tiyatro artistiydi. Cevdet Bey ağbisini unutmak için gelen poğaçayı 
yedi, kahvesini içti ve bir makaleyi ağır ağır okumaya başladı. 
Bu gazeteyi her okuyuşunda yaptığı gibi, bilmediği Fransızca 
kelimeler için hayıflandı. Sonra her Fransızca okuyuşunda yaptığı 
gibi, bu dili öğrenmek için nasıl çaba harcadığını, özel hocaya 
verdiği paraları, özel hocayla birlikte okudukları kitaptaki aileyi, 
yalın cümlelerle günlük hayatı anlatılan o güzel Fransız ailesi 
gibi bir aile ve eve duyduğu özlemi hatırladı. Bunları hatırlamak, 
özellikle o Fransız ailesinin günlük hayatına benzer bir hayatı 
kuracağını, günün ilk sigarasıyla dumanlanmış aklında can­
landırmak çok hoştu. Makalenin yarısmdayken fazla vakit 
kaybettiğine karar verdi. Bütün öteki tüccarlar aldığı, ticaret 
hayatını iyi yansıttığı ve Fransızcasına yararı olduğu için okuduğu 
Moniteur D'Orient'i bir kenara bırakarak ayağa kalktı. Poğaça 
bitmiş, kahve ve sigara içilmiş, gazeteye vakit ayrılmıştı. Şimdi 
kendini işlere vermek için gereken gerginliği, gücü ve dengeyi 
duyuyordu. Ticaret hesapları aklında ne sabahın ilk dakikalannda 
olduğu gibi zayıf ve alevsiz, ne de az önce olduğu gibi cayır cayır 
yanıyordu. Hesaplar ve dertler, bir tüccarın aklında nasıl yan-
malıysa öyle; sakin, ama güçlü ve denetim altına alınmış bir 
yangm gibi yanıyordu. Cevdet Bey, "Evet, şimdi ilk iş Sadık ile 
şu hesaplara bir daha bakmak olmalı!" diye düşündü. 
Sadık şirketin genç muhasebecisiydi. Gençti, Cevdet Bey'den 
on yaş küçüktü, ama şimdiden onun kadar gösteriyordu. Cevdet 
Bey dükkânın asma katına çıkarak, onunla bir süre konuştu. 
Perşembe gününe kadar gelecek paralarla, ödenecek borçlar 
arasındaki küçük farkı öğrendi ve Eskinazi'den gidip borcunu 
istemeye karar verdi. 
Sonra, aşağıya, tezgâhtarların arasına indi. Burada baştezgâhtar 
sayılabilecek orta yaşlı bir Arnavut'la bir süre konuştu. Ona üzeri 
boya kutularıyla, lambalarla, öteberiyle dolu olan bir masayı 
göstererek, müşterinin her zaman düzenli ve boş bir tezgâh 
görmekten hoşlanacağını söyledi. Ama Arnavut tezgâhtar, 
kendisini anlamıyor, bu düzenin çok daha etkili olduğunu 
kanıtlamaya çalışıyordu. Bunun üzerine, Cevdet Bey tezgâhın 
arkasına geçti, herkesi azarlayan bakışlarla orayı burayı düzeltti, 
örnek olsun diye de, bir müşteriye baktı. Bu alçakgönüllü ha-
16