yordum geleceğini. Bu dar günde bizi yalnız koymayacağmı bi­
liyordum. Yaktı," diye inledi Koca Osman. "Yaktı da kül etti. 
Harmanlarımızı, yiyeceğimizi, tüm Anavarza ovasım cayır ca­
yır yaktı. Bu ne hal?"
Bu sırada yanlarına Ferhat Hoca geldi. Koca Osman, Ferhat 
Hocanın elinden tuttu bir eliyle. Bir koluyla da Memedi kucak­
lamış tutuyordu:
"Gel," dedi. "O, şahinim. Gelmiş. Ben sana demedim mi? 
Demedim mi? O bizi kara günlerimizde tek başına koymaz, de­
medim mi?"
Kalabalık geldi, yanlarım yönlerini sardı. Kadm, genç kız, 
yaşlı, çocuk kalabalığının ortasında kaldılar bir süre. Ne yapa­
caklarım büemediler. Memed donmuş, bomboş gözlerle kalaba­
lığa bakıyor, yüzünden hiçbir şey belli olmuyordu. Yüzünde en 
küçük bir kıpırtı yoktu.
Kalabalık susuyordu. Kimseden çıt çıktığı yoktu.
Ferhat Hoca konuştu:
"Koca Osman," dedi, "Bunun başmda bir hal var. Baksana 
oğlana, çamur içinde. Giyitleri de paramparça olmuş."
O zamana kadar Koca Osman, Memedin halinin farkında 
değildi, bir çığlık attı, onun koluna girdi:
"Şahinim, yavrum, ne olmuş sana? Bu ne hal? Yiğidim, şa­
hinim... Hocam, kurban olayım sana, iyi bak, yaralı olmasm şa­
hinim..."
Memedin bir koluna da Ferhat Hoca girdi, onu Koca Os- 
manın evine sürüklediler.
Bundan sonradır ki kalabalığın dili açıldı. Konuşmaya baş­
ladılar. Hiç kimse ince Memed sözünü ağzma almıyor, herkes 
ya şahin diyor, ya o diyordu. Konuşuyorlar, ne konuştukları üs­
tünde durmuyorlardı. Onu ilk görüşleri büyük bir hayal kırıklı­
ğı oldu. Ona bakıyorlar bakıyorlar, içlerinden, bu mu İnce Me­
med, diyorlardı. Bu küçücük, perişan, kamburu çıkmış, kendin­
den geçmiş çocuk mu İnce Memed?
Kalabalık geldi Koca Osmamn evinin önüne yığılıştı. Gene 
sustular. Bir süre ayakta dikildikten sonra fırdolayı çitlerin dibi­
ne oturuştular, sırtlarını çitlere dayadılar, gene sustular. Çocuk­
lar bile konuşmuyor, bebeler bile ağlamıyorlardı.
296