balar ını 1915'te kasap Türklerin ellerinde kaybetmi ş soyk ınmze-
de bir sülalenin torunuyum amma velakin Mustafa ad ında bir 
Türk taraf ından büyütüldü ğüm için köklerime ihanet etmeyi ö ğ-
rendim, soyk ırımı inkâr etmek üzere yeti ştirildim! F ıkra gibi val-
la... Ah, marn ım khalasim!*"  
Dikran İstanbuliyan hiddetle sustu ve sözlerinin etkisini tar-
tabilmek için ka şlarını çat ıp yeğenine bakt ı. Ama Bardam ta ş gibi 
hareketsizdi.  
"Koş durdur bu i şi Barsam!" diye ekledi Dikran Day ı, bu se-
fer daha yüksek sesle. "Bu gece Arizona'ya uç ve çok geç olma-
dan bu komediye bir son ver. Kar ınla konuş. Haydeh!"  
"Eski kar ısı!" diye düzeltti Zaruhi Hala, taba ğına bir parça 
burma al ırken. "Ay bunu yememem laz ım asl ında. Kalori bomba-
sı valla. Annecim ne demeye bu kadar şeker koyars ın ki şu tatl ı-
lara? Neden yapay tatland ırıcı denemiyorsun?"  
"Denemiyorum çünkü benim mutfa ğıma yapay olan hiçbir 
şey ad ımını atamaz," diye cevaplad ı Şuşan Çakmakç ıyan. "Yaşla-
nıp da şeker hastal ığına tutulana kadar yiyebildi ğiniz kadar yiyin. 
Her şey mevsiminde güzel."  
"Hakl ısın valla, benim şeker mevsimim daha geçmemi ştir 
herhalde," dedi Zaruhi Hala göz k ırparak ama sadece yar ım bur-
ma yemeye cesaret edebildi. A ğzındakini bitirmeden karde şine 
döndü: "Hem Rose'un Arizonalarda i şi ne?"  
"Orada kendine i ş buldu," dedi Barsam ifadesiz bir sesle.  
"Aman ne i ş ne iş!" diye at ıldı Varsenig Hala. "Oralarda ne 
halt ettiğini san ıyorsa... üniversite kafelerinde hizmet etmek kim 
o kim, sanki be ş paras ız. Bile bile yap ıyor. Cümle âlem ona yete-
rince nafaka vermedi ğimizi düşünüp bizi suçlas ın diye yapm ıyor-
sa ne olay ım. Zorluklarla mücadele, eden cesur, yaln ız anne rolle-
rinde! Kendine bu rolü biçmi ş!",      
"Armanuş'a bir fenal ık gelmez Rose'dan," diye m ırıldand ı 
Barsam sesine bir tutam umut,katmaya çabalayarak. 'Rose üni-   versite eğitimine geri dönmek istedi ği için Arizona'da kald ı. Öğ-
renci Deme ği'nde buldu ğu iş geçici bir durum. As ıl ilkokul ö ğret-
meni olmak istiyor. Çocuklara olan sevgisinden. Bunda bir beis 
yok ki. Kendisi mutlu oldu ğu ve Armanu ş'a iyi bakt ığı müddetçe 
kiminle ç ıktığının ne önemi var?"  
"Hakl ısın hakl ısın da bir o kadar da haks ızsın," dedi Surpun 
Hala, gözlerinde aniden beliren alayc ı bir par ıltıyla. "İdeal bir 
dünyada ya şıyor olsak,  bu onun hayat ı, bize düşmez diyebilirsin. 
Tarih ve soy mevhumun yoksa, belle ğin ve toplumsal sorumluluk 
duygun yoksa,  sadece şimdide ya şıyorsan elbette bunu iddia ede-
bilirsin. Ama sevgili karde şim sen de pekâlâ biliyorsun ki geçmi ş 
geçip gitmi ş bir şey değildir. Geçmi ş şimdiki zaman ın içinde ya-
şar ve atalar ımız çocuklar ımızın içinde nefes al ıp verirler... Evla-
dına o bakt ığı müddetçe eski kar ının hayat ına kar ışmaya hakk ın 
var. Hele bir Türk'le ç ıkmaya başlam ışsa!" 
Akademik nutuklar ı pek sevmeyen ve gündelik konu şma di-
lini entelektüel jargona tercih eden Varsenig Hala araya girdi: 
"Barsamc ığım, sana bir sorum var. Bana Ermenice konu şan bir 
Türk gösterebilir misin?"  
Barsam cevap vermek yerine ablas ına yan yan bakt ı. 
Varsenig Hala devam etti, "Söyle bana kaç Türk Ermenice 
öğrenmiş. Hani var m ı böyle Türkler? Hiç! Neden bizim annele-
rimiz onlar ın dilini öğrenmiş de tersi olmam ış? Kimin kime hük-
mettiği apaç ık ortada de ğil mi? Sen kalk gel Orta Asya'dan, dal 
dosdoğru Anadolu'nun ba ğrına, sonra bir bakm ışsın her yerdeler! 
Orada yerle şik olan milyonlarca Ermeni'ye ne oldu peki? Asimi-
le edildiler! Eridiler! Katledildiler! Yetim b ırak ıldılar! Sürüldü-
ler! Mal mülklerinden oldular! Sonra da unutuldular! Kendi öz 
kızım nas ıl olur da bizim şimdi bu kadar az say ıda ve bu kadar ke-
derli olmam ızdan sorumlu olanlar ın eline b ırak ırsın? Mesrop 
Mashtots* mezar ında döner!"  
* Mesrop Mashdots (360-440): Ermeni Kilisesinin önde gelen din adamla-
rından. Ayn ı zamanda bir dilbilimci ve Ermeni alfabesini olu şturan kişi. 
 
* (Erm.) Ölsem de kurtulsam!