alma saniyesinden ibaret kalır. İnsan, yalnız maddeten değil 
manen, fikren de ruhunu mazi ile istikbal arasında çırpındı­
rarak gezintiler yapmak için geniş sahalar ister ... Fikren kah 
geriye döner, kah ileriye uçar. Halin nefes alıp verme sanİyesi 
içine hapsolmak hayat değil ölümdür. Bu mahpusluğu düşü­
nünce boğuluyorum. 
Benim böyle koyu koyu cehaletimi itiraftan karım sıkılı­
yor, adeta utanır gibi yüzünü gözünü buruşturarak kah bana 
somurtuyor, kih büyük bir mahcubiyetle önüne bakıyordu. 
Fakat koca allame hala yüzünü terk etmeyen küçük tebessü­
müyle cevap verdi: 
-Siz tabiatın büyük hadiselerini, hayatın küçük vakala­
rına mahsus kelimelerle anlamak ve anlatmak istiyorsunuz. 
İşte hatanız burada ... Sizi halihazırın nefes alıp verme sani­
yesi içine hapseden kim? Bizim etrafımız tabiatta her şekilde 
sonsuzlukla çevrilmiştir . İstediğiniz tarafa fikren uçabilir­
siniz. Her şey sınırsızdır . Bilakis bu sınırsızlığı sınırlamaya 
uğraşan sizsiniz. Siz zamanı üçe taksim ediyorsunuz. Sınır­
ları olan şeyler taksim kabul eder. Biz bu taksimi kaldırdık. 
Üçü birleştirdik Söylediklerimi diğer şekilde bir daha tekrar 
edeyim. "Hal" dediğimiz zaman, bir geleceğin geçmişidir . 
Gelecek zaman ise bir geleceğin geçmişi olmaya namzet bir 
müstakbel "hal"dir. Bu ikisinin arasında esasen hiçbir fark 
yoktur. Hal, maziye göre var oluyorsa, müstakbel de hale 
göre var oluyor. Yani hal, müstakbeli içinde bulundur uyor. 
Bu yüzden bunların üçü de daima böyle birbirinin içindedir. 
Bu üçünden birini asılsız sanılada diğer ikisinden ayırmak 
istesek, ötekiler manalarını tamamıyla kaybederler . Bu bö­
lünmesi mümkün olmayan bir, nasıl üç olabilir? 
Benim aklım bu sözlerden hala belli bir anlam çıkaramı­
yordu. Ben mazi dedikçe dünü, hal dedikçe içinde bulundu­
ğumuz saniyeyi, istikbal dedikçe yarını düşünüyordum. 
Yine soru sormak için ağzımı açacağım esnada bu sefer 
karım alınmış bir edayla söze atılarak: 
-Oh Şadan, zihnin böyle soyutlamaları kavrayabilmek 
için hiç hazırlanmamış. İstikbal, hale dönüşmedikçe bilin-
96