8 
Dogu ve Bati 
"Mustafa inan'm �ok sevdigi ingiliz �airi ve hikayecisi Rud­
yard Kipling, 'Dogu dogudur,' der, 'Bati da bati. ikisi hi�bir 
zaman ya kla�amaz.' Mustafa boyle kesin bir aynlmadan ya­
na degildi. 'Bu millet...' diye ba�layan kisa anlamh uzun soz­
lerden yana da degildi. Batih olmak, Bati'da ya�ama k gibi 
bir riiyas1 da yoktu." "Biz ilerlemek, ileriye gitmek, Batih gi­
bi olmak istemiyor muyuz?" diye sordu gen� adam biitiin saf­
hgiyla. Orta ya�h profesor itiraz etti. "Bunlar kolay formiil­
lerdir. Mustafa her formiiliin nereden geldigini ara�tirmadan 
i�i rahat edenlerden degildi. Bat1h olmak miimkiin miiydii? 
Bilimde bile bir gelenek sozkonusuydu. Bugiin Bati'nm ula�­
m1� oldugu bilim seviyesine ha yran olmak, onlann bir�ok �e­
yi bize oranla daha kolay �ozdiigiinii gorerek bu bak1mdan 
hayranhk duymak 'ithal mah bilim' yapmak i�in yeterli bir 
sebep degildi. Ve birdenbire, hayranhkla gelenek yaratila­
mazd1. Dogu'ya da hayran olunabilirdi: Mustafa inan'm hay­
ran oldugu Omer Hayyam, ashnda bir matematik�iydi. Gele­
nek, hayranhkla filan ba�latilamazd1; gelenek, sabirla kii�iik 
halkalan birbirine ekleyerek yaratilabilirdi. Bu gelenek var-
89