60 
 Bir başka anlatımla, yeni bir şeyin söze dökülmesi için, nesnel ve öznel koşulların hazır 
olması gerekir; öyle ki söz konusu yeni şey, kuluçka döneminden çıkıp, "ani bir özünü görme 
açılımı"  gerçekleştirecek olgunlukta olmalıdır. Tam da bun un için "ekonomik sosyal anlamda 
ilerici türden"  koşullar bir araya gelmelidir. Eğer "Düşünüyorum, öyleyse varım!" sav -sözü, 
üretmeye uygun kapitalist bir "görev" olmasaydı, bu sözce ya da belirleme "esin" kaynağını 
bulamazdı.  
Kısacası, açılım, "bilge bir  bireyde ani ışık vuruşu hem tutuştuğu materyali, hem de onu 
ışıtan materyali, sadece zaman içeriğinin yeni öğesinin düşünceye dönüşme zorlamasından"  
kazanır. Bunun için zaman, açıklık ve örtüklük eğiliminin belirginleşmesi, diyesi, zamanın 
düşünümselliğin in en üst düzeye yükselmesiyle olanaklıdır. Bilge bireyde açığa vuran ve o 
bireyin yetisiyle kendini yorumlayan görevden doğan esin(lenme), gücünü "yine o bireyin 
gücüyle katlar."  İnsanın görevi olarak öne çıkan dünyanın "gizemi", bir başka anlatımla, büyü k 
yeteneği kendini gösterir ve anlatılmaya özendirir (Bloch , 1985, s. 139 - 140).  
Bir "ışık patlaması" olan esinlenmenin bir açılıma dönüşmesi için, bilge bireyin 
yönelimiyle, onun yaşadığı zamanın toplumsal -politik eğiliminin uygunlaşması belirleyici 
önemdedir. Bloch'a göre, Karl Marx böyle bir durumu simgeleyen bir örnektir. Açıklık -
kapalılık ikileminde gerçekleşen bu ışık patlaması, çevreyi, bilinci aydınlatır. Bununla birlikte, 
ışık patlamasının toplumsal yapıya ilişkin bilinci aydınlatmasında değiştirici yeteneği yüksek 
kişiler önemli rol oynar. Mustafa Kemal Atatürk, söz konusu ışı k patlamasının, Kurtuluş Savaşı 
bağlamında Türk ulusunun bilincini aydınlatmasına belirleyici katkı yapmıştır.   
Bilim ve sanat üretimini ayıran nedir?  
Bu süreç, üretkenliğin üçüncü aşaması olan 'açımlama' etkinliğine ortam hazırlar. Deha, 
"sürüp giden tut kuyla açımlamayı amaçlayan emektir" ; alın teridir. Ne "uzak görü/vizyon ve 
yapıt, ne de yapıt ve uzak görü arasında kopma"  olmalıdır. Bloch'un van Gogh'tan aktarımıyla, 
"Ateşleyen izlenimin kaynağı olan ilk ışık, birlikte resimlemeye daha önce bizzat başla mış 
olmak zorundadır."  Bilge veya deha, sürüp giden ışık bakışını, kendi sözelleşmesine doğru 
ilerleten özgün emektir; ancak böylece "söylenmek istenilen, planlanan şeye güç ve derinlik"  
kazandırabilir.  
Schoppenhauer'in açımlamasıyla, "yetenek (veya yeten ekli kişi), sadece bir hedefi 
vuran, ancak diğerlerine ulaşamayan bir avcıya benzer. Deha ise, bir hedefi vuran, ancak o 
hedefe değin diğerlerini göremeyenlere benzer." Bilge, "var olan ufkun ötesini gören, ötesine 
ulaşan"  kişi olduğu için, "durağan dünya gözü"  değildir; yaklaşmakta olan "yeni bir dünyanın 
sınırlarında"  dolaşan öncüdür; hatta "oluşmakta olan yeni bir dünyanın önemli bir parçasıdır." 
Psikolojik bakımdan bilgelik veya dâhilik, "özellikle henüz -değil -bilincinin, bilinç yeteneğinin 
yüksek bir d erecesidir."  Son çözümlemede bilgelik öznedeki ve dünyadaki henüz -değil -
bilincinin "açımlama gücüdür."  
Sanatta "şimdiye değin biçimlendirilmemiş olanı biçimlendirme" , bir ön -görünüşün 
imgesel/görüntüsel yansıtımı ve bilimde "gerçek olanın açıklık -örtüklük yapısının kavramsal 
yansıtımı" , dehanın bu "yapıt ölçütü" olarak nitelendirilebilir. Sanatta ve bilimde açımlamaların 
bu çeşitli "nesnellik katmanı içindeki ortak yönü" , bizzat bunların söz konusu "nesnellik 
sürecinde bulunmaları" ve yeterince bilgelik içe rdikleri takdirde, söz konusu "bilgeliğin 
cephesinde" olmalarıdır.  
Bloch'un çözümlemesiyle, ilerlemiş bilinç ve "bu bilincin öğretmeni" olarak deha, tam 
da bu nedenle, "zamandaki ve onun özdeksel sürecindeki dönüşüm noktası açısından en yüksek 
duyarlılıkt ır." Dâhilik, "zamanın doruğunda durma gücü ve yeteneğidir"  ve zaman ile "bu süreç 
döneminin ufku"  hakkındaki bilgisini paylaşmaktır.