-Beni çıldırtmak için mi böyle söylüyors unuz? 
-Hayır Beyefendi! Sizi insafla düşünmeye davet ede-
rim ... Dallada ne kadar kapalı olsa da herhalde evin dışı sa­
yılan bir balkonda ... 
-Buna tımarhanedekiler bile cesaret edemezler ... Özel­
likle ilk görüşmede ... Kim bilir aleyhimde ne fena fikirler 
pey da etmişsinizdir ... 
-Hayır, çok aldanıyor sunuz. Bu husus hiç düşündüğü­
nüz gibi değildir. Çünkü ikimiz de iradesiz kalmıştık. Biz o 
ana değil, o an bize hakimdi. .. 
-Bana ne efsun okuduğunuzu bilemiyorum. Bu hale rü­
yada uğramış gibiyim. Gerçek olduğunu hala aklım almıyor. 
-Beni bu kadar ümitsiz bırakmayınız ... 
Cevher Hanım garip bir düşünce tavrıyla önüne baktı. 
Ben yüreğim çarparak cevap bekliyordum. Bu kısa sükutu­
muz anında öbür köşede kanınla konuşan alimin estetiğe 
dair şu sözlerini işitiyorduk: 
-Estetikte en büyük yer tutan şey cinsel duygular. 
Şehvet sanatın bir sebebi, önemli bir faktörüdür. Yalnız en 
ilkel edebiyat ve resimlerde her histen önce dine ve savaşa 
ait mevzular tasvir edilmiştir. Müzik bizatihi hiçbir belirli 
ifadeye sahip değildir. Fakat güftelendiği zaman aşkı, şarabı 
ve diğer keyiflendirİcİ şeyleri terennüm eder. Ömürlerinde 
iki mısra yazmamış bazı kimselerin şehvet ve içki düşkün­
lüğüne ilişkin şiirler aleyhinde uzun makalelerle bilir bilmez 
karşı çıktıklarını görüyordum. Herkes yetkisi çerçevesinde 
söyleyip yazmak insafını gösterse beyhude şeylerle kafamız 
şişmez. Halk şarkılarının güttelerini tahlil ediniz, sevdadan 
başka ne bulursunuz ? Bir çalgılı gazinodan gelen ahenge, 
bir meyhaneden işitilen avazlara kulak veriniz, "Ah anam, 
aman yanıyorum "dan başka ne duyarsınız? Bu his bazen 
pek ince, nezih kelimelerle ifade edilmiştir. Fakat anlam da­
ima o anlam, ateş daima o ateştir. Carmen, Mascotte, Faust 
gibi ölümsüz operalarda terennüm edilen nedir? Tekketerden 
taşan nağmeler bile sonsuz bir aşk değil midir? Bir gönül ya-
121