11 
iyi tanınır; hatta resme getirdiği tarz, en cahil insan tarafın­
dan bile "başı bir yerde, gözü başka yerde" diyerek basit bi­
çimde tarif edilir. 
Bu örnekler bizi şöyle bir sonuca götürüyor: Bir eserin ni­
telikli ve derin olması , onun geniş halk kitleleri tarafından 
benimsenmesine engel değildir. 
Ama bunun en önemli koşulu o sanat eserinin bir "mari­
fet" sonucunda ortaya çıkmış olmasıdır. U s ta bir piyanist na­
sıl mahir parmaklanyla bizi kendine hayran bırakır ve sı­
radan insanın göstererneyeceği bir "maharet" sergilerse bir 
romancı da dili öyle kullanmalı, kon usunu yine büyük bir 
"maharet"le anlatmalıdır. Yoksa yavan, kuru, okunmaz me­
tinler yazıp, okur kitlelerini cahil yerine koyarak kendine 
mazeretler üretmek, bir romancı için, beceriksizliği bir tür 
entelektüel egoizm le saklama çabasıdır. 
Piyano nasıl dinlenmek için çalınırsa, roman da okunmak 
için yazılır. Ikisinin de temelinde "haz" denilen o sanat büyü­
sü vardır. 
Bu arada şunu da belirtınem gerekir: Lenin, "En doğru fi­
kir bile abartılırsa saçmaya vanr" demişti. Haklıdır. Ama, bu 
yüzden edebiyatta deneysel çalışmalar yapılamaz ya da böyle 
eserler yazılmamalı demiyorum. 
Mesela James Joyce'un Ulysses'i gibi deneysel eserler, faz­
la okunmasalar bile edebiyatayeni olanaklar getirdiler. Wil­
liam Faulkner'ın o dönem için devrimci bir yenilik sayılabile­
cek üslubu hem söz sanatlannı geliştirdi hem de Joe Christ­
mas gibi unutulmaz karakterler yaratmayı başardı. Bütün 
mesele "maharet"te. Gabriel Garcia Marquez, Franz Kafka, 
Jorge Amado, Jorge Luis Borges gibi yazabiliyorsanız, ede­
biyat sanatına yenilik getirmenize kimsenin itirazı olmaz. 
Çünkü bir yazann temel görevi olan "okutma"yı başanyorsu­
nuz demektir. Bundan ötesi ıkına sıkına, zorla yazılan metin­
lere bahane üretmekten ibarettir.