251 
 ORTADOĞU ’DA BARIŞ UMUT MU? HAYAL Mİ?  
ORTADOĞU ’DA BARIŞIN KOŞULLARI NELERDİR?  
 
Çağrılı Konuşmacı  
Hüsmen AKDENİZ  
Emekli Tümgeneral , E-mail: husakdeniz@gmail.com   
 
 
ÖZET  
Ortadoğu’yu değerli kılan en önemli husus hiç şüphesiz ki onun coğrafi konumundan 
kaynaklanan jeopolitik önemidir. Mezopotamya ve Mısır gibi yeryüzünün ilk medeniyetlerini doğurmuş, 
tarihte kent -devlet şeklinde ilk devlet olgusuna konukluk etmiş ve semavi dinlerin doğduğu yer olması, 
dünya ticaretinde tarihi önemi olan ipek ve baharat yollarının üzerinde bulunması, Dünya’nın sayılı 
petrol ve doğalgaz yataklarına sahip olması nedeniyle değeri ve önemi çok yüksektir. Tarih boyunca 
Batıdan Doğuya, Kuzeyden Gün eye ve aksi istikametlerdeki ticaret yollarının kesiştiği bir kavşak ve 
aynı zamanda aynı istikametlerdeki tüm önemli istila ve işgal hareketlerinin güzergâhı üzerinde 
olmuştur.  
Bu çalışmada önce, Ortadoğu’da istikrarsızlığın nedenleri tarihsel (jeopoliti k), iç (jeokültürel) 
ve dış (jeoekonomik) başlıkları altında ele alınmaktadır. Daha sonra bölgede barışın parametreleri ya 
da koşullarının neler olabileceği konusu irdelenmektedir. Bu kapsamda, dış güçlerin olmadığı bir 
Ortadoğu’nun mümkün olup olmadığı, b ölgesel güvenlik kompleksinin bölgede uygulanıp 
uygulanamayacağı, bölgedeki otoriter/totaliter rejimler ve geleneksel dini monarşilerin değişip 
değişemeyeceği ve demokrasinin yerleşip yerleşmeyeceği sorularının ışığında Ortadoğu’da barış 
umudu değerlendiri lmektedir.  
Anahtar Kelimeler: Ortadoğu, istikrarsızlık, çatışma, barış, umut.  
IS THE PEACE IN MIDDLE EAST A HOPE OR A DAYDREAM?  
WHAT ARE THE CONDITIONS FOR PEACE IN MIDDLE EAST?  
 
ABSTRACT  
The most significant issue that prevails the Middle East is, undoubtedly, the geopolitical 
importance of its geographical location. Its value and importance are very high due to the reasons such 
as being the place that caused the emergence of Mesopotamia and Egypt which are first civilizations of 
the earth, and it s ojourned the first state phenomenon in the history in the form of city -state, and led to 
the presence of a place where the Divine Religions were born, and also it took place on the Silk Road 
and the Spice Road those had the historical prescriptions in the world trade, and it has the world's 
important oil and natural gas deposits.  It has been a crossroads where the trade routes of western -to-
eastern and southern -to-northern and the routes in opposite directions throughout the history, and at 
the same time i t has been on the path of all major invasion and occupation movements in the same 
directions.  
In this study, the causes of instability in the Middle East are addressed under historical 
(geopolitical), internal (geo -cultural) and external (geo -economic) hea dings. Then the question of what 
the parameters or conditions of peace in the region might be is scrutinized. In this context, the hope of 
peace in the Middle East is assessed in the light of the following questions, such as, whether a Middle 
East withoute xternalforces is possible, whether the regional security complex can be implemented in