Az önce bütün yüre ğimle duydu ğum hayranl ık, şimdi yüzüne söylerken niye bir ikiyüzlülü ğe dönüşmüştü? 
Hüner ve ustal ığına içtenlikle hayran oldu ğumuz birini, yüzüne kar şı överken içten olabilmemiz için onun güçten 
iktidardan iyice dü şüp biraz zavall ı olmas ı mı gerekir?" 
"Nerede kald ı bu cüce?" dedi. 
Dalkavukluk ve övgüden ho şlanan, ama ho şlanmamas ı gerektiğini belli belirsiz hat ırlayan güç sahipleri gibi 
söylemişti bu sözü: Konuyu de ğiştirmek ister gözükmek istedi ği için. 
"Acem efsane ve usûllerinin büyük bir üstad ı olman ıza rağmen, Osmanl ı'nın şanına ve gücüne lay ık farkl ı 
bir nak ış âlemini yaratt ınız," diye f ısıldad ım. "Nakşa Osmanl ı'nın k ılıcının gücünü, zaferinin iyimser renklerini, 
eşya ve alet merak ının dikkatini ve ya şama rahatl ığının serbestli ğini siz getirdiniz. Üstad ım, hayat ımın en büyük 
şerefi sizinle burada efsane eski üstatlar ın harikalar ına bak ıp..." 
Bu minval üzere uzun bir süre f ısıldad ım. Hazine odas ının terk edilmi ş savaş meydan ına benzer 
darmadağınık hali ve so ğuk karanl ığında gövdelerimizin birbirine yak ınlığı benim f ısıltımı bir çeşit mahremiyet 
ifadesine çeviriyordu. 
Daha sonra yüzlerinin ifadesini hiç denetleyemeyen kimi körlerde oldu ğu gibi, Üstat Osman' ın gözlerinde 
zevk içinde kendini koyuvermi ş bir ihtiyar ın bak ışı belirdi. Kimi zaman yürekten hissederek, kimi zaman da 
körlere duydu ğum içten bir tiksintiyle ürpererek ihtiyar ustay ı uzun uzun övdüm. 
Soğuk parmaklar ıyla elimi tuttu, kollar ımı okşadı, yüzüme dokundu. Parmaklar ından bana onun gücü ve 
ihtiyarl ığı geçti sanki. Evde beni bekleyen Şeküre'yi dü şündüm. 
Önümüzde aç ık sayfalar, hiç k ıpırdamadan biraz durduk. Benim övgülerim ve onun kendine hayranl ığı ve 
acımas ı sanki bizi yormu ştu da dinleniyorduk. Bir utanç vard ı aram ızda. 
"Cüce nerede kald ı?" diye sordu yeniden. 
Sinsi cücenin gizlendi ği bir köşeden bizi dikizlemekte oldu ğundan emindim. Bak ışlar ımla onu ar ıyormuş 
gibi omuzlar ımı sağa sola k ıpırdatt ım, ama pür dikkat gözlerimi Üstat Osman' ın gözlerinin içine dikmi ştim. Kör 
müydü, yoksa kendi dahil, herkesi kör oldu ğuna inand ırmak m ı istiyordu? Şiraz' ın hünersiz ve yeteneksiz baz ı 
eski üstatlar ı, yaşlılıklar ında kendilerine sayg ı duyulsun ve ba şarısızlıklar ı yüzlerine vurulmas ın diye kör taklidi 
yaparlarm ış. 
"Burada ölmek istiyorum," dedi. 
"Büyük üstad ım, efendim," diye yaltakland ım. "Nakşa değil, kazand ıracağı paraya, eski üstatlara de ğil, 
Frenk taklitçilerine de ğer verilen bu kötü zamanda dedi ğinizi öyle iyi anl ıyorum ki, gözlerimde ya şlar birikiyor. 
Ama usta nakka şlar ınızı düşmanlar ından korumak da göreviniz. Söyleyin lütfen, nedime usûlünden ne sonuç 
çıkard ınız? O at ı nakşeden nakka ş kim?" 
"Zeytin." 
Öyle bir söylemi şti ki şaşamam ıştım bile. 
Biraz sustu. "Ama Eni şteni de, zavall ı Zarif Efendi'yi de Zeytin'in öldürmedi ğinden eminim," dedi sükûnetle. "At ı 
Zeytin'in çizmi ş olacağın
ı eski üstatlara en çok onun ba ğlı olmas ından, Herat efsanelerini ve usûllerini en 
yak ından ve kalpten onun bilmesinden, ustalar ının şeceresinin tâ Semerkant'a dayanmas ından ç ıkar ıyorum. 
Zeytin'in y ıllard ır nakşettiği öteki atlarda bu burun deliklerine niye rastlayamad ık? diye sormayaca ğını 
biliyorum. Bazen bir ayr ıntının, bir kuşun kanad ının, bir yapra ğın ağaca tutunu şunun, ustadan ç ırağa kuşaklar 
boyunca haf ızada sakland ığı halde nakka şın ustas ının huysuzlu ğu ve sertli ği, nakkaşhanenin ve padi şahın zevki 
ve havas ı yüzünden hiç ortaya ç ıkamad ığını söylemiştim. Demek, sevgili Zeytin'in çocuklu ğunda doğrudan 
Acem üstatlar ından öğrendiği ve hiç unutmad ığı at da buymu ş. Bu at ın, budala Eni şte'nin kitab ı için ortaya 
çıkıvermesi Allah' ın bana ac ımas ız bir oyunudur. Herat' ın eski üstatlar ını hepimiz yeterince örnek almad ık m ı? 
Tıpkı Türkmen nakka şın güzel kad ın sureti hayal edince, onu ancak Çinli ol arak çizebilmesi gibi, bizler de güzel 
resim deyince, Heratl ı eski üstatlar ın harikalar ını düşünmedik mi? Hepimiz, Heratl ı eski üstatlar ın hayran ıyız.