ğu, sanayi devrimiyle birlikte çok hızlı bir gelişme gös­
terdiği ve kapitalizmin emperyalizme dönüştüğü yıllar­
da doruk noktasına ulaştığı unutulmamalı. 
Bize ise, 1839'da okunan Gülhane Hattı'ndan, Tan­
zimat'tan sonra başlayan batılılaşma hareketiyle gir­
miştir. Bilindiği gibi, bu tarihten itibaren bir yandan 
hızla yabancı okullar kurulmağa başlamış (örneğin : 
Saint-Benoit 1839, Saint-Pi erre 1842, Saint-Pulcherie 
1846, Saint-Joseph 1853, Notre Dame de Sion 1856, 
English High School 1857, Robert College 1863), öte 
yandan 1858'de Osmanlı tebasına özel toprak mülkiyeti 
hakkı verilmi ş, 1867'de de toprak mülkiyeti hakkı ya. 
bancılara da tanınmıştır. İşte Türkçede çıkmış ilk ro­
man da bu tarihleri taşır. Üstelik 1859 tarihinde yayım­
lanmış bu roman, Fenelon adında tanınmamış (ikinci 
sınıf) bir yazardan yapılmış bir çevirid ir. İlk Türk ro­
manı olan Şemsettin Sami'nin «Taaşşuk-i Talat ve Fit­
nat»ı ise 1872 yılında çıkar. 
Yani, bir toplumsal gereksinmeden çok, bir azın­
lığın batılı gibi olma özentisi sonucu getirilen roman, 
uzun yıllar ikinci sınıf Fransız romancılarının serüven 
romanlarının dilimize çevrilmesinden öte bir canlılık 
göstermez. Daha sonra yayımlanan yerli romanlar da 
saray çevresini aniatmakla yetinirler . 
Bu nedenle, şöyle biraz incelerseniz görülüyor. 
Romanımızı, bu yüzyıllık tarihi içinde okurlarının ya­
pılarına bakarak gruplamak olanaklı. Çünkü roınanı­
mızı, biraz çeviri romanların yetiştirdiği, biraz resmi 
ideolojilerin yetiştirdiği okurlar biçimlendiriyor. Ay­
rıca, romancı dediğimiz yazarlarımızı da bu çeviri ro­
manlar yetiştiriyor. Bu nedenle, okuruyla roman ya­
zarlarımız arasında bugüne dek bir çatışma olduğu da 
söylenilemez. Oysa, başlangıçta Nazım Hikmet şiiriy­
le şiir okuru arasında büyük çatışmalar çıkmış. Orhan 
91