Giderek artan bir endi şeyle etraf ına bak ındı Ohannes İstanbu-
liyan, ta ki kap ının yan ında durmu ş onlan dinleyen o ğluyla göz 
göze gelene kadar. Ne zaman ç ıkm ıştı mutfaktan? Ne zamand ır 
onlan seyrediyordu? O ğlan ın yanaklar ı askerlere duydu ğu öfke-
nin şiddetinden al ald ı. Ohannes İstanbuliyan onu her şeyin yo-
lunda oldu ğuna ikna etmeye çal ışarak oğluna gülümsedi, sonra 
annesinin yan ına gitmesini i şaret etti. Ama Yervant k ıpırdamad ı. 
"Korkar ım bizimle gelmeniz laz ım," dedi çavu ş. "Gelemem..." 
dedi Ohannes İstanbuliyan bir an bo ş bulunup. Dile getirmek 
üzere oldu ğu gerekçenin aczini son anda fark edebildi. Bu gece 
kitab ımı bitirmem laz ım... sonuncu bölüm... Onun yerine 
kar ısıyla konuşmak için izin istedi.  
O meşum akşamdan belle ğine kaz ınan son hat ıra kar ısının 
ifadesi olacakt ı; gözbebekleri büyümü ş, dudaklar ı solgun. Yorgun 
görünüyordu, olan bitenler bütün takatini al ıp götürmü ş gibi. 
Ohannes İstanbuliyan kuruyan diline lanet edecekti sonra sonra. 
Oysa ne çok isterdi evden ayr ılmadan evvel kar ısının ellerini tu-
tabilmeyi ve ona metanetini yitirmemesini söyleyebilmeyi; hem 
çocuklar ın hem de yoldakinin hat ırına. Armanu ş dört ayl ık hami-
leydi.  
Ancak iki yan ında askerlerle d ış kap ıdan karanl ık sokağa ç ık-
tığında kar ısına hediyesini vermeyi unuttu ğunu hat ırlad ı. Ellerini 
ceplerine dald ırdı ve parmaklar ının ucunda alün nan hissetme-
yince rahatlad ı. Broşu evde b ırakm ıştı, masan ın bir çekmecesin-
de. Armanu ş'un hediyesini bulunca nas ıl sevinece ğini düşünerek 
gülümser gibi oldu.  
Askerler gider gitmez tela şlı ayak sesleri yank ıland ı eşikte. Türk 
kap ı komşular ıydı gelen. Her daim şen mizaçl ı komşusunun yü-
zündeki deh şet ifadesini görmek Armanu ş'un şoktan ç ıkmas ına 
yard ımc ı oldu. Ancak o zaman yüzle şebildi durumun vehametiy-  
 le; ancak o zaman a ğlayabildi. Yervant' ı yan ına çekti: "Levon Da-
yı'nın evine git çabuk... Söyle hemen buraya gelsin. Ona olanlar ı 
anlat."  
Levon Day ı'nın evi yak ındayd ı, pazar ın köşesini dönünce. 
Birinci kat ı atölye olan iki katl ı mütevaz ı bir evde otururdu. 
Gençliğinde bir Rum güzeline abay ı yakm ış ama k ızı ona verme-
mişlerdi. O zamandan bu yana kimseyle evlenmemi ş, tüm zama-
nını mesleğine vakfetmi şti. Zanaatinin inceli ği ve dayan ıklılığıy-
la nam salm ıştı. Levon Day ı kazanc ı ustas ıydı ve koca imparator-
luktaki en iyi k azanlar onun elinden ç ıkmayd ı. 
Yervant soka ğa ç ıktıktan sonra Levon Day ı'nın evine do ğru 
birkaç ad ım att ı ama aniden durup aksi yöne döndü; babas ını gö-
türdükleri tarafa do ğru koşmaya başlad ı. Ama soka ğın öteki ucu-
na kadar ko ştuğu halde babas ından eser yoktu. Babas ı askerlerle 
birlikte s ırra kadem basm ıştı sanki.  
Bir süre sonra Levon Day ı'nm evine ula ştı ama yukar ıda kim-
secikleri bulamad ı. Belki oradad ır diye atölyenin kap ısını çald ı. 
Levon Day ı'nın geç saatlere kadar çal ıştığı görülmedik şey de-
ğildi. Ama kap ıyı çırağı Rıza Selim açt ı - içine kapan ık, çal ışkan 
bir oğlancağız, teni porselen gibi beyaz, saçlan kuzguni ve k ıvır 
kıvır. 
"Day ım nerede?" diye sordu Yervant.  
"Levon usta gitti," dedi R ıza Selim, bo ğazından zorlukla çe-
kip ç ıkarabildiği boğuk bir sesle. "Askerler bu ikindi gelip götür-
düler."  
Rıza Selim bunlan der demez zar zor tutmakta oldu ğu gözyaş-
lann ı bırakt ı. Oğlan yetimdi ve Levon Day ı son alt ı yıldır ona ba-
bal ık etmişti. "Ne yapaca ğımı bilmiyorum," dedi. "Bekliyorum..."  
O akşam eve dönmeden evvel Yervant oyalanabildi ği kadar 
oyaland ı. Yokuşlardan aşağı taş sektirdi, bombo ş sokaklarda ıs-
lıklar çalarak doland ı. Boşalm ış kahvehanelerin, metruk meydan-
ların, içinden türlü kokular ve bebek a ğlamalar ı sızan derme çat-
ma evlerin yan ından geçti. Bulabildi ği tek hayat belirtisi pis bir su 
birikintisinin yan ında ac ıyla miyavlayan bir kedi yavrusuydu; ara