düşünüyordu. Şu keman kutusu taşıyan çocukla, sonra onu bir 
de Nermin görmüş, Osman da onu dikkatli bir dille uyarmıştı. 
Gene benzeri bir—olay olmuşsa çok öfkeleneceğini biliyordu. 
Öfkelenmekten ve sinirlenmekten korkarak başını gazeteden 
kaldırdı. Odanın duvarına asılı babasının resmine baktı. Tam 
bir yıl önce ölen Cevdet Bey bu yaşlılık resminden düşünceli 
ve neşeli bir suratla kendisine bakıyor, sanki, "İşte bir aile 
böyledir. Bir aileyi kurmak ve ayakta tutmak kolay mıdır sa­
nıyorsun?" diyordu. Birden, bir metresi olduğunu hatırlayarak 
babasının gözlerinden gözlerini kaçırdı. Ama sonra, son yıllarda 
ne kadar çok çalıştığını, şirketi büyütmek ve hayalindeki fabrikayı 
kurmak için ne kadar uğraştığını aklından geçirerek kendini 
affetti. Bir türlü çıkıp gidemeyen misafirlerin en sonunda git­
tiklerini seslerden anlayınca gazeteleri yanına alıp aşağıya indi. 
Emine Hanım'a taze çay istediğini söyleyip, mutfak kapısından 
arka bahçeye çıktı. 
Misafirleri uğurlayan kadınlar gene hasır sandalyelere otur­
muşlardı. Osman onlara yaklaşırken her akşam takındığı sevgi, 
dostluk ve şefkat isteyen yorgun erkek tavrını takındı ve ke­
yiflendi. Teker teker onlara bakarak, hepsine ayrı ayrı selâm 
vererek hasır koltuklara doğru yürüdü. Sonra birden annesini 
yakından gördü ve inşaat malzemesi şirketinin temsilcisi Almanı 
eve yemeğe çağıramayacağını kesinlikle anladı. Annesi koltukta 
her zamanki sıkıntılı, şikâyetçi haliyle oturuyordu. Osman, onun 
yanında otururken ilk anda Alman'ı eve çağıramayacağını nasıl 
anladığını çıkaramadı. Ama sonra, oğlu gelip yanına oturduğu 
için az da olsa bazı mutluluk belirtileri göstermeden edemeyen, 
gözlerini kırpıştıran Nigân Hanım'a dikkatle bakınca, bazı şeyleri 
çıkarır gibi oldu: Annesinin hareketlerinde, hem neşesinde, hem 
de mutsuzluğunda öyle bir şey vardı ki, Alman ile onun karşılıklı 
aynı masada oturduğunu insan düşünemiyordu bile. Annesinin, 
kültürlü, zengin bir çevrede yetişmiş bir paşa kızı olmasıyla 
gururlanan Osman'ı daha çok şaşırttı bu. Nigân Hanım'ın az 
önceki mutlu yüzünün yerini hayattan usanmış bir insanın yüzü 
alınca, annesinin sandalyesinde kıpırdanışım, çay fincanını 
tutuşunu daha önceden hiç etmediği bir dikkatle gözleyince, 
kendisi için, iyi yetişme, kültür, zenginlik demek olan şeylerin 
.3/0