186 babacığım.) Sana anlatması biraz zor ama, ora ya gidişim bana 
haksızlık eden dünyaya karşı bir başkaldır ma hareketi olacak 
diyebilirim; yani ben orada bulunmakla onlara, "İşte bütün 
'terakkinizi' gördüm ve 'aslıma rücû edi yorum' (yani Cemil 
Bey'e dönüyorum "), diyeceğim ve onlar da bunu 
anlamayacak. Sen bunu Ziya Paşa'nın ya da Mehmet Âkif ’in 
tepkilerine benzetebilirsin. Annem duysaydı çok ağlardı. Sen 
nasıl karşılardın bilmiyorum, herhalde bunu da sana karşı bir 
hareketim olarak 'tavsif etmezdin. Gene de, b eni bu duruma 
kitapların getirdiğini söylerdin. Lukianos'u okuduğum zaman 
da bir gün kitabı karıştırmış ve içinde tanrılarla alay eden 
bölümü görünce, "Bu oğlan onun için Allaha inanmıyor, bana 
karşı geliyor," diye pek gerçekçi say madığım bir yorumda 
bulunmuştun. Sen de Allaha - bunu hiçbir zaman kabul 
etmediğin halde - son yıllarında inan mıştın babacığım. Son 
yıllarında cuma günleri ortadan kaybolup camiye gitmeye 
başlamıştın. Acaba daha önce, mese la gençliğinde, buna 
benzer bir 'iman buhranı' geçirmiş m iydin? Neyse, son 
yıllarında böyle bir değişikliğe uğradığını da kabul etmedin. 
Her zaman 'namazında niyazında' olduğunu ileri sürerek beni 
çileden çıkardın. Benim bu dağa çe kilme meselesini de belki 
eski inançsız yaşantıma bir tepki olarak görürdün. Oy sa ben 
kendimi modası geçmiş biri ola rak 'telakki ettiğim' için , senin 
çocukluğuna sığınıyorum ba bacığım. Hareketimin, annemde 
beğenmediğin biçimde bir duyarlılıkla ilgisi yok. Yani artık 
haddimi biliyorum, önün de 'hayat' denilen b ir taşlık bulunan 
dağ e vimde şenin dönemince bilinmeyen ruhsal 
karışıklıklarımı yaşıyorum, kuyu dan su çekiyorum ve eşeğime 
yüklediğim dallarla ocağımı yakıyorum. Buna 'şimdilerde' 
kaçış diyorlar babacığım; bir takım toplum sorunlarını 
çözemeyeceklerini hisseden bur juva, yani senin anlayacağın 
şehirde yaşayan ve üstelik şe hirdeki günlük yaşantının 
geleneklerini benimseyen aydın lar böyle yapıyormuş. Sen