70 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
"Vallaha ben öldürmedim Ağaların ağası," dedi. 
Muhtar: 
"Terkisine bindin diye avrat sana alkış etti. Sen de atın üstünden yere yuvar­
layıverdin. O da ölüverdi. Ve de sen benim elimden kurtulamazsın. Ve de adalet 
yerini bulacaktır, Koca Halilce! Ve de köylüyü başına toplayıp, benim rüşvetçili­
ğimi sen ilan edersin." 
Koca Halil hemen yere çöktü, Muhtarın ayaklarına kapandı. 
"Kulun kurbanın olam Muhtar Efendi, senin babanla içtiğimiz su ayrı git­
mezdi. Çukurun atiarını hep beraber hırsızlardık Ve de baban elini ılıktan so­
ğuğa vurmazdı. Tüm atların bukağılarını ben kırardım Kulun kurbanın ola­
yım, babayın ölüsünün hatırı için ... Gel dedim geberesice Meryemceye, donar­
sm dedim, gelmedi." 
Muhtar, hızla ayağını ellerinden çekti, koşareasma oradan ayrıldı. 
"Ve de seni mahpushane mahpushane süründürmezsem, ve de sakalım can-
darmalara teker teker yoldurmazsam Çukura inince ... Bekçiii!" 
Büyük bir ağacın ardından çıkan bekçi: 
"Buyur Ağam," diye seslendi. 
"Çabuk yetiş! Mustuk oğlu, Anakızdan doğma 1300 doğumlu Halil Taşyü­
rek, Gök Hacının kızı Anşadan doğma 1302 doğumlu Meryem Uzuncayı kat­
leylemiştir. Tevkifini emreyliyorum. Ve de ellerini arkasına bağlayıp, tevkif ede­
ceksiniz. Önümüzdeki ilk karakota alatı carihasıyla tesellüm edeceksiniz. Ve de 
tarafımızdan bu emir onaylanmıştır." 
"Kulun kurbanın olayım. Babayın kemikleri mezarında dört oynar kederin­
den ... Benim elimi bağlarsan." 
"Daha duruyor musun? Bağla şunun ellerini. Ve de sıkıca." 
Bekçi, Koca Halili tuttu, cebinden çıkardığı bir iple elini arkasına bağladı. 
Önüne kattı, Muhtarın alaçığının kapısına getirdi. Sağlam bir at yularıyla da 
ocağın başındaki bir ağaca onu sıkı sıkıya sardı. 
Muhtar öfke içinde bir gidip, bir geliyor, ocağın yanında elleri arkasına bağ­
lı, dizüstü çöküp oturmuş Koca Halile başını kaldırıp da bakmı yordu. 
Muhtar yanına yaklaştıkça, Koca Halil başını kaldırıyor: 
"Aaah!" diyordu. ''Aaaah eski günler, aah! Koca Halilin Koca Halil olduğu 
günler! Kurtlar kocayınca köpeklerin maskarası olurmuş. Vay kocalık vay, evin 
yıkılsın. Hay kahpe felek hay, çarkın kırılsın." 
Muhtar duyuyor, duymamışçılıktan geliyordu. Kasabadaki, çiftlik sahibi Ce­
mal Koşak Bey de öyle yapardı. Irgatların parasını vermediğinde, kulağının di­
binde ırgatlar ona ana avrat ne kadar söverlerse sövsünler aldırmaz, "İnsan kıs­
mı eğer bu dünyada yaşayacaksa geniş olmalı. Onlar ha sövsünler, de sövsünler, 
varıp da bizim avrada değecek değil ya, bizim avradın haberi bile olmaz," derdi. 
Doğru dosdoğruca bir laf!