Gizli Türkiye Sosyalist Partisi'nde Nâzım Hikmet grubundan olanla-
rın bir kısmı 1930 yılı Mayısında yakalanıp mahkemeye verilmişti. Bu 
grubu içlerinden birisinin karısının ele verdiğinden şüphelenilmişti. Şair 
şiirini bu şüphe üzerine yazmıştı. Arkadaşlarının yakalandığını gören 
Nâzım Hikmet o günlerde kendisinin de yakalanacağını bekleyerek çok 
sıkıntılı günler geçirmişti. Bundan önceki Kerem Gibi şiiri ile, bundan 
sonraki İhtilâli Kebir, Arife, Veda, Nikbinlik, Belki Ben, Dört Kişi Ve 
Dört Şişe şiirleri hep bu ruh hali içinde yazılmıştır. [ŞH]. 
«Şüphe»nin bulunduğu öteki yayınlar: 
EB (S. 194), DY (S. 189), ÜT (S. 433-434), BY (II, S. 33), İZ (1973, 
S. 71-72), KG (S. 274-275). [AB]. 
«BAYRAM OĞLU» 
Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, İstanbul, 1932, S. 43-46. Sonunda 
1929 tarihi vardır (yanlış). 
Bu şiir ilk defa Nâzım Hikmet, Sesini Kaybeden Şehir, İstanbul, 
1931, S. 26-29 (sonundaki 1927 tarihi yanlıştır) yayımlanmıştır. Ahmet 
Cevat, Nazım Hikmet, hayatı seçme şiir ve yazıları, İstanbul, 1937, S. 
34-36'da; Nâzım Hikmet, Şiirler Ve Taranta Babuya Mektuplar, Üsküp, 
1950'de; Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Sofya, 1954, S. 100-101; Nâzım 
Hikmet, 835 Satır - Sesini Kaybeden Şehir - Varan 3, İstanbul, 1965, 
S. 81-84 (sonundaki 1928 tarihi yanlış)'de de vardır. 
Mısra 7'deki Baki sözü Bakû sözünün yerli telâffuzudur. 
Mısra 12'deki boruları sözü Sesini Kaybeden Şehir ve Sofya, 1954'-
de buruğları (İzlem yayınları, 1965'te bir dizgi yanlışı yüzünden buğuları 
olmuştur) şeklindedir. Buruğ sözü belki boru sözünün Azerî Türkçesin-
deki şeklidir. Rusça'da ise, «hendek, çukur» mânasına gelir. 
Mısra 27'deki seslerde sözü Ahmet Cevat'ta seslerden olmuştur. 
Mısra 14 Sofya baskısında yoktur. Mısraların diziliş şekli baskılarda bir­
birinden oldukça farklıdır. 
Nâzım Hikmet'in 1928'de İsmail Bilen (Lâz İsmail) ile birlikte Rus­
ya'dan Türkiye'ye dönerken sınırda yakalanıp Hopa Hapishanesi'ne atıl­
dıkları sırada, hapishanede yazılan bu şiirde sözü edilen Bayram Oğlu 
inkılâpçı bir Azerî işçisi olup, 1919 yılında inkılâp aleyhdarları tarafın­
dan kurşuna dizilmiştir (Bk. Nâzım Hikmet, Seçilmiş Eserler, 2 cilt, C. 
I, Moskova, 1957, S. 77, not). 
Rusça çev. Peçenov, ds. Vostoçni Almanak, No. 4, Moskova, 1951, 
S. 30-31; N. Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 1951, S. 63-64. M. Pav-
lova çev. N. Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 1953, S. 75-77; N. Hik­
met, Seçilmiş Eserler, 2 cilt, C. I, Moskova, 1957 S. 21-23. 
Yunanca çev. Stelyos Mayopulos, Nâzım Hikmet: ta erga tu, Atina, 
1959, S. 181-182. [ŞH]. 
327