Yer Demir Gök Bakır 319 
"Hakkınızı helal edin yavrularım ," dedi. Sesinde yumuşacık, insanı eaşturan 
sıcacık bir şefkat vardı. Hacı onu bildi bileli babası hiçbir zaman böyle, böyle 
dost olmamıştı. "Koca Halilin de kaderi böyle imiş. Kendi köylümüzün elinde 
can vermekmiş akıbetim iz." Hacıyla gelinin ellerinden ellerini çekti, çocukla­
rı tuttu. "Siz de hakkınızı helal edin ala gözlülerim " Bir eliyle birinin, bir eliyle 
ötekinin saçını okşuyordu . Sonra onlan bırakıp ötekileri okşuyordu. Koca Halil, 
Koca Halil oldu olalı hiç kimsenin saçını okşamamıştı. Bu da şaşılacak bir işti. 
Salıiden Koca Halil ölüyor muydu? 
"Hakkınızı helal edin," dedi. "Belki şimdi gelirler. Ha geldiler, ha gelecekler." 
Önce Hacı, sonra gelin, sonra çocuklar: 
"Helal olsun," dediler, ambardan ayrıldılar, gelip ocağın başına oturdular. 
Uzun bir süre hiç konuşmadılar. Ambardan Koca Halilin iniltisi, küfürleri geli­
yordu. Onu dinlediler ve ölümü düşündüler. 
Gece yansının horozları ötüyordu ki, Koca Halilin sesi kesildi. Usul usul, ra­
hat, çocuklar gibi soluk alıp veriyordu . 
Gelinin adı Fatmaydı. Fatma kocasına: 
"Bu adamı bu dertten kurtarmak gerek," dedi. "Yüreğim acıdı fıkaraya. Sözleri 
bir de içime dokundu ki, oturup ağlayacaktım az daha. Ellerini öpecektim az da­
ha. Uyku dönek yok fıkaraya. Ben onu bu dertten yarın kurtarırım ." 
Hacı: 
"Nasıl?" diye sordu. 
Fa tma: 
"Yarın görürsü n," dedi. "Şimdiye kadar ben onu hiç sevmezdim de varsın 
çeksin diyordum. Bak, Hacı, bu adam bana bunca yıl çektirdi. İki sözde tüm yü­
reğimi alıverdi. İçimde ona karşı hiç mi hiçbir kötülük kalmadı. Bir de sevgisini 
yüreğime sokuverdi. Onu bu korkudan, bu dertten yarın, yarın sabah kurtarırım. 
Yazık fıkaraya." 
1 
Yatağa girdiler, başlarını yastığa koyar koymaz uyudular. 
Koca Halil, hiç namaz falan kılmazdı. Kılmazdı ama sabah ezam okunurken 
de uyamrdı. Uyamr küllenmiş ocağa ilk odunlan Koca Halil atardı. Herkes uya­
mr bakardı ki ocakta kor! u bir ateş, evin içi de ılımanlık 
Ama Koca Halil Çukurovadan döndükten, arnbarın karanlığına yerleştikten 
sonradır ki, bir kere olsun ocağın ateşini yakmadı. 
Bugün cam ocağı öyle bir yakmak istiyordu ki ... İçine doğan bir şey vardı 
mutlak. Bir kedi çevikliğiyle ambardan atladı, geldi çabuk çabuk ocağı yaktı, he­
mencecik ambarına girdi yattı. Bugün amma da soğuk vardı. Ocağı batasıca sü­
müklü Hacı da bir fıkara, bir fıkara ki şu evi ısıtacak iki baş sığır alamıyor. Sanki