" 'Karanl ık ile ayd ınlık da bir olmaz. 
Gölge ile s ıcak yer de bir olmaz 
Ve dirilerle ölüler de bir olmaz.'" 
 
Bir anda Zarif Efendi'nin, Eni şte'nin ve bu ak şam katledilen meddah karde şimizin ak ıbetiyle ürperdim. 
Ötekiler de benim kadar korkmu şlar m ıydı? Kimse bir süre yerinden k ıpırdamad ı. Leylek, elinde benim 
defterimi hâlâ aç ık tutuyordu, ama benim resmetti ğim edepsizli ğe hâlâ bakmam ıza rağmen onu görmüyordu 
sanki! 
"Ben de k ıyamet gününü resmetmek isterdim," dedi Leylek. "Ölülerin dirili şini, suçluyla suçsuzun 
birbirinden ayr ılışını. Ama Kuran- ı Kerimimizi niye resmedemiyoruz?" 
Gençlik y ıllar ımızda nakka şhanenin ayn ı odas ında çal ışırken, t ıpkı ihtiyar ustalar ın gözlerini dinlendirmek 
için yapt ığı gibi, bazen ba şımızı iş tahtalar ından, rahlelerden kald ırır da akl ımıza geliveren bamba şka bir 
konudan böyle söz açard ık işte. T ıpkı şimdi önümüzde aç ık duran deftere bakarken yapt ığımız gibi, o zamanlar 
da, gönlümüze esiveren şeylerden konu şurken birbirimize bakmazd ık. Çünkü dinlendirmek için gözlerimizi aç ık 
pencereden d ışarı çevirirdik. Mutlu ç ırakl ık günlerinin bir güzelli ğini hat ırlaman ın heyecan ından m ı, Kuran- ı 
Kerim'i uzun zamand ır aç ıp okumad ığım için o anda içtenlikle duydu ğum pişmanl ık yüzünden mi, yoksa 
kahvehanede ak şam gördü ğüm cinayetin deh şetinden mi bilemiyorum art ık, s ıra bana gelince, akl ım kar ıştı, 
yüreğim bir tehlike kar şısındaym ış gibi h ızland ı ve akl ıma başka bir şey gelmedi ği için şöyle deyiverdim: 
"Hani Bakara suresinin sonunda şu anlama gelir ayetler vard ır ya, ben onlar ı resmetmek isterim en çok: Ya 
Rabbi, bizi unuttuklar ımızdan ve hatalar ımızdan dolay ı sorguya çekme. Allah ım, bize öncekiler gibi 
kald ıramayaca ğımız yükü yükleme. Bizi, suçlar ımızı, günahlar ımızı af ve ma ğfiret eyle! Bize merhamet buyur, 
Ya Rabbi." Sesim bir an k ırıldı ve hiç beklemedi ğim bir şekilde akan gözya şlar ımdan utand ım. Belki, ç ırakl ık 
yıllar ında kendimizi korumak, hassasiyetimizi göstermemek için sürekli haz ır tuttuğumuz alayc ılıktan 
korktuğum için. 
Gözyaşlar ını hemen diner san ıyordum, ama kendimi tutamad ım ve h ıçkırarak ağlamaya ba şlad ım. Ben 
ağlad ıkça ötekilerin her birinin bir karde şlik, y ıkım ve keder duygusuna kap ıldıklar ını hissediyordum. 
Padişahımızın nakkaşhanesinde art ık Frenk tarz ında nakşedilecek, bütün hayatlar ımızı verdiğimiz usuller ve 
kitaplar yava ş yavaş unutulacak, asl ında her şey bitecek ve Erzurumiler bizi s ıkıştırıp h ırpalamazsa Padi şah' ın 
işkencecileri bizi sakat b ırakacakt ı... Ama a ğlarken, kendi h ıçkırıklar ım ve iç çekmelerim aras ında nas ıl 
yağmurun hüzünlü t ıkırtısını hâlâ dinlemeye devam ediyorsam, akl ımın bir köşesiyle de beni a ğlatan şeyin 
bunlar olmad ığını da hissediyordum. Ötekiler ne kadar fark ındayd ılar bunun? Hem içtenlikle a ğlıyor, hem de 
yalandan a ğlad ığım için belli belirsiz suçluluk duyuyordum. 
Kelebek bana sokuldu, elini omuzuma koydu, saçlar ımı okşadı, yanağımı öptü, tatl ı sözler söyledi. Bu 
dostluk beni daha da içtenlikle ve suçlulukla a ğlatt ı. Yüzüne bakam ıyordum, ama nedense onun da a ğlad ığı gibi 
bir yanl ış kan ıya kapt ırm ıştım kendimi. Birlikte oturduk. 
Nakkaşhaneye nas ıl ayn ı yıl birlikte ç ırak verildi ğimizi, analar ımızdan kopar ılıp başka bir hayata birden 
başlamadaki garipli ğin hüznünü, daha ilk günden yemeye ba şlad ığımız dayaklar ın ac ısını, Hazinedarba şı'ndan 
gelen ilk hediyelerin sevincini, ko şa koşa evimize döndü ğümüz günleri i şte bu havada hat ırlad ık. Başta yaln ızca 
o anlat ıyor, ben kederle dinliyordum, ama sonra yarenli ğe Leylek, daha sonra da ilk ç ırakl ık y ıllar ımızda bir ara 
nakkaşhaneye girip ç ıkan Kara da kat ılınca az önce a ğlad ığımı unuttum da ben de onlarla gülü şerek anlatmaya 
başlad ım. 
Çıraklar ın erkenden kalk ıp nakkaşhanenin en büyük odas ındaki oca ğı yak ıp, s ıcak suyla yerleri sildikleri k ış 
sabahlar ını hat ırlad ık. Bütün bir günde bir a ğacın bir yapra ğını ancak nak şedebilecek kadar ilhams ız ve ihtiyatl ı