Gazetelerimizin her gün yayımladığı tiyatro ilaniarına 
bakınız. "Çifte Gelinler", "Budala Aşık", "Kurnaz Yazıcı" 
gibi isimler görürsünüz. Bunların yazarları kimdir? Masaya 
yatırılması gereken hangi yaralarımız sanat eleştirisinin ince, 
etkili, ibret verici temsilleriyle uyanış gözlerinin önüne seri­
liyor? Ne oynayanlar, ne seyredenler asla bu kaygıda değil­
dirler. Oyunculardan bağırmak, tepinmek, bazen maalesef 
arsızlanmak; ahaliden el çırpmak. Bizde temsil üstünlüğü ve 
tiyatro zevki işte bundan ibaret. Tiyatro denince çoğunlukla 
gözler önünde birtakım adi şeylerden, daha doğrusu 7�v­
zekliklerden, maskaralıklardan başka bir şey canlanamadığı 
için bu sanatı hakir ve hor görmek toplumsal hastalığıyla 
böyle malul kalmışız. Biz onu yükseltemiyoruz ki onun 
büyüleyici ikaz panltıları bizi diriltebilsin. 
Piyese dönüştürülen bedbaht Mürebbiye'min sahneler 
üzerinde defalarca uğradığı temsil acizliği ve içine karıştırı­
lan tuluat saçmalıkları beni pek ümitsiz bıraktı. Bu Hazan 
Bülbülü'nü o yolda bir oyun zilleti felaketinden kurtarmak 
için, bunu sahnece olacak sanat tertibatını pek dikkate 
almayarak, ancak bir roman gibi okunmak düşüncesiyle 
yazdım. Dolayısıyla uzun konuşmalardan çekinmedim. Çok 
defa sahnenin iki kişiyle boş gibi kalmasına ehemmiyet ver­
medim. Bu hakikati kendim söyledikten sonra bunu tekrar 
için artık kimsenin yorulmasına hacet kalmaz zannederim. 
Boş konuşmayı üstünlük vesilesi bilen inatçı eleştirmenleri 
susturmaya uğraşmanın nafile bir çaba olduğunu son tec­
rübelerimle öğrendim. Dilin kemiği olmadığı gibi selim bir 
vicdanın doğruluğuna tabi olamayan garazkar kalemler 
de doğru olsun olmasın, her konuda söz karalayabil irler. 
Dünyada kusursuz iş olmaz. O iddiada değilim. İyi niyete, 
eleştiri sanatına dayanmayan zırvaların zilleti daima çıktığı 
yerlere döner. 
Heybeliada, 14 Ocak 1914 
vııı