lı değildi  malzemeleri,  ne de katıydı  ölçüleri.  Yabancıların  sokakla-
rından  dışlanmadığı,  sonradan  gelenlerin  çarçabuk  yerlilerine  karış-
tığı, kozmopolit  bir şehir  gibiydi  aşure.  Kısıtlı  imkânlarla  yaratılan 
sınırsızlık,  yokluktan  çıkan  varsıllık,  türlerin  tükendiği  yerde  boy 
veren  ilanihaye  çeşitlilikti. 
Karısı  Nadya,  bacakları  morumtırak  varisler  ve kızılımsı  kıllar-
la kaplı  büyük  halasına  yazdığı  mektupta,  Türkiye'ye  geldiğinden 
beri ne kadar  değiştiğini,  artık  yemek  yapmaya  bolca  zaman  ayır-
dığını  uzun  uzun  anlattıktan  sonra,  onun  yemekler  ile kutsal  kitap-
taki ayetler  arasında  kurduğu  bağlantıya  da yavaş  yavaş  hak  verme-
ye başladığını  ifade  etmişti.  Halası,  hayli  dindar  ve bir o kadar  da 
iyi bir aşçıydı.  Hem  zaten  "Göklerin  Egemenliği,  bir kadının  alıp 
tum ^muru  kabartmak  için  üç ölçek  una  karıştırdığı  mayaya  ben-
z<?r"(Mar  4:33)  olduğundan,  hep  gurur  duyduğu  bu iki özelliğinin 
aynı kapıya  çıktığına  inanırdı.  Ailesi  için  pişirdiği  yemekleri  Tan-
rı'nın  sofrasına  koyar  ve çocukları  önlerindekileri  silip  süpürdükçe, 
doyan  O imişçesine  mutlu  olurdu.  "Yediğimiz  her yemekte,  Tan-
n'nın  bir buyruğu  saklıdır,"  derdi.  "Tabii  şu amirlerinin  takdirini  ço-
cuklarının  şükranına  yeğleyen,  yuvalarını  ihmal  etmekle  özgürleş-
tıklerini  zanneden  dandini  kadınların  zamansızlıktan  icat  ettiği  sal-
lapati  yemekler  hariç!" 
Karısı  Nadya  mektubunda,  eğer  yeryüzündeki  tüm  yiyecekler 
arasında  incil'de  anlatılan  Babil  kulesine  benzeyen  bir şey varsa,  bu-
nun aşure  olması  gerektiğini  anlatmıştı.  Tıpkı  Babil  kulesinde  oldu-
ğu gibi,  aşure  tenceresinde  de, başka  zaman  bir araya  gelmeyen  fark-
lı farklı  türler  buluşup,  kaynaşmadan  karışmayı  başanyorlardı.  Ku-
ledeki  işçiler  nasıl  birbirlerinin  dillerinden  anlamıyorlarsa,  tencere-
deki her bir malzeme  de hem  diğerleriyle  birlikte  ortak  bir lezzet 
oluşturuyor,  hem  de kendi  ayrıklığını  koruyordu.  Pişmiş  aşureden  çı-
kan incir,  onca  işlemden  geçip,  bunca  zaman  kaynamış  olmasına  rağ-
men hâlâ  kendi  tadını  muhafaza  ediyordu.  Ateşin  üzerinde  tüm  mal-
zemeler  hep bir ağızdan  fokurduyordu,  ama  her biri kendi  dilinde. 
Öyleyse  sürekli  yeni  malzemeler  eklenebilirdi  tarifine.  Madem 
nohut  konuluyordu,  mısır  da katılabilirdi  mesela;  incirin  olduğu 
yerde  erik  de olabilirdi,  ya da kayısının  yanı  sıra  şeftali  veya  pirinç-
le beraber  makarna  taneleri...  Karısı  Nadya,  Bonbon  Palas'taki  ilk 
172