ğı, göğün, yerin, kurdun kuşun, akarsuyun, tanyerindeki ışığın, 
yürekteki sıcaklığım unutacak . Allah buyurdu ki, ben sizi ya­
rathm ki başkaldırasmız, siz beni dinlemediniz, önce kendini­
ze, sonra başka insanlara, sonra her şeye, her şeye boyun: eğdi­
niz, ne buldunuz, ne öğrendinizse, ne yarattmızsa hepsi boyun 
eğme üstüne oldu. Ve boyun eğdiniz, ve boyun eğdiniz, ve 
boyun eğdiniz, boyun eğmeyenleri lanetlediniz, öldürdünüz, 
kustunuz, ve boyun eğdiniz, boyun eğmeyi, yemek yemek, 
su içmek, sevişmek gibi bir yaşama biçimi yaptınız. Ve de öl­
dünüz. Ve de solucandan beter oldunuz. Daha da olacaksınız. 
Hoca coşmuştu, bağırıyordu, güzel sesi dağı taşı eritiyor, in­
san yüreklerine işliyordu. Hoca, o güzel, ışıklı kara gözleri 
yaş içinde kalarak, daha vakit varken, daha her şey bitme­
mişken, eeeeee y, insanoğlu başkaldı r, diye bağırıyordu, kork­
ma, içindeki o yüz bin yıllık ağının, korkunun üstüne yürü, 
ona başkaldır. Önce içindeki, yüreğindeki zinciri kopar , baş­
kaldır. Sonra dünyamn bütün zincirlerini kır, tekmil kötülük­
lere başkald ır, iyilik getir. Getirdiğin iyilikler de, belki bir 
gün insanlar için kötülük olur, kendi iyiliğine de başkald ır. 
Eee eey, insanoğlu, sen solucan, sen karınca, sen böcek değil­
sin. Allah seni bir tek şey, bir tek, bir tek şey için yarattı, baş­
kaldırman için yaratti. Allah sana büyük bir hazinesini, tek 
kıymetli varlığını armağan etti, yüreğindeki umudu verdi sa­
na ... Başkaldırınan için umuttan daha değerli bir şey, bir silah 
veremezdi sana. Onun verdiği umutla, sen eğer başkaldırma­
yı öğrenseydin, ölümü bile yenerdin. 
Memed, Hocamn gözlerinin içine gözlerini dikti. Öyle bir 
sevgiyle baktı ki Hoca tepeden tımağa ürper di. 
"Ne o Memed," dedi onun sevgisinin altında ezilerek, "ne 
o oğlum, nerelerdesin, ne yanlarda dolaşıyorsun?" 
Memed, Hocamn hiçbir zaman duymadığı, insam derin­
den saran bir sıcaak sesle: 
"Çok şükür Hocam, çok şükür bu günümüze, halimize, Al­
lahın bize verdiklerine," dedi sustu, bir süre düşündükten son­
ra, "o da senin gibi söylüyordu samrsam ya, onun sözlerini öy­
le seninkiler gibi anlayamıyor dum." 
"Kimin sözlerini?" 
349