193 
 TÜRK DİLLERİNDE SİLAHLARLA İLGİLİ 
FRAZEOLOGİZMLERİN ETNOKÜRÜREL ANLAMI  
 
Çağrılı Konuşmacı  
Doç. Dr.  Nurida NOVRUZOVA  
Bakü Slavyan Universitesi  
Türkoloji Bölümü, Bakü/AZERBAYCAN , E-mail:  n.nurida@yahoo.com  
 
ÖZET 
Savaşlarda kullanılan silahlar Türklerin hayatında önemli yer kapladığından, tüm Türk 
dillerinde ve lehçelerinde silahlarla, özellikle, kılıç ve okla ilgili zengin deyimler, atasözleri, frazeoloji 
(deyim) birimler oluşmuştur.  Bu ifadelerin bir kısmı yazılı abidelerde saklıdır, bir kısmı ise bugün de 
Türk dillerinin çoğunda kullanılmaktadır. Biliyoruz ki, dilin frazeoloji(deyim) katı halkın düşünme, onun 
yaşam tarzı ile ortaya çıkar ve şek illenir.  Bu nedenle dildeki frazeoloji (deyim) birimleri halkın tarihi 
ile yakından ilişkili olarak öğrenmek gerekir.  Çünkü Türk dillerinin frazeologiyası (deyim bilimi) uzun 
süren tarihi gelişmenin ürünüdür.  Çeşitli dönemlerin yazılı abidelerinin dil olgu ları bir kez daha 
göstermektedir ki, çağdaş Türk dillerinde silahlarla ilgili işlenen frazeoloji (deyim) birimlerin bir kısmı 
da kendi kökenine göre Türklerin milli kültürünü, hayat tarzını, dünyaya ve hayata verdikleri değeri 
anlatır, milli -etnik değerler  sistemini ifade ediyor.  Bu ifadeler hem de Türk dillerinin eski katını, onların 
eski inançlarını ve mitolojik düşüncelerini da koruyor.  Türklerin inançlarında ve mitolojik sisteminde 
silahlar önemli bir yer kapsamakdadır.  Türk yazılı metinlerinde Türkleri n kılıca ve oka and içmeleri 
hakkında bilgiler var.   
Anahtar Kelimeler:  eminetme, emini bozma, kılıc, ceza, ehvetme  
ETHNO CULTURAL MEANING OF PHRASEOLOGIES 
CONCERNING ARMS IN TURKIC LANGUAGES  
 
ABSTRACT  
As arms used in battlefield were an important part of  life in Turkic traditions there are lots of 
proverbs, phraseological units in different Turkic languages and dialects concerning arms, especially 
sword and arrow. Some of these expressions are preserved in written monuments and some are still 
used in most  of Turkic languages to this day. As we know phraseological lays in language are created 
and formed according to mentality and life style of the people. That is why phraseological units in any 
language must be studied in close relation to its history. Writ ten monuments from different periods show 
that phraseological units that are used in modern Turkic languages explain national culture, way of life, 
values in life, and expresses national -ethnic value system. These expressions preserve ancient belief and 
mythological thoughts, and lays of Turkic languages as well.  
Arms are an important part of Turkic believes and mythological system. One can even find 
knowledge about sword and arrow oath in Turkic written texts.  
Keywords : oath, breaking of oath, sword, pardo ning, punishment  
 
1. GİRİŞ  
XX yüzyılın sonunda dünyanın politik manzarası yeniden degişdi. Sovetler birliginin 
dağılması ile 5 bağımsız Türk devletlerinin oluşması dünya düz əninde farklı görünüm yarattı. 
Türkiye Cumhuriyyeti yeni yaranan Cumhuriyyetler iç in umut ve güven sağlıyor.   Günümüde