94 düşüncesizliği, bilerek işlenen suçlardan daha ağır sayıyordu. 
Aklın suçlarını daha hafif cezalara çarp tırıyordu; akılsızlığın 
suçları na düşmandı. Bu mezhep, Ubor M etenga'dan başkası 
olamazdı ve benden başka kurban se çemezdi. Kurban olmamak 
için, her an uyanık bulunmak gerekiyordu;  ayağına çarparak 
düşen bir  taşın  işlediği suçtan da sen sorumluydun. Benden iyi 
kurban bulunamazdı. Onlar haklıydı; çünkü aklın işlediğ i suçlar 
azdı, çünkü toplu mu düzeltmek isteyenlerin karşısına çıkan ve 
bir çığ gib i büyüyken ihmal suçl arından kurtulmak gerekiyordu. 
Akıl, her şeyi bilerek yapıyord u; bugün kötülük yaparsa veya bir 
yanlışlığa düşerse, yarın iyi bir şey yapabilirdi. Akı ldan ümit 
kesilmezdi. Rastlantılara ve kör kuvvetlere gelince, onlar hep 
kötülük saçacaktı, ezecekti, kıracaktı, ortadan kaldıracaktı; 
çünkü bilmiyordu. Akıl, çıka rını düşündüğü için, yararlanmak 
istediği için, büsbütün yok etmezdi. Fakat ben suçsuz dum;  beni, 
bu toplumun hukuk anlayış ı çileden çıkarmış tı. Bilerek işlenen 
suçlardan ko rkuyordum sadece; oysa beni her gün suçlu duruma 
düşürmek için binlerce tuzak kurulu yordu. Bununla başa 
çıkamazdım. Aslında, okuduklarımdan sezdiğime göre (hiçbir 
şey açıkça ifade edilmiyordu bu satır lar içinde), insanın 
bilmeden suç işlediğine de inanılmıyor du; rastlantının, kör 
kuvvetlerin filan, kendini aldatmak olduğu kabul ediliyordu. 
Sonunda dayanamadım bunlara; bir köşeye büzüldüm kaldım.  
O köşede ne kadar kaldığım ı hatırlamıyorum. Uyuyup 
uyumadığımı da bilmiyorum. Uyku ile uyanıklık arasındaki fark 
azalmıştı herhalde. Düşündüğümü hatırlıyorum. Ne 
düşündüğümü bilmiyorum. Uykuda düşündüm galiba. K endi 
başımın  çaresine bakamayacağımı düşündüm sonunda. Bunu 
hatırlıyor um, en son düşüncemi. Aklıma bir bak tırmalıyım, 
dedim; kendimi uzmanların eline bırakmalıyım. Ben her şeyi 
birbirine karıştırdım; onlar daha iyi bilirler. Be ni hiç olmazsa, 
benim gibi olan insanlarla bir araya koyarlar. Çevremdeki