244 KADERİN CİLVESİ 
Bazı büyük, medenî şehirlerde yangın, zelzele gibi felâketler 
oluyor. Ancak, âfet sahalarına derhal eskilerinden çok daha mü­
kemmel binalar kuruluyor. İnsanlar doluyor. Medeniyet orta-, 
smda yıkıntıların hayata karşı böylesine üstünlüğü görülmü­
yor. 
ölüm en çok zayıflara, miskinlere, sefillere musallat olur. 
Kendisini ilmin, fennin, kültürün, sanayiin son teçhizatıyle kar­
şılayanların arasına sefalet giremez. Yalınkılıç sokulmaya uğ-
raşsa da yerleşemez. Fakirliği ve sefaleti hemen kovmak için 
gerekli vasıtalara sahip olmadığımızı işte bu viraneler göste­
riyor. Sefaletle ciddî bir kararlılıkla savaşmaya giren bir sinıf 
halkı aramızda göremiyoruz. Biz onu kaçıramıyoruz. O bizi yıl­
dırıyor. Zaruretle güreşenler ancak bir günlük boğaz ihtiyacı 
için onunla pençeleşiyorlar. Ve çok defa da yenik düşüyorlar. 
Medenî bir şehir halkı için ayıp sayılan aczin şu miskin 
görüntüsünü bir an önce ortadan kaldırmayı hiç düşünen yok 
mu? Memleketin bu ölü kısmı, bu iskelet cenaze, diriler arasın­
da daha kaç yıl böyle upuzun yatacak ? 
Bu sefil sokaklardan inerken aramızda laf olsun diye ka­
dına zihnimden geçen bu şeylerden biraz söz etmek istedim. O 
nefret dolu gözlerini yüzüme dikerek: 
— Efendi, siz ne söylüyorsunuz?;. Savaştan sonra siz Ana­
dolu'ya hiç gitmediniz mi? Yahut bir gidip gelen oraların ha­
lini size anlatmadı, mı? Oradaki boşluğun, oradaki yıkıntıların 
yanında burası gül bahçesi gibi kalır. Burasını Allah yaktı.. 
Orasını gâvur ateşledi. Artık aradaki farkı siz düşününüz. 
Bu semtlerde kimsenin dikkat etmediği, dikkat etmek ge­
reğini duymadığı bir felâket daha var. Yangın, istanbul evle­
rinin kolerasıdır. Birkaç saatin içinde mahalleleri süpürür gi­
der. Fakat üzerimize yıkılacak gibi duran şu kararmış tahta 
evlere bakımz. Hepsi mantar kesilmiş. Bunların kaç yıllık ömür­
leri var? Kimsenin bir çivi çaktıracak hali yok. Beş on yıl sonra 
bunların hepsi gürül gürül tepemize inecek, istanbul'un yangın 
girmemiş fakat sahiplerinin onarmaya güçleri yetmeyen böyle 
çürümüş mahallelerini de. yok sayınız, Ortada ne kalır? Bir 
Divanyolu, bir Cağaloğlü, bir Beyoğlu... 
Bugün Boğaziçi de böyle sönüp gidiyor. Birkaç hafta önce