338 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Köy ıpıssız kalmıştı. Korku, yılgınlık köyün taşına, ağacına bile sinmişti. 
Dışarda hiçbir yaratık kalmamıştı. Ne kedi, ne köpek, ne tavuk. Sanki bu köyü 
bin yıl önce boşaltmışlar. Evlerin bacalarından bile duman çıkmıyo r. 
Yalnız bir tek yaratık dışarda, o da Omarcanın topal san köpeği. Taşbaşın evi 
önünde uzanmış , başını ön ayaklarının üstüne koymuş uyukluyor. 
Aşağıdan gelen yamçılı yolcu köye girince köyde bir değişiklik olduğunu he­
men anladı. Atını önce Muhtarın evi önüne sürdü . Baktı ki çıt yok. Ama evin 
önündeki karlar çiğnenmiş , çamurlanmıştı. Karın üstünde taze izler de vardı. Bu 
köy bu yıl Çukurovadan dönmedi dese, bu izler ne? Ortalıkta hiç kimse yok. Kö­
yü boşaltıp evleri kilitleyip nereye gitmiş olabilirler? 
Yolcu atının boynuna uzanıp Muhtarın kapısına seslendi: 
"Sefer Efendi, Sefer Efendi ... " 
içerden ses sada gelmedi. 
"Sefer Efendi, Sefer Efendi!" 
Bir tuhaf iş bu. Bir tek kişi bırakmadan köyde, böyle nereye gidebilirler? 
Muhtar, atlıya kapalı kapının yarığından, soluğunu kesmiş bakıyordu . Atlıyı 
hemen tanıdı. On bir yıl önce bir daha gelmişti köye. Ne için gelmişti? Bir parti 
işi miydi? Küplüzadele rin büyük oğluydu bu. Adil Efendiyle bir ilişkileri olacak­
tı. Kapıyı açsa mı? Bir zaman içini bir ikircik sardı. Sonra kapıyı açmamaya karar 
verdi. Adam kasabaya döndüğünde köyü bomboş bulduğ unu söyleyecekti. Adil 
Efendi de köyü boşaltıp Çukurovaya çalışmaya gittiklerini sanacak, bu kış köye 
uğramayacaktı. Ne güzel iş. 
"Sefer Efendi, Sefer Efendi!" 
İçerdeki kedi miyavlamaya başladı. 
Sefer öfkeyle, dişlerinin arasından: 
"Susturun şunu," dedi. 
Kadınlar kediyi hemen susturdular. 
Atlı bir zaman daha çağırdıktan sonra umudunu kesti, atını köyün içine sür­
dü. Acaba bir canlıyla karşıtaşabilir miydi? 
Küplüzad elerin oğlu köyün başındaki belayı biliyordu . Bu yıl pamuk dönü­
şü Adil Efendiye borçlarını ödeyememişlerdi . Bir köy için borcunu ödeyememek 
onursuzluğun en büyüğüydü . Geleneği yıkmaktı. Ama başka bir şey vardı, bete­
rin beteri. Kasabadaki hiçbir dükkancı bir daha bu köylüye veresiye vermeyecek­
ri, Adil Efendinin borcunu bir yıl vermediler diye. Bir köy bundan daha büyük 
suç işleyemezdi. 
Adil Efendi bir yılcık borcunu ödeyememenin suçunu ne kadar büyütmüş, 
bu işi bu hale nasıl getirebilmişti? Demek ki, bu küçücük kasabacia bu kadar 
zengin olabilmenin bir sebebi olacaktı !