Mütercim Ari.f'i getirmek için yukan çıkarken ona katıldılar. 
"Albayım, sizin balkonunuz da varmış," dediler. Mutfakta ka­
rınları doyurulan çocuklar da onlann yanına geldi. Hüsamet­
tin Bey, "Hep birlikte çıkmayın balkona ," dedi. "ihtiyar tahta­
lar, sizin gibi gençlerin ağırlığını çekemez." Gülüştül er. "Kim 
bu Mütercim Arif?" diye sordu Dumrul. "ihtiyar karıncanın 
biridir herhalde ," diye mırıldandı, ayakta sallanan Nazmi. 
"Nazmi oğlum, bilmeden doğruyu söyledi. Hakikaten yorul­
mak bilmez bir karıncaydı. Bütün hayatı boyunca yuvasına 
kelimeleri bir hamal gibi taşıdı durdu. Bu kadar çok sözün 
içinde hakikaten güzel parçaların bulunması bir mucize değil­
di." Kitabın sayfalarım kanştırdı albay. "Sonunda bu manasız 
koşuşmadan usandı zavallı Arif Bey," dedi ve okudu: 'Türkçe­
ye tercüme ettiği eserlerin vüs'ati nazarı itibare alınarak ken­
disine "Mütercim" lakabı vasf olunan Arif Efendi, muhterem 
bir ailenin tek evladı idi. Hiçbir fedakarlıktan içtinap eyleme­
yen Edip Bey (Arif Efendinin pederler i, vefatı 1285) merhu­
mu Avnıpa'nın en mümtaz payitahtlarında tahsil ettirmişti. 
Arif Efendi bu tahsili muazzamaya ilave olarak da, Medresetü­
lasarıilmiyeyited kikibeşeriyeyiosmani'ye de kayd olunarak bu 
irfan ocağında dahi bir müddet tedkik ve tetebbuda bulun­
muş idi. Osmanlı halkiyatının esaslan üzerinde şerhler yazan 
Arif Efendi, insanı beşer üzerinde hassaten vukuf kesbetmiş 
idi. Rehavet bilmeyen bir şevk ile izhar ettiği Favust terceme­
si, vezinli ve kafiyeli olduğu gibi, Garp lisanlarında dahi em­
sali görülmeyen bir sadakat ile yapılmıştı. Büyük edip (Ala­
man) Göte'ye hayranlığı, Mütercim Arif'i, Verter'i de derin bir 
vecd içinde okumaya ve lisanımıza kazandırmaya sevk etti. 
"Heyhat bu gavgaayı binihaye t/aşıklardır eflakte yek-heyet" 
mısralan bu tesirlerin muhasalasıdır . iki yüz kırk dokuz ka­
dar muhtelif asan ecnebi terceme ettikten sonra, bitap düşen 
Arif Efendi, bir müddet Cenubi Fransa'nın Kan eyaletinde is­
tirahat buyurmuş ve inkıtayı müteakip mühim asarını telife 
437