Orneğin, gerek soranın, gerekse yanıtlayanın or­
taklaşa ısrarlarıyla, konuşmanın ana çizgisi, siyasay­
la sanat arasında zorunlu (vazgeçilmez) bir ilişki bu­
lunduğu doğrultusunda gelişiyor. Ne ki, bu kavran:ılarla 
ilgili açıklamalar, getirilen kanıtlar, (kullanacağım 
sözcük için sizlerden özür dilerim) doğrusu evlere şen­
lik. Siyasa ne? Siyasacı ne? Toplum ne? Kurum ne? 
Orgüt ne? Bürokrasi ne? Giderek, sanat ne? Roman 
ne? Dolayısıyla da, sanatla siyasanın, toplumla kurum­
ların ilişkisi ne olabilir? Öylesine birbirine karışmış, 
öylesine belirsizleşmiş ve yanlış sonuçlara varmış 
ki... 
Örneğin, sayın Ölçen'in yanıtıarına bakarsanız, en 
iyi romancılar, siyasacılardan çıkar. Dolayısıyla da 
bütün romancıların eylemli birer siyasacı olması ge­
rekir. Yani, siyasa ile sanatın ilişkisini, bir anlamda si­
yasacı ile sanatçının kişiliklerinin karıştırılması, bir­
leştirilmesi şeklinde değerlendiriyor. Ve romanı da, 
giderek s iyasanın bir sözcüsü derecesine indiriyor. 
Niçin? 
Çünkü, Sayın Ölçen, konuşmasından çıkardığımız 
kadarıyla, siyasa kavramını yanlış değerlendirmekte. 
Siyasayı, bir bilgi üretme disiplini (düzencesi) olarak 
benimsemiş, bir bilim dalı sayıyor. Siyasacıyı da, bir 
bilim adamı. Hani, tarihte bilim aclamıyken siyasacı 
olmuş kişi vardır da, siyasacıyken bilim adamı olmuş 
tek kişi gösterilebilsin, sanmam. Çünkü. bilimsel ola­
rak saptanmış bir ereğe varmak için olayların düzen­
lenmesi, olaylar karşısında takınılacak tavrın seçilme ­
si, saptanması işi olan siyasa, kesinlikle olaylarla uğ­
raşır. Ama bilim? Olsa olsa, olay, bilimin bir aracıdır. 
İşte bu kabul yüzünden ki, Sayın Ölçen, romanı ; siya­
sacımn, «sorunlar içine (dikkat edilsin, sorunların içi-
.56