Mustafa Bey hoca olacaktı, ufuklan geniş bir hoca ola­
caktı; sinema ve tiyatro ve şiir ve içki ve arkadaşlık ve arka­
daşlara yardımdan vakit kalıyor muydu öğrenim ufuklarını 
genişletmek için? Kalıyordu. Mustafa Bey bilim ufuklarını 
da genişletmek için yabancı dil öğrenmeye kararlıydı. ‘İlim 
ve Usul’u, Salih Zeki’nin tercümesinden öğrenmek yeterli ol­
muyordu. "Galatasaray ve ecnebi mekteplerden gelmiş arka­
daşlar müstesna, hiçbirimiz doğru dürüst yabancı lisan bil­
mezdik. Daha doğrusu bazılarımız, ancak rjyaziye kitapları­
nı anlayacak kadar bilirdik. Sanırım Mustafa da bizim gibi 
idi."' Mustafa Bey'in arkadaşı Remzi durumu böyle görüyor. 
Okulda ilk olarak Almanca kursu açıldığı zaman Mustafa da 
devam etmeye başladı, sonra İngilizce kursuna yazıldı; kısa 
bir süre sonra ‘Uzun Boylu İngili 2 Mr. Pltch'in örnek öğrenci­
si oldu. "Sonraları Mustafa, Almancaya hususi olarak çalış­
tı.1 ' Derste not tutmadığı için deftere alışık olmayan Mustafa 
Bey, bir çizgili defler satın alarak ve Almancada çok kullanı­
lan cümleleri altalta yazarak ezberlemeye başlamıştı. Bu ça­
lışma, Mustafa'nın ‘müderris’ olmamak için, doktora - araş­
tırma gibi zahmetli bir yoldan geçerek gerçek bir profesör ol­
mak için ilk ciddi teşebbüsüydü. Darülfünun, üniversite ol­
muştu: müderrisler, profesör olarak dolaşıyorlardı artık İs­
tanbul Üniversitesi’nde. Ne var ki daha Mühendis Mekte­
binin adı bile değişmemişti. 'Laboratuvar’, 'tatbikat' henüz, 
bazı hocalara yabancı kavramlardı. Kara tahtada tebeşirin 
bıraktığı beyaz izlerden ibaret bilgilerden pek bir şey anla­
mayan öğrenciler, halden anlamayan hocalar tarafından 
durmadan sınıfta bırakılıyordu. Halden anlayan hocalara 
Mustafa Bey aracılığıyla biraz dert dinletilebiliyordu. 'Do­
çent Mustafa’, yazılı imtihanlardan önce hocalarla öğrenciler 
arasında hakemlik yapardı. Remzi Buldan bu hazin durumu 
hatırlıyor: "Mustafa, müşkül ve karara vanlması gereken 
hususlarda sınıfın hakemi idi. Meselâ bira 2 gevşek ve na 2i-
84