İstanbul'a, annesinin cenazesine yetiş ebilmek kadar on iki yalnız yıldan sonra 
evleneceğ i bir Türk kızı bulmak için de gelmiş ti. İkincisi: Ka İ stanbul'dan 
Kars'a bu evlenilecek kızın İ pek olduğ una gizli gizli inandığ ı için gelmiş ti. 
Bu ikinci düş ünceyi sezgisi kuvvetli bir dostu ona söyleseydi Ka onu hiçbir 
zaman affetmeyeceğ i gibi, bu ihtimalin doğ ruluğu yüzünden hayatı boyunca kendini 
utançla suçlardı da. Ka kiş isel mutluluğ u için insanın hiçbir ş ey yapmamasının 
en büyük mutluluk olduğ una kendini inandırmış  ahlakçılardandı. Üstelik çok az 
tanıdığı birisini evlenmek niyetiyle aramakla Batılı seçkin okuryazarlığ ını 
bağdaştıramazdı hiç. Bunlara rağ men Serhat Ş ehir Gazetesine geldiğ inde bir 
huzursuzluk duymuyordu. Çünkü, İ pek ile ilk karş ılaşmaları, İ stanbul'dan 
gelirken otobüste kendine bile fark ettirmeden hayal ettiğ inden de iyi geçmiş ti. 
Serhat Ş ehir Gazetesi Ka'nın otelinden bir sokak aş ağıda Faik-bey Caddesi'ndeydi 
ve yazı iş leri ve matbaanın kapladığ ı toplam alan Ka'nın küçük otel odasından 
biraz büyüktü. Üzerine Atatürk resimleri, takvimler, kartvizit ve dü ğün 
davetiyesi örnekleri, Kars'a gelmiş  devlet büyükleri ve ünlü Türklerle Serdar 
Bey'in çektirdiğ i fotoğraflar, ve gazetenin kırk yıl önce çıkarılmış  ilk sa- 
28 
-Yoksulluk ve Tarih - 
yısının çerçeveli resminin asıldığ ı bir tahta bölmeyle küçük oda ikiye 
ayrılmış tı. Arkada yüz on yıl önce Leipzig'de Baumann firmasınca yapılmış , 
Hamburg'da çeyrek yüzyıl çalış ıp ikinci meş rutiyetten sonraki neş riyat özgürlüğ ü 
döneminde 1910'da İ stanbul'a satılmış , orada kırk beş  yıl çalış tıktan sonra 
hurdaya ayrılacakken 1955'te Serdar Bey'in rahmetli babasınca trenle Kars'a getirilmiş  sallama pedallı, elektrikli bir tipo makine hoş  bir gürültüyle 
çalışıyordu. Bir parmağ ını tükürüklediğ i sağ eliyle makineyi boş  kâğıtla 
besleyen Serdar Bey'in yirmi iki yaş ındaki oğ lu basılmış  gazeteyi -toplama 
sepeti on bir yıl önce bir kardeş  kavgasında kırıldığ ı için- sol eliyle hünerle 
topluyor, bu arada kaş la göz arasında Ka'ya bir selam bile verebiliyordu. 
Kardeşi gibi babasına değ il, Ka'nın ânında hayalinde canlandırdığ ı çekik gözlü, 
ay yüzlü, kısa boylu ve ş işman anneye benzeyen ikinci oğ ul boyadan simsiyah bir 
tezgâha yüzlerce göze bölünmüş  sayısız küçük çekmecenin baş ına boy boy kurş un 
harfler, kalıplar, kliş eler arasına oturmuş , üç gün sonrasının gazetesi için bu 
dünyadan vazgeçmiş  bir hattatın sabrı ve özeniyle elle reklam diziyordu. 
"Doğu Anadolu basınının ne ş artlarda yaş ama mücadelesi verdiğ ini görüyorsunuz," 
dedi Serdar Bey. Aynı anda elektrikler kesildi. Matbaa makinesi durup dükkân sihirli bir karanlığ a gömülünce Ka dı şarıda yağ an karın güzel beyazlığ ını gördü. 
"Kaç tane olmuş tu?" diye sordu Serdar Bey. Mumu yakıp Ka'yı ön kısımdaki 
yazıhanenin bir sandalyesine oturttu. "Yüz altmış  baba." 
"Elektrik gelince üç yüz kırk yap, bugün tiyatrocu misafirlerimiz var." Serhat Ş ehir Gazetesi Kars'ta yalnızca bir yerde, Millet Tiyatro-su'nun 
karşısında, günde yirmi kiş inin uğrayıp aldığ ı bayide satılıyordu, ama Serdar 
Bey'in gururla söylediğ i gibi aboneler sayesinde toplam satış  üç yüz yirmiydi. 
Bu abonelerin iki yüzü Serdar Bey'in arada bir baş arıları yüzünden övmek zorunda 
olduğu Kars'taki devlet daireleri ve iş yerleriydi. Geri kalan seksen abone ise 
Kars'ı terk edip İ stanbul'a yerleş tikleri halde ş ehirle ilgisini kesmemiş , 
devlette sözleri dinlenir "önemli ve namuslu" kiş ilerdi. 
29 - Yoksulluk ve Tarih - Elektrikler geldi ve Ka, Serdar Bey'in alnında dış an fırlamış  öfkeli bir damar 
gördü. "Bizden ayrıldıktan sonra yanlış  insanlarla görüş tünüz, serhat ş ehrimiz hakkında 
yanlış bilgiler aldınız," dedi Serdar Bey. "Nerelere gittiğ imi nasıl 
biliyorsunuz?" dedi Ka. "Polis tabii sizi takip ediyordu," dedi gazeteci. "Biz de meslek icabı bu telsizden polisin konuş malarını dinleriz. Gazetemizde çıkan 
haberlerin yüzde doksanını bize Kars Valiliğ i ve Emniyet verir. Herkese Kars'ın 
neden bu kadar geri ve fakir kaldığ ım, kızlarımızın neden intihar ettiğ ini