1943 yılında aynı konuda yayımladığı raporu, sık sık refe­
rans olarak gösterir. 1940 yıllarında, bir Türk bilgin adayı­
nın bu başarısı, sabırlı ve titiz bir çalışmanın sonucudur. Bu 
yıllarda kullanılan deney malzemeleri duyarlı olmadığı gibi, 
ölçme araçları da bugünküne oranla oldukça ilkeldi. Mustafa 
tnan'ın bu araçlarla vardığı sonuçlar ve elde ettiği resimlere 
göre çizdiği gerilme eğrileri, Batı’nın adını bile duymadığı bir 
mühendis mektebinin öğrencisi tarafından meselenin nasıl 
ciddi bir şekilde incelendiğini gösteriyor. Peki bu bir rastlan­
tı mıydı? Ya da binde bir görülen istisna mıydı? Genç doktor 
yüksek mühendis böyle düşünmüyordu. Bilimin bir gelenek 
meselesi olduğuna inanıyordu. Hayır ben bir rastlantı ürünü 
değilim diyordu. Benden önce birçok insan vardı elbette; bir 
kere, Kerim Erim vardı. 'Kamusu Riyazi' yazan Salih Zeki 
vardı. Derler ki bu Salih Zeki Bey kendine çok güvenirmiş, 
biraz fazla beğenirmiş kendini. Üniversite reformu sözkonu- 
su olunca, 'Hoca biz Batı'dan kimleri çağıralım matematikçi 
olarak? diye sorulunca, bilmem demiş, bize pek bir şeyler öğ­
retecek birini tanımıyorum; belki Poincaré gelirse... Gülüm­
sedi: Beni de ‘Kamusu Riyaziye ile tartılsa sezadır’ diye yü­
celtmiyorlar mıydı? Neyse ben kendimi biliyorum. Üstelik 
memleketimde benden önce neler yapılmış olduğunu da bir 
kalemde kestirip atmak istemem doğrusu. Ben de gökten 
düşmedim herhalde. Bununla birlikte 19. yüzyılın başına ka­
dar bizde ‘riyaziye’ denilince daha çok hesap, cebir ve geo­
metri anlaşılırmış. Bunların her biri ayrı bir disiplin olarak 
ele alınıp öğretilirmiş. Bu konulardaki eserler tarifler ve tas­
virlerle doludur; hepsi özel meselelerin koleksiyonu mahiye­
tindedir. Bir de Batı'ya bakalım: Gauss gibi, Lagrange ya da 
Laplace gibi insanlar yaşıyor Avrupa’da, matematiğin büyük 
ihtilalleri cereyan ediyor. Daha bunlara gelmeden Descartes 
var (1598 - 1650), Pascal var (1623 - 1662), Newton var elbet­
te (1642 •  1727), Leibniz var (1646 - 1716). Bizde kim mi var?
19$