259 
 • Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu’daki varlık nedeni ve çıkarları; İsrail'in 
güvenliğini sağlamak, enerji güv enliğini sağlamak, Amerika Birleşik Devletleri 
politikalarına aykırı bir gücün bölgeye girmesini engellemek, (Doğu Akdeniz 
havzası dahil) Genişletilmiş Ortadoğu ve Kuzey Afrika projesine gerçekleştirmek 
olarak sayılabilir. Buna Benjamin Miller gibi bazı ul uslararası ilişkiler 
teorisyenlerinin önerdiği Ortadoğu'da çok sayıda bölgesel güç yerine nükleer silaha 
da sahip İsrail'in bölgesel egemen olması için çabalamak da ilave edilebilir. Ama bu 
bölgede fitili ateşlemek anlamına geleceğinden açıkça seslendirile memektedir.  
• Rusya Federasyonu'nun Ortadoğu'daki varlık nedeni ve çıkarları: bölgedeki 
varlığını ve etkisini yeniden tesis etmek ve güçlendirmek, bölgede ABD'nin ve 
NATO'nun varlığına karşı bir denge oluşturmak, çok kutupluluğu sağlamak, enerji 
güvenliği v e nakil hatlarında söz sahibi olmaktır.  
• Avrupa Birliği ve İngiltere’nin  Ortadoğu'daki varlık nedenleri ve çıkarları: enerji 
güvenliğini ve devamlılığını sağlamak ,Avrupa Komşuluk Politikaları çerçevesinde 
Daha Geniş Avrupa Stratejisini gerçekleştirmek - Özellikle Cezayir, Mısır, İsrail, 
Ürdün, Lübnan, Libya, Fas, Filistin Otoritesi, Suriye ve Tunus'u kapsamaktadır. - 
Avrupa Birliği'nin müşterek bir Ortadoğu politikası olmasa da ABD gibi Büyük 
Ortadoğu projesini zorla gerçekleştirmek yerine daha çok işbirli ği, diyalog ve 
demokratik dönüşüm gibi yumuşak güç kullanarak bölgesel menfaatlerini korumak 
istemektedir. Ancak bu konuda son Suriye’nin kimyasal silah kullandığı iddiasında 
olduğu gibi İngiltere ve Fransa’nın güce başvurdukları da görülmektedir. Avrupa 
Birliği açısından bölgede önemle takip edilen konulardan biri de Kürtlere devlet 
sağlamak hedefidir. (Açıkça ilan edilmemektedir.) Avrupa Birliği Ortadoğu'daki 
bölgesel istikrarsızlığın temel kaynağı olarak İsrail -Filistin sorunu görmekte ve 
Suriye'deki iç savaş nedeniyle kendisini tehdit eden terörizmi bölgesinden uzak 
tutmaya gayret göstermektedir.  
• Çin'in Ortadoğu bölgesindeki varlık nedeni ve çıkarları ise enerji kaynağı ve nakil 
hatlarının güvenliğini sağlamak ve Ortadoğu pazarında söz sahibi olmaktır. A yrıca 
buna ABD’nin Çin Deniz’i bölgesindeki baskısını azaltmak da dahil edilebilir.  
2.3.3. Küreselleşmenin etkileri:  
Ortadoğu'da istikrarı etkileyen önemli bir diğer dış faktör de küreselleşme süreci 
olmuştur. En basit tanımıyla küreselleşme sermayenin, ma l ve hizmetlerin, insanların, bilginin 
ve teknolojinin tüm dünya üzerinde serbestçe dolaşımıdır.  Gelişen teknoloji, bilgi ve iletişim 
ağları ülke sınırlarının yok sayılmasını ve küreselleşmenin etkilerine karşı sınırlar içinde 
insanların korunmasız kalmas ı sonucunu doğurmuştur. Bu durum ise güçlü olanın gücünü 
dayatması ve diğerlerini etkilemesi anlamına gelmektedir. Joseph Nye’e göre küreselleşme 
dünya çapında karşılıklı bağımlılık ağları yani Network’ un ta kendisidir. Bu ağların askeri, 
ekonomik, sosyo - kültürel ve çevresel olmak üzere dört ana boyutu vardır (Çomak ve 
Sancaktar, 2014: 530). Artık hiçbir bölge, ulus devlet, ulus, toplumsal grup, kurum ve birey bu 
ilişki ve etkileşim alanının dışında kalamıyor. Çünkü küreselleşme denilen süreç tüm toplumla rı 
giderek daha fazla açık hale getiriyor. Otoriter iktidarlar küreselleşme karşısında kendi 
toplumlarını dışa kapatmakta giderek daha fazla zorlanıyorlar (Çomak ve Sancaktar, 2014: 
533). Bu süreç özellikle Ortadoğu'daki gibi otoriter/ totaliter rejimleri ve geleneksel dini 
monarşileri etkilemekte ve yeni tedbirler almaya zorlamaktadır. Küreselleşme ile artık merkez, 
yarı çevre, çevre üçlemesinin yerini küreselleştiren, küreselleşen ve küreselleşmeye direnen 
üçlemesinden bahsedilebilir. Bu anlamda Ortadoğu ülkeleri genellikle küreselleşmeye direnen 
ülkeler kategorisinde yer almaktadır. Küreselleşme ile Ortadoğu'da ötekileştirme, ayrımcılık, 
etnik ve dini çatışmaların artması, iç savaş ,bölücü - yıkıcı terörizm ve uluslararası terörizmin