56 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Muhtar eşeğine binmiş, çoktan göçün önüne düşmüştü. 
Koca Halil, Meryemce Karıyı dürttü. Meryemce Karı hışımla arkasına başını 
çevirdi. 
Koca Halil gücengin, bozuk bir sesle: 
"Hiç küşümlenme Meryemce Bacı. O it, ben sağken Alime hiçbir şey yapa­
maz. Alimallah, adamın ocağını söndürürüm." 
Bununla Meryemceyi yumuşatırım sanıyordu. Ama Meryemce başını gene 
aynı hiddetle öne çevirdi. 
"Pisler, geberesiceler. Eşşek kocalar. Akılsızlar. Demezler ki ... " 
Sesini yükseltti: 
"Güzel atım, fıkara Küheylanım, sana söylüyorum. Kulağını aç da, iyi duy. 
Hiç kimseye değil, doğruca sana söylüyorum. Bu dediğimi de anlamazsan, ben 
de sana Küheylan demem. Bunca yıl sakalı boşuna ağartmışsın derim. Eşşek ku­
laklı, beş kulak derim. Bre atım, sen çok çok kocadın. Ya, fıkara atım. .. " 
At tökezler, Meryemce yulara asılır. 
"Höst! Höst, domuz malı, gavurun, söz anlamazın bindiği, höst! Kocadın 
işte. Uyuz ite döndün. Bu dediğimi anlamazsan iki gözün çıksın." 
Koca Halil, yanından oynayarak giden iki çocuğa bakıyor. Bir kadın, kocaman 
memesini çıkarmış, bebesinin ağzına dayamış, hem çocuğu emziriyor, hem usul­
dan duyulur duyulmaz bir ninni söylüyor, hem de çabuk çabuk yürüyor. Koca­
man memesinin sarı tüylerinin uçları yıldırdıyor. "İşte" dedi Koca Halil, "meme 
olunca böyle olmalı. Tüh sana kocamış it," dedi sonra da. 
"Atım, iyi duy, sen ölürsen, benim oğlum, senin sahibin Uzunca Ali sersebil 
olur. Buna yürek dayanır mı? Sen iki kişi götüremez, ölürsün, öyle mi atım? Sen 
bu hal ilen Çukura inemezsin. İki kişiden birinin sırtından inmesi gerek: Gel 
atım, şunlara yalvaralım da, elini ayağını öpelim de birisi insin. Birini dersen 
atım, senin soyunda küheylanlık var, kocamış bir karı. Ötekini dersen, yirmi 
yaşında bir delikanlı. Sakalı ak, yüzü kırışık ya, buradan Çukurovaya değil ya, 
Akçadeniz gölüne kadar yürür. Kocamış karıyı dersen iki adım atamaz, dizleri 
tutmaz. Dizleri tutsa iniverir de üstünden, Çukura kadar yürür." 
Koca Halil, söyle, söyle! dedi içinden, söyle! Çatiasan da patiasan da inme­
yeceğim. Ata değil, istersen yüzüme karşı söyle. İnmem. Bu atın sahibi beni 
bindirmedi mi7 Bindirdi . At da iyi değil. Vallahi halim yok. Yok işte. İki adımlık 
yol için yoksa, senin şu kahrını çeker miydim7 Ağzının kokusun u çeker miy­
dim? Soyka kalsın böyle dirlik. "Ofof... Ofof... Ooof!" 
Şu topa! topa! yürüyen Hüseyincik Tavşan Hüseyincik Daha genç. Ama 
çok zabın, çok zabın. Bir deri bir kemik. Çukura inene kadar, sırtında derisi bile 
kalmaz, erir dökülür.