31 
Sıcaktı. Semaverde fokur fokur su kaynıyordu. Bataklık fokurda­
clıkça derinden toprak sar sılır gibi ediyordu. Mustafa Bey alışınıştı bü­
tün bunlara. Anık ne ince belli çay bardağındaki tavşankanı renginin 
pul pulunu görüyor, ne de fokurdayan uğuldayan, bin bir seste kayna­
şan bataklığın derinden soluklanışını duyuyordu. İçinden boyuna, 
bekleye bekleye gözüro dört oldu, dört oldu, dört oldu da bin oldu, 
diye geçiriyordu. Yüreği sıkılıyor, hızlı hızlı atıyordu. Anasının sabır­
sızlığını, kendinin beceriksizl iğini, Dervişin sökülmez kaya oluşunu 
düşünüyor kahroluyordu. Hepsinden daha çok konağa akşama nasıl 
gideceği ni, anasının önünden, bu buruş buruş olmuş, yumulmuş tüm 
öfkeye, öce kesmiş, bir tek soluğu kalmış· küçücük, kalıredici acının 
önünden nasıl geçeceğini düşünüyordu. Karakız Hatunun duruşu, ba­
kışı, konuşması, her durumu, her tutumu artık .bir aşağılamay dı. 
Onun yanına varmak, bakışına uğramak, önünden geçmek aşağılan­
mak, yerin dibine geçmekti. Bir de Mustafa Beyin yüreği paralanıyor, 
anasının bir avuç hali gözünün önüne geldikçe ... M urtaza öldürülme­
den hiç böyle değildi, cıvıl cıvıldı, sevinçliydi. Gözleri mutluluk için­
de balkırdı. Memet Aliyi bile hoş görürdü. Onun traktör, onun para 
sevdasını, ağalık özentisini, Sarıoğluna düşman olmamasını bile hoş 
görürdü. Murrazayla birlikte kaçması, onunla her gün, her an öldürül­
meyi yaşaması, ölümü, acıyı, kurşunu birlikte yüreğinin başında duy­
ması, ölüm karşısında, çaresizliğinde onunla birlikte dört dönmesi bile 
sevincini, mutlulu ğunu gölgelemernişti ... Oğlu öldürüldük ten sonra 
bir ay sabahlara kadar onun kanlı giyideri başında kuşlar gibi çığrışa­
rak ağıt söyledi. Bir ay sonra belini tuta tuta odasından çıktığında ar­
tık erimiş bitmişti. Gün geçtikçe de eriyordu. 
"Dayanıyor," dedi Mustafa Bey. "Bekliyor ve dayanıyor." 
"Ölmez," dedi Mestan. "Hatun ölmeyecek. .Biz elli yıl Dervişi öl-