104 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
sine çivi sokarlar. Onların da canı var. Onlar da çarpıverir, sakat korlar, adamı. 
Amma değmedin miydi keyiflerine ziyaretlerin, uğur getirirler. Kim bilir, şu ulu 
ağaç, nakışlı ağaç bize bir uğur getirir ki. Ne gelmez ki elinden. Ulan, azıcık iyi 
olursam, halim olursa, bu ağacın altında beş rekat namaz kılacağım ki ... Na­
mazdan hoşlanıdar bunlar. Belki de yüreğine bir hoşluk gelir de şu ağacın, bize 
yardım eder. Kim bilir? Belki yüreği acır da halimize. Şu anam olacak bir akıl 
etse de o da kılsa bir namaz. Akıl etmez ki. Boşu boşuna üç ay, beş ay kılar da, 
burada, şu ulu, kutlu ağacın altında bir gün bile namaz kılınayı akıl etmez. Söy­
lesem olur mu? Bu sefer aklındaysa da kılmaz. İnadından. Kılmasın Baktım ki 
şafağa uyandım, gün ışıyıncaya kadar kılarım. Kılmalı namazı. Ne olur, ne ol­
maz. Adamın uykusu olmamalı ki, olmamalı da beklemeli. Görmeli ağaç nasıl 
ışığa kesiyor! Nasıl başını alıp da, kökünü çıkarıp da, uzun köklerini ... Nasıl 
gezmeye gidiyor! Amanın şu namazı kılmalı. Yüreğini iyice temizledikten son­
ra, kin haset komadıktan, Delice Bekiri, Muhtarı bile, Delice Bekirin avradını 
bile düşünmeden, pamuğu, atı, borçları, hiçbir şeyi akla getirmeden, tertemiz 
olaraktan, yunmuş arınmış, bomboş, Allahın huzurunda ... 
Hiçbir zaman içini yuyup arıtamamıştı, hiçbir namazında. Düşünmeyim, 
demiş, hiçbir kötü şey, hatta iyi şey. Ama hep kötü şeyler, gelip gelip aklına mu­
sallat olmuş, namaz sonuna kadar onları kovamamış, namazı da hiç işe yara­
mamıştı. 
Karanlık bir gece. O zaman babası sağ. Hangi yıl, kaç yaşmda aklmda değil. 
Değil ama, karanlık gece bütün sesleri, çığlığı, oyunu küfürleriyle aklında. 
Gecede çocuklar oynuyorlar. Saklambaç oynuyorlar. Çocuklar. .. On beş, 
yirmi çocuk biribirlerini kovalıyorlar. Biribirlerinin üstüne düşüyorlar. Ali 
koşmaktan, saklanmaktan, cebelleşmekten deli gibi. Saklandığı yerde üç ço­
cuk onu bastırıyor. Bir mısır sapı yığınının içinde saklı. Korkuyor. Elinde çakısı, 
açık. Karanlık, göz gözü görmüyor. Kıpırtısını duyup çocuklar üstüne çullanı­
yorlar. Birden bir çığlık. Elindeki bıçağın birinin boynuna battığını fark ediyor. 
Hiç ses çıkarmadan koşuyor. O olduğunu kimse bilmiyor. Gece karanlığında 
saklanan bir o değildi. Yaralanan Öksüz Memet. Kimi kimsesi yok. Bir acıyar 
ki aylarca Öksüzün yüzüne bakamıyor. Öksüzün sağ çenesinden aşağı doğru 
derin bir yara izi. Bir yıl sonra sıtmadan, Öksüz bir ahırlıkta ölüyor. Ölüsüne de 
gidemiyor Ali. 
Şu Öksüz olmasa. Aklıma gelmese. 
Bir de yalıcia çocuklarla birlikte kaplumbağaları taşlamışlar, kablumbağanın 
birinin kabuğunu sırmıştı. Kaplumbağanın sırtı kızıl kan içinde kalmıştı. 
Bunu da gözümün önünden atamıyorum. Kaplumbağa inlemişti. 
Şafağa karşı kalkacağım. Öksüz Memedi, tasbağayı gözümün önüne getir­
meyeceğim , içim parıl parıl, gün ışığı gibi Allahın huzurunda, Ziyaret ağacının 
altında duracağım. Belki bir iyiliği tutar da ...