hem fahi şelerle yatmadan duramaz, hem de bizim gibilerden  
nefret eder. Baybars da böyleydi. Sürekli aç ık saçık şakalar 
yapar, küfürlü konu şur, hakaretler ya ğdırır, çatacak yer arar, 
hemencecik parlard ı. Bir keresinde k ızın birini öyle kötü döv- 
dü ki, paraya putmu ş gibi tapan hünsa patron bile dayana- 
madı, "çek git, bir daha da gelme" diyerek defetti onu. Ama 
  
173 
Baybars gene geldi. En az ından birkaç ay boyunca. Sonra bil- 
mediğim bir sebepten ötürü u ğramaz oldu. Bir daha da rast- 
lamadım ona. Ama şimdi bakt ım, camide oturuyordu. Sofu 
gibi çember sakal b ırakmıştı ama bak ışları aynıydı. Yine o 
vahşi parıltı vardı gözbebeklerinde. Bak ışlarımı kaçırdım. 
Ama geç kalm ıştım. Beni tan ımıştı. 
Baybars yan ındaki adama bir şeyler fısıldadı. Sonra ikisi 
birden arkalar ını dönüp, buz gibi bak ışlarla süzdüler beni. 
Derken bir üçüncü adama i şaret ettiler, sonra bir ba şkası- 
na... Böyle böyle o saftaki tüm adamlar bir bir dönüp bana 
bakmaya ba şladı. Yüzümü ate ş bastı, kalbim yerinden oyna- 
yacak gibi oldu ama k ımıldayamad ım. Çocuksu bir umutla 
olduğum yerde durur, gözlerimi kaparsam, olay kendili ğin- 
den kapan ır sandım. 
Hâlbuki tekrar gözlerimi açt ığımda, bir de bakt ım Bay- 
bars kalabal ığı yara yara bana do ğru geliyor! Kap ıya yönel- 
mek istediysem de insan denizinden kurtulmak imkâns ızdı. 
Baybars bir hamlede bana yeti şti. O kadar yak ınımda biti- 
verdi ki nefesinin kokusunu alabiliyordum. Kolumdan tuttu. 
"Ulan o...u, senin gibi yollu kar ının burda ne i şi var?" de- 
di. "Hiç mi utanman arlanman yok? 
"Bırak da gideyim" dedim kekeleyerek ama beni duymad ı 
bile. 
Derken arkada şları yetişti. Her biri birbirinden h ırslı, hır- 
çın ve haşin adamlard ı bunlar. Öfke kokuyor, öfke soluyorlar- 
dı. Camide oldu ğumuzu unutmu ş gibi etraf ımı sarıp, hakaret 
yağdırmaya ba şladılar. Herkes dönüp merakla bizden yana 
baktı, hatta birkaç ki şi cık cık edip ay ıpladıysa da kimse mü- 
dahale etmedi. Yufka gibi oldu bedenim, dizlerimin ba ğı çö- 
züldü. İte kaka d ışarı çıkardılar beni. Soka ğa varınca Susam 
imdadıma yetişir diye umuyordum. Bir yolunu bulup kaça- 
rım sanıyordum. Ama öyle olmad ı. Sokağa adım atar atmaz 
adamlar daha cüretkâr, daha at ılgan ve sald ırgan oldular. 
  
174 
Dehşet içinde anlad ım ki camide imama ve cemaata hürme- 
ten seslerini fazla yükseltmemi şlerdi. Ama sokakta onlar ı 
durduracak hiçbir şey yoktu. 
Şu hayatta çok daha hazin anlar ım oldu ama galiba hiçbir 
şey bu kadar sarsmam ıştı beni. Seneler sonra nihayet bu yol- 
lara tövbe etmeyi dü şünür olmu ş, Tanrı'ya yakla şmak için 
kendimce ve kadrimce bir ad ım atmıştım. Peki ama O nas ıl 
karşılık vermişti? Beni evinden yakapaça kovarak! 
"Keşke hiç gitmeseydim camiye" diye kendi kendime yük- 
sek sesle söylendim. "Adamlar hakl ı. Benim gibisinin ne i şi 
var kutsal mekânda? Ne camide yerim var, ne kilisede!" 
"Böyle konu şma" dedi bir ses. 
Dönüp bak ınca gözlerime inanamad ım. Oydu. O saçs ız sa- 
kalsız derviş! Hemen aya ğa fırlayıp elini öpmeye davrand ım 
ama bana mâni oldu. 
"Aman esta ğfurullah, el öptürmem ben" dedi kati ama sa- 
kin bir sesle. 
"Hayatımı borçluyum size" diye f ısıldadım.