223 
Sadece birkaç yıl sonra değil, onlarca, hatta yüzlerce yıl 
sonra yaşanan olayların bile açıklamasını önceden yapabili­
yorsunuz. 
Çevrebilimin öncüsü 
Yaşar Kemal ilk romanlarını yazdığı yıllarda, çevre konu­
su bu kadar önemli bir şey değildi; çevre duyarlılığı hemen 
hemen yoktu. Hele Türkiye'de, belki de göçebe genlerimiz­
den gelen bir özellikle do�anın kirlerrmesi gibi konular hiç 
gündeme gelmezdi. Deniz kirlenmiş, orman bitmiş, toprak 
erozyonla yok olmuş, değişen doğa koşulları ceylanları, kar­
taHan yok etmiş ... Bu sorunlar kimsenin gündeminde de de­
ğildi, urourunda da. İşte o dönemde, Yaşar Kemal, belki de 
dünyada ilk olarak bu konu üstüne ciltlerce roman yazdı, in­
sanlarda çevre bilinci uyandırmaya çalıştı. Doğanın değişi­
minin insanın değişmesi olduğunu vurguladı. Kapitalizmin 
teknolojiyi kullanarak, üretim kapasitelerini artırmak uğru­
na do�ayı mahvettiğini, doğayı yok ettiğini, elli yıl önce yaz­
maya başladı. 
Oysa biz bu konulan ancak bugün konuşuyoru z, değil mi? 
İnsan soyunun do�ayı yok ederek aslında kendini yok etti­
ğini söylüyoru z. Gündemimizde Kyoto Protokolü, Al Gore'un 
belgesel filmi var. 
Romanla yaşamak 
Yaşar Kemal, kırk yıldır hiç ayrılmadan sürdürdüğümüz 
abi-kardeş ilişkisi içinde bana hayatının çeşitli dönemlerini 
anlatmıştır. Bu anılar içinde Arif Dino büyük bir yer tutar. 
Osmanlı'nın ünlü Abidin Paşa'sının torunu, Abidin Dino'nun 
ağabeyi olan bu dünya entelektüeli, Adana'da tanıdı�, Kara­
caoğlan şiirleri derleye n, şiirler yazan genç Kemal'e büyük