lağı, ciğerleri, el kadar yüreciği, hele o bağırsakları kulaç 
kulaç çekerler de bitmek, tükeornek bilmez... Hikmetine 
kurban olduğum Tanrısı bunlara tamamıyla kimin aklı ere­
bilir ki bizimki ersin ... 
İrfan Bey -Gerçi bir vücudun nasıl şekillendiğini ve 
gıda aldığını layıkıyla bilmek büyük büyük birçok fenler 
tahsiline bağlıdır . Fakat bunların özetinin özeti pek basit 
bir lisanla herkese anlatılabilir . Avrupa'da bu yolda sade 
ve hoş hoş kitaplar yazılmıştır . Biz tabiattan bir cüz yani 
bir parçayız. Onun, aklımız erdiğince ve tahsil derecemize 
göre anlaşılabilir kısımlarını öğrenmeye çalışırsak birçok 
hatalardan kurtulmuş oluruz. Çünkü insanlar her felakete 
cehaletleri sebebiyle uğramışlar ve hala uğramaktadırlar . 
İnsanlık çocukluk zamanında akıl erdiremediği konularda 
daima batıl zanlara düşerek işte bundan dolayı ilerleme 
yolunda gecikmişt ir. Her gün gözümüzün önünde durup da 
çoğumuzun ona dair olan bilgisi pek eksik bulunan bir şey 
varsa o da gökyüzü dür. Gökyüzü mavi, yuvarlak bir sahan 
kapağı gibi bir dünyanın üzerine geçirilmiş görünür . Hatta 
içinizden çoğunuz bunun direksiz nasıl durduğuna şaşıp 
kalırsınız. Gök bitmez tükenmez bir boşluktan ibarettir . Bu 
boşluğa astronomi tabirince "feza" denir. Bu gördüğünüz 
koca mavi gök tavan gibi kubbe gibi mavi, maddi bir şey 
değildir ki onu öyle durdurabilmek için direk dikmeye 
lüzum olsun ... O mavilik hava yığınının meydana getirdiği 
bir renktir. Birçok camı yan yana dizip de bunların arasın­
dan öbür tarafa baktığımız zaman nasıl bir yeşillik ortaya 
çıkarsa bu da aynen öyledir. Bulutsuz, berrak havalarda 
başımızın üzerinde gördüğümüz o mavi kubbe bir görme 
sanısından başka bir şey değildir. Geceleri gözle görülen 
yıldızların semada bir kubbe sathına çakılmış gibi görün­
mesi de görme hatasından ileri gelme bir durumdur . Bu yıl­
dızların birbirine olan uzaklıkları akıllara hayret, zihinlere 
durgunluk verecek kadar fazladır. Bunlardan ancak büyük 
rasat dürbünleriyle görülebilenlerinin uzaklıklarını belirle­
mek için trilyonlarca fersahlara çıkmak gerekir. Fezanın akıl 
29