sevdikleri ölülerin uzun bir yolculuğa çıktıklarını düşünmüş­
lerdir; bense. bütün yolculuğa çıkanların ölmüş olduğunu 
düşünüyor dum. Ne büyük bir günah, değil mi?" 
Sevgi, bu sözlere kapılmış dinliyordu. Selim Bey 'günah' 
kelimesinden sonra susunca, içeride yatan annesinin acısı, 
yeniden daha şiddetle içine saplandı ve bu acıyla birlikte, an­
nesine ve kendisine yapılan haksızlıkları hissetti. Belki, 'gü­
nah' kelimesi yüzünden düşündü bunları. Hayır, kelimeler 
aldatıcıydı; kelimeler, bizi gerçeklerden uzaklaştıran küçük 
tuzaklardı. Sevgi, o gece daha birçok şey düşündü, birçok şey 
hissetti. Neler olduğu sorulursa 'şey' kelimesinden başka tür­
lü tarif edemeyeceği bir sürü şey. Allahım, dedi sonunda; ne 
olurdu bütün bu 'şey'leri anlatabilecek gücüm olsaydı. 
Cenaze töreni kalabalık olmadı. Camide ve mezarlıkta da, 
küçük bir kalabalık gören hafızlar, yanlarına fazla sokulmadı­
lar; evlerine, durmadan ilahiler söyleyen tanımadıkları bir ka­
labalık da gelmedi. Tabutun üzerindeki örtüden, ölenin bir 
kadın olduğunu anlayan dilencile r, yersiz yurtsuz fakirler de, 
rahmetlinin elbiselerini almak için durmadan kapıyı çalmadı­
lar. Bir apartmanda oturmadıkları için, tanıyan tanımayan bü­
tün kiracılar evi işgal etmedi. Hiç kimse, ölenle ölünmez diye­
rek, önlerine bir tas çorba ya da bir et yemeği sürmedi. lhtiyar 
kadınlar takımını da Sevgi, çok bitkin olduğunu ileri sürerek, 
eve dönmeden başından savmıştı. Selim Bey onu yalnız bırak­
madı. Bu şehirde Sevgi'yi bağlayan hiçbir insan kalmamıştı: 
Selim Bey de şehirden ayrılmayı düşünüyordu. Ev satıldı, eş­
yalar satıldı; Sevgi'nin annesi gibi ufak tefek kadınlar bulundu 
ve Leyla Nezihi Hanımın elbiseleri onlara verildi. 
Sevgi, yola çıkmadan önce, kara kaplı küçük bir defter sa­
tın aldı; bütün gün evde, Selim Beyin gelmesini beklerken, 
defterin başında düşündü. Sonunda, defterin ilk sayfasına, 
'Özet' adında küçük bir parça yazdı: 
210