bıkkınlık  herkese  ve her şeye  öylesine  derinden  sirayet  etmişti  ki, 
ciğerciyle  müşterilerinin  çıkardıkları  patırtı  bile,  sokakta  hüküm  sü-
ren uyuşuk  sessizliği  bozamıyordu.  Pavel  Pavloviç  Antipov,  dalgın 
dalgın  pencereleri  kapattı,  arkasına  yaslanıp  bebeğe  baktı.  Baktı  ve 
önce  hiçbir  şey anlamadı.  Bebeğin  ağzı  hafifçe  aralık,  gözleri  açık, 
kaşları  ise hoşnutsuz  bir rüyanın  içinde  hapis  kalmışçasına  çatıktı. 
Tüm  yüzünü  çizgi  çizgi,  kıl kadar  incecik,  morumtırak  damarlar 
kaplamıştı.  Yere  sertçe  düşüp  nasıl  olduysa  kırılmamayı  başarmış 
ama boylamasına  enlemesine  onlarca  yerinden  çatlamış  porselen  bir 
kâseye  benziyordu.  Pavel  Pavloviç  Antipov,  bu yuvarlak  ve soğuk 
ve morumsu  sarı kafayı,  içinde  geleceğini  görmeyi  umduğu  cam  bir 
küre  gibi  avuçlarının  arasına  aldı.  Ve yıllar  yılı ağlamaya  ağlama-
ya, nasıl  ağlamldığım  hepten  unutmuş  tüm  insanlar  gibi  o da, göz-
yaşlarından  evvel  sesini  koyverebildi.  Ağlayabilmesi  için,  önce  ulu-
ması  gerekti. 
Huysuz  ihtiyarlara  satmayı  başaramadığı  ciğerleri  tekrar  teldo-
laplara  dizmekte  olan  ciğerci,  ortalığı  aniden  kaplayıveren  feryadın 
ardındaki  uğursuzluğu  sezip,  sıcaktan  iyice  mayışmış  atının  yula-
rından  çekiştire  çekiştire  ve tümen  tümen  sineği,  bölük  bölük  kedi-
yi peşisıra  sürükleye  sürükleye  oradan  uzaklaştı. 
Cenaze  dönüşü  Pavel  Pavloviç  Antipov,  devrimden  çok önce  Avru-
pa'ya  gidip  yerleştiği  için  uzun  yıllardır  görmediği,  baba  mesleği  as-
kerliği  sürdürmek  yerine  tüccarlığı  seçerek  Çar'a  değil,  paraya  hiz-
met ettiği  için  alttan  alta  hep  küçümsediği  ve yanına  sığınmayı  gu-
ruruna  yediremediği  için  şimdiye  değin  yaptığı  tüm  yardım  teklif-
lerini  geri  çevirdiği  en küçük  erkek  kardeşine,  kendilerini  Fransa'ya 
aldırmasını  isteyen  bir mektup  daha  yazdı  ve öncekilerin  aksine,  bu-
nu yolladı. 
Fransa'da  geçirdikleri  uzun  seneler  boyunca  general  ve karısı  bir 
daha  o meşum  İstanbul  sabahını  anmadılar  ve her geçen  gün,  hem 
birbirlerinden,  hem  de ortak  ruh iklimlerinden  bir adım  daha  uzak-
laştılar.  Doğrusu  bu ülkeye  gelmek,  ummadıkları  kadar  çabuk  ve 
kolay  olmuştu  ama  zorluklar  çıksaydı  bile,  sırf  İstanbul'un  şerrin-
48