"Senden başka, öteki köylüler hiç mi diretmediler ?" 
"Diretm ediler. Diretseler de hiçbir şey gelmezdi ellerinden. 
Mahmut Ağanın başında çok silahlı adam vardı. Bir de Hükü­
met arkasın da. Çok da gözümüzü korkutmuştu bizim Mahmut 
Ağa. Bu kadar korkan insanlar hiçbir şey yapamazl ar." 
"Sen nasıl yaptın öyleyse?" 
"Ben onların on misli, yüz misli korkuyordum da ondan. 
Nasıl yaptım, ben de bilmiyor um. Parmağım tetiğe dokunuver­
miş." 
''Ya şimdi Kasım?" 
"Şimdi o kadar çok öldüm ki, korkuya alıştı m." 
"Duyduğuma göre senin Sakızlı köylüleri, yani Yalnızkurt 
köylüleri başlarını almışlar, uzak, adı sanı duyulmadık diyaria­
ra gitmiş ler. imieri timleri belirsiz olmuş ." 
"Antakyaya, Amik ovasına gittiler. Orada saklanıyorlar. O 
kadar korkuyorlar ki Mahmut Ağadan, orada da gelir kendile­
rini bulur diye, delik delik kaçıyorlar. Böylesine bir korku gö­
rülmüş değil. Böylesi bir korku ölümden de beter." 
"Beter," diye onu onayladı Ferhat Hoca. "Bir aşabilselerdi 
içlerindeki o korku dağını, bir kırabilseler o zinciri bir daha 
kimse o köylüleri zapt edemez . Ne kadar güçlü olursa olsun 
Mahmut Ağa toz ediverirler onu. Ama gel gör ki ... " 
İnce Memed de Ferhat Hocanın yanına tıpkı onun gibi çö­
melmiş, elindeki bir çöple toprağı karıştırıyor, hiçbir söze var­
mıyor, salt dinliyor du. Temirse aşağıdaki çitlembik ağacının al­
tına oturmuş, sırtını gövdeye dayamıştı, boyuunu uzatmış ıpıs­
sız köye bakıy ordu. 
Kasım içini çekti: 
"Bir daha dönmeyecekler bizimkiler bu köye, Çukurovaya 
da ... Çöl Arabistanda yitecekl er." 
Ayağa kalkıp köye aşağı yürüdü. ötekiler de onu izlediler. 
Kasım vardı evlerinin avlusunun önünde durdu, orada bir süre 
bekledi. 
"Ne o Kasım, eve girmeye korkuyor musun?" 
"Ben bu evde doğdum da, büyüdüm de ... " Başını kaldırdı 
Ferhat Hocaya, Memede, Temire baktı, evi baştan aşağı süzdü. 
"Giremeyeceğim," dedi, arkasını döndü, koyağın dibinden, su-
61