkatle dinliyordu. 
 
NAKKAŞIN RUHUNUN YALNIZLI ĞINI 
TESELL İ ÎÇÎN ANLATTI ĞI KÖRLÜK VE 
ÜSLUP ÜZER İNE İKİ HİKÂYE 
 
Elif 
 
At resmini atlara bakarak yapma, san ıldığı gibi Frenk üstatlar ının buluşu değil, Kazvinli büyük üstat 
Cemalettin'in fikriydi ilk. Akkoyunlu hakan ı Uzun Hasan' ın Kazvin'i fethetmesinden sonra, ya şlı üstat 
Cemalettin, yaln ızca muzaffer hakan ın nakkaşhanesine hevesle kat ılmakla kalmam ış, onunla seferlere ç ıkıp, 
Tarih'ini gözüyle gördü ğü savaş meclisleriyle resmetmek istedi ğini söylemi şti. Böylece, altm ış iki y ıl hiç sava ş 
görmeden at, süvari ve sava ş resmi çizen bu büyük usta ilk defa sava şa gitmiş, ama daha, terli atlar ın birbirlerine 
şiddet ve gürültüyle giri şini göremeden, dü şman saflar ından at ılan bir topla hem kör olmu ş, hem de iki elini