"Ipıslaktı bütün bedeni. Bacakları hiç işlemiyor, belden aşağısı 
tutmuyordu. Donma ağır ağır yukarılara, karnma doğru çıkıyor­
du. Bir de uyku ... Uyhuyu canının derinliğinde duyunca. Taşbaşoğlu 
korktu. Olüm kapıyı çalıyordu. Üstünü harların örttüğünün farkı­
na varınca kımıldadı, var gücünü ellerine topladı, mağaraya doğru 
sürünmeye başladı. Köpek yakınındaydı, o da onun gibi ağır ağır, 
sürünüreesine yürüyordu. Taşbaş cebindeki kibrite dokundu bir ara. 
Bu hibrit Hasanımın hibriti. Bana yadigarı, dedi. İçi sıcacıh bir sev­
giyle doldu." 
Taşbaşoğlu her zaman bu ölüm gecesini, gözlerini yumar yumar ansır, bü­
tün bedeni bir ürpermede seğirirdi. Bir cehennem gecesiydi. O gece ölmüş, 
sonra da dirilmişti. Mağaranın önüne gelip, düştüğünü ansıyor, o kadar. On­
dan sonrası bir yoğun, kapkara karanlık bir delik. O günü, köylülerin onu 
uğurlayışını, ağlayarak, dövünerek, susarak arkasından köyün çok uzağına 
kadar gelişlerini, Muhtar Seferi, Cumali Onbaşının kemiklerini kırareasma 
dipçikleyişini, Muhtar Seferin iğrenç bir maske gibi yalancı yüzünü , Hasanı, 
Hasanın ona getirip bir kutu kibrit verişini, kendisinin duygular içinde kalı­
şını, ermiş miyim, diye ikirciklenişini, böylesi duygular içinde ezilip bitmiş­
liğini, bir cehennemde çalkalanışını, yüzbaşıya ne diyeceğin i, onun edeceği 
hakaretleri düşünüp, gece sığındıkları mağaradan Cumali Onbaşıyı uyur bı­
rakıp kaçışını ve kendisini karın, boranın içine ölüme atışını bir bir ansıyor. .. 
Boranda, fırtınacia yolu yitirişini, sarı köpeği, kuzeye, güneye, oradan oraya 
koşmasını, Buyuklar mağarasını bulmak için canını dişine takışını... Mağa­
ranın önüne düşüşünü. Kendini ağır ağır uykuya, ölüme bırakışını ... Birin 
birin ansıyor. Gerisi sonsuz bir kara delik. 
Sonra bir isli tavan geliyor gözünün önüne. Kapkara, salkım salkım örümcek 
ağları, iri bir ustun ... Bir adam kalınlığınd a. Nakışlı bir ortadirek Çok eski. Na­
kışların aralarını kurt yemiş. Kocaman bir ocak, ocağın içi tepeleme billur gibi 
köz dolu. Ak sakallı, uzun boylu, ışık yüzlü, sevgi dolu gözlü bir adam. Genç, 
güzel bir kız ... Delikanlılar, çocuklar. Bir tanesi Hasana benzer çocuğun. Hasan 
gibi kocaman gözlü, keder dolu bakışlı, hayret dolu bir çocuk. 
Üstüne eğilen uzun yüzlü delikanlıya beni nerede buldunuz, diyemiyor. 
Buyuklar mağarasının önü geliyor gözlerinin önüne. 
Orada bir iki ay yatıyor. Ona çok iyi bakıyorlar. Yalnız bu evler değil, bütün 
köy ona yiyecek taşıyor. Bir gün fark ediyor ki içeri her giren eğilip eşikliği öpü­
yor. Karşısında da herkes elpençe divan. Donduğundan dolayı azıcık saygılarını 
yitirmişler ama gene de onu görünce bir ermişe gösterilen saygıyı gösteriyorlar. 
Buyuklar mağarasının ağzında gücü bitip de kendini ölüme bıraktığın da, 
köpek mağaraya giriyor, mağarada kocaman bir közün önünde, daha oraya sa-