dizlerine kadar Hidayet sıkı sıkıya bağlamıştı. Bu yüzden Mustaf a Bey 
yanan kaya lığın üstünde kazık gibi uzun duruyo rdu. Derviş Beyin 
gözü Mustafa Beyin hayas ma gidiyordu ister istemez. Ve Derviş Bey 
onun hayasım hiç istemediği halde düşünüy ordu. Buruşmuş, küçül­
müştü. Gittikçe de buruşuyor küçülüyor, kararıyordu. Nerdeyse ba­
cakla rının arasında yitip gidec ekti. Ve soylu insanların ve soylu atların 
hayaları uyurken küçük olur ... Uyandığı' zaman, azdıkça büyür. Ka­
dim insanlık insanın soylusunu mutlaka hayasıyla ölçmüştür. İnsanın 
her yeri,· burnu, dudakları, çene si, uzun bacakl arı1 ince bilekleri, soy­
luluk gösteren başka yerleri değişir. ama, soylu bir kimsenin, bir atın 
hayası değişmez. Eski Yunanda, Romada ayağın ikinci parmağının 
ötekilerden uzunluğu soyluluk alametidir. Yalan, uydurma ... Hayayı 
bilmi yorlardı onlar, yozlaşmış Yunan, Roma toplumu. Kadim toplu­
luklar, Sümerler, Urartular, Hititler hayanın soyluluk alanıeti olduğu­
nu biliyorlardı . Mutlak biliyorla rdı. Derviş Beyin de hayası tıpkı Mus­
tafa Beyin hayasma ��nziy ordu. Bu bir· rasia ntı olamazdı. Babaları nın, 
dedeler inin, amcalarınınki de tıpkıy dı. Şaşmaz. Eğildi, kayanın üstün­
de gerilmiş, bedeni seyirmekte olan Mustafa Beyin ;ıyakl arının yanına 
çörnelip, onun ayakl arına gözlerini dikti. Vay anasını, ikinci ayak par­
makları ötekilerden uzundq.. Hemen oradan ayrılıp surun öteki ucu­
na, kayanın kuytus una gitti, sağ ayağı nın çizmes ini çıkardı, şaşkınlık 
içinde kaldı. Onun ayağının da ikinci parmağı uzundu. Olacak gibi 
değil. İ çini bir soyluluk sevinci doldurdu. Var, dedi, var,. soylu insan 
diye bir insan tipi var. Var oğlu var. İnsanları hayalarına bakarak ölç­
sünler. Bir de ikinci ayak parmakl arına ... Yalnız birisi varsa bir insan­
da, o yarım soyludur, ikisi bir aradaysa tam soylu. Bir de yiğitlik, 
mertlik var. Soylu insan ölümde yenilmez. Soylu insan, ha bir gün 
önce gitmiş bu dünyadan, ha beş gün sonra gitmiş, soylu insan birkaç 
gün daha fazla yaşam ak için onurundan bir şey yitirmez. 
· . "Şimdi deneyeceğiz soylu kardeşimiz Musta fayı. .. Tam soylu bir 
soy muym uş, yoksa yarım soy muymuş, parmak soylusu, haya soylusu 
muyın�. Şimdi anlayaca ğız," diye mırıldanarak, çabuk çabuk çizme­
lerini giydi, çıplakların yattığı kaya qüzlüğüne geldi. 
"Hi<layet!" 
"R. .. .,.. B . " �,,.r eyım. 
"rıindi teker teker, Mustafa Beyden başla yarak, bunları öldürece-
479