Topal bunu hiç beklemiyo rdu. Sevinmesiyle çözülmesi bir 
oldu. Sendeledi. Hemencecik de kendine geldi. 
"Ağama bak hele Ağama, kara gözlü de yiğit, cömert Ağa­
ma, sen benim İnce Memede niçin düşman olduğumu bilmiyor 
musun?" 
"Bilmiyorum ." 
"Bil öyleyse. Abdi Ağa, o gül yüzlü, mezannda ışıklar için­
de yatası, fıkaralar babası, insanlar cömerdi, yüreği insanlık do­
lu, o, dünyamızın biriciği, o Hazreti Ali ayan Ağa kimin ağa­
sıydı, kimin gözünün bebeği, yüreğinin bağıydı, benim ... Onu 
öldüren, dört kitaptan murtat, dört kitapta katli vacip olan kim, 
İnce Memed ... Yeter mi?" 
"Yetmez," dedi, başını kaldırmış, gözlerini onun gözlerinin 
içine dikmiş Murtaza Ağa. 
"Ağamı .öldürdüğü yetmez mi, ekmek kapımı, çoluğumun 
çocuğumun, benim sıtaramı öldürdüğü yetmez mi?" 
"Yeter," diye güldü Murtaza Ağa. 
"Şimdi de canımı alacağı yetmez mi?" 
"Yeter," dedi Murtaza Ağa, kendine bir ortak bulduğuna 
sevinerek. 
''Yıllardır ölüm korkus undan, Allah düşmanımın başına 
vermesin ölüm korkusunu, dünyada bir şey vardır her şeyden 
beter, ölümden de zalim, o da ölüm korkusu, ben ölüm korku­
sundan ölmüşüm, tükenmişim, ölmüşüm. Benim kıymetli 
Ağam Abdi Ağa öldürülmeden çok önceleri zaten ölüm korku­
sundan dolayı ölmüş gitmişti." 
"Öyleyse, biz de Abdi Ağaya, Ali Safa Beye benzerneden 
İnce Memedin hakkından gelmeliyiz . Sen bundan sonra benim 
öz bir kardaşımsın, oğlumsun, gözümün bebeğisin . Demek 
bunca yıl bu kadar korktun?" 
"Korkudan öldüm ve hem de ölüyo rum." 
"Ben de ... " 
"Bu adamın vücudu ortadan kalkmadan ... " 
"Bize bu dünyada yaşamak haram." 
"Haram," dedi Topal Ali. 
Geriye dönüp ağır ağır kasahaya yürümeye başladılar. 
Gün çok aşağılara inmiş gölgeler uzamışh. Kasaba evlerinin 
47