Ermeni soyk ırımı diye bir şey duymad ın m ı hiç?" 
"Ben daha on dokuz ya şınday ım," dedi Asya omzunu silke-
rek. 
Çilli k ız verilen süre içinde film ismini anlatamad ığından ye-
rini başka bir oyuncu ald ı - âdemelmas ı her hareketiyle boynun-
dan f ırlayan uzun boylu, yak ışıklı bir oğlan. Oğlan iki elini de ha-
vaya kald ırarak hayali, yuvarlak bir nesneyi ellerinin aras ında tut-
tu ve koklad ı. Tak ım arkada şlar ı ne dediğini anlamam ıştı ama ra-
kip tak ım gülmekten iki büklüm oldu. 
"On dokuz ya şında olman tarih bilincinden yoksun olman ı 
gerektirmez," diye ç ıkıştı Armanu ş. Asya'n ın gözlerinin içine 
bakt ı. "Nas ıl bu kadar pervas ız ve gams ız olabilirsin?" 
Asya ne pervas ız ne gams ız kelimelerinin anlamlar ını bildi-
ğinden hiç üzerine al ınmad ı. Topak topak bulutlar ard ından güne-
şin bir anl ığına görünmesinin tad ını çıkararak bir süre sessiz kal-
dı. Sonra m ırıldand ı: "Tarih seni kendine esir etmi ş." 
"Ama ayn ı tarih senin için bir anlam ifade etmiyor öyle mi?" 
dedi Armanu ş sesinde hem şüphe hem küçümsemeyle. 
"Ne faydas ı var ki?" dedi Asya sertçe. "Geçmi şi bilsem ne 
olacak? Kolektif haf ıza da bireysel haf ıza da sadece yüktür omuz-
lar ımızda." 
Armanuş başını çevirince ister istemez gençlere dönmü ş ol-
du. Gözlerini k ısarak anlat ıcı çocuğun hareketlerine yo ğunlaştı. 
Asya da dönüp oyunu seyretmeye ba şlam ıştı ki kendini tutama-
yıp cevab ı söyleyiverdi: "Otomatik Portakal... " 
Gençler, oyunlar ına kat ılan yan masadaki iki genç kad ına ba-
karak kahkahalara bo ğuldular. Asya k ıpk ırm ızı kesildi, Armanu ş 
başını çevirdi. Hemen hesab ı ödeyip soka ğa ç ıktılar. 
"Tarihin esir etmesi meselesine dönersek," dedi Armanu ş, 
tekrar deniz kenar ındaki yola indiklerinde. "Bar ınd ırdığı bütün 
acıya rağmen bugün bizleri hayatta ve bir arada tutan tarihtir." 
"Eğer öyleyse bu herkese nasip olmayan büyük bir ayr ıcal ık," 
diye cevap verdi Asya. 
"Nas ıl yani?" 
 "Devaml ılık hissi müthi ş bir ayr ıcal ık. İnsan ı dayan ışma ruhu 
olan bir grubun parças ı yapar," dedi Asya. "Beni yanl ış anlama 
lütfen. Tarihin ailen için ne kadar mühim ve trajik oldu ğunu 
görebiliyorum ve ne olursa olsun an ılar ınızı canl ı tutma iste ğini-
ze sayg ı duyuyorum, atalar ınızın ac ılan unutulmas ın diye. Ama 
yollar ımız tam da burada ayr ılıyor. Seninki bir hat ırlama seferi, 
bir nevi haf ıza fetişizmi. Bana gelince, Cicianne gibi olmay ı ter-
cih ederim, ke şke hiçbir şey hat ırlamasam." "Geçmi ş seni neden 
bu kadar korkutuyor?" Asya'n ın onuruna dokundu. 
"Korkutmuyor!" İstanbul lodosunun kaprisli esintileri uzun 
eteğini ve sigaras ının duman ını sağa sola savururken bir an 
duralad ı. "Sadece geçmi ş değil, gelecek odakl ı olmay ı yeğlerim, 
hepsi bu." 
"İkisinden birini seçmek zorunda de ğiliz ki," diye üsteledi 
Armanuş. 
"Ben zorunday ım. Bütün samimiyetimle söylüyorum, benim 
gibi birisi geçmi şe odaklanamaz, neden biliyor musun?" diye sor-
du Asya uzun bir beklemeden sonra. "Geçmi şimi umursamad ı-
ğımdan değil. Hakk ında hiçbir şey bilmedi ğim için. Bence geç-
mişteki olaylar ı bilmek, hiç bilmemekten iyi." 
Armanuş'un yüzünden bir şaşkınlık ifadesi geçti. "Ama de-
min geçmi şini bilmek istemedi ğini söyledin. Şimdi başka şey di-
yorsun." 
"Öyle mi?" dedi Asya. " Şöyle diyelim, bu konuda içimde çe-
lişkili sesler var." Arkada şına h ınzırca bakt ı ama sonra sesi biraz 
daha ciddile şti. "Geçmi şim hakk ında tek bildi ğim bir şeylerin 
yanl ış olduğu, ama neyin yanl ış olduğu bilgisini katiyen edine-
meyeceğim. Benim için tarih şimdi başlıyor, zaman içinde bir sü-
reklilik yok. Daha baban ın bile izini süremiyorsan, nas ıl atalar ına 
bağlı hissedeceksin ki kendini? Belki babam ın ad ını asla öğrene-
meyeceğim. Sürekli bunu dü şünürsem akl ımı kaç ırırım. Ben de 
kendi kendime, neden s ırlar ı aç ığa ç ıkarmak istiyorsun, diyorum. 
Geçmişin k ısır döngü oldu ğunu görmüyor musun? Kapal ı devre. 
Bizi içine çekiyor ve bir tekerle ğin üzerindeki sincap gibi ko ştu-