Süleyman: 
"Ne kadar it varsa buralarda onun başında. İpten kazıktan 
· kurtulmuşun hepsi onun başında. Bak, daha çok gençsin. Ama, 
pişeceksin . Uzun zaman dağda kalır mısın, kalmaz mısın onun 
orasmı Allah bilir. Dediklerimi iyi dinle. İşine yarar sanırsam. 
Eşkıyalarla çok düştüm kalktım. Bilirim. Çoğunun akıbetini 
gördüm. Varır varmaz çeteye öyle hemen herkesle can ciğer ol­
ma. Onlar, hemencecik seninle arkadaş olmak isterler, sana kar­
şı hoş, yumuşak görünürler, arkadaş görünürler, seninle çok il­
gilenirler, derdi olan derdini açar sana, insanlar böyledir. Sen 
kendini hiçbir zaman açmayacaks ın. Kapıp koyuvermeyecek­
sin. Tesirin o zaman iyi olur üzerlerinde. Ağırbaşlı davranacak­
sın. Eşkıyalıkta yanındakilere tesir şarttır. Ha ne diyordum, he­
mencecik hepsiyle taruşıp, ahbap olayım deme. Bir zayıf dama­
nnı keşfederlerse ömrünün sonuna kadar rahat edemezsin. On­
larm yanlannda on paralık onurun kalmaz. Gün geçtikçe hepsi­
ni iyice tanırsın. İnsanları sözleriyle değil, hareketleriyle ölç! 
Ondan sonra da arkadaş olabileceğin insanı seç. İpin ucunu bir 
verirsen ellerine yandığın günün resmidir. Hapisaneyle dağın 
biribirlerinden zerrece farkı yoktur. İki yerde de reisler var, ge­
riye kalanlar reisierin kullarıdır. Hem de ne aşağılık kutlar ... Re­
isler insan gibi yaşarlar, ötekiler köpek gibi... Sen reis olacaksın. 
Ama ötekileri köle gibi kullanma. Senin yaşamayın sım bu ol­
sun. Varır varmaz şimdi, Deli Durdu sana bir mavzer verir. 
Öteki silahları, sen gün geçtikçe temin edersin. Ben, şimdi gide­
yim de Deli Durdu nerelerde geziyor, onu öğreneyim." 
Köylülerden biri Deli Durdunun yataklığını yapardı. Sü­
leyman onun evine gitti. Ondan, Deli Durdunun yerini yurdu­
nu öğrendi. 
Durdu, karşıdaki Aksöğüt köyündendi. Süleyman onu ço­
cukluğundan beri tanırdı. Babası, harbe gitmiş, bir daha d� 
dönmemişti. Azıcık akraba oldukları için Süleyman ona, anası­
na yardım etınişti. Daha doğrusu açlıktan ölmemelerine sebep 
olmuştu . Çocukluğunda da ele avuca sığmaz it oğlu itin biriy­
di. 
Beş yıldır da dağdaydı. Yakmadığı ev, yıkmadığı yuva kal­
mamışh. Bu taraf köylüler, elinden zar ağlıyorlardı. Yollardan 
122