lir miyim? Hay ır. 
Yapacağım tek şey dizüstü bilgisayar ımı yanı- 
ma almak, iyi bir internet ba ğlantısı bulmaya 
çalışmak ve şu hayatta bir gün daha ya şayacağı- 
mı umarak hareket etmek. Gerisi benim elimde 
değil. Ne de senin. 
İşte bu kontrol edemedy. ğj;jni^__Jç^^ma,._ Şj^il:er 
"beşinci unsur" ad ını verirler. Ate ş,  hava, 
rüzgâr ve suyun yan ı sıra dünyay ı şekillendiren 
beşinci unsur: Bo şluk. Açıklanamaz, denetlemez, 
dolayısıyla gerilla takti ği uygulanamaz boyut. 
Biz insanlar bu unsuru tam olarak kavrayamasak 
da varlığının farkındayız. 
Teslimiyeti bilmedi ğini söylemi şsin. Eğer 
bundan kastetti ğin hiç irade ya da direnç gös- 
termemek, fikir beyan etmemek ise, ben de buna 
inanmıyorum. Benim teslimiyetten anlad ığım be- 
şinci unsura riayet etme gereklili ği. 
Tasavvufla tan ıştığımda Tanr ı'nın huzurunda 
kendime söz verdim. Do ğru yoldan ayr ılmamak 
için elimden geleni yapaca ğıma, egoma boyun e ğ- 
meyeceğime ve bundan ötesini O'na, yaln ız O'na 
bırakacağıma yemin ettim. Benim s ınırlarımın 
ötesinde şeyler oldu ğu gerçeğini kabullendim. 
Kısacası O'na inand ım. İnanç aşk gibidir. İspat 
istemez. Mant ıksal bir aç ıklama beklemez. Ya 
vardır, ya da yok. 
Beni dindar biri saym ışsın. Hâlbuki de ğilim. 
Dindar olmakla inançl ı olmak ayn ı şey değil. Bu 
iki kavram aras ındaki fark belki de hiç bugün 
olduğu kadar aç ılmamıştı. Modern dünyada gitgi- 
  
188 
  
de büyüyen bir açmaz var. Dinden, devletten ve 
toplumdan ba ğımsız olarak "ak ılcı birey"in öz- 
gürlüğünü temel alan bir sistem -kurduk. Öte 
yandan insanl ık maneviyat aray ışından vazgeçme- 
di. Aklın ötesini bilmek istiyoruz. Bunca zaman 
akla dayand ıktan sonra zihnimizin s ınırlı ola- 
bileceğini kabullenmeye ba şladık. 
Bugün, t ıpkı modernite öncesinde oldu ğu gibi, 
maneviyata ilgide patlama ya şanıyor. Tüm dünya- 
da giderek daha fazla say ıda insan, h ızlı ve meş- 
gul yaşamlarında ruhaniyete yer açmaya çal ışıyor. 
Ne var ki ruhaniyet yeni bir "hobi" de ğil. Haya- 
tımızda ve ki şiliğimizde temel de ğişiklikler yap- 
madan vak ıf olabilece ğimiz bir şey değil. 
Yemek pi şirmeyi sevdi ğini söylemi ştin. Tebriz- 
li Şems, dünyay ı koca bir kazana benzetirdi. 
 
İçinde mühim bir a ş pişmekte. Yapt ığımız, hisset- 
tiğimiz, söyledi ğimiz, hatta dü şündüğümüz her şey 
bu kazana malzeme olarak giriyor. Öyleyse bu ev- 
rensel a şa ne katt ığımızı kendimize sormam ız ge- 
rek. Kırgınlıklar, kızgınlıklar, kan davalar ı ve 
şiddet mi? Yoksa a şk, inanç ve ahenk mi? 
Peki ya sen sevgili Ella? İnsanlık denen çor- 
baya nas ıl malzemeler kat ıyorsun? Ben ne zaman 
seni düşünsem, kazana katt ığım malzeme kocaman 
bir tebessüm oluyor. Seni daha tan ımadan özlüyo-