yeni bir sigara yakarak sofradaki küçük topluluklardan birine 
kulak veriyordu. 
Sofrada iki türlü topluluk vardı. Daha yaşlıca, ağırbaşlı, dikkatli 
erkeklerin oluşturduğu birinci topluluk bu demiryolu yapımı 
sırasında zenginleşen müteahhitlerden oluşuyordu. Soyadı 
kanunu çıktığı zaman Demirağ, Yolaçan, Demirbağ, Kayadelen 
gibi soyadları alan bu yeni zenginler altı yedi yıl önce ya bir ufak 
taşeron, ya yeni mezun bir mühendis, ya da bir devlet memu­
ruydular. Demiryolu yapımı sırasında zekâlarını, girişkenliklerini 
kullanarak zengin olmuşlardı. Üç beş yılda ulaştıkları bu bek­
lenmedik zenginliğe de şaştıkları için çok dikkatli, ihtiyatlı ve 
titizdiler. Kimsenin bir şikâyeti olmasın, kimse haksızlığa uğ­
ramasın, kimse şu demiryolu düzeninden hoşnutsuz kalmasın 
istiyorlardı. Bazan sanki birisi şikâyet eder, sızlanırsa ellerindeki 
servet gidiverecekmiş gibi telâşlanıyorlar, Cumhuriyet'in ba­
şarılarını, Hatay davasını, bastırılan Kürt isyanlarını, kardeşlik 
ve beraberlik sözlerini bu yüzden sevinçle karşılıyorlardı. İkinci 
toplulukla devlet denetmenleri, memurlar, maaşlı mühendisler 
vardı. Bunlar nasıl zengin olduklarını çok iyi bildikleri için bu 
birincileri küçümsüyorlar, ama çoğunluğu onlar gibi olmak 
istediği için küçümsemeleri kıskançlık, hayranlık, öfke ve tik­
sintiyle kanşıyordu. Yerine göre, kimisi aşırı namusluydu, kimisi 
herkesten, her şeyden nefret eder gibiydi, kimisi birinci topluluğa 
girmek için aceleci ve terbiyeliydi, kimisi de artık hiçbir şey 
yapamayacağı için yalnızca uyuşuk bir seyirciydi. Ama onlar 
da demiryolundan zenginleşen ötekiler gibi bütün varlıklarının 
ve geleceklerinin İhsan Bey gibi milletvekillerine ya da Kerim 
Bey gibilerine, devlete bağlı olduklarını seziyorlardı. Sofradan 
bu yüzden kendini denetlemeyen, Kerim Bey'e, İhsan Bey'e korku 
ve saygıyla bağlı olmayan, gerçek neşe ve coşku, içten gelen söz 
yalnızca yabancı mühendislerle, nasılsa bu ilişkiler ağının dışında 
olan bir genç sarhoş mühendisten geliyordu. Herr Rudolph fazla 
konuşmuyor, Refik ise yalnızca gözlerinin ve gövdesinin zevkiyle 
meşgul gözüküyordu. 
Ömer de Refik gibi çok içiyor, kendi varlığının, şu ünlü 
milletvekili toprak ağası ve müteahhit Kerim Naci Bey'in var­
lığının altında ezilmediğini farketmek istiyordu. Bunu farketmek 
.325