rer parmak bal çaldılar. Meşrutiyet sözüyle böyle eğlenmek 
için mi? Bizde geçim yolunu bulmanın ana kuralı: Evvela 
çatmak, sonra çalmaktır. Mutlakiyet'tel de budur, Meşruti­
yet'te de ... Çatılacak makama çatamayan, sıraya girip de ça­
lamayan aç kalır. Daima kanunun üstünde ya bir hükümet 
ya da bir parti peyda olur. Su başlarını zorbalar alır. Onlara 
eyvallah diyerek boyun eğer, kanunu, insanlığı, insafı, vicda­
nı çiğneyerek gittikleri yoldan gidersen yaşarsın, aksi halde 
geçim kapısı bulamazsın . 
3 
Bu mühim hususu, mahalle ahalisinden her biri kendi 
zihniyetine, kavrayışına, anlayışına göre yorumluyor ve bir­
biriyle dertleşiyorlardı . Cumba cumbaya, yan yana komşu 
olan Nakiye Hanım'la Raife Hanım, iki kocakarı pencere­
den pencereye bazen şöyle halleşirlerdi. Nakiye Hanım etrafı 
kedi gibi koklaya koklaya: 
-Hu komşucuğum, orada mısın? 
-Buradayım Nakiye kardeş, bizim ihtiyar kütük gibi 
yatıyor. Artık onu kaldırsa kaldırsa Allah kaldırır. Gelin has­
ta, oğlan hasta, iş başıma kaldı. Yorgunluktan belim kırıldı. 
Çamaşır yıkamaya uğraşıyorum. Kirlilerimiz dağ taş yığıldı. 
Su yok, odun yok, sabun yok ... Bir eski fıçımız vardı. Yağ­
mur borusunun altına koydum. Allah ne rahmet verirse hem 
içeceğiz, hem yemek pişireceğiz, hem de onunla arınacağız, 
paklanacağız ... Çok zor oldu kardeşçiğim, çok zor ... Dün bir 
parça yağmur çiselediydi . Küllü su yaptım ... Kirlileri bastır­
dım. İşte artık ne kadar temizlenirse ... Uğraş uğraş, ne halim 
kaldı ne canım ... Şimdi mutfakta şuraya cumbanın önüne 
çıktım. Belimi yastığa verdim. Biraz içim geçmiş. 
-Hacı'nın mutfağından gelen yemek kokusunu duy­
muyor musun? 
Abdülhamit dönemi kastediliyor . 
9