38 
 Tunç SOYER  
Öncelikle emeği geçen herkese çok teşekkür ederim. Burada bulunan sizler hoş geldiniz. 
Ben bu 65 günlük güne 65 yıllık homosapiensin tarihinden süzülen erdemlerin ışığında 
bakmaya çalışacağım. Gerçekçi ol imkânsızı iste r. Belki bu 65 güne rehberlik edebilir. 
Paris’teki 68 gençliğinin mottolarından biriydi bu. İnsanlığın en önemli hikâyelerinden biri 
Paris’te yazıldı. 68 baharıydı. Bugün o hikâyenin 50. Yılı. O tarihi gençler yazdı. Otoritelerin 
üzerinde her türlü dayatmas ının üzerine tepki olarak başlayan isyan bütün dünyayı sardı. Adeta 
özgürlüğün, barışın, aşkın ve kardeşliğin sembollerinden biri oldu. O dönemin değerlerini 
savunan gençlere 68 kuşağı deniyor. Bugün çoğu 70’ini devirdi.  
İnsanlık tarihi eşitsizlikler üzer inde kuruldu. İnsanoğlunun 50 milyon yıl önce Afrika 
kıtasında başlayan macerası önde olmak nedeniyle aslında en çok Afrikalıların ileride olması 
gerekirdi. Ama öyle olmadı. Bazı ülkelerde tarım önce keşfedildiği halde tarım topluluğuna geç 
geçiş yapanlar daha ileriye gidebildi. Tarihte bazı toplumlar çok parlak dönemler ardından çok 
büyük yıkımlar yaşadılar.  Bugün bazı ülkelerin gelişmişlik seviyesi ile diğerlerinin arasında 
uçurumlar oluşmuş durumda. Bireylerin kişisel tarihi insanlığın genel tarihinden farklı 
seyretmiyor. Bireyler arasındaki eşitsizlikler de toplumlardaki gibi adaletsiz ve haksız 
olabiliyor. İşte bu eşitsizliklerin bir kader olduğu algısı çok yaygın. Oysa bu eşitsizlikler mutlak 
ve değişmez değil. Fransız İhtilali’ne göre 250 yıl, Avrupa ’nın rönesansına göre 500 yıl, 
İngilizlerin Magna Carta’sına göre 800 yıl geride olduğumuz tespiti yapılabilir. Ancak bu 
farklarda mutlak kapanmaz değil . 
Bu çağ, birçok açıdan insanların köleleştiği bir çağ olarak kabul edilse de tarihin hiçbir 
döneminde o lmadığı kadar özgürleşmeyi ve eşitsizlikleri ortadan kaldıracak sıçramaları 
yapmayı da mümkün kılar. Size bir örnek vereceğim. 70’lere kadar aynı seviyede olduğumuz 
petrolü, turizmi, jeopolitik avantajı olmayan Finlandiya 40 yılda bugün bizdekinin 4 katı g elir 
seviyesine ulaştı. 90’larda her yıl %10 küçülürken işsizlik %20’lerdeyken tarihin en genç 
başbakanı Esko Aho iki önemli adım attı. Öncelikle bütün bakanlıkların bütçesini küçülterek 
devleti küçülttü. İkici olarak elde edilen tasarrufu eğitimle aynı ye re getirdi. Bugün dünyada 
oransal olarak en çok Arge çalışanı olan ülke Finlandiya’dır. Bugün Finlandiyalı çocuklar fen -
matematik ve okuma becerisinde zirvedeler. Ancak bu sadece bir grup çalışkan çocuğun 
başarısı değil. Finlandiya okullar arasındaki başar ı farkı en düşük ülke aslında. Onlar bugün bir 
bilgiye ulaşmada 180 ülke arasından 1.ülke durumundayken biz 154.sıradayız. Hukukun 
üstünlüğünde onlar 99 ülke arasından 4.sıradayken biz 59.sıradayız.  
Bilgiye ulaşmada yasakların, engellerin kalktığı ve reka betin hukukun güvencesi altında 
olduğu bir ülke bir aydan adil bir şekilde kalkınırken bir yandan da özgürlüklere, demokrasiye 
yakınlaşıyor. Eğitime yatırım aynı zamanda barışa yatırımdır. Yani dünyanın lokomotifi 
yaratıcı, özgür eğitimli bireyler olacaktı r. Bilgiye özgürce ulaşan o bilgiyi alıp eleştirel 
süzgeçten geçirip yeni icatlar ortaya koyanlar kuracaktır yeni ekonomiyi ve bunun yolu 
inovasyondan geçecektir. Amazongo youtubedan bakabilirsiniz. Amazongo mağazası tezgâhtar 
kullanmadan çalışan marketin vieosunu sunuyor. Yapay zekâ ile gerçekleştirilen inovasyon 
farkının son evrelerinden birisi. Harika bir örnek. İnovasyon sadece ileri teknoloji demek 
değildir. Bir elmayı pazarda bozulmadan daha uzun süre saklamak, köy evlerinde daha ucuz 
elektrik sunmak,  turistten daha fazla para kazanmak da inovasyon gerektirir. İnovasyon arttıkça 
kişi başına düşen gelirde artar. Bilgiye özgürce erişim arttıkça inovasyona dayalı ekonomik 
fayda da artar. Yani, ne kadar çok bilgi sahibiyseniz yaratıcılığınızın önü o kadar açılır. Daha 
çok yaratıcı olabilirseniz özgür olursunuz. İnovasyon gelecekte veri ile şekillenecek. Veriye 
sahip olup ona en doğru algoritmalarla analiz edenler inovasyonun anahtarını ele geçirecekler.