başörtülü bir kadın gördü. Kadının ne gördüğünü, ne düşün­
düğünü merak etti. "Çirkin genç kızla elinde tuhaf bir kutu 
taşıyan yakışıklı bir çocuk!" diye düşündü, tatsız düşünce canını 
sıktı. 
"Yazın ne yapacağını söylemedin hâlâ!" 
Ayşe birden: "Ağbim ve annem İsviçre'ye gitmemi istiyorlar!" 
dedi. 
"Sen istiyor musun?" 
"Bilmiyorum!" 
Cezmi her zamanki alışkanlığıyla sormaya başladı: Ağbisi ne 
düşünüyor, annesinin niyeti ne, onu niye yollamak istiyorlar, 
evin içinde bu konuda ne konuşuluyor, evin içinde başka ne 
konuşuluyor, Refik ağbiden haber var mı? Ayşe kısa ve isteksiz 
cevaplar veriyordu. Bu çocukta hoş karşılayamadığı tek kötü 
huy, Işıkçı ailesinin içinde neler olup bittiğini öğrenmek için 
gösterdiği meraktı. Her şeyi ayrıntılarıyla, biraz nefret, biraz da 
aşırı merakın gölgelendirdiği hırslı bir suratla dinliyor, birkaç 
kere sanki özlediği uzak bir cennet düşlüyormuş gibi iç çekiyor, 
sonra kendi eleştiri ve düşüncelerini sıralamaya başlıyordu. Bu 
düşünce ve eleştirileri her zaman iki açıdan yapıyordu: Ya ailenin 
içinde olup bitenlerin uygar ülkelerdeki ailelere ve uygar in-
sanların davranışlarına benzemeyen yanlarını gözönüne çı­
kartıyor, ya da aile hayatının ve zenginliğin Türkiye'deki ço­
ğunluğun hayatıyla hiç ilgisi olmadığını anlatıyordu. Sonra gene 
her zamanki gibi Ayşe, rahmetli babasının; ağbilerinin, hatta 
annesinin bile, aslında, iyi insanlar olduğunu anlatmaya baş­
lıyordu. 
Harbiye Kışlası'na yaklaşıyorlardı. Cezmi, Ayşe'nin sözlerine 
karşı çıkmanın alışkanlığıyla: "Ben onların kötü insan olduklarını 
söylemiyorum!" dedi. "Ben yalnızca onların niye öyle olduklarını 
merak ediyorum. Ben onların uygarlığın ilkelerini daha akılcı 
ve daha mantıklı bir hayatı niye benimseyemediklerini anla­
yamıyorum. Trabzon'da bir Hacı llyas Efendi var. Tüccarlık, 
yapıyor, zengin, dinine düşkün, tefecilik de yapıyor! Ha, evet, 
yani yüksek faizle borç veriyor... Bu adamın inkılâplara karşı 
olmasını biraz anlıyorum... Ama ya sizin aile? Tabii, ben onlar 
inkılâplara karşılar demiyorum, yapılan şeyleri sevinçle karşı-
29i