227 
 ORTA DOĞUDA BARIŞ UMUDU VAR MI?  
 
Çağrılı Konuşmacı  
Prof. Dr. Haydar ÇAKMAK  
Gazi Üniversitesi, İ.İ.B.F.,  
Uluslararası İlişkiler, Ankara/TÜRKİYE  
E-mail: hcakmak@gazi.edu.tr   
 
 
ÖZET  
Orta doğu bölgesi, dünya da bulunan çok sayıda bölge arasın da en çok bilinen, en sorunlu, en 
çetrefil ve en çok konuşulan bölgedir. Bu sadece günümüzde değil asırlardır da bu böyledir . Sümerler 
(M.Ö. 3500 -2000), Asurlular (M.Ö. 1000 -2000 Irak ta Dicle kıyısın da kurulmuştur), Akadlar (M.Ö. 
2350 -2150 Irak ta kurulmuştur) ve Babillerdir (M.Ö. Irakta kurulmuştur. 2105 -1806.) M.Ö. 3500 
yılında kurulan Sümerler, ort a doğunun bilinen ilk uygarlığıdır. Dünya da ilk tarım Mezopotamya ya 
da, yani orta doğu da Sümerler tarafından yapılmıştır. Osmanlı imparatorluğu,1516 -1914 yılları arasın 
da bölgede hüküm sürmüş ve barış hakim olmuştur. Bölge “Pax Otomana -Osmanlı barışı” sayesinde 
yoksul ama huzur içinde yaşamıştır. İngilizlerin 1914 de bölgeye hâkimiyetiyle, yeni yapay devletler ile 
Arap halkı bölünmüş ve birbirlerine düşman haline getirilmiştir. Asırlardır bir arada yaşayan Arap 
halkı, mezhepler, kabileler, hanedanlar ve  farklı çıkarlar yaratılarak birbirlerine düşman hale 
getirilmiştir. Orta doğu da barışın tesisi için bölge sorunlarının çözümü gereklidir. Bölgenin kendinden 
ve bölge dışından kaynaklanan ciddi sorunları vardır. Bunların en önemlilerini not edelim. Birinc isi, 
bölge dışından emperyalist ülkelerin sömürü amaçlı bölge ülke ve yönetimlerine müdahaleleridir. 
İkincisi, bölge ülkelerin de çok sayıda farklı etnik grupların varlığı ve sınır sorunları ülke yönetimlerini 
zorlaştırıyor ve dış müdahaleyi kolaylaştırıp kapı açıyor. Üçüncüsü, bölge halkının eğitimsiz, yoksul 
olması ve gelir dağılımının adaletsiz olması. Dördüncüsü, farklı dinler ve mezheplerin olması ve 
halkların ve yönetimlerin bunu önemsemesi ve çıkarına uygun kullanması alışkanlığı. Beşincisi, bölge 
ekonomisinin kaynaklarının azlığı, ekonominin ağırlıklı olarak petrol ve doğal gaza dayanmasıdır. 
Altıncısı, bölge ülke rejimlerinin arkaik, çağdışı olması ve demokratik olmamasıdır. Yedincisi, Hukukun 
üstünlüğü, insan hakları ve özgürlükler gibi çağdaş değe rlerden yoksun olmasıdır.  Orta doğunun kaderi 
veya bölge ülkelerinin beceriksizliği, neden ne olursa olsun bölgenin çetrefil sorunlarının çözümü 
zaman alacaktır. Ama umutsuz yaşamak da mümkün değildir. Orta doğuda barış olur mu? Evet olur ve 
olması gereki r zira barış bölge halkının hakkıdır. Çünkü bölge halkı uzun süredir savaşın içinde ve çileli 
bir hayatı vardır.  
Anahtar Kelimeler : Ortadoğu, barış, umut  
IS THERE ANY HOPE OF PEACE IN THE MIDDLE EAST?  
 
ABSTRACT  
The Middle East is the cradle of Civilization s. Sumerians (M.He. 3500 -2000), Assyrians (M.He. 
1000 -2000 the Tigris coast was established in Iraq, Akadlar, (M. He. 2350 -2150 founded in Iraq) and 
Babylonians (M.He. It was founded in Iraq. 2105 -1806. M.He. Founded in 3500, Sumerians are the first 
known civilization in the Middle East. The first agriculture in the world was made by Mesopotamia or 
Sumerians in the Middle East. The Ottoman Empire ruled in the region between 1516 -1914 and peace 
prevailed. Thanks to the “pax Autoana -Ottoman peace”, the region  lived in poor but peaceful 
conditions. With the domination of the British in the region in 1914, the new artificial States and the