gibi, a yaklar ı geri geri g iderek inmiş ti karlı y amaçtan a şağı...
20 Martı 21'e bağlayan  gece, saat on bir sular ında,  Demenan  ve Haydaran  aşiretler inin 
adamları,  Darboğaz  deresi üzerinde ki köprüyü  yıkmışlar,  telefon  hatların ı tahr ip etmişl erdi. 
Üzerlerin e ikinci, üçüncü ve do kuzuncu  seyyar j andarma  taburlarını göndermişt i hükümet.
Zelo boşuna  bekl emiş ti kocas ını aylarca.  Beklerk en, devle tin, yersiz-y urtsuz  ve tek başlar­
ına dağ oyukl arında  oturan  halk ın bir kısmın ı Türk  köyler inde  boş duran  ve ziraata  elveri şli 
yerler e yerleştird iğini ve tapu  verdiğ ini öğrenmi şti. “Nerd esin Halit?” diye bağırmışt ı çıplak 
dağlara,  “Nered esin?”  Sesi yankılanı p yankıl anıp  geri dönmüştü  kulakları na. Dağlarda,  kendi 
sesinden baş ka k imse yanıt vermi yordu Zelo' ya.
Yaz sonuna  doğru almı ştı haber ini kocas ının.  Abbas, karanlı k sura tıyla bir şeytan gibi karş­
ısına  oturmuş,  dökümünü  vermiş ti Halit'in kahramanlık larının!  Darboğaz  üstünde ki köprüyü 
yıktıktan birkaç gün sonra,  Sin kara kolunu  basmışlard ı. Kara kol bask ınları  haftalarca  sürm­
üştü. Çok adam  öldürmüşlerdi  bu bask ınlarda.  Baskınl arı yapıp yapıp, küçüklü  büyüklü  yüzl­
erce mağaran ın, inin derinliklerin e saklanmı şlardı.  Nisan sonuna  doğru  Mazgirt  ve Pertek 
köprüleri ni yakmaya  karar  vermişl erdi.  Ama  aralar ından  bir hain, ele vermiş  olmalıyd ı ki onl­
arı, fena s ıkıştırılmışlard ı piyade alay ları t arafından, iş te bu çatışmada...
“Sus Abbas,”  demiş ti Zelo,  “sus  artık. Anlatma  başka.  Kend imi bildim  bileli bu savaşı dinl­
emekteyim. Baba m da, a ğam da, y iğidim de ya p usuda, y a bask ında yi ttiler. Y etti  gayr ı.”
Pılısını pırtısını topl amış,  bebes ini vurmuştu  sırtına, kendin e acıdan  başka  hiçbir  şey verm­
emiş yuvas ından  çıkmış tı. Büyüklü  küçüklü  yüzlerc e mağ arası yla, iniyle yıllardır bahtsız  ins­
anlara sığınak olan, il kellik, vahş et ve iha net t elkin eden d erin ve dik y amaçlardan,  dar boğazl­
ardan  aşağıya  inmiş ti arkasına bakmadan.  Hakkâr i yollarına  düşmüş tü. Dilin i bilmedi ği diy­
arlarda,  Hoşabe 'yi tanıyan biril erini aray ıp durmuş,  izini sürmüş tü bu adın, hiç vazgeçmede n, 
hiç kaybetmed en umud unu.  Oğlunu  kurtarmak  için mecb urdu  Hoşabe' yi bulmaya.  Onu buld­
uğunda  Zilan'a  ve kocas ının  kard eşine ulaşacağ ını biliyordu.  Kasabadan  kasabaya,  şehird en 
şehire göçmüşlerd i ana-o ğul. Aç kalmamak  için her işi yapmış tı Zelo.  Sonunda  niha yet öğr­
enmişt i; ne Hoşabe  vardı  artık ne de köyü...  ama  Zilan haya ttayd ı ve Hali t'in ballandıra  ball­
andıra anlattığı o geniş topraklar ın bir parçasını  sürüp,  o dillere destan  hayva nların  bir ikisini 
güdü p duruyordu hâlâ, H urşit 'le birl ikte...
Zelo nefe s nefe se sustuğunda  şafak  sökme k üzere ydi. Ağır bir sessizlik çökmüştü  odaya. 
Küçük  oğlan  anasın ın dizlerine başın ı koymuş,  uyumuştu  çoktan.  Diğerler i dinlediklerin i 
sindirme ye çalış ıyorlard ı, ilk konu şan yine Zelo oldu.  Eğer Zilan'la  Hurş it, onun  evler inde 
hizmete  durmasın ı, boğaz tokluğuna  çalışmasını  istemiyorlarsa  gidece kti, ama  ancak  oğlunu 
amcası na bırak tıktan sonra.  Çocuğunun  yara lı bir hayvan  gibi dağ oyuk larında  yaşamaması 
için her şeye raz ıydı.
“Oğlunun adı neymiş?” di ye sormuştu Zilan, Hurşi t'e.
“Hurş it,” d emişt i Zelo.
“Hurş it mi?” 
“Hal it, oğluna s enin adını verdi.”
Hurşit, adını taşıyan  inceci k boyunlu,  çapa klı sıska bebeğ i anasının  kucağı ndan  alıp bağr­
ına basmış tı. “Bundan  böyl e artık beni baba  bilece ksin,”  demişt i, “anan  da bizimle  kalacak. 
Sen, h em çifte analı h em babalı büyüyec eksin, ye ğenim.”
1940  yılına girdikl erind e, yukarlara  göç etmeye karar  vermi şti Zilan.  İsyanlar,  ayak­
lanmalar  durulmuştu.  Hükümet,  toprak  sahibi Kürtlerle  iyi geçinir  olmuştu  o yıllarda.  Gerçi  o 
ne aşiret beyi  ne seyit ne de ağa idi ama,  ekm eğin i topra ğından,  hayvanından  çıkaran, 
kimsen in kulu,  mara bası olma yan,  saygıdeğer  bir kişiydi. Artık  torunlar ı, gelinler iyle geniş bir