Gürcüler gibi yarı fiyatına çalış maya razı olduğ u için kırk yılda bir amele 
pazarında bir iş  çıkarsa Türk vatandaş larının elinden iş ini alıyordu. Bunlar o 
kadar parasız ve pintiydiler ki otele para vermiyor, su idaresinin hademesinin 
eline ayda beş  Amerikan dolan toka edip bu kazan dairesinde yaş ıyorlardı. 
Söylentiye göre memleketlerine dönünce kendilerine bir ev alacaklar, hayatlarının sonuna kadar iş  yapmayacaklardı. Kutularda burada ucuza aldıkları 
ve Tiflis'e geri dönünce satacakları deri eş yalar vardı, iki kere smırdış ı 
edilmiş, gene bir yolunu bulup bu kazan dairesindeki "evlerine" dönmeyi 
başarmışlardı. Rüş vet yiyen polislerin bir türlü temizlemediğ i böyle mikropları 
askerî idare Kars'tan temizlemeliydi. Böylece çayhane sahibinin misafirlerine sunmaktan büyük bir memnuniyet duydu ğu 
çaylarını içerlerken, gaga burunlu Mİ T görevlisinin de cesaretlendirmesiyle 
çekine çekine masalarına oturan bu iş siz güçsüz gençler askerî darbeden 
bekledikleri, temennileri ve çürümüş  siyasetçilerden ş ikayetleriyle birlikte 
ihbar niteliğ inde pek çok dedikodu da anlattılar: Kaçak hayvan kesimlerini, 
Tekel deposunda dönen hileleri, bazı müteahhitlerin daha ucuza çalışıyor diye Ermenistan üzerinden et kamyonlarıyla kaçak iş çi 
183 r\d iuguK RorKunç uaaıaraa getirip barakalarda yatırdığ ını, bazısının adamı bütün gün çalış tırıp hiç para 
ödemediğ ini... Bu iş siz gençler "askerî darbe"nin belediye seçimini kazanmak 
üzere olan "dincilere" ve Kürt milliyetçilerine karş ı yapıldığ ını sanki hiç fark 
etmemişlerdi. Dün akş amdan beri Kars'ta olup bitenler ş ehirdeki iş sizliğe, 
ahlaksızlığ a son vermek ve onlara bir iş  bulmak içinmiş  gibi davranıyorlardı. 
Askerî kamyonda Ka, gaga burunlu Mİ T görevlisinin Gürcü kadının pasaportunu 
çıkarıp resmine baktığ ını sezdi bir ara. Tuhaf bir heyecan ve utanç duydu 
bundan. 
Veteriner fakültesinde durumun emniyet müdürlüğ ünde gördüklerinden çok daha 
beter olduğ unu Ka binaya girer girmez hissetti. Bu buz gibi binanın 
koridorlarında yürürken kimsenin kimseye acımaya vakti olmadığ ını hemen anladı. 
Buraya Kürt milliyetçileri, arada bir sağ a sola bomba atıp bildiri bırakan sol 
teröristlerden ele geçirilenler ve daha çok da adı Mİ T kayıtlarında taraftar 
diye geçen herkes getirilmiş ti. Polisler, askerler ve savcılar bu iki takımın 
birlikte yaptıkları eylemlere katılanları, Kürt gerillalarının dağ lardan ş ehrin 
içine sızma çabalarına yardımcı olanları, çeş it çeşit şüphelileri siyasal 
İslamcılara uyguladıklarından çok daha sert ve acımasız yöntemlerle sıkı bir 
biçimde sorgudan geçi-riyorlardı. 
Uzun boylu, iri yapılı bir polis Ka'nın koluna yürümekte zorlanan bir ihtiyara 
şefkatle yardım eder gibi girdi ve onu içinde korkunç iş ler yapılan üç derslikte 
gezdirdi. Arkadaş ımın daha sonra tuttuğ u defterlerde yaptığ ı gibi, o odalarda 
gördüklerinden çok söz etmemeye çalış acağım. 
Birinci dersliğ e girip oradaki ş üphelilerin halini üç-beş  saniye gördükten sonra 
Ka insanoğ lunun bu dünyadaki yolculuğ unun ne kadar kısa olduğ unu düşünmüştü ilk. 
Sorgudan geçirilmiş  şüphelileri gördükçe baş ka çağlara, uzak uygarlıklara, hiç 
gidilmemiş  ülkelere iliş kin kimi hayaller ve istekler bir rüyadaki gibi 
gözlerinin önünde canlandı. Ka ve odadakiler kendilerine verilen hayatın dibine 
ulaşmış bir mum gibi tükenmekte oluş unu derinden hissediyorlardı. Bu odaya 
defterinde Ka sarı oda diyecekti. 
İkinci dersanede daha az durduğ u duygusu uyandı Ka'da. Burada birileriyle 
gözgöze gelmiş , onları dün ş ehri gezerken bir çayha- 
184 
na iuyuK ı\orKunç uaaıaraa nede gördüğ ünü hatırlamış , gözlerini suçluluk duygularıyla ka-. çırmış tı. 
Onların çok uzak bir rüya ülkesinde olduklarını hissediyordu ş imdi. 
Üçüncü dersanede iniltiler, gözyaş ları ve ruhunda geniş leyen derin bir 
sessizlikte Ka her ş eyi bilen bir gücün bu bilgiyi bize vermeyerek bu dünyadaki 
hayatı bir eziyete dönüş türdüğünü hissetti. Bu odada kimseyle gözgöze gelmemeyi 
başarmıştı. Bakıyordu ama gözünün önündekileri değ il, kafasının içindeki bir