man
313 Za-------------.---------------------------------------- Zaman ------------------------------ ■---- • -----------------
ten kendisine özel olarak gelen bir i şarete duydu ğu saygı yüzünden  
ayarl ıyormuş gibi gelirdi bana. Ekranda beliren saate bak ışım ız,
televizyonun kapanış  saatinde ekranda İstiklal Mar şı'yla belire n
bayrağa bak ışımıza benzerdi: Kendi kö şemizde, tam ak şam yemeğine
başlam ışken ya da tam televizyonu kapat ıp akşam ı sona erdirmek
üzereyken, bizimle ayn ı şeyi yapmakta olan mil yonlarca aileni n 
varl ığını, millet denilen kalabal ığı, devlet denilen kuvvetin gücünü ve
kendi küçüklü ğümüzü hissederdik. Ev içinde yaşad ığım ız dağınık,
kurals ız hayatı n devletin resmi yeti dış ında oldu ğunu, bu milli saatleri
("Memleket saat a yarı derdi," arada bir rad yo), ba yraklar ı ve Atatürk ile
ilgili programlar ı seyrederken de hissederdik. 
Aristo, Fizikinde "şimdi" dediğ i tek tek anlar ile Zaman aras ında  
ayırım yapar. Tek tek anlar, t ıpk ı Aristo'nun atomlar ı gibi bölünmez,  
parçalanmaz şeylerdir. Zaman ise, bu bölünmez anları birleş tiren  
çizgidir. Zaman ı, şimdileri birleş tiren çiz giyi, Tar ık Be yin "unut"  
öğüdüne ra ğmen ne kadar gayret etsek de, aptallar ve haf ızas ızlar hariç  
kimse bütünüyle unutamaz. Hepimizin yapt ığı gibi mutlu olma ya ve  
Zaman ı unutmaya çal ışabilir ancak insan. Füsun'a a şkım ın bana  
öğrettiklerine ve Çukur-cuma'daki evde sekiz yılda yaşad ıklarıma  
dayanan bu gözlemlerime dudak büken okurlar, Zaman' ı unutmak ile  
saati ya da takvimi unutma yı birbirlerine kar ıştırmas ınlar, lütfen.  
Saatler ve takvimler, bize unuttuğ umuz Zaman' ı hat ırlatmak için de ğil, 
başkalarıyla olan ili şkimizi ve asl ında bütün toplumu düzenlemek için  
yapılm ışlard ır, böyle de kullanıl ırlar. Her ak şam haberlerden önce  
ekranda görülen siyah-be yaz saate bakarken, ba şka aileleri, baş ka 
kişileri, onlarla bulu şmalarım ızı ve bu i şi düzenle yen saatleri hat ırlar ız, 
Zaman'ı de ğil. Füsun televizyonda beliren saate bakarken, kendi kol  
saati sani yesi sani yesine do ğru olduğu için ya da saati a yarlad ığı ve 
"tam doğru" yapt ığı için ve belki de benim kendisini a şkla se yrettiğimi 
bildiği için mutlulukla gülümserdi, Zaman' ı hat ırlad ığı için değil.