yanlarına bile yaklaştırmamış olabilirler; sen bütün öğrenci­
lerinle arkadaş olmayı dene. Asistan olduğun zaman profesö­
rün seni odasına bile yaklaştırmamı; olabilir; sen bütün 
asistanlarını odana çağır, hatta evine çağır. Ve sana ne de ol­
sa binlerinin bnwıaınanlar bir şeyler öğretmiş olduğunu dü­
şünerek, herkese her şeyi öğretmeye çalış. Ve insanın ciddi 
olduğu zaman hiçbir şekilde gülünç olmadığını hiç unutma.
Senden Hazreti Eyüp sabrı istediğimi biliyorum. Ama 
unutma ki, sana boyun eğmeyi tavsiye etmedim hiçbir za­
man. Gerekince öfkelenebilirsin, haksızlığa karşı çıkabilir­
sin. Ama bu öfke bir işe yaramalıdır. Öfkelenirken, içinden 
kimseye kızmamaksın. Doğru bildiğin şeyler adına öfkelen­
diğini bilmelisin. Kendi adına ve kendini tatmin etmek için 
ayağa kalkarsan, duyarlı bir insan olarak sonradan çok üzü­
lürsün. Benim temkinli ve soğukkanlı olduğumu söylerler. 
Oysa ben de kızardım; ama insanlara değil, kavramlara, so­
yut şeylere öfkelenirdim: Öğrencilerime değil, tembelliğe ve 
ikiyüzlülüğe ve fırsatçılığa ve samimiyetsizliğe ve kopyacılı­
ğa kaardım. Biraz da gülelim istersen bu arada: Bir gün im­
tihanın birinde, bir öğrencimin elini aceleyle cebine soktuğu­
nu ve bir şey çıkardığını gördüm. Yanına yaklaşarak, elinde 
ne var? dedim yavaşça. Avucunu büsbütün kapadı. Ben ısrar 
ettikçe yumruğunu daha büyük bir güçle sıkıyordu. Sonunda 
gevşedi, avucu sanki kendiliğinden açıldı: İçinde bir lira du­
ruyordu, aceleden ancak onu çıkarabilmişti cebinden. Gül­
mekten başka çare yoktu; ikimiz de öyle yaptık.
ihtiyarlardan durmadan öğüt dinlemek de sıkıcı olabilir. 
Gerçekten ihtiyarlarımız bu haklarını çok istismar etmişler­
dir, kullanmışlardır. İnsan onları dinledikten sonra çoğu za­
man kendi aklını daha çok beğenmeye başlar. Bununla bir­
likte, ben bu bakımdan biraz imtiyazlı sayılmalıyım; çünkü 
benimle ilgilendin, hayat hikâyemi merak ettin. İstiyorum ki 
ondan yararlı bir şeyler çıkar. İstiyorum ki aslen Malatyalı
266