284 
 topraklarını sistemli şekilde ele ge çirme politikası izlemesi, ABD ve SSCB’nin stratejik 
hesaplarla BM’nin taksim kararını desteklemesi, Filistinlilerin yüzyıllardır yaşadıkları 
topraklarından koparılmaları sonucunu doğurmuş ve Arapların toplumsal hafızasına 
kazınmıştır.  
Kuruluşundan itibare n İsrail’e sağlanan ABD desteği, İsrail’in Filistin ve Arap 
topraklarını işgal ve ilhak etmesi, topraklarını giderek genişletmesi, yerleşim politikalarıyla 
Filistinlilerin topraklarını “yutması”, BM kararlarını hiçe sayması, Batı dünyasının İsrail söz 
konu su olduğunda çifte standartlı bir yaklaşım benimsemesi, İsrail’e karşı olumsuz duyguların 
hala güçlü olmasının ana nedenleridir.  
İsrail -Filistin anlaşmazlığı; Arap ve Müslüman kamuoyunu radikalleştirmekte, ABD ve 
Batı düşmanlığını körüklemekte, terör grup larına eylemleri için gerekçe sağlamakta, ılımlı 
rejimlerin Batı yanlısı politikalara destek vermelerini engellemekte, İran’ın anlaşmazlığı kendi 
bölgesel amaçları için istismar etmesine yol açmaktadır.  
Arap devletlerinin, 1948’den itibaren Filistin mücade lesinin liderliğini üstlenmeleriyle 
başlayan Arap -İsrail anlaşmazlığı, Mısır’ın 1979’da İsrail ile barış yapmasından sonra hızını 
kaybetmiş, ancak sonlanmamıştır. Mısır’ı 1994’de Ürdün takip etmişse de, Ürdün -İsrail barışı, 
İsrail ile FKÖ’nün 1993’te Oslo Anlaşması’nı imzalamasından sonra mümkün olabilmiştir. 
Filistin meselesi pek çok Arap ülkesi bakımından İsrail ile ilişki kurmanın ön koşulu olmayı 
sürdürmektedir. Dolayısıyla İsrail’in Arap ülkeleriyle ilişkilerinde tam normalleşme 
sağlanamamış, ilişkiler e daha ziyade “ne savaş ne barış” durumu hakim olmuştur. 70 yıllık 
mevcudiyetine rağmen İsrail bölgeye entegr olamamış, “yabancı bir unsur” olarak görülmeye 
devam edilmiştir. Arap Baharı, İsrail’e imzaladığı barış anlaşmalarının ne kadar kırılgan bir 
temel e dayandığını göstermiştir.  
İsrail’in 1982’deki Lübnan işgalinden sonra Arap -İsrail anlaşmazlığının tarafları 
değişmiştir. İran’ın ve Suriye’nin desteğiyle giderek güçlenen Hizbullah’ın, işgale karşı 
gerçekleştirdiği “meşru direniş eylemleri”, bu örgütün s adece Lübnan’da değil, Arap sahasında 
da önemli bir güç olarak görülmesine yol açmıştır.  
Bu kez ön planda Hizbullah ve Hamas’ın, arka planda ise İran ve Suriye’nin yer aldığı 
direniş ekseni ile El Fetih, ılımlı Arap ülkeleri ve İsrail’in açık ya da zımni mutabakat halinde 
oldukları ılımlı eksen arasında yeni bir cepheleşme görünümü ortaya çıkmıştır. Bölgesel güç 
dengelerini değiştirmeyi amaçlayan bu cepheler arası mücadelede Filistin meselesi çoğu kez 
olduğu gibi, politik bir araç olarak kullanılmaktadır. ABD’nin etkin liderlik gösteremediği ve 
Rusya’nın Suriye iç savaşına müdahil olarak dengeleri etkilemeye başladığı bir konjonktürde 
Filistin -İsrail ve Arap -İsrail sorununun barışçı çözümünü beklemek gerçekçi görünmemektedir.