dolmuştu. Kalabalığı tanıyınca şaşkınlığı geçti. Herkes susuyor du. Or­
talıkta çıt yoktu. Uzaklardaki bataklık uğuidamasa bu akşam karan lı­
ğında fısıltı bile duyulurdu. 
"Ne o, ne var, ne toplanmışsınız böyle? Bir şey mi oldu ?" 
Hiç kimse karşılık verme di, suskun kalabalık kıpırdamadi bile. 
Atından indi, kalabal ığın ortasına yürüdü, yaşlı bir adamın yanı-
n� varınca durdu : 
"Söyle Hasan, bir isteğin mi var?" 
"Sorma Bey," dedi Hasan. "Halimizi dirliğimizi hiç sorma. Biz 
nereye gidelim şimdi, yurdumuzu yuvamızı bırakalım da, baba kışlağı­
mız, ilimi:ı'i obamızı? Söyle Bey biz· nereye gidel im? Bizi kim kabul 
eder?" 
Must afa Bey: 
"Ner eye gidiy ormuşsunuz?" diye sordu. "Ne oldu ki?" 
"Haberin yok mu?" diye sevindi Hasan. "Biliyorduk haberin ol­
madığını zaten. Hepimiz bili yorduk, konuştuk, senin bize bunu yap­
mayaca ğını ... Hepimiz ... " 
"Neyi?" 
"Neyi olacak? " diye sesi dikleşti Hasanın. Kalabalık da kıpırda dı. 
Mustafa Bey kaş altından yukarı, sofaya baku . Karakız Harun bir 
gölge gibi sofanın kork uluğuna iki eliyle yapışmış, kanadarını açmış 
bir kuş gibi. Uzan mış, kalabalığın üstüne adayacakmış gibi. Mustafa 
Beyin içinden hemen burayı bırakıp gitmek geçti . Atına atlayıp nereye 
olursa olsun gitmek. Her gün şu kadının bu durumunu görmekten-
se ... 
"Oğlun Memet Ali Bey dedi ki bize, bu aydan sonra gayrı bura­
dan, çiftliğimi zden göçüp gidecek siniz. Size bir ay izin ... Toparlan­
manız için. Evinizi barkınızı toparlayın, huğlarınızı yıkın, gidin. Nere­
ye gidelim Bey, Memet Ali Beyimiz dedik. Canınız nereye isterse ora­
ya, dedi. Türkiye Cumhuriyeti çok büyük, hem de toprağı çok geniş . 
Yeter artık toprağımızda kaldığınız, yeter. Memet Ali Bey, dedik, 
Efendimiz, dedik, sizin toprağ ınız, sizin malınız, doğru, hepsi doğru, 
ama buraları bizim de ata kışlağı mız değil mi? Ta iskandan , Fırkayı ls­
lahiyeden önce buraları bizim kışlağımız değil miydi? Değil di, dedi, 
yeter, dedi. Biz de edemedik, sana; Beyimize gddik. Ne diyorsun 
Bey?" 
259