"Öyleyim zaten!" diye tersledi Ultra Milliyetçi Filmlerin 
Gayri Milliyetçi Senaristi, sesini birkaç oktav yükselterek. Sinir-
li sinirli sakal ını sıvazlad ı. "Ama tarihi gerçekleri her türlü safsa-
tan ın üstünde görürüm." 
Asya'yla Armanu ş birbirlerine bakt ılar. O k ısac ık an içinde 
garson yeniden geldi ve bo ş şarap sürahisinin yerine dolusunu 
koydu. 
"Ermeni gençlerin beynini y ıkam ışlar," diye at ıldı senaristin 
yeni k ız arkadaşı, hem sevgilisine destek olmak hem de dolayl ı 
yoldan az evvelki dövme mevzuunun rövan şını almak için. 
"Nereden biliyorsun? Belki senin beynin y ıkanm ıştır!" dedi 
Armanuş öfkelenmeden, tane tane. 
"Tabii ya, nereden biliyorsun?" diye yank ılad ı Asya, öfkele-
nerek ve süratle. "1915 hakk ında ne biliyoruz? Bu konu üzerine 
yaz ılm ış kaç kitap okudun? Hangi z ıt fikirleri kar şılaştırıp k ıyas-
lad ın? Hangi ara ştırmalar ı, hangi belgeleri takip ettin... bahse gi-
rerim bu konuda hiçbir şey okumam ışsındır! Ama kendinden pek 
eminsin. Bize verileni oldu ğu gibi kabul etmiyor muyuz? Kapsül 
kapsül resmi tarih yutuyoruz her gün." 
"Kat ılıyorum, kapitalist tüketim toplumu hislerimizi uyu ştu-
ruyor, hayalgücümüzü köreltiyor," diye lafa girdi Ola ğanüstü Ye-
teneksiz Şair. "Dünyan ın ruhsuzla şmas ından bu sistem sorumlu. 
Ama bizi tarih marih de ğil ancak şiir kurtarabilir." 
"Bak Asyac ım," dedi Ultra Milliyetçi Filmlerin Gayri Milli-
yetçi Senaristi. "Türkiye'deki pek çok ki şinin aksine mesle ğim 
gereği ben bu konuda hat ın say ılır araştırma yapt ım. Tarihi film-
lere senaryo yaz ıyorum. Sürekli tarih okurum. Yani ba şkalar ından 
duyduğum için ya da yanl ış bilgilendirildi ğim için böyle konu ş-
muyorum. Aksine! Konu üzerinde titiz ara ştırma yürütmü ş biri 
olarak konu şuyorum." Durup şarab ından bir yudum ald ı. "Erme-
nilerin iddialar ı abart ı ve çarp ıtma üzerine kurulu. Yapmay ın, ba-
zılar ı iki milyon Ermeni öldürdü ğümüzü bile söylüyor! Akl ı ba-
şında hiçbir tarihçi bunu ciddiye alamaz." 
"Bence bir ki şi bile öldürülse fazla," diye diklendi Asya. 
 Garson elinde yeni bir sürahi ve yüzünde endi şeli bir ifadeyle 
tekrar belirdi. Alkolik Karikatürist'e "Devam edecek misiniz?" 
gibilerinden bir i şaret yapt ı. O da parma ğını kald ırarak "Kesinlik-
le!" demeye getirdi. Üç biray ı çoktan bitirdi ğinden ve daha fazla 
içmeme karar ına sad ık olduğundan şimdi şaraba geçmi şti. 
"Sana bir şey diyeyim mi Asya," dedi Ultra Milliyetçi Film-
lerin Gayri Milliyetçi Senaris ti kadehini doldururken. "Me şhur 
Salem cad ı mahkemelerini biliyorsun de ğil mi? Orada i şin ilginç 
yan ı cad ılıkla suçlanan kad ınlar ın neredeyse hepsi ayn ı itiraflarda 
bulunmuş, ayn ı semptomlar ı göstermi ş, hatta ayn ı anda nöbet 
geçirip ayn ı şekilde bay ılm ış... Yalan mi söylüyorlard ı? Hay ır! 
Rol mü yap ıyorlard ı? Hay ır! Peki neydi bu ayn ılığın sebebi? Top-
lu histeriden mustariptiler." 
"Bu ne mânâya geliyor?" diye sordu Armanu ş tepkisini kon-
trol ederek. 
"Evet, bu ne mânâya geliyor?" diye yank ılad ı Asya tepkisini 
sal ıvererek. 
"Şu mânâya geliyor, han ımlar," dedi senarist; yorgun bir te-
bessüm çöktü dudaklar ına. "Toplu histeri diye bir şey varsa toplu 
haf ıza diye bir şey de vard ır. Ermenilerin histerik oldu ğunu filan 
söylemiyorum, yanl ış anlamay ın. Ancak topluluklar ın, tek tek 
üyelerinin inançlar ını, alg ılar ını, hatta bedensel tepkilerini yön-
lendirmeye muktedir oldu ğu bilimsel bir gerçek. Bir hikâyeyi tek-
rar tekrar dinlersen, anlat ıyı içselleştirirsin. İçselleştirdiğin anda 
da başkas ının hikâyesi olmaktan ç ıkar. Hatta hikâye olmaktan bile 
çıkar, gerçek olur, senin gerçe ğin. Kendi gerçe ğinmiş gibi can ını 
dişine tak ıp mücadele edersin. Bu yüzden yirmisine gelmemi ş bir 
sürü Ermeni-Amerikal ı, dedelerinin ninelerinin anlatt ıklar ı hikâ-
yeleri bu kadar derinden ya şıyorlar. Zamanda donmu ş bir anlat ı." 
"Bir nevi büyülenme gibi," dedi Ola ğanüstü Yeteneksiz Şair 
ama kimse daha fazla konu şmas ına izin vermedi. 
Asya arkas ına yaslan ıp sigara duman ını üfledikten sonra saz ı 
eline ald ı: "Toplu histeri ne, biliyor musun? Şimdiye kadar kale-