"Osman Ağam," dedi, "hakçası, senin de bir dediğin bir 
dediğini tutmuyor. Ya buradan çıkıp gidelim, ya da direnelim. 
Yıllardır böyle ikircik içinde, öldük bittik. Köylünün yarısı gitti. 
Ta Dumlukale ardına. Çorak topraklara. Sürünüyorlar. Bir de­
diğimiz bir dediğimizi tutmuyor bizim."
"İkimiz birlikte gideceğiz Ali Safa Beye. Bir daha konuşa­
cağız," dedi Muhtar Seyfali. "Bu işi bir kazığa bağlamak gerek. 
İkircik öldürdü bizi."
Koca Osman soludu. İyice kızmıştı. Piposunu ateşledi, aya­
ğa kalktı, avluda bir aşağı bir yukarı dolaşmaya başladı.
"Hükümetle bir oldu Ali Safa. Üstümüzdeki zulüm arttık­
ça arttı. Biz de pıstıkça pısük. Kalaycı öldükten sonra da başı­
mızdaki kara bulut kalktı sandık. Öyle değil mi? Gene durma­
dı. Başımıza bin türlü işler açtı. Umudum kırılınca gidelim de­
dim. Kalaycı ölünce hükümeti dikti karşımıza. Bu zulüm dağı­
nı. Ben ne yapayım ben. Bu ölüm dağını dikti karşımıza. Eh ko­
lu uzun hükümetin mağrıptan maşrıka kadar. Bizi de sorarsa­
nız pıstıkça pistik. Ben ne yapayım ben, burayı terk edelim de­
dim. Sarı nergisin sarvan kurup oturduğu, mor çiçekli yarpuz­
ların üzengiyi dövdüğü, bir tek tohum atınca yüz tane veren 
doğurgan dede toprağımızı bırakıp da gidelim dedim. Başka 
çaremiz kalmadı dedim. Köyden kaçıp gidenlerin yarısı korku­
dan, yarısı bıkkınlıktan, umutsuzluktan gitti. Ancak az bir kıs­
mına Ali Safa beş on kuruş verdi. Bir kısmı da buradan gidince 
çok güzel topraklara düşeceklerini sandılar. Şimdi işler değişti. 
Çok güzel değişti. Sizin haberiniz yok ama, değişti. Gidip yer­
leşecek bir karış toprak da yok Çukurovada."
Hüsam babasının sonsuz öfkesini üstüne çekeceğini bile bi­
le:
"Değişen ne baba?" diye sordu. "Dün Yobazoğlunun evini 
başına yıkıp fıkarayı sürgün etmedi mi Ali Safa? Candarmanın 
döve döve kan işettiği Yobazoğlu Haşan değil mi? Değişen ne 
baba? Bu mu? Git getirsene getirebilirsen Yobazoğlunu köye. 
Getir de öldürsün Ah Safa..."
Babasının kendisine söveceğini sanıyordu. Koca Osman 
sövmedi, öfkelenmedi. Gitti geldi, düşündü. Piposundan du­
manlar savurdu, düşündü. Teker teker köylülerin yüzüne bak­
74