ne koşulları çok daha iyi olmasına, çevremizde öğ­
retmenlerin, askerlerin de bulunmasına rağmen, 
güveni, iletişimi sağlamakta zorlanıyorduk. 
Güven eksikliği sadece bize karşı da değildi. İn­
sanlar birbirlerine de güvenemiy orlardı anlaşılan. 
Mesela, Çaldıran'a girdiğimizde, ilk dikkatimizi çe­
ken, ilçenin orta yerine yığılmış samanlar olmuştu. 
Her evin kendi ağılında, bahçesinde durması gere­
ken samanlar, ilçenin orta yerinde yığılmıştı. Me­
ğer evlerdeki samanlıklar, düşmanlık nedeniyle he­
men her gece yakılıyor muş. İnsanlar samanlarının 
yakılmasını önlemek için, hepsini aynı yerde topla­
mışlar, böylece kimse başkasının samanın ı yakmaya 
yeltenmez olmuş.* 
Çaldıran'da, etrafta kadın da yoktu! Ortalıkta 
sadece küçücük kız çocukları dolanabil iyordu. 
Bahçesaray'da lafa karışmak isteyen, fikir beyan 
eden, hatta fikri sorulan, ender de olsa sofraya otu­
ran kadınlar, uzak birer anı gibi kalmıştı. Müküs'de 
olduğu gibi başka bir gezegene değil, bu sefer er­
keklerin dünyasına düşüvermiştik! Evlere girdiği­
mizde etrafta yığınla silah, duvarlarda da resimler 
görüyord uk. Resimler, evin erkeklerinin ya askerlik 
ya da hapishane hatırası fotoğraflarıydı. Hapse düş­
memiş, adam öldürmemiş veya yar alanmamış kişiyi 
adamdan mı saymıyorlar acaba diye konuşuyorduk 
Yer Giik Dört Duvar, s. 80. 
320