Veda etmek için Üstat Osman' ın elini öperken yaln ız büyük bir sayg ı değil, ruhumu altüst eden bamba şka 
bir şey de duydum: Bir evliyaya duyaca ğınız cinsten hayranl ıkla kar ışık bir ac ıma: Tuhaf bir suçluluk duygusu. 
Belki de Frenk üstatlar ının usûlleri gizlice aç ıkça taklit edilsin isteyen Eni ştem ona bir rakip oldu ğu için. 
Ayn ı anda büyük üstad ı hayatta son kere gördü ğüme karar veriverdim ve ho şuna gitmek, onu sevindirmek 
telaşıyla bir soru sordum. 
"Büyük üstad ım, efendim, has bir nakka şı, sıradan bir nakka ştan ne ay ırır?" 
Biraz dalkavukça olan bu tür sorulara al ışık Başnakkaş baştan savma bir cevap verece ğini, zaten şu anda 
beni bütünüyle unutmakta oldu ğunu san ıyordum. 
"Has nakka şı hünersiz, imans ız nakkaştan ay ıracak tek bir k ıstas yoktur," dedi ciddiyetle. "Zamana göre 
değişir bu. Sanat ıma tehdit eden kötülüklere kar şı nakkaşın ahlak ının ve hünerinin ne oldu ğu önemli. Bugün bir 
genç nakka ş ne kadar has, anlamak için üç şeyi sorard ım ona." 
"Nedir bunlar?" 
"Yeni âdete uyup Çinlilerin ve Frenklerin etkisiyle aman beni şahsi bir nak ış usûlüm, bir üslubum olsun diye 
tutturuyor mu? Nakka ş olarak herkesten ayr ı bir edas ı, bir havas ı olsun istiyor, bunu da nak şının bir yerine Frenk 
üstatlar ı gibi imza koyarak kan ıtlamaya çal ışıyor mu? İşte bunu anlamak için ben ona üslup ve imzay ı sorard ım 
ilk." 
"Sonra?" diye sordum sayg ıyla. 
"Sonra kitaplar ımızı ısmarlayan şahlar ve padi şahlar ölüp, ciltler el de ğiştirip parçalan ıp yapt ığımız resimler 
başka kitaplarda, ba şka zamanlarda kullan ılınca bu nakka ş ne hissediyor onu ö ğrenmek isterdim. Üzülmekle de, 
sevinmekle de üstesinden  gelinmeyecek bir hassas şeydir. Bu yüzden nakka şa zaman ı sorard ım. Nakşın zaman ını 
ve Allah' ın zaman ını. Anl ıyor musun o ğlum?" 
Hay ır. Ama öyle demedim de, "Üçüncüsü?" diye sordum. 
"Üçüncüsü körlüktür!" dedi büyük üstat Ba şnakkaş Osman ve bu söyledi ği yorum gerektirmez a şikâr bir 
şeymiş gibi sustu. 
"Körlüğün nesidir?" dedim ezile büzüle. 
"Körlük sessizdir. Demin dedi ğim birinciyle ikinciyi birle ştirsen körlük belirir. Nak şın en derin yeri, 
Allah' ın karanl ığında belireni görmektir." 
Sustum, d ışarı çıktım. Buzlu merdivenleri acele etmeden indim. Büyük üstad ın üç büyük sorusunu 
Kelebek'e, Zeytin'e, Leylek'e yaln ız laf ı açmak için de ğil, yaşarken efsane olan bu ya şıtlar ımı anlamak için de 
soracağımı biliyordum. 
Ama hemen usta nakka şlar ın evlerine gitmedim. Yahudi mahallesine yak ın, Haliç'in Bo ğaziçi'ne aç ıldığı 
yeri tepeden görür yeni bir pazar yerinde Ester ile bulu ştum. Al ışveriş eden köle kad ınlar, yoksul mahallelerin 
soluk ve bol kaftanlar giyen kad ınlar ı ve havuçlara, ayvalara, so ğan ve turp demetlerine dal ıp gitmiş kalabal ık 
içinde giymek zorunda oldu ğu pembe Yahudi elbisesi, hareketli koca gövdesi, hiç durmayan çenesi ve f ıldır 
fıldır oynayarak bana i şaretler yollayan ka şlar ı ve gözleriyle Ester c ıvıl cıvıldı. 
Ona verdi ğim mektubu sanki bütün çar şı bizi dikizliyormu ş gibi pek esrarl ı ve pek i şbilir hareketlerle 
şalvar ından içeri soktu. Şeküre'nin beni dü şündüğünü söyledi. Bah şişini ald ı ve "Aman acele acele do ğru götür," 
demem üzerine, daha pek çok i şi olduğunu bohças ını işaretle gösterdi ve mektubu ancak ö ğleye doğru Şeküre'ye 
ulaştıracağını söyledi. Ondan, Şeküre'ye üç büyük genç üstad ı görmeye gitti ğimi söylemesini istedim.