madım, evet; unutmak mı gerekiyordu? Hepimiz için fazladan 
bir şeyler üretmiş, belki biraz tuhaf, öfkeli, ama yetenekli, ve­
rimli bir arkadaşı unutsak ayıp olmaz mı? Tarih ne için öğreni­
lir çocuklar? 
"Ne? Eh evet, belki bunda da sen haklısın Osman'cığım. 
Arlık bu benim son dersim olmasaydı, bugüne kadar başkaları­
nın 'kız', seninse şimdi 'karı' diye daha şeddeli nitelediğin Yu­
nus konumunu belki bukadar açık savunamazdım, evet efen­
dim, korkardım. 
"Hiçbirinizin benden korkmasını istemedim. Karşılıklı say­
gımız olsun istedim. Çünkü, benden öğreticilik bekleyenler , 
kendilerinden korkmamı da beklemişle rdir. 
"Arlık ayrılıyoruz. Sizlere bakıyorum. Bakıyor, her şeye 
karşın kendi kendime şöyle diyorum: Ah ne tuhaf, şu bizim 
okullarımızda sınıflar, kitaplar, giyim kuşamlar tek boyut, tek 
renk, tek biçim, ama çocuklarımızın saçları, gözleri, rengarenk­
tir. Kiminiz kara gözlü, kiminiz mavi; kimi kumral, kimi siyah 
saçlı; kiminiz hatta kızıl, kiminiz saman sarısı ... İçinizde Kızıl­
derili gibi, bakır tenli olanlar da var. Kiminiz ince uzunsunuz, 
kiminiz tıknaz, bodur. Çok sıska olanlar ile pek tombullar ... 
Ama ne yazık, dıştaki farklılığı biz düşüncelerde ve duygular­
da pek göremiyoruz. Yaşama biçimlerimizde göremiyoruz . 
Hatta insanlar, yapılarındaki farklılığı bile yaygınlaşan saç bi­
çimleri, giyim kuşamlar içinde silikleştiriyor, yokediyorlar. İlle, 
herkes ne yiyorsa o yenecek, ne giyiyorsa, o giyilecek, ne yapı­
yorsa, o yapılacak. Bence sizler, kendini böylece silen, yokeden­
ler çoğunluğu değil, kendini varederek o varlığı, kişiliği savu­
nanlar çoğunluğu olmalısınız, bilmem ki anlatabildim mi sev­
gililerim? 'Kaderinizi' değiştirmelisiniz. 
"Görüyorum, sıkıldınız. 
"Zaten artık "Elveda" demenin zamanı. 
"Hiç değilse ben, bundan böyle kendi kaderimi değiştirme­
ye çalışayım. Viyana'yı hala görememiş bulunmaklığım bir 
alın yazısı değildir ya? 
"Bu arada, hiç kuşkunuz olmasın, o büyük, görkemli ve 
sırlarla dolu aşk kahramanlarının birlikte intihar ettikleri Ma­
yerling av köşkünü de göreceğim. Son defa baş koydukları yas-
83