lann ın döndüğünü umarak bir kez daha denemi şlerdi ama be şinci 
bebek yine k ız olmuştu. Vars ın olsun, Mustafa yeterliydi; soyu 
devam ettirmeye muktedir. Her zaman k ızlara üstün tutulan, her 
kaprisi yerine getirilen, pohpohlanan, şımart ılan Mustafa... sonra 
müzik diniyor ve rüyaya karanl ık çöküyor: Mustafa bir daha dön-
memek üzere ABD'ye gidiyor. 
Gülsüm Nine asla sevgisine kar şılık bulamam ış bir kad ın; 
yavaş yavaş değil de h ızla yaşlanan, bakirelikten ihtiyarl ığa atla-
yan, asla orta ya şlı olamayan bir kad ın. Kendini tümüyle yegâne 
oğluna adam ış, k ızlar ını hiçe saymak pahas ına ona tapm ış, haya-
tın ondan ald ığı her şeye karşı teselliyi o ğlunda aram ıştı. Ama 
Mustafa Arizona'ya gittikten sonra düzenli kartpostallar ve iki sa-
tırlık mektuplardan ibaret kalm ıştı varl ığı. Ailesini ziyaret etmek 
için İstanbul'a dönmemi şti hiç. Gülsüm Nine terk edilmi ş hisse-
diyordu kendini; kederin yan ı sıra utanç veriyordu terk edilmek, 
utan ılacak bir şey yapm ış gibi hissediyordu terk edilen ve bunu 
düzeltmek için elinden bir şey gelmeyen. O da içindeki sanc ıyı 
kapatabilmek için d ış cephesini karartt ıkça karartm ıştı. Gittikçe 
taşlaşmıştı. 
Birinci kat ın sağ köşesinde, yaz k ış lavanta kokan bir odada 
Cicianne yat ıyor, derin uykuda. Yata ğın yan ında kiraz a ğacından 
bir komodin, üzerinde Kuran- ı Kerim, evliyalar ve hayatlar ı hak-
kında bir kitap ve yosun ye şili ışık saçan koca bir lamba var. Ki-
tab ın yan ında, kehribar imameli san bir tespih ve içinde takma 
dişlerini dinlendirdi ği yans ına kadar dolu bir bardak. 
Cicianne için saatler nicedir do ğrusall ığını kaybetmi ş bir ak ı-
şın gelişigüzel tiktaklan demek. Zaman otoyolunda hiçbir i şaret 
levhas ı, hiçbir trafik ışığı, hiçbir yol tarifi yok. İstediği istikamete 
gidebilir, ister ileri ister geri, şerit değiştirebilir, ister sa ğa ister 
sola. Yahut mesela yolun tam ortas ında aniden durup gitmeyi 
hepten reddedebilir çünkü onun hayat ında "ilerleme" diye bir şey 
yok art ık. Güzergâh kalmam ış, sadece tek tek kopuk kopuk anla-
nn ebedi tekerrürü var. 
Son zamanlarda baz ı çocukluk hat ıralan geliyor gözünün önüne, burada ve şu anda meydana geliyormu şças ına capcanl ı. 
Sekiz yaşında, gri-mavi gözlü, san saçlar ı lüle lüle bir k ız, Sela-
nik'te annesiyle birlikte Balkan Sava şı'nda ölen babas ının ard ın-
dan sessizce göz ya şı döküyorlar; sonra kendini İstanbul'da görü-
yor, ekimin sonlan, cumhuriyet ilan edilmi ş. Bayraklar. Her yer 
bayraklarla donanm ış. K ırm ızı beyaz, ay y ıldız, yeni y ıkanm ış 
çamaşırlar gibi dalgalan ıyorlar rüzgârda. Temizlik yap ılm ış sanki 
vatan topraklannda. Bayraklar ın ard ında R ıza Selim'in çetin yü-
zü, gür sakal ı, kara gözleri. Sonra kendini genç bir kad ın olarak 
görüyor Cicianne; Bentley piyanosunun ba şında, iki dirhem bir 
çekirdek giyinmi ş misafirlere ne şeli ezgiler çal ıyor. Ağzında eri-
yen badem ezmesi tad ı... 
Cicianne'nin hemen üzerindeki küçük odada Çevriye Teyze 
uyuyor. Son y ıllarda defalarca gördü ğü kâbusu görüyor tam şu 
anda. Yeniden ö ğrenci olarak görüyor kendini. Bir s ınıfta, üzerin-
de çirkin, kül grisi bir üniforma. Müdür onu sözlü yapmak için 
tahtaya ça ğınyor. Kan ter içinde, iki yana sallan ıyor, ayaklan a ğır. 
Sorulann hiçbirini anlam ıyor. Çevriye Teyze aslmda liseden me-
zun olmad ığını öğreniyor. Kay ıtlarda bir hata yap ılm ış, şimdi me-
zun olup ö ğretmenlik yapmas ı için bu tek dersi vermesi gereki-
yor. Her seferinde ayn ı sahnede uyan ıyor. Müdür not defterini ç ı-
kar ıp k ırm ızı bir dolmakalemle Çevriye ad ının yan ına kocaman 
bir s ıfır yaz ıyor. 
Son on y ıldır, kocas ını kaybettiğinden beri gördü ğü kâbus bu. 
Rüşvetten hapse girmi şti kocas ı - Çevriye Teyze bu suça inanma-
yı sonuna kadar reddetse de. Tahliye olmas ına bir ay kala, anlam-
sız bir kavga esnas ında aptal bir elektrik kablosuna basarak öl-
müştü. Cevriye Teyze bu sahneyi tekrar tekrar canland ırırdı ha-
yallerinde, kabloyu oraya koyup kocas ının ölümünden mesul 
olan mahkûmu gözünün önüne getirmeye çal ışırdı. Hapishane ka-