başka bir yerden para almayı aklına getirmediği için, bu du­
ruma aldırmazmış. Günlerden bir gün bir duvar hesabı sor­
muş bu akıllı mühendis bizim hocaya. Hoca hemen oturmuş, 
gerekli formülleri göstermiş, hesap yolunu anlatmış. ‘Biliyo­
rum, ama bu uzun bir hesap yolu hocam,’ demiş öteki 'Peki 
canım,' demiş bizim Hoca; "Bazı kabuller yap, bazı yükleri 
ihmal ederek basitleştir sistemi.’ Eski öğrenci gider, bir haf­
ta sonra gelir: ‘Hocam bu hesap yine uzun oluyor.’ Mustafa 
yine bazı basitleştirici tavsiyelerde bulunur. Öğrenci durma­
dan gelir gider. Aslında niyeti bozuktur: İster ki Hoca ona, 
‘Duvann yüksekliği şu kadar, eni boyu bu kadar olsun,' diye 
boyutları versin. Bir gün gene bu eski ve akıllı öğrenci daha 
kısa bir hesap yolu sorunca Hoca onun içini rahatlatan bir 
tavırla karşılık vermiş: 'Şimdi sana gerçekten çok kısa bir 
yol göstereceğim.’ Akıllı mühendisin gözleri parlamış: ‘Aman 
hocam sağolun.' 'Bir kısa yol daha var,’ demiş Mustafa Hoca 
ciddiyetle: 'O da, bu hesabı sen yapmazsın oğlum'."
Mustafa İnan 1931 yılında Mühendis M ektebine ve bilim 
hizmetine girdi. 1930 yıllan bir uyanış dönemiydi. Her alan­
da büyük işler başanlacaktı, buna inanılıyordu. Bilim alanı 
da ele alınmış. Hayatta en gerçek yol göstericinin bilim oldu­
ğu söyleniyordu. 1938 yılında İstanbul Darülfünu'nu Üniver­
site olmuştu, müderrisler profesör olmuştu. Artık bizde de 
Newton, Pascal ve Gauss gibi bilginler yetişecekti. Üniversi­
te reformu bunu sağlayacaktı. Herkes iyimserdi. Kürsüler 
kuruluyordu. Doktora diye bir şey olduğunu da öğrenmişler­
di artık. Yeni bir Gauss’un ortaya çıkacağı günler yakındı.
"Peki neden çıkmadı?" diye yakındı genç adam. 'Yalnız bir 
şey unutulmuştu. Gelenek ve özellikle sistem diye bir şey ol­
duğu unutulmuştu. Doğu'nun sistemsizliği diye bir şey olduğu 
unutulmuştu. Doğu geleneğinin bilim geleneğiyle nasıl uzlaş- 
tınlacağı meselesi unutulmuştu. Aceleden temel ilkeler unu­
tulmuştu. Gauss'un Alman vatandaşlarının ülkeye getirilme­