gösterişli ordular ın askerinin, yerlerdeki kesik ba şlar ın da gözlerim teker teker ac ımas ızca kaz ıdım. Bu işi üç 
sayfaya yapt ıktan sonra kalemtra şımı kuşağıma soktum. 
Ellerim titriyordu, ama çok kötü hissetmiyordum kendimi. Elli y ıllık nakkaşlık hayat ım boyunca çok s ık 
karşılaştığım bu tuhaf i şi yapan onca meczubun ne hissetti ğini anl ıyor muydum şimdi? Kaz ıdığım gözlerin 
içinden kitab ın sayfalar ına kan s ızsın istiyordum. 
3. Bu da beni ömrümün sonundaki ac ıya ve teselliye getiriyor. Şah Tahmasp' ın en usta Acem nakka şlar ını 
on y ıl çal ıştırarak yapt ırdığı bu güzelim kitaba büyük Behzat' ın kalemi de ğmemiş, onun o güzelim elleri hiçbir 
yere çizilmemi şti. Gözden dü şen Herat'tan ömrünün son y ıllar ında Tebriz'e geldi ğinde, Behzat' ın kör oldu ğunu 
doğruluyordu bu. Böylece, bütün ömrünce çal ışarak eski üstatlar ın kusursuzlu ğuna ulaştığı zaman, nak şım başka 
hiçbir nakka şhanenin ve şahın istekleriyle kar ıştırmamak için büyük ustan ın kendi kendini kör etti ğini bir kere 
daha sevinçle anlad ım 
Kara ve cüce ellerindeki kal ın bir cildi aç ıp o s ırada önüme koydular. 
"Hay ır bu değil," dedim aksilik etmeden. "Bu bir Mo ğol şehnamesi: İskender'in demirden süvarilerinin 
demirden atlar ı, içleri neftle doldurulup alev verilince birer lamba gibi yanarak, burun deliklerinden alevler 
fışkırtarak düşmana sald ırıyorlar." 
Çin resimlerinden ç ıkma alevler içindeki bu demirden orduya bakt ık. 
"Cezmi A ğa," dedim. "Bundan yirmi be ş yıl önce Şah Tahmasp' ın bu kitab ım getiren Acem elçilerinin 
hediyelerini, daha sonra bizler Selimname'de resmetmi ştik..." 
Selimname cildini hemen bulup getirip önüme koydu. Elçilerin rahmetli Sultan Selim'e, öteki hediyelerle 
birlikte Şehname'yi sunu şlarını gösterir parlak renklendirilmi ş sayfan ın karşısına, tek tek s ırayla yaz ılm ış 
hediyelerin aras ında bir zamanlar okuyup da sanki inanamad ığım için unuttu ğum şeyi gözüm kendili ğinden 
buluverdi: 
 
Heratl ı eski üstatlar ın ve üstatlar üstad ı nakkaş Behzat' ın kendilerini kör etmek için kulland ıklar ı sap ı 
firuze ve nak ışlı sedeften alt ın sorguç i ğnesi. 
 
Cüceye, Selimname cildini nerede buldu ğunu sordum. Hazine odas ının tozlu karanl ığı içersinde sand ıklar, 
kumaş ve hal ı yığınlar ı, dolaplar aras ından ve merdiven altlar ından k ıvrılarak yürüdük. Bir büyüyüp bir küçülen 
gölgelerimizin, kalkanlar ın, fildişi erinin, kaplan postlar ının üzerinden geçti ğini gördüm. Ayn ı tuhaf k ırm ızı 
kumaş ve kadife rengine batm ış öteki odalardan birinde, Şehname cildini buldu ğumuz demir sand ığın yan ında, 
başka kitaplar ın, gümüş ve alt ın tellerle i şlenmiş örtülerin, ham Seylan ta şlar ının, yakut ta şlı hançerlerin 
aras ında, Şah Tahmasp' ın yollad ığı diğer hediyelerin baz ılar ını, İsfahan ipek hal ılar ını, fildişi bir satranç tak ımını 
gördüm ve üzerindeki Çin ejderhalar ı ve dallar ı ve sedef kakma şemsesiyle Timur zaman ından kalma oldu ğu 
hemen belli olan bir kalem kutusunu farkettim. Kutuyu açt ım, içinden hafif yan ık kâğıt ve gül kokusuyla birlikte 
sap ı firuze ve sedeften alt ın sorguç i ğnesi ç ıktı. İğneyi ald ım, gölge gibi yerime döndüm. 
Yaln ız kal ınca, Üstat Behzat' ın kendini kör etti ği iğneyi, aç ık Şehname sayfas ının üzerine koydum ve 
seyrettim onu. Behzat' ın değil kendini kör etti ği iğneyi, mucize eline ald ığı herhangi bir şeyi görmek bile 
ürpertirdi beni. 
Bu korkunç i ğneyi Şah Tahmasp hediye kitapla birlikte niye Sultan Selim'e yollam ıştı? Çocuklu ğunda 
Behzat'tan nak ış dersi alan, gençli ğinde nakka şlar ı el üstünde tutan Şah, yaşland ığında şairleri ve ressamlar ı 
çevresinden uzakla ştırıp kendini ibadete verdi ği için mi? En büyük üstatlar ın üzerinde on y ıl çal ıştığı bu harika 
kitab ı elinden ç ıkarmaya da m ı bu yüzden raz ı olmuştu? Kitapla birlikte bu i ğne, usta nakka şın sonunun gönüllü 
körlük oldu ğunu herkes bilsin diye mi yollanm ıştı, yoksa bir zamanlar anlat ıldığı gibi, bu efsane kitab ın 
sayfalar ına bir kere bakan, âlemde art ık başka bir şey görmek istemez demek için mi? Ama, pek çok hükümdar ın