Babasının yanında çalışır, odun keser, kereste istifler, yorulur, 
akşam yemeğinden hemen sonra uyuyakalırdı. "Oysa eliyle 
koluyla çalışan ahmak bir adam olmak istemiyordum! Okumak 
ve zengin olmak istiyordum." O günleri özlemle hatırlamadığı 
için sevindi. "Ama o günlerde herkes herkesi severdi. Beni de 
severlerdi. Onlardan kaçtım!" Şimdi o kaçtığı insanların yanına 
gitmek zorunda kaldığı için korktu. "Belki de beni tanımazlar. 
Tanıyınca nasıl küçümserler. Ama, yok! Kıyafetime, şu arabaya 
hayran olurlar! Ne kadar sıkıcı şeyler olacak şimdi orada 
kimbilir..." Utançla az sonra olabilecek şeyleri gözünün önünde 
canlandırdı. "Arkamdan, civciv yumurtadan çıkmış, kabuğunu 
beğenmemiş derler, hayırsız derler. Niye böyle oldu? Bütün bunlar 
neden?" Araba Maliye Bakanlığı'nın önünden geçiyordu. Karşıda 
sarraf ve tefeci yazıhaneleri vardı. Zor durumda kalan maaş 
cüzdanı sahipleri bu dükkânlara gelir, maaşlarını çok ucuza 
kırdırırlardı. Cevdet Bey bu sarraf ve tefecilerin kazancının haksız 
ve insafsız bir kazanç olduğunu düşünürdü. Birden, "Bütün 
bunlar paradan!" diye düşündü. "Ben de bu yüzden kimsesiz 
kaldım! Her şey paradan! Onlar bir Müslüman'ın böyle tüccarlık 
yapmasını küçümserler!" Gene Haseki'de az sonra başından 
geçebilecek utanç verici sahneleri düşünerek terledi. 
Araba Aksaray'ı geçtikten sonra sola doğru ilerledi. Az sonra 
ara. sokaklara girdiler, ama daha Haseki'ye çok vardı. Cevdet 
Bey bu sokaklara bakarken "Hep aynı şeyler. Her şey aynı," diye 
söylendi. "Hiçbir şey değişmiyor. Şu duvar, şu boyası dökülmüş 
pencereler, yosun tutmuş kiremitler. Hiçbir şey değişmiyor. 
Bunlar burada ikiyüz yıl önce nasıl otururlarsa öyle oturuyorlar... 
Para kazanmak yok! Yeni birşeyler yok! Hayatlarında şey yok, 
evet hırs yok, hırs! Şu pisliğe bak. Şu mezbeleyi şuradan kal­
dırmak kimsenin aklına gelmez. İşte kahveye giriyorlar, otu­
ruyorlar, gelip geçenlere bakıyorlar!" Bir kahvenin önünde, bir 
çınarın altında oturan entarili erkeklere baktı. Oturanlar da bu 
gösterişli kupanın içindekine dikkatle baktılar. Cevdet Bey onlarla 
gözgöze bakışarak ağır ağır önlerinden geçti. Sonra öfkeyle 
söylendi. "Ne bakıyorsunuz? Bunda bakacak ne var? Bir araba 
geçiyor, içinde bir adam oturuyor, onlar da bakıyorlar! Ah her 
şey ölü! Ağbim haklı. Entarili bir miskin değil, tüccar olduğum 
.55