şimdi  seksen  yedinci  bölümü  izlerken,  Loretta'nın  sesiyle  suretinin 
birbirine  karışmasına  mani  olamıyordu. 
Hayatta  tatminkâr  başarısızlıklar  diye  bir şey yoktu  ama  işte tat-
minsiz  başarılar  vardı,  hem  de pek  çok.  Kendisinin  hem  tatminsiz, 
hem başarılı  olduğunu  söylerdi  profesör  Kandinsky.  Hem  başarılı, 
hem tatminkâr  olanlara  göre  daha  iyi bir konumda  sayılabileceğini 
de eklerdi.  Zira  bu ancak  aptallara  ya da aşırı  talihlilere  özgü  bir du-
rumdu.  Talihin  aşırısı  da insanı  eninde  sonunda  aptallaştırdığından, 
sonuç  aynı  kapıya  çıkardı.  Ama  ömrünün  son deminde,  profesör  de 
başarısızlığı  tatmak  durumunda  kalmıştı.  Tatminsizliğinin  de, başa-
rısızlığının  da sebebi  birdi:  dört  senedir  üzerinde  çalıştığı  "eşik  at-
layan  türler"  projesi.  Kendilerini  yok  edecek  bir felaketle  karşılaş-
tıklarında  topyekûn  telef  olan  böcekler,  bu tehditlere  karşı  bağışık-
lık kazanmak  hususunda  şaşılası  bir yetiye  de sahiptiler.  1946'larda 
yalnızca  iki tür insektisitlere  karşı  dirençlilik  sahibi  iken,  yüzyıl  so-
nunda  yüzden  fazla  tür aynı  insektisitlere  karşı  direnç  kazanmış  du-
rumdaydı.  Üzerlerinde  denenen  kimyasalların  formülünü  çözebilen 
kimi  türler,  atladıkları  her eşikle,  kendilerinden  bir önceki  kuşakla-
rı imha  eden  zehirlerden  etkilenmemeyi  başararak,  yeni  ırklar  orta-
ya çıkarıyorlardı  uzun  vadede.  Profesör  Kandinsky'ye  göre  esas  me-
sele böceklerin  bu bilgiye  nasıl  eriştiklerini  keşfetmekten  ziyade, 
bilginin  bir bütün  olduğunu  görebilmekti.  Sosyal  bilimlerle  fen bi-
limlerini  yekpare  bir bütün  addeden  Aydınlanmacılann  içinde  ukde 
kalan  düsturların  birer  birer  gerçekleşeceği  yüzyıl  daha  yeni  geli-
yordu;  felaketleriyle  birlikte.  İnsanlar  da eşik  atlayacaklardı.  Ama 
dindarların  düşündüğü  gibi  Tanrı'nın  sevgili  kullan  ya da rasyona-
listlerin  inandığı  kadar  akli yetiye  sahip  oldukları  için  değil  de, tan-
nyla  ve böceklerle  aynı  bilgi  çemberine  hüküm  giydikleri  için.  Bö-
ceklerin  yaşamlarının  toplumsallığı  ile insan  uygarlıklarının  içgü-
düselliği  aynı  kavi  kuşakla  birbirine  raptedilmişti:  sosyöbiyoloji. 
Bu sebepten,  ne sanatçılar  sanıldığı  kadar  yaratıcıydı,  ne de doğa 
zenaattan  uzak.  Hamamböcekleri  ile yazarlar,  aynı  bilgi  ve sezgi  ha-
vuzundan  su çekerek  hayatta  kalıyorlardı,  kalabildikleri  zaman. 
"İlk sayfasını  dahi  okuduklarından  şüpheliyim,"  demişti  profe-
sör Kandinsky  raporunun  reddedildiğini  öğrendiğinde.  Ölümünden 
bir hafta  önceydi.  Birlikte  çalıştıkları  laboratuvarın  genellikle  kul-
179