Doğayla Çatışanların Öyküsü 
Yaşar Kemal, daha sonra Dağın Ote Yüzü adını vereceği üçlemenin ilk romanı 
Ortadirek'i yayımladığında bir bakıma yazarlık serüveninin en önemli çıkışını 
da yapmıştı. l955'te yayımlanan İnce Memed öylesine büyük bir ilgi uyandır­
mıştı ki, okurun yazardan beklentisi nerdeyse masalsı bir boyut kazanmıştı. 
İnce Memed'in çıktığı yıl bir de kısa roman çıkmıştı, Teneke ... Ama bundan son­
ra Yaşar Kemal adı sadece muhteşem röportajlarda görülüyordu. Yaşar Kemal'in 
ikinci romanı beklenirken, Türkiye'de bir "köy roınanı" akımı da başlamıştı. O 
dönemin eleştirel kolaycılığı içinde, İnce Memed de köy romanı diye adlandırılı­
yor, farklılıkları aramak yerine benzerlikler yani kişilerin köylü, olayların geç­
tiği yerin köy olması bu sınıflandırma içinde yer alınasına yetiyordu. Ve Yaşar 
Kemal'in büyük boyutlu ikinci romanı 1960 yılında çıkageldi: Ortadirek. 
Geleneksel olarak bizim de içinde bulunduğumuz, Don Quixote'den (Don 
Kişot) başlayan Batı romanı geleneğinde iki temel olaylar dizisi-kişi ilişkisind en 
söz edilebilir. Birinde, Don Quixote'de de görüldüğü gibi, kişiler olaylar dizisini 
oluşturur, ikincide ise olaylar kişileri oluşturur. Buna Tolstoy'un Savaş ve Ba­
rış'ını örnek verebiliriın . Ortadirek, kişilerin olayları oluşturduğu bir romandı r. 
Hatta, kişileri göz ardı ettiğimizde, tek cümlelik bir olaylar dizisine ulaşırız: 
Toroslar'ın arka yüzünde, bozkırın eşiğindeki yoksul bir köyün halkı, her yıl 
yapLıkları gibi Çukurova'da pamuk toplamak üzere yola çıkarlar. Oysa roman, 
muhteşem bir portreler (kişiler) galerisidir. Ve Yaşar Kemal'i bence "köy roma­
nı" klişesinden sıyırıp, özgün kılan nokta da budur. Bu portrelerin, bu kişile­
rin, her biri bir bireydir, bir kişidir, "tip" değildir. Köyün ağası Sefer bile köy 
romanla rının "ağa" tiplemesinde ele alınamayacak kadar özgün bir kişilik çizer. 
Yaşar Kemal romanlarını, özellikle burada ele aldığımız üç romanı kişi bağla­
mı içinde dikkatle incelediğimizde, çok önemli bir başka özellikle karşılaşırız. 
Geleneksel romanda çoğunlukla romana adını da veren bir baş kişi bulunur. 
Flaubert'in Madam Bovary'si, Tolstoy'un Anna Karenina'sı, Hardy'nin Tess'i, 
Gonçarov'un Oblomov'u gibi ... Romanlar, bu kişilerle, onların yaşamını etki­
leyen karşıt kişilerin çatışmasıyla ilerler. Oysa, Ortadirek'ten başlayarak üçlüele 
bir ana kişi yer almaz. Romanların her birinde, birelen fazla kişi (hatta zaman 
zaman bir kişi kimliğiyle bütün köy) birbiriyle etkileşerek romanın olaylar dizi­
sinin akışını kurar. Şimdi bu ilişkileri önce roman roman inceleyel im: 
Ortadirek'in açılış sayfaları İnce Memed'in başlangıcı kadar çarpıcıdır: "Dön­
gele geldi kapıya dayandı. Al götür döngeley i."/ "Yok," dedi kendi kendine, "yok. 
Bu döngele şaşkın döngele. Çukurovada pamuğun açmasına daha çok var. Bu