Sesim kulaklarımda titrek, bitkin hnlıyordu. Resmen acı çe­
kiyordum. Her şey avuçlarımdan kayıp gitmişti. Yazı denilen 
şey tarihe gömülmek üzereydi. Söz, gittikçe kısalıyordu. Geride 
sadece kodlar kalmaktayd ı: YDP-PHC-PHS-BP-UNO -FAO-İT­
FA-AHC-RTI-NBSl-ISBN ... Hatta bunların yerini de işaretler, 
çizgiler, resimler almaya başlamıştı. Hiyeroglif yazısı gibi yazı­
lar türüyor, 'Kadın' demek için mesela, bir yuvarlak, ona bitişik 
artı işareti çizmek yetiyordu. Aksi gibi benim elimden de hiç 
çizgi çizmek, resim yapmak gelmiyordu. Harita bile çizemiyor­
dum, durumum gerçekten umutsuzdu. Kendimi herhalde bu­
nun için Franz Jozefe yakın duymuştum. İnsanları kitap oku­
muyorlar, yazıyı unuttular, diye eleştirmekten, çocukların bü­
tün gün sokaklarda top peşinde koşmalarını ya da ellerinde pil­
li dıt dıtlamal arını gelecek adına doğru bulmadığımı ifadeden 
çekinir olmuştum. Çünkü bu tür eleştiriler ya bir kitabevi yan­
gınıyla sonuçlanıyor ya da anneler babalar çocuklarının trafik 
kazasına kurban gidişinden sizi sorumlu tutmaya başlıyorlardı. 
Her eleştirinin yanıtı yıkım ve ölüm olacaksa, "Pekala, pek gü­
zel, her şey iyi, memnunum," demeyi, kafamı boşu boşuna ta­
rih dersleriyle yormamayı öğrenmel iydim. Yoksa ben de bir 
metres tutmalı, sabahları gözümün çapağını ayıklaya ayıklaya 
ona içimi dökmeye mi gitmeliydim? Ama benim geride ona bı­
rakacak atım arabam, mücevherlerim falan da yok ki, içdökme­
lerimi niye dinlesin? Nerede öyle bedava aşklar? Hadi onu da 
geçeyim, anahtar deliğini örttükleri Üğıtta bir gedik açan sü­
pürge çöpü nerede kaldı, Sultan Cem ve Itri nerede ey dost, 
Üçüncü Selim nerede, liselerde okuduğumuz onca tarih dersi 
ve Cumhuriyet nerede, yeni yeni kurulan din ve kabile impara­
torlukları Halep'te ise arşın nerede, arşın orada ise Barok nere­
de; o da Belveder'de falan ise, Graben'la Kartner'ın hayhuyu 
ortasında ben neredeyim? 
Sık sık soluğum kesiliyordu. Bir defasında, işte sözünü etti­
ğim zaman Londra' da Hyde Park köşesinde de soluğumun içi­
me tıkılıp kaldığını hissetmiştim, ama hadi o zaman önümsıra 
hamburgerciye doğru koşan iki yeğenime yetişmek zorunday­
dım. Ya bu kentte, o bahçede, tarihten silinmeye yüztutmuş bir 
defterin başında oluşum hangi zorunluluğun sonucu? 
91