m1�. Moustoff diye bir isim buldum. Tiirklerin Viyana onle­
rinde goriindiikleri zamanlarda Avusturya'ya yerle�en atala­
nm1zdan kalm1� bu isim. Bugiin ad1 Moustoff olanlarm ata­
lan demek ki Tiirklermi�." Bir giin de hastanede kendisini 
ziyaret eden Alman Devlet Arkeoloji Enstitiileri Ba�kam 
Kurt Bittel'i, "Ho�geldiniz bay miiba�ir!" diye selamlad1 Mus­
tafa inan. Herr Bittel de kendi admm anlamm1 bilmiyordu 
ve Mustafa Hoca'nm yararland1g1 kitaptan hemen bir tane 
edinmeye karar verdi. 
Freiburg'da Temmuz aymm s1cagm1 ya�1yorlard1. Diiello 
Hocas1 doktor onlara, �1km biraz yakmdaki koyleri gezin de­
di. Bir Alman arkada�lan da telefon ede rek onlan gezdirmek 
istedigini soylemi�ti. Mustafa inan, Fransa'ya ge�mek, Kol­
mar ve dolaylanndaki Frans1z koylerini gezmek istedi. Bir­
likte koyleri gezdiler, aga�lann altmda dinlendiler. Bir kir 
lokantasmda yemek yediler. Mustafa inan her zaman yap t1-
gi gibi �ok degi�ik ve ender yap1lan bir yemek 1smarlad1. Ye­
mek ge� kalmca da her zaman yaptig1 gibi sinirlendi. Her �ey 
eskisi gibiydi, durumda bir anormallik yoktu, belki her �ey 
eskisi gibi diizelecekti. "Mustafa da ne�eli goriiniiyordu: Bize 
bitkilerden, biyolojiden sozediyordu. Universitede hocahgi s1-
rasmda s1k s1k istanbul Universi tesi'ne giderek bu konular­
da konferanslar dinledigini biliyordum. Gene hocahg1 tut­
mu�tu. Sonra birden durdu: 'yok yoruldum,' dedi, 'Hemen 
�ehre donelim.' Lokantada biraz oturahm, dinlenirsin dedik. 
Hayir, hemen hastaneye donmek istiyordu. Arabaya binince, 
'Hemen hastaneye donelim,' dedi yorgun bir sesle, 'Camm 
hi�bir �ey yapmak istemiyor art1k. 
Hastaneye dondiiler ve Mustafa inan hemen soyunup 
yatt1. Biraz sonra ate�i yiikseldi ve Mustafa inan'm Frans1z 
koylerini dola�mas1, bu diinyadaki son gezisi oldu: Bir daha 
hastaneden �1kamad1. 
Ertesi sabah Jale Hamm hastane odasma girince Musta-
245