Fettah birdenbire huysuzluğu tutmuş bir beygir gibi bini­
cisini bir iki hoplatarak: 
-Hacı, namazın şimdi sırası mı? Kimseye maskara ol­
madan bir ayak evvel konağa varalım. 
Hacı: 
-Aman evlat, öyle deme, günahtır. Bu akşam canımızı 
kurtaran Cenabıhakk'a ibadet edelim. Elminnetullah ... El­
minnetullah ... 
Geniş bostanlar, meydanl ar, viraneler bitti. Sefil, fakir, 
kirli, süprüntülü, yıkık, dökük, çarpık, dolambaç, dar so­
kaklara girdiler. Genç uşaklar sekiz on dakikada bir yükü 
sırayla taşıyarak döne dolaşa Odabaşı'na gelmişlerdi. Hacı 
oradaki camiyi, çeşmeyi görünce altındaki yularsız bineğini 
durdurmak için çırpınmaya başladı. Bineklik sırasında Os­
man bulunuyordu. Zavallı delikanlı, süvarisini binek taşına 
indirir gibi gitti, caminin merdivenine yanaştı. Hacı sülük 
gibi yapıştığı delikanlıların sırtlarından sıcaklıklarını soğu­
rarak biraz ısınmıştı . Aşağı inince leylek bacakları üzerin­
de yine titremeye tutuldu. Fakat her halde namazı kılmak 
lazımdı . Abdest almak için çeşmeye koştu. Kol sıvamaya, 
ayak çıkarmaya gerek yoktu. Yıkanması gereken organla­
rını kış suyunun kamçıları altına uzattı. Abdestini bitirdi. 
Arkadaşlarını namaza davet etti. Hacı, lakırdıyı iki çenesi­
nin takırtısıyla hakikaten leylek gibi söylüyor du. Delikanlı­
lar, ikisi de yorgun, son cemaat mahalline uzanmışlar dı. Bu 
davete cevap bile vermediler. Gençlerin aymazlıklarına ve 
namaz kılmamalarına Hacı uzun bir teessüf ahı çekerek içe­
ri girdi. Camide tek tük cemaat vardı. Hepsi o kış gününde 
yalnız don gömlekle sokağa çıkmış bu uzun sakallı, yalın­
kat namaz kılan adamın kıyafetine ve titremesine bakıyor, 
şaşıyordu . 
Cemaat dağıldı. Hacı camiden çıkmadı . Fazla namazına 
durdu. Secdeye yattı. Kalkmıyordu . Üç, dört, beş, altı, yedi 
ve daha fazla dakika geçti. Hacı, alnı secdede, öyle hareket­
sizdi. Osman, Fettah'ı dürterek: 
-Herif galiba dondu. Yattı kaldı ... 
49