61 
 Büyük sanat yapıtları neden 'henüz örtük olan' ile uğraşır?  
Henüz bilinmeyenin açımlanması, bir başa deyişle, "henüz - bilinmeyen, henüz -
oluşmamış olanın, bir zaman ve kendi dünyası içindeki, dünyanın cephesindeki fiziksel 
temsilidir."  Henüz bilinmeyenin bilince çıkarılması, "henüz oluşmamış olanın 
biçimlendirilmesi, sadece bu uzamda, somut önceleme uzamındadır"  ve üretkenliğ in "volkanı" 
ondadır ve ateşini saçan odur. Ayrıca, "deha yapıtındaki ustalık",  yeni olanın görüngüsü olarak 
anlaşılabilir.  
Her büyük sanat yapıtı bu nedenle "kendi açık özünün dışında , henüz örtük olanın 
yanında kalır";  "henüz bilinmeyen bir sonal durumu n içerikleri" , bir gelecek içerikleri olarak 
kalır. Sadece bu nedenle, büyük sanat yapıtlarının "her zaman söyleyecek bir şeyleri"  vardır. 
Büyük yapıtların söylediği, "yorumu ilerleten yeni bir şeydir";  bu yeni şeyde "daha önceki 
zamanın dile getirmediği ş eyi" dile getirmedir. Öte yandan, Györgi Lukacs’ın deyişiyle, sanat 
yapıtı “biçimlendirdiği yaşamın bir parçasını nesnel olarak belirleyen bütün özsel ve nesnel 
koşulları, doğru orantılandırılmış bir bütünlük içinde” yansıtmalıdır. Sanat yapıtı, “yaşamın b ir 
parçasını, kendi içinde ve kendinden anlaşılabilir, deneyimlenebilir olarak, yaşamın 
tümlüğünü” açığa çıkaracak şekilde serimler (Kula , 2014, s. 179).   
Üretkenliğin beslendiği kaynak suyu, Bloch'un nitelemesiyle, bir dağdan, Parnas'tan 
(esin perisinden) fışkırır. Bu nedenle, üretkenlik "derinden gelmesine karşın" , tam "ışık" 
üstünde çalışır ve hep "yeni kaynağı", diyesi, "bilincin doruğunu"  gerektirir. Bu  doruğun 
özelliği, üstünde "mavilik" olmasıdır. Gerçek açımlamanın gizemi olan 'mavi', karanlığın karşıt 
rengidir. Uzak renk olarak bu mavi, görü ve simge bakımından "gelecek içerikli olanı" , anlamlı 
sav-sözlerin ilişkilendiği "gerçeklikte henüz oluşmamış olanı"  niteler. Kendini ışıtan bir öğe 
olarak "karanlık olan" da kendi sav -sözü içinde "en aydınlık bilince" , günün "şafağından henüz 
vazgeçmediği, tam tersine şafağın uyananı"  olan güne bağımlıdır (Bloch , 1985, s. 143 - 144).      
Umut ile akıl arasındaki ilişki nasıl açıklanabilir?  
Umut ve akıl, daha açık deyişle, eleştirel ve yapıcı akıl arasında da doğal bir bağ vardır. 
Bloch'un 'Umut İlkesi' adlı yapıtının 'Henüz Bilincinde Olunmayandaki Bilinen Etkinlik ve 
Ütopik İşlev" ara -başlığı altındaki anlatımıyl a, "ancak aklı konuşmaya başlayan, yanlış bir 
öğesi olmayan umut çiçek açmaya başlar." Umut gerçek anlamda "ileriye yönelimli düşteki 
beklenti duygusudur."  Bu anlamıyla umut "bilinçli bilinen ütopik işlevdir."  Bu umudun ve 
ütopik işlevin içerikleri, önceli kle "fantezinin tasarımlarında"  kendini gösterir. Söz konusu 
fantezi tasarımları, "var-olanı, başka türlü olanın, daha iyi olmanın gelecek olanaklarına 
aktarır ve önceleyerek sürdürür"  (Bloch , 1985, s. 163 - 164).  
Öte yandan, arkasında "ben ve biz'in gücün ü" taşımayan umut yavan kalır. Bilinçle 
bilinen umutta "istenç" söz konusudur: Bu istenç, "şöyle olmalıdır; böyle olmak zorundadır!"  
der. Bunda "arzu ve istenç niteliği",  sınır aşmadaki, geçmelerdeki yoğun öğe öne çıkar. Bu 
bağlamda öz -bilinç, "bilen, bili nçli üretmenin eylemi"  durumuna gelir. Bilen üretme eylemi, 
"proleter sınıf bilincinin"  öğelerini, belirtilerini de içerir (Bloch , 1985a, 167 - 168). Bu dünyayı 
insancıllaştırma çalışmasının da ayrılmaz bir parçasıdır. Yanlış bilinçten kurtulma çabası da 
buna dâhildir.    
Bloch'un bu kapsamda Marx'tan (an Ruge,1843) aktarımıyla, "Şu ilke olmalıdır: 
Bilincin düzeltimi, dogmalarla değil, mistik bilincin, henüz kendi içinde açıklık kazanmayan 
bilincin çözümlemesi ile olmalıdır. Böyle olunca şu görülecektir: Dün ya öteden beri gerçekten 
sahip olmak için, bilincine sahip olması gereken bir şeyin düşüne sahiptir. Geçmişle gelecek 
arasında büyük bir düşünce çizgisinin değil, tersine geçmişin düşüncelerinin 
'gerçekleştiriminin' söz konusu olduğu görülecektir"  (Bloch , 1985a, s. 177).