Bir an heyecandan m ı, suçluluk duygusundan m ı, cevap veremedim de ba şımla onu onaylayabildim 
yaln ızca. Hiç beklemedi ğim bir şey oldu ayn ı anda: Gözümden bir damla ya ş koptu, Hazinedarba şı'nın anlay ışlı 
ve şaşkın bak ışlar ı aras ında yanağımdan ağır ağır aşağı indi. Saray' ın içinde bulunmak, Hazinedarba şı'nın tâ 
Padişahımızın yan ından kalk ıp benimle konu şmaya gelmesi, Padi şahımıza bu kadar yak ın olabilmek, bütün 
bunlar beni bir tuhaf yapm ıştı; bilmiyorum. Gözlerimden ba şka damlalar da kopmu ş, sicim gibi ya şlar ak ıyordu 
art ık ve utanç bile duymuyordum. 
"İstediğin gibi a ğla oğlum," dedi Hazinedarba şı. H ıçkıra h ıçkıra ağlad ım. Bu on iki y ıl boyunca 
yaşland ığımı, kemale erdi ğimi zannediyordum. Ama insan Padi şahına, devletlinin kalbine bu kadar yak ın olunca 
bir çocuk oldu ğunu anl ıyor hemen. H ıçkırıklar ımı dışarıdaki gümü ş ustalar ının, kadifecilerin duymas ına da 
ald ırm ıyordum: Hazinedarba şı'na her şeyi anlataca ğımı anlam ıştım art ık. 
Böylece, içimden geldi ği gibi ona anlatt ım. Hazinedarba şı'nın gözlerinin önünde Şeküre'yle evlenmemin, 
Eniştemin kitab ının zorluklar ının, önümüzdeki resimlerin ta şıdığı sırlar ın, Hasan' ın tehditlerinin, Eni ştemin 
cesedinin canland ığım gördükçe rahatl ıyordum. Ancak kendimi Âlempenah Padi şahımızın sonsuz adalet ve 
şefkatine b ırak ırsam içine dü ştüğüm tuzaktan ç ıkabileceğimi bütün varl ığımla hissetti ğim için, her şeyi 
anlat ıyordum. Beni anlay ıp işkencecilere, cellatlara teslim etmeden hikâyemi Cihan ın temeli Padi şahımıza doğru 
nakledecek miydi? 
"Enişte Efendi'nin ölümü derhal nakka şhaneye duyurulsun," dedi Hazinedarba şı. "Cenazesine bütün 
nakkaşlar bölüğü kat ılsın." 
Buna bir itiraz ım olabilir mi diye yüzüme bakt ı. Bu ilgi bana bir güven verdi de, Eni ştemi, müzehhip Zarif 
Efendi'yi kim, neden öldürmü ş olabilir, bu konudaki şüphelerimi dile getirdim. Vaiz Erzurumi'nin adamlar ını, 
çalg ı çalm ıyor, raks ediliyor diye tekkelere sald ıranlar ı ima ettim. Hazinedarba şı'nın şüpheyle bakt ığını görünce 
öteki şüphelerimi de payla şmak istedim onunla: Eni şte Efendi'nin kitab ı için resim ve nak ış yapmaya 
çağrılman ın hem akçesi, hem de şerefi yüzünden nakka şlar bölüğünün üstatlar ı aras ında kaç ınılmaz bir şekilde 
rekabete ve k ıskançl ıklara yol açm ış olabilece ğini belirttim. İşin gizliliğinin, kendi içinde, bütün bu nefretleri, 
kinleri, kumpaslar ı harekete geçirmi ş olabilece ğini söyledim. Ama bunlar ı söyledikçe, t ıpkı şimdi sizin 
hissettiğiniz gibi, Hazinedarba şı'nın da bir şekilde benden ku şkuland ığını telaşla seziyordum. Allah ım, her ?ey 
anlaşılsın, senden ba şka bir şey dilemiyorum. 
Bir sessizlik oldu. Hazinedarba şı, sanki benim sözlerim ve kabrimden benim hesab ıma utan ıyormuş gibi bir 
tav ırla gözlerini benden kaç ırıp rahledeki resimlere dikti. 
"Dokuz tane bunlar," dedi. "Oysa Eni şteyle on resimlik bir kitap için anla şılm ıştı. Bizden bu resimlerde 
kulland ığından daha çok alt ın varak alm ıştı. 
"İmans ız katil boş evde bol alt ın suyu sürülmü ş son resmi çalm ış olmal ı," dedim. 
"Hattat kimdir hiç ö ğrenemedik." 
"Rahmetli Eni ştem kitab ının metnini henüz bitirmemi şti. Bitirmem için benden yard ım bekliyordu." 
"Oğlum, sen İstanbul'a daha yeni döndüm diyorsun." 
"Bir hafta önce, Zarif Efendi öldürüldükten üç gün sonra geldim İstanbul'a." 
"Enişte Efendin daha kaleme al ınmam ış bir kitab ı mı bir y ıldır resimletmekte." 
"Evet." 
"Bu kitab ın anlatt ığı şeyleri sana tarif etmi ş miydi?" 
"Padişahımızın istediğini söyledi ği şeylerdi bunlar: Peygamberimizin hicretleri üzerinden tam bin y ıl 
geçmişken, İslam' ın takvimi bininci y ılı gösterirken, Venedik Doçu'nun gözüne İslam' ın k ılıcı ve gururu Âli 
Osman' ın gücünü ve zenginli ğini, gönüllerine de korkusunu yerle ştirecek bir kitap. Bizim âlemimizin en 
kıymetli, en vazgeçilmez şeylerini hikâye ve resim edecekti bu kitap ve t ıpkı firasetnamelerde oldu ğu gibi 
Padişahımızın bir resmi kitab ın kalbinde yer alacakt ı. Frenk üstatlar ının usûllerinden de yararlan ılacağı için,