itibar etmez. B ir gün gelir de kendini gösterebilirsen, sen bü­
tün bu zorlukları yaşamış olduğun için, bu zorluklara çare 
bulmak için herkesten daha gerçekçi davranabilirsin. Yok, 
eğer sen de acı çekme sıramı savdım, artık öğrencilerim 
üzülsün, asistanlarım çanta taşısın, doçentlerim olduğu yer­
de saysın diye hissedersen sana da, herkese de yazık olur. 
Hissedersen diyorum, böyle acıklı bir duruma ‘düşünme’ adı­
nı veremiyorum çünkü. İstersen elbette öğrencilerini korku­
tabilirsin. Bundan kolay ne var? Genç bir hoca arkadaş var­
dı. Ölen profesörünün yerine birdenbire ders vermek zorun­
da kalmıştı. Öğrencinin karşısına çıkmaktan korkuyordu, 
ders vermekten korkuyordu, başaramam diye korkuyordu. 
Çünkü profesörü, ona ders verme imkânını ancak ölümüyle 
tanımıştı. Genç arkadaşımız da korkusunu gizlemek için, ho­
casının yapmış olduğu gibi korkutmayı denedi. Çekingenliği 
örtmek için küstahlığı denedi. Yumuşaklığını örtmek için öf­
keyi denedi: Ders anlatırken öfkesinden kekeliyordu. Bece­
riksizliğini örtmek için de öğrenciyi suçlu bulmayı denedi. 
Kendine güvensizliği örtmek için, derste olur olmaz zaman­
larda, yerli yersiz kendini övmeyi, ne kadar bilgili olduğunu 
anlatmayı denedi. Öğrenciyi yıldırmak için, kendi öğrencili­
ğini efsaneleştirmeyi denedi: Onlar gibi olmadığını, nasıl üs­
tün bir öğrencilik dönemi geçirmiş olduğunu anlattı durdu. 
Fakat bu arkadaş daha öğrenciyi imtihan etmeden, öğrenci 
onun hakkında notunu verdi: Bu hocayı, hocalıktan sınıfta 
bıraktı. Öğrenci durumu sezmişti tabiî: Çünkü öğrenci tek 
bir kişi değildir, yüzlerce gözdür, kulaktır, beyindir. Öğrenci­
yi, bu talihsiz arkadaşımız gibi, bir düşman olarak karşısına 
alanlar için öğrenci gerçekten ürkütücü bir devdir. Arkadaşı­
mızın denemiş olduğu oyun, gerçekten tehlikeli bir oyundur. 
Sonunda belki öğrenciyi ürkütmeyi başarırsın, ama öğretme­
yi v# saygı uyandırmayı hiçbir zaman başaramazsın. Ben sa­
na başka bir yol teklif ediyorum. Öğrenciliğinde hocalar seni
263