"Zalim olmayın," dedi Sunay telsize, "ama ihtilalin ve devletin güçlü olduğ unu, 
kimseye pabuç bırakılmayacağ ını hissettirin." Çenesinin ucunu sol elinin 
başparmağıyla işaret parmağ ı arasında düş ünceli bir ş ekilde ve öyle özel bir 
hareketle tutmuş tu ki, Ka, Sunay'ın aynı cümleyi 1970'lerin ortalarında tarihî 
bir oyunda söylediğ ini hatırladı. Ş imdi eskisi kadar yakış ıklı değ ildi, yorgun, 
yıpranmış  ve solgundu. Masanın üzerinden 1940'lardan kalma askerî bir dürbün 
aldı. Anadolu gezilerinde on yıldır giydiğ i kalın ve yıpranmış  keçe paltosunu ve 
kalpağını kafasına geçirdi, Ka'yı kolundan tutup dış arıya çıkardı. Soğ uk bir an 
şaşırttı Ka'yı, insanın isteklerinin ve hayallerinin, siyasetin ve günlük 
dalaverelerin Kars'ın soğ uğu yanında ne kadar da küçük ve zayıf kaldığ ını 
hissetti. Aynı anda Sunay'ın sol ayağ ının sandığ ından da daha topal olduğ unu 
fark etti. Karla kaplı kaldırımda yürürken bembeyaz sokakların boş luğu ve bütün 
şehirde yalnız onların yürüyor olması içini mutlulukla doldurmuş tu. Kar içindeki 
güzel şehrin, eski ve boş  konakların insana verdiğ i yaşama zevki ve sevme isteğ i 
değildi bu sadece: Ka iktidara yakın olmaktan da zevk alıyordu ş imdi. 
"Burası Kars'ın en güzel yeridir," dedi Sunay. "On yıl içinde tiyatro 
kumpanyamla Kars'a üçüncü geliş im bu benim. Her seferinde, akş am hava kararırken 
buraya, kavak ve iğ de ağaçlarının altına gelir, kargalar ve saksağ anları 
dinleyerek hüzünlenir, kaleyi, köprüyü, dört yüz yıllık hamamı seyrederim." Buz tutmuş  Kars çayının üzerindeki köprüdeydiler ş imdi. Sunay sol karş ı tepedeki 
tek tük gecekonduların birini iş aret etti. Onun az aş ağısında, yoldan biraz 
yukarıda bir tank, daha ilerde 
197 
- Sunay Zaim'in Askerlik ve Modern Tiyatro Kariyeri ¦ bir askerî araç gördü Ka. "Sizi görüyoruz," diye seslendi telsize Sunay, sonra dürbünüyle baktı. Az sonra önce telsizden iki el silah sesi geldi. Sonra nehrin açtığı vadide yankılanarak gelen sesi duydular. Bu onlara yollanmış  bir selam 
mıydı? Az ötede, köprünün giriş inde kendilerini bekleyen iki koruma vardı. 
Zengin Osmanlı paş alarının Rus toplarıyla yıkılmış  konaklarının yerine yüz yıl 
sonra yerleş miş yoksul gecekondu mahallesini, bir zamanlar zengin Kars 
burjuvazisinin eğ lendiği karşı yakadaki parkı ve arkalarındaki ş ehri 
seyrettiler. "Tarih ile tiyatronun aynı malzemeden yapıldığ ını ilk Hegel fark etmiş tir," dedi 
Sunay. "Tıpkı tiyatro gibi tarihin de birilerine 'rol' verdiğ ini hatırlatır. 
Tıpkı tiyatro sahnesi gibi, tarihin sahnesine de cesurların çıkacağını da..." Bütün vadi patlamalarla sarsıldı. Ka tankın üzerindeki makineli tüfe ğin de 
harekete geçtiğ ini anladı. Tank da atış  yapmıştı ama ıska geçmiş ti. Daha 
sonrakiler askerlerin attığ ı el bombalarıydı. Bir köpek havlıyordu. Gecekondunun 
kapısı açıldı, iki kiş i çıktı dış arı. Ellerini havaya kaldırdılar. Derken kırık 
pencerelerden dış arı çıkan alev dilimleri gördü Ka. Elleri havada dış arı 
çıkanlar kara yattılar. Bütün bu hareket sırasında neş eyle havlayarak etrafta 
koşuşturan kara bir köpek kuyruğ unu sallayarak yere yatanlara sokuldu. Sonra 
arkada birinin koş tuğunu gördü ve askerlerin açtığ ı ateş seslerini duydu Ka. 
Adam yere düş tü, sonra bütün sesler kesildi. Çok sonra biri bağ ırdı, ama Sunay'm 
ilgisi dağ ılmıştı. 
Peşlerinde korumalar terzihaneye döndüler. Eski konağ ın güzelim duvar 
kâğıtlarını görür görmez Ka içindeki yeni bir ş iire karş ı koyamayacağ ını anladı 
ve bir kenara çekildi. 
"İntihar ve İ ktidar" adlı bu ş iire Ka hiç çekinmeden az önce Sunay ile birlikte 
olmanın verdiğ i iktidar zevkini, onunla arkadaş lıktan aldığ ı tadı ve intihar 
eden kızlara duyduğ u suçluluğ u koydu. Daha sonra Kars'ta tanık olduğ u şeyleri 
bütün güçleriyle ve hiç değ iştirmeden en çok bu "sağ lıklı" ş iire koyabildiğ ini 
düşünecekti. 
198 
23 Allah meselenin bir akıl ve iman sorunu değ il, bütün bir hayat sorunu olduğ unu 
bilecek kadar adildir SUNAY İLE KARARGÂHTA 
Sunay Ka'nın ş iirini yazdığ ını görünce kâğ ıtlarla dolu çalış ma masasından