bir şey vardı. Yanından geçen bir kadına gülümsedi, galiba tam 
ona bir hamle yapacaktı ki, caydı. Ama elini Refik'in omuzundan 
çekmişti. "Neşelenin, Refik Bey, neşelenin!" dedi. Sanki bir şey 
hatırlamaya çalışıyordu. "Neşelenin, coşun, hayatın içine girin. 
Yaşayın! Rahmetli babamın dediği gibi, anlaşın çevrenizle, uz­
laşın! Yoksa çok mutsuz olursunuz! Yaşlanınca bu hırçınlığın 
boş olduğunu anlayacaksınız. Şimdi doğru mu bizim Rastignac'ın 
yaptığı?" 
Refik: "Hayır, sandığınız gibi değil! Üstelik Ömer İstanbul'a..." 
diye mırıldandı. 
Ama Sait Bey bunu duymamış gibiydi: "Yaşayın, yaşayın. 
Karışın şu büyük akışa!" diyordu. "Biz neyiz ki?.. Şu koca tarihte, 
şu akıp giden ırmağın yanında bir damla su bile değiliz... Bırakın 
kendinizi..." 
Refik, Sait Bey'in sözlerinden de hayat dersi çıkarmaktan 
çekindiği için: "Ama bunlar yeni düşünceler değil ki!" dedi. 
"Evet, rahmetli babam da söylerdi!" dedi Sait Bey. "Yeni değil 
tabii! Size bizim konağı örnek göstererek bilmem anlatmış 
mıydım. Bizim eski konağı yeniye..." 
Refik öfkelenerek: "Evet, anlatmıştınız!" dedi. 
"Anlatmıştım... Sizin babanız da buna en güzel örnektir! O 
zaman ne yapmalı? Bu hırçınlığın hiçbir yaran yok. Hiçbir meyve 
vermeyen bir hırçınlık. Bu insana..." 
Refik bir an Rousseau ve Defoe'yi çevirmeyi, yayımlamayı 
düşündüğünü Sait Bey'e söylemeyi aklından geçirdi, ama caydı. 
Annesinin yanında Ayşe'yi görmüştü. 
"Ne anlatıyorsun gene Sait?" Güler'di bu. "Sizi yakalamış. 
Babamın hikâyesini mi anlatıyor gene." 
Refik: "Evet, evet!" diye homurdandı. Bir hareket, bir şey 
yapmak islediği için güldü. "Aa orada!" diye mırıldanarak Nigân 
Hanım'ı işaret etti ve onların oturduğu köşeye yürüdü. 
"Otur! Nereye gittin!" dedi Nigân Hanım, ama galiba alış­
kanlıktan şikâyet eder gibi yaptığını anladı ve gülümsedi. 
"Tabii, tabii!" dedi Ayşe. 
Nigân Hanım: "İyileşir iyileşmez bekliyoruz!" dedi. "Küçük 
Melekciğimi de hemen getir!" Sonra yanında oturan Leylâ 
Hanım'a dönerek en küçük torununu anlatmaya başladı. 
53.5