2 
Ocağın başındaydılar. Meryemce belini duvara vermiş, başını göğsüne eğmiş­
ti. Kıpırdamadan öylecene duruyordu. Karşısındaki Ali ikide bir başını kaldırıp 
anasına bu durgun, bu taş gibi haline bakıyordu . Meryemce gittikçe düzeliyor, 
kendine geliyordu ama ağzını da bıçaklar açmıyordu . Atın ölümünden önce Mer­
yemce öylesine konuşur, öylesine evin içini şenlikle daldururdu ki, zaman nasıl 
geçer kimse farkına varmazdı. Kış geceleri öylesine çok şey anlatırdı ki, bitmezdi. 
Bu kadar anlatacak güzel hikayeyi nasıl bulurdu? Bu dertli günlerde de eskisi gibi 
olsa ... Bir olsa ... Şimdi taş gibi, duvar gibi. 
Akşam ezanını geçeli ne kadar oldu, ne kadar oldu? .. Kimse konuşmuyor. 
Çocuklar kendilerine gömülmüşler, durgun, ölü gibi. Elifi dersen, bazı açılıyor, 
evin içini iki sözde şeneltiyor, ama sonra her şey sönüyor. Ali ne yapacağını, ne 
söyleyeceğ ini bilemiyor. 
Dışarda, bozkırdan uğultular geliyordu. Bu uğultular deli ediyordu Aliyi. Es­
kiden olsa, Meryemce bu uğultular, bozkırdan gelen kurt ulumaları üstüne ne 
hikayeler anlatmazdı. 
Dünyanın düzeni bozuldu da gitti. Köyde de bir tat kalmadı. Herkes kızgın 
demir üstünde oturuyormuş gibi. Bu yıl kar iyi yağdı. Ürün bol olacak. Gelecek 
ama ... 
Ali son bir gayretle: 
"Ana," dedi, "dışarda kurt ulumaları ... " 
Meryemce duymadı bile. 
"Ana," dedi Ali sesini yumuşatarak, "şimdi şu soğukta dünya donmuşken, 
tam buza kesmişken, şu kurtlar ne yer, ne içerler?" 
Biliyordu ki Meryemce kurt sözüne dayanamaz, kurtlar üstüne konuşur da 
konuşur. Ali bir kurnazlık yapıyordu. Meryemceyi can evinden vurmaya ça­
lışıyordu. Meryemce konuşsun da varsın şu ocaktaki ateşe, hadayıp giden yalım­
lara, şu hacaya konuşsun. Konuşsun da neye isterse ona konuşsun. 
Meryemce kurt sözünden de tınmadı. 
Ali: 
"Ana," dedi. Bu en son başvurduğ u hileydi. Bunda konuşmazsa, artık bir 
daha ölünceye kadar hiç konuşmayacak demekti. "Ana, diyorlar ki, Koca Halil 
ölmemiş, köylü daha Çukurovadayken, o eve gelip saklanm ış, oğlu kapıyı açın­
ca ne görsün, Koca Halil içerde uyuyup durur. Okuttuğu mevlüt de boşa gitti. 
Öyle değil mi, ana? Sen diyordun ki o Koca Halil ölmez. Sen her bir şeyleri bi-