de, kaledekilerin ikinci bir lağım daha kazmakta oldukları­
nı anladılar. Üstelik bu, tam da onların bulunduğu derinlik­
te açılıyordu . Bereket versin ki kazma sesleri giderek uzak­
laştı. Ama Vardapet, onların hangi yönde ilerlediklerini an­
lamak için tehlikeli bir işe kalkıştı: Bıçağıyla sessizce, deh­
lizin duvarında küçük bir delik oymaya başlamıştı. Toprak 
yumuşayınca elleriyle eşeledi ve altı yedi karış sonra elinin 
boşluğa çıktığını hissetti. Bu delik kendilerini aramakta olan 
adamların lağımına açılıyordu . Vardapet'in amacı, bir çu­
buğa bağlı olan aynayı delikten sokup düşman lağımcıların 
hangi yönden gelip nereye doğru gittiklerini görmekti. Ön­
ce Bünyamin'den meşaleyi isteyip delikten bakmaya yelten­
di. Fakat gördüğü şey aklını başından almıştı: Gözleri kırmı­
zı, ağzından alevler saçan, kanatlı bir canavardı bu. Beti ben­
zi atıverdi. Hayal gördüğünü sanıp tekrar baktı; hayır, hayal 
görmüyordu , ama bu canavar sanki gerçek değil de bir re­
simdi. Daha dikkatli baktığında bunun bir dövme olduğunu 
gördü: Üzeri ıslaktı. Sonunda aklı başına geldi ve ne kadar 
tehlikeli bir işe kalkıştığını anladı. Onları arayan lağımcılar­
dan biri terlemiş olacak ki, gömleğini çıkartmış ve bir cana­
var dövmesi bulunan terli sırtmı lağımın duvarına, onların 
deliğinin tam önüne dayamış dinleniyordu. Çamura buladı­
ğı gömleğiyle deliği hemen tıkayan Vardapet ıstavroz çıka­
rıp dua etmeye başladı. Ama korktukları şey gerçekleşmedi. 
Diğer lağımcılar kendilerini bulamamışlardı. 
Ayın on altısının akşamı, binbir zahmetle ve sayısız teh­
like atlatarak yirmi birinci adıma gelmişlerdi. Vardapet du­
rumu paşaya bildirip hakettiği beş yüz altını istedi. Gel gör 
ki paşa, işlerinin henüz bitmediğini söylüyordu. Kuzey bur­
cunun tam altına yerleştirilen barut fıçıları henüz patlatıl­
mamıştı. Fakat bundan da önce yapılması gereken daha 
önemli bir iş vardı: Ertesi akşam yirmi birinci adımdan yu­
karı doğru kazıp kaledeki bir casusu kurtaracaklardı. Var-
77