56 
 yansıması doğrudan doğruya son derece etki lidir. Biz sanat tarihi derslerinde çoğunlukla 
Rönesans tarihinde mimari, heykel, plastik sanatlarla ilgili çoğunlukla yaratıları, ekolleri ve 
sanatçıları okumuştuk. Ama Rönesans’ın yarattığı en büyük etki aslında müzik sanatındadır. 
İşte çok sesliliğin te melleri… Müzik sanatındaki yaratı aşamasının çoğunlukla yukarıdan gelen 
bir vahiy ya da bir esinlenme ya da deniz kenarında çay, kahve içerken bestecinin kaleme aldığı 
bir şeyler zannedilir. Bizim evrensel sanat müziği alanında yaratılan müziğin teknik yön ü, 
kurgu yönü, esinlenme (yani ilham ve hissetme) yönüyle neredeyse eşit derecede zorlukları, 
ağırlığı olan bir şeydir. Yani tekniği ve sistematiği olmayan bir beste bir yaratı olamaz. Tabii 
ki bestecinin duyguları son derece önemlidir. Bugün dünyada 20. y üzyıldaki bestecileri 
saydığımız zaman bunların içinde yaşadıkları toplumla bağları üzerinde yaşadıkları topraktan 
aldıkları beslenme, soludukları oksijenden aldıkları etkileşimler kadar kullandıkları teknikleri 
de son derece önemlidir. Bunun dışındaki baş ka müzik türlerinde bunun böyle olmadığını bu 
kadar ağırlıklı olmadığını görüyoruz. Şimdi ben zamanı konuşurken ölçemeyebilirim oradan 
siz uyarırsınız diye düşünüyorum. Onun rahatlığı içerisindeyim. Anadolu topraklarının bu 
müzik serüvenine gelince çoğumuz un bildiği gibi Osmanlı döneminde hem Batıyla hem de 
Doğuyla son derece sıkı ilişkiler içerisinde olan bir toplum yapısı içinde idik. Dolayısıyla 
Avrupa’da o 1600’lerde 1700’lerde olan müziklerin bilinmemesi ve etkileşim içinde 
olunmaması mümkün değil. Dol ayısıyla zaten Osmanlı tarzının, Osmanlı müziğinin ya da 
Anadolu insanının, Türklerin Avrupa’da yapmış olduğu etki Mozart’ın Beethoven’in bütün 
eserlerinde demeyeceğim ama bazı eserlerinde çok ön plana çıkan ve çoğunda da gerçekten 
hissedilen etkilerdir. A ma bunun karşılığı bizde de olmuştur. Karşılıklı kültürler arası etkileşim 
hiç şüphesiz müzikte de izler bırakmıştır. Tabii ki sistematik anlamda ilk oluşum 1826’da 2. 
Mahmut’un yeniçeri ocağını kaldırdıktan sonra askeri anlamda bir müziğe ihtiyacı olduğun u 
düşünerek Osmanlı ordusu içinde mızıka -yı hümayunu kurması, Anadolu’nun ve özellikle 
İstanbul’un Osmanlı toplumunun bizim batı müziği ile sistem olarak da tanışmamızın ilk 
adımıdır. Hepimizin hatırlayacağı üzere çok ünlü besteci Gaetano Donizetti’nin kar deşi olan 
Giuseppe Donizetti mızıka -yı hümayunu kuran ünlü İtalyan besteci orkestra şefidir. Ama tabii 
bu da tamamen saray çevresinde kalmış, halkla bütünleşememiş, ordunun ihtiyaçları için ortaya 
çıkarılmış olmakla birlikte, Aristokrat çevresinin sınırlar ını aşamayan bir yapılanmaydı. Ancak 
şunu ifade etmek gerekir ki daha önce Hamparsum Limonciyan İsimli Ermeni müzisyenin icat 
ettiği notalama olmasaydı daha sonra bu mızıka -yı hümayun olmasaydı bugün büyük Türk 
bestecileri Itri, Dede Efendi gibi besteciler in eserlerinin kalıcı olması mümkün olamazdı. Şunu 
da ifade etmek isterim ki Anadolu müziği içinde bulunduğu medeniyetler ortamının her türlü 
etkisini ve zenginliğini bünyesinde taşır. Bu bakımdan dünyanın hiçbir etnik, tarihsel, yerel 
müziği ile karşılaşt ırılmayacak ölçüde zenginlik barındırır.  
Anadolu tarih boyunca bütün etkileşimlere açık olmuş, bu etkileşimler onun için büyük 
bir zenginlik, büyük bir kazanç olmuştur. Her zaman çok tartışılan bir nokta olmasına karşın 
Türk müziğinin Fars, Arap, Bizans, R um, Ermeni etkilerine her zaman açık olduğunu ama Orta 
Asya’dan getirdiğimiz miras ile birleştirerek ona bugün bildiğimiz zenginliğe ulaştığını 
düşünüyorum.  Türk müziğinin Mesela Çin ve diğer uzak Doğu müziklerinden çok daha ileri 
boyutta bir etnik müzik o lduğunu düşünüyorum. Bu zenginliğin korunması, çağdaş Türk 
müziğinin bu zengin müzik geleneğimizin üzerine yaratılması, son derece önemli, vazgeçilmez 
bir çabamız olması gerekir. Atatürk’ün amacı bu çok zengin kültür mirası üzerine, bundan 
yararlanarak, ev rensel olmuş Türk müzik okulunu yaratmaktı. İşte “Atatürk Müzik” devrimi bu