Çeltik mevlitleri, ağıtlan, türküleri çıkarılmışh ki, Ankaradaki, 
İstanbuldaki o vurdumduymaz, dünyayla ilişkisini kesmiş ay­
dınlann bile kulağına gitmiş, bu acıklı duruma onlar bile, vah 
vah, diyerek, yurdun insaniarına acıdıklannı göstermişlerd i. 
Bunlardan başka Zeki Nejad, az da olsa çabalarının semeresini 
görmüyor değildi. Ovaya, çamur içindeki, çamur dışındaki, 
sapsan çeltik sulanın içen köylülere sağlık memurlan bol bol 
yeşil kinin dağıhyor , küçük camiann 'üstüne bir damlacık kan 
alıyor, sıtmalılar saptanıyordu. Buna hiç gerek yoktu. Çünkü 
ovada sıtmaya yakalanmayan bir tek kişi bile kalmamışh. 
Zeki Nejad ve arkadaşlan istiyorlardı ki, çeltik yasası iyi 
uygula nsın. Köylerin üç bin m�treden daha az yakınına çeltik 
ekilmesin. Kesik sulama dedikleri, köyleri bataklıkların ortasın­
da koyan yasanın uygulanma olanağı yoktur. Bu korkunç ya­
landan vazgeçilsin. Ova sıcak, sıtmalık bir bölgedi r, burada sıt­
madan nice uygarlıklar sönmüş tür, burada çeltik ekimi toptan 
yasaklansın. İstediklerinin hiçbirisi olamıyordu, olamayacakh 
da, çünkü dehşet bir rüşvet ağı kurulmuş, en namuslu kişi bile 
o ağa düşmekten kurtulamıyordu. 
Zeki Nejad ve arkadaşlan bugünlerde daha güçlü, daha et­
kiliydiler. Eski yaşlı doktor emekli olmuş, yerine köylü kökenli, 
babası Kurtuluş Savaşma gönüllü gitmiş, bir daha da oradan 
dönmemiş genç bir doktor atanmışh. Bu doktor onlann bütün 
çabalarına katılıyor , yılmadan, ölümü göze alarak Zeki öğret­
menin yanında savaşım veriyordu . Bu portakal, pamuk, sebze 
amban ovaya çeltik ekmek, hem de bu biçimde ekmek cinayet­
li. Bütün düşündüklerini Ankaraya yazıyorl ar, oradansa çıt çık­
mıyor du. Ankaraya göre çeltiğin yasaklanması, dünyanın nere­
sinde olursa olsun düşünülemezdi, çünkü çeltik milli ve onurlu 
bir üründü. Burası Çukurovaydı ve ova toprağının, çeltik olsa 
da olmasa da, yandan çoğu bataklıkh. Sinek olacak, sıtma ola­
cakh. Ve çocuklar ve hem de büyükl er, şimdiye kadar öldükleri 
gibi, gene öleceklerdi. 
Fakat ters bir iş oldu, İl Sağlık Müdürü de onlardan yana 
çıktı. Candarma alay kumandanı da Kurtuluş Savaşında çarpı­
şanlardandı, Zeki Nejadla Dumlupmardan sonra İzmir kapıla­
nnda tanışmışlardı. 
268