boyutlarının farklılığını, kolaylık veya zorlukla eşde­
ğer tutmak olanaksız .. Gene, üç sayfa yazı yazmakla, 
üç yüz sayfa yazı yazmak arasındaki kclaylık zorluk 
nitelemesi de, sözünü ettiğimiz «basit»in içinde pek yok. 
Oyleyse, bu «basitlikten» amacım başka bir şey. Ama, 
ne? 
Sözü, Orhan Kemal romanına getirmek istiyorum. 
Hani, Orhan Kemal romanı için bugüne dek verilen en 
yaygın yargı nedir deseler, sanırım hepimiz birden, 
«basitlik» deriz. Orhan Kemal romanı öylesine basit ge­
lir ki okuyana. Gerçekten Orhan Kemal romanı basit 
midir? Yani kolay roman mıdır? Ya da, okuyanda 
böyle bir sanı uyandıran nedenler nelerdir acaba? Ha­
ni, öyle ki, kalemi eline aldı mı insan, bir benzerini he­
men yazıverecekmiş gibi. 
Bence, Orhan Kemal romanının büyüklüğü de bu­
rada. 
İnsanlar, yaşdaşlarına karşı daha mı bir acımasız 
oluyorlar? (Çağdaşlık başka bir şeymiş gibime geliyor. 
Bu nedenle aynı yıllarda yaşamış olmaya yasdaslık 
diyorum. Aralarında beş on yıllık bir yaş farkı olsa bi­
le.) Sanırım öyle. Örneğin, Dostoyevski'ye gösterdi.ği­
miz hosgörüyü, Orhan Kemal'e gösteremiyoruz. Elimiz­
de değil. Dostoyevski romanında fazlalık filan var mı 
diye dü"ünmüyoruz bile. Ama Orhan Kemal romanın­
daki şuncacık fazlalık gözümüze batıveriyor hemen. 
Onda kusur bulmamak, eleştirici aydın onurumuza do­
kunuyor. Kim bilir, onunla bu denli iç içe olmamızdan 
mı bunlar? Yüz göz olmamızdan mı? Çünkü Orhan Ke­
mal, öylesine yakınımızda dururdu ki... Arada bir ka­
çıp saklandığı bir sığınağı yoktu sözün gelişi. Ömrü­
nün bir saniyesini olsun, erişilemez bir noktada geçir­
memişti. Aramızdaydı hep. Ömrünün son yirmi yılın­
da, bir iki günlüğüne bir iki kez Ankara'ya gitmesi, bir 
101