nndan biri, ne zaman şişman insanlar ın daha ne şeli olduklar ı kli-
şesini kan ıtlamak istese hemen onun ad ını zikrederdi. Ne var ki 
her daim c ıvıl c ıvıl neşe saçan Dikran Day ı bugün hiç de benze-
miyordu asl ına. 
"Barsam nerede peki?" dedi Dikran Day ı tepeleme köfte do-
lu bir taba ğa çatal ını dald ırırken. "Kar ısının ne haltlar kar ıştırdı-
ğını biliyor mu?" 
"Eski kar ısının!" diye düzeltti Zaruhi Hala. Gün boyu birbi-
rinden haylaz çocuklarla bo ğuşan tecrübeli bir anaokul ö ğretme-
ni olarak, etrafta duydu ğu her hatay ı an ında düzeltmek gibi bir 
huyu vard ı. 
"Evet elbette, eski kans ı! Ama hatun bunun fark ında değil ki! 
O kad ın kafay ı yemiş. İnad ımıza yapm ıyorsa ne olay ım! Bile bile 
yap ıyor. Yan ılıyorsam, Rose cad ısı bu işi sırf bizi sinir etmek için 
yapm ıyorsa, bana da Dikran demesinler. Ba şka isim bulsunlar!" 
"Başka isme ihtiyac ın olmayacak day ıcım," diye teselli etme-
ye çal ıştı Varsenig Hala. "Besbelli bile bile yap ıyor..." 
"Ne yaparsa yaps ın, kendi hayat ıdır bizi ilgilendirmez. Ama 
torunum ba şka. El kadar biçare çocuk. Derhal Armanu ş'u kurtar-
mam ız laz ım bu beladan," diye araya girdi bir ses. Büyükanne Şu-
şan'd ı bu. Ağır, sakin ad ımlarla masadan kalk ıp koltuğuna yönel-
di. Harika bir ahç ı olduğu halde hiçbir zaman i ştahl ı olmam ıştı, 
hele son zamanlarda günde bir tastan fazla yemeden ya şaman ın 
yolunu buldu ğundan endi şe ediyordu k ızlar ı. K ısa boylu, kemikli 
yap ılı, sert hatl ı, dal gibi incecik bir kad ındı. Tuhaf bir iktidar hâ-
lesi yayard ı etraf ına; en çetrefil engeller kar şısında dahi direncini, 
metanetini yitirmeyenlere has bir hâle. Ne olursa olsun yenilgiyi 
kabul etmezdi Büyükanne Şuşan. Hayat ın zaten ba şlıbaşına bir 
varoluş mücadelesinden ibaret oldu ğuna inan ırdı; ama eğer Erme-
ni'ysen, üç kat fazla zorlu oldu ğunu iddia ederdi, üç kat daha çe-
tin. Kararl ılığı ve karşılaştığı herkesin gönlünü fethetme becerisi 
aile efrad ını oldum olas ı hayrete dü şürürdü. 
"Mühim olan torunumun selameti, gerisi ne gam." 
Büyükanne Şuşan bu sözü söyledikten sonra kal ın şişlerini eline al ıp örgüsüne koyuldu. Şişlerden camgöbe ği bir bebek bat-
taniyesinin ilk s ıralan sark ıyordu; kö şesine A. Ç. harfleri i şlen-
miş: Armanu ş Çakmakç ıyan. Aile efrad ı örgü şişlerinin dans ını 
seyrederken bir an sessizlik oldu. Büyükanne Şuşan' ın örgüsü 
grup terapiye benzerdi adeta. Onu örgü örerken seyretmek rahat-
lat ırdı etraf ındakileri. Sanki o bu i şi sürdürdü ğü müddetçe dünya 
daha yaşanılas ı bir yer olacak, korkacak bir şey kalmayacakt ı. 
"Hakl ısın, zavall ı Armanuşçuk," dedi Dikran Day ı. Metanet 
abidesi k ız kardeşiyle anlaşmazl ığa düşmenin ne mânâya geldi-
ğini gayet iyi bildi ğinden, bütün meselelerde Şuşan' ın taraf ını tu-
tard ı. Ağzına bir biber dolmas ı daha atarken, söylendi: "O masum 
kuzucuğa ne olacak?" 
Kimsenin cevap vermesine f ırsat kalmadan bir anahtar şıngır-
tısı duyuldu kap ıda ve beti benzi atm ış halde Barsam içeri dald ı. 
"Hah! Kim gelmi ş! Barsam Bey, Barsam Bey, bir tanecik ev-
lad ın var, onu da Türkler yeti ştirecek. Senin k ılını kıpırdatt ığın 
yok... Amot!*”  
"Ben ne yapabilirim ki?" Barsam Çakmakç ıyan çökmü ş göz-
lerle day ısına döndü. Ama an ında kenara kayd ı bak ışlar ı ve du-
vardaki devasa Mardiros Saryan röprodüksiyonuna odakland ı. 
Arad ığı cevap tabloda gizliymi ş gibi uzun uzun oraya bakt ı: Çi-
çek Açm ış Elma Ağaçlar ı, 1912. Ama tablodan da teselli bulama-
mış olacakt ı ki, tekrar konu ştuğunda sesinde sadece umutsuzluk 
vard ı. "Kar ışmaya hakk ım yok. Rose onun annesi." 
"Aman! Ne anne!" Dikran İstanbuliyan k ıkırdad ı. Onun cüs-
sesinde bir adam için pek tiz bir kahkahas ı vard ı - genelde fazla-
sıyla fark ında olduğu ve kontrol edebildi ği bir ayr ıntıydı bu ama 
gerilimli durumlarda tümüyle unuturdu. 
"O masum kuzu ilerde ne söyleyecek arkada şlar ına? Babam ın 
ismi Barsam Çakmakç ıyan, büyük day ımın ismi Dikran İstanbu-
liyan, onun da babas ı Yervant İstanbuliyan, benim ad ım Armanu ş 
Çakmakç ıyan, bütün soya ğacım Filanca Falanc ıyan... bütün akra- 
* (Emi.) Utan!