da kendi okumuşluğunun üstünlüğ ünü, ya da her ikisini bir­
den düşünerek gülümsedi. Albay bir koltuğa çöktü, "Şu bal­
kona bir de sen çık bakalım," dedi. "Yerdeki çinkolar yüzün­
den insanın ayağı öyle bir kayıyor ki." Bekir Efendi balkon 
kapısının yanından uzaklaştı: "Ben bir şey demedim alba­
yım," diye savundu kendini. "Meselenin aslını bilen yok," di­
yerek herkesi azarlamış oldu albay, "Herkes kendine göre bir 
izah buluyor. Kanun dinler mi bunu?" "Dinlemez," dedi Be­
kir Efendi; bir sandalyenin kenarına ilişti. "Hikmet Beyi nasıl 
bilirdin?" Bekir Efendi, uzatılan paketten bir sigara aldı: 
"Kendi halinde münevver bir efendiydi; kimseye zararı olma­
yan bir beydi." Albay, bekçinin sigarasını yaktı: "Kimseye za­
rarı dokunma yanın kendine de zararı dokunmaz aslında. Sen 
münevver bir adamsın, öyle değil mi?" "Öyle," dedi Bekir 
Efendi. Hüsamettin Bey, içini çekti: "Kimin gidici, kimin kalı­
cı olduğu belli değil Bekir Efendi. Mukadderat. Düşmeden 
birkaç dakika evvel benimle konuşuyordu , şu senin oturdu­
ğun yerde." Bekir Efendi, sigarasının külünü silkmek için 
ayağa kalktı ve sehpanın yanına gitti; oradaki koltuğa oturdu. 
"Biraz sıkıntısı vardı. Bir sıkıntısı olunca hemen bana koşar­
dı." Bekir Efendi başını salladı. "Bir sıkıntı var içimde alba­
yım," dedi. "Malum olmuş kendisine demek. Geçen gün ho­
ca da vaazında buna benzer bir şey anlatmıştı." "Muhterem 
bir arkadaştı," dedi Hüsamettin Bey, gözlerini balkona dike­
rek. "Bu muhitte oturmayı kendi istemişti: Bu insanlara derin 
bir muhabbeti vardı. Onların derdini kendi derdi gibi bilirdi. 
Onlarla kaynaşmı ştı." "Haklısın albayım: Bakkal Rıza, onun 
sohbetlerini anlatırdı. Çok alçakgönüllüymüş. Her şeyi usan­
madan tekrar tekrar anlatırmış. Alim adamdı diye sözünü 
ederdi Rıza Bey. Ben sohbetinde bulunamadım merhu­
mun." "Gelseydin Bekir Efendi: Kapısı herkese açıktı." "Kıs­
met olmadı işte." "Evet," dedi albay, "Bir sıkıntı düşmüştü 
yüreğine. İnsanların bu haline çok üzülürdü zaten; başkaları 
466