73 
latılanın yer değiştirdigi biçimler , "bir başka ben düşüncesi", 
kitaplardan hatta ansiklopedilerden kitap çıkanna yöntem ­
leri moda haline geldi. 
Thplum sorunl anyla uğr aşan yönlendirilmiş ideolojik ede­
biyata duyulan tepki, bu sefer de tam tersi bir tuturnla, top­
lum sorunlanna ve hayatın gerçekliğine hiç ilgi duymamaya 
dönüştü. 
Yani fena halde abartıldı. 
Lenin'in "En doğru fikir bile abartılırsa saçmaya vanr" sö­
züne uygun olarak, postmodern edebiyat da doğru bir nokta­
dan hareket etti{:i halde "saçma"ya yani "absürd"e vardı. 
Avize bir tarafa doğru tavana yapışacak biçimde çekilmiş, 
bırakıldığı zaman da elbette gelip tam ortada durmamış, bu 
sefer öteki taraf a savrula rak yine tavana yaklaşmıştı. Bilin­
diği gibi, bir tarafa fazla çekilip bırakılan avize, iki yöne doğ­
ru yavaşla yan hareketlerle salmarak ortaya yaklaşır . Elbette 
bu arada başka bir etki ortaya çıkmazsa! 
Bence artık bu dönemin de sonuna gelindi. Ideolojik pro­
paganda edebiyatı nasıl bıkkınlık yarattı ysa, insanla r sadece 
oyun oynayan postmodern edebiyattan da haklı olarak sıkıl­
dılar. Bu yüzden postmodern edebiyat modası bitiyor. Söz sa­
natlan yine büyük hikaye aniatma geleneğine geri dönüyor. 
Bunu kesin bir dille söylüyo rum, çünkü otuz ülkedeki yayın­
cılanmla yaptığım her sohbet ve sorduğ um her soru, bu göz­
lemimi doğruluy or. 
Amerika'da Jonathan Franzen'ın son romanı Özgürlük bu­
nun en büyük kamUann dan birisi. 
Sadece oyuna dayalı bir edebiyat zaten süıiip gide mezdi. 
Bu, söz sanatl anrun doğası na aykın bir tutum olurdu. 
Bir toplumda hiç mi trajedi olmaz, hiç mi deprem gibi fela­
ketler yaşanmaz , hiç mi siyasi suçlar işlenmez? 
Siz bunun gibi bütün konulan edebiyat dışına itip sadece 
"kayıp bir kitabı arayan adam" veya "ikinci benliğin in peşine