Ölüyü hasırın üstüne yatırıp mezarlığa kadar kolaylı kla 
getirdiler. Bu arada Gülbahar, ölünün üstüne serpe serpe ko­
lonya şişesini bitirdi. Kel Eşkıyayı getirip mezarlığın yanındaki 
bir hendeğe, çalıların altına yahrd ılar. Onlarla birlikte, köpek­
ler, akbabalar, kartaHar da gelmişler di. Köpekler gene koyun 
damındaki gibi kıçlarının üstüne oturup ölünün yöresine hal­
kalandılar. Kartallar, akbabalar, ağır ağır sekerek, kocaman ka­
natlannı gerip mezarların arasına indiler. KartaUar bir yana, 
akbabalar bir yana çekilip beklediler. 
Mustafa : 
"Murt çalısı kesmeye gideceğiz. Kim benimle gelecek, kim 
burada kalıp ölüyü bekleyece k?" 
Gülbahardan başka hepsi Mustafayla birlikte gitmek istedi. 
"Veysi, sen Gülbaharla burada kal, ölüye de iyi mukayyet 
olun. Köpekleri, kuşları yaklaştırmayın ona," diye Mustafa bu­
yurdu. 
Murtluk kireç ocaklarının az üstünden başlıyor, Akarcaya, 
çam ormanıarına kadar gidiyord u. Mustafa bu işleri iyi biliyor­
du, az bir sürede bir mezarlık murtu biçti . Her çocuk kucağın­
da bir kucak çalıyla mezarlığa döndüler. Kartallar, akbabalar, 
köpekler daha yerlerinden kıpırdamamışlar, oldukları yerlerde 
öyle duruyor lardı. Çalıları üst üste koydular, çok koyu yemye­
şil bir yığın oluştu oracıkta, mezarların arasında. M urtların kes­
kin kokusu neredeyse ölünün kokusunu bastırıyor du. 
Murtu getirdiklerinden dolayı kıvançlıyd ılar. Burada hiç­
bir ölü murt çalısız gömülmezdi, Fevzi: 
"Bunu iyi yaptık," dedi. "Murtsuz ölü ölüden sayılmaz. 
Kel Eşkıyanın ölüsü ölü gibi ölü. Bir de yıkamalıyız ." 
Mustafa: 
"Olmaz," diye diretti. "Nerede buluruz kazanı, suyu ısıt­
mak gerek. .. Olmaz . Yapamayız . Üstelik de camide yıkamamız 
gerek onu." 
"Mezarlıkta da olur," dedi Fevz i. "Evlerde de yıkanır ölü." 
Ortalık karıştı, her ağızdan ayrı bir söz çıkıyordu. Ölüyü 
yıkamak mı, ya da yıkamamak mı üstüne bir türlü anlaşamı­
yorlardı. En sonunda gene işi Aşık Mustafa kestirdi attı: 
"Size soruyorum," dedi. "isterseniz en bilgili hocaya gidin 
218