dolu defterin üstüne koyduğum için böyle söyledi. Doktor ko­
nuyu buraya çekene kadar o hareketi yaptığımı bilmiyordum. 
"Elbette mahzuru yok. Ama ben sadece birtakım tarih not­
ları alıyordum. İnsan, gezip tozduğu yerleri tarihin çerçevesin­
den yazarken daha iyi anlıy or, anlamlandır abiliyor da ... Ken­
dim için notlar sadece ... " 
"Bunu hep yapar mısınız? Belki böyle böyle, bir kitaba ha­
zırlık oluyordur." 
"Oluyorsa bile, çok sınırlı bir hazırhk. Bazan hatta, hiçbir 
anlam taşımaz. Hem, bizzat kitabın yeraltına, belki artık çıkma­
masıya çekildiği bir dünyada, ona bu tür özenler göstermenin 
gereğinden kuşku duymaktayım. Üstelik ben gezi notları yaz­
maya da hiç istekli olmamışımdır. Yüzlerce, binlerce kere anla­
tılmadık hiçbir yer kalmadı, diye düşünüyor olabilirim. Üste­
lik insanlara dünyanın her ucunu bucağını, kutuplara, buzdağ­
larına kadar o kadar çok gösterdiler ki, anlatarak onların düşle­
rini nekadar zorlayabilirsiniz ki?" 
Doktor, benim 'Evliya Çelebi'liğe, 'Montesquieu'lüğe -onun 
o Iran Mektupları 'nı düşünüyordur herhalde- burun kıvırmamı 
pek iyi karşılamadı; gözünden birkaç numara aşağı düştüm ga­
liba: 
"Bense gezi kitaplarını okumaya hala bayılırım. Her anla­
tanın bakışı, tonu farklıdır. Herkesin çok iyi bildiği, yazıla yazı­
la cılkı çıkmış, filmlere sahne ola ola ezberlenmiş, ekranlarda 
bakıla bakıla hatta artık görülmez olmuş ünlü bir cadde bile, 
farklı birinin sunuşuyla bize hiç bilmediğ imiz bir yermiş gibi 
gelebilir. Yalan da olsa ... Yalana ihtiyacımız var ... " 
"Öyle mi?" 
Bunu apaçık bir alayla söylediğimi hemen farkettim. Ama 
iş işten geçmişti. Ağzımdan o tonda, yani karşımdakini küçüm­
seyici bir "Öyle mi?" çıkmıştı bile. Üzüldüm. Konuyu döndü­
rüp, bıraktığımız noktaya getirmek istedim: 
"Eski tarih öğretmeniniz belki Baden' a gitmiştir, kaplıcala­
ra ... Olamaz mı?" 
''Melk'e, Mayerling'e de gitmek istiyordu ama, buraları gü­
nübirlik gidilip gelinebilecek yerler. Kalmaya gitmiş olsa, o za­
man da hiç değilse yanına usturasını almaz mıydı?" 
108