“Sıkma canını, olur bu işler,”  diye teselli ederdi onu. Tokat Valiliği sırasınd a da ise, şehrin del­
isi dilsiz delikanl ı, makamına  her sabah  aynı  saatte gelen Valiyi, Vilayetin önünde  hazır olda 
bekler, ka sketini çıkararak sa ygıyla se lamlardı. Başka bir il e tayini çık tığında, b u kez a ynı mer­
asimi V ilayette asılı resmin in önünde sürdürür  olmuştu, ya şlı gözlerl e.
Çayını içtikten so nra biraz sa kinledi V ali. En a lt çe kmecede duran 'Kö prü' dos yasın ı çıkardı, 
yaydı  önün e. Haşır huşur  karıştırmaya  başladı sayfaları.  Arad ığını dosyada  bulamadı,  bu kez 
çekmeler i açıp karıştırd ı teker teker. M asan ın üstünd e duran t ahta k utuyu e n son açtı.
“Hah,  burada  işte meret! Kafa  kalmadı  ki, nerey e koyduğumu  hatırlaya yım,”  dedi  kendi 
kendi ne. Elinde  tuttuğu  kâğıtta bir telefon  numarası  yazıyordu,  yanında  da mühend is filanca. 
Tam  telefonu  çevir ecek ken durdu,  saatına baktı. Beşi çeyr ek geçiyordu.  Ahize yi yerine koydu, 
esned i uzun  uzun,  yüzünü  sıvazladı.  Sakalları  diken  diken  battı eline. Eve kadar  gideyim, diye 
düşündü,  tıraş olay ım, yıkana yım,  üzerimi  değiştirip  geri geleyim.  Saat anca k sekiz olur  ben 
dönene kadar,  hemen  ararım  adamı.  Gerçek ten doğru dürüst  bir mühend is ise, çoktan  kalkm­
ıştır o saa tte. Yok hâlâ u yuyorsa, mi skinin birid ir, bana uymaz. Böyl ece ö ğrenmiş de olurum!
Vali, oda sından çıkmadan önce, kitaplığınd a bir ki tap aradı bir s üre. Gündüzleri va kti yoktu 
ama,  önünd eki sıcak gecelerd e uyku tutturamazsa,  bir göz atmak  istiyordu  Doğu  isyanların ın 
başlad ığı y irmili y ıllara. 'Gen elkurmay Belg elerinde Kürt İs yanların ı en üst rafta görünce, zorl ­
ukla uzandı, çekip aldı ki tabı,  tozunu  üfledi. Kapıya yöneldi, tam  çıkacakk en geri döndü, ert esi 
gün yapacağ ı işleri çalakal em sıraladığı kâğıd ın en üstün e, 'Mühend ise telefon  edilece k' yazdı, 
kâğıd ı telefonun y anına bıra ktı.
Beş daki ka sonra  evine geldiğinde,  kendisini  kapıda  karşıla yan karısına,  “Hem  çok 
yorgunum,  hem  de çok gerginim,”  dedi, “hiçbir  şey sorma  n'olur.  Bugünü  de hayırlısıyla sona 
erdirel im, her ş eyi en ince ayrın tısına k adar anla tırım a kşama.”
“Aç mıs ın? Ça y veya çorba...  sıcak bir şey içme k ister misin?” d iye sordu k arısı.
“Vilayette içtim.  Kütüphan ede uzanacağ ım. Belki biraz  okurum.  Uyu yakalmı şsam  sekize 
doğru uyandır beni em i!” 
 “Merak etme. Çocuklara da tembih e derim s eni rahat sız e tmes inler d iye.”
“Sağol  hanım,”  dedi  Vali minne tle. Karısı, 'kütüphan e' adını taktıkları,  rafları  kitap dolu 
küçük  odanın  kapısını usulca  kapat ıp çıktı. Hep böyl e yapardı  kocası  canı sıkkın oldu ğu zam­
anlar; yaral ı kediler gibi köşeye gizlenir, sorununu  çözene  kadar  tek başına  kalmak  isterdi. 
Somyanın  üzer ine uzandı  Vali, yanında  getirdiğ i kitabı karıştırmaya  başladı.  Kula klarında, 
yorgunluk tan olacak,  bir çınlama  vardı.  Şu anda  malum heykeli görmes ine imkân yoktu  ama, 
sanki  kula ğına,  “Tarih  tekerrürden  ibaret tir oğlum, ” diye fısıld ıyordu,  rahmetl inin  ileri 
yaşınd an dolayı titrek ama  muzip  sesi. Şimdi  fırlasa ydı yerinde n, parka  koşsayd ı, tırmansa ydı 
tunç  heykele, bir mucize olur  muydu?  İnönü,  “1925  yılının karlı bir Şubat  günü,  Heybeliad a'­
daki evimd e gürül  gürül yana n sobanın dost sıcağına  sığınmış,  Dünya  Tarihi' ni okurk en, özel 
ulakla yollanan haber  üzerine,  kendimi  Haydarpa şa'da,  Ankara'y a giden trende  bulmuştum. 
Aradan bunca yıl geçti, günd emde  hâlâ  aynı sorun  var. Gel birlik te, yakın tarihin içinde  bir 
gezin ti yapalım, genç Cumhuri yetin Doğuda ki ilk baş kaldırı olay ına dön elim,”  der mi ydi?
Sabahın  henüz  yeterince  harlanmamı ş güneşi, tatlı yumuşak  bir sarıya boyamı ştı odayı. 
Karşıda,  mor  gölgeleri yle birbirlerin e yaslanan  tepeler şafak  mahm urluğu  içind eydil er. Bir 
gün öncek i vahş et hiç yaşanmamışçası na, huzurlu,  ışıklı, sakin bir gün başlı yordu.  Başka  bir 
gün! Yeni bir gün!Yorgunlu k, üzüntü,  karamsarlık,  son yirmi  dört  saattir yaşadıkları,  elindek i