ne olduğunu sordu. Ama Refik'in anlattıklarını dinlemedi: Elin 
sertliğinden yakındı, sonra fazla sıcak olduğunu söyledi. Öf­
kelenmek istiyormuş, ama bir bahane bulamıyormuş gibiydi. 
Refik de köye yeni yaklaşımın Halk Partisi'nin "Halkçılık" il­
kesinde anlatımını bulan bazı eğilimlerden kaynaklandığım 
söylemekten vazgeçti. 
Refet Bey: "İnkılâp bir kadronun eseriydi ve o da tek kişilik 
bir kadroydu," dedi. 
Muhtar Bey heyecanla: "Ve o şimdi İstanbul'da ölüm yata­
ğında," dedi. Galiba açıksözlülüğünden korktu. "Sonra ne 
olacak?" diye sordu. 
Refet Bey: "Bizde devlet dairelerinde yeni bir kadro çıkması 
için ne kadar beklenir bilirsiniz," dedi. Şakasının sofrada yaptığı 
etkiyi teker teker yüzlerde izleyerek güldü. 
Muhtar Bey: "Demek inkılâbın da öldüğünü söylüyorsun," 
dedi. Kaşlarını kaldırmış, karşısındakini tehdit eder gibi söy­
lemişti bunu. Sert, suçlayıcı bir yüzle Refet Bey'e bakıyordu. 
Nazlı, herhalde, konuyu değiştirmek için: "O parçaları bu 
tabağa koyun da kediye verelim," dedi. Sonra masaya oturdu­
ğundan beri ağzını bir kere olsun açmayan Ömer'e "Bunu yiyecek 
misin?" diye sorarak tabağının kenarındaki yağlı bir et parçasını 
gösterdi. 
Refet Bey: "Gene yanlış anladın Muhtarcığım," dedi. "Niye 
bugün böylesin? Ooh, zeytinyağlı ıspanak ha?" 
"Hayır, hayır doğru anladım," dedi milletvekili. "Kadro yalnızca 
o ise ve o ölüyorsa inkılâplar da sona eriyor demektir. Halbuki 
hiç de öyle değil. İsmet Paşa hakkında ne düşünüyorsunuz?" 
Refet Bey: "İsmet Paşa hakkında Şükrü Kaya ne demiş, 
duydunuz mu?" dedi, bir hikâye anlatmaya başladı. Hikâyede 
ismet Paşa'nın safra kesesindeki iltihap sözkonusu ediliyordu. 
Doktorlar safra kesesindeki taşın ata binmekten iltihaba yo-
laçtığmı söylemişler. Paşaya bir süre ata binmeyi yasaklamışlar. 
Bunu duyan Şükrü Kaya da paşanın yasağa uymasını iğnelemiş, 
Refet Bey hikâyenin bir yerinde durdu ve her şeyi birbirine 
karıştırdığını söyleyerek gülümsedi, ama hikâyeye önem ver­
mediğini, asıl gayretinin konuyu değiştirmek olduğunu gü­
lümsemesinden herkes anladı.