182 
 şöyle ifadeler kullanarak kendi kendisiyle çelişir. Bu ifadeler aynı zamanda, olumsuz kullandığı 
birçok ifadenin dünden bugüne kalıpsal kullanım özelliğini eleverir: “Türk, hem gevşek, hem 
de iyi kalpli ve yu muşak huyludur. (...) Bir hayvana bastığını ya da vurduğunu hiç görmedim.” 
(Rasch 2004: 102)  
Gustav Rasch tarafından eserinde defalarca dile getirilen “tembel”, “kayıtsız” ve 
“gevşek” Türk kişiliği imgesi, aslında çok eskilere dayanır. Antik çağdan beri A syalı -Avrupalı 
insanı ayrımı iklim teorisi ile açıklanmaktaydı. Hipokrat, Rüzgar, Su ve Çevre Üzerine  adlı 
yapıtında Asyalının neden karakter bakımından yumuşak ve zayıf olduğunu açıklamıştır. 
Hipokrat’ın bu teorisi 19. yüzyıla kadar geçerliliğini korur. 1 9. yüzyıl İngiliz gezginleri de 
Doğu -Batı ayrımı yapmış ve Doğuluların sözde tembelliğini, iklim teorisi ile açıklamaya 
çalışmışlardır.  
Aslında sadece Doğu -Batı ayrımı da değil, aynı zaman da Fransız yazar 
Montesquieu’un, “ Kanunların Ruhu Üzerine”  (1748) a dlı yapıtına da yansıdığı gibi, bir Kuzey -
Güney ayrımından da bahsedilebilir. Bugünkü Avrupa’yı Kuzey -Güney olarak ikiye ayırır, 
insan ve devlet özelliklerini iklim teorisi ile açıklamaya çalışır. Kuzey Avrupa’da yaşayan 
insanların soğuk iklim nedeniyle da ha çalışkan olduklarını, güneyde sıcak iklimde yaşayanların 
ise tembel olduğunu iddia etmiştir. Kuzeydeki devletlerin bu nedenle zengin olduğu 
savunulmuştur. (Gürkan 1989, S: 16 vd.) İbn-i Haldun  da, Mukaddime adlı eserinde, iklim 
özelliklerinin insan davr anışlarını belirlediğini ve gelişmişliği etkilediğini iddia etmiştir. (Şahin 
ve Belge 2016) Montesquieu, anılan eserinde Doğu -Batı ayrımını da ele almış ve doğuluların 
da ruhen ve bedenen tembel olduklarını iddia etmiştir. Avrupa’daki soğuk iklim bedeni ve  
ahlakı güçlendirmektedir. Açık sözlülük ve cesaret kazandırmaktadır. Asya’nın sıcak iklimi 
insanları güçsüz ve gevşek kılmaktadır. Tembellik ve vurdumduymazlık Doğu’da ahlakın ve 
alışkanlıkların değişmezliğinin nedenidir. (Schiffer 1987: 299 vd.) Avrupa’d a bugün bu 
düşüncelerin tamamıyla yok olduğu söylenebilir mi! Önemli kritik durumlarda ise, böylesi 
düşüncelerin tehlikelerini tarihsel süreçler göstermiştir. Coğrafi olarak hem doğuda hem de 
güneyde yer alan Türkiye, her iki düşünceden de payını almaktadı r çıkarımı yapılırsa yanlış 
olmaz.  
3. ÖTEKİLEŞTİRME VE AŞAĞILAMA SORUNU, SADECE ULUSLARARASI 
İLİŞKİLERİ Mİ ETKİLER?  
Toplumlararasında çıkan çatışmalar ve kültürel anlaşmazlıklar belli bir dereceye kadar 
anlaşılabilir. Çünkü bugüne kadar yaşanan çağların özellikleri nedeniyle kültürler birbirine çok 
uzaktı, tanışıklıkları sınırlıydı ve birçok özelliği ile ayrılmaktaydı.  
Ancak ötekileştirme sadece birbirini tanımayan uzak toplumlar arasında mı olmuştur? 
Ötekileştirme ve aşağılama sorunu, sadece uluslararası  ilişkileri değil, aynı zamanda aynı devlet 
içindeki toplumsal gruplar arasındaki çatışmaların da temel kaynağı olarak rol oynamaktadır.  
Aynı devlet ve millet içindeki toplumsal gruplar arasında da ötekileştirmeden de büyük 
insanlık sorunları ve toplumsal çıkmazlar oluştuğu görülür. Hatta kendi içinde ötekileştirme 
sorunu ile ayrışma yaşayan mutsuz bir ülkenin, dış ülkelerin avı haline dönüştüğüne de tanık 
olunur.  
Türkiye’de de önyargılar ve ötekileştirme sorunu geçmişte sıkça yaşanmış ve halen de 
yaşanmak tadır. Hemen her zaman önyargılar, farklı olanı olumsuzlamayı, reddetmeyi ve 
hoşgörülü olamamayı beraberinde getirmiştir. Örnek vermek gerekirse, Alevi Sünniyi, Sünni 
Aleviyi beğenmemiş, karşılıklı aşağılamaların ve yok saymaların yaşandığı dönemler olmuşt ur, 
olmaktadır. Farklı görüşteki ve gruptaki insanlar diğerlerini sık sık aşağılamaktadır. Dindarlık 
aşağılama meselesi olmuş, ateist olma aşağılama meselesi olmuş, başörtüsü aşağılama meselesi 
olmuş, diğer taraftan saçı açık olma aşağılama meselesi olmuşt ur. Bugün gelinen noktada aydın