siz bir savaş veriliyordu. Eski kültürün, medeniyetin yamsı- 
ra, Batı'dan bazı birlikler getirtilerek, savaşa sokulmuştu. 
Yüz yıl kadar önce de, yeni görünüşlü birtakım adamlar çık­
mıştı ortaya. Bu adamlar ülkeye yeni ayak basan yabancılar 
gibiydi. Her konuda değişik görüşlerle ortaya çıkarak, her 
konuda bir şeyler yapmaya çalışıyorlardı. Branşız ansiklope­
dicileri gibi bir şeylerdi bunlar. Her telden çalıyorlardı: Ah­
met Mithat Efendi tek başına bir gazeteyi dolduruyor, Namık 
Kenıal de tiyatrodan romana, şiirden siyasete kadar her konu­
yu deniyordu. Her şeyden biraz bilmeye çok önem veriliyordu. 
Herkes her şeyi biliyordu. Herkes her şeyden anlıyordu.
Bu rüzgâr, 1930 yıllarında da bütüıı gücüyle esiyordu. 
Aceleden, yeni kılıklar Batı'dan ithal edilirken, kafaların it­
hali unutulmuştu; ya da gümrüklerden çekilmemişti. Saçı ve 
sakalı uzun olan -biraz uzun tabiî- şairler filozof sanılıyordu: 
tarih, dil, sosyoloji gibi konularda biraz fikri olanlar -ya da 
fikri varmış gibi görünenler- bilgin olarak saygı görüyordu. 
Böyle bilginler de, biraz vakit geçince, artık olgunlaşmıştır 
düşüncesiyle hemen profesör yapılıyordu. Bilimsel aşamala­
rın akademik bir çalışma sonunda, belirli düzeyde eserlerle 
geçileceği hiç akla gelmiyordu. Cumhuriyetin ilk yıllarında, 
bu yorulmak bilmeyen 'her şey profesörleri’ durmadan teori­
ler ortaya atıyorlardı. Teoriler mantar gibi büyüyor, bilginler 
kendi kendine yetişiyordu. Artık ne bilginlerle, ne bunların 
düşünceleriyle başa çıkmak imkânı kalmamış gibi görünü­
yordu. Bu arada yorulmaz mütercimler, ellerine geçen her 
şeyi, insana hüzün verecek kadar acıklı bir biçimde, Türkçe- 
ye pek yakın sayılamayacak bir dile çeviriyorlardı. Bir kari­
katür bu durumu özetliyordu:
N a şir (yayımcı) : Üstad, bu tercüme ettiğiniz eserde , y az­
dığınız gibi h adiseler yokmuş.
M ütercim : N asıl olur? B an a öyle anlatm ışlardı.
75