nir. Her an bu yapılmadıkça iyi bir kontrol yapmak kabil de­
ğildir."
Profesör, okuduğu yazıdan başını kaldırdı; "Görüyor mu­
sun?' Sonra durdu; düşündü: "Hayır, görmüyorsun.’ Genç 
adam şaşırdı: "Nedir görmediğim?" "Hepimizin yabancısı ol­
duğumuz bir şeyi görmüyorsun. Evet, bu sözleri çok basit 
olarak nitelendirmek kolaydır. Evet, ‘ Nefis Muhasebesi’ as­
lında beylik bir deyimdir. Fakat, ‘İnsanın kendisiyle hesap­
laşması’ diyebileceğimiz bu işe insanlarımız riedense henüz 
girişmemektedir, Mustafa, ‘basit ve basit olduğu kadar şaya­
nı dikkat’ meselelerin özünü çok iyi kavramıştı bence. Şu 
Teknik Mekanik'ten biraz fırsat bulsaydı, birçok yazarımıza, 
sonradan unutsalar da, oldukça esaslı şeyler öğretebil ir d i ve 
onlar da "Yüzyıllardır Neden İlerleyomiyoruz?" ya da ‘Batılı­
laşmanın Neresindeyiz?1  gibi sorular sormaktan vazgeçerler­
di belki, Başkalarıyla hesaplaşmaktan, kendileriyle hesap­
laşmaya vakitleri kalmıyor ki."
Mustafa İnan, kendisiyle hesaplaşmasını zor yıllarda bile 
Sürdürdü. Başkalarıyla hesaplaşmaya da hiç girişmedi; çün­
kü 'hikmet sahibi’ idi. Türk toplumunun da, kapalı bir sis­
tem’ içinde kaldıkça kendisiyle hesaplaşmaya girişemeyece- 
ğinybiliyordu. Nitekim, bu görüşünü, ‘Nefis Kontrolü’ kavra­
mı içinde şöyle belirtiyordu:
"Saptırıcı kuvvetlere karşı tedbir almadan önce, kontro­
lün ne şekilde tatbik edileceğinden, yani metodundan bah­
setmek yerinde olur. Kontrol usullerinden biri olan ve ‘Kapa­
lı Sistem’ adıyla anılan bu usulde esas takip edilen yol, saptı­
rıcı tesirleri sisteme ulaşmadan bloke etmektir; diğer bir de­
yimle sistemin tecridi demektir. Bu usul, nafiz bir kontrol 
usulü gibi görünürse de, basit olduğu kadar tatbiki güç olan 
bir yoldur. Zira hayat şartlan bu çeşit kontrolü imkânsız kı­
lar. Fena tesirlere karşı bloke edilen sistem, yaşatıcı kaynak­
lardan da mahrum kaldığı için boğulur. Aynca, nefis kontro­
lü/