Mustafa Bey hoca olacakti, ufuklan geni� bir hoca ola­
cakti; sinema ve tiyatro ve �iir ve ir;ki ve arkada�hk ve arka­
da�lara yard1mdan vakit kahyor muydu ogrenim ufuklarm1 
geni�letmek ir;in? Kahyord u. Mustafa Bey bilim ufuklanm 
da geni�letmek ir;in yabanc1 di] ogrenmeye kararhyd1. 'ilim 
ve Usul'u, Salih Zeki'nin terciimesinden ogrenmek yeterli ol­
muyordu. "Galatasaray ve ecnebi mekteplerden gelmi� arka­
da�lar miistesna, hir;birimiz dogru diiriist yabanc1 lisan bil­
mezdik. Daha dogrusu baz1lanm1z, ancak riyaziye kitaplan­
m anlayacak kadar bilirdik. Sanmm Mustafa da bizim gibi 
idi." Mustafa Bey'in arkada�1 Remzi durumu boyle goriiyor. 
Okulda ilk olarak Almanca kursu ar;1ld1gi zaman Mustafa da 
devam etmeye ba�lad1, sonra ingilizce kursuna yaz1ld1; k1sa 
bir siire sonra 'Uzun Boylu ingiliz Mr. Pitch'in omek ogrenci­
si oldu. "Sonralan Mustafa, Almanc aya hususi olarak r;ah�­
t1. Derste not tutmad1g1 ir;in deftere ah�1k olmayan Mustafa 
Bey, bir r;izgili defter satm alarak ve Almancada r;ok kullam­
lan ciimleleri altalta yazarak ezberlemeye ba�lam1�ti. Bu r;a­
h�ma, Mustafa'nm 'miiderris' olmamak ir;in, doktora ara�­
brma gibi zahmetli bir yoldan ger;erek gerr;ek bir profesor ol­
mak ir;in ilk ciddi te�ebbiisiiydii. Dariilfiinun, iiniversite ol­
mu�tu: miiderrisler, profesor olarak dola�1yorlard1 art1k is­
tanbul Universitesi'nde. Ne var ki daha Miihendis Mekte­
bi'nin ad1 bile degi�memi�ti. 'Laboratuvar' , 'tatbikat' heniiz, 
baz1 hocalara yabanc1 kavramlard1. Kara tahtada tebe�irin 
biraktigi beyaz izlerden ibaret bilgilerden pek bir �ey anla­
mayan ogrencile r, halden anlamayan hocalar tarafmdan 
durmadan sm1fta birak1hyordu. Halden anlayan hocalara 
Mustafa Bey arac1hgiyla biraz dert dinletilebiliyordu. 'Do­
r;ent Mustafa', yaz1h imtihanlardan once hocalarla ogrenciler 
arasmda hakemlik yapard1. Remzi Buldan bu hazin durumu 
hatirhyor: "Mustafa, mii�kiil ve karara vanlmas1 gereken 
hususlarda sm1fm hakemi idi. Mesela biraz gev�ek ve naz1-
84