ba�ka bir yerden para almay1 aklma getirmedigi i<;in, bu du­
ruma aldirma zm1�. Giinlerden bir giin bir duvar hesab1 sor­
mu� bu ak1lh miihendis bizim hocaya. Hoca hemen oturmu�, 
gerekli formiilleri gostermi�, hesap yolunu anlatm1�. 'Biliyo­
rum, ama bu uzun bir hesap yolu hocam,' demi� oteki. 'Peki 
camm,' demi� bizim Hoca; "Baz1 kabuller yap, baz1 yiikleri 
ihmal ederek basitle�tir sistemi.' Eski ogrenci gider, bir haf­
ta sonra gelir: 'Hocam bu hesa p yine uzun oluyor.' Mustafa 
yine baz1 basitle�tirici tavsiyelerde bulunur. Ogrenci durma­
dan gelir gider. Aslmda niyeti bozuktur: ister ki Hoca ona, 
'Duvann yiiksekligi �u kadar, eni boyu bu kadar olsun,' diye 
boyutlan versin. Bir giin gene bu eski ve ak1lh ogrenci daha 
k1sa bir hesap yolu sorunca Hoca onun i<;ini rahatlatan bir 
tavirla kar�1hk vermi�: '�imdi sana ger<;ekten <;ok k1sa bir 
yol gosterecegim.' Ak1lh miihendisin gozleri parlam1�: 'Aman 
hocam sagolun.' 'Bir k1sa yol daha var,' demi� Mustafa Hoca 
ciddiyetle: 'O da, bu hesab1 sen yapmazsm oglum'." 
Mustafa inan 1931 y1lmda Miihendis Mektebi'ne ve bilim 
hizmetine girdi. 1930 y1llan bir uyam� donemiydi. Her alan­
da biiyiik i�ler ba�anlacakti, buna inamhyordu. Bilim alam 
da ele ahnm1�. Hayatta en ger<;ek yol gostericinin bilim oldu­
gu soyleniyordu. 1938 y1lmda istanbul Dariilfiinu'nu Univer­
site olmu�tu, miiderrisler profesor olmu�tu. Art1k bizde de 
Newton, Pascal ve Gauss gibi bilginler yeti�ecekti. Universi­
te reformu bunu saglayacakt1. Herkes iyimserdi. Kiirsiiler 
kuruluyordu. Doktora diye bir �ey oldugunu da ogrenmi�le r­
di art1k. Yeni bir Gauss'un ortaya <;1kaca gi giinler yakmd1. 
"Peki neden <;1kmad1?" diye yakmd1 gen<; adam. "Yalmz bir 
�ey unutulmu�tu. Gelenek ve ozellikle sistem diye bir �ey ol­
dugu unutulmu�tu. Dogu'nun sistemsizligi diye bir �ey oldugu 
unutulmu�tu. Dogu geleneginin bilim gelenegiyle nas1l uzla�­
tmlacagi meselesi unutulmu�tu. Aceleden temel ilkeler unu­
tulmu�tu. Gauss'un Alman vatanda�lannm iilkeye getirilme-
68