bütün tanıdıklarınız bu kadarcık bir iyilik yapmış olsalar 
doğacak masum Roçild'lerinl çocukları kadar zengin olur. 
İşte ben payıma düşen fedakarlıktan çekinmiyorum. Çocu­
ğunuz hakkındaki şefkatiniz sizi bundan ileri bir dereceye 
götürüyorsa diğer tarafiara da başvurunuz ... 
Anjel, yazardan çocuk adına elde edebileceği menfaatin 
şu vaat edilen miktardan ileri götürülmek ihtimali olmadı­
ğını kesin olarak anlar. Dolayısıyla bununla yetinmeye mec­
bur olur. Yazarın mesleği üzerine anlatacaklarını bekleyerek 
susar ... 
Çekişmenin böyle bir anlaşmayla sonuçlandığını görün­
ce Bodler bir sigara yakar, bir tane de Anjel'e verir, sigara­
ların kıvrımlı dumanları tavana doğru yükselmeye başladığı 
sırada yazar aniannaya başlar: 
-Matmazel !.. Kendinize fiy püblik, yani harcıalem bir 
kız, bize yani yazariara da mora list, yani ahlakçılar adını 
veriyorsunuz ... Bu iki sıfatın bir arada kullanımı iki zıd­
dın bir araya getirilmesi sayılırsa da bu iki sanata şimdiki 
ahlak açısından bakılınca aralarında görülecek şey büyük 
bir uzaklık değil, aksine apaçık bir yakınlıktır. Ahlakçılar­
dan olmak için ahlaksızlığı incelemek gerekir. Bir konuyla 
fazla uğraşmak, insanın o şeyle fazla içli dışlı olmasına yol 
açacağından, tehlikeli bir bilimsel deney yapanların bazen 
deney sırasında bilim yoluna kurban gitmeleri gibi, aleme 
ahlak dersi vereyim derken ahlaksızlık bataklığına düşüp de 
ta dibini boylayanlar da görülmemiş değildir. Tarih pek çok 
büyük yazarların küçüklüğünü ve ahlakçılardan bir haylisi­
nin ahlaksızlığını bize bugün gösteriyor. Bundan fazla eski 
ahlakçılar ile şimdikiler arasında büyük fark vardır. Hatta 
ahlak kelimesinin anlamı bile bütün bütün değişti. Eski 
Yunanlılar için ahlakçı sayılan Teofrast'lar2, Plutark'lar, 3 
Rothschild Ailesi: 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde 
bankalar kuran Alman kökenli Yahudi bir ailedir. 19. yüzyıl boyunca aile, 
modern tarihin en büyük özel servetlerinden birini oluşnırrnuşnır. 
ı Theophrasnıs (MÖ 370-MÖ 287): Eski Yunan filozofu. 
Plutarkhos (Mestrius Plutarchus, MS 46-120): Eski Yunan tarihçi, biyog­
rafi ve denerne yazarı. 
15