sizin gibi <;ok ya� ya�am1� bir zata hatirlatma mecburi­
yetinde kald1gim i<;in eza duydugumu ilave ederim. 
Selam tabi'idir. 
Mustafa inan, bir<;ok bilim adam1 (ozellikle matematik<;i­
lerin <;ogu) gibi ozel ya�ant1 smda muhafazakard1; iilkesinin 
geleneklerine baghyd1: Oliilerin hayir ile amlmasm1 istiyor­
du, tabiatta -kendi deyimiyle- bir 'Sanii Azam1 Kainat' (Evre­
nin Biiyiik Yarat1c1s1) olduguna inamyordu: 
"Hadisele ri hep birbirine baglamak, bir sebep-netice dizi­
si tesis etmek, yani illiyet zinciri kurmak gayretinden, kimse 
kurtulamaz. 
"illiyet zinciri adm1 verdigimiz bu dii�iince tarz1 bizi mec­
buren bir ba�lang1<; ve bir son iizerinde dii�iinm eye zorlar ... 
hadisele rde yalmz bir illiyet siralam�1 yoktur, bir de bunlar 
arasmda ahenk ve istikamete yonelrni� bir program ve bir 
rnaksat sezilebilir. A�ikardir ki bu prograrnh ve rnaksath gi­
di�in 'kevni fesad' (Olduran ve oldiiren) bir sani ini (yaratic1-
sm1) ve bir naz1rnm1 (diizenleyicisini) tasavvur etrnek isteriz, 
zira bu da hayatta diger misalleriyle bol bol ah�tigirn1z bir 
dii�iince tarz1dir. 
"Pozitif ilirn anlay1�ma gore sanii azam1 kainata boy le bir 
yoldan yakla�rnak kabildir, fakat bu yiiksek varhga muhak­
kak bu tarzda eri�mek de �art degildir. 
"t;)u muhakkaktir ki eri�menin muayyen bir yolu yoktur, 
eskilerin dedikleri ne gore o yiiksek 'mefkii.re'ye eri�menin yo­
lu diinyada mevcut insanlann say1s1 kadar olmak icabeder, 
herkes kendi kudreti ve ihatas1 nisbetinde kavrar veya ya­
kmmda hisseder, baz1lan ilim yolunu se<;tikleri halde, baz1-
lan da a�k yolunu tercih ederler; hatta biiyiik �airimiz Fu­
zul'i, bu yollar arasmda bir tercih yapmak cesaretini bile 
gostermi �tir: 
183