«Bahri Hazer» (Bahr-i Hazer), Hazer Denizi demektir. [AB]. 
«YANGIN» 
Bu şiirin bulunduğu yayınlar: 
İZ (1965, S. 33-34/1973, S. 29-30), EB (I, S. 114-115), ZS (S. 142), DY 
(S. 92-93), SM (I, S. 128), ÖY (S. 247-248). 
EB ve DY yayınlarından şiirin altına 1925 tarihi konulmuş. ZS yayı­
nında ise şiirin yalnızca ilk dört ve son üç mısraı alınmış [AB]. 
«YANARDAĞ» 
13 Ekim 1928'de Cumhuriyet'te Peyami Safa'nın yardımıyla yayım­
lanmıştır. Ertesi gün gazetenin yazı işleri müdürlüğü «arzusu ve ilmi ha­
ricinde vuku bulan bu hatadan dolayı» okurlardan özür dilemiştir. (Bak: 
GY-II, S. 5-12). Şiir daha sonra şu yayınlarda yer almıştır: 
AC (S. 29), İZ (1965, S. 35/1973, S. 31), EB (S. 113), DY (S. 91), ZS 
(S. 141-142), AY (S. 132-133), AB (S. 231), GY-II (S. 5), ÖY (S. 249-250). 
EB ve DY yayınlarında şiirin altında 1925 tarihi var. «Yanardağ» için 
yapılan geniş bir inceleme: Ahmet İnam - «İki Şiir, İki Dünya» (Dost der­
gisi, Ocak 1972/Kasım 1972). 
Yunanca çeviri: Stelyos Mayopulos (SM, I, S. 118). 
Bulgarca çeviri: Nikolay Tsonev, Nâzım Hikmet, Şiirler (NT, S. 30-
31), Seçilmiş Şiirler (SŞ, S. 35-36), Büyük İnsanlık (Bİ, S. 38-39). [AB]. 
«SANAT TELÂKKİSİ» 
Nâzım Hikmet, 835 Satır, İkinci Baskı, İstanbul, 1932, S. 29-30. 
Bu şiir, ilk defa: Nâzım Hikmet, Güneşi İçenlerin Türküsü, Bakû, 
1928'de yayınlandığına göre her halde 1928'de, belki de daha önce Mos­
kova'da yazılmıştır. Nâzım Hikmet, 835 Satır, Birinci Baskı, İstanbul, 
1929; Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Sofya, 1954, S. 129-130; Ekber Ba-
bayef, Nâzım Hikmet, Bütün Eserleri, Sofya, 1967, C. I, S. 130-131; Nâ­
zım Hikmet, 835 Satır - Sesini Kaybeden Şehir - Varan 3, İstanbul, 1965, 
S. 36-38'de de vardır. 
Mısra 25'teki 110 rakkamı Sofya, 1954 baskısında 150'dir. 
Rusça çev. M. Pavlova: Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 
1951, S. 124-125; Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 1953, S. 22 
-24; N. Hikmet, Seçilmiş Eserler, 2 cilt, C. I, Moskova, 1957, S. 25-27; N. 
Hikmet, 60 Şiir, Moskova, 1958, S. 17-19 (sonundaki 1931 tarihi yanlıştır). 
Yunanca çev. Stelyos Mayopulos, Nâzım Hikmet: ta erga tu, Atina, 
1959, S. 119-120 (sonundaki 1926 tarihi yanlıştır). [ŞH], 
310