176 KADERIN CILVESI 
karisi filânca Bey veya Paşa ile şöyle böyledir denir. Fakat 
nasıl oluyor bilmem, yüksek sosyetelerde bu tür ahlâksızlıkları 
mazur gören bîr hoşgörülük var. Belki bu da uygarlık gereği 
bir şeydir. Her mecüse girip çıkan böyle bir kocanın herkes 
içtenlikle elini sıkar. Çünkü ahlâkça düşen bu adam servet ve 
nüfuzca yükselmiş bulunur. Küçüklere karşı bir hacet kapısı 
açar. Rüşvetii, rüşvetsiz birçok iyilikler yapar. Bunların ara­
sında iyi ahlâk ve insana yakışır davranışlarla ün yapmış 
olanları bile vardır. 
— Salâh Efendi, pek çiy bir adam olmadığını işte görüyo­
rum. Fakat cesaretin yok. Atakhğın yok. Zekân pek basit te­
lâkkilerle namus düğümü için de sıkışıp körelmiş. 
Sefalet, yoksulluk, geçim sıkıntısı gözü açık insanlar için 
felâket değü uyarma dersidir. Şimdi sen merdivenin en alt ba­
samağından da daha aşağı bir yerdesin. Bir kere başım kaldır 
da yukarıya bak. Birbirinin kafalarına tekmeleri indirerek üst 
basamaklara tırmananların döğüşlerini seyret. Bak amaca 
varmak için hiç bir engel tamyorlar mı? Servet tubasmın gö­
ğüne çıktıktan sonra sigaranı yak, ayaklarının altına serden 
görüntüye bir göz gezdir. Bak o ne ibret verici bir görüntü­
dür. Gözünde bütün ayrıntıları görme gücü varsa dünyanın 
halini o zaman anlarsın. 
— Şemi Bey, bu başarı merdivenine tırmanmak davasıy-
le ömrümde onun altından üstüne doğru hiç bakamadım. Ben 
derviş tabiatlı bir Türküm. Bir lokma, bir hırka... Bütün öte­
ki şeyler boş lâftir. Yaşım kemali bulduktan ve dünya işlerin­
den çeküdikten sonra böyle şeyler düşünmek ve dinlemek be­
nim için çok gereksizdir. Sen yeni ahlâkm mektebine beni baş­
latmağa uğraşmaktansa kendine bu yolda kararlı başka bir 
öğrenci bulsan... 
— Baba Salâh, senin için herşey geçmiş biliyorum. Fakat 
ailene açıyorum. 
— Bugüne kadar beni yaşatan Allah elbette onların da 
rızıklarını verir. 
— Verir ama bak ne kadar zar zor verdiğini görüyorsun. 
— Peki. ailemin refahı için bundan sonra ben ne yapabüi-