bunlar mutlaka kavgalı olurdu. Her iki tarafın da hocalarını, 
kalfalarını ve talebelerini kapsayan bu düşmanlık en azın­
dan yüz yıldır sürdüğü için kavganın hangi sebeple başladığı 
da bilinmezdi. Nesilden nesile geçen bu husumet gittikçe bi­
lenir, hocalar ve kalfalar yeni gelen çocuklara düşman mek­
tepteki meslekdaşlarının, sümüklü, yaralı bereli, cerahat­
li insanlar olduğunu , bir dua edip yüz kat küçülerek gece­
leri masum çocukların kalplerini yediklerini, sonunda kur­
banlarının da onlar gibi ecinni taifesine karıştığını sır veri­
yormuşcasına anlatırlardı. Bazan hoca, bir kağıda küfür do­
lu bir hiciv yazıp bunu düşman mektebin muallimine götür­
mesi için gözüne kestirdiği bir çocuğu görevlendirirdi. Ka­
ğıdı sözkonusu zata tebliğ eden çocuk, öfkeden küplere bi­
nen adam tarafından falakaya yatırılır, ama ayakları şişmiş 
bir halde mektebine dönünce de kahraman ilan edilirdi. Ba­
zan bu kağıtlara küfür yerine ilanı harpler de yazılırdı. lki 
tarafın çocukları bir yangın yerinde, boş bir arsada, yahut 
bir bostanda karşı karşıya gelir, sesi en gür talebenin çektiği 
gülbankla cenk başlardı. Kalfalar birbirlerine girmeyip sade­
ce yolda karşılaştıkları zaman ağız dalaşı yapmakla yetinir­
lerken, hocalar böyle bir şeye yanaşmazlardı. Ama bir kal­
yoncuya iki üç akçe verip rakiplerine musallat etmeleri du­
yulmadık bir şey değildi. 
Günlük mesailerinin bitiminde taşmektep hocalarının 
kendilerine mütevazi bir ek gelir sağladıkları yerlerden biri 
de kıraathanelerdi. Bu mekanlarda, okuması iyi ve sesi gür 
bir zat, kahvecinin sahaflardan kiraladığı kitabı yüksek ses­
le okur, sedire bağdaş kurmuş, taburelere çömelmiş ya da 
hasırlara uzanmış ehlikeyif ise çubuklarını tüttürüp kahve­
lerini höpürdeterek Battal Gazi'nin, Hazreti Ali'nin ve Genç 
Osman'ın kahramanlık hikayelerini zevkle dinlerdi. Zülbe­
cedoğlu Ziyal'ın tam surlara tırmanıp üstelik göğsüne yir­
mi ok birden yediği sırada, kitabı okuyan kişinin bir hecede 
57