deceği bir yer bile yoktu. Ve candamıalar şimdi onu belki dört 
bir yandan kuşatmışlardı. Köylüler, onun parmağının ucunu 
görseler hükümete haber vermezler miydi? Uzak yemyeşil ince 
bir yoldan, çelik mavisi kıvılcımlı pembe çiçekleri bir bulut gibi 
ağmış kevenlerin arasından, yukardan aşağıya, sırtlarında filin­
talar, arka arkaya, karınca katarlan gibi sıralanmış köylüler ini­
yorlardı, sayısız. İniyor, Alidağının önündeki düzlükte toplam­
yorlardı. Ferhat Hoca bir tepenin üstüne çıkmış Kuran okuyor, 
ardından da açıklıyordu. Sonra da boynunu uzatarak, gırtlak 
kemiği inip kalka kalka insanlara yürekten, kendi sözlerini söy­
lüyordu. Ve diyordu ki, hiçbir umarsızlık elimizi kolumuzu 
bağlamamalı. Savaşmak haktır. Sonra da kalabalık seller gibi 
Toroslardan, ormanlardan, kayalıklardan, sel yataklarından 
aşağıya, Çukurova düzüne iniyordu. İniyor, Anavarza ovasım, 
Yılankaleyle Dumlu arasım, oradan Kozan altım, oradan Misi­
si, İncirliği, oradan da Akdenize kadar o ovaları dolduruyordu. 
Kalabalık koca Çukurova düzünde sessiz bir deniz gibi dalga­
lamyor, susuyordu. Anavarza kalesinden Ferhat Hoca gök gür­
ler gibi konuşuyor, güzel, akıllı, kanatlı sözler söylüyordu. 
Onun büyüsüne kapılan kalabalık da şehirler üstüne yürüyor­
du. Ferhat Hoca durmadan konuşuyor, onları yüreklendiriyor, 
kalabalık da bir sele kapılmışçasına durmadan akıyordu. Bütün 
Çukurovanın göğünü bir toz bulutu kaplamıştı. Kalabalık şe­
hirleri, köyleri içine alıyor, şehirler, köyler kalabalığın içinde 
yitip gidiyordu. Yüce bir dağın yamacında yanan, köz gibi bir 
sıc!lğın içinde kalan Memed, yukardan kopan bir sele kapılıyor, 
kökünden sökülmüş ağaçlar, kayalar, taşlarla birlikte sürükle­
nerek aşağıya hızla iniyor, sular onu yutuyordu. Ferhat Hoca 
da, "Kurtarın, kurtarın o sellerin alıp götürdüğü kişiyi, İnce 
Memeddir o, amanın kurtarın onu," diye bağırıyor, kimsecikler 
de onun bağırmasına çağırmasına aldırmıyordu. Kalabalık 
donmuş kalmıştı. Faltaşı gibi açılmış gözlerle ona bakıyorlar, 
yerlerinden kıpırdamıyorlardı. At ayaklarının tapırtıları geli­
yordu çok uzaklardan. Ferhat Hoca kulağım yere dayamış dağ­
ların arkasım dinliyordu. At ayaklarının tapırtısı gittikçe yakla­
şıyor, çoğalıyordu. Atlılar geldiler geldiler, Memedin başının 
üstünden doludizgin geçtiler. Athlar geliyorlar geliyorlar, Me-
17