Hikmet, Seçilmiş Eserler, 2 cilt, C. I, Moskova, 1957, S. 105-106; Nâzım 
Hikmet, Uzun Şiirler Ve Şiirler, Moskova, 1957, S. 68-69. 
Yunanca çev. Stelyos Mayopulos, Nâzım Hikmet: ta erga tu, Atina, 
1959, S. 159. 
Ekber Babayef, Nâzım Hikmet, Bütün Eserleri, Sofya, 1967, C. I, 
S. 208-209. [ŞH]. 
«Nikbinlik»e yer veren öbür yayınlar: 
DY (S. 203-204), ZS (S. 209-210), ÜT (S. 431-432), İZ (1973, S. 62-64), 
KG (S. 131-132). 
Çeviriler: 
— İtalyanca: Giovanni Crino (GC, S. 111-112). 
— Almanca: Volk und Welt yayınevi (VW, S. 14) 
— Bulgarca: Seçilmiş Şiirler (SŞ, S. 68-69), Şiirler (NT, S. 93-94). 
— İngilizce: Taner Baybars (TB, S. 41-42). [AB]. 
«İHTİLÂLİ KEBİR» 
Şiir ilkin Resimli Ay dergisinde (Ağustos 1930) İmzasız Adam imza­
sıyla yayımlanmıştır, Sonra, Sesini Kaybeden Şehir'e (1931, S. 16-17) 
alınmıştır. İZ yayınlarının dışında bırakılmıştır. 
Bu şiire yer veren yayınlar şunlardır: EB (I, S. 191), DY (S. 186), 
Gracchus Babeuf - Devrim Yazıları (Çev. S. Eyüboğlu - V. Günyol, 1974). 
Şiirde adı geçen Danton, Robespiyer, Mara ve Baböf 1789-1793 
Fransız Devriminin önderleridir. Baböf (1760-1797) ütopik sosyalizme 
bağlı bir düşünürdür. 
«İhtilâli Kebir) (ihtilâl-i kebir) sözü «büyük devrim» demektir. [AB]. 
«ARİFE» 
Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, İstanbul, 1932, S. 47-48 (sonunda 
Haziran 1930 tarihi). 
Bu şiir ilk defa Resimli Ay dergisinin Teşrinievvel (Ekim) 1930 tarihli 
8'inci sayısında (S. 15) «İmzasız Adam» imzasıyla yayımlanmıştır. Nâ­
zım Hikmet, Sesini Kaybeden Şehir, İstanbul, 1931, S. 18-19 (sonunda 
Haziran 1930 tarihi); Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Sofya, 1951; Nâzım 
Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Sofya, 1954, S. 216; Nâzım Hikmet, 835 Satır -
Sesini Kaybeden Şehir - Varan 3, İstanbul, 1965, S. 73-74'te de vardır. 
Bu şiir 1930'da sosyalistlerin yakalanmasıyla ilgilidir (Bk. Şüphe 
şiiri). 
Rusça çev. i. İbraginov: Nâzım Hikmet, Şiirler, Moskova, 1950, S. 
96-97. M. Pavlova çev. Nâzım Hikmet, Seçilmiş Şiirler, Moskova, 1951, S. 
114-115; Nâzım Hikmet, Seçmeler, Moskova, 1953, S. 113; Nâzım Hik-
324