laşmalar demek olduğunu anla. Aile ve dükkân? Başka bir şey 
yok mu? Başka bir şey yoksa, hayat çok dar, sıkıcı ve zevksiz 
demektir. Bu görüşünü değiştir. Biraz daha açıl! Bunları söy-
lüyorum sana. Aynı şeyleri ağbine de söylemek isterdim. ,Onu 
tanımıyorum, ama o da her şeyi aşırılığa götürüyor olmalı." 
"Ah, işte ağbimde anladığım şey budur. Senin aşırılık dediğin 
şey. Yani hayatta bir şeye karar vermek ve o yolda yürümek. 
O kararını vermiş. Birşeyler yapmaya çalışıyor. Ben bunu an­
lıyorum! Bunu saygıyla karşılıyorum. Ne yazık ki, bunu ona 
anlatamıyorum." Öfkelenerek ekledi: "Anlatamıyorum, çünkü 
vaktim yok!" 
Fuat Bey: "Görüyor musun işte!" diye söylendi. "Siz yaşa­
mıyorsunuz. İkiniz de aynısınız. Sen de, ağbin de, kızma ama 
böylesiniz!" Ellerini gözlerinin yanına bir atın gözlükleri gibi 
koydu. "Bu aralıktan başka bir yeri görmüyorsunuz. Hayat böyle 
mi? Hayat nedir? Yaşamak, görmek, geçirmek... Hayat renkli 
bir şeydir! Evet, nedir sence?" 
Cevdet Bey kesin bir tavırla, "Bu soru abes!" dedi. "Ben ha­
yatımdan memnunum!" 
"Ah, düşünmekten bile korkuyorsun!" 
"Hayır. Söyleyeyim," dedi Cevdet Bey. Düşündü: "Hayat iyi 
yaşamaktır!" dedi ve bunu söyler söylemez Fuat Bey'e hak verir 
gibi olduğunu anladı. "Yok, yok, öyle değil!" dedi. Sonra öfkeyle 
ekledi. "Bilmiyorum. Hiç de düşünmedim. Bu soruyu saçma 
buluyorum. Hem lütfen, bir daha böyle şeylerden sözetme. 
Selanik'teki askerleri de işitmek istemiyorum. Çok rica ederim, 
beni böyle şeylere bulaştırma. Söylediklerini de şimdiden sonra 
unutuyorum!" 
Fuat Bey: "Çok katı ve alaturkasın Cevdetciğim!" dedi ve 
güldü. Garsona dönerek: "Oğlum, hesabı getir bakalım!" dedi. 
Aynı gülümseyişle Cevdet Bey'e döndü: "Çok katı ve alaturkasın, 
ama seninle ahbaplık etmekten çok memnunum Cevdetci­
ğim!" 
Cevdet Bey de gülümsedi. Korkunç ve cansıkıcı olan dü­
şüncelere ve sorulara bir daha dönülmeyeceği için rahatlamıştı. 
Birlikte yenilen bu yemeklerin hesabını sırayla veriyorlardı. Bu 
sefer sıra Fuat Bey'indi. Hesabı ödedikten sonra kalktılar. 
47