ss 
19. yüzyılın b üyük Rus romanı görke mini korumakta. 
Dosto yevski, giderek artan bir biçimde okunuyor, dünya 
üniversitelerindeki birçok teze, araştırmaya, makaleye kay­
nak olma durumunu sür dürüyor. 
Bunun nedenini "nihilizm"de değil, insanı ve onun psikolo­
jisini anlatma gücünde aramak gerekir. Her zaman tekrar et­
tiğim gibi, unutul maz karakterler yaratmak, bunlan hayat 
içinde hareket ettirmek ve ilişkiler yoluyla insan ruhunun 
derinliklerine inmek. 
Bunu başarabil diğiniz zaman mucize g erçekleşir ve si z 
yağmurlu bir Istanbul günün de otobüste giderken, Raskolni ­
kov, Mişkin, Alyo şa, Stavrogin elinizdeki kitaptan çıkıp yanı 
başınıza oturuverir ler. 
Bilinç ile vicdan 
Edebiyatın bu büyük karak terleriyle buluştuğunuz za­
man, en kadim konularla günlük hayatını zda yaşad ıklannız 
iç içe geçer. Belki çevrenizdeki duyar sızlıklan sorgularsınız, 
belki de kendinizi. 
Sorunlardan haberd ar olmak, gerçeklerin farkında olmak, 
insana vicdanİ bir yük getiriyor meseles ini düşünürsünüz: 
Düny adaki gelişmeleri izlemeyen, gazete okumayan bir kişi 
mi, yoksa toplumdaki sorunlann kökenini düşünen, yaygın 
şekilde yaşanan acıları tahlil eden bir entelektüel mi daha 
mutlud ur? 
Elbette bilinci yüksek olanın derdi daha çok. 
Ama bunu tart ışmanın pek anlamlı olmadığı sonucuna ula­
şırsınız. Çünk ü bir gerçe ğin farkına varan insan, bir daha 
onun farkında olmadı� zamana dönemez. Mecbursunuz, hep 
daha ileriye gidec eksiniz. Geldiğ'iniz yer sizi huzursuz edince, 
"Bilinç beni mutsuz etti, önceki halime döneceğim" diyemezsi­
niz. Huzursuzluktan dolayı, geldiğiniz yerde de duramazs ınız.