numuna  göre  eğilip  bükülen  ve yukarıdan  bakıldığında  beyin  da-
marları  gibi  küçük  küçük,  kesik  kesik,  iç içe geçen  sokaklar  doğu-
yordu.  Böyle  böyle,  evler  sokakların,  sokaklar  evlerin  önünü  kese 
kese,  çoktan  doyduğu  halde  doyduğunu  bilmeyen  gafil  bir balık  gi-
bi büyüdü,  semirdi,  şişti  tüm  bu bölge.  Ve nihayet  çatlayacak  rad-
deye  geldiğinde,  içindekilerle  birlikte  soluk  alabilsin  diye,  neşter 
vurup,  incecik  bir yarık  açmak  gerekti  gergin,  şişkin,  bitkin  karnı-
nın üzerinde.  Bu yarık,  yeni  bir yol,  bir ana cadde  demekti. 
Öngörülemeyen  ve önüne  geçilemeyen  büyüme  yüzünden,  böl-
genin  tüm  sokak  ve çıkmaz  sokakları,  hiçbir  yere  açılamayan  atık 
sular  gibi  kıyılarda  köşelerde  sıkışıp  kaldığından,  onları  tek bir ka-
nala bağlayarak  akmalarını  sağlayacak  bir ana  caddenin  yapılması 
farz olmuştu  şimdi.  Ne var ki, sıra  söz konusu  yolun  nereden  ve na-
sıl geçeceğinin  kuşbakışı  belirlenmesine  geldiğinde,  tatsız  bir sap-
tama  bekliyordu  yetkilileri:  ana  caddenin  geçebileceği  tüm  nokta-
larda,  adeta  kasten  ayarlanmışçasına,  ya bir devlet  binası,  ya hatırı 
sayılır  birilerinin  mülkü  ya da dar gelirlilerin  tek tek fazla  bir ehem-
miyeti  olmayan  ama  topluca  yıkımları  bir hayli  sorun  çıkartabile-
cek, tıkış  tıkış  evleri  diziliydi.  Yolun  yapılabilmesi  için  öncelikle 
yola yol açmak  gerekecekti. 
Evlerin  yollara  göre  değil,  yolların  evlere  göre  yapılageldiği  bir 
şehir  olduğuna  göre  İstanbul,  yeni  yolun  yapımı  da mümkün  oldu-
ğunca  az sayıda  evin  yıkımı  anlamına  gelmeliydi.  Böylelikle,  geri-
ye tek bir güzergâh  kalıyordu:  mezarlıkların  bulunduğu  yokuşlu 
arazi. 
Bu doğrultuda  hazırlanan  raporlar  kabul  görünce,  iki buçuk  ay 
içinde,  her iki mezarlık  arazisinin  de buradan  kaldırılıp,  üzerlerin-
den yol geçecek  surette  dümdüz  edilmesine  karar  verildi.  Söz  ko-
nusu  mezarlıklarda  ölüleri  olanların  endişelenmesine  lüzum  yoktu. 
İstisnasız  tüm  mezarlar,  şehrin  başka  başka  noktalarına  taşınabilir-
di pekâlâ.  Müslüman  mezarları  Haliç'e  bakan  yamaçlara  aktarılabi-
lirdi mesela,  gayrimüslimlerinkiler  ise muhtelif  semtlerde  mevcut 
mezarlıklarına. 
Oysa  mezarlann  çoğu  o kadar  eskiydi  ki, tüm  olası  sahipleri  de 
onlarla  beraber  dünya  değiştirmişti.  Geriye  kalanların  bazıları  da sa-
hipli  sahipsizlerdi.  Buna  rağmen,  mezarlann  akıbetleriyle  yakından 
20