"Kusuruma bakma Murta za Ağa." 
"Ne kusuru Ali. Kusur bende. Haydi eve gidelim ." 
Eve vardıklarında gün bath batacakh. Işıklar evlerin cam­
Iarına bütün görkemiyle vurmuş, sırtım bu zeytin ağaçlı yama­
ca dayamış- kasabayı bir peri sarayına çevirmişti . Bu saatlarda 
kasaba uzaktan, Anavarzanın bu yarund an bakınca yerden sav­
rolan renk renk bir ışık yumağında döner, yöreyi ta uzaklara 
kadar tarifsiz bir aydınlığa boğardı. 
Murtaza Ağa, Türkmen Beylerinden birinin oğluydu. Ba­
bası buralarda çok sayılan Kekeme Adem Ağaydı. Cömert, 
sofrası yerden kalkmayan bir adamdı. Eski kışiaklarım çiftlik 
olarak kapatmış, tapusunu da üstüne yaptırmıştı . ileriyi gö­
ren bir kişiydi. Belki bu kasahada ilk sağlam tapu onundu. Ta­
pusu yedi bin dönümlüktü ama, tapu sınırları içinde belki 
kırk bin dönümlük tarlalar kalıyordu. Öyle ötekiler gibi hazi­
nenin, ya da Ermenilerin topraklarına konmamıştı Murtaza 
Ağa. Ve hem de bununla övünürdü. Yalnız, şimdi bu oturdu­
ğu konağı, kaçarken ona Ermeni dostu Karabet Keklikyan 
vermişti. Herkes konağın Karabetten zorla alındığını söylü­
yordu ya, Murtaza Ağa bu iftiraya cin ifrit oluyordu. Hayır, o, 
bu görkemli konağı gasp etmemiş, Ermeni dostu Keklikyana 
çil çil altınlar sayarak satın almı ştı. Konakları gasp edenler 
Zülfüydü, Taşkın Halil Beydi, Molla Duran Efendiydi, Mus­
tantık Rüştü Beydi. Ötekilerd i. Bir kuruş vermeden, ne devle­
te ve ne de konakların sahiplerine, onlar gidince, babalarının 
malları gibi gelip oturuvermişlerdi. 
Murtaza Ağa kapının tokınağım üç kere hızlı hızlı vurdu. 
Kapı hemencecik açıldı. Konak iki katlıydı ve on dört odası 
vardı. Bir oda da çatı katındaydı ve tavan arasından küçük bir 
merdivenle çıkılır, icabı hal, başka, gizli bir merdivenden de so­
kağa varılırdı. Kasabanın en güzel, beyaz badanalı, büyük ya­
pılarından birisiydi. Karabet Keklikyan, ustayı ta Sivastan ge­
tirmişti. Konak yapıldığinda hem Ermeniler ve hem de Türkler 
arasında dillere destan olmuştu. Her odasının duvarı nakışlı ak 
dişbudak ağacından işlenmişti ki, hiçbir odanın yapısı ötekine 
benzemiyordu. Birinci katın tabanı çakıl taşlarıyla renk renk 
döşenmiş, döşemenin tam ortasına da Anavarzanın oralardan 
63