adama bütün düşüncelerini dökmek geldi. "Ben, ama böyle 
şeylere inanmıyorum ki!" dedi. "Bütün Türkler birlikte olsun 
bunun ne önemi var? Ben Turancılığı, ırkçılığı ve milliyetçiliği 
doğru bulmuyorum." 
"Siz kim oluyorsunuz da bunları söylüyorsunuz!" diye birden 
bağırdı adam. "Siz kim oluyorsunuz da Türkçülüğü küçüm-
süyorsunuz..." 
Muhittin şaşırdı. Sağına soluna baktı, ama kimse oralı değildi: 
Meyhanenin her zamanki uyuşuk, kirli havası ağır ağır çürü-
yordu. 
"Siz kim oluyorsunuz da Türk milliyetçiliğini doğru bul­
madığınızı söyleyebiliyorsunuz? Bu cesareti nereden buldunuz? 
Şu içkiden, çürüyen ruhunuzdan, hiçbir yere, hiçbir şeye kök 
salmadan kayıp giden şu mutsuz hayatınızdan mı? Rica ederim, 
kendinize gelin! Kendinizi düşünün. Ne olduğunuzu, ne yap­
tığınızı, kim olduğunuzu düşünün! Siz, siz kendinizden de, 
başkalarından da, her şeyden nefret ediyorsunuz! Bu topluma 
yabancısınız. Yalnız yabancı olsanız... Bu toplumun düşmanısınız. 
Şiirlerinizdeki, şu halinizdeki, sözlerinizdeki kendini beğen­
mişlikten utanın. Kendinizi bu kadar beğenmek için ne yaptınız? 
Hiç! Oysa yeteneklisiniz, zekisiniz, bunları biliyorum, kalkıp 
bu masaya boş yere oturmadım. Yazık size oğlum, yazık size. 
Size, milletimize yazık değil mi? Rahmetli babanızı tanıyorum. 
Yazık değil mi? Anlıyor musunuz beni?" 
Muhittin kendini bir vazo kırmış, bir sakarlık yapmış gibi suçlu 
hissederek adama bakıyor, "Haklı, haklı, kendimden başka hiçbir 
şey düşünmüyorum!" diye mırıldanıyordu. Ama aklının yete­
nekleri ve zekâsına ilişkin şu küçük övgüye daha çok takıldığının 
da farkındaydı. Türkçü öğretmen sözlerini bitirip gene o şaşırtıcı 
gülümseyişle, hoşgörülü babacan gülümseyişle yüzünü ay­
dınlatınca Muhittin içinden suçsuz, günahsız, temiz gözükme 
isteğinin geldiğini anladı: 
"Bana bunları söylüyorsunuz. Sanmayın ki ben durumumdan 
memnununı. Ben bu halimi hiç beğenmiyorum. Ama bu kötü 
ve dediğiniz gibi utanılacak durumdan kurtulmak için inanacak, 
sarılacak hiçbir şey bulamıyorum." 
"İşte Türkçülük! İşte milletinize kendinizi adamanız! İşle 
30/