diği bir şey varsa o da babasının Erzurum Medresesinde okuduk­
tan sonra İstanbula gittiği, saraya kapılandığı, oradan da buraya 
paşa olarak gönderildiğiydi. Babası yaman, kartal gibi bir adam­
dı. Beyazıda, şu kayalıkların üstüne bu koca sarayı yaptırmış, bi­
lim adamlarım, dengbejleri, ozanları, sarayına toplamış, Erzu- 
rumdan Karsa, Karstan Vana kadar tekmil Kürt Beylerini dize ge­
tirmişti. Babası uzun yaşamıştı. Son gününe kadar da at üstünden 
inmemişti. Yazm Ağrıdağındaki yaylasma çıkar, bu saraydan da­
ha değerli saydığı ulu çadırım büyük bir düzlüğe kurardı. Düz­
lük dağın buzullannm başladığı yerdeydi. Ve bu dağlılar babası­
nı çok sayarlardı. Belki de korkularından... Babası da dağlıları çok 
sayardı. Onların törelerince davranırdı. Mahmut Han babasının 
kırk elli kavalcıyı bir araya getirip, onlara çadırmda hep birden 
kaval çaldırdığını ansıyordu.
Babasının bir atı kaçsa da gitse böyle bir Ahmedin kapısın­
da dursaydı acaba atı geri verirler miydi? Vermeseler babası 
nasıl davranırdı acaba? İşte bunu bir türlü kestiremiyordu.
Şu Beyler nasıl bulacaklardı dağlıları? Ya çekip çok uzakla­
ra, İrana, Horasana gitmişlerse? Ya da Kafkas dağlarına sığın­
mışlarsa? Nasıl bulabilirlerdi Beyler onları?
Paşa da babası gibi önce Erzurumda okumuş, sonra İstan­
bula gitmiş, saraya kapılanmış, orada kendini göstermiş, Padi­
şahın ordusuyla savaşlara katılmış, yiğitliği, gözü pekliğiyle ün 
salmıştı. Şamı, Halebi, Kahireyi biliyordu. Bir süre oralarda ya­
şamıştı. Sofyayı, Deliormanı da biliyordu. Doğuyu batıyı bir 
iyice dolaşmıştı. Babası ölmeden on iki yıl önce de buraya, Be- 
yazıda, saraya gelmiş, babası ölünce de yerine paşa olmuştu. 
Onu, oraya babası çağırmıştı. Yoksa onun İstanbulu bırakıp 
hiçbir yerlere kıpırdayacağı yoktu.
Önce bu yabanıl insanlara, bu dağlara alışamadı. Sarayın 
İstanbulda bile bir eşi yoktu ama, bir sarayla iş olmuyordu ki... 
Bir de bu dağların kadınları çok güzel oluyordu. Dünyanın hiç­
bir yerinde böylesine ince yapılı kadınlarla karşılaşamazdmız. 
Önce bir Ermeni kızıyla evlendi. Sonra bir Kürt Beyinin kızını 
aldı. Üçüncü karısını Kafkasyadan getirdi. Dördüncü karısı Ur- 
miye gölü kıyılarmdandı. Üç kızı, sekiz oğlu oldu. Beş de kar­
deşi vardı. Akrabaları, aşireti İğdır ovasında oturuyorlardı. On­
25