an ferah ferah nefes almaya bile korkardık. Her an durma 
tehlikesine maruz bulunan bu karışık makine bereket versin 
ki nasıl işlediğinden haberimiz olmadan yürüyüp gidiyor. 
Tabiattaki kendinden zayıfını yutma kuralı en küçük mik­
coplardan en büyük hatta en yüksek canlılara kadar geçer­
li ... Cemiyetler, hükümetler, devletler de böyle ... Bir devlet 
adaletin harfi harfine işlediğine kefil olmak için mahkemeler 
açıyor, kanunlar yapıyor . Komşusundan bir tavuk çalan 
bir fakiri, bir açı cezalandırıyor . Fakat kendinden küçük 
veya kuvvetsiz komşu bir hükümeti yutma ve memleketine 
katmak hırsından, bu adaletsiz düşüncesinden bir türlü 
kendini kurtaramıyor. insani işlerdeki bu garabet bazen o 
derecelere varıyor ki hak ile haksızlığın, hakça sahip olmay­
la çalmanın, gaspın sınırlarının nerelerde başlayıp nerelerde 
bittiğini belirlemekten insan aciz kalıyor. Bu ana kadar şahit 
olduğumuz nurnundere bakınca 'hak'kı kuvvetin doğur­
duğu anlaşılıyor. Kuvvetli olan haklı oluyor . O derecede ki 
acizlere, zayıflara hakkı en kuvvetli olan dağıtıyor . Kuvvet­
linin görüşü hak oluyor. Bir zayıf kuvvetlinin görüşünü hak 
olarak kabul etmek mecburiyerinde bulundukça hürriyet, 
adalet yerleşmiş olamaz. O kuvveti imkan derecesinde her­
kese dağıtmanın yolunu bulmalıd ır." 
Kadının biri diğerinin kulağına eğiterek: 
-Artık bu İrfan Bey de lakırdı bularnıyar da kuvvetli 
Hakkı ile zayıf Hakkı'yı anlatıyor. 
Diğeri -Muhallebici Hakkı'yı mı anlatıyor dedin? 
-Yok Yağlıkçı Osman'ı? .. Kulağın nerede kardeşim ? 
Dinle de anla ... 
-Aman nesini anlayayım? .. Kuyrukluyıldız Güneş'in 
yariymiş de bilmem kaç senede bir onu görmeye gidermiş ... 
Yanına yaklaştıkça alev alırmış ... Yok saçlarını tarar, dök er 
de kırım kırım kırıtır ... Salım salım salınırmış ... Bu lakırdı­
ları kim çıkardı ? Kuyruklu daha buraya gelmeden adeta 
başı açık bilmem neye benzettiler ... Ben bilirim. Bunları 
yumurttayan hep o hadi hadi Emeti Hanım'dır . Herkesin 
arkasından ırzına söz söyler. 
43