İnsanlık (Bİ, S. 58). 
— Yunanca: Stelyos Mayopulos (SM, I, S. 138). 
— İspanyolca: Soliman Salom (SS, S. 73). [AB]. 
«YANMAMIŞ CIGARA» 
1930'da yazılan şiire yer veren yayınlar: 
İZ (1965, S. 87/1973, S. 79), ZS (S. 205-206), DY (S. 196), EB (S. 201), 
BY (VI, S. 45), ÖY (S. 253). 
Çeviriler: 
— Almanca: Volk und Welt yayınevi (VW, S. 10), Rütten und Loe-
ning yayınevi (RL, S. 27). 
— İtalyanca: Giovanni Crino (GC, S. 110). 
— Bulgarca: Seçilmiş Şiirler (SŞ, S. 57), Şiirler (NT, S. 82), Büyük 
İnsanlık (Bİ, S. 63). 
— Yunanca: Stelyos Mayopulos - Nâzım Hikmet, 1959, S. 160. 
— İngilizce: Taner Baybars (TB, S. 40). [AB]. 
«CEVAP No. 2» 
Nâzım Hikmet, Portreler, İstanbul, 1935, S. 39-42. 
«Putları Yıkıyoruz» mücadelesiyle (bk. Cevap I şiirinin notu) ilgili 
olan bu şiir Ahmet Haşim'in İkdam gazetesinin 5, 10 ve 11 Haziran 1929 
tarihlerinde çıkan «Şairler», «Gülünebilir» ve «Bir Estetik Meselesi» ya­
zılarına karşılık olarak yazılmış ve ilk defa Resimli Ay dergisinin Eylül 
1930 tarihli sayısında İmzasız Adam imzasıyla yayımlanmıştır. 
Nâzım Hikmet, Sesini Kaybeden Şehir, İstanbul, 1931, S. 40-43'te; 
Nâzım Hikmet, 835 Satır - Sesini Kaybeden Şehir - Varan 3, İstanbul, 
1965, S. 88-89'da «Cevap No. 2» adıyla vardır. 
Ahmet Cevat, Nâzım Hikmet: hayatı, seçme şiir ve yazıları, İstanbul, 
1937, S. 73-75; Orhan Seyfi, Nâzım Hikmet: hayatı ve eserleri, İstanbul, 
1937, S. 36-38; Nâzım Hikmet, Şiirler Ve Taranta-Babuya Mektuplar, Üs-
küp, 1950 ve Ekber Babayef, Nâzım Hikmet, Bütün Eserleri, Sofya, 1967, 
C. I, S. 202-204'e de alınmıştır. 
Mısra 3'teki altlarında sözü Sesini Kaybeden Şehir ve Ahmet Ce-
vat'ta altında; mısra 63'teki dostun ve son mısradaki uşşşşağı sen söz­
leri Ahmet Cevat'ta dostum, uşşşşağısın sen şeklindedir. 
Mısra 35'teki Adana-Mersin hattında sözleriyle Ahmet Haşim'in o 
tarihte tasfiye halinde olan Fransız sermayesinin malı Adana-Mersin 
demiryolu kumpanyasındaki idare meclisi üyeliğine ima ediliyor. (Bk. 
330