51  
51. Üstat Osman, Ben 
 
 
 
Buhara'da, tâ Abdullah Han zaman ından kalma bir hikâye vard ır, anlat ırlar. Çok ku şkucu bir hükümdar olan 
Özbek Han ı bir resme birden fazla nakka şın kaleminin de ğmesine itiraz etmezmi ş de, nakka şlar ının birbirlerinin 
sayfalar ına bak ıp karşılıklı birbirlerini taklit etmelerini hiç sevmezmi ş. Çünkü çizgiyle bir suç i şlendiği zaman, 
birbirlerini pervas ızca taklit eden nakka şlar aras ında suçluyu bulmak imkâns ızlaşırm ış. Daha önemlisi, 
birbirlerinden a şıran nakka şlar, bir süre sonra kendilerini zorlay ıp karanl ığın içinde Allah' ın an ılar ım 
aramaktansa, yan ı başındakilerin omuzu üzerinden bak ıp gördüklerini tembellikle yeniden çizerlermi ş. Bu 
yüzden sava şlardan ve zalim şahlardan kaç ıp kendisine s ığman biri güneyden, Şiraz'dan, öteki do ğudan, 
Semerkant'tan iki büyük ustay ı, Özbek Han ı sevinçle kar şılam ış, ama bu iki naml ı hünerbaza birbirlerinin 
resimlerine bakmay ı yasaklay ıp, onlara saray ının birbirinden en uzak iki kö şesinde birer küçük nak ış odas ı 
vermiş. Böylece, bu iki büyük usta, tam otuz yedi y ıl dört ay, Abdullah Han'dan birbirlerinin hiç göremedikleri 
sayfalar ının ne kadar harika oldu ğunu, hangi hususlarda birbirlerinden ayr ılıp, ne bak ımlardan birbirlerine tuhaf 
bir şekilde benzediklerini efsane dinler gibi dinlemi şler ve birbirlerinin resimlerini ölesiye merak etmi şler. 
Özbek Han ı kaplumba ğa gibi uzun bir ömür sürüp öldükten sonra, iki ihtiyar nakka ş birbirlerinin resimlerini 
görmek için birbirlerinin odalar ına koşmuşlar. Daha sonra, bir minderin iki kö şesine, kucaklar ında birbirlerinin 
kitaplar ı, birlikte oturup, Abdullah Han' ın efsanelerinden tan ıdıklar ı, birbirlerinin resimlerine bakarlarken ikisi de 
hayal k ırıklığına uğram ışlar. Çünkü bakt ıklar ı resimler onlara Han'dan hikâyelerini dinledikleri resimler gibi 
efsanevi de ğil, son y ıllarda gördükleri bütün resimler gibi özelliksiz ışıksız ve bulan ık gözükmü ş, iki büyük üstat 
bu bulan ıklığın nedeninin çöken körlükleri oldu ğunu k ısa bir süre sonra ikisi de bütünüyle körle ştikten sonra bile 
anlayamam ışlar da, bütün hayatlar ı boyunca aldat ıldıklar ına hükmedip dü şlerin resimlerden daha güzel oldu ğuna 
inanarak ölmü şler. 
Gece yar ısı Hazine'nin so ğuk odas ında, k ırk y ıldır hayalini kurdu ğum kitaplar ın sayfalar ını soğuktan buz 
kesmiş parmaklar ımla çevirip seyrederken bu zalim Buhara hikâyesinin kahramanlar ından çok daha mutluydum. 
Bütün ömrüm boyunca efsanelerini i şittiğim kimi kitaplar ı, kör olup ölmeden önce elime almak öylesine 
heyecanland ırıyordu ki beni, bazen çevirdi ğim sayfalardan birinin, i şittiğim efsanesinden de harika oldu ğunu 
görünce " Şükür, şükür, şükür Allah ım," diye m ırıldan ıyordum. 
Mesela, seksen y ıl önce Şah İsmail, nehri geçip, Herat ve bütün Horasan' ı Ûzbeklerden k ılıç zoruyla geri 
alıp, kardeşi Sam Mirza'y ı Herat valisi olarak b ırak ınca, karde şi bu mutlulu ğu kutlamak için bir kitap haz ırlatm ış 
ve Emir Hüsrev'in Delhi Saray ı'nda tan ık olduğu benzer bir efsaneyi anlat ır Y ıldızlar ın Buluşmas ı adl ı kitab ım 
yeniden yazd ırıp resimletmi şti. Bu kitaptaki bir resim, efsanelerden i şittiğim gibi, bir nehir kenar ında buluşup 
zaferlerini ve bulu şmalar ını kutlayan iki hükümdar ı gösteriyordu ve iki hükümdar ın yüzü hem kitab ın hikâye 
ettiği Delhi Sultan ı Keykubat ile babas ı Bengal Hükümdar ı Buğra Han'a, hem de kitaba vesile olan Şah İsmail ile 
kardeşi Sam Mirza'ya benziyordu. Hangi hikâyeyi akl ımda tutup resme bakarsam, sultan çad ırında o hikâyenin 
kahramanlar ının yüzlerinin belirdi ğine iyice emin olunca, Allah ıma bu mucize sayfay ı bana görme f ırsat ını 
verdiği için şükrettim. 
Yine ayn ı efsane zaman ın büyük üstatlar ından Şeyh Muhammed'in yapt ığı bir resimde, padi şahına duyduğu 
hayranl ık ve sevgi a şk mertebesine ula şmış bir fakir kul, sultan ı çevgân oynarken belki top bana do ğru gelir de 
yerden kapar ona veririm umudu ve sab ırla uzun uzun beklerken gerçekten top kendisine yakla şınca yerden onu