bak, yaşlı genç hepimiz rezil olduk şu yağmur altında, hepimiz 
hasta olduk, hepimiz öldük. Sığınacak bir çah alh da yok." 
"Çeltiği satamadık, fabrika daha para vermedi." 
Bundan başkaca da söz çıkmıyordu Ağaların ağzından. 
Irgatların bir kısmı bölük bölük, emeklerinden vazgeçip, 
boyunlarını içlerine çekmiş savuşup gidiyorlardı. 
Ağaların en zalimi de Şakir Beydi . Her gün, sabclhtan akşa­
ma kadar ardında yalvaran bir ırgat kalabalığıyla dolaşan Şakir 
Beydi. Şakir Bey, bir kahveye giriyor , kapıda bekleşen bir ırgat 
kalabalığı, o kahveden çıkıncaya kadar bekliyorlar , o çıkınca da 
başlıyorlardı ta evinin kapısına kadar yalvarmaya ... Zeynulla­
hın dükkanının, Hükümet Konağının önünde, sırtlarından du­
manlar tüterek, ıslak. .. 
Kasaba alışm ışh. Kimse ırgatlarla ilgilenmiy or, kimse onla­
rın yüzlerine bile bakmıyordu. Sadece Zeynullah, "Bıkhm bu 
yüzsüz insanlardan, ırga tlardan," diye arada sırada bağırıyor­
du. Yalnız, Zeki Nejadın arkadaşlan bir araya geldiklerinde, 
acıyla başlanın sallıyor , veryansın ediyorlardı Ağalara, Hükü­
mete, ırgatlara ... 
Gene bir sabahh, Memed yağmur altında her zamanki gibi 
kasahaya inmiş, Rifat Ustayla kahvede çayını içiyor, karşıdaki 
saçağın alhna birikmiş ahalıların halini seyrediyor du. Ortalık 
birden kanşh. Eli oraklı, demir dirgenli, sopalı, elleri taşlı bir 
kalabalık geldi, sessiz, kasabanın alanındaki çınarın alhnda 
durdular. Gelenl er, varıyorlar sessizce alanda birikiyorlardı. Bu 
birikme öğleye kadar sürdü. Kalabalığı alan almadı, yan sokak­
lara, cami avlularına, Hükümet Konağının önüne, bahçelere, 
evlere kadar taşhlar. Çıt çıkarmıyor lardı. İndirdikçe indiren 
yağmurun alhnda dimdik duruyorlar dı. Kasabalılar da kahve 
kapılarına, dükkania rının önüne çıkmışlar , pencerelere üşüş­
müşl er, bu suskun kalabalığı seyreyl iyorlardı. 
Birden kalabalık dalgalandı, üçe dörde ayrılıp, başka başka 
yönlere yürümeye başladılar. Ayaklannın çamurda çıkardığı 
seslerden başka ses yoktu ortalıkta . Bir bölüğün başında, beli 
bükülmüş, ak sakallı, yeşil gözlü, çok zayıf, uzun boylu bir kişi 
yürüyordu. Memed onu taruyordu, Şakir Beye yalvarırken onu 
çok görmüştü. 
338