likler giderildi. Peki bu konuyu hii; dii�iinmediniz mi? Dii­
�iindiini izse bir kenara yazmadm1z m1? Unutmu�uz i�te: 
Nerde bizde Mustafa'nm hafizas1. Ha, evet hafizas1 i;ok kuv­
vetliydi. Ne giizel �eyler anlatird1. insan bir kenara yazmay1 
ak1l edemiyor ki. 
"Neden yazsmlar? Mustafa, meydan muharebesi kazan­
mad1 ki. Harbi Umumi'de esir miibadele komisyonunda da 
bulunmad1. Baymdirhk bakam olmay1 da anla�1lmayan bir 
sebeple, kabul etmedi ki gazetede resmi i;1ksm. Radyoda, ato­
mu ve Einstein'i basitle�tiren konu�mala r da yapmad1. Cum­
huriyetin ilam sirasmda orta ya�h biri olsayd1, ne yaparsa 
yapsm, bir caddeye filan ad1 verilirdi. Ne yaz1k ki, o y11lar da 
geride kalm1�b. Artik zor y1llar ya�amyordu. Herkes bir te­
la� ii;indeydi. Universitede profesor diye kap1ya kart ili�tir­
mek bile yetmiyordu artik; doktora yapbrmak diye bir �ey 
i;1km1�ti; profesorler iki yabanc1 di! bilecek, diye bir goylenti 
dola�1yordu. Doi;entlik tezi, kollokiyum, bilimsel ara�brma 
ve daha bir siirii yabanc1 deyimden sozediliyordu. Tozdan 
dumandan ferman dinleyecek ha] yoktu kimsede. Kimsenin, 
Mekanikte temel yenilikleri kim yapm1� diye ilgilenecek hali 
yoktu. Herkes kendi derdine dii�mii�t ii. Peki, herkesin kendi 
derdine dii�tiigu bir sirada Mustafa inan ne yap1y01:du? 'Ka­
mi] bir insan' olmaya i;ah�1yordu: 
"Ekseriya, kamil bir insan olmak ii;in nefis kontroluna 
liizum oldugundan bahsedilir," diyor bir makalesinde. "Fa­
kat bu tabirlerden ne kastedildigi pek sarih degildir." Evet 
Mustafa inan, kendi yerini ve inand1g1 kavramlan "sarih' 
olarak tayin etmek istiyordu. "Evvela, kontrol ne demektir?" 
diye devam ediyordu sozlerine. "Ve iyi nafiz kontrol nas1l ya­
p1hr? Bunlann bilinmesi icap eder ki oradan nefis kontrolu­
na gei;ilsin. 
"Bir sistemin kontrolundan maksat �udur: 
"Evvela o sistemin belirli ve bilinen bir gayesi olacaktir 
129