saçaklarından baş ka bir ş ey göremeyince pencereye sokuldular. Kapının önündeki 
bir korumadan baş ka kimsecikler yoktu sokakta. Kars öğ le vaktinde bile 
olağanüstü kederliydi. 
"İyi bir aktör," dedi Sunay hafif tiyatromsu bir havayla, "tarihin içinde 
yıllarca, yüzyıllarca birikmiş , bir köş eye sıkış mış, patlayıp ortaya çıkmamış , 
dile gelmemiş  güçleri temsil eder. Bütün hayatı boyunca en ücra yerlerde, en 
denenmemiş  yollarda, en sapa sahnelerde kendisine gerçek bir özgürlük 
bağışlayacak olan sesi arar. Onu bulduğ unda ise korkmadan sonuna kadar gitmesi 
gerekir." 
"Üç gün sonra karlar eriyip, yollar açılınca burada dökülen kanların hesabını Ankara sorar," dedi Ka. "Kan dökülmesinden hoş lanmadıkları için değ il. Bu iş i 
yapanın bir baş kası olmasından hoş lanmayacakları için. Karslılar da nefret 
edecek senden ve bu tuhaf oyunundan. Ne yapacaksın o zaman?" "Doktoru gördün, kalbimden hastayım, hayatımın sonuna geldim, umurumda de ğil," 
dedi Sunay. "Bak aklıma geldi: diyorlar ki, bir kiş iyi, mesela eğ itim enstitüsü 
müdürünü vuranı bulup hemen assak, bunu canlı yayınla televizyondan versek, bundan sonra bütün Kars mum gibi olur." 
"Şimdiden mum gibiler," dedi Ka. 
"Bombalı intihar saldırılarına hazırlık yapıyorlarmış ." 
"Birisini asarsanız her ş ey daha korkunç olur." 
"Avrupalılar burada yaptıklarımızı görürse mahcup olurum di- 
201 
¦ Sumay ile Karargahta ¦ 
ye mi korkuyorsun? Onlar senin hayran olduğ un o modern dünyalarını kurabilmek 
için ne kadar adam astılar biliyor musun? Atatürk senin gibi kuş beyinli bir 
liberal hayalperesti daha ilk günden sallandırırdı. Ş unu da kafana koy," dedi 
Sunay. "Bugün gözaltında gördüğ ün imam hatipli öğ renciler senin yüzünü 
hafızalarına bir daha çıkmamacasına kazımış lardır bile. Her yere, herkese 
atabilirler bombalarını, yeter ki seslerini duyursunlar. Üstelik dün gece sen bir de ş iir okuduğ una göre, kumpasın parçası sayılırsın... Biraz Batılılaş mış 
herkesin, özellikle de halkı küçümseyen burnu havada aydınların bu ülkede soluk alabilmek için laik bir orduya ihtiyacı vardır, yoksa dinciler onları ve boyalı karılarını kör bıçakla kıtır kıtır keser. Ama bu ukalalar kendilerini Avrupalı 
zannedip, aslında onları kollayan askerlere züppece burun kıvırırlar. Burasını 
İran'a çevirdikleri gün senin gibi bir yufka yürekli liberalin imam hatipli 
çocuklar için gözyaş ı döktüğ ünü kimse hatırlayacak mı sanıyorsun? O gün biraz 
Batılılaş mış olduğun, besmeleyi korkudan çekemediğ in, züppe olduğ un, kravat 
taktığın, ya da bu paltoyu giydiğ in için öldürecekler seni. Nereden aldın bu 
güzel paltoyu? Bunu oyunda giyebilir miyim?" "Tabii." 
"Palton delinmesin diye koruma vereyim yanma. Birazdan televizyonda açıklayacağ ım, sokağ a çıkmak ancak günün yarısında serbest olacak. Çıkma 
sokağa." 
"Kars'ta öyle çok fazla korkulacak bir 'dinci' terörist yok," dedi Ka. "Olanlar 
yeter," dedi Sunay. "Üstelik bu ülke ancak yüreklere din korkusu salınarak 
hakkıyla yönetilebilir. Her zaman bu korkunun haklı olduğ u çıkar sonra ortaya. 
Halk dincilerden korkup devlete, ordusuna sığ ınmazsa Ortadoğ u'daki, Asya'daki 
kimi kabile devletlerinde olduğ u gibi geriliğ in ve anarş inin kucağ ına düşer." 
Dimdik durup emir verir gibi konuş ması, arada bir seyircilerin üzerindeki hayali 
bir noktaya uzun uzun bakması, Sunay'ın yirmi yıl önce tiyatro sahnesinde yaptığı pozları hatırlattı Ka'ya. Ama gülmedi buna; kendisini de bu modası 
geçmiş oyunda hissediyordu. "Benden ne istiyorsunuz onu söyleyin artık," dedi 
Ka. "Ben olmasam, bundan sonra bu ş ehirde ayakta durman zor. Dincilere ne kadar 
yaltaklansan gene de paltoyu deldirirsin. Kars 
202 
---------------¦-----------------------lunay ne narargama-------------------------------------- şehrinde tek koruyucun ve dostun benim. Benim dostluğ umu kaybedersen emniyet 
müdürlüğ ünün alt katındaki hücrelerden birine tıkılıp iş kence göreceğ ini de 
unutma. Cumhuriyet gazetesindeki dostların da sana değ il, askerlere inanır. 
Bunları bil." "Biliyorum."