etrafımız göz alabildiği kadar virane olmuştu. Yalnız baca­
lar gözüküyor, her yandan dumanlar tütüyordu . Bilmiyoruz 
kaç saat olmuştu. Biz hiçbir şey yememiştik. Evde babamı­
zın getirdiği pastırmalar, peynirler , tereyağları, kuru üzüm­
ler, incirler vardı. Hepsi, hepsi yandı efendim . Mustafacık 
"Karnım aç" diye ağlıyor, annem üzülüyordu. Biz yanımıza 
hiç para da almamıştık ... Üç kardeş, bizim küçücük kum­
baralarımız vardı. Babam her gün içine para atardı. (İçini 
çekerek) Onlar da yandı efendim . Benim, Nuriye'nin mor 
tafta bayramlıklarımız, işlemeli pelerinlerimiz, Mustafacığın 
denizci yakalı kıyafeti, rugan potinleri hep ... hep kül oldu 
efendim. Belediyeden kuru ekmek dağıttılar. Bir parça zeytin 
verdiler. Biz çok açtık. Kapışa kapışa yedik. Annem yemedi 
efendim. Açtı ama içi almıyordu. Üç gün, dört gün, beş gün 
oldu. Biz hala viranelikteydik . Yangının kızgınlığı gitti, şimdi 
donuyorduk . Nereye gidelim efendim, bir yerimiz yoktu ki ... 
Bazıları camilere, medreselere taşınıyorlardı. Annemizin kı­
mıldanacak hali yoktu. Hem hasta, hem aç, hem üşüyordu. 
Zayıfladı, görseniz ... Bir akşam, üzerine birdenbire fenalık 
geldi. Bizi ayrı ayrı çağırdı. Kokladı, öptü. Gözünün yaşları 
bizim yüzümüze bulaşıyordu. Sözleri anlaşılmıyor, sesi böyle 
incecik, iplik gibi çıkıyordu. Viranelerde başka kadınlar var­
dı. Bana "Oradan bir komşu çağırınız" dedi. Gittik. Bildik, 
bilmedik: "Hanım, annemiz çok hasta, sizi çağırıyor" dedik. 
Bir kadın geldi. Annem onun kulağına bir şeyler söyledi. 
Hatun mendilini çıkardı. Hem annemin, hem de kendisinin 
gözyaşlarını sildi: "Ah hanımcığım, elden ne gelir? Benim 
başımda da var dört tane ... " dedi. Bu ne demekti? Biz an­
layamadık. Kadın gitti. Yine geldi. Anneme bir ufak kase 
çorba getirdi. Annem yemedi. Bize içirtti. O kadın ara sıra 
gelip anneme bakıyordu. Bilmem kaçıncı gelişiydi . Annemin 
artık benzi kaçmış kaçmış, sesi kesilmişti. O kadın ötekilere, 
"Hu yetişiniz, bu zavallı kadın gidiyor! " diye haykırdı. 
Birkaç kadın daha geldi. Annemin etrafına dizildiler. 
Pamuk buldular. Ağzına su damlattılar. Annemin vücudu 
birdenbire birkaç defa kımıldadı. Biz iyi oldu, kalkıyor san-
111