bu öldürmelerim neye yaradı, bunu desene bana Battal Ağam? 
Binini öldürsem, iki bini gelecek. .. " 
Battal Ağa kahkahayla gülünce Memed bir tuhaf oldu. 
"Şimdi anladım senin derdini," dedi Battal Ağa. "Bir iyice 
anla dım." Hem konuşuyor, hem de gülüyo rdu. "Sen de beni 
iyi dinle İnce Memed ... " Diz üstü çöküp sesini dikleştir di. "İnce 
Memed öldürülecek onun yerine Ali Memed gelecek, o da öl­
dürülecek onun yerine Hasan Memed gelecek. .. O da öldürü­
lünce Veli Memed gelecek. .. O da, o da, o da ... Sen ne sanıyor­
sun oğlum Memed, İnce Memedler bitecek mi sanıyorsun? Her 
insanın içinde bir mecbur kurdu, bir İnce Memedlik, bir Köroğ­
luluk kurdu var. Köroğlu gitti İnce Memed geldi. İnsanoğlu­
nun içinde bu kurt oldukça insanoğlu ne olursa olsun yenilme­
yecek Sen insanoğlunun içindeki kurtsun, ne olursan ol, nere­
ye gidersen git. İşte insanoğlunun içindeki bu kurt yiterse, in­
sanlık da işte o zaman insanlıktan çıkar. İnsanoğlu içindeki bu 
kurdunu yitirmeyecek, ona kıyamete kadar gözü gibi, yüreği 
gibi bakacak. O kurt insanoğlunun şahdaman, atan yüreğidir. 
Senin içindeki kurt da, işte insanlığın bu kurdudur ." 
O gün İnce Memed onlara, hakkınızı helal edin, ben gidi­
yorum diyemedi bir türlü . O gece sabaha kadar tartıştılar. Bat­
ta! Ağa dünya üstüne, insanlık üstüne çok şey biliyordu. "Bir 
İnce Memed giderse bin, on bin, yüz bin İnce Memed gelir, 
Ağalar biter de İnce Memedler bitmez," sözü onun içine işle­
miş, bu söz onu tepeden tırnağa sarsm ışh. Sözün etkisinden bir 
türlü kurtulamıyordu. 
Sabah oldu gün açıldı, İnce Memed düşüncesini değiştir­
miyord u. Zaten yaralan da iyi olmamışlı daha. Son olarak da 
bunu söyledi Battal Ağaya. 
Battal Ağa, ne söylerse söylesin, sonunda ona hak veriyor­
du. O da insandı, o da çoluk çocuğa kavuşacak, rahat edecekti. 
Bunu biliyordu. Ama insanın içindeki o kurdu da biliyordu . Bu 
kurt onu rahat bırakmayacakh, bunu da çok iyi biliyordu. 
Sabahleyin gülerek, sevinerek bir kahvalh ettiler. Gün kuş­
luğa doğru İnce Memed ayağa kalkh : 
"Ben gitmeliyim," dedi, "hakkınızı bana helal edin, belki 
de kıyamete kadar bir daha görüşemeyeceğiz ." 
397