«Bayram Oğlu»na yer veren öbür yayınlar: 
EB (S. 168-170), DY (S. 161-163), ÜT (S. 427-430), ZS (S. 153-154), 
BY (II, S. 24-25), İZ (1973, S. 73-76), KG (S. 268-271). 
«Yıldızların altında kara neft buruğları» mısraındaki «buruğları» 
sözcüğü DY, KG, İZ ve ÜT'de «buğuları», EB ve ZS'de «buruğları», BY'­
de «buğları» biçiminde geçmektedir. EB ve DY'de şiirin altında 1928 
tarihi vardır. KG'de tarih yoktur. 
İtalyanca çeviri: Giovanni Crino (GC, S. 81-83). [AB]. 
«MEKTUP» 
Bu şiir aşağıdaki yayınlarda yer almıştır: 
Sesini Kaybeden Şehir (1931, S. 30-33), Ekber Babayef (EB, S. 151 
-153), DY (S. 141-143), BY (V, S. 36-39), Kemal Sülker - Nâzım Hikmet'in 
Gerçek Yaşamı, I (S. 210-212). 
EB ile onu aynıyla izleyen DY ve BY yayınlarında şiir, «Maksim 
Gorki'ye Açık Mektup» başlığıyla sunulmuştur. Altında «Moskova, 1927» 
sözü vardır. Üstüne şu açıklama konulmuştur: 
«Benim için Lenin.. Büyük Petro, Lomonosov ve saireleri gibi Rus 
tarihinde her zaman anî bir surette doğan adı korkunç ve biraz efsanevî 
insanlardan biridir... Benim için Lenin bir efsane kahramanıdır... 
...Lenin haricen tıpkı balığın pullarla olduğu gibi kelimelerle mu­
hattır... 
...Lenin bir akşam Moskova'da Madam Peşkova'nın evinde Betho-
ven'in sonatlarını dinlerken... 
... Kapri balıkçıları Lenin'e bir ehemmiyet-i mahsusa atfetmişler­
di».... (Maksim Gorki'nin «Aydınlık» mecmuasının 18 Şubat 1925 tarihlî 
21'inci nüshasında Burhan Asaf tarafından nakledilen «Bir İnsan» adlı 
makalesinden). 
Bu, açıklamadan da anlaşılacağı üzre, Nâzım Hikmet şiirini Maksim 
Gorki'nin söz konusu yazısına karşı, onu eleştirmek için yazmıştır. Bu 
yazının tümü sonradan Türkçeye çevrilmiştir. Bak: Maksim Gorki -
Lenin 1924, çeviren Selim Kent, İstanbul, 1965, Gün Yayınları 
Şiirde geçen bazı sözcük ve isimler: 
— Hemfikir: Aynı düşüncede olan. 
— Nebi: Kitap getirmemiş peygamber. 
— Bogatır: Bahadır. Yiğit. 
— Maksim Gorki (1868-1936) Rus yazarı. Eserlerinin çoğu Türkçeye 
çevrilmiştir. 
M. Gorki için bak: Orhan Selim (Nâzım Hikmet) - «Gorki Yaşıyor» 
(Akşam, 20.6.1936), Viladimir Pozner - Gorki'nin Yaşamı (İstanbul, 1973, 
328