yüzünden, batının büyük romanlarının tam çevirileri­
ni bile okuma olanağı yaratılmamış nice yıllar. 
«.Romanı Bilmek» adlı yazımızda örneklerle aniatmağa 
çalıştığımız gibi, romanları hep kısaltarak çevirmişler. 
Anlatılan olaylara dokunmamışlar ama, yok «ideolojik 
tartışma» demişler, yok «diyalektik tahlil» demişler ve 
sanki gereksiz buldukları için çevirmiyorlarm ış, roman­
dan çıkarıyorlarmış gibi tavırlar takınarak, esasta iki 
yönlü bir sansürü gerçekleştirmişler. Bir yandan oku­
yucu üzerinde sansür kurmuşlar, öte yandan roman 
kavramına yeni bir anlam verdirterek yazarla ilgili bir 
sanstir getirmişler. 
Romanı sadece olay aniatma (aktarma) zenaatı 
olarak kabul eden, yabancı romanların Türkçeye çev­
rilmesi sırasında da yok ideolojik tartışmaydı, yok di­
yalektik çözümlemeydi, yok ulusuma sövüyordu gibi­
sinden sudan gerekçelerle o romanları kısaltına yetki­
sini kendilerinde gören, hatta kimi zaman çizmeyi aşıp 
roman bütünlüğünü bozucu yeni bileşimler yapma küs­
tahlığına kalkışan bu ideologlar (!) ve yön veri cilerin 
yarattıkları bu sağlıksız gelişmenin acı belirtilerini bu­
gün bile bazı yazarlarımızda, roman eleştirmenlerimiz­
de görmek olanaklı. 
Bu gibi eleştirmenler, h�la «ııh. şu romandan o 
uzun konuşmalar bir çıkarılsa, çözümlemeler filan atı­
l•p roman yarı yarıya bir kısaltılsa. geriye ne mükem­
mel bir roman kalır» gibisinde n yazabiliyor. 
hte, bir yandan sağlıksız bir roman okurunun , öte 
yandan bu sağlıksız okuru yetiştirmekle elinden gele­
ni ardına koymrımış yayımcı ve düzenin romım f'lP<;­
tirmecilerinin yörüngesine girmiş ve bunların istediği 
biçimi kendili ğinden almış romanımız, zorunlu olarak 
hep tek boyutlu kalmış. Birkaç başarılı örnek ayrı tu­
tulsa bile, genellikle olay anlatmak romanın başlıca 
93