sonra Hikmet'e döndü: "Hepimi z burada seni korumak için 
toplanmış bulunuyoruz. Sen merak etme.'' Herkes birbirine o 
kadar yakındı ki, sanki herkes birbiriyle konuşuyor , birbiriyle 
kağıt oynuyor , birlikte içiyordu. "Yahuda ne yaptıysa kendine 
yaptı," dedi Hikmet, "lsa için üzücü olan, Yahuda'nın ihaneti 
değildi: Neden yaşadığını hiç bilemeyen bu zavallı hain, ne­
den intihar ettiğini de anlayamadan ölüp gitmişti. lsa, işte bu­
na üzülüyordu. Yahuda, ölürken bir günahın kefaretini ödedi­
ğini sanıyordu. Aslında bir günah vardı ortada; fakat bu gü­
nah, Yahuda'nın düşündüğü gibi bir ihanet suçundan doğmu­
yordu. Aslında günah, lsa'nın zahmetli ve katlanılmaz yolun­
dan dönmekti. Belki tam bu bile değildi. Isa, Yahuda'nın bu 
ağır yüke katlanam ayacağını biliyordu. Fakat dünyada bir ki­
şinin -hiç olmazsa bir kişinin- kaldıramayacağı bir yükün al­
tına girmesi gerekiyordu, bunu insanlara göstermesi gereki­
yordu, dayanamayacağı yolda yürümesi gerekiyor du. Ne Isa, 
ne de öteki havariler bu konuda insanlığa örnek olabilirlerdi. 
Çünkü onlar kuvvetliydi , çünkü onlar sorumluluklarını bili­
yorlardı, çünkü onların sonuna kadar dayanacağını herkes bi­
liyordu. İnsanlığa bu konuda ancak Yahuda gibi bir zavallı ör­
nek olabilirdi. Bu yüzden bütün ümit, Yahuda'daydı. lşte Ya­
huda bunun için insanlığa ihanet etmişti ve önemli bir fırsat 
kaçırılmıştı. işte benim de felsefem buydu." Dumrul söze ka­
rıştı: "Eskiden yaşamış bir insan gibi bahsediyorsun kendin­
den. Sanki geçmişin malı gibi konuşuyors un." "Çünkü ben 
geçmiş, modası geçmiş biriyim. Burada kendimi temsilen bu­
lunuyorum." Tam bu sırada Kirkor ve yardımcıları -Mehmet 
Be;le Nurhayat Hanım- ellerinde sıcak yemeklerle kapıda gö­
ründüler. "işte geldik," dedi Kirkor, gülümseyerek. "Öyle de­
meyeceks in!" diye bağırdı Hikmet. "Here 1 come diyeceksin 
here 1 come." Kirkor güldü: "İngilizlere mi hizmet ediyoruz?" 
"Hem de en iyilerine. lngilizden daha İngilizler e." "O halde 
here 1 come," dedi Kirkor. "Here sıcak yemekler come." Hik-
434