O kadar büyük ve a ğırdı ki kitap, Cezmi A ğa'yla ben, zorlukla kald ırıp taşıyabildik. Yirmi be ş yıl önce 
uzaktan bakt ığım cildine dokununca derinin içinin tahtadan oldu ğunu anlad ım. Bundan yirmi be ş yıl önce, 
Kanuni Sultan Süleyman ölünce, Şah Tahmasp, Tebriz'i üç kere i şgal eden bu padi şahtan kurtuldum diye öyle 
sevinmişti ki, yerine geçen Sultan Selim'e develer yüklü hediyeyle birlikte, harika bir Kuran- ı Kerim ile 
hazinesindeki bu en güzel kitab ı yollam ıştı. Kitap, önce üç yüz ki şilik bir Acem elçi heyetiyle birlikte, o zaman 
yeni padişahın avlanarak k ışı geçirdiği Edirne'ye gitmi ş, öteki hediyelerle birlikte develerin ve kat ırlar ın s ırtında 
İstanbul'a gelince, Hazine'ye kilitlenmeden önce Ba şnakkaş Kara Memi ve biz üç genç üstad ı, dördümüz, kitab ı 
seyretmeye gitmi ştik. T ıpkı Hindistan'dan getirilen bir fili, Afrika'dan gelen zürafay ı görmeye giden İstanbullular 
gibi koşa koşa Saray'a gitti ğimiz o gün, Büyük Üstat Behzat' ın yaşlılığında Herat'tan Tebriz'e gitti ğini, ama kör 
olduğu için bu kitaba elini sürmedi ğini Üstat Kara Memi'den i şitmiştim. 
O zamanlar yedi sekiz resimli s ıradan kitaplara hayran olan biz Osmanl ı nakkaşlar ı için, içinde iki yüz elli 
kocaman resim olan bu kitaba bakmak, muhte şem bir saray ı herkes uyurken gezmek gibiydi. Kitab ın 
inan ılmayacak kadar zengin sayfalar ını, bir mucize sonunda k ısa bir süreli ğine önümüzde beliren Cennet 
bahçelerini seyreder gibi sessiz bir hu şu duygusuyla hiç konu şmadan seyretmi ştik. 
Ondan sonraki yirmi be ş yıl hazineye kilitlenen bu kitaptan söz ettik. 
Yirmi beş yıl sonra, efsane Şehname'nin kal ın kapağını bir saray ın koca kap ısını açar gibi sessizce açt ım, 
ama her biri ho ş bir sesle h ışırdayan sayfalar ı çevirirken hayranl ıktan çok bir keder duygusu uyand ı içimde. 
1. İstanbullu bütün usta nakka şlar ın bu kitab ın sayfalar ından birşeyler çal ıp kulland ıklar ı yolundaki 
hikâyeler yüzünden akl ımı resimlere fazla veremiyordum. 
2. Kitab ın beş alt ı resimde bir beliren harikalar ına (Tahmuras daha sonra bar ış sıras ında kendisine alfabeyi, 
Yunancay ı ve çeşit çeşit dilleri ö ğretecek şeytanlar ın ve devlerin kafalar ına gürzünü ne de kararl ılık ve zarafetle 
indiriyordu!) bir kö şelerinde Behzat' ın çizdiği bir ele rastlar ım diye dikkat kesilmekten veremiyordum kendimi. 
3. Atlar ın burun delikleri ve Kara ile cücenin varl ığı kendimi gördüklerime bütün bütün vermeme engeldi. 
Bütün büyük nakka şlara Allah' ın bir ihsan ı gibi yakla şan karanl ığın kadife perdesi gözlerimin önüne 
inmeden önce, bu efsane kitaba, Allah' ın tabii ki cömertçe tan ıdığı bir f ırsat sonucunda doya doya bakabilmek ne 
büyük bir talihse, ona kalbimden çok akl ımla bak ıyor olmak da bir kederdi tabii. Sabah ışıklan Hazine'nin 
gitgide so ğuk bir mezara benzeyen odas ına erişene kadar bu e şsiz kitab ın iki yüz elli dokuz (elli de ğil) resminin 
hepsini görmü ştüm. Ak ılla bakt ım; akla merakl ı Arap âlimleri gibi yine ay ırarak söyleyeyim. 
1. Burun delikleri alçak katilin çizdi ğine benzer bir ata, Rüstem'in Turan'da at h ırsızlar ının peşindeyken 
rastlad ığı renk renk atlar; Arap Sultan ı izin vermeyince Feridun Şah' ın Dicle nehrini yüzerek geçen harika atlar ı; 
babalan birine uzaktaki Rum ülkesini, ötekine daha da uzak Çin ülkesini b ırak ırken en küçük o ğlan İreç'e en 
güzel ülke İran' ı bırakt ı diye küçük karde şini k ıskanan büyük a ğabey Tur'un, İreç'in kafas ını kalleşçe ve haince 
keserken uzaktan seyreden kederli k ır atlar; İskender'in Hazarlar, M ısırlılar, Berberiler ve Tazüerle destekli, 
zırhlar, demir kalkanlar, k ırılmaz k ılıçlar ve ışıl ışıl miğferler içindeki kahraman ordusunun atlar ı; Allah' ın ona 
çizdiği kadere ba şkald ırdığı için durmadan burnu kanayan Şah Yazdgird'i şifal ı suyuyla iyi eden ye şil gölün 
kıyısında beklenmedik şekilde ve Allah' ın adaletiyle öldüren efsane at; ve hepsini alt ı yedi nakka şın çizdiği 
yüzlerce efsane ve hakiki at içinde rastlayamad ım; ama önümde, Hazine'deki di ğer kitaplara bakmak için daha 
bir günden fazla zaman ım vard ı.