rerek dağa çıkmış, onun gibi zulme, haksızlığa karşı gelmiş, 
Ağaların, Beylerin evini basmış, İnce Memedden daha yürekli, 
daha becerikli olmuşlar , millet neden İnce Memedi seçmiş, işte 
bunu bir türlü çözemed im. Şimdi senin yanında İnce Memed 
olmasaydı ... " 
"Yandımdı," dedi Ferhat Hoca. "Eğer San Sultanın konağı­
na yanımda İnce Memed olmadan gitseydim, bir kere önce ko­
nağa giremezdim, girebilseydim de, San Sultanoğlunu soyduk­
tan sonra oradan sağ çıkamazd ım." 
"Bir sırrı hikmet ... Bizim bilmediğimiz bir şey, bir giz var 
bu adamlarda ... Biz göreiDiyoruz da kalabalıklar görüyor. " 
"Sen, ben, biz bir tek gözü�,'' diye sakalım çekiştirdi Ferhat 
Hoca, "oysa ki kalabalıklar bin, on bin, yüz bin, yüz milyon 
göz. Onlar İnce Memedlere yüz milyon insanın, bin yıllık göz­
leriyle bakıyorlar." 
Akşama kadar at üstüne, İnce Memed üstüne konuştukla­
rını gittikçe koyulaştırdılar. Akşam olunca büyük bir bakır sini 
geldi ortaya ... Çok güzel giyinmiş genç kızl ar , delikanlılar türlü 
yiyecekler taşıdılar sininin üstüne. 
"Buyur Hocam." 
"Sağ ol Sultanım. Her yer menekşe kokuyor. " 
"Kokuyor," dedi Dursun Dede . 
Konuş madan yemeklerini yediler. 
Yemekten sonra büyük odaya köylüler birer ikişer, sağ elle­
ri yüreklerinin üstünde, uzun pos bıyıklanyla gelerek sediriere 
saygıhca çöktüler. Kısa bir sürede de oda kadın erkek doldu . 
Bir delikanlı duvardaki sazlardan birisini aldı getirdi Dede­
nin önüne koydu. Dede pos bıyıklannı sıvazladıktan sonra sazı 
aldı, . düzenini verdi, birdenbire de yeniden yüzü değişti, bir 
düş içine girdi büyülenmişçesine çalmaya söylemeye başladı. 
Dedenin sesi içe işleyiciyd i. Bin yıl öteden gelir , bin yıl ileriye 
gider gibiydi. 
Yemenden öte bir yerde Düldül hala savaştadır. Ali daha 
savaştadır. Kafdağının arkasında Köroğlunun Kırab, dostluk 
için, yiğitlik, doğruluk için, zulme karşı, bilcümle kötülüklere 
karşı savaştad ır. Alagözlü Dedem Pir Sultan, yedi derya ötesin­
de zulme karşı savaştadır. Cümle Kırklar , pirler , iyi kimseler 
144