280
filozof başkaları tarafından yargılanmaktan korkuyor muy­
du? Bizim için o koskoca Renö Descartes! Oysa o belki de 
kendisini küçük, fani, hatta bazen süfli buluyordu. Aranız­
da kendini yeterince özel hissetmeyenler varsa, unutmayın, 
Descartes bile böyle hissetmişti zaman zaman.”
Peri gözlerini indirdi. Azuı'un ne yaptığını anlıyordu; bu 
yüzden ona hem hayranlık hem tepki duyuyordu. Evet, belli 
ki profesör, Peri’nin özgüvenini geliştirmesine yardım etme­
ye çalışıyordu. Odasında yaptıkları konuşmayı unutmamıştı.
Sözlerini bitirip CD’sindeki son parçayı çaldı Azur. “Beet­
hoven. M issa SolemnifT  dedi. “Bırakın kendinizi müziğe. Ha­
di uykuya dalın yine!”
Başlan yastıklarında, müziğin tadını çıkardılar. Kimse ko­
nuşmadı. Bitene kadar kimse kıpırdamadı.
“Seminer bitmiştir” diye duyurdu profesör.
Aynı anda kapıya hafifçe vuruldu. Azur o yöne doğru ses­
lendi: “Jim, gel içeri. Her zamanki gibi dakiksin.”
Adam içeri girerek doğruca sobaya yöneldi.
“Pekâlâ millet? dedi Azur. “Bugünkü tartışmamızın ışığın­
da, Descartes ve Tann üstüne bir inceleme yazın. Geçen ders­
teki kompozisyonlardan hepiniz çaktınız bu arada, haberiniz 
olsun. Bu sefer daha iyisini yapın. Yazmaya başlamadan önce 
bol bol araştırın. Bilgi olmadan akıl yürütülmez, yürütülürse 
zırvalık olur. Anlaşıldı mı?”
“Evet hocam” diye yanıtladı öğrenciler koro halinde.
♦ * *
Dışarı çıktığında başı zonkluyordu Peri’nin. Semboller, şi­
irler, kontrolümüz dışındaki şeyler, zihnimizdeki karma­
şa, iyi ile kötünün ikiliği, kaosa bir anlam verme gereksini­
mi, rüyalara yerleştirilmiş şifreler ve hayatın rüya gibi olu­
şu, genç bir filozofun yalnızlığı, kadim bir şiirin bugün hâlâ 
anlamlı ilk dizesi: H angi yoldan gitm eliyim  hayatta?