huriyeti sınırları içinde olan Ortu Alga mevkiinde birlikte
kazı yapan Alman ve Rus arkeologları, önce bir tepe sanı-lan, fakat kazının ilerlemesiyle, büyük taş yazıtların üst üs-te konmasıyla meydana geldiği anlaşılan, takriben elli met-re yüksekliğinde bir yığın bulmuşlardır. Gök-Türklere aitolduğu sanılan yazıtların incelenmesine başlanmıştır.
Haberi veren ajansın, ne tarih ne de arkeolojiden anlayan
bir muhabiri bulunmadığı için kazı yerine kimseyi yollaya-mamış; incelemelere katılmak isteyen Türk bilim adamları-na da Dışişleri Bakanlığı gerekli vazifeyi vermemişti. Tabii,olayın bu kısmı, basından ve dolayısıyla halktan gizli tutul-muştu. Oysa, bu kazı ve sonuçları hakkında Avrupa gazete-lerinde ve bilimsel dergilerinde çıkan yazılarda Bakanlığınbu tutumundan alaycı bir dille bahsediliyordu. Yabancı dilbilen muhalif milletvekillerinden biri de tüccar bir arkada-şının işini bakanla konuşmak üzere Sanayi Bakanlığı’nınbekleme salonunda oturduğu sırada, önündeki masada du-ran dergileri karıştırmaya başlamış ve olayı böylece öğren-mişti. İşini bitirdikten sonra derhal meclise koştu ve bir so-ru önergesi vererek kazılara neden katılmadığımızı hükü-metten sordu. Önergenin görüşülmesi sırasında da olaydanDışişleri Bakanını sorumlu tutarak, kazılara katılmamızınmilletlerarası itibarımızı artıracağını ve kendimizi tanıtmakbakımından milyonlar sarfıyla elde edemeyeceğimiz bir fır-satı kaçırdığımızı ileri sürdü. Ne var ki vize verilmemesi,kanunlara uygundu ve muhalefete de yeni bir kanun teklifigetirmekten başka yapacak bir iş düşmüyordu. Mesele ka-pandı.
Meclisteki görüşmelerde, yazıtların mahiyeti hakkında
bir söz edilmiyordu. (Muhalif milletvekili -önerge sahibi-makalenin yalnız baştarafını okumuştu.) Durum ilgimi çek-tiği için bu dergileri bularak okumaya başladım.
Kazının başlarında birçok yazılı taş bulunduğu halde, ka-
144