606 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Elif: 
"Belki," diye içini çekti. "Onun böyle derin uyuduğunu on yıldır görmedim ." 
Ummahan kulak kesilmiş, konuşulanları dinliyor, konuşmalardan bir sonuca 
varmaya çalışıyor, bir şeyleri anlamak istiyordu . İçindeki boşluğun sebebini şim­
di anlamıştı. 
"Ana, nenem? .. " dedi. 
Elif şaşırdı, kızın ağzını kapattı. Hasan önde ıslık çalarak keçileri sürüyordu . 
Gözü ona ilişti. Telaşla: 
"Suuus," dedi. "Hasan duymasın." 
Ummahan korkuyla sustu. 
Tanyeri aydınlandı. Büyük dağların üstüne çepeçevre bir aydınlık örtüldü. İki 
dağın arasından bir süre top top ışıklar fışkırdı, sonra da günün ucu gözüktü . Dün­
ya tepeden tımağa ağardı. Alinin, Elifin, çocukların, keçiterin gölgeleri gün nırunca 
bir hoş, bir tuhaf toprağa, yolun tozlarına serildi. Gölgesinde bile Alinin acısı belli 
oluyordu. Uzun, kocaman, taştan taşa seken gölgede bir kıvranma gözüküyordu. 
Hasan da işin farkına vardı. 
"Nenem nerede, o bizimlen neden gelmedi?" diye ağlamaklı, köyden yöne ba-
karak sordu. 
Anası ona da bir telaş içinde, korkuyla: 
"Suuus," yaptı. "Baban duymasın." 
Hasan, babasına baktı. Babasının hali hal değildi. Sustu. 
Meryemce bir daha söyledi: 
"Gidin cehennemin dibine. Dinsizler imansızlar, Allahsızlar, kitapsızlar. Şu 
dünya dünya oldu olalı hiçbir oğul da anasına bunu yapmış mı? Hiçbir oğul da 
elsiz ayaksız anasını kurda kuşa yem olsun diye ıssız bir köyde bir başına koy­
muş mu?" 
içeriye döndü, pamuklu hırkasını giydi. Sandıktan değerli öteberisini koydu­
ğu bohçasını çıkardı koşareasma yola düştü. 
Hem koşuyor, hem kendi kendine söyleniyordu: 
"Yavrularım, yavrularım, çiftçelerim , o gavur ananız babanız beni ölüme terk 
etti de, bıraktı da siz neden bıraktınız? Siz neden ayrıldınız nenenizden7 Siz ne­
den, neden? .. " 
Bir ara arkalarından bağırır gibi oldu sonra vazgeçti. Ulu tepenin oraya kadar 
soluğu bile taşmadan koşareasma yürüdü. Ulu tepenin orada bacakları gövdesini 
çekemedi yere düştü. Yüzü toz, ter, zehir acısına kesmişti. 
"Bana yapacağın bu muydu Alim? Nen çalıp da büyüttüğüm, ak süt emzirdi­
ğim Alim, bana bunu mu yapacaktın?"