Mustafa İnan, okumakta olduğu kitaptan başını kaldırdı, 
ünündeki kâğıda bilmece gibi kısa notlarını yazmaya başladı: 
Büyük bir fizikçi (bu yetmez) şöhreti ve onu popıiler yapan 
olaylar: atom bombasının babası, soruşturma, Kennedy mü­
kafatı, Oppenheimer olayının tiyatroda oynanması. Kitaba 
eğildi yeniden: derken asıl konusunu seçmiş. Uygulamalı bi­
limlerden mineralojiden filân hoşlanmadığı için teorik dalla­
ra merak salmış. Yazalım: Hayatın garip cilvesi, kendini 
şöhretli yapan uygulamalı atom ilmi. Birden hüzünlendi: ye­
tişme imkânı var ama adamın, Göttingen'de, Zürich’te, Ley- 
den'de okumuş: Rutherford, de Broglie, Max Bom, Dirac gibi 
bilginlerle tanışıp mektuplaşmış. Ne biçim bir adam bu: İhti­
sas alanı varken Hint felsefesiyle, Bagavad Ghita ile uğraş­
mış. Yazalım: Evrensel bir deha.
1928'de Amerika’ya donuyor: 24 yaşında bir bilgin. Cali­
fornia Berkeley Üniversitcsi'nde profesör. Öğretim hayatı: 
cazibeli bir hoca. Binlerce genci büyülüyor. Mustafa İnan ge­
ne not aldı: Evrensel bilgili birkaç kişi arasında. Bununla 
birlikte, sonradan yayımladığı eserlerde evrensel bilgi im­
kânsız sanıyor. Bütün evrenselliğine rağmen siyasete ve 
dünya olaylarına kapalı: 1929 ekonomik krizini farkedeme- 
miş. Sonunda politika, ilme el atıyor: Hitler, Musolini, Fran­
ko sistemleri, Nazizm, Faşizm, Frankoizm. Birden uyanıyor 
Oppenheimer. Hak yoluna hizmet için fırsat kolluyor. Sonra 
Los Alamos projesi, 150.000 işçi, 7.000 teknisyen, 300 bilim 
adamı. Durmadan çalışıyor. Nagazaki, Hiroşima, soruştur­
ma, Princeton, Ferri mükâfatı. Karakterindeki iki yönlülük 
her olayda dikkati çekiyor.
Sonra soruşturmayı dikkatle okudu Mustafa İnan: Ken­
disine gene saygı gösteriyorlar, fakat güvenmiyorlar. Bunun­
la birlikte karar vermek zor. Güç bir durum! Nitekim sonra­
dan madalya veriyorlar. Amerika'da bu mesele açıkça tartışı­
lıyor ama. Durdu, ‘tartışılıyor’ sözünün altını çizdi iki kere.
215