saklad ım ağacın  dallarına,  sen çabuk  geri dön,”  diye fısıldadı  zorlukl a. Yüzünd eki derin 
yarıktan kan fışkırmaya  başlamışt ı. Elmas,  elini uzatıp,  Erdal'ın  yaras ına dokundurdu  parm­
ağını,  yava şça, şifa vermek  ister gibi inan ılmaz  bir şefkatle,  sonra  tokadı  bir şimş ek gibi patl­
adı yaral ı yüzünd e.
“Sizin bu k öyde olduğunuzu  bilmiyordum,”  dedi Erdal, “... bilmiyordum... bilmiyor dum....”
Elmas arka sını döndü kard eşine, dünyan ın bütün kahr ını yüre ğind e taşıyarak, eve geri yür­
üdü.  Mutfak  kapısının  dibin e bırakt ığı sepete eğildi uyuyan  çocuğunu  almak  için ve dehşetle 
doğruldu.  Yüzü  sarıl ı bir başk a haydu t, elinde  kedi yavrusu  gibi ensesinden  tuttu ğu çocukla 
dikiliyordu k arşısında.
“Bunu mu  arıyordun bacı?” d iye sordu ala yla. Çocuk haykırarak ağlamaya başlamışt ı.
“Zırlama  orospu çocuğu,”  dedi  haydut  ve kadını n peşind en mutfağa  dalan arkada şının kan 
içinde ki yüzün e şaşkın lıkla baktı.
“Bu kahpe mi getirdi seni bu hale?” diye sordu.  Yanıtlamadı  Erdal.  Kard eşinin ızdırap dolu 
bakışlarınd a, ikinc i bebe yi görme kten  duydu ğu şaşkınlığı okuy abiliyordu  Elmas.  “Çocuğumu 
ver,” dedi hayduta. “Sen mi ya ptın, sana soruyorum?”
“Onu bana  ver.” Elmas k olların ı uzatt ı çocuğu almak iç in.
“önce cevap. S en mi ya ptın?”
“Eve t ben y aptım,”  dedi Elmas, sakin sakin.
“O zaman cezanı çek ba kalım.”
“HAY IR! HAYIR!  DUR R!” diye haykırd ı öne doğru  atılan  Erdal.  Her şey tek bir sani yenin 
içinde  oldu.  Haydut  ensesind en tuttu ğu bebe yi mutfak  tezgâhına  bırak tı ve elinde ki silahı bir 
anda boşal ttı üzeri ne. Kurşunlar  bebenin tombul  bedenind e zıp zıp sıçrar ken, Elmas  çok derin 
ve çok karanlı k bir kuyuya  iniyordu,  hızla.  Bask ından  Sonra  Vali ve yanındaki ler Başbağlar'a 
yakla ştıklarında, da ğ kekiğinin iç bayıl tan rayiha sının yerini yanmı ş odun ko kusu aldı. Uzak ta, 
kısmen sönmüş  yangının kara dumanı, yükseldiği yerde gri sevims iz bir bulut  gibi asılıp kalm­
ıştı. Biraz  daha  ilerleyince,  köyden  kaçıp  kurtulanlar ın ağıtları  duyuldu.  Kadınlarl a çocuklar 
hâlâ korkudan tir tir titreşerek  feryat  figan  içinde  bağırt ıyorlardı.  Yakla ştılar zavallılara.  Aral­
arında konuşacak gücü bulanlar, bir a ğızdan a nlatmaya başladılar.
Gün  battıktan  sonra  gelmişl erdi,  karanl ığın içinden  gece cinler i gibi birdenbire  çıkıveren 
yüze yakın silahlı, mask eli adam.  Eşkıya, tüfekl eri kafalarına  dayayıp önce  herk esi köy meyd­
anında  toplamı ştı. Kadınlarla  çocukların  bir kısmını camiye  tıkmışlar,  erkekler i ayırıp duvar 
dibinde  kurşuna  dizmi şlerdi.  Sonra  evleri,  bakkalı,  dükkânları,  camiy i ateşe vermişl erdi teker 
teker ve geld ikleri gibi sinsi ve sessiz, dağlar ın eng ebes inde kaybolm uşlard ı. Camiye tıkılanlar, 
onlar  gidince  dışarı  fırlamış,  evlerdek i yangını söndür emeyec eklerini  anla yınca,  koşarak  kaç­
mışlardı...  taa buraya  kadar.  Ölül erine  bile bakama mışlardı  can korkusundan.  Caminin dört 
bir yanı alev alevdi  zaten.  Aralar ından  bir kahraman  çıkmı ş, telefonlar  kesik oldu ğundan 
komşu  köye kadar yürümüştü başlar ına g elen i haber v ermek iç in. Tanı yorlar mı ydı g elenleri?
Söylemey e kor ktuklar ı belli ydi. Y aşlı bir kadın at ıldı or taya.
“Ben im alınaca k bir canım  galmışt ı gayri,”  dedi, “geşgem  oni da alaydılar.  Ben demeye 
gorkmirem,  tanıy ın çoğunu.  Aha şu köyden  gelirler.”  Çenesiyle, vadi nin dibindeki köyü işaret 
ediyordu.  “Eşk ıyan ın çoğini pazer yerlerinde  görmişem,  düğünlerd e görmiş em. Davulcu  da 
vardı aralarında, bilirem.”
“Yüzl eri k apalı ymış,” d edi Komutan, “Nasıl t anıdı n?”
“Ben  eskiyem  beg,”  dedi kadın,  “yetmiş i devirmiş em. Gözleri nden  tanırem,  aha seslerinde n 
tanırem. Za ti çoğ i da düşürdü bezi ni bizimil en dala şırgene.”
Kadınlar k öylerine geri dönmek istiyorl ardı.
“Size  az sonra  yiyecek içece k geliyor,”  dedi Vali. “Siz kalın burada,  karnınız ı doyurun hele. 
Biz de g idip durum u görelim.”
“Biz d e sizinl e gelek.”