66 
len ve içinde Dante'lerin , Cervantes'l erin, Shakespeare'l e­
rin, Yunus Emre'lerin yıkandı� ulu nehrin yatagtnı değiştir­
mek istiyorlar. 
Onlara göre edebiyat, insan soyunu ve onun psikolojisi­
ni anlamak, daha doltJ"usu do�anın insandaki uzarrtısını sez­
direbilmek için ortaya çıkmış bir söz sanatı de�:il; sadece bir 
oyun. Yazarlar ve eleştirmenler arasında bir e�lence. 
Bu yüzden Batı edebiyatı yıllardır , Borges'te bol bol görü­
len, bir kişinin ikiye bölünmesi, gotik şehirlerde ikizini gör­
mesi gibi dillere pelesenk olmuş klişelerden bir türlü kurtu­
lup Nazım'ın deyimiyle "sokağa çıkamıyor. " 
Oysa bu yenilik değiL Dostoyevski yıllar önce Karama­
zov Kardeşler'de yapmıştı ama oyun olsun diye değil. Ken­
di içindeki iki eğilimin karşı karşıya konuştuğu !van karak­
terini anlayabil memiz için. Ayrıca Thomas Mann da Doktor 
Faustus' ta Leverkühn karakterine böyle bir kişilik bölünme­
si yakıştınr. 
Bu sözlerim sakın yanlış anlaşılmasın: Ilk gençlik yılia­
rımdan beri, edebiyatın bir tür misyonerlik faaliyeti kabul 
edilmesine, özellikle de Jdanov stili kültür politikalarına 
karşı çıkmışımdır. Zekice edebiyat oyunlarını, göndermeleri, 
referansları da severim elbette. Ama edebiyatı sadece oyuna 
indirgemek fikri bana dehşet veriyor. 
(Son olarak Umberto Eco'nun Prag Mezarlığı'nda [Çev. 
Eren Yücesan Cendey, Doğan Kitap, 2011J yine bir kişinin iki 
kişi olması temasını okuyunca, bu modada n ne zaman kur­
tulacağız diye kara kara düşünmeye başladım. Üstelik güzel 
bir roman bu. Niye işlene işlene sakız olmuş bir klişeye ge­
reksinim duyduğunu anlamak zor.) 
Yazar eğer içinde yaşadığı dünyadan , toplumdan, olaylar­
dan etkilenmiyorsa, onları hissedemiyorsa, edebiyatı bir çe­
şit "söz Rubik kübü� gibi bir montaj sanatı olarak algılıyorsa, 
ortada büyük bir sorun var demektir.