iş değil. Büyükçe yatırım istiyor. Bu nedenle de, çe­
viri roman yayırolayan sermayenin kontrolün de. Ser­
maye sahibi yayımcı, çevirmenin kişiliğini biçimlendi­
riyor. Çevirmenlik sanını insanlara o veriyor. Kısaca­
sı, çevirmen!erimizin de romanı bildiği söylenilemez .. 
Diyelim, Varlık Yayınları arasında, 1952'de çıkan 
Arthur Koestler'in «Gün Ortasında Karanlık» adlı ro­
manının çevirmeni, kitabın ikind sahifesinde şunları 
yazabil iyor: «Bu roman, aslında iki misline yakın 
uzunluktadır. Doğrudan doğruya vakayla ilgisi olma­
yan, daha ziyade ideolojik münakaşalara ve diyalek­
tik tahliliere ayrılmış kısımlardan çıkartmalar yapı­
larak kısaltılmıştır. Bu kısaltınada hiç bir zaman hü­
lasa yoluna gidilmemiş, yazarın üslup hususiyetlerinin 
bozulmamasına çok önem verilmişt ir.» 
Çevirmen (hem de ünlü) Hakkı Süha Gezgin'in, 
1944 yılında Ahmet Halit Kitabevi 'nce yayırolanmış 
Dostoyevs ki'nin «Karamazof Kardeşle r>> romanının so­
nuna düştüğü notsa daha da ilginç. <<Karamazofların 
Fransızcadaki üç tercümesini de ayrı ayrı gözden ge­
çirdim. Birbiriyle karşılaştı rdım ve iki ciltlik NRF bas­
kısını tıpkı tıpkısına çevirdim. Fakat neticeyi, Kamins­
ki'nin eserinden aldım. Üç tercümenin üçü de başka 
başka olduğuna göre, bu terkibi (dikkat edilsin, terki­
bi diyor) yapmakta kendimi haklı görüyorum. Bir kaç 
sahifeyi de, bilerek ve isteyerek atladım. Kendi kale­
mirole milletime sövdürmek elimden gelmez di.» 
Görüldüğü gibi, çevirmenl er, ustaların kitaplarını 
dilimize aktarırken, her türlü değişiklik yapma hakla­
rını kendilerinde görebiliyorlar. Kısaltabiliyorl ar, ye­
ni terkipiere varabiiiyorla r. Adam, çok rahatlıkla, «To­
manın vakasına dokunmadım, ama ideolojik münaka­
şalarla, diyalektik tahlilleri lüzumsuz buldum, attım:t 
diyebili yor. Açıkçası, yalan yanlış roman bilgisiyle, bi-
82