utanç, ç ırakl ıklar ında pek ço ğu ustalar ınca h ırpalanm ış ay yüzlü, ceylan gözlü, fidan boylu, güzel nakka şlar ın, 
nak ış için çektikleri ıstırap, aşağılanma, duyduklar ı heyecan ve umut, ustalar ı ile yaşadıklar ı gönül 
yak ınlaşmalar ı ve ortak nak ış aşkı ve y ıllar ın sonunda vard ıklar ı unutulma ve körlük ile ilgiliydi. Padi şahımız 
için y ıllard ır savaş ve şenlik resimleri nak şettiğim için resmedilebilece ğini ruhumun sessizce unutmakta oldu ğu o 
zarif ve ince duygular ın âlemine bu keder ve utançl a girdim. Bir murakkada, t ıpkı o s ıra benim yapt ığım gibi, 
kucağında bir kitap tutan k ırm ızı dudakl ı, ince belli bir Acem o ğlan ı gördüm de alt ın ve iktidar dü şkünü şahlar ın 
unuttuğu şeyi, bütün güzelliklerin Allah' ın olduğunu hat ırlad ım. Bir başka murakka sayfas ında, Isfahanl ı genç bir 
üstad ın çizdiği, birbirine â şık iki harikulade güzel genci, kendi güzel ç ıraklar ımın nak ış aşklar ını hat ırlayarak göz 
yaşlar ıyla seyrettim. Kiraz dudakl ı, badem gözlü, hokka burunlu fidan gibi güzel k ız, kendi gibi küçük ayakl ı, 
saydam tenli, ince ve paz ısız delikanl ının, teni insanda öpme ve ölme iste ği uyand ıran narin kolunu ihtimamla 
soymuş, ve güzelim kolun içine a şkının gücünü ve k ıza olan ba ğlılığını ispatlamak için delikanl ının ateşle 
kendini yakarak yapt ığı üç küçük ve derin a şk işaretini, üç güzel çiçe ğe bakar gibi hayranl ıkla seyrediyordu. 
Tuhaf bir şekilde kalbim h ızlan ıp vurmaya ba şlad ı. Tebriz'den gelmi ş ve siyah kalem usulünce çizilmi ş 
mermer tenli güzel, o ğlanlar ı, küçük gö ğüslü ince k ızlar ı gösterir yar ı edepsiz resimlere ilk ç ırakl ık y ıllar ımda, 
altm ış yıl önce bakarken oldu ğu gibi aln ımda boncuk boncuk ter damlalar ı birikti. Ustal ığa ilk ad ım at ıp, 
evlendikten birkaç y ıl sonra, nakka şhaneye ç ırak aday ı getirilen melek yüzlü, badem gözlü, gül tenli güzel bir 
gence bakarken hissetti ğim düşünce derinli ğini ve nak şetme aşkım hat ırlad ım. Bir an, nak şetmenin utanç ve 
kederle de ğil hissetmekte oldu ğum bu istekle ilgili oldu ğunu, usta nakka şın hünerinin bu iste ği önce Allah 
aşkına, Allah a şkını da onun gördü ğü âlemin a şkına dönüştürdüğünü öyle güçle hissettim ki, kuca ğımda yaz ı 
tahtas ıyla oturup kamburumu ç ıkararak geçirdi ğim bütün o y ıllar ı, sanat ımı öğrenmek için yedi ğim bütün 
dayaklar ı, nakşederek gözlerimi kör etme kararl ılığımı, çektiğim ve çektirdi ğim bütün nak ış ac ılar ını mutlu bir 
zevkin zaferi olarak ya şadım sanki. Yasak bir şeye bakar gibi, bu harika resme sessizce uzun uzun ve ayn ı zevkle 
bakt ım. Çok sonra, hâlâ bak ıyordum, gözümden bir damla ya ş koptu, yana ğımdan inip sakal ıma kar ıştı.