Perihan'a mektup yazmak için masaya oturdu, ama mektuba 
başlayamadı. Perihan'a her mektupta biraz daha gecikeceğinden, 
onu ve çocuğu çok özlediğinden başka bir şey yazamıyordu. 
Arada bir, biraz da buradaki hayattan, insanlardan sözettiği 
olurdu, ama hep bunların Perihan'ı öfkelendireceğini düşünürdü. 
Gene kendini zorlayarak birşeyler yazmaya çalıştı, ama yazamadı. 
Sonra gözü masanın üzerinde duran romana takıldı: Yakup 
Kadri'nin Ankara adlı romanını birkaç kere okumuş, yazarın 
inkılâp ve yeni Türkiye heyecanını sevinçle karşılamıştı. Kitabı 
her okuyuşunda Ankara'da kendisi gibi birşeyler yapmak isteyen 
insanların varlığı aklına geliyor, rahatlıyor, endişelerinden biraz 
sıyrılır gibi oluyordu. Kitabı okumaya başladı, yarım sayfa 
okuduktan sonra, "Şimdi tünelde ne oluyor, acaba yetişecekler 
mi?" diye düşünüp ayağa kalktı. Odanın içinde biraz gezindi. 
Sonra tünele gitmeye karar vererek dışarı çıktı. 
Kapının önünde Hacı'yı gördü. Gene her zamanki huzurlu, 
sakin haliyle patates soyuyordu. Sanki ömrünün sonuna kadar 
burada patates soyacakmış, bugün buraya poz katarı hiç uğra-
mayacakmış, bir hafta içinde bütün şantiyeler dağıtmayacak, 
barakalar boşalmayacakmış gibi rahattı. Köpeği de yanına 
oturmuş, güneşin altında uyuyordu. Refik varlığıyla onları ra­
hatsız etmek istemeden sessizce yanlarından geçip tepeye tır­
manmaya başladı. Başkaları tarafından yürüne yürüne oluşan 
o küçük ve dar yoldan değil, kayaların, dikenlerin arasından 
gelişigüzel yürüyor, çevreyi seyrediyordu. Yedi ay önce karla 
kaplı olan toprağı şimdi dikenler, yaban otlan sannıştı. Barakalar 
gene aşağıda, kıpırdanan insanlar arasında duruyorlardı, ama 
artık sarıya boyanmış tahtaları, derme çatma damları ve küçük 
pencereleriyle yüzleri Refik'e yabancı gelmiyordu. Uzaktaki ırmak 
da öyleydi: Refik uğultusuna alışmıştı; farkına varması için 
düşünerek onu dinlemesi, seyretmesi gerekiyordu. Gene, her 
zaman yaptığı gibi, gözlerini alıştıra alıştıra başını göğe doğru 
kaldırdı. İlk geldiği gün onu heyecanlandıran aynı gökyüzüydü; 
pırıl pırıl, geniş, durgun, derin... Ama şimdi gökyüzüne bakarken 
aynı şeyleri duymuyordu: "Köy kalkınması tasarıları ne olacak? 
Perihan ne yapıyordur? Acaba şu milletvekili beni kimlerle 
tanıştırır? Nefes nefese kaldım, oysa geldiğim gün her gün 
.542