200 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Koca Halilin de açlıktan gözleri pörtlese de dışarı uğrasa, ben de ona bir lokma­
cık bir şeycik gene de vermem. Veremem anam veremem." 
Meryemce o an durdu. Belini dikleştirdi, başını kaldırdı, gözlerini ta ileriye 
dikti. Bir zaman böylece kaldı. Sonra ağır ağır: 
"Değnek," diye başladı. "Elimdeki cefakarlı değnek, kimseciklere demi­
yorum, sana diyorum. Kimsecikler üstüne alınmasın güzel değnek. Bebelerin 
beşiği senden yapılır. Dağların kokusu sende. Tarlaların sabanı, öküzlerin bo­
yunduruğu senden yapılır. Güz gelince, çırılçıplak kalır, baharın yeşil, yeşilcik 
yaprak salarsın. Sen olmasan bunca yolu ben yürüyemezdim. Sen var iken Al­
lah kimsenin sırtına muhtaç etmesin beni. Sen var olasın aslanım değnek. Sen 
kör karıların, kimsesizlerin, elden ayaktan düşmüşlerin, çaresizlerin değneği, 
can yoldaşısın. Onlarla bile bitmez tükenmez Çukurova yollarında sürünür de 
of bile demezsin. Senin hakkın ödeşilmez, kul olduğum değnek. Seni tellerndi 
pullamalı evin orta yerine asmalı. Sana diyorum ki, kulağını iyice aç da dinle 
ki, bak ne diyorum yiğidim değnek! Birinin aklı başına gelmiş. Amma çok geç 
gelmiş. Tavşan yamacı geçtikten sonra gelmiş. İş işten geçtikten sonra. Yürek 
dediğin bir sırçadan köşk, kırıldıkt an, paramparça, un ufak olduktan, her par­
çası esen yele karıştıktan sonra gelmiş. Eeeey elimdeki değnek, bu dediklerimi 
kulağını iyice açıp da duydun mu ki?" 
Ali: 
"Duydum ana, duydum. Yerden göğe kadar hakkın var. Tüm suç bende. Ba­
ğışla suçumu. Olan oldu, bağışla! Bilmeden yaptım." 
Sol eliyle tuttuğu değneğe sağ eliyle bir iki kere vuran Meryemce: 
"Hey bre güzel değnek," dedi. "Değneklerin padişahı, onbaşısı, muhtarı de­
diklerimi bir iyice anladın. Sen insanoğlundan duygulu sun, hem de akıllısın, 
bir iyice anladın. Un ufak olan sırça köşkü, ben yalvarsam yakarsam da, ayağı­
na duşsem de kim, hangi usta yapabilir de, birleştirebilir de? Haydi yaptı, bir­
leştirdi diyelim, bir yerinde, bir köşesinde azıcık kırığı kalmaz mı ki? Bunu iyi­
ce kulağına sak, bunu kulağına küpe yap yiğidim değnek." 
Adımını attı, öylece durdu. Bir şeyler daha söyleyecek oldu, sonra vazgeçti 
yürüdü. 
Gene yürümesi zorlaştı. Konuşmuş tüm varını tüketmişti. Beş on adım git­
tikten sonra gene durdu. 
"Fidanım değnek, dallarıının en güzel ışkını değnek, anladıysan sana bu ka­
darı bir ömür yeter değnek. Kırılan sırçayı bitiştirebilir misin? Duyuyor musun 
değnek?" 
Ali: 
"Duyuyorum ana," diye yanına vardı. 
Meryemce: