İmam hatipli öğ rencilerin oturduğ u orta ve arka sıralardan birkaç itiraz, bir-
iki ıslık, yuh çeken birkaç kiş inin uğultusu ve ön sıralardaki memurlar 
arasından onaylayıcı bir-iki alkış  duyuldu. Salonu tıklım tıklım dolduran 
kalabalık ise ne olacak beklentisiyle, yarı merak, yan saygıyla seyrediyordu. 
Tiyatro topluluğ unun önceki "hafiflikleri", Funda Eser'in edepsiz reklam 
taklitleri, lüzumlu lüzumsuz göbek dansı yapması, Sunay Zaim'le birlikte eski bir kadın baş bakanla rüş vetçi kocasını canlandırmaları, onları ön sıradaki bazı 
memurlar gibi geceden soğ utmamış, aksine eğ lendirmiş ti. 
Vatan yahut Türban da kalabalığ ı eğlendirdi, ama intern hatipli öğ rencilerin 
sataşmaları, sürekli seslerini yükseltmeleri can sıkıyordu. O zaman sahnedeki 
diyaloglar da hiç anlaş ılmıyordu. Ama bu yirmi dakikalık ilkel ve "demode" 
oyunun öyle sağ lam bir dramatik yapısı vardı ki sağ ır ve dilsizler bile her ş eyi 
anlardı. 1. Kapkara bir çarş af içinde bir kadın sokaklarda yürüyor, kendi kendine 
konuşuyor, düş ünüyordu. Bir nedenden mutsuzdu. 
2.  Kadın çarş afını çıkararak özgürlüğ ünü ilan ediyordu. Ş imdi çarş afsız ve 
mutluydu. 
147 
Çarşafını Yakan Kız Hakkında Bir Oyun 
3.  Ailesi, niş anlısı, yakınları, sakallı ve Müslüman erkekler bu özgürlüğ e 
çeşitli nedenlerle karş ı çıkıp kadına yeniden çarş af giydirmek istiyorlardı. 
Bunun üzerine kadın bir öfke ânında çarş afını yakıyordu. 
4. Bu diklenmeye eli tesbihli çember sakallı yobazlar ş iddetle karş ılık veriyor, 
saçlarından sürüdükleri kadını tam öldüreceklerken... 5. Onu Cumhuriyet'in genç askerleri kurtarıyordu. Bu kısa oyun 1930'ların ortasıyla İ kinci Dünya Savaş ı arasında kadınları 
çarşaftan, dinî baskılardan uzak tutmak isteyen Batılılaş macı devletin 
teşvikiyle Anadolu'da liselerde ve Halkevleri'nde pek çok kere oynanmış, 
1950'den sonra demokrasiyle Kemalist devrimin ş iddeti zayıflayınca unutulmuş tu. 
Çarşaflı kadını oynayan Funda Eser, yıllar sonra İ stanbul'da onu bulduğ um bir 
seslendirme stüdyosunda bana annesinin de aynı rolü 1948 yılında Kütahya Lisesi'nde oynamasından gurur duyduğ unu, daha sonra çıkan olaylar yüzünden 
kendisinin aynı haklı mutluluğ u Kars'ta ne yazık ki yeniden yaş ayamadığ ını 
anlattı bana. Uyuş turucularla yıpranmış , yorgun ve yılgın sahne sanatçılarında 
görülen o her ş eyi unutmuş  haline rağ men, o geceyi bana olduğ u gibi anlatsın 
diye onu çok zorladım. Geceye tanık olan baş ka pek çok kiş iyle de konuş tuğum 
için ayrıntılara giriyorum: Birinci tabloda Millet Tiyatrosu'nu dolduran Karslı seyirci ş aşkınlık içindeydi. 
Vatan yahut Türban adı onları güncel ve siyasal bir oyuna hazırlamıştı, ama bu eski kısa oyunu hatırlayan bir-iki ihtiyar dış ında kimse çarş aflı bir kadın 
beklemiyordu. Siyasal İ slamcıların simgesi türbandı akıllarındaki. Çarş af 
içindeki esrarengiz kadın bir aş ağı bir yukarı kararlılıkla yürürken pek çok 
kişi onun yürüyüş ündeki o gururlu hatta mağ rur havaya takıldı. Dinî kıyafetleri 
küçümseyen "radikal" memurlar bile saygı duydu ona. Çarş afın içinde kim olduğ unu 
tahmin eden imam hatipli uyanık bir genç ise ön sıraları öfkelendirecek bir kahkaha attı. İkinci tabloda çarş aflı kadın bir aydınlanma ve özgürlük hamlesiyle kara 
örtüsünü açmaya baş layınca ilk anda herkes korktu bundan! Bunu Batılılaş macı 
laiklerin bile kendi fikirlerinin sonuçlarından korkmalarıyla açıklayabiliriz. Aslında, siyasal İ slamcılardan korktukları için Kars'ta her şeyin eskisi gibi 
sürüp gitme- 148 sine çoktan razıydı onlar. Cumhuriyet'in ilk yıllarında olduğ u gibi çarş aflıları 
devlet zoruyla çarş afsızlaş tırmayı ş imdi akıllarından bile geçirmiyor, yalnızca 
"çarşafsızlar İ slamcıların zoru ve korkusuyla İ ran'daki gibi çarş aflanmasın 
yeter" diye düş ünüyorlardı. 
"Aslında ön sıradaki bütün o Atatürkçüler, Atatürkçü değ il, korkak!" demiş ti 
Turgut Bey daha sonra Ka'ya. Çarş aflı bir kadının sahnede göstere göstere 
soyunmasının yalnız dincileri değ il, salondaki iş sizleri ve ayak takımını da