30 3
beklenm edik b ir şey yaptı. Saat geç, hava soğuk, A zur g it­
mek üzere, kendisi de üstünde kazağıyla kollarım  göğsünde 
kavuşturm uş tir tir titrem ekte olduğu halde, birden A zuı'un 
kitabı hakkında konuşm aya başladı. Soluğu ağzından çıkar­
ken yoğunlaşıp buhar oluyordu, kendini tutam ıyordu:
"Profesör, anlam adığım  bir şey var. H ayatım ızın, sürebile­
ceğim iz sayısız olası hayatlardan sadece b iri olduğunu söy­
lüyorsunuz. Diyorsunuz ki derinden derine hepim iz bunu bi­
liyoruz. Yani m utlu evliliklerde ve başarılı kariyerlerde b i­
le her zaman bir kuşku var. Şüphe var. Başka b ir yol... baş­
ka yollar -ç o ğ u l- seçm iş olsaydık hayatımızın nasıl olacağım  
m erak ediyoruz. Kafam ızdaki Tann fikrinin de, b ir sürü ola­
sı Tann algısından sadece b iri olduğunu söylüyorsunuz. Ya­
ni İs te r teist, ister ateist olalım , T ann konusunda dogm atik 
davranm anın âlem i yok’ diyorsunuz.”
"D oğru” dedi Azur, bakışlarını P eri’nin yüzünde gezdire­
rek. K ızın b ir anda kendini bu kadar iyi ifade ediverm esine 
şaşırm ıştı.
"Am a bu dünyada, benim  annem  gibi dine sığınan, orada 
dayanm a gücü bulan bir sürü insan var. B ilhassa kadınlar. 
O nlar Tann’ya ulaşm ak için salt tek yol olduğuna ve bu y o­
lu da kendilerinin bildiğine inanıyorlar. Şim di bu insanlara, 
'B aşka fik irlere de açık olun, kendi doğrularınızdan bu ka­
dar em in olm ayın’ dem enin anlam ı var m ı? Sahip oldukları 
yegâne korum ayı ellerinden mi alalım ? Tutunacağı bir in an a 
olm asa delirirdi annem.”
"Araştırm adan, okumadan ezbere inanm ak; çoğulculuğun 
değerini anlam ayıp kendi görüşünü T ann’ya uzanan yegâne 
ya da en üstün yol sanmak yanılsam adır. M utlaklık ise zaaf­
tır” dedi Azur. "M utlak ateizm ya da m utlak dindarlık. Benim 
için, bunların ikisi de aynı derecede sorunlu. Benim  görevim , 
inançsızlara bir doz inanç, inananlara ise b ir doz şüphecilik 
aşılamak. Huduttan bulandırmak. Kategorileri sorgulamak.”