66 
 dönem bu, soğuk savaş dönemi biliyorsunuz. Soğuk Savaş dönemindeyken global düzeydeki 
mülteci sorunlarına yaklaşım hem de Türkiye’nin buraya buradaki politikalarını bu dönemdeki 
politi kalarını ele alacağım. Ardından Soğuk Savaşın sona ermesiyle birlikte, biraz daha önce 
başladı tabii ama, Türkiye bir kitle göçlerine maruz kaldı birbiri ardından onları biraz 
irdelemeye çalışacağım. En önemli dönemlerden birisi 1994 yılının sonunda geçiri len 
yönetmelik, Mülteci ve Göç Yönetmeliği, o dönemin anlaşılması bugüne ışık tutacağı için 
önemli. Ardından 2005 -2014 Avrupa birliği Türkiye ilişkilerindeki bir hızlanmaya paralel 
olarak bir reform dönemi yaşadı Türkiye’deki sığınma sistemi ve bu 2014’te Türkiye’nin ilk 
sığınma yasasının hayata geçmesiyle yeni bir aşamaya geldi fakat buna paralel olarak 2011 
yılında da Türkiye geçmişteki kitle krizlerine kıyasla çok daha büyük boyutta ve kalıcı nitelikte 
Suriye mülteci kriziyle karşı karşıya kaldı. Böyle b ir perspektiften bakarsam tarih belki zaman 
zaman sıkıcı gelebilir ama ben ilginç noktalarını vurgulamaya çalışacağım dikkatinizi çekmek 
için. Burada Türk Devleti’nin birbirini tekrarlayan “pattern” diyebileceğimiz siyasi 
yaklaşımları var ki bu iktidardan iktidara fazla değişmiyor çünkü bütün bu tarihi dönemde çok 
farklı hükümetler iktidarda ama bazı politika özellikleri bütün bu tarih boyunca devam ediyor. 
Aynı zamanda da tabii farklılıklar da farklı dinamiklerle gözleniyor. Ben birtakım sonuçlar 
çıkartmay a çalışacağım. 1950 -51 yıllarına dönersek, 2. Dünya savaşı sonrası Avrupa’da çok 
büyük bir mülteci sorunu ile karşı karşıya. Bu soruna çözüm arayışları yeni kurulan bir barışı 
korumak üzere kurulan Birleşmiş Milletler Örgütü’ne bir görev yüklenmesine yol a çıyor. Bu 
sorunun uluslararası boyutta olduğu anlaşıldığı için bir örgütün, yeni Birleşmiş Milletler 
Mülteciler Yüksek Komiserliği adında bir örgüt kurulmasına ve bu örgütün devletler arasındaki 
ilişkileri düzenleyerek, Avrupa’daki savaş sonrası mülteci kr izine çözüm bulmasına yönelik bir 
yaklaşım ortaya çıkıyor. 1950 yılında Birleşmiş Milletler genel kurulu Türkiye de dahil 
oybirliğiyle bu örgütü Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek komiserinin ofisi adı altında bir 
örgüt kuruyor. Hemen 1 yıl sonra da bu örgütün eline maliyetlerini yürüteceği bir hukuki araç 
olan 1951 tarihli mültecilerin statüsüne dair sözleşmeyi veriyor. Türkiye bu konferansta 51 
Cenevre sözleşmesinin tartışıldığı ve imzalandığı konferansta da oldukça aktif rol oynuyor. 
Katılan 25 devlet ten birisi, Cenevre’deki genç bir diplomatımız konferansın iki eş başkan 
yardımcısından birisi. Bu da gösteriyor ki Türkiye böyle bir olaya önem vermiştir. Bu 51 
Cenevre sözleşmesi bugün hala geçerli olan en temel uluslararası mülteci hukuk dokümanıdır. 
Burada mültecinin tanımı yapılıyor. Mültecilerin hakları ve sorumlulukları sayılıyor. Mülteci 
statüsünün ne zaman sona erebileceğinin tanımı yapılıyor ve bazı kişilerin kişiyi mülteci yapan 
ortamdan gelip sığınmış olsalar bile mülteci olarak yani uluslararas ı koruyamaya layık hangi 
koşullarda layık görünmeyeceği belirtiliyor. Bir hukuki anlaşma, uluslararası anlaşma Türkiye 
bu anlaşmaya da taraf fakat mülteci tanımında şöyle bir şey var; 51 Cenevre sözleşmesi onu bir 
daha çok ülkenin sözleşmeyi imzalamasını s ağlamak üzere bir taviz olarak veriyor. İçinde bir 
coğrafi bir de zamanla ilgili bir kısıtlama var. 51 Cenevre Sözleşmesi’nin, sadece hatırlatmak 
için söylüyorum, mülteci tanımı biraz daha kısıtlı bir mülteci tanımı ama şu halen geçerli olan; 
bir kişi eğer  ülkesinde dini inancı, siyasi görüşü, ırkı, milliyeti veya ait olduğu sosyal grup gibi 
beş sebepten biri yüzünden en azından ciddi bir zulüm görme korkusu taşıdığı bu korku 
yüzünden ülkesini terk eder ülkesinin korumasından yararlanamaz hale gelir ve terk  ederse o 
kişiye uluslararası toplum bir koruma sağlayacak sığındığı ülke başta olmak üzere onu 
koruyacak o güvenliğini sağlayacak ve ona kalıcı çözümler bulacak. 51 Cenevre sözleşmesinin