hem de yeri aym kesinlikle tayin edilemez, buna tabiat mi.i­
saade etmez. 
"$u noktay1 onemle belirtmek yerinde olur ki, olaylarda 
gori.ilen 'kesinlikten sapma'mn belirli bir smm me vcuttur. 
Hadiselerde kesinlik yok demek, bir nizams1z hk -bir kaos­
demek degildir. 
"Canh, cans1z bi.iti.in alemdeki olaylar smirh bir tolerans­
la ele ahnmahdir. Toleran s evrensel bir di.i�i.ince tarz1dir." 
Dinde tolerans, insanda tol erans, cans1z alemde tole­
rans ... Mustafa Hoca herkese ve her �eye kar�1 tol erans isti­
yor. Di.inyanm her yerinde bi.iti.in insanlara tolerans goste­
rilmesinden yana; Amerika KIZilderililerine bile bu gozle ba­
k1yor: 
"1958 sonu Amerika'da yaptig1m inceleme gezisinde bir 
egitimci olarak Kiz1lderililerle ilgilendim. Belki de o siralar­
da gordi. igi.im, daha once de Ti.irkiye'de ilgimi �eken bir�ok 
'Wild West' filminin tesiri vard1 bende, merak vard1. KIZilde­
rililer geni� bir kitle olmad1kla n i�in heni.iz 'problem' ortada 
degildi; mesela durum, bir zenci meselesi gibi �ozi.ilmez bir 
mesele degildi. 
"Nedense, hakk1 yenmi�, elinden memleketi almm1� ve 
yokedilmi� bir kitle olarak Kiz1lderililer bende daha bi.iyi.ik 
bir ac1ma duygusu uyandird1. 
"Haks1zhk bunlara verilen isimde ba�hyordu: Biz Kiz1l­
derili diyorduk, halbuki derileri san-siyah renkteydi. Ameri­
kahlar da Indian (Hintli) diyorlard1. Bu da yanh�t1, Kristof 
Kolomb'un hatas1yd1. 
Mustafa Hoca, Kiz1lder ililere tolerans gosterme yen, hak­
s1zhk eden Di.inya'ya k1z1yordu: 
"Halbuki Di.inya Kiz1lder ililere �unlan medyundur: M1-
sir, kau�uk, ti.iti.in, su tulumbas1, terazi, doki.im, an besleme, 
�ekil yaz1s1, astronomi. 
"Her yerde damgalan var, inkar edilemez: Arizona, Ar-
165