KUYRUKLU YILDIZ ALTTNDA BIR EVLENME 27 
mis bir acayip üslupla yazılmış olması bahanesiyle geri çevri­
lirdi. Sonra, «Evrim Kanunu» makalesini lütfen bile kabul et­
meyen gazetelerin sayfalarmda fikri üslubundan bayat, ne ba­
yağı yazılar görerek üzülürdü. Niçin böyle faydalı, ciddî ma­
kalelere rağbet eden yoktu? Hiç bir sağlam ilim temeline da­
yanmaksızın, hemen her gün, fikir ve üslupça aynı bayağılıkta 
tekrarlanan adî şeyleri kötü bir alışkanlıkla okuyorlar, bu ba­
yağı yazıların okuyucuları ilk bakışta anlaşılamayan bir tamla­
maya, yabancı gelen yeni bir şiveye, bir zihin gücü harcamaya 
bağlı bir cümleye rastlamaktan nerdeyse korkuyorlar. Beynin 
de tembel kalan başka bir vücut organı gibi zayıflayacağını 
bilmeyerek bügilerini genişletecek, zihinlerini kuvvvetlendirecek 
bir ciddî şeklide okumaya üşeniyorlar. 
Halk alaylara, iğrenç tuhaflıklara, birkaç kaba taklitle 
başlayan eserlere bayılıyordu, irfan', «Evrim Kanunu»na ait o 
nefis, besleyici makalesine karşılık hokkabaz Çiçekçioğlu'yla 
yardağı Salamon'un pis konuşmalarını andırır bir bayağılık ya­
zıp göndereydi kim bilir bunu okumak için nasıl kırılacaklardı. 
Öyle, ciddî bir makaleyi yazmaya günlerce uğraştıktan sonra 
bunu bir gazeteye kabul ettirebilmek için âdeta koruyucular, il­
timasçılar bulmak gerektiğini irfan anladı. Eserlerini, gençle­
rin kalem sadakalarıyla yaşatmaya uğraşan, okuyucuları sayı­
lı bir haftalık gazeteye göndermeye başladı, ilk uzun makalesi 
çeşitli başlıklarla birkaç kısma ayrılarak yayınlandı. Bu birinci 
eserini, basıldıktan sonra öylesine bilgince, araştırma mahsulü, 
nefis buldu ki bir defa, beş defa, on defa okumakla doyamadı. 
Oda kapısmı kapayarak her gün birçok defa okuyor, her oku­
yuşunda başka bir zevk duyarak âdeta kendinden geçiyordu. 
Yalnız imlâ ve tertip bakımından birkaç yerde gösterdiği yan­
lışlıkla, düzeltemediği bir iki dizgi yanlışına pek canı sıkılı­
yordu. Bu yanlışlarıyla okuyucularının gözünde bilgisizliğine 
hükmedileceği korkusundan gelen büyük bir tasaya kapılıyor, 
ne yapacağını bilmiyor, satırların içinden kazımakla, kopar­
makla o kelimeleri yok etme imkâmnı bulamaymca bütün bü­
tün kederleniyordu. 
Makalesini yayınlayan gazeteyi kitapçı dükkânlarında ça­
maşır mandallarıyle iplere asılmış, yahut yerlere serilmiş gör­
dükçe istanbul'un bu yeni hürriyet havası içinde kendi mane­
vî varlığından, düşünce gücünden tesir edici bir: sebebin, ~ bir