195 
 Çin menbelerinde VIII esrden bahs ederken Uyğur türkl əri ilə Çin ordu başçısı arasında 
bağlanan anlaşma hakda yazılır :  Çinli ordu başçısı şöyle dedi: Tan sülal əsinden Göy oğluna 
on min yıl,Uyğur Haqanına da on min yil .Her iki Hökmdar sülh içinde olsunlar, hansı şu 
anlaşmanı bozarsa, döyüşde canı çıksın, nesilleri yok olsun.” Ant ş ərabı g ətirilerken Uyğur 
Başbuğları” Senin andına ant edirik” dediler (İ.Abdülkerim, 1948: 280).   
VI yüzillikd ə avar xaqanı Bayana istinad ən  Bizans tarixçisi Menander veril ən daha bir 
ant metni ise böyledi: Sava üzerinde körpü qurmaqla romalılara z ərər verm ək niyy ətinde isem, 
bən Bayan Han mahv olum, tüm avarlar mahv olsun; göy üstümüze uçsun, Göy tanrının alovlu 
oxları bizi öldürsün, dağlar ve meşel ər üzerimize yıxılsın; Sava suları daşaraq bizleri yutsun -
boğsun”  (İ.Abdülkerim,1948: 280).  
Yeminetme törenlerinde,  ant metnlerinde öhd əliklərin götürülmesi ve onu bozan terefin 
ceza alması  ifade olunur. Metinlerde Yemini bozanlar için lanetler de yer  alır.(  hansı bu 
anlaşmanı pozarsa, döyüşde canı çıksın, nesilleri yok olsun; göy üstümüze uçsun, Göy tanrının 
alovlu oxları bizi öldürsün, dağlar ve ormanlar üzerimize yıkılsın; Sava suları daş araq bizleri 
yutsun -boğsun) ( İ.Abdülkerim: 280).  Bu lanetler terefleri öhdeliklerini bozmamaya vadar 
etmək içindir.  
4. TÜRK KÜLTÜRÜNDE  KILICA YEMİNETME  
Türklerin inançlarında ve mitolojik sisteminde silahlar önemli bir yer 
kapsamakdadır.  Türk yazılı metin lerinde eski zamanlarda türklerin kılıca ve silahlara emin 
etmeleri biliniyor. Türkl ərin kılıca tapınmaları, onu kutsal saymalarını buddizm ə alakeli 
olduğunu söyleyenler daha çokdur (Novruzova N. 2015: 268). Çünki herhankı bir nesneye 
sitayiş buddizm inanc ı ilə bağlıdır. Fakat tarihi menbelerde germanların, eski yunanların, 
iskitlerin de kılınc ve başka silahlara eminetme törenlerinin olduğu bellidir. Özellikle, orta 
yüzyıl kralların ve cengaverlerin kılıclarını çıkarıb ortaya koyarak eminetmeleri edebiyat 
metnlerinde  ve tariha ait  filmlerde de yer alır" (Birinci cengaver "filmi).  
Ant metnl ərinde, Ehdnamelerde ve eski türk metinlerinde türkl ərin daha çox kılıca 
yemin etdikleri hakda bilgil ər var. 11.yüzyılda yazılan Kaşgarlı Mahmud’un eserinde; demir 
madd esinde şu açıklamalar vardır; Kırgızlar Yabanku, Kıpçaklar ve öteki Türk boyları yemin 
edecekleri zaman demirden yapılmış kılıcı kınından çıkarırlar önlerine enine koyarlar. “ Bu gök 
girsin, kızıl çıksın”  diyerek yemin ederlerdi. Bunun anlamı,” sözümde durm azsam, bu kılıç 
temiz girsin; vücudumdan kanlı çıksın” biçiminde idi. Bu suretle “demir intikamını alsın” 
demekti.  Çünki onlar qılınca sitayiş ederler” (K.Mahmut, 2006: I, 281).  
 “Dede Korkud” metinlerinde de oğuz türklerinin silaha, özellikle , kılınca eminetme 
töreni “Qam Börənin oğlu Bamsı Beyrək boyu"nda yer alır.  Beyrək yemin ederken ”kılıcıma 
toğranayın, oxuma sancılayın, yer kibi kertleyelin, toprak kibi savrılayın” sağlık la varcak 
olursam, oğuza gelüb seni helallığa almaz isem” -dedi (KDK, 2002: 59).  
          4.1. İnanç ve Sanat. Kılıc  Egemenlik Sembolü Kibi  
Kılıç Türklerde kutsal kabul edilmiştir. Demir ve onu eriten ateşin büyük bir ruhsal yönü 
olduğu kabul edilirdi. D emire büyük saygı gösteren Türkler bu nedenle kılıca da saygı 
göstermişler, yeminlerini kılıç üzerinde yapmışlardır. Süvari bir ulus olan Türklerde kılıcın her 
kişinin yanında taşıdığı bir araç olması çok doğaldır. Türkler at ve kılıçla tarih boyunca çağla r 
açmışlar, çağlar kapamışlardır.  
İyi kılıç yapımı demiri bulan Türkler tarafından gerçekleştirilmiştir. Kamaların namlu 
denilen madeni bölümü daha da uzunlaştırılan Türk kılıçları dövme demirden ve ağırlıkları uç 
tarafa toplanacak biçimde yapılırdı. Her b ozuluş yada kırılışta yeniden dövülerek kılıç biçimi 
veriliyordu. Türkler, kılıcın yapımında ve kullanımında da üstün yetenek göstermiş, kılıcın