m1� gibi, hemen bilimsel diinyanm ayrmtih derinliklerinde 
kaybolmakla sonur;lanan ara;;tirmalara giri�mek ir;in vakit 
erkendi." 
"Mustafa, arkada�lan futbol oynarken topun uzagmda 
duruyordu, ama hayatm ir;indeydi. Bir konuda uzmanla�a­
rak bilim hayatmm bir ko�esine r;ekilecek yarat1h�ta degildi. 
Belki Mekanikte daha birr;ok bilimsel makalenin altma im­
zasm1 atarak kitaplarda daha r;ok adm1 ger;irebi lirdi; iistelik, 
biitiin r;ah�ma arkada�lannm ku�kusuz kabul ettigi gibi bu­
nu herkesten iyi yapabilirdi. insanlanmlZI ve hele bilim r;ev­
remizi iyi bildigi ir;in daha geni� kapsamh bir denemeye gi­
ri�ti. Bilime; iilkede bir 'ekol' kurarak hizmet etmeyi ser;ti. 
Neden daha r;ok ara�t1rma yapm1� gibi goriinenler degil de, 
Mustafa inan kahyor geriye? <;unkii Mustafa inan, onlardan 
r;ok daha derinlere dogru yay1lmak istiyordu ashnda. Ulkede 
bilimsel gelenek yaratmak gibi bir i�e giri�iyordu. Bunun 
ir;in belki de yiiz y1l ya�amak gerekiyordu. Olsun, Mustafa 
in an da yiiz y1l ya�ayacakb, belki daha fazla ya�ayacakt1. 
Mustafa Efendi'nin lisedeki hocalanndan Muhittin Bey 
(Erev), "Talebelerim ir;inde Mustafa ba�ka idi," diyor titrek 
sesiyle, yetmi� alb ya�mda ki eski hoca, "Benimle teoriler ko­
nu�urdu," diye anl atiyor. "ilmi r;ah�malarma isvir;re'de ba�­
lam1�b. istanbul'da her zaman, yapt1g1 i�leri duyuyordum . 
Mustafa'yi doksan yil ya�ayacak zannediyordum. Ben kal­
d1m, o gitti. Ba�ka bir �ey soyleyemem." Evet, bu konuda 
soylenec ek ba�ka bir �ey yoktu: Mustafa inan gitmi�ti. Uzun 
vadeli plamnda belki bir bak1ma yamlm1�b. Elli alt1 ya�mda 
ve biitiin yorucu gi.inliik i�lerden tam kurtuldug u s1rada he­
sabmm dogru r;1kmad1gm1 gormii�tii. 
Oysa bu hesap dogru yap1labilirdi. Dii�iik tansiyonlar, 
r;abuk yorulmalar gozoniinde tutulabilirdi. insan kendini ko­
ruyabilirdi. Kendini korumak m1? 0 da ne demek? Bunu an­
lamas1 zordu Mustafa'mn. Burada belki Doguluydu, alr;akgo-
90