uyuşmayı ve dengeyi bozacak sebepleri elinde dürbünle, fır­
tına bekleyen kaptan gibi daima gözümün önünde bulun­
durmalıyım . Nikahla bir kadına bağlandıktan sonra, "Sen 
benim karımsın. Arzularımı yerine getirmekle mükellefsin" 
bencilliğiyle yan gelerek kendini dört üstü, murat üstü ı bil­
mek hata içinde hatadır. Kadın bize hep bizim istediğimizi 
değil, yaradılışının, kabiliyetinin, kalbinin, meylinin, terbi­
yesinin bizim için ayırabileceği kadarını verebilir. Bu silahla 
çözülecek bir dava değildir . Toplumsal, felsefi, bilimsel bir 
meseledir. Karım bana sadakatsizlik etmiş ... Niçin? İşte ben 
bu niçini karımın bu günahı işlemesinden evvel düşünürsem 
onun namus bakımından ve benim gerçekten canİ ve katil, 
maktul olmamıza meydan kalmaz, birçok şeyde sebepler 
açıktan açığa hemen görünür. Mesela bütün binaları ahşap 
sıklık, sokakları dar bir mahalledeki eve sigorta kumpanya­
ları ya hiç güvence vermezler veyahut gayet yüksek bir ücret 
isterler. Fırtınalı bir havada kürekçisi ihtiyar, çürük bir kayı­
ğa binip denize açılmazsınız. Çünkü kaza gözüküyor. Karı 
koca arasındaki dengesizlikler de tecrübeli gözlere işte böyle 
apaçık görünür. Eğer karım bana ihanette bulunmuşsa ben 
onu öldürmek için silahla üzerine yürümem. Bu sadakatsizli­
ği gerektiren sebepleri evvelce görerek kötülüğü men ederne­
miş olduğum için kusurumu itiraf ederek ondan af dilerim. 
Eyvah o kocaya ki onunla yaşadığı müddetçe karısının ru­
hunu tetkike, hakikatini keşfe muvaffak olamayıp da onun 
ne olduğunu dışarıdan gelen imzasız bir mektubun ihbarı 
üzerine anlamış olsun ... Zavallı hürmetkarım beni de karı­
ları aleyhindeki ihbarda silaha sarılan kocalardan sanarak 
aldanmış. Ve sonra bu imzasız muhbiri, kendi tabirince, beni 
ikaza sevk eden sebep nedir? Şimdi bu niçini de halletmeli­
yiz. Bu zamanda hiçbir kimse durup dururken hayır işlernek 
veyahut da başkasına bir iyilikte bulunmak için böyle uzun 
bir mektup yazmak külfetini tercih etmez. Mutlaka bunda 
şahsi bir menfaati, bir gayesi ve karşılık beklentisi vardır ... 
İşleri her zaman yolunda olanlar için kullanılır bir deyim. 
188