l6
Memed yavaş yavaş kendine geliyor, bir şeyler, bir tehlike 
sezinliyordu. Başına gelenleri ansımaya çalıştı. Kafasının içinde 
her şey karmakarıştı. Uzaklarda bir sarı ışık dönüyor, karanlık­
lara karışıyor, bir yerlere pul pul yağıyordu. Bütün bedeni de 
sızlıyor, yanıyordu.
Ayağa kalktı, elini gözlerine siper ederekten köyden yana 
baktı. Köy çukurda kalmıştı. Köyün üstünde uzayıp göğe ağan 
birkaç dumandan başka bir şey göremedi. Her şey çok durgun­
du. En küçük bir fisilti bile yoktu. Bahar toprağı güneş altında 
geriniyor, topraktan ince ince çıtırtılar geliyordu. Üstünden, 
yükseklerden bir kelebek yığını geldi geçti. Önündeki iri mavi 
çiçeğe kapkara, kanatlarının ucu kırmızıya çalan bir kelebek 
konmuştu. Memed kara, iri bir kelebeği ilk olaraktan görüyor­
du. İçine korkuya, acıya benzer bir şey çöktü. "Sonun görün­
dü," dedi kendi kendine. Sonra da: "Daha iyi," dedi. "Ne yapa­
lım kader böyle imiş. Hatçeyi de öldürdüm, anamı da... Ben de 
dağlara düştüm. Köylüyü de, işte böyle perperişan koydum. 
Zulüm altında inleyip duruyorlar. Benden önce herkes kendi 
halinde yaşayıp gidiyordu. Ben olmaz olayım. Ben batayım."
Her şey kasabaya gittikten, Haşan Onbaşıyla han odasmda 
konuştuktan sonra-olmuş, başma bu işler gelmişti. "Keşki ayak­
larım kırılsaydı da kasabaya gitmeseydim. Gözlerim kör olsay­
dı da Haşan Onbaşıyı görmeseydim. Kulaklarım sağır olsaydı 
da onun sözlerini duymasaydım. Köyün perişanlığına bak! Şu 
haline gününe, şu dirliğine bak!"
192