da esen yıldızlar. Güneş uzun gecelerden sonra Ağrının böğ­
ründen bir kıpkızıl ateş harmanı gibi çıkar.
Ağrıdağı gecelerde daha büyür, ağırlaşır, dünya yalnız Ağ­
rıdaymış gibi gelir insana. Ulu sessizliğini korkunç gümbürtü­
ler parçalar. Bir uçtan bir uca... Ağrıdağı ıssızlıkta kaynar. Ka­
ranlık gecelerde Ağrı silinmez, geceye karışmaz, daha karanlık, 
ıssız bir gece gibi evrenin üstüne yürür. Ay ışığında bir ince pı­
rıltıdır, salınır. Gecede korkuludur. Karanlığı duvar gibi. Yıl­
dızsız, silme karanlık gecelerde, çok derinlerde, bin yıl öteler­
den gelircene Ağrıdağmdan koygun, boğuk uğultular gelir.
Taş gibi ağır, duvar gibiydi karanlık... Ağrıdağı yürüyor gi­
biydi. Ortalık çok ıssızdı. Kıyametten bir an öncesinin ıssızlığı 
gibi... Ve gece, karanlık yürümeye başladı. Ağrıdağmm kaim 
derisi gecede ürperdi. Gecenin etekleri öfkeli, kararlı kaynaş­
maya başladı. Gökte hiç yıldız yoktu. Önde, atm üstünde Ah­
met, yanda Ağrıdağı insanları... Evler, köyler boşaldı. Bastıkça, 
aşağı doğru kayan taşlarla birlikte, insanlar dağdan, Beyazıt üs­
tüne bir sel gibi aktılar.
Aynı anda Van kıyısı da uyandı, ova köyleri de... Onlar da 
Beyazıda aktılar. Gökten düşer, yerden biter gibi bir kalabalık, 
geceyle, Ağrıdağıyla birlikte Mahmut Hanın sarayının üstüne 
yürüdü.
Güneş Ağrının bir kanadının üstüne yapışmış, bir batıp bir 
çıkarken, Mahmut Han sarayının penceresinden kalabalığı hayal 
meyal seçer gibi oldu. Atlılar, yayalar, keçi, koyun, geyik, tay 
postuna sarınmışlar, çok uzun boylu, kara yağızlar, altın saçlı, 
duru mavi gözlüler, güzel bilekli, uzun boyunlu iri gözlüler...
Gün açıldıkça kalabalıklar, kalabalıklar, dağılan bir sisin al­
tından usul usul çıkar gibi, etekleri dalgalanan gecenin içinden 
çıktılar. Mahmut Han kalabalığı görünce gözlerini yumdu, son­
ra açtı. Ahmet atm üstündeydi. Mahmut Han birden öfkeye ka­
pıldı, yanma yönüne bakındı, bir emir vermek istedi, ağzı ku­
rudu, sonra düşündü. Şu Beyazıt kasabası taşıyla toprağıyla as­
ker olsa neylerdi ki bu kalabalığa? Bir ucu Beyazıt ovasında, bir 
ucu Ağrıdağmm doruğuna yakın yerlerde...
Kalabalık ağır ağır saraya yürüdü. Karıncalar gibi... Hiç çıt 
çıkmıyordu, hiç kimseden... Bir an koca bir çıtırtı duyuldu. Sa­
83