tün olaylarda suç bende." Ayağa kalktı, albayın yanında dur­
du: "Emirberiniz olmak istiyorum albayım: Bütün gün çarşı­
da pazarda sizin için alışveriş etmek istiyorum. Herkesten 
özür dilemek istiyorum." 
"Yeter Hikmet! Oyunumuza dönelim." Hikmet'in gözleri 
parladı: "Dönelim, albayım. Oyunumuzu kanımızla yazalım. 
Istırabımızı sanatımıza gömelim. Sanat bizim için ekmek pa­
rası değil, sanat bizim için bir ustalık meselesi değil, sanat bi­
zim için ... sanat bizim için nedir albayım?" 
"Eğer yazabilirsek iyi bir oyun," diye homurdandı Emekli 
Albay Hüsamettin Tambay. 
"Oynayalım albayım. Tekrarlara düşmekten korkmadan oy­
nayalım. Asıl, tekrarlara düşelim ki, içimizi kemiren şeytanı 
her fırsatta rezil edelim. Hemen başlayalım. Yazalım albayım. 
İşte kalem, işte ıstırap albayım. Benden başlayalım albayım. 
Önce ben konuşurum. Sonra, gene ben konuşurum. Soldan 
girerim albayım. Akşam olmaktadır albayım. Bütün güzel 
oyunlarda, heyecanı artırmak için akşam olur albayım: Işıklar 
yavaş yavaş söner. Güneş demek istiyorum albayım. Parantez 
içine yazılır albayım 'hava kararmaktadır' diye. Aynı parante­
zin içine italik yazılır albayım. Uzatma Hikmet, denir ona ger­
çek hayatta. Oyunda ise denmez. Oyunda, tiyatronun kuralla­
rına uygun olan güzel sözler söylenir. Bütün tanımlar paran­
tez içinde verilir. Kimse o sözleri söylemez sahnede. Hik­
met'in soldan girdiği görülür sadece. Sahnede, hayattaki gibi 
öyle aptalca gülümsemek olmaz. İnsan evindeki gibi de olmaz 
orada, evindeki biçimde canı sıkılmaz. Bazen seyirciyle de ko­
nuşur oyuncu; ama, herkes bilir onun gerçekten konuşmadı­
ğını: Can sıkıcı karşılıklar vermezler ona. Oyun yazarının canı 
konuşmak istemiştir o sırada. Herkes bunu anlar onu hoşgö­
rür. Hayata dayanamayan her insan gibi yapılır oyunda: Mış 
gibi yapılır. Ayağını, pantalonunun ütüsünü bozmadan iskem­
lenin kenarına dayarsın; sekreter rolündeki kıza, 'Patron içeri-
262