273 
 şiddet dalgasına, toplumlar arası çatışmalara yol açmıştır. 1936’da Yahudilerin nüfusu 382 bine 
ulaşmıştı ve nüfustaki yükseliş toprak alımlarını da arttırarak, Filistinli köylülerin 
yoksullaşması sürecini hızlandırmakt aydı (Cleveland, 2015: 282 -283).  
1936’daki olaylar, İngiltere’nin yeniden bir komisyon görevlendirmesine neden 
olmuştur. Peel Komisyonu, Temmuz 1937’deki raporunda, Balfour Deklarasyonu’nun çelişkili 
yükümlülüklerinden üniter bir devlet yaratılamayacağı te spitini yapıyor, Filistin’in Arap ve 
Yahudi devletleri olarak taksimini öneriyordu, Arap devleti Şerif Hüseyin’in büyük oğlu Emir 
Abdullah’ın yönetimi altında Mavera -i Ürdün ile birleşecekti (Sayigh, 1997: 7). Bu öneri, 
İngiltere’nin Filistin ayaklanmasını n lideri Hacı Emin El Hüseyni başkanlığında bağımsız 
Filistin devleti yerine, Abdullah’a bağlı bir Filistin devletini tercih ettiğini göstermekteydi. Bu 
tercih, Abdullah ile Hüseyni arasında var olan düşmanlığı daha da derinleştirmiş, ikilinin 
Filistin’in Arap nüfusu üzerinde etkili olma mücadelelerini arttırmıştır (Elpeleg, 1993: 51). 
Abdullah, bağımsız Filistin düşüncesine karşı çıkmış ve bu fikri savunan Hüseyni’ye karşı 
rakiplerini desteklemiştir.   
Peel Komisyonu Raporu açıklanınca Filistin’de şiddet e ylemleri yeniden başlamış, bir 
İngiliz yetkilinin öldürülmesi üzerine, 1936’da tüm rakip Filistinli grupların katılımıyla kurulan 
ve ayaklanmanın liderliğini yürüten Hüseyni başkanlığındaki Arap Yüksek Komitesi (AYK) 
dağıtılmış, liderleri tutuklanmış ya da  sürgüne gönderilmiştir. Hüseyni, Fransa kontrolündeki 
Suriye’ye kaçmış ve isyanı buradan yönetmeye çalışmıştır. 1938’de yeniden şiddetlenen 
çatışmalarda çok sayıda Filistinli ve Yahudi ölmüş, isyancılar kırsal kesimin büyük kısmı ile 
bazı büyük şehirleri ele geçirmişlerdir. İngilizler ancak Mart 1939’da ve büyük bir askeri güç 
kullanarak ayaklanmayı bastırabilmiştir (Cleveland, 2015: 288). Ayaklanmada beş bin 
civarında Filistinli ölmüş, 10 bini yaralanmış, beş binden fazlası tutuklanmıştı. Kayıpların 
öneml i bir kısmını deneyimli askeri kadrolar oluşturuyordu ve İngilizler ayaklanma sırasında 
büyük miktarda silah ve mühimmata el koymuştu. Bu ağır askeri kayıplar, İngiltere Filistin 
sorununu BM’ye götürdüğü ve Filistinliler ile Yahudiler arasında ülkeyi kontr ol mücadelesi 
başladığında etkisini gösterecekti (Khalidi, 2001: 27).  
Filistin ayaklanmasının yanı sıra, yaklaşan İkinci Dünya Savaşı öncesinde petrol 
kaynakları nedeniyle Ortadoğu’nun artan önemi ve Arap ülkelerinin Almanya’nın yanında yer 
almalarını önle me çabası, İngiltere’yi Filistin meselesini yeniden ele almaya zorlamış ve Mayıs 
1939’da MacDonald Beyaz Kitabı yayınlanmıştır. Bu belgeyle; Filistin’in bir Yahudi devleti 
olmasının İngiltere’nin politikaları arasında yer almadığı belirtiliyor, Yahudi göçü nün beş yıl 
boyunca 75 binle kısıtlanması, bu süre sonunda Filistinliler devamını istemezse tamamen 
kesilmesi, Yahudilere toprak satışının belirli bölgelerle sınırlandırılması ve Filistin’e 10 yıl 
sonra bağımsızlık verilmesi öngörülüyordu (Cleveland, 2015:  288). Manda döneminde 
yayınladığı raporlar, İngiltere’nin, Filistinliler ile Yahudilerin uzlaşmaz talepleri arasında 
paralize olduğunu, Filistin ayaklanmaları ve Siyonizme desteği arasında, baskının doğduğu 
kaynağa bağlı olarak farklı çözümler üretip, son ra geri çekildiğini göstermekteydi (Khalaf, 
1991: 65).  
Nazi Almanyası’ndan kitlesel kaçışların sürdüğü bir dönemde yayınlanan MacDonald 
Beyaz Kitabı, Siyonistlerin İngiliz manda yönetimine karşı silahlı mücadele kararı almalarında 
büyük rol oynamıştır. Bey az Kitap, AYK tarafından da reddedilmiş, Hüseyni radikal grupların 
etkisi ve bağımsızlığın 10 yıllık geçiş süresine bağlanması nedeniyle belgeyi kabul etmemiştir. 
Arap Ligi ise 1944’deki kuruluş toplantısı sonunda yayınlanan İskenderiye Protokolüyle 1939 
Beyaz Kitabı’nda yer alan taahhütleri Arapların kazanılmış hakları olarak kabul edecektir 
(Armaoğlu: 69).  
Filistinlilerin siyasi faaliyetlerinin kısıtlanması ve liderlerinin sürgünden dönmesine izin