laf ebeli ği! Bunca kelimeye ne hacet? Öyle laflar ediyorsunuz  
ki insanlar ın kafası karışıyor. Hâlbuki halk, basit ihtiyaçlar ı 
olan tembel bir mahlûktur. Ba ştakilerin görevi halk ın yanlış 
şeyler istemesine mâni olup, yoldan ç ıkmasına engel olmak- 
tır. Bunun için tek gereken şeriata harfiyen uymak. Onun da 
nasıl olacağını biz biliriz." 
"Şeriat kandil gibidir" dedi Şems-i Tebrizî. "Nuruyla ay- 
  
dınlatır. Ama unutmamal ı ki kandil karanl ıkta yürürken 
önünü görmeye yarar. Şeriattan sonra tarikat gelir. Tarikat- 
tan sonra marifet. Marifetten sonra hakikat! Şayet ana isti- 
kamet unutulur ve insan şeriatı araç de ğil amaç sayarsa, o 
kandilin ne faydas ı kalır?" 
Bir evham kaplad ı içimi. Şeriatın anahtar ını kendi elinde 
tuttuğuna inanan kibirli bir adama şeriatın ötesine geçmek 
gerektiği hakkında nutuk çekmek, tehlikeli sularda yüzmek 
demekti. Şems bunu bilmiyor muydu? 
Tam ben dervi şi odadan ç ıkartmak için uygun bir bahane 
ararken, Şems devam etti: "Meram ımı daha iyi anlatan bir 
kural zikredebilirim." 
"Ne kural ıymış?" diye sordu kad ı şüpheyle. 
Şems-i Tebrizî do ğruldu, görünmez bir kitaptan risale okur- 
casına düzgün bir sesle izah etti: "Peygamber Efendimiz Ku- 
ran'm yedi boyuttan okunabilece ğini buyurmu ştu. Biz bu yedi- 
yi dörtte toplar ız. Üçüncü Kural: Kuran dört seviyede oku- 
nabilir. İlk seviye zahiri mânâd ır. Sonraki bât ınî mânâ. 
Üçüncü bât ınînin bât ınîsidir. Dördüncü seviye o kadar 
derindir ki kelimeler kifayetsiz kal ır tarif etmeye." 
Şems gözlerinde sihirli bir par ıltıyla sözlerine devam etti. 
"Şimdi, salt şeriata bakanlar ve ötesini görmeyenler, zahiri 
mânâyı bilir. Sufi taifesi ise bât ınî mânây ı bilir. Evliya, yani 
veliler, bât ınînin bât ınîsini bilir. Dördüncü seviyeyi ise ancak 
Allah'ın sevgili dostlar ı ve peygamberler bilebilir." 
"Yani sen şimdi diyorsun ki s ıradan bir mutasavv ıf, Ku- 
ran'm hükümlerini benim gibi bir şeriat âliminden daha iyi 
bilebilir, öyle mi?" 
Dervişin dudaklar ının ucuna belli belirsiz bir tebessüm 
kondu ama yan ıt vermedi. 
"Lafım sakın da konu ş" diye ç ıkıştı Başkadı. "Haddini a ş- 
maktasın. Günaha girmene az kald ı. Uyarmad ı deme!" 
  
77 
  
76 
Baş kadının bu sözleri hayli tehditkârsa da Şems bunun 
farkında değilmiş gibi sakin sakin devam etti. 
"Başkalarını bu kadar çabuk ve kesin kelimelerle yarg ıla- 
mamaiı. Kuran'da Allah, Bana kul hakk ıyla gelmeyin der, 
yoksa unuttunuz mu? Hem nedir ki inkâr, ya nedir günah? 
Kavramlara yak ından bakmal ı" dedi Şems. "Müsaadenizle 
bir hikâye anlatmak isterim." 
Ve işte şu hikâyeyi anlatt ı bizlere: 
Hazreti Musa bir gün bir ba şına dağları dolanırken, uzak- 
tan yoksul ve yaln ız bir çoban görmü ş. Çoban dizüstü çök- 
müş, ellerini semaya aç ıp dua etmekteymi ş. Bu durum Mu- 
sa'nın çok ho şuna gitmi ş ama yakla şıp da çoban ın duasını 
duyunca afallam ış. 
"Kurban oldu ğum Allah' ım. Seni ne kadar severim, bir bu- 
sen. Ne istersen yapar ım, yeter ki Sen iste. Sürüdeki en ya ğlı 
koyunu kes desen, gözümü k ırpmadan keserim Senin için. Ko- 
yun kavurmas ı güzeldir Allah' ım, kuyruk ya ğını da alır pila-