s.tirici dünyaya küserek kendini içkiye verdiğini, herkese da­
ha çok rzl. olduğunu, içkiden bütün vücudunun kabardığını, 
vücudunda yaralar çıktığını, onu bir hast. kş.sine attığımı, 
sonra evde biraz baktığımı, ben evde yokken hzmtc. kdn.ın 
kollannda öldüğünü (7 şuh. 967), ahş. bir ev mir., bıraktığı­
nı, onu da alabilmek için 4 yıl uğraştığımı karımdan ayr. üze­
re olduğum bir sırada mir. davasını kzndğm .ı, bu pryla 
gçndğmi, gckond.da yaşadığımı, em. alb. H. Tambay'ın alt 
katında oturduğumu ve sayfada biraz yer kaldığı için artık 
her şeyi açıkça yazmağa karar verdiğimi, bin dokuz yüz alt­
mış beşten sonra kafamın düzgün gitmediğini, bin dokuz yüz 
altmış sekizden sonra da iyice çileden çıktığımı, on yedi 
ocakta karımdan ayrılarak sayın hastanenize düştüğümü be­
lirterek, benden korkmalannı yazdım. 
"Bu mektup ve Kall<a'nın dilekçesi hiçbir zaman yerine 
gönderilmedi. Emellerimizle birlikte ıstıraplarımızı da gizli 
tutmalıydık. En küçük bir şüphe bile bütün ihtilali suya dü­
şürür ve bizi en az yüz yıl geriye götürürdü. Gizliliğin yanı sı­
ra, ihtilal ortamının hazırlanması da göz önünde tutulmalıydı. 
Voltaire ve jean jacques Rousseau'nun çalışabileceği şartlan 
gerçekleştirmeliydik. Arkadaşlarımın cahilliği, bu konularda 
benim yükümü artırıyordu. Kimseye duyurmadan ihtilalci 
düşünceleri nasıl yayacaktık? Saraya karşı olan kitlelerin bizi 
desteklemesi gerekiyordu. Daha Ondördüncü Louis'yi bile bu­
lamamıştık. Başhekime bu görevi vermek istemiyor duk; bu 
adama güvenemiyorduk. Ayrıca asil de değildi. Bizi ciddiye 
alırsa hepimiz tutuklanabilirdik. Ben, bu işe çok sayıda insa­
nın karışmasını sakıncalı buluyordum; ihtilali kendi aramızda 
yapmalıydık. Önemli olan, tarihçiler e belge sağlayac ak bir ça­
lışmaydı . Olayı büyütmek gereksizdi. Bütün yapacağı mız, or­
taokul tarih kitabında üç sayfa kadar tutacaktı. Ne yapsak, ki­
taplara daha uzun giremezdik. Ayrıntılan kafamızda yaşaya­
caktık. Aramıza yabancılann karışması için Kall<a'yı Rousse-
343