çılgınlık olarak nitelediğini yazıyor. <<İspanyol halkı 
çıldırmış. Ama yalnız İspanyol halkı mı? Bütün dünya. 
Bugün bütün dünya çıldırmış.» diyor Unamuno. He­
men ardından da ekliyor; «Bu korkunç konu üzerinde 
yeni bir kitap yazdım. Kahramanım, inancı olmayan 
katolik bir din adamı. Ama, yaşamlarını sürdürebilsin­
ler diye, halka kendinde olmayan dini inancı verrneğe 
çalışıyor. Çünkü, din ve umut olmadan insanların ya­
şayamıya caklarını biliyor.» 
Kazancakis'in kendisi ise, çağımızın bu bunalımı­
nı şöyle açıklıyor: <<Roma ve Yunan uygarlıklarının 
sonunda olduğu gibi, bugün de çağımızın diyalektik ak­
lı yaşama gerekli olandan çok fazla ilerlemiştir. Bana 
kalırsa, diyalektik aklın artık uyuması zamanı gelmiş­
tir. İnsandaki derin yarat:ı-.::ı güçlerin uyanabilmesi 
için onun uyuması. .. » 
Unamuno da katılmış Kazancakis'in bu yorumuna. 
«Ben de Valery'ye söylemiştim bir gün. Akıl, kendi 
eseri olan bu büyük il er lerneleri artık hazmedemiyor. 
Dinlenmesi gerekir demiştim. Yani, yeniden Ortaçağ'a 
dönmek ... Yeni bir Ortaçağ yaratmak gerek.» diyor. 
(Kazancakis, İspanya Yaşasın Ölüm, Tel Yayınları, 
İkinci Bası, 1973, Sayfa 172-174) 
Unamuno ve Kazancakis, 1930'lu yıllarda, günü­
müz insanlığının bu bunalımını, diyalektik aklın aşırı 
gelişmesine bağlayıp bir «çılgınlık» olarak nitelerken, 
bir başka Batılı sanatçı Alain Robbe-Grillet de 1950'li 
yıllarda, bu bunalıma bakıp, çağımızın gerçekliğini 
«Dünya ne anlamlıdır, ne de saçma. Dünya, sadece ora­
dadır. (Yani, kendi dışımızdaki bir olgudur. D.C.) Çev­
remizdeki nesnelere sıfatıarımızla bir ruh ve amaç yük­
lerneye kalkışmamıza karşın, nesneler oradadır .» diye 
tanımlıyor. 
Bir başka Batılı düşünür Ernst Fischer 'in 1960'lı 
24