224 
 binalarının yeni açılan rüşdiye okulları için kullanılabildiğini yerli makamlara bildirdi. 
Herhalde büyük odalarından biri rüşdiyeye yeni başlayan çocuklara ayırtılıp diğerinde dersleri 
ilerlemiş olan öğrencilerin okutulmasını planlanmıştır.  
Gazetelerdeki haberler rüşdiyelerin iç planı hakkında bilgiler vermeyerek okula elverişli 
binanın sağlanmasına ya da inşaatına katkıda bulunan kişilerin rolünü özel olarak  övmektedir. 
Tekirdağ’da açılan rüşdiye için Rustem Paşa’nın 1546’da yaptırdığı caminin yanındaki mektep 
şeçildi. Bu mektebin 5 Nisan 1855’ten sonra tamamlanan onarımı ve genişletilmesinde 
harcanan toplam 4 meclis üyesi tarafından karşılandı. Vehbi efendi’ nin yardımıyla 30 Kasım 
1855’ten önce Drama’da kurulan rüşdiye okulunun binası vatanı ve topluluğunu seven, 
ilerlemesini destekleyen, Sultana yakın kişilerden ve hanedan mensubu olan Tahir efendi 
tarafından inşa ettirildi.  
Ondokuzuncu yüzyılın altmışlı ve yetmişli yıllarında İstanbul’da ve vilayet 
merkezlerinde basılan gazeteler olsun rüşdiye okullarına, olsun eğitimin ilerlemesine geniş yer 
ayırarak rüşdiyelerin Osmanlı İmparatorluğu’nun dört bir yanında bir an önce kurulması ve 
eğitim -öğretim sürecine elv erişli binaların sağlanması ümidiyle sık sık yerli Müslüman 
toplulukları, ileri gelenler ya da yerli meclislerin eğitim teşebbüsleri hakkında haberler 
vermektedir. Böylece eğitim geliştirilmesinin her birinin şahsi çabalarına bağlı olduğu 
görüşünü ve ümidi ni telkin etmektedir.  
3. SINAVLAR  
19 Temmuz 1848 tarihli Takvim -i Vekayi haberi İstanbul rüşdiyelerin açılışlarını değil, 
düzenlenen sınavları ve öğrencilerin bilgilerini anlatmaktadır. Uzunca olan bu haber şu temel 
noktaları içinde almaktadır:  
• Sultana övgüler;  
• Eğitimin geliştirilmesine, ahalinin aydınlatılmasına ve bilgisizliğin yok edilmesine 
yönelik çabalarına övgüler;  
• Eğitimin durumu ve güncel problemlerinin çözülmesiyle ilgili tedbirlerle kararlar;  
• Istanbul’da 5 rüşdiye okulunun organize edilmesi;  
• Bu rüşdiye okullarında genel sınavların ve sonra Sultanın, kalemiye ve ilmiye 
mensuplarının huzurunda resmi imtihanların düzenlenmesi;  
• Öğrencilere ve öğretmenlere övgüler, öğrencileri bilgilerini zenginleştirilmelerine 
teşvikler, hediyelerle ödüllerin dağıt ılması, Sultanın sağlığı ve ömrü için okunan 
dualar ve merhameti için dile getirilen içten teşekkürler.  
Sözü geçen bu temel noktaların gazetelerin sonraki sayılarında yayınladıkları sınav 
haberlerinde yer alabilen unsurlar haline gelmesine rağmen birçok ha berde bir ya da birkaç 
yerleşim yeri geçip sadece imtihanlarda Sultanın sağlığı için okuyan dualar ve himayesi için 
dile getiren teşekkürler belirtilmiştir.  
Taşra rüşdiye okullarındaki sınavları anlatan haberlerin bazılarında yerli resmi 
makamların eğitimi n geliştirilmesine yönelik çabaları vurgulanarak sınavlarda hazır bulunan 
askeriye, kalemiye ve ilmiye mensupları, ileri gelenler ve yerli meclisin üyeleri sıralanmaktadır. 
Birçok haberde valiler, mutassarıflar, kaymakamlar, ileri gelenlerin öğrencilere ve rdikleri 
ikramlar, ödüllerle hediyeler ya da yerli askeri bandosunun sınavlar sonrasındaki şenliklere 
katılması da bildirilmiştir. Bazen diploma alan öğrencilerin sayısı, girdikleri idari şubeler ya da 
devam ettikleri okullar da anlatılmaktadır. Söz ettiği m tüm unsurların yanısıra bazen rüşdiye 
öğrencilerinin sınavlardan önce ya da sonra sundukları söylevler de gazetelerin sayfalarında yer 
almaktadır.