390 Yaşar Kem al-Dağın Öte Yüzü 
mızısı bir köz bırakmıştı. Bacadan arada bir, bir yel geliyor, közün kırmızısını 
alıp yerinde apak bir yalım bırakı yordu. Sonra da közler kül bağlıyordu. 
Taşbaşın evi bir gözcüktü. Ocağı büyüktü. Kamıştan örtmüştü ocaklığın üstü­
nü. Çamurla sıvamıştı. Duvarları da ak toprakla sıvalıydı. Öteki evlerin örülmüş, 
gelişigüzel üst üste konmuş duvarlarına hiç benzemiyor du. Yerden beş karış yu­
karısına kadar da türlü türlü nakışlanmıştı. Uçan turnalar, esen yele dallarını ver­
miş ağaçlar, çiçeğe durmuş orman, kaçan geyikler, atlar. Taşbaşoğlu bir dünya 
koymuştu duvarına. 
Tam ocaklığın alnında, ona yerinde de büyük bir Mustafa Kemal resmi asılıy­
dı. Başında kalpak vardı. Kaşları kalkıktı. Yüzüne inceden, alay eden bir hal ta­
kınmıştı. Taşbaşoğ lu ona baktıkça, içinden bir hoş, aya benzer bir duygu geçi­
yordu. Ona göre Mustafa Kemal iyi adamdı, hem de babayiğit bir kişiydi. Azıcık 
da alaycı. Bu neden böyleydi? Çok çalışmıştı. Varını yoğunu bu millete vermişti. 
Hocalar ona karşı koymuşlar, millete gavur diye ilanat vermişlerdi. Çok şey yap­
mış, çok engeli aşmış ... Ama bir eksik yönü vardı, bir yapamadığı işi vardı. Üs­
tesinden gelemediği ... Yoksa bir insan böyle inceden ineeye oturup da dünyaya 
gülmezdi. Hiç kimseye belli etmeden. 
Taşbaşoğlu Aliye baktı. Sıkıntısı yüzünden belliydi. 
Taş baş: 
"Ne o, Ali?" diye sordu. Sesinde alaycı bir hava vardı. 
Ali: 
"Hayırlar," diye karşılık verdi. 
Bir süre gözlerini ocağın közlerine dikip konuşmadılar. En sonunda Ali: 
"Bir şey düşünmeli. Bu köylü kahnndan, sabırsızlığından ölecek," dedi. "Gel­
dim ki sana, şu köylüyü bu dertten kurtaralım. Adil olacak domuz köyü soymaya 
bile gelmiyor. Sana geldim ki seninle yarın kasabaya gidelim, varalım Adile, arka­
daş diyelim hal keyfiyet böyle böyle. Ya hemen gel, köyde ne var ne yok al götür, 
ya da alacağını gelecek pamuğa, önümüzdeki pamuğa bırak. Böyle giderse bu 
köylü başına bir iş getirecek. Delikanlılar eşkıya olacaklar, yaşlılar kavga edecek­
ler. Tüm köylü biribirine düşecek. Şimdiden başladılar. Dün bir dövüş patlak ve­
riyordu ki, başlasaydı önüne bir ayda geçemezdin. Korkuyorum Memet kardaş, 
yazık olacak köylümüze ... Şu adil gelecekse gelsin. Gidip söyleyelim. Ne dersin?" 
Taşbaşoğlu ağır ağır doğruldu . Gözlerini Alinin gözlerine dikti. Gözleri tüm 
karaya kesmişti. Gözlerinde bir onulmaz keder vardı. Dudakları gerilmiş ti. 
"Bu köylü var ya, bu köylünün anasını avradını, dandan ufağını , çocuğunu 
çömleğ ini ... Aniadın mı Uzun Ali kardaşı Ben bu köylü için tımağıını kesip de 
atmam. Kendi düşen ağlamaz. Bırak sarhoşu düşene kadar gitsin. Bu köylü be­
nim dediğimi yapsaydı da, Söğütlü geçekte Muhtara karşı gelseydi de, Miralayın 
oğlunun ot bitmez çiftliğine gitmeseydi, bu haller başına gelmezdi. Var git yolu-