m1zm geetigi hocalarm yaz1h imtihanmda sorduklan sual, o 
anda Mustafa'nm siizgecinden geeirilirdi. Mustafa eger, 'Ko­
laydir camm yap1labilir,' derse, ses e1kanlmazd1. Mustafa, 
'Vallah yap1hr, ama uzun surer,' deyince de hemen o suale 
itiraz edilir, sual hafifletilir veya tamamen kaldmhrd1 . 
Mustafa'nm bu konularda yar d1m1 baz1 durumlarda daha da 
ileri gidiyordu: "Yine boyle halden anlayan hocalardan biri, 
y1l sonu imtihanmda soracagi sorularm tamamm1 bir kagida 
yazarak sm1f miimessilin e verdi. Sorulan hemen Musta­
fa'ya gosterdiler: "Mustafa, dediler, "bunlarm zor olanlanm 
sileceksin, yerine bizim eozebilecegi miz gibi olanlarm1 tertip 
ederek yazacaksm. Hoca vaziyeti anlamasm ha." Mustafa da 
ustahkla yeni sorular diiz enledi. "Sm1f miimessili aym adet­
te olan sual listesini daktiloya eekip hocaya gotiirdii. Arna 
�unu da ilave edeyim; hoca, imtihanda sorulan bilemeyen bir 
talebeye meselenin farkma vard1gim soylemi�ti." 
"Mesele ahlak ae1smdan ele ahmrsa acaba tenkit edilebi­
lir mi?" diye sordu orta ya�h profesor. "Bir ogrenci olarak bu 
konuda tarafs1z bir kaq1hk verecegi mi sanm1yorum," diye 
ieini eekti gene adam, "Yalmz bana kahrsa sonue tek tarafh 
olarak biz ogrencileri peri�an ediyor. Ogrenemeyen arkada�­
lanmm ba�ma gelenleri biliyorum da ogretemeyen hocalarm 
ak1beti hakkmda pek bilgimiz yok. "i�te Mustafa da talebe­
ligi sirasmda hocahk yaptigi iein iki taraf1 biraz daha iyi de­
gerlendirebiliyordu. Onlarla aym zamanda arkada� ol dugu 
iein, talebenin neyi bilip neyi bilmedigini kolayca anhyordu, 
gereeklere sirt eevirmiyordu. 
Gereekten de talebeye sm1fta siirekli olarak s1rtm1 eevi­
rerek ders veren bir hocalan vard1. Belki de bu yiizden tale­
benin gozlerinde, dersinin hie anla�1lmad1gim goremiyordu. 
iri govdesini tahtaya yap1�tirarak sanki karatahtay1 ve bil­
diklerini onlardan sakhyordu. Talebe, saga sola boynunu 
uzatarak hocanm sirlanm gormeye eah�1yordu. "Yazd1klan-
85