den öğrencilerine de kızıyordu: "Arkadaşlarınız kaymakam 
oldu, siz hâlâ iki kere ikinin dört ettiğini bulmak için ‘Beton 
Kalender'e bakıyorsunuz," demişti sınıfta bir gün. Mühendis, 
her an, yaptığı işin farkında olan adamdır canım. Mühendis, 
tablolara cetvellere bakarak bazı sayılan oralardan alan ve 
bu sayılan hemen çarpıp bölmeye koyulan bir otomat değil­
dir Düşünme tembelliği de ne kadar yaygınlaştı son günler­
de: "Herkes hafızasından, hafızasının zayıf olduğundan ko­
laylıkla şikâyet eder, fakat asla zekâsından yakınmaz. Bil­
mez ki hafıza, zekânın bir unsurudur." Hoca, düşünmek sa­
natı üzerinde düşünürken bunları söylüyordu. Tahsil gör­
mek, mektepleri bitirmek de yetmiyordu bu işte:
"Yahya Kemal, ‘Cehalet mükteseptir, yani tahsil ile olur,' 
derdi. Ba 2ilanmız da yalnız akla güvenir, salim bir kafa ile 
her şey hakkında fikir yürütüleceğini zanneder.
"Düşünmek sanatı da ‘mükteseptir’, yani sonradan öğre­
nilir. Çocuklarımıza durmadan tekrarlıyoruz: Muhakkak ya­
bancı dil öğren! ‘Düşünmeyi öğren!’ derseniz bir hakaret olu­
yor. Düşünmeyi öğrenmek de, herhalde yalnız düşünmenin 
kanunlarını bilmek değildir. Belirli problemleri çözebilmek 
için elbette belirli bilgileri öğrenmek gereklidir; fakat bence 
önemli olan, asıl güçlük, problemleri kurmaktır. Çoğumuz, 
problemleri yanlış kurduğumuz için, daha baştan çözümsüz­
lükle karşılaşırız."
Düşünmek Mustafa Hoca’ya göre, ‘derunî bir konuşma’  
idi. Bu konuşma sessiz olduğu gibi dilsizdi de: "Burada keli­
meler yerlerini kavramlara bırakır, fakat bu kavramlar da 
kelimelerden meydana gelir."
Profesör, genç adama baktı: "İşte bunun için Mustafa iyi 
bir hocaydı. Uygun kelimeleri seçtiği için derdini iyi anlata­
biliyordu; bunun dışında bir düşünce olayının varlığını kabul 
edemiyordu. ‘Biliyorum, ama anlatamıyorum,’ mazeretine 
inanmıyordu. Henri Poincarâ, ‘Kelimelerin ve uygun deyim-