runun da karşılığı bulunmalı. Hatta sevdiğiniz kadın pijama­
yı elinizden alarak, 'Ver canım ben katlarım,' dediği zaman, 
bu söze üzülüp üzülmemek gerektiği meselesi de bulunmalı. 
Ansiklopedi dediğin böyle olmalı. Böyle bir diziyi babam da 
okuyabilirdi, ben de okuyabilirdim. Böyle bir ansiklopedi in­
sanları birbirine yaklaştırabilirdi. Bazı maddeleri ben oku­
mazdım; fakat bilirdim ki, bir yere ilk defa gittiğim zaman ar­
tık telaşa kapılmama lüzum yoktur: tık maddesi, bir yere lLK 
defa gitmek bölümü. Tamam. Bu eser, çok büyük bir boşluğu 
dolduracak, hayat kadar büyük bir boşluğu. Birçoklarını ka­
rarsızlıktan kurtaracak. Evet, hazırlanması uzun zaman ala­
cak; fakat, bir kere de bitince ... Belki de insan o zaman, hare­
ketlerini parçalara bölüp tekrar birleştirmek zorunda kalmaz. 
Çünkü o zaman insan bilir ki, bütün hareketler daha önce 
parçalara bölünmüş ve tekrar birleştirilmiştir. Hiçbir parça 
atlanmamıştır . Endişe gereksizdir. Son tarafını unuttuğum 
hareketlerin ortasında yalnız kalmak korkusuna kapılmam. 
Bir işi yaparken, birdenbire bilmediğim ayrıntılarla karşılaş­
mam. Eşya da kör bir inatla karşı koyamaz bana: Bütün inat­
tan daha önceden tespit edilmiştir . Mesela battaniyenin, 'ya­
tak düzeltmesi' sırasında istenilmeyen hangi noktalardan ge­
çebileceği, matematik bir kesinlikle belirtilmiştir. Aynca, re­
simli bir ansiklopedidir bu: Battaniyenin çeşitli durumlannı 
gösteren bir dizi resim vardır tanımların yanında. Daha az sa­
yıda hareket yaptığım halde, bu resimler ve tanımlar dan ya­
rarlanarak ayağımı sağlam bir yere basabilir dim. Hikmetlere 
artık ne Sevgiler ne de Bilgeler kabahat bulamazlar. 
Felsefeciler , böyle günlük konularla uğraşsalardı ne iyi 
olurdu, diye düşündü. 'Bakkal Rıza'ya Gitmek Meselesi' üze­
rinde bir deneme yazmış olsalardı mesela. Bu konudaki bü­
tün aynntılan ve mümkün olan bütün çözüm yollarını bana 
gösterselerdi, belki o zaman daha yüksek meseleler e atla­
mam sağlanırdı. Soyut konularda Bilge'yi bu kadar yalnız bı-
323