Yer Demir Gök Bakır 409 
yü de. Siz hep kötüye gidersiniz. Olmaza gidersiniz. Sizin kılavuzunuz karga de­
medim mi? Şimdi gene söylüyor um. Aldırmayın, varsın gelenek mi, görenek mi, 
bozulsun. Bozulsun da ce hennemin dibine gitsin. O Adil bir korkutmuş ki ... Kor­
kunuzdan erkekliğiniz düşecek, kadınlığınız kapanacak. Son olarak söylüyorum 
size, korkmayın, evlere girip saklanmayın . Atın korkuyu yılgınlığı üstünüzden. 
insan olun. ÇukuroYada insan gibi insanlar gördünüz. Askercilikte şehirler, ulu 
denizler gördünüz. Hiç düşündünüz mü bu denizlerin, şu ulu bozkınn sonu ne­
rede biter? Denizierin arkası nereye dayanır? Gün nasıl doğar, nasıl batar? Günün 
arkasında ne var? Radyo nasıl söylüyor, kuş nasıl uçuyor, hiç düşündünüz mü?" 
Hele karısı da yaralandıktan sonra ... Taşbaşın diline dayanabilirsen dayan. 
Köylüler, ne söylerse söylesin, Taşbaşa hak veriyorlar. Öfkeleniyorlar, canını 
almak istiyorlar. Onu boğmayı, öldürmeyi içlerinden geçiriyorl ar... Ama ... 
Taşbaş da şimdi köyde bir ürküntü, bir korku ... Yavaş yavaş Adil Efenciiyi 
unutup, Taşbaştan çekecek köylü ne çekecekse. Herkese öyle geliyor. Kutsal bir 
yaratıktan ürker gibi ürküyorlar artık ondan. O ağzını açar açmaz, sanki bütün 
dedikleri olacakmış, oluyorm uşçasına köylüyü irkiltiyor. Yılan derse, yağacak 
derse, köylüye öyle geliyor ki, ha yağdı, ha yağacak. Gözlerini gökyüzüne dikip 
bekleyenler de çıkıyor. 
Köylüler Taşbaşı nerde görseler kaçıyorlar. Tek selamet yolu kaçmak. 
Bu adamı öldürmeli. Bu adamı ... 
Bunu böyle düşünmeyen, içinden geçirmeyen bir tek köylü yok köyde. Ço­
cuklar bile oyunlannda bağırarak biribirlerine: 
"Bu Taşbaşı öldürmeli! Bu Taşbaşı kesmeli," diyorlar. 
Ama hiçbir zaman, hiçbir kişi Taşbaşa dokunamayacak. Sanki ona yaklaşan 
tutuşup kül olacak. Ellerini kaldırsalar elleri tutmayacak, ona doğru yürüseler 
bacaklan çekmeyecek Dokunan değil, kötülük etmeyi düşünen değil, onun sö­
zünün üstüne söz koyan bile beterin beterine uğrayacak. 
Karısının yarası azdıkça, Taşbaş da azıttıkça azıtıyordu . Ağzından köpükler 
saçılıyordu. 
En iyi arkadaşı Uzun Ali birkaç kere Taşbaşın evine gidip, etme eyleme, reva 
görme bu ağılı dil zulmünü. Vazgeç bundan, köylü senin başına bir hal getirir, 
diyecek oldu. Taşbaşın aklı başından gitti, ağzı köpürdü, az daha Aliyi evinden 
kovacaktı. 
Taşbaş konuştukça köylünün ürküntüsü , korkusu , saygısı artıyor, onun sesi, 
ağılı, acılı sesi kulaklanndan gitmiyor. Sanki Taşbaş, bu köy, köy olalı hep böyle 
konuşur. Taşbaş olmazsa, bu köy de köy olmaz. Öyle geliyor onlara. 
Bir yandan Adil Efendinin korkusu, bir yandan Taşbaş. Köy iki cendere ara­
sında. Ezildikçe eziliyor, boğuluyor.