302 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
du gitti. Bir kurt sürüsü ... Öndeki kurt kulaklarım dikmiş, başı havada, parmakla­
nnın ucuna basmış, öyle uzaklan gözetliyor. Arkasından bir kurt, eğilen, bükülen, 
koşan, yatan, kalkan, boğuşan, meydan savaşmda kurtlar. Hooop, baştaki kurt yer­
le bir ... Nereye gitti, ne oldu? Daha şimdi, şimdi eğilip bükülüyor, düşüyor, kal­
kıyor, kulaklarım dikiyor, kayanın dibine, yeşil beneğine doğru uzanıyor, diliyle, 
ağarmış diliyle kayanın yeşilini yalıyor, sonra azıcık esen yel, fısıltı gibi esen yel 
onu tuz buz ediyor. Sonra yalımdan kurt daha kırmızı, daha incelmiş, tel tel ayağa 
kalkıyor. Sonra öteki kurtlara kanşıyor. Kurtlar karmakanş ... Bir orman yeşeriyor 
yalımdan. Orman yamyor, dağlara taşlara ateş düşmüş, cayır cayır yamyor. 
Sonra her şey karanyor, duman çöküyor ortalığa. Yalımdan kurtlar yok olu­
yor. Yanan ormamn yerinde yeller esiyor. 
Hasanın gözü bir süre ocağın kalıntılarından çıkan dumanda. Duman bir hoş 
kokuyor Yaş, ıslak çalı, önce acı kokar ateşe düşünce. Sonra usul usul azalır ko­
ku. Sonrayalımlar sönünce de, salt duman kokar. Çalının dumanı başka, çam ağa­
cının, meşenin, sedirin, döngelenin, kengerin , pürenin dumanı başka başka kokar. 
Hasan yanındaki çalılardan bir tutarnını daha tüten ocağa sürdü. Üstüne de 
iki kenger dikeni koydu. Bir süre duman tüttü. Hasanın üstüne geldi. Gözleri­
ni yaşantı. Ummahan onun gözlerinin yaşardığını görünce eğildi, ateşi üflemeye 
başladı: 
Hasan bağırdı: 
"Üfürme kız." Sesi boğuktu 
Ummahan suçlu suçlu: 
"Gözüne duman gitti de .. İki üfürmede parladı." Sonra kızdı: "Sen de bir hoş 
oluksun, bre Hasan. Hep bağırıp duruyorsun. Ne oldu sana yani7 İmav, karde­
şim sen de! .. " Somurttu . Ayaklarını altına topladı, ocağa da yanını döndü. 
Ocaktaki çalılar çatırdadı, koktu, sonra da hemencecik yandı. Kayalığın ta 
ucuna yukarı incelerek bir yalım söndü. Hasan, bu bir kavak ağacı oldu, dedi. 
Uzun, gıcım gıcım yalımdan bir kavak ağacı. 
Ayağa kalktı, köyün üstünden ta uzaklara baktı. Bozkır bütün aklığıyla serilmiş, 
panltı içinde, güneş içinde, aklı altında uzanmış duruyordu. Bir tek kavak ağacı, 
ama çok uzun bir kavak ağacı salınıp durdu bozkınn boşluğunda. Çok uzaktaydı 
ama şafağın yeri ışırken o kavak ağacı gözükürdü . Gün doğarken bir yanı ışık için­
de kalmış gibi gelirdi insana. Gün atınca azıcık gözükür, iyice gün, kızcimnca da 
kavak ağacı hiç gözükmez olurdu. Bir güneş, bir aydınlık dumanı içinde kalırdı. 
Hasan kavağı göremedi. Dünyanın aklığı, güneşin ipiltisi dumandandı. 
Bozkınn ipiltili düzlüğünde, ta bir dünya kadar düzlüğünde ince bir maviye 
çalan bir duman gözükür gibiydi. 
Dünyanın öteki ucunda, bu kıyamet aklığın ortasında kim yakar şu öteki ate­
şi? Orman da yok oralarda. Periler ateş yakarlar mı?