49 
Şairanelik sorunu 
Büyük yazarlar romanlarında "şairane"likten de nefret 
ederler. Dili okurla aralarında bir engel olmaktan çıkarıp, 
anlaşılır cümlelerle doğrudan doğn.ıya konularını anlatmaya 
girişirler. Dilin farkına bile varmazsınız. 
Evet, sanat eserinin bir marifet sonucu ortaya çıkması ge­
rekir. Ama bu, "hüner sergilemek" amacıyla boş laflar üret­
mek anlamına gelmiyor. Edebiyatta en büyük marifet, süsle­
me başansını veya yazar yeteneğini deı!il, hikayenin duygu­
sunu hissettirmektir. 
Romanda "atmosfer" oluşturabilmek en büyük beceriler­
den birisi. 
Birçok kişi bu "atmosfer"i çarpıcı cümlelerle, dil cambaz­
lıı!ıyla, uzun paragraflarla oluşturmaya çalışıyor. Oysa "at­
mosfer" romanın dilinden ve biçiminden değil, bütününe ya­
yılan insan ilişkilerinden çıkar. 
Mesela Dostoyevsk.i'nin romanlarındaki St. Petersburg so­
kaklan alacakaranlık, esrarengiz ve biraz da çılgıncadır. Ama 
yazar, bize bu durumu belirten bir tek cümle sunmaz. Anlatı­
sı Stendhal'in kuralına uygun olarak kuru ve "şairanelik"ten 
uzaktır. 
''X sokağa girdi, Prens'in evine geldi, kapıyı çaldı. Uşağa, 
acaba Prens'in onu görmek lütfunda bulunup bulunmayaca­
ğını sordu." 
Bu kadar düz bir anlatırola yazılmış romanlar bize çılgın 
ruhiann yarattığı karanlık bir senfoni gibi geliyorsa, bunu 
yazarın karakter yaratma ve insan ruhunun derinliklerine 
inebilme becerisinde aramak gerekiyor. 
Hep klasik edebiyattan örnek veriyor gibi olmamak için 
başka bir yazardan söz edeceğim şimdi. Postmodern edebiya­
tı belki de en çok etkil emiş olan Jorge Luis Borges'ten. Ku m 
Kitabı'nda şöyle yazıyor: