öğretmen Nuriye Hanım yıllar sonra bana Sunay'ın ağ zından gelen rakı kokusunun 
en ön sıradan çok iyi alındığ ını anlattı. Ona göre bu büyük sanatçının sarhoş  
değil, coşkulu olduğ u anlamına geliyordu. İ ki gün içinde, onu yakından 
görebilmek için her türlü tehlikeyi göze alacak kadar ona hayran olan Kars'ın 
orta yaş lı devlet memurları, dul kadınlar, televizyondaki görüntülerini ş imdiden 
yüzlerce kere seyretmiş  genç Atatürkçüler, maceraya ve iktidara meraklı erkekler 
ön sıralara ondan bir ış ık, bir ış ın yayıldığ ını, uzun bir süre onun gözlerinin 
içine bakmanın imkânsız olduğ unu söylemiş lerdi. 
Askerî kamyonlarla zorla Millet Tiyatrosu'na götürülen imam hatipli öğrencilerden Mesut (ateistlerin müminlerle aynı mezarlığ a gömülmesine karş ı 
olan) da yıllar sonra bana Sunay'dan gelen bu çekimi hissettiğ ini söyledi. Dört 
yıl Erzurum'da silahlı eylem- 
393 
 son Kerae ¦ ler yapan küçük İ slamcı bir grup içinde çalış ıp hayal kırıklığ ına uğradıktan 
sonra Kars'a dönüp bir çayhanede çalış maya baş ladığı için itiraf edebiliyordu 
belki bunu. Ona göre imam hatipli gençleri Supay'a bağ layan açıklanması zor bir 
şey vardı. Sunay'm onların istediğ i mutlak iktidara sahip olmasıydı belki bu. Ya 
da koyduğ u yasaklarla onları isyan etme gibi tehlikeli bir dertten kurtar-
masıydı. "Bütün askerî darbelerden sonra aslında herkes gizlice sevinir," dedi bana. Ona göre Sunay'ın o kadar güç sahibi olmasına rağ men sahneye çıkıp kendini 
bütün içtenliğ iyle kalabalığ a sunması da gençleri etkilemiş ti. 
Yıllar sonra Serhat Kars Televizyonu'nda o gecenin video kaydını izlerken ben de salonda baba ile oğ ul, iktidar ile suçlu arasındaki gerilimin unutulup herkesin 
derin bir sessizlik içinde kendi korkulu anılarına ve hayallerine gömüldü ğünü ve 
ancak baskı dolu aş ırı milliyetçi ülkelerde yaş ayanların anlayabileceğ i o 
büyüleyici "biz" duygusunun varlığ ını hissettim. Sunay sayesinde sanki salonda 
"yabancı" kimse kalmamış , herkes ortak bir hikâyeyle birbirine umutsuzca 
bağlanmıştı. 
Bu duyguyu Karslıların bir türlü sahnedeki varlığ ına alış amadıkları Kadife 
bozuyordu. Naklen yayın kameramanı da bunu hissetmiş  olmalı ki coş ku anlarında 
Sunay'a odaklanıp Kadife'ye hiç sokulmuyor, Kars seyircisi onu bulvar komedilerindeki hizmetçiler gibi olayları yapan güçlere hizmet ederken 
görebiliyordu ancak. Oysa öğ le saatlerinden itibaren Kadife'nin akş amki oyun 
sırasında baş ını açacağ ı duyurulduğ u için seyirci onun ne yapacağ ını çok merak 
ediyordu. Kadife'nin bu iş i asker zoruyla yaptığ ı, sahneye çıkmayacağ ı ya da 
benzeri pek çok dedikodu yayılmış , türbancı kızların mücadelesini iş itmiş ama 
onun adını hiç duymamış  olanlar bile yarım günde Kadife'yi tanımış lardı. Bu 
yüzderf ilk baş larda da sahnedeki silikliğ i, kırmızı ve uzun bir elbiseyle de 
olsa baş ı örtülü çıkması hayal kırıklığ ına yol açmış tı. 
Kadife'den birş eyler bekleneceğ i oyunun yirminci dakikasında Sunay ile 
aralarında geliş en bir diyalogdan anlaş ıldı ilk: Sahnede yalnız kaldıkları bir 
ara, Sunay ona "kararlı olup olmadığ ını" sormuş , "Başkalarına kızıp kendini 
öldürmeni kabul edilmez buluyorum," demiş ti. 
394 
---------------------------------------------Son Perde---------------------------------------------- ¦¦Kadife "Bu ş ehirde erkekler birbirlerini hayvanlar gibi öldürür Ve'bunu ş ehrin 
mutluluğ u için yaptıklarını söylerlerken-benim kendimi öldürmeme kim 
karışabilir?" deyip sahneye giren Funda Eser'den kaçar gibi sıvış mıştı. 
Dört yıl sonra Kars'ta o akş am olup bitenleri konuş abildiğim herkesten dinler, 
elimde saat, olayları dakika dakika sıralamaya çalış ırken Kadife'nin bunu 
söylediğ i sahnede Lacivert'in onu son defa gördüğ ünü hesaplamış tım. Çünkü baskım 
bana anlatan komş uların ve hâlâ Kars'ta görev yapan emniyet görevlilerinin 
söylediğ ine göre evin kapısı çalındığ ında Lacivert ile Hande televizyon 
seyrediyorlardı. Yapılan resmi açıklamaya göre Lacivert karş ısında emniyet 
güçlerini ve askerleri görünce içeri koş up silahını almış , ateş etmeye baş lamış,