Kalabalık iyice kımıldadı, alacakara nlıkta sallandı. Bin ses birden 
konuştu : 
"Ne diyorsun Bey?" 
Mustafa Bey burada, bu kalabalığın ortasında kalmak, anasının 
önünden şu alacakaran lıkta geçmemek istiyordu. Köylülere de bir şey 
söyleyemiyordu. Murtaza Be.y öldüğünden bu yana çiftlikle hiç uğra­
şamamış, her işi Memet Aliye bırakmıştı. 
Artık kadın erkek, genç yaşlı� herkes konuşuyor, Memet Aliden 
dert yanıyorlard ı. Mustaf� Bey onları konuşturmak için elinden ne ge­
lirse yapıyordu. Memet Ali için ağızlarına geleni söylüyorlar dı. Şöyle 
üstü kapalı, saygılıca. Ama Mustafa Bey dillerinin altındakini, saygılı 
sözcüklerin. içindekini anlıyordu. Memet Ali diyorlardı Bey değil, 
Ağa, tıp demiş de yeni yetme Ağaların burnundan düşmüş. Nekes, 
huysuz, onun yanında bir adamın bir it kadar değeri yok. Ne selam 
verir, ne konuşur, ne hal hatır sorar. Burnu sekiz arşın yukarda, onun 
yanında ha insan ha karınca, ha çöp ... Onun yanında ... Görülmemiş 
bir şey bu oğlan ... Görülmemiş. Allah onun eline düşürece ğine, tez 
günde öldürsün bizi. Allah .onun eline düşürece ğine ... Allah onun ... 
Ata kışlağımızı bırakır da gideriz. 
Karanlık bir iyice kavuşuncaya kadar konuştular. Karanlık kavu­
şunca Mustafa Bey: 
"Ben Memet Aliylen hemen şimdi konuşurum, bakalım ne isti­
yor, anlarız .. Sağlıcakla kalın," dedi merdivenlere, ayakları geri geri gi­
derek, yüreğinde dayanılmaz bir korku, utanç ürküntü, yürüdü. Ana­
sının önünden hızla geçti, ondan yana bakmadan. Kurtulmuştu. Oda­
sına girdiğinde yüreğinin üstünden ağır bir yük kalkmıştı. Karısı Se­
her Hanım onu odada bekliyord u. Yüıü soluktu. Uzun boylu, zayıf, 
sivri çeneli1 büyük gözlü, elmacıkkemikleri çıkık, ağırbaşlı bir kadındı. 
"Duydun ya," dedi. "Şu MemetAlinin ettiklerin i." 
"Duydum," dedi Bey. "Anam nasıl?" 
"Nasıl olsun," diye içiD;i çekti Seher Hanım. "Nasıl olsun fıkara. 
Ne yiyor, ne içiyor. Bugün bir bardak çay içicineeye kadar canım çık­
tı. Gözleri sizin gittiğiniz yerde, orada, oturduğu yerden kıpırdama­
dan, elleri korkulukta, bakıp duruyor. Sigara üstüne sigara içiyor. Bu-
gün sigara bile içmedi." · 
"Ne yapalım," dedi Mustafa Bey, "ele geçiremiyorum �ı. Bir 
. . 
260