içinde çe şit çeşit ask ılı, zarfl ı, sürmeli, di şli kilitlerini sergileyerek ve yeni zamanlar ın ve yeni kap ılar ın 
kötülüklerinden şikâyet ederek geçen ihtiyar kilitçileri gördüm. Hokkabazlar ı gösterir resme usta nakka şlardan 
hem Kelebek, hem Leylek, hem de Zeytin dokunmu ştu: Bir hokkabaz bir s ırığın üzerinde yumurtalar ı sanki 
geniş bir mermerin üzerinde yürütür gibi hiç dü şürmeden yürütüyor, bir ba şkas ı da ona tef çal ıyordu. 
Kaptan ıderya K ılıç Ali Paşa denizlerde yakalay ıp esir etti ği kâfirlere çamurdan bir kefere da ğı yapt ırm ış, hepsini 
arabaya bindirmi ş ve Padişah' ın tam önündeyken da ğın içindeki barutu patlatarak kâfirin memleketini toplar ıyla 
nas ıl inim inim inletti ğini göstermi şti, resimde aynen gördüm. Ellerinde sat ırlar ı gül ve patl ıcan renkli elbiseler 
giyen sakals ız, b ıyıksız kad ın yüzlü kasaplar ın çengelden sarkan derisi yüzülmü ş pembe koyunlara 
gülümsediklerini gördüm. Zincirler ile Padi şahımızın huzuruna getirilmi ş aslan k ızdırılıp alay edilince gözleri 
kan içinde kal ıp öfkelenmi ş, seyirciler bak ıcılar ı alk ışlam ışlar ve İslam' ı temsil eden aslan, öbür sayfada domuz 
gâvuru temsil eden boz ve pembeye boyanm ış domuzu kovalam ıştı. Padişah' ın huzurundan geçerken araban ın 
üzerine yerle ştirilmiş dükkân ının tavan ından baş aşağı sark ıp müşterisini t ıraş eden berberin ve o mü şteriye 
gümüş kap içinde kokulu sabunla ayna tutup bah şiş bekleyen k ırm ızılar içindeki berber ç ırağının resmine de 
doya doya bakt ıktan sonra harika nakka şın kim oldu ğunu sordum. 
"Resmin, güzelli ğiyle insan ı hayat ın zenginli ğine, sevgiye, Allah' ın yaratt ığı âlemin renklerine sayg ıya, iç 
düşünceye ve imana ça ğırmas ı önemlidir. Nakka şın kimliği değil." 
Eniştemin beni buraya soru şturmaya yollad ığını anlay ıp da ihtiyatl ı m ı davran ıyordu sand ığımdan çok daha 
incelikli olan nakka ş Nuri yoksa Ba şnakkaş Üstat Osman' ın sözlerini mi tekrarl ıyordu? 
"Bütün bu tezhipleri Zarif Efendi mi yapm ıştı?" diye sordum. "Onun yerine tezhipleri kim yap ıyor şimdi?" 
Aç ık kap ının iç avluya bakan aral ığından çocuk ç ığlıklar ı, hayk ırışlar gelmeye ba şlad ı. Aşağıda 
serbölüklerden biri, büyük iri mal, ceplerinde lal tozu, ya da kâ ğıt içinde alt ın varak saklayan şakirtleri, herhalde 
az önce so ğukta titreyerek bekleyen ikisini falakaya yat ırtm ıştı. Dalga geçmek için f ırsat kollayan genç nakka şlar 
seyir için kap ıya koşuştular. 
"Ç ıraklar, meydan ın zeminini, bu resimde Osman ustam ız buyurdu ğu gibi gülgûni bir pembeye boyay ıp 
bitirene kadar," dedi Nuri Efendi ihtiyatla, "Zarif Efendi karde şimiz de gitti ği yerden dönüp bu iki sayfan ın 
tezhibini yapar bitirir in şallah. Nakka ş Osman üstad ımız, Zarif Efendi'den At Meydan ı'nın toprak zemin her 
seferinde ba şka bir renge boyanmas ını istedi. Gülgûni pembe, hint ye şili, safran sar ısı ya da kaz boku rengine. 
Çünkü resme bakan göz oran ın meydan oldu ğunu, toprak rengi olaca ğını ilk resimde anlar da, ikinci, üçüncü 
resimde oyalanmak için ba şka renkler ister. Nak ış, sayfay ı şenlendirmek için yap ılır." 
Bir köşede bir kalfan ın b ırakt ığı, üzeri, resmedilmi ş bir kitap gördük. Bir zafername için donanman ın savaşa 
gidişini gösteren bir tek sayfal ık resim üzerinde çal ışıyormuş, ama belli ki ayak tabanlar ı sopalarla parçalanan 
arkadaşlar ının ç ığlıklar ını duyup seyretmeye ko şmuştu. Bir kal ıbın üzerinden geçe geçe çizdi ği bir örnek 
gemilerle yapt ığı donanma sanki denizin üzerine hiç oturmuyordu bile, ama bu i ğretilik, yelkenlerin rüzgârs ızlığı 
kal ıptan değil, genç nakka şın yeteneksizli ğindendi. Kal ıbın ne oldu ğu ç ıkaramad ığım eski bir kitaptan, belki bir 
murakkadan vah şi kesilip ç ıkar ıldığını kederle gördüm. Üstat Osman belli ki ald ırm ıyordu art ık pek çok şeye. 
Sıra kendi i ş tahtas ına gelince Nuri Efendi üç haftad ır üzerinde çal ıştığı tuğra tezhibinin bitti ğini 
gururlanarak söyledi. Ki me, hangi amaçla yollanaca ğı anlaşılmas ın diye bo ş kâğıda çizim tu ğraya ve tezhibine