olan,  ağaç  şeklindeki  pirinç  fotoğraf  çerçevesini  anımsamıştı  Sidar. 
Ağacın  beş ayn  dalma,  ikişerden  toplam  on adet  fotoğraf  asılıyor-
du; erik  büyüklüğünde,  yuvarlak  çerçeveler  içinde.  Annesi  buraya, 
kendi  annesiyle  babasından  başlayarak  aile  fertlerinin  fotoğrafları-
nı asmanın  hoş olacağına  inanmıştı  bir kere.  Ancak  bu şekilde  top-
lam onu  bulamadıklarından,  kardeşlerinin  ailelerine  uzandığı  tak-
dirde  de bu sayıyı  kat kat aştıklarından,  tüm  çerçeveleri  tamı  tamı-
na doldurmak  bir mesele  olmuş;  en sonunda,  eksik  kalan  iki çerçe-
veye  kuzenler  içinde  çok  sevilen  iki tanesinin  fotoğrafları  eklene-
rek mesele  hallolmuştu.  Çerçeveler  son derece  küçük  olduğundan, 
her bir fotoğrafı,  geriye  sadece  ufacık  bir kafa  kalacak  biçimde  dik-
katlice  kesmek  gerekmişti.  Vakvak  ağacının,  koparılır  koparılmaz 
çığlıklar  atarak  çürüyen  mey  vaları  gibi,  o pirinç  çerçevelikte  yıllar-
ca sallanmıştı  aile  fertlerinin  kafaları. 
Sizinle  aynı  kandan  gelmiyorum.  Aranızda  doğmuş  olmam  sa-
dece bir  tesadüf.  İçinizdeki  ölüm  korkusunu  pışpışlayabilmek  için 
doğurduğunuz  çocuklardan  biriyim.  Gene  de ölümden  kaçamadığı-
nızı görünce,  yenisini  yapmak  üzere  kaderine  terk  ettiğiniz  çocuk-
lardan  biri.  Yerlere  saçıyorum  tohumlarımı.  Kimseyi  döllemek  iste-
miyorum.  Tesadüfen  başlayan  ömürleri  tesadüfen  sonlandırmama-
nın yegâne  yolu  olduğu  için,  sizi  değil,  intiharı  kutsuyorum. 
Ölüm  merakı  yüzünden  işittiği  azarlara  yenileri  eklenmişti  İstan-
bul'da.  Gördüğü  mezarlar  hakkında  bilgi  edinmek  ya da dışarıdan 
ulaşılamayan  türbelere  nasıl  girebileceğini  öğrenmek  için  fikir  da-
nıştığı  insanlar,  sorularına  cevap  vermek  yerine,  Fatiha  okumasını 
söylüyorlardı  hemen  her seferinde.  Anlaşılmadığını  zannedip  soru-
yu tekrarlaması,  aldığı  cevabın  şeddelenmesinden  başka  bir işe ya-
ramıyordu.  Okumuyordu  o da Fatiha.  Zaten  nasıl  okunacağım  da bil-
miyordu.  İslamiyet  ile ilgili  pek  fazla  bir şey bilmediği  gibi,  öğren-
meye  de niyeti  yoktu.  İntihan  yasaklamaya  devam  ettikleri  müddet-
çe, hiçbir  dinin  ondan  itaat  beklemeye  hakkı  olduğunu  sanmıyordu. 
Gene  de düşündüğü  kadar  cahil  değildi  İslamiyet  konusunda. 
Bazen,  bazı  şeyleri  bildiğini  fark  ediyordu;  bildiğini  bilmediği  şey-
leri. Çünkü  rüzgâra  karşı  yokuş  aşağı  hızla  giden  bir bisikletli  gibi-
207