sessizlik oldu. Çarş afı patlar gibi saran alevlerin soluğ u işitildi. Bütün salon 
tuhaf ve korkutucu bir ış ıkla aydınlandı. 
Pek çok kiş i dehşetle ayağ a kalktı. 
Hiç kimse beklemiyordu bunu. En ödün vermez laikler bile korkmuş lardı. Kadın 
alevler içindeki çarş afı yere atınca bazıları sahnenin yüz on yıllık 
döşemelerinin, Kars'ın en zengin yıllarından kalma kirler içindeki yamalı kadife 
perdelerinin alev almasından korktular. Ama salonun çoğ unluğu okun yaydan 
çıktığını doğru olarak sezdiğ i için dehş ete kapılmış tı. Her ş ey olabilirdi 
artık. 
İmam hatipli öğ rencilerin arasından bir uğ ultu, bir gürültü patlaması geldi. 
Yuhalamalar, bağ ırışmalar, öfkeli çığ lıklar iş itildi. 
"Allahsız din düş manları!" diye bağ ırdı biri. "İ mansız ateistler." 
Ön sıralar hâlâ ş aşkınlık içindeydi. Gene aynı yalnız ve cesur öğ retmen ayağ a 
kalkıp "Susun seyredin!" dediyse de kimse dinlemedi. Yuhalamaların, bağırışların, sloganların dinmeyeceğ i, olayların büyüyeceğ i anlaşılınca bir 
telaş rüzgârı esti. 11 sağ lık müdürü Dr. Nevzat, kravat ceketli oğ ullarını, 
örgülü saçlı kızını ve en iyi kıyafeti olan tavuskuş u rengi krep robunu giymiş  
karısını bir anda kaldırıp çıkış  kapısına do ğru sürükledi. Ş ehirdeki iş lerini 
görmek için Ankara'dan gelen eski Karslı zenginlerden deri tüccarı Sadık Bey ile ilkokuldan sınıf arkadaş ı Halk Partili avukat Sabit Bey birlikte kalktılar. Ön 
sıraların bir korkuya kapıldığ ını gördü Ka, oturduğ u yerde kararsız kaldı: 
Çıkacak olaylardan çok gürültü patırtı yüzünden hâlâ yeş il deftere yazmadığ ı 
aklındaki ş iiri unutmaktan korktuğ u için kalkmayı geçirdi aklından. Ayrıca 
tiyatrodan çıkıp İ pek'in yanına dönmek istiyordu. Aynı anda bütün Kars'ın 
bilgisine, efendiliğ ine saygı duyduğ u telefon idaresi müdürü Recai Bey dumanlar 
içindeki sahneye yanaş tı. 
"Kızım," diye seslendi. "Atatürkçü piyesinizi çok beğ endik. Ama yetiş ir artık. 
Bakın herkes huzursuz, halk da galeyana gelecek." Yere atılan çarş af kısa sürede sönmüş tü ve dumanlar içindeki 
—   '              " *                        151  yakan ı\ız naKKinaa Bir uyun Funda Eser tam metnini 1936'da çıkan Halkevleri yayımları içerisinde bulacağ ım 
Vatan yahut Çarş afın yazarının en çok gurur duyduğ u monologu okuyordu ş imdi. 
Olaylardan dört yıl sonra İ stanbul'da doksan iki yaş ında ve hâlâ zinde bulduğ um 
Vatan yahut Çarş afın yazarı bir yandan üzerine sıçrayan yaramaz torunlarını 
(aslında torunlarının oğ ullarını) azarlarken bir yandan da bana, bütün eserleri 
(Atatürk Geliyor, Liseler îçin Atatürk Piyesleri, O'ndan Hatıralar vs.) içerisinde ne yazık ki ş imdi unutulmuş  olan (Kars'taki sahnelemeden ve 
olaylardan haberi yoktu hiç) bu oyunun bu noktasına gelindiğ inde 1930'larda 
liseli kızların ve memurların ayağ a kalkıp gözyaş larıyla alkış ladıklarını 
anlattı bana. Şimdiyse imam hatipli öğ rencilerin yuhalamalarından, tehdit ve öfkeli 
çığlıklarından baş ka bir ş ey duyulmuyordu. Salonun önündeki suçlu ve korkulu 
sessizliğ e rağmen pek az kiş i Funda Eser'in sözlerini iş itebildi. Öfkeli kızın 
neden çarş afını attığ ını, yalnız insanların değ il, milletlerin de cevherlerinin 
kıyafetlerinde değ il, ruhlarında olduğ unu, şimdi, ruhumuzu karartan ve geriliğ in 
simgesi çarş af, türban, fes ve sarıktan kurtulup uygar ve modern milletlerin 
yanına Avrupa'ya koş manın gerektiğ ini anlatış ı pek iş itilmedi belki, ama gene de 
arka sıralardan duruma uygun öfkeli bir cevap bütün salondan duyuldu. "Sen de çıplak koş  Avrupa'na, çırılçıplak koş !" 
Salonun önlerinden bile kahkahalar, onaylayıcı alkış lar işitildi. Bu, ön 
sıraları her ş eyden çok hayal kırıklığ ına uğratarak korkuttu. Pek çok kiş iyle 
birlikte Ka da bu sırada yerinden kalktı. Her kafadan bir ses çıkıyor, arka 
sıralar öfkeyle bağ ırıyor; bazıları kapıya doğ ru ilerlerken arkalara bakmaya 
çalışıyor; Funda Eser pek az kiş inin dinlediğ i şiirini hâlâ okuyordu. 
152 
18 Ateş etmeyin, tüfekler dolu! 
SAHNEDEKİ  İHTİLAL 
Ondan sonra her ş ey çok çabuk oldu. Sahnede çember sakallı, takkeli iki yobaz