202 
Burju vazi, Avrupa'da görgüsüzlüğü aştı 
19. yüzyıla kadar pek hor görülen ve ufak ufak ticaretle 
meşgul olmaya başlayan burjuva lar, aristokrasinin güç kay­
betmesi sayesinde giderek geliştiler ve servet sahibi olmayı 
başardıla r. 
Bu insanlar, zamanla servete kavuşsalar bile aristokra tın 
yanında eziklik duymaya mahkumlardı, çünkü ara lannda 
hem yüzyıllara dayanan "efendi-köle" ilişkisi vardı hem de 
aristok ratlar daha incelmiş zevklere ve kültüre sahipti. Bu 
zevk kendisini gastronomiden müzi!le, edebiyattan dile ka­
dar her alanda gösteriyor du. 
Bunun üze rine, para kazanan bwjuv alann aristokratlara 
özendi�, yeni yaptırdıklan malikaneleri onlar gibi döşediği 
bir dönem başladı ve bu yeni merak hemen romanc ılann dik­
katini çekti. 
Bu özenti, burjuvaları aynen aristokratlar gibi evlerind e 
edebiyat suareleri düzenleme, ünlü yazarlan ve şairleri da­
vet etme, kızlanna piyano dersleri aldırma modasına sürük­
ledi. Para kazanarak maddi bırsını tat min etmiş olan burju­
va, şimdi manevi ve kültürel hazlar peşinde koşuyordu. Ken­
dileri olmasa bile gelecek kuşaktan, aristokrat lar gibi saygın 
bir kültür düzeyine erişecekler di. 
Öyle de oldu. Okuyan yazan, nitelikli müzik dinleye n, ev­
lerinde filozofla rı, şair leri a�rlayan , ressarnlara kol kanat 
geren, tablo alan, galerile rde, konserlerde boy gösteren genç 
kuşaklan sayesin de burjuva tammı nitelik değiştirdi ve "sı­
radan adam" kökeninden sıynlarak üzerine şık bir zenginlik­
görgü-zevk pelerini giydi. 
Bizde ise ne yazık ki bu s üreç gerçek leşemedi. Çünkü bir­
takım köy köken li ailelerin devlet eliyle para kazanması çok 
hızlı olmuştu ve do!lal olmayan bu gelişme yüz yıllara yayıla­
maınıştı.