"Ben ne yapayım, ben," diye söylenmeye başladı. "Gitmi­
yor işte. Eşşek olmuş, ahmak olmuş da gitmiyor işte. Göz göre 
göre de kendini öldürtecek. Ey Ümmeti Muhammet, böyle de 
bir eşek hiç dünyaya gelmiş ırri? Sefil İbrahimin oğlundan da 
bu kadar adamlık olur işte!"
Tam bu sırada yıkık kapıdan giren bir demet kurşun yan­
daki duvara, ayaklarının az ilerisine yere yapıştı:
"Al işte, al! Var da gitme! İkimizi de öldürecekler burada. 
Git yavrum, yazık sana, tabanlarıym altım öpeyim öldürülme! 
Yağmur yağdı kurtuldun. Öldürülme, öldürülme. Memedim, 
elini ayağmı öpeyim, öldürülme, git. Ulan anasım eşeğin tepe­
lediği pezevenk deyyus, git, öldürülme!"
Asım Çavuşun gene sesi duyuldu. Memed duymadı, Ku­
laksız da ne dediğini anlamadı.
Kulaksız kapmın yıkılmış iri bir çinke taşının arkasına ken­
dini atmasaydı gelen kurşunlar onu biçiyordu. Dışarda silahla­
rın ağzından çıkan ateşler, durmadan yer yer kayalıkları, yağ­
muru, ağaçları, suları, yıkık değirmeni yalımlıyor, aydınlatıyor­
du. Yağmur da yavaş yavaş diniyordu.
Kulaksız: "Ne yapayım, ne edeyim de şuradan göndereyim 
şunu? Bu oğlan çok çekti," diye düşünüyordu. "Ben de onu hiç 
iyi karşılamadım. Ayıp ettim oğlana, köylünün iğvasma kapıl­
dım. Bir de doğrusu açlık aklımı başımdan almıştı."
Büyük, gökleri yırtan bir şimşek çaktı. Bir an ortalık gün­
düz gibi oldu, gün doğmuş gibi. Memed bir sarsüdı, düşecekti, 
kendini tuttu. Birden tüm bedenini bir ter basta. Saçlarının ucu 
bile terledi. Bir anda da ter soğudu, kurudu, titremeye, üşüme­
ye başladı. Dişleri biribirine vuruyordu.
"Yavrum, Memedim, seni öldürmesinler. Bak yağmur kesi­
liyor. Yürü git!"
Memed, Kulaksız Ismaile iki adım atta, onu kucakladı, hü­
zünlü, sıcak, ağıt söyler gibi bir sesle:
"Sağ ol, var ol İsmail Emmi, sağlıcakla kal! Gene geleceğim," 
dedi. "Ben yarım saat içinde buradan uzaklaşırım. Sen fazla kur­
şun yakma. Hemen kes. Tüfeğini de sakla. Güzel bir tüfek. Sağlı­
cakla kal..."
Daha konuşamadı, deliğe doğru gitti, Kulaksız da arkasın-
280