ten geriye en canl ı izi işte bu müzik b ırakm ıştı. Senelerce bir Er-
meni orkestras ında klarnet çalm ış; geleneksel k ıyafetlerle, siyah 
potur sar ı gömlekle. Ermeni halk danslar ı oynam ıştı. Seneler sonra 
başka bir muhite ta şınd ıklar ında oradaki tek Ermeni aile onlar 
olacakt ı. Ne zaman bir prova ya da gösteri için evden geleneksel 
kıyafetlerini giyerek ç ıksa, mahalledeki öteki çocuklar ın ona nas ıl 
alayla bakt ığını hat ırlıyordu. Her seferinde çocuklar ın gördüklerini 
unutacaklar ını ya da onunla bir daha kar şılaştıklar ında dalga 
geçmeyeceklerini umard ı. Her seferinde umudu bo şa ç ıkard ı. 
Çocukluğu boyunca bir Ermeni sosyal aktiviteler derne ğinden 
diğerine koştururken, asl ında tek istedi ği tıpk ı öteki çocuklar gibi 
som ve salt Amerikal ı olmakt ı, ne bir fazla ne bir eksik. Sadece 
Amerikal ı olmak, bu esmer Ermeni teninden kurtulmak. Nice sonra 
anlatm ıştı Şuşan Barsam'a çok küçükken bir gün üst katta oturan 
Hollandal ı-Amerikal ılara hangi sabunla y ıkand ıklar ını sorduğunu. 
Ayn ı sabunu kullan ırsa teninin aç ılacağını ümit etmi şti demek. 
Onlar kadar beyaz olmak istiyordu o ya şlardayken Barsam, onlar 
gibi beyaz Amerikal ı. Şimdi çocukluk an ılan üşüşünce zihnine, 
genç yaşlarda öğrendiği az ıcık Ermeniceyi de çabucak unuttu ğu ve 
aile ağacından olabildi ğince uzaklara kaçmaya gayret etti ği için 
kendini suçlu hissetti Barsam Çakmakç ıyan. Vaktiyle annesinden 
daha fazla Ermenice ya da Ermeni kültürü ö ğrenmediği, k ızına da 
bunlan daha fazla ö ğretmediği için üzgündü. 
"Babac ım neden susuyorsun?" diye sordu Armanu ş. Adama-
kıllı paniklemeye ba şlam ıştı art ık. 
"Can ım bağışla dald ım... Küçükken gitti ğin gençlik kamp ını 
hat ırlıyor musun Armanu ş?" 
Ermeni çocuklara yönelik bir kampt ı bu. Amerika'n ın dört bir 
yan ından gelen Ermeni çocuklara dillerini, dinlerini, kültürlerini 
öğretmek için kurulmu ş bir yaz kamp ı. 
"Evet, nas ıl hat ırlamam." 
"Seni oraya bir daha göndermedi ğim için k ızm ış miydin ba-
na?" 
"Baba oraya gitmek istemeyen bendim, unuttun mu? İlk baş- 
 larda eğlenceliydi ama sonradan kamp ı çocukça bulmu ş, böyle 
şeylere kat ılamayacak kadar büyüdü ğüme karar vermi ştim. Erte-
si sene beni oraya yollamaman için yalvarm ış, ağlam ıştım..." 
"Hakl ısın," dedi Barsam tereddütle. "Yine de senin ya şındaki 
Ermeni gençleriyle birlikte olabilece ğin başka bir kamp bulabilir-
dim. Kültürünü daha iyi tan ıman ı sağlayabilirdim, yapmad ım." 
"Baba tüm bunlar nerden ç ıktı şimdi? Neden geçmi şi soru-
yorsun bana," dedi Armanu ş, dokunsalar a ğlayacakt ı. 
Barsam' ın ona söyleyecek cesareti yoktu. Böyle uzaktan tele-
fonda olmaz. Kilometrelerce ötede, tek basmayken ö ğrenmesini 
istemiyordu babaannesinin ölümünü. Konuyu da ğıtmak için bir-
kaç kelime mmldanmaya çal ışırken, sesi arkada kopan u ğultuyu 
bast ıramad ı. Kalabal ık bir ortam ın pat ırtısı. Armanu ş kulak ka-
bartt ı fondan gelen seslere. Bütün aile oradayd ı anlaşılan; bütün 
akrabalar, dostlar, kom şular ayn ı çat ı alt ındayd ı. Armanu ş herke-
sin böyle bir araya gelmesinin ancak iki şeye delalet edebilece ği-
ni bilecek kadar ak ıllıydı: ya biri evlenmi ş ya da biri Ölmü ştü. 
"Sorun nedir baba? Şuşan Ninem nerede? Telefonu ver, onun-
la da konu şayım..." dedi Armanu ş alçak bir sesle. "Babaannemle 
konuşmak istiyorum." 
Ancak o zaman Barsam Çakmakç ıyan gerçe ği söyleyebildi. 
Akşamdan beri nas ıl zaptedece ğini bilmedi ği hudutsuz ve dipsiz 
bir enerjiyle odas ında bir a şağı bir yukan gidip geliyordu Zeliha 
Teyze. Kendini ne kadar berbat hissetti ğini evde kimseye anlata-
mam ıştı ya, duygulann ı bast ırdıkça daha da beter hissediyordu. 
İki kere odas ından d ışarı çıkm ış ama her seferinde perçinlenmi ş 
bir s ıkıntıyla geri dönmü ştü. İlkinde mutfa ğa gidip teskin edici bir 
bitki çay ı haz ırlamak istemi şti kendine ama Mustafa'n ın şerefine 
pişirilen yemeklerin a ğır kokusu midesini kald ırm ıştı. İkinci defa-
sında televizyon seyretmek için oturma odas ına yollanm ış, ama