saat yediyi yirmi geçe, yürüyordu. Caddede hareket başlamıştı. 
Bir çöpçü bulvarın küçük ağaçlarından dökülen yaprakları 
süpürüyordu. Bir Türkkuşu öğrencisi giydiği mavi elbiselerden 
utanıyormuş gibi bir yeni apartmanın kapısına sığınmış, bir şey 
bekliyordu. Eli bayraklı bir çocuk babasının elinden tutmuştu. 
Babası başını bükmüş, yere serilmiş gazetelere bakıyordu. Ga­
zeteler "Onbeşinci Yıl," diye yazıyordu. Nazlı: "Yirmiiki ya­
şındayım!" diye düşündü. "Evleneceğim. Ne zaman?" Ömer'in 
sık sık surat astığını aklından geçirdi. Ömer eve gelir, Venedik 
manzarasının karşısındaki koltuğa oturur, sonra Nazlı'ya bakar, 
ama bakışı Nazlı'yı delip geçerek onun arkasındaki bir noktaya 
takılırdı. Onu oyalayacak birşeyler söylemesi gerekirdi, ama 
aklına çoğu zaman bir şey gelmiyordu. Akılsız ya da niteliksiz 
biri olduğunu hiç düşünmemişti. Ömer'e yazdığı mektupların 
'çağdaş,' bir genç kızın bütün özelliklerini taşıdığına da inanı­
yordu. Yenilikler, inkılâplar için savaşan bir öncünün kızıydı. 
Utangaç değildi, her şey hakkında kendine göre bir düşüncesi 
vardı, belki çok güzel değildi, ama çirkin de değildi. 
Can sıkıcı düşüncelerden kurtulmak için birden karşı kaldırıma 
geçti. Yeni yapılan bir apartmanın tahta perdesine afişler ya-
pıştırılmıştı. Şehrin her yerine birkaç gün önce yapıştırılmıştı 
bunlar. Gözünün ucuyla baktı: Halkla Beraber Halk İçin: Bunun 
üzerinde, kucağında çocuğunu taşıyan başörtülü bir teyze vardı. 
Cumhuriyet Devrinde Yeni Terbiye: Kasketli köylü kalabalığının 
üzerine okuma yazma bilenlerdeki artış yıllar ve sayılarla gös­
terilmişti. Aklına Refik geldi. Onun için üzülüyordu. Aylarca 
uğraşmış, şimdiye kadar yapılanları bir adım ileri 
tasarılar yazmış, sonra da bir anlayışsızlık duvarıyla karşılaşmıştı. 
Muhtar Bey onu bakanlara çıkarmış, sırf onunla tanıştırmak için 
bazı milletvekillerini yemeğe çağırmış, ama hep aynı sonuç 
alınmıştı. Belki de ondan başka herkes bu başarısız sonucun 
alınacağını biliyordu. Nazlı en çok Refik'in bunu farketmemesine 
şaşıyordu: Nasıl oluyordu da, onun gibi akıllı, kültürlü bir 
mühendis gerçekçilikten bu kadar uzaklaşabihyordu? Kendi 
kendine: "Gerçekçilik nedir?" diye sordu. Babası, Refet Bey'in 
gerçekçi olduğunu söylemişti. Refet Amca siyaseti bırakmış, 
ticaretle uğraşıyordu. Keçiören'de bir bağevi vardı. Muhtar Bey 
.370