245 
 Bu nedenle bazı gözlemciler Suriye’yi, “ İran’ın Vietnam ”ı olarak adlandırmaktadır 
(Fitzpatrick, https://www.iiss.org/en/iiss%20voices/blogsections/iiss -voices -2013 -
1e35/september -2013 -38d4/syria -is-iran-vietnam -1fec).  
Şam-Tahran ittifakının mezhep temelli bir ilişki olduğu iddiası daha çok bu ittifakın 
karşıtları tarafından dile g etirilmektedir. Ancak seküler ve Arap Milliyetçiliği temelli bir 
politikaya sahip olan Suriye ile İran’ın ilişkileri, dini referanslara göre değil, neredeyse 
tamamen ulusal ve stratejik çıkarlar üzerine yürütülmektedir (Şahin, 2008: 14).  
İran’ın Suriye'de  etkili olması Suudi Arabistan’ı rahatsız etmektedir. Suriye’de yaşanan 
iç savaşta, dini eğilimli silahlı birlikler de ortaya çıkmıştır. Bunların %70’i Sünni olmakla 
beraber, çoğunluğu ülkedeki Müslüman Kardeşlerden oluşmaktadır. Bir kısmı da Selefi -
Vehhab i çizgisindedir. Bu birliklerin, başta Suudi Arabistan olmak üzere Körfez ülkeleri 
tarafından yönlendirildiği ve desteklendiği bilinmektedir. İran’ın Esad rejimini desteklemesine 
karşılık Suudiler de rejim muhalifi unsurları desteklemektedir (Sandıklı ve S emin, s.214).  
Zira Şam İran için büyük anlamlar ifade etmektedir. Etkisi altında bulundurduğu Şii 
nüfusun emniyeti, Irak’ta giderek artan nüfuzu ve Hizbullah’la kesintisiz iletişimi yani 
dolayısıyla “ Bağdat -Şam-Beyrut ” güzergahının güvenliği Suriye’de ken disine yakın rejimin 
ayakta durmasından geçmektedir. Suudiler ise uzun zamandan beri kendisinin bölgesel ve 
mezhepsel rakibi olan İran’ın Ortadoğu’daki çıkarlarına ulaşmasını Sünnilere karşı düşmanca 
bir tavır sergileyen Esad’ın karşısında bir tutum sergil eyerek engellemek istemektedir. 
Suriye’deki rejim değişikliğini İran, Irak, Lübnan ve kendi içindeki Vehhabi karşıtı Şii nüfusa 
büyük bir darbe indirmek için bir fırsat olarak değerlendiren Suudi Arabistan dini otoritesini ve 
ekonomik kaynaklarını bu amaç uğruna kullanmaktan çekinmediği görülmektedir (Kocatepe, 
2017: 80).  
Hizbullah, İran’ın Lübnan’daki en önemli silahı olarak askeri ve siyasi gücünü son 
dönemde artırmış ve başlangıçtaki direniş hareketi görüntüsünü değiştirerek 50 hem kendi 
pozisyonunu güç lendirmiş hem de İran’a Lübnan’ın kontrolünde kolaylık sağlamıştır. Ayrıca 
İran’ın Hizbullah’la iletişiminin gerekçelerinden birisi de İran’ın Irak, Suriye, Lübnan ve 
Körfez ülkelerindeki Şiileri bir araya getirme projesi olarak sunulan “ Şii Hilali ”nin öne mli bir 
kısmını gerçekleştirmek istemesidir (Bargezar, 2008: 97).  
İran’ın bölgede ABD tarafından terörist olarak nitelendirilen gruplara destek vermesinin 
nedeni, batılı devletlerin İran rejimine karşı dikkatli davranmasını ve rejim güvenliğine 
sağlamaktır  (Yetim, 2018: 34). Aksi durumda Suriye’nin, Hizbullah’ın ve İran’ın zayıflaması 
Şii azınlıkların yaşadığı Körfez ülkelerinin Sünni yönetimlerini korkutamayacaktır. Tahran'dan 
korkmayan Körfez ülkeleri bu kez İran'da etnik ve mezhepsel azınlıkları ayakland ırmak 
isteyeceklerdir.  
İran desteğinden yoksun Iraklı Şiiler ise bölgedeki tüm Sünnilerin hedefi haline gelecek 
ve iktidarı kaybedeceklerdir. Ayrıca Körfez ülkeleri Iraklı Arap Şiileri İran yanlısı Şiilerle 
çatıştırmaya çalışacaklardır. Lübnan'daki Hizbul lah'ın durumu da pek farklı olmayacaktır. İran 
ve Suriye desteğinden yoksun bir Hizbullah önce İsrail'in hedefi olacaktır. İsrail'den darbe 
yemiş bir Hizbullah Lübnan dengeleri içinde çok fazla söz sahibi olamayacaktır. İran ve Suriye 
desteğinden yoksun bi r Hizbullah önce İsrail'in hedefi olacaktır. İsrail'den darbe yemiş bir 
Hizbullah Lübnan dengeleri içinde fazla söz sahibi olamayacaktır. Bu ise Hizbullah'ın bölgesel 
prestijinin sonu demektir. Ayrıca İran, Suriye'nin ABD destekli Sünni İslamcıların eline 
geçmesiyle kendi bölgesel projelerinin önemli bölümünün çökeceğinin de farkındadır (Mahalli, 
2016: 200 -201).