tanbul’da mühendislik öğrencisi olduğu yıllarda ise Türkiye’nin çehresi
değişiyor inanılmaz bir hızla: Yeni binalar, yeni yollar, atölyeler yapılı-yor; yeni bir çukur açılıyor Cumhuriyet’in ortasında. Mühendis çıktığısırada Pazar Postası ’nın içinde Oğuz Atay: Yazmayı ne ölçüde düşünü-
yor, yazmayı düşünüyor mu bunu bilmiyoruz, ama şirin de, düz yazıserüveninin de yoğun sarsıntı geçirdiği bir dönemde, bu sarsıntının“sahne”sini oluşturan Pazar Postası ’nda amansız bir tanık olarak, ses-
siz ve geride, olup biteni izlediğini biliyoruz.
1954’te Saatleri Ayarlama Enstitüsü , 1956’da Perçemli Sokak ,
1957’de Vüsat O’Bener’in Yaşamasız ’ı ile Kemal Tahir’in Rahmet Yol-
ları Kesti ’si, 1958’de Üvercinka , bir yıl sonra da İshak , Panayır ve Ay-
lâk Adam çıkıyor. Türk şairi dili ve anlamı, sözdizimi ve mantığı kök-
tenci bir yaklaşım içinde kurcalıyor. Düzyazıda da durum farklı değil:Şüphesiz, bir yanda Halit Ziya’nın, öte yanda Sait Faik’in açtığı koridor-larda, ama onlardan bir bakıma telâşla uzaklaşarak anlatım ve bildiridüzlemlerinde açık bir başkalaşım yaşanıyor. Oğuz Atay ne yapıyor,hâlâ bilemiyoruz. Nice yıl sonra, ölüme beş kala yazdığı gibi “biraz ge-cikmiş” olduğu için bu değişimi ıskalıyor mu, yoksa “aceleciliği” saye-sinde belli bir basamağında değişim sürecine yetişiyor mu? Öyle sanı-yorum ki, anı anına olmasa bile, Türk yazarının dili ile olan yüzyüze vekıyasıya çekişmesine Oğuz Atay’ın tanık olmadığını söylemek güç.
27 Mayıs 1960. Yeni bir dönemeç, yeni bir anayasa, yepyeni ku-
ramsal açılımlar, TİP kuruluyor, AP kuruluyor, TÖS kuruluyor. Avcıoğluve Soysal Yön’ü, Memet Fuat Yeni Dergi ’yi, Cemal Süreya Papirüs ’ü
çıkarıyor. Nâzım Hikmet’in şiiri ve Kemal Tahir öne çıkıyor hızla. Türki-ye’de, aynı anda, sosyalizm ve varoluşçuluk aydınlar arasında günde-me geliyor. Türk yazarının dil ve anlatım ile kavgası sürüyor bir yan-dan: Mısırkalyoniğne , Bakışsız Bir Kedi Kara , Hallaç ve Troya’da Ölüm
Vardı aynı yıllarda günışığına çıkıyor, Joyce ve Faulkner çevriliyor. Öte
yandan ‘köy gerçekliği’ ile tanışılıyor: Susuz Yaz ’dan Yılanların
Öcü’ne, Cemo ’ya edebiyatın öteki yüzü çiziliyor.
Artık hazırlanıyor Oğuz Atay: 1970’de TRT’nin açtığı yarışmaya ka-
tılacağı, bir jüri üyesinin deyişiyle “484 sayfalık bir emeğin ve tutku-
14