rı ... Bunlar, katolikler egemen olacak, yok protestanlara da hak, 
derken, fırsat bu fırsat, sıra tabii Osmanlı'nın ikinci defa Viyana 
kapılarına dayanmasına geliyor. Kardeşleriyle bir türlü geçine­
meyen Maksimilyen'in paçaları tutuşmuş vaziyette, babası Fer­
dinand, imparator yani ... 
"Ne o Celal, gözüne bir şey mi kaçtı? Maksimilyen'e mi 
üzülüyorsun yoksa? Kalk bakayım ayağa. Söyle. Yoksa ben mi 
geleyim oraya? Yaklaş yaklaş ... Ne? Bunun son dersim olması­
na mı üzüldün? Yapma. Bak ben de ağlarım şimdi. Zaten ken­
dimi güç tutuyorum. Hayat uzun. Bakarsın bir gün yine karşı­
laşırız. Birlikte Viyana'yı nasıl hayal ettiğimizi falan konuşuruz. 
"Viyana, deyince yine, barok dönem Viyana'ya geç gelmiş. 
Gelince de pir gelmiş ama. Otuz Yıl Savaşlarından yirmi, otuz 
yıl sonra, birden ortada bir görkemlilik merakı, bir tannanlık, 
mimaride, resimde, müzikte ... Giyim, kuşam, hayat. Gösteriş 
egemen. Tüketim, hep tüketim. Tam bir sefahat. Yarını düşün­
mek yok. Tutkular, aşklar, cinayetler, balolar, gözyaşı ve kahka­
ha. Hepsi bol. Bu yaşama biçimi halk arasında da yayılmış. Bu 
nedenle, bakın ne demiş büyük Alman şairi Schiller? Tuna kıyı­
sında, mağribf dahi Viyanalı kesilir. Yani, baroku bile Viyanalılaş­
tırmış Tuna. Mağribi nedir, biliyor sizler? Yok bilmek? Efendim, 
Mısır hariç, Afrika'nın kuzeyindeki her yere Avrupalılar Mağ­
rip derlerdi, hurda oturanlara da Mağribi. Onlar için en aşağı 
tabaka, en hödük, en kalas, en pis. Yani düşünün, Tuna'nın bü­
yüsüne koca Alman şairi bile nasıl kapılmış! Celal, geç yerine 
dostum. Dersi dağıttık yine. Fakat, bu bizim birlikte son dersi­
miz olduğuna göre, tarihin nehir kıyılarında kolkola dolaşma­
ya biraz hakkımız vardır a canım. 
"Ne var yine? Ne diyorsun? Kütahya mı? Öyle ya, evet. 
Elin kuşatması, Kafkaslar mafkaslar derken, hele Tuna' sıydı, 
Barok'uydu ... yaşadığımız yeri unuttuk gitti. Haklısınız dos­
tum, benim öyle bir alışkanlığım var idi. Bu yıla kadar sürdü, 
bu yıl bıraktım. Her ilk dersimi içinde yaşadığımız kentin tari­
hi, coğrafyası üstüne verirdim. Madem ki istek boygösterdi, gi­
derayak biraz değinelim, Kütahya tarihine bir göz atalım. 
"Asaf bize bir yerküre armağan ettiyse sayın baylar, bakın 
işte, ben de sizlere koccaman bir Kütahya şehir, pardon kent, 
49