Belki oyunun satırları arasına, gene oyunun gereği olarak, 
kütüphane faresinin yazmadığı satırları sıkıştırmış olabilirim. 
Bunların hangileri olduğunu belirtmemek gerektiğini bana 
söylemişlerdi. Bunlar bilinirse iyi olmazdı. Tarihi piyeslerde 
de olayları tarihten yürüterek araya bir şeyler sıkıştırmıyorlar 
mıydı? Aslında tarihi, bir araç olarak kullanmıyorlar mıydı? 
Ben de kütüphane faresini, soylu bir amaç için kullanıyor­
dum. (Acaba öyle miydi?) Bu arada onun gerçek yaşantısının 
içine gerçek dışı oyunlarımı karıştırmış olamaz mıydım? (Es­
ki yazarlar bu deyimleri bilmiyorl ardı; dünyaya geç gelmenin 
böyle yararları vardı.) Aslında bunlar beni ilgilendirmiyor du. 
Gerçekle gerçek dışını ayıklamak eleştirmenlerin işiydi; bu 
sıkıcı görev onlara verilmişti. Ben zaten bu ayrımı pek iyi an­
lamamıştım. Ayrıca, eşyanın ve insanın gerçekliğiyle değil, 
benimle olan ilişkileriyle ilgiliydim. Hüsamettin Tambay , 
Hikmet için 'öteki ben'dir dedikleri zaman, hiç çekinmeden 
'öteki ben' senin babandır diye kar şılık verebilird im." 
"Anlamadım," dedi Hüsamettin Bey. "Korkmayın albayım. 
Sizinle ilgili değil." "Neden böyle sözler kullanıyorsun oğ­
lum?" "Parantezi kapamadan bir soluk almak istedim de al­
bayım. Siz, 'verebilirdim'den devam edin." 
Verebilirdim. Çünkü, kötü şartlar yüzünden arsızlaşmış­
tım. Bu durumumdan utanmakla birlikte, ruhsal bozukluğun 
kemirdiği bütün bünyeler de görüldüğü gibi, ben de bu hu­
yumdan vazgeçemiyordu m. Bana vaktiyle iyi davranılmadığı 
için, sonunda çileden çıkmıştım. Ben artık 'ihanet'i oyrıayabi­
lirdim ancak; ne var ki, bilet alan her namuslu vatandaş, oyu­
nun sonuna kadar beni saygıyla seyretmek zorundaydı. Ben 
demokrasiden ve insan haklarından bunu anlıyordum. 'lha­
net' de konuşmalıydı ve ilgi görmeliydi . Fakat, bütün bunlar 
sözde kalıyordu ve kütüphane fareleri ölüp gidiyordu . lşte bu 
mesele, neyse diyerek geçiştirilemezdi. Çünkü, fareler ve 
kurtlar ölünce bütün deliller de ortadan kalkıyordu. lki bin 
362