78 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
öleceğini söylediler, söylediler. Aliye dinletemediler. Alinin kalması Muhtan sevin­
cinden deli edecekti. Hep bir ağızdan, onu da belki on kere söylediler. Olmadı. 
Sonra sustular, usulca bir ölü yanından ayrılırcasına sessiz, oradan, Alinin yanın­
dan ayrıldılar. Hepsinin başı yerdeydi. 
En sonuncu Kara Veli kaldı. 
"Ben seninle kalıyorum, halarn oğlu," dedi. "Varsın onlar koysunlar gitsinler." 
Ah öfkeyle 'oagmh. 
"Sen de git. Avradın hasta. İki güne dek bu at ya ölür, ya dirilir. Sen git. Ben 
yetişirim size üç güne varmaz." 
Kara Veli gitmiyordu . Alinin dikilmiş gözlerini görünce, azıcık korktu. 
Ali sert: 
"Git Veli," diye tekrarladı. "Senin avradın hasta. Haydi." 
Veli de istemeye istemeye yola düştü. 
Ali yalnız kalınca, başını kaldırıp gördü ki Muhtar geri dönmüş geliyor. Ne 
istiyordu acep bu kudurmuş? 
Muhtar, artık Alinin gelmeyeceğine iyice aklı kesince, köylüye yaranmak, 
bakın düşmanlarına bile iyilik ediyor, ne alçakgönüllü adam, onun dağda kal­
masına gönlü razı olmuyor, desinler diye geri dönmüştü. 
"Sana diyorum ki, Uzunca Ali, ve de emreyliyorum ki, sürüden ayrılanı kurt 
kapar. Başına bir hal gelirse mesuliyet kabul etmem. Ve de seni köy kurulu, ve 
de ben affeyledik." 
Az ötede, Alinin önünde durdu. Ondan bir iki söz bekledi. Ali ağzını açmadı. 
"Kendi düşen ağlamaz." 
Köy uzaklaşmıştı. 
Arkasını döndü. 
"Ağlamaz." 
Uzun adımlarla uzaklaştı. 
Meryemce, gelin, çocuklar, atın yanı başına çökmüşler, gözlerini ata dik­
mişler, sessiz, soluk alınamacasına oturuyorlardı. 
Ali de geldi yanlarına oturdu. 
Konuşmadılar, biribirierine bakmadılar. Öyle taş gibi, donmuş gibi, tüten iki 
ocağın arasında kalakaldılar. 
Teneke sesleri gittikçe uzaklaştı. Gürültü patırtı kesildi. Neden sonra bir ho­
roz öttü; ama sesi yan duyuldu, yan duyulmadı. Sonra her şey sustu. Ormanın 
dalları çıtırdıyor, dökülen yaprakların yere düşüşleri, yerde sürüklenişleri du­
yuluyordu . Ağaç kökleri, sapsarı yaprak içinde kalmış, gözükmüyordu. 
Atın burnundan habire su akıyordu. Ağzı topraktaydı, çamura belenmişti.