Az sonra  kucağ ında,  bir yaşları nda,  gözleri çapa ktan  kapanmış  bir erkek çocuğuyla  yorgun 
bir genç kadın  girdi içeri.  Zilan  gözlerin i kısıp dikkatle baktı kadına.  Tanımıyordu.  Haya tında 
ilk kez görüyordu bu  kadın ı.
“Kimsin k ızım?” di ye sordu.
Bir şeyler s öyledi k adın. N e ded iğini kim se anlayamadı.
“Türkçe bil ir mis in?” Ha yır anlamın a başın ı sallad ı.
“Kürtçe?” Yanı t gelmedi.
Gençli ğind e Hoşabe'den  öğrend iği kadar ıyla kırık dökük bir Arapça yla sordu,  kimsin, diye. 
Kadın yine başıyl a hay ır işareti yaptı. Sadece ' Hoşabe, Ho şabe' d eyip duruyordu.
“Hoşabe'nin tanıdığı mıs ın? O mu yolladı seni?”
Yanıtlamad ı kad ın.
“Hoşabe'y i arıyorsan, o çoktan gitti buralardan. O n yılı geçti gideli.”
“Hoşabe,” ded i kad ın.
“Hoşabe  yok! Yok! Ben de senin dilind en anlamıyorum  bacı,” dedi Zilan,  “nece  ko­
nuşu yorsan,  anla şamadık.”  Kadın ın gerisind e duran  Cemo'ya  döndü:  “Gelin  kızım, al bu kad­
ıncağızla  çocuğu aşağı mutfağa  götür,  karınların ı doyurun.  Ne bizim  dili konuşuyor  ne de 
Türkçe anlıyor. Hurşi t gelinc e bakarız, bel ki o anlar bunun dil inden.”
Cemo,  kolundan  çekeleyerek çıkardı  odadan,  anlamadı kları  bir dili konuşan  ve elleriyle bir 
şeyler anlatmaya  çalışan kadını. Mutfağa  götürdü.  Oğlan ın gözler indek i çapakları  ılık suyla 
temizled i, yiyecek verdi,  önler ine konan  çökeleği, balı hamura  katık edip, kıtlıktan çıkmış  gibi 
yediler ana-oğul.  Hurş it akşamüstüne  doğru  döndü  yaylad an. Babalı ğı onu bekli yordu  heyec­
anla.
“Bir kadın geld i bu sabah,”  dedi. “Hoşabe,  deyip duruyor.  Ne dediğini anlay amadım.  Belki 
sen an laşır sın. Karn ını do yur da, çağ ıralım g elsin.”
“Sabahtan beri bekli yor mu?”
“Sen gittikten az sonra  geldi. Derdini  söylemed en bir yere gideceği yok. Çökmüş  mutfak 
duvarın ın dibin e, oğ lunu  da dizi ne y atırmı ş, oturmuş bütün gün.”
Zilan ve H urşit, Cemo'nun g etirdiği sininin üzeri ndek i çılbırı yediler e kme k banarak.
Kahves ini içerken,  “Getir  bakal ım şu kadını,”  dedi  Hurşit, Cemo' ya, “ne istiyorm uş, 
görelim.”
Az sonra  kadın eteğine yapışmı ş çocuğuyla  girdi oday a. Hurşit'i görünce,  keskin bir çığlık 
fırlad ı duda klarından.  Olduğu  yere yığıldı kaldı. Anasın ın bayıldı ğını gören  çocuk  avaz  avaz 
ağlamaya  başlamışt ı. Odada kiler şaşkına  dönmüşlerdi.  Hurşi t'le Cemo  kadının  başına  koşm­
uşlar, bileklerin i ovuyorlar, y üzüne küçük toka tlar a tıyorlardı.
“Ananız ı çağ ırın,” di ye bağ ırıyordu Z ilan.
“Çekilin,” dedi oday a giren Kam er, “baygın  insanın  tepesine üşüşülmez,  basın  geri, hayd i. 
Şu çocuğu  da dı şarı çı karsın biris i. Hiç s usmaz mı bu?”
Kadının  yanı na oturdu,  başın ı dizlerine koydu,  göğsünün  Kil düğmel erini  açtı,   başınd aki 
başlığı çözdü.  Cemo'nun  koşturduğu  limonu  kokl attı. Yavaşça  açtı gözlerin i kadın.  Bembe yaz 
olmuş  yüzü,  bonc uk boncuk soğuk  terle kaplanmı ştı. Etrafına  bakınd ı birin i arar  gibi. Hurş it'i 
görünce yi ne bas tı çığlığı.
“Del i mi bu ne?” d edi H urşit.
“Seni  birine  benzet iyor  zahir,” dedi  Zilan.  Cemo,  oğlan ı dışarı çıkardı ğı için ağlaması 
uzak tan duyulu yordu  şimdi.
“Kime?”  Bunu  sorar  sormaz  Hurşit'in de yüzü  bem beyaz oldu.  Kadına yaklaştı, ço­
cuklu ğundan hay al meya l hat ırladığ ı bir Kürt lehçe siyle sordu.
“Kimsin?”
“Sen k imsin?” dedi kadın. “Sen kim sin?”
“Ben im adım Hurş it.”
Kadın hıçkırı klarla  sarsılara k ağlıyordu  şimdi.  Biraz  sakinleşince  konuşmaya  başladı. Hiç 
susmadan konu şuyordu.
“Ne a nlatı yor?” di ye sordu  Zilan. 
Hurşit babalığı na döndü,  onun  da gözler inde  yaşlar vardı,  sesi titriyordu  konu ştuğunda, 
“Hal it'in karısı ymış,” d edi.
“Hal it...” S esi zorlukla duyulmuştu Zilan 'ın, “ yaşıyor mu?”
Bir sessizlik oldu.  Sonra,  ağlamamak  için kendin i zorla yarak  tane tane konuştu  Hurş it, 
66