Köyleri ortaçağın karanlığından kurtarmak, şehirlerle ve in­
kılâplarla ilişkiye sokmak için düşünüyorum ki, şimdiye kadar 
yapılanlardan başka şeyler yapmak gerekiyor... Devletçilik 
çerçevesi içinde ele alınacak şeyler var! Ama inkılâp ve Teşkilât 
her şeyi çözmeye yeterli değil. Devlet ve Fert'in liberalizmi de... 
Kendine özgü, değişik, karışık şeyler düşünüyor, yazıyor, sonra 
bunları geliştiriyorum. Birşeyler bulduğumu sanınca çok sevi­
niyorum, masadan heyecanla ayağa kalkıp odanın içinde aşağı 
yukarı yürümeye başlıyorum, sonra aklıma başka şeyler geliyor, 
aklım daha da karışıyor. Derken, gözümün önünde görüntüler 
canlanıyor. Mesela demin olduğu gibi, Perihan'la evlenişimiz, 
ya da bir gün bir yerde gördüğüm olmadık bir insan. Köy meselesi 
ile ilgili düşüncelerimi sonuna kadar götürmek ve sonra bir gün 
bunu yazıp birisine vermek istiyorum... İsmet Paşa niye olmasın? 
Heybeliada'da onu görebilirim. Ya da başka biri... Süleyman 
Ayçelik? Böyle düşünmeme rağmen kendimi hayalperest bul­
muyorum. Belki sabah uyanınca biraz canım sıkılıyor, ama o 
kadar. 
] 6 Nisan 
Perihan'dan mektup geldi. İki sayfalık kısacık bir şey. Bütün 
gün kimbilir kaç kere okudum. "Sen istediğin zaman dönebilirsin, 
bu senin bileceğin iş, ama ben en kısa zamanda dönmeni ve beni 
burada çocukla birlikte yalnız bırakmamanı istiyorum!" diyor. 
Evden ayrılmayı, annesinin yanına gitmeyi hiç düşünmemiş, 
kavgada haklı olduğunu biliyormuş. Benim haksız olduğumu 
anlamam da iyi bir şeymiş... Kısa mektupta biraz da çocuktan 
sözediyor. Kimseyi suçlamamış. İkimizin de gururunu korumak 
için çok ölçülü cümleler kullanmış, içimden hemen İstanbul'a 
dönmek geldi, ama bu her şeyi yüzüstü bırakmak olur. Peki, 
ne zaman döneceğim? Geleli iki ay oluyor, fazla da ilerlemiş 
değilim... Sabah yedide kalkıyorum. Sekize kadar kahvaltı edip, 
hava nasıl olursa olsun, kısa bir yürüyüşe çıkıyorum. Saat bire 
kadar çalışıyorum. Sonra yemek ve kısa bir şekerleme. Öğleden 
sonra saat altıya ya da güneşin batmasından az sonraya kadar 
çalışıyorum. Sonra akşam yemeği. Ya Rudolph'a ziyaret, ya da 
287