45
Umut ne zaman kendinden geçecek olsa üzerine sıkılan so­
ğuk suyla ayıltılıyordu. Akşamlan ona işkence eden aynı po­
lis memurlan sabahları yaralarına merhem sürüyorlardı ki 
uygulamaya devam edebilsinler. Bazen gelip yanında oturur­
du Fıskiye Fahir; maaşının azlığından, iş saatlerinin uzun­
luğundan ve kendisinden yaşlı, evli barklı bir adama kaçan 
akılsız kızından yakınırdı. Çifte kumrular altı ay sonra beş 
parasız çıkagelmişlerdi korka korka. “Oracıkta ümükleri­
ni sıkabilirdim amma...” Kıyamamıştı Fıskiye Fahir. Birçok 
profesyonel işkenceci gibi o da aile fertlerine karşı korumacı, 
üstlerine karşı itaatkâr ve geri kalan herkese karşı gaddardı.
Seanslar arasında bazen istiklal Marşı, bazen de öteki zan­
lıların çığlıkları dinletilirdi Umut’a; tıpkı onlara da Umut’un 
çığlıklarının dinletildiği gibi. Bir keresinde, ihmalkârlık bu 
ya, işkencecileri elektrik vermeden önce ağzına bez sıkıştır­
mayı unuttuklarından, dilini ısırmış, neredeyse ortadan iki­
ye bölmüştü. Uzun, çok uzun zaman, ne tatlı ne tuzlu, hiçbir 
şeyin tadını tam alamayacaktı.
1980 darbesinin ardından ülkenin her yerinde hapishane­
ler, karakollar ve ıslahevlerinde yaygın olarak uygulanan iş­
kencenin artık azaldığı iddia ediliyordu. Lâkin hakikat fark­
lıydı. Eski alışkanlıklardan kolay vazgeçilmiyordu ne de ol­
sa. Gerçi değişiklikler de olmuştu zamanla. Falaka azalmış, 
yerini Filistin askısına bırakmıştı -  daha temiz bir yöntem. 
Sigarayla yakmak, tırnak ya da diş sökmek eskisi kadar rağ­
bet görmüyordu. Fazla iz bırakıyordu bu eski usuller. Elekt­
rik daha hızlı, daha etkiliydi. Tutuklulara birbirlerinin pis­
liklerini yedirmek veya onlan saatlerce, günlerce lağım çu- 
kurlannda bekletmek de öyle. Dışarıdan bakınca kötü mua­
meleye dair herhangi bir emare görülmüyordu. Her şeye bur­
nunu sokan gazeteciler ya da Avrupalı insan haklan savunu- 
culan olur da haber vermeden ziyarete gelirse tespit edecek­
leri bir şey olmuyordu.