Bunu idrak eder etmez O'na yak ın olduğumu korku ve mutlulukla sezdim. Hiçbir şeyle karşılaştırılamayacak 
bir k ırm ızı rengin varl ığını o s ırada huşu içinde hissettim. 
Kısa bir sürede bütün her şey k ıpkırm ızı oldu. Bu rengin güzelli ği içime ve bütün âleme do ğuyordu. O'nun 
varl ığına böyle böyle yakla ştıkça sevinçten a ğlamak geliyordu içimden. Birdenbire ve üstüm ba şım kan 
içindeyken, O'nun huzuruna ç ıkıyor olmaktan utanç duydum. Akl ımın bir başka yan ı, ölüm üzerine kitaplarda 
okuduğum gibi beni huzuruna, Azrail'i ve öteki meleklerini yollayarak O'nun ça ğırdığını da söylüyordu. 
O'nu görebilecek miydim? Heyecandan nefes alamayaca ğımı sand ım. 
Her yeri kaplayan ve içinde âlemin bütün görüntülerinin oyna ştığı öylesine harika ve güzel bir k ırm ızıydı ki 
bu yaklaşınca onun bir parças ı olmak ve O'na bu kadar yak ın olduğumu düşünmek gözlerimdeki ya şlar ı 
hızland ırdı. 
Ama bana daha fazla yakla şmayacağını anlad ım. Meleklerine beni sordu ğunu, onlar ın beni O'na 
övdüklerini, O'nun da buyruklar ına ve yasaklar ına bağlı iyi bir kul olarak görüp beni sevdi ğini anlad ım. 
İçimde yükselen sevinç ve akan gözya şlar ını, bir an bir ku şkuyla zehirlendi. Bu ku şkudan hemen kurtulmak 
için suçluluk ve sab ırsızlıkla sordum. 
"Hayat ımın son yirmi y ılında Venedik'te gördü ğüm kâfir resimlerinden etkilendim. Hatta bir ara kendi 
resmim onlar ın usülleriyle yap ılsın istedim, ama bundan korktum. Sonra senin âlemin kullar ını ve alemdeki 
gölgen Padi şahımızı kâfirlerin usulleriyle resmettirdim." O'nun sesini de ğil, ama bana verdi ği cevab ı kendi 
içimde hat ırlad ım. "Doğu da, Bat ı da benimdir." 
Heyecandan kendimi tutamad ım. 
"Peki hepsinin, bütün bunlar ın... bu âlemin anlam ı ne?" 
"Sır," diye içimde i şittim. Ya da "Sev," diye. Bu ikisinden de tam emin olamad ım ama. 
Meleklerin bana yakla şmas ından, şimdilik gö ğün bu yüksek kat ında benim hakk ımda bir karara var ıldığını, 
ama on binlerce y ıldır ölen diğer ruhlar ın kalabal ığıyla birlikte, hakk ımızda son karar ın verilece ği K ıyamet 
gününe kadar Berzah'ta hepimizin bekleyece ğimizi anlad ım. Her şeyin kitaplarda yaz ıldığı gibi gitmesi beni 
memnun ediyordu. A şağıya inerken gömülece ğim s ırada cesedime yeniden kavu şmam gerekti ğini de kitaplardan 
hat ırlad ım. 
Ama cesedime yeniden girmemin bir edebi mecaz oldu ğunu da şükür sezdim hemen. Bana gurur veren 
vakur cenaze kalabal ığı namazdan sonra tabutumu s ırtlay ıp hemen yak ındaki küçük Tepecik Mezarl ığı'na 
inerken kederine ra ğmen ne kadar da düzenliydi! Onlar ı yukar ıdan ince, narin bir ip gibi görüyordum. 
Kendi yerime bir aç ıklık getireyim: Resulullah' ın "Müminin ruhu Cennet a ğaçlar ından yiyen bir ku ştur," 
hadisinden de anla şılacağı gibi, ruh ölümden sonra gökyüzünde dola şır. Ebu Ömer bin Abdülber'in iddia etti ği 
gibi, bu hadis, ruhun ku ş şekline girece ği, hatta bir ku ş olacağı anlam ına değil, El Cevziyye'nin çok do ğru bir 
şekilde belirtti ği gibi, ruhun bir ku şun gezinece ği yerlerde bulunmas ı anlam ına gelir. Perspektif seven Venedikli 
üstatlar ın "görüş aç ısı" diyecekleri bak ış yerim, El Cevziyye'nin yorumunu do ğruluyordu. 
Bulunduğum yerden hem, mesela şu anda mezarl ığa giren cenaze kalabal ığını bir ip gibi görebiliyorum, hem 
de, Haliç'in bitti ği yerden Sarayburnu'na do ğru k ıvrılır k ıvrılmaz yelkenleri rüzgar yiyerek şişen bir teknenin 
keyifle h ızlan ışını bir resme bakar gibi zevkle seyredebiliyorum. Bir minare boyu yükseklikten bakt ığım için, 
bütün âlem, sayfalar ını teker teker çevirdi ğim harika bir kitab ın resimlerini and ırıyordu. 
Ama böyle yüksekçe bir yere ç ıkan ve ruhu gövdesinden ayr ılmam ış birinin görece ğinden fazlas ını da 
görebiliyordum: Tâ kar şı yakada, Üsküdar' ın arkalar ında mezarlar aras ında boş bir bahçede uzun e şek oynayan 
çocuklar ı; on iki y ıl üç ay önce Sadrazam Kel Rag ıp Paşa'n ın kabul edece ği Venedik elçisini yal ısından al ıp 
huzura getiri şimiz s ıras ında reisülküttab ın yedi çifte kay ığının Boğazziçi'nde ne güzel ilerleyi şini; yeni Langa