"Ağaların ağası, yiğitlerin yiğidi!"
"Mezarına ışık yağası."
"Nasıl kıydı sana bir..."
"Bir kanı ciğeri beş para etmezin birisi..."
"Yiğide kıyan kötüdür kötü..."
"Kabeye inen nura benzersin."
Birdenbire yıllar sonra Abdi Ağa üstüne ağıtlar yakıldı, 
türküler çıktı. Sonra düşlere girmeye başladı Abdi Ağa. Yaşlıla­
rın, gençlerin, çocukların düşlerine girdi.
"Dün gece düşümde gördüm. Gülüyordu Ağamız. Ben, be­
ni öldüren Memedi bağışladım, diyordu. Benim yandığım sizin 
durumunuz. Mezarımda sizin kötü haliniz için gözyaşı dökü­
yorum. Köylülerim, canlarım. Sizin de suçunuz var benim ölü­
mümde... Böyle diyor, bir top ışık içinde eriyip yitiyordu."
Uzun bir süre herkes Abdi Ağa üstüne binbir düş anlattı. 
Sonra bir ata binmiş, dikişsiz bir ak libasa bürünmüş Abdi Ağa, 
uçarak köyün üstünde dolaşırken görüldü. Ayaydınlık geceler­
de, karanlık gecelerde, gece yarıları, tanyerleri ışırken Abdi 
Ağa atının üstünde Alidağından bu yana süzülüp geliyordu. 
Bazı geliyor, kır atla evinin önündeki tümseğin üstünde duru­
yor, tan yerleri ışırken kır at Alidağına yukarı ağıp gidiyordu.
Kır atlı Abdi Ağayı köyde hemen hemen herkes gördü. 
Hürü Ana, Pancar Hösük, Hüseyincik, bir de Mustafa inat et­
mişler, bütün köyün gördüğü Ağayı bir türlü göremiyorlardı.
"Ağamız onlara darılmış, küsmüş, onların gözüne gözük­
müyor," diyorlardı. "Hürü gitse de türbeye bir horoz kesse Ağa­
mızın ruhu için, belki o zaman onu da bağışlar Ağamız, onun da 
gözüne gözükür. Yoksa iflah etmez Hürüyü mübarek adam."
Sonra düşler de, kır atlı Abdi de, Memed de unutuldu. 
Köylü gittikçe yoksullaşıyor, Hamzanm baskısı gün geçtikçe ar­
tıyordu. Dikenlidüzü köylüleri artık onun elinin oyuncağıydı. 
Çalış, diyor, çalışıyorlar. Yat, kalk, otur, uyu diyor, bir dediğini 
iki etmiyorlardı. Küskün karanlıklarına da gittikçe gömülüyor­
lar, vurdumduymaz, hiçbir şeyle ilgilenmeden, gülmeden ağla­
madan, öfkelenmeden, sevinmeden bir tuhaf havanın içinde 
yuvarlanıp gidiyorlardı. Umut ettikleri hiçbir şey yoktu. Umut 
edememenin boşluğundaydılar.
273