güdebilecek güçte olmadığımı seziyorum. Başkalarına söy-
leyecek bir sözüm olabilmesi için önce kendime söz geçir-mem gerektiğine inanıyorum. Bana bugün, ne yapmalı? di-ye soracak olurlarsa, ancak, önce kendini düzeltmelisin, di-yebilirim. Bir temel ilkeden yola çıkmak gerekirse, bu temelilke ancak şu olabilir: kendini çözemeyen kişi kendi dışın-da hiçbir sorunu çözemez.
Ne yapmalı? Bu soruya hemen bir karşılık bulmak iste-
nirse, elbette salt aklın verisiyle, ya da oradan buradan der-lenmiş bir iki düşüncenin bileşimiyle bazı geçici çareler or-taya atılabilir. İnsan, ilk bakışta bu geçici çarelerin kendibuluşu olduğunu sanabilir. Oysa, örneğin, salt aklın verisidiye nitelendirilen kavramın biraz incelenmesi, bunun ço-ğunlukla toplumun etkisiyle elde edilen kalıplar olduğunugösterecektir. Salt aklın verileri, insanı, gevşetmeye fırsatvermeyen amansız bir çalışmanın zorunluluğuna itebilir.Oblomovluk ve eğlence düşkünlüğü, dünyada eşi görülme-miş bir baskıyla yok edilmek istenebilir. Bütün kişisel bu-nalımlar, ucuz yaşantılara dönüşle ilgili bütün buhranlar,birer birer sindirilmek istenebilir. Herkes zaaflarını gizleye-rek yalnız güçlerini ortaya koyar. İşte, görünüşte, toplumsaleylemi geliştirmek, ileriye götürmek için salt akılla bulun-duğu sanılan ve her çeşit eylem için kaçınılmaz ilkeler ola-rak ortaya atılan bu temel davranışlarda bile, kişinin ve çü-rümüş toplumun değiştirmek istemedikleri öz varlıklarınıbilinçsizce koruma isteminin gizli baskılarını arayacaksın!Bilimsel bir kuşkuyla önce bütün zaaflarını çekinmeden or-taya atacaksın! Olmadık bir yerde ortaya çıkmalarını önle-yecek ve toplumsal eylemdeki ortaklarını umutsuzluğa dü-şürmekten böylece kurtulacaksın.
Karşılıklı güven ve dayanışma ancak böyle bir sorunun
varlığını duyduktan sonra sözkonusu olabilir. Fakat, bütünbu sorunlarını yalnız başına çözeceksin. Bunalımlarını,
94