'Yoneltili� sistemle ri', 'Kontrol teorisi', 'Ekonomik planc1hk' 
ve 'Enformasyon teorisi' gibi birkai; tanesini sayabiliriz. Bun­
lar arasmda ozellikle 'Harekat ara�tirmas1' veya 'Te�ebbi is 
ve karar ara�tirmas1' ad1yla amlan bilim dalmm i;ok geni� 
bir uygulama alam vardir. Bu, hemen her i;e�it ekonomik ve 
sosyal problemde ba�anh son ui;lar veriyordu. Yalmz �u nok­
tay1 gozden uzak tutmamak gerekir: Ekonomik ve sosyal 
problemler, i;ok kan�1k ve girift durumlar arzeder; eger ma­
tematik bir terimle ifade etmek istersek, bu problemler i;ok 
parametrelidir. Olay1 etkileyen i;ok say1da faktoriin arasmda­
ki bagmtilar i;ok defa kan �1k ve bazen belirsizdir. Aynca, te­
sadiife bagh d1� etkilerin roli i de onemlid ir. Problem bu kadar 
kan�1k olunca i;oziimii ii;in mutlaka bir 'ekip i;ah�mas1' gere­
kecek ve uzun hesapla r ii;in de zamandan kazanmak ii;in be­
hemehal elektronik makinalann kullamlmas1 icap edecektir. 
"Kalkmmadan ne anhyoruz? Bugiin i;ok yaygm olmakla 
beraber, pek de ai;1k olmayan bir tamm da �udur: 'Bir iilke­
nin biitiin dogal, sosyal ve mali giiciinii etkili bir bii;imde ha­
rekete gei;irerek, yurdu ve toplumu daha ileri seviyeye getir­
mektir." 
Mustafa inan 'yuvarlak tammlan' pek sevmezdi. Onlan 
hemen ai;1khga kavu�tunnak isterdi: 
"O halde burada iki noktanm tesbiti gerekiyor: a) 'ileri 
seviye' olarak vas1flan dird1g,m1z ve 'hedef olarak almacak 
bu husus nas1l oli;iilecektir? Klasik olarak bugiin hedeften 
'milli gelirin artma hm' anla�ilmaktadir. Milli gelir kavram1 
ortalama bir degerdir. Bunun i;e�itli topluml arda dag,h� tar­
zmm ayarlanmas1, kalkmma probleminin 'politik yonii'nii 
te�kil eder. Kalkmma gibi i;ok kompleks olan bir i�i yalmz 
objektif esaslara dayand1nnak kabil degildir. i�in daima bir 
politik yon ii vardir ve kalacaktir. 
"b) Kalkmma ii;in diger onemli bir nokta da yurdun 'do­
gal', 'sosyal' ve 'mali' kaynaklanm tammaktir. Bir sistem be-
173