mürai Yahuda'ya itimat etmekle son derece vahim bir hata iş­
lemişti. Her ne kadar Hazretin başka bir çareye müracaat im­
kanı kalmamışsa da, bütün esrarını böyle bir şahsa ifşa et­
mekle, beşeriyetin bir fırsatını daha heba etmiş oluyordu. 
Hazreti lsa, ikinci vahim hatasını, Yahuda beşeri zaaflarla 
mahmuldur ve bu sebeple fiilinde bir kusur yoktur, şeklinde 
düşünmek suretiyle işledi. O lsa ki, kendisinde en küçük bir 
tereddüdü bile affetmezdi; nasıl olmuştu da böyle bir fikri sa­
bite duçar olmuştu? Kanaati acizaneme göre, Hazreti lsa da 
burada beşeri bir zaaf göstermişti. Yahuda lskariyot'un büyük 
bir tehallük ile lsa'nın nazariyesine iştiyak göstermesi, onu 
bu hatalı tefsire maruz bırakmıştı. lsa da, Allah ile olan bü­
tün yakinliğine rağmen, O'nun bedende bir tecellisi olduğu 
için, müddei hayatında asgari bir insan tarafından takdir ve 
alaka görmek arzusuna mail olmuştu. lnsaniyetin tamamı ta­
rafından terk edilmek, onun dahi tahammül edemeyeceği bir 
muamele idi. Filhakika, çarmıhta, "Allahım, Allahım, beni 
hangi sebeb ile terk ittin?" diye feryad ederek, bikesliğini ve­
ciz bir şekilde ifade eylemiş idi. Yahuda ise, vazifesinin cesa­
metini idrak etmekten aciz bulunan bütün nev-i beşer gibi, 
Hazret'in nazariyesine, daha evvelki havariyunun izhar eyle­
mediği bir heyecanla ram olmuştu. Hazreti tsa, daha iptida­
da, bu heyecanın ifrat bir mertebede oluşundan, muvakkat 
bir merbudiyet olduğunu fark etmeli idi. Filhakika, kısa bir 
müddet sonra, nazariyenin ağırlığından şikayete başlayan Ya­
huda, "Muhterem muallim, zatı aliniz adeta bizleri meşakkat 
ve zahmetin ebedi olduğuna inanmaya ve tabiatın nimetlerini 
terke icbar ediyorsunuz ," demişti. lnsanlann her aksül ame­
linde bir hikmet bulunur. En küçük bir kelamı ihmal, gayn 
kabili içtinap neticeler tevlid eder. lsa da, Yahuda lskari­
yot'un bu nevi sözlerine muhatap olduğu zaman, bunları kıy­
metlendireceği yerde, daha büyük bir şiddet ile nazariyesini 
şerh ve aksül amelleri tenkil cihetine müracaat etmekle neti-
441