ödüm koptu. Yolun az ötesindeki dama canıını zor attım. Çok 
tuhaf değil mi, Mahmut Ağanın adamlanndan hiçbirisinin beni 
ele vermemeleri? Oysa aylardır dağ taş beni arıyorlard ı." 
"Ferhat Hoca, sen ne dersin bu işe?" 
"İnsanoğlu yiğit yaratıktır," dedi Ferhat Hoca. "İnsanoğlu 
mert, onurlu yaratıktır. Kasımın o kadar korktuğunu görünce 
kimse onun aradıkları Kasım olduğunu söylememiştir Mahmut 
Ağaya. Bunu küçüklük, alçaklık saymışlardır. Herkes insanla­
rın kötü, alçak yanlarını görüyor da bu yanlarını görmek iste­
miyorl ar." 
Kasımı omuzundan tuttu: 
"Söyle oğlum," dedi, "sen boş köyde kalırken bütün bu yö­
re köylüleri, Çiçeklideresi de içinde senin orada kaldığını yedi­
den yetmişe biliyorlardı, biraz önce öyle demiştin, değil mi?" 
"Biliyorlardı. Biliyorlar, şu tepedeki ağacın daUarına geti­
rip benim için yiyecek asıyorlar, çıkını dala bağladıktan sonra 
da bir ay ıslığıyla bana haber veriyo rlardı. Bazan gece ben 
uyurken ay ıslığını duyuyor, yatağıından çıkıyor, bir köylü de 
bir yatak bırakınıştı bir seferinde ağacın dibine, ağaca geliyor, 
daha sıcacık yemek çıkınını daldan alıyordum, bir gecede üç 
kez ıslık sesi duyduğum da oluyordu. O kadar çok yemek geldi 
ki bana, sonunda köyden hiç çıkmaz oldum. Ardından da Te­
mir düştü köye ." 
Ternir: 
"Buradan, şu karşıki yoldan yaylaya gidiyordum," diye sö­
ze karıştı. "Bir ıslık duydum. Bir adamın da ağaca bir çıkın bağ­
ladığını gördüm . Köyün bomboş kalmış bir köy olduğunu, ba­
şından da neler geçtiğini biliyordum. Bir çalının içine saklarup 
bekledim, baktım Kasım çıktı köyden, geldi çıkını daldan aldı, 
oracığa, ağacın altına çöktü, çıkını açtı atıştırmaya koyuldu. 
Sonra ben çıktım ortaya, Kasırnın yanına geldim, afiyet olsun 
arkadaş, dedim, sağ ol, dedi başını kaldırıp, buyur ... Ben de gi­
dip onun yanına çöktüm, birlikte yemeği yedik." 
"Mahmut Ağa bütün bu olan bitenleri duysaydı, önce Çi­
çeklideresi köylülerini, sonra da bu dağlarm köylüklerini Sa­
kızlı köyü gibi sürgün ederdi, değil mi?" 
"Ederdi." 
563