du. Evlerin, dükkanların içi, insanların giyitleri, iri çakıltaşla- 
nndan örülmüş ak kaldıranlar kaim bir toz tabakası altmda ka­
lıyordu. Şöyle uzaktan bakınca, kasaba, kırmızı kiremitleri, çi­
çek açmış nar bahçeleri, zeytin, incir, ulu çınar ağaçlan, pence­
relerindeki camları, köprüsü, yarpuz tarlalanyla apak, lekesiz 
bir aklıkla gözüküyordu.
Ağızlan, burunlan toz içindeki insanlar durmadan konu­
şuyorlar, biribirlerini çekiştiriyorlardı. Memurlar, ağalar, beyler 
Nazifoğlunun lokantasında kafayı çekip veryansın ediyorlardı 
söze. Daha az varlıklılarsa, esnaf, zanaatkarlarsa Tevfiğin kah­
vesinde oturup çay içiyorlardı. Bir de pazaryerinde aylak aylak 
dolaşan köylüler...
Herkes, herkesin her şeyini biliyordu. Gizli kalmış hiçbir 
şey yoktu bu kasabada. Arif Saim Beyle İdris arasındaki savaşı, 
Arif Saim Beyin tutkusunu, İdrisin kötü durumunu şimdiye ka­
dar belki binlerce kişi konuşmuştu. Bu savaşı bir destan gibi 
yaşıyorlardı. Ali Safa Beyle Vayvay savaşım da en küçük aynn- 
tısına kadar izliyorlar, her iki savaşm da sonunu büyük bir he­
yecanla bekliyorlardı. Arif Saim Bey karısının kardeşini bir gün 
karaçalılığa, tarlalarını vermeyen Çerkeslerle birlikte sürmüş, 
kırbaçlaya kırbaçlaya öldürmüştü. Sebebini kimse bilmiyordu. 
Kimi Çerkeslere acıyıp karşı koymak istemiş, Arif Saim Bey de 
merhametli efendi, al işte, demişti. Kimi de ortada bir kadm 
meselesi var, diyordu. Türlü türlü sebep söylüyorlardı. Ama or­
tada bir gerçek varsa, o da delikanlının Arif Saim Beyin kırbacı 
altmda, karaçalılığın dikenleri içinde can verdiğiydi.
Ali Safa Bey bundan sonra Vayvaylılara ne yapacaktı? Şim­
di de hangi yıldırma yöntemini kullanacaktı? Kimi şöyle, kimi 
böyle, diyordu. Ve bundan sonra ne yapacağı, köylülerin de bu­
na karşı nasıl davranacakları büyük bir zevkle tartışılıyordu.
Köylülerin son davranışları herkesi çok şaşırtmış, kasaba­
daki hiç kimse bu olaylar üstüne bir iki gün hiçbir yorumda bu­
lunamamıştı. Ali Safa Beyin harmanlarının yanışı, atlarının ça­
lınması yeni davranışlardı. Köylülerin böyle bir davranışta bu­
lunacak ne güçleri, ne de gelenekleri vardı. Bu neydi, ne!
İnce Memedin yeniden dağlara dönüşü de bir acayip işti. 
Şimdiye kadar çok eşkıya işini gördükten, istediğini yaptıktan
333