Yer Demir Gök Bakır 349 
miş gibi dikmiş, dedi. Bu söylediklerimi köylüye ulaştır, dedi. Ben de işte şimdi 
size söylüyorum." 
Meryemce değneğini boyuna yere vuruyor, çırpınıyor, vuruyor. Ne yapaca­
ğını bilemiyor, dönüyor. Ama bu köylüyle konuşmamaya söz vermiş kendi ken­
dine, konuşamıyor. Muhtar da, ölse bile, onun konuşmayacağ ını biliyor. 
"Şimdi e\'lere gidip arpanızı, buğdayınızı, atınızı eşeğinizi, ineğinizi öküzünü­
zü, yatağınızı, bulgurunuzu, kabınızı kacağınızı, evinizde işe yarar neyiniz var­
sa, hepsini hepsini saklayacaksınız. Nereye mi saklayacaksınız, nereye mi? Ben 
ne bileyim. Herkes saklayacak yerini bulsun. Ben de bulacağım. Adil Efendinin 
adamları, candannaları geldiğinde köyde bir çöp bile bulamasın. Baksın ki köyün 
hali perişanın perişanı, iki gözü iki çeşme olaraktan köyden gitsin. Köyde bir çöp 
bile bulamazlarsa, gerisini siz bana bırakın, olur mu? Tamam mı? Oldu mu7 De­
diğimi yapacak mısınız?" 
Donmuş, gıcır gıcır eden karın üstündeki kadın ayaklannın hemen hepsi çıp­
laktı. Kadınların başlarında renkli hotozları vardı. Fistanları kirli, yamalıydı. Er­
keklerin çoğu ceketsizdi. Salvarlar ı binbir yamalıydı. Paçavra yığını, kavruk, yan­
mış yüzlüler, alanda durmuşlar kımıldamı yordular. Hepsi de çöp gibi inceydi. 
Kurumuşlardı. 
Muhtar kımıldamadan kalabalığa baktı baktı: 
"Komşular, daha ne istiyorsunuz?" dedi. 
Arkadan o yaşlı adamın sesi gene geldi: 
"Adil Efendiyi bu yıl köye getirmemenin bir mümkünü, çaresi yok mu?" diye 
sordu. 
Kalabalık homurdandı, kıpırdadı, canlandı: 
"Yok mu?" diye her ağızdan bir ses çıktı. 
Muhtar: 
"Bence yok. Ben gidip de ona, bu yıl bizi bağışla, diyemem. Ve de desem ki, 
yapmaz. Bu yıl bizim köy cümle köylere kötü bir örnek oldu. Gidin, gidin başka­
ca mümkünü yok, neyiniz var, neyiniz yoksa saklayın. Ben hemencecik saklama­
ya gidiyorum. Haydi gidip saklayın." 
Muhtar arkasını döndı:ı. Meryemce öfkeyle boyuna toprağı dövdüğü değneği­
ni onun ardınca fırlattı. Değnek vardı, evin kapısına değdi, yere düştü.