12  
12.Bana Kelebek Derler 
 
 
 
Öğle namaz ından önceydi. Kap ı vuruldu, açt ım bakt ım: Kara Çelebi. Ç ırakl ık y ıllar ımızda bir ara aram ızdayd ı. 
Sar ılıp öpüştük. Şimdi Eniştesinden bir haber mi getirmi ş, diye merak ediyordum ki nak şettiğim sayfalara, 
resimlerime bakaca ğını, dostluk için geldi ğini ve beni Padi şahımız ad ına bir soruyla s ınayacağını söyledi: Peki, 
dedim. Bana dü şen soru nedir? Söyledi! Peki! 
 
ÜSLUP VE İMZA 
 
Nakşı göz zevki ve iman ı için değil de paras ı ve nam ı için yapan soysuzlar ço ğald ıkça, dedim, üslup ve imza 
merak ı gibi daha pek çok çirkinlik ve tamahkârl ık görece ğiz demektir. İnanarak de ğil, usûldendir diye 
yap ıyordum bu giri şi: Çünkü hakiki yetenek ve hüner, alt ın ve ün sevgisiyle bile bozulmaz. Hatta, do ğrusunu 
söylemek gerekirse, bana oldu ğu gibi, para ve ün hüner sabibinin hakk ıdır ve onu a şka getirir. Ama bunu 
söylersem, nâkka şlar bölüğünün k ıskançl ıktan kuduran s ıradan nakka şlar ı, aç ık verecek bir söz ettim diye 
üzerime gelirler de bu i şi onlardan daha çok sevdi ğimi kan ıtlamak için pirinç üzerine a ğaç resmederim. Frenk 
etkisiyle Bat ı'dan ve cizvit papazlar ının götürdü ğü resimlere kan ıp yoldan ç ıkm ış baz ı zavall ı Çinli üstatlar ın 
etkisiyle Do ğu'dan bu üslup, imza ve şahsiyet heveslerinin tâ yak ınımıza kadar geldi ğini bildiğim için sizlere bu 
konuda k ıssa olacak üç hikâye anlatay ım. 
 
ÜÇ ÜSLUP VE İMZA MESEL İ 
 
Elif 
 
Bir zamanlar Herat' ın kuzeyindeki da ğlardaki kalesinde nak şa ve resme merakl ı bir genç han ya şam ış. 
Haremindeki kad ınlardan yaln ızca birini severmi ş bu han. Deli gibi sevdi ği bu güzeller güzeli Tatar k ızı da hana 
aşıkm ış. Sabahlara kadar terleye terleye öyle çok sevi şirlermiş ve öyle mutluymu şlar ki hayatlar ı hep böyle 
sürsün isterlermi ş. Bu dileklerini gerçekle ştirmenin en iyi yolunun da kitaplar ı aç ıp eski üstatlar ın yapt ığı harika 
ve kusursuz resimlere saatler ce, günlerce bakmak, hiç durmamacas ına bakmak oldu ğunu keşfetmişler. Ayn ı 
hikâyelerin hiç şaşmadan, hep birbirini tekrar eden kusursuz resimlerine bakt ıkça, zaman ın durduğunu ve 
hikâyede anlat ılan alt ın devrin mutlu zaman ına kendi mutluluklar ının kar ıştığını hissederlermi ş. Han ın 
nakkaşhanesinde ayn ı resimleri ayn ı kitaplar ın sayfalar ı için yeniden ayn ı kusursuzlukla yapan ustalar ustas ı bir 
de nakka ş varm ış. Âdet oldu ğu üzere usta nakka ş, Ferhat' ın Şirin'e olan a şkından ac ı çekişinin, Mecnun ile 
Leyla'n ın birbirlerini görüp hayranl ık ve özlemle bak ışmalar ını y a  d a  H ü s r e v  i l e  Şirin'in Cennet misali masal 
bahçesinde birbirlerini çift anlaml ı, manidar bak ışlarla süzmelerini bir kitap sahifesinde resmederken â şıklar ın 
yerine Han ile Tatar güzelinin resmini çizermi ş. Han ile sevgilisi bu sayfalara bak ınca kendi mutluluklar ının hiç 
bitmeyece ğine iyice inan ır, usta nakka şı övgüye ve alt ına boğarlarm ış. İltifat ve alt ının çokluğu usta nakka şı 
sonunda yoldan ç ıkarm ış ve Şeytan' ın da dürtmesiyle resimlerinin kusursuzlu ğunu eski üstatlara borçlu oldu ğunu 
unutmuş ve kendi şahsiyetinden de bir parça koyarsa resimleri daha da be ğenilir sanm ış gururla. Oysa, usta 
nakkaşın yapt ığı bu yenilikleri, ki şisel üslup izlerini, han ile sevgilisi birer kusur olarak görüp huzursuz olmu şlar. 
Uzun uzun bakt ığı resimlerde eski mutluluklar ının şuras ından buras ından bozuldu ğunu hissedince Han, önce 
sahifelerde o resmediliyor diye Tatar güzelini k ıskanm ış. Sonra o güzel Tatar ı kıskand ırmak için ba şka bir cariye 
ile sevişmiş. Harem dedikoducular ından bunu ö ğrenmek o kadar kederlendirmi ş ki Tatar güzelini, kendini