660 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
na Yeliyi nasıl astılardı öteki yıl Maraş çarşısında. Bedestenin önünde, onu da 
asacaklar." 
Bir insan kuyuya eğilmeye görsün. Kuyunun aynasındaki iki pörtlemiş, ışıl­
tılı camdan göz suyun altından dışarıya, güneşe bakıp durur. Sonuna kadar 
açılmış, koskocaman olmuş. Üstünde dönen binlerce kanal da suyun aynasın­
da. Ölürrün gözleri bakıp durur, binlerce kartalın aynasında. 
"Bir insan anasını öldürmese, onun ardına bu kadar, bir ordu kadar can­
clarına düşer mi hiç? Değil mi kardeş? Hani Meryemce de öyle inatçı bir ka­
rıydı ki... Öldürmeye layık. Kavgacı, mendebur. Aliyi hemen alıp götürün. Sı­
cakta beyniniz kaynar, hasta olursunuz. Tebdilhavayı gördünüz ya7 İşte onun 
gibi olursunuz. Çabuk, çabuk. .. Haydi çabuk, pişersiniz sıcakta. Zehirli sıtma ... 
Güneş bir çarpar sizi, yere serer. Çabuk olun, alışık olmayanları bu güneş öl­
dürür. Taş gibi ağır bir güneş. Bu sinekler sizi parçalar. Binin otomobillerini­
ze, çabuk çabuk cammzı kurtarın. O kanallar mı? Her yerde kartallar döner. 
Kanallar Çukurova göklerini severler. Güzel, geniş göğü vardır Çukurovanın. 
Bakın birisi ayrıldı gidiyor. Kanal milleti koyun gibidir. Şimdi dönen kanallar 
onun ardına düşer, akar giderler. Herhal Gavur dağlarına gidiyorlar. Mor süm­
büllü kayalıklarına. Kartallara bakmayın. Ali, Şevket Beyi değil, karıncayı bile 
öldürmez, sineği bile, solucam bile, mucuğu bile, hiçbir malılukatı öldüremez. 
Anasını öldürdü, o başka. Alın Aliyi götürün. Güneş geçer başınıza, sonra hasta 
olursunuz. Ali anasını bile öldürmezdi ya, anası zaten can çekişiyordu. Ali de 
Çukurovaya bizimle birlikte inecekti. İki üç gün anasının başını bekleyemezdi! 
Can çekişen sen değil, ben değilim. Kartallara bakmayın, kanallar Gavur dağ­
larına gidiyorlar herhaL Mor kayalıklarına. Can çekişen Meryemcedir. Bir gün 
de, beş gün de, yüz gün de can çekişir. Cam isterse bir yıl da ... Ali neylesin, ya­
aa, Ali neylesin7 Bekleyemez. O inene kadar pamuk bitiverir. Nasıl olsa, bugün 
değilse yarın, Meryemce ölecek, eee öyleyse Ali boğazını sıkıverdi Meryememin 
şuraya attı. Daha üstünde kanallar döner. Torosun tekmil kanalları. Ali geldi 
meseleyi bana söyledi. Ben ne dedim? Müstahaktır Ali, dedim. Haklısın. Şev­
ket Beyi, Ali öldüremez ve de öldürmedi. Biz de Şevket Beyi öldürmedik Şevket 
Bey dolaşırken üstünde silah var mıydı?" 
"Yoktu." 
"Bizim köylü silahsız adama el kaldırmaz. Demek ki Şevket Beyi bizim köy­
lü öldürmedi. Baş üstüne komutanım." 
Ortalık kaynıyordu. Ağır, kurşun gibiydi. Bir parçasına dokunul maz. Yaprak 
kıpırdamıyordu. Ağır, kurşun gibi, soluk aldırmaz, otu, ağaçları, toprağı göğün­
düren çatır çatır bir sıcak. 
Uzunca Ali terliyordu. Ter kulunçlanndan dışarı fışkırmış giyiderindeki tozu 
çamur etmişti. Alnından, ellerinden, yüzünden, bacaklarından bir ter seli aşağı 
doğru süzülüyordu.