Toplumcu Gerçekçilik» adlı yazısında, Sovyet edebiya­
tının (kaba hatlarıyla özetlersek) «yeni kurulmakta 
olan sosyalist bir toplumda da uyuşmaz nitelikte çeliş­
kiler, çözümsüz çatışmalar olabileceğini» şiddetle yad­
sıyan, bu çelişkileri ve çatışmaları, karşı devrimcilerin 
ve kapitalizmin casuslarının yarattığı olaylar olarak 
gösteren, «belli sorunlar karşısında belli doğruları açık­
lamakla» yetinen, «belli çözüm yollarını birer dogma 
sayan», «propcıganda ve kışkırtmayı yönetici, temel il­
ke haline getiren» , «devrimci romantik estetikte» ve po­
lisiyle roman geriliminde bir hükümet bildirgesi hali­
ne dönüştürülmüş bir edebiyat olduğunu söyleyerek, 
toplumcu gerçekçi edebiyatın da günümüzde bir çökün­
tüye uğradığını vurguluyor. 
Ama ne var ki, Lukacs'a göre, toplumcu gerçekçi 
edebiyattaki bu çöküntü, sadece Stalin dönemiyle ilgi­
li. Veya, Stalin'in kendisinin, ya da döneminin yarattı­
ğı bir zorlama olay. Yani, kapitalist batı edebiyatı dün­
ya görüşünün kısırlığından böylesi bir çöküntüye zo­
runlu bir biçimde uğrarken, toplumcu gerçekçi edebi­
yat Stalin'in bağnaz tutumu yüzünden böylesi eğreti 
(arızi) bir yıkıma uğruyor. 
Doğrusu, günümüzde toplumcu gerçekçi edebiya ­
tın da büyük bir fakirleşmeye uğradığı gerçeğini gör­
memek olanaksız. 
Ama, gerçekten bu durumun tek sorumlusu acaba 
Stalin mi? 
Sovyet edebiyatındaki bu aşınımm (erozyonun) ve­
ya çöküntünün tek sorumlusunun Stalin olduğu suçla­
ması, üstelik de öylesine yaygın ki... (Marksist veya 
anti-marksist bir çok batılı yazarın Stalin suçlamaları­
nın oldukça Geniş bir özetini, Attila İlhan'ın «liangi 
Sol?» adlı kitabında bulabilirsi niz.) 
Hemen hemen bütün yazarların, bu suçlamaların-
8