bul, 1932, S. 22-24 (sonunda 1928 tarihi var); Nâzım Hikmet, Şiirler ve 
Taranta-Babuya Mektuplar, Osküp, 1950; Ekber Babayef, Nâzım Hikmet, 
Bütün Eserleri, Sofya, 1967, C. I, S. 157-158; Nâzım Hikmet, Seçilmiş 
Şiirler, Sofya, 1954, S. 127-128; Nâzım Hikmet, 835 Satır - Sesini Kay­
beden Şehir - Varan 3, İstanbul, 1965, S. 30-32'ye de alındığı gibi, Vâlâ 
Nurettin Vâ-Nû, Çocukluk ve Gençlik Arkadaşım Nâzım Hikmet, ds. 
Meydan dergisi, 6 Nisan 1965, sayı 12'de de çıkmıştır. 
Feridun Fazıl, Şiir Antolojisi, Ankara, 1935, S. 27-29; Ahmet Cevat, 
Nâzım Hikmet: Hayatı, Seçme Şiir ve Yazıları, İstanbul, 1937, S. 38-40; 
Orhan Seyfi, Nâzım Hikmet Hayatı ve Eserleri, İstanbul, 1937, S. 18-20; 
Yaşar Nabi, Yeni Türk Şiiri Antolojisi, İstanbul, 1951, S. 27-29'da da yer 
aldığı gibi, Nâzım Hikmet bu şiirini Kolumbia plâklarına da okumuştur. 
(Bk. Nâzım Hikmet'in şiiri Columbia tarafından plâğa alındı, ds. Resimli 
Ay dergisi, Ağustos 1930, sayı 6, S. 21). 
Mısra 3'teki konuşuyor sözü Feridun Fazıl'da konuşuyordu; mısra 
5'teki rusça çort sözü Yaşar Nabi ve Nâzım Hikmet, 1965 baskısında 
çört, mısra 23'teki yanında sözü bütün baskılarda böyle olduğu halde, 
mısra 33'te yanına denmiştir. Mısra 33'teki yanına sözü Yaşar Nabi'de 
başına olmuştur. Mısra 5'teki rusça çort sözü «hay Allah kahretsin» ma­
nasına gelir. 
Rusça çev: P. Antokolski: Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Mosko­
va, 1951, S. 28-79; M. Pavlova çev. N. Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 
1953, S. 72-73: N. Hikmet, Seçilmiş Şiirler, 2 cilt, C. I, Moskova, 1957, 
S. 73-74; N. Hikmet, Uzun Şiirler Ve Şiirler, Moskova, 1957, S. 19-20; N. 
Hikmet, 60 Şiir, Moskova, 1958, S. 34-36. 
Yunanca çev. Stelyos Mayopulos, Nâzım Hikmet: ta erga tu, Atina, 
1959, S. 130-131 [ŞH]. 
«Bahri Hazer»e yer veren öteki yayınlar: 
Orhan Burian - Kurtuluştan Sonrakiler (1946, S. 80-82), DY (S. 151 
-153), HY (S. 354-356), BA (S. 49-51), ZS (S. 180-182), ÜT (S. 57-59), 
AB (S. 228-230), KG (S. 117-119). 
«kudurtsun/karayel» mısraları EB ve DY'de «kudursun/karayel» bi­
çiminde basılmıştır. 
Çeviriler: 
— İtalyanca: Giovanni Crino (GC, S. 76-78). 
— İspanyolca: Soliman Salom (SS, S. 57-60). 
— Almanca: Rütten und Loening yayını (RL, S. 16-18) 
— İngilizce: Taner Baybars - «The Moscow Symphony and Other 
Poems» (Londra, 1970, S. 43-45). 
— Lehçe: M. Labecka Koecherowa, Nazım Hikmet, Wiersze I Poe-
maty (1973, S. 50-52). 
309