276 
 bölgede etkisini sürdürdüğü ve 1955 tarihli Bağdat Paktı’nın yol açtığı Batı aleyhtarı tepkiden 
yararlanan Sovyetler Birliği’nin Arap ülkeleri üzerinde etkisinin artmaya başladığı bir döne m 
olmuştur. 1957’de bölge ülkelerine ekonomik yardımın yanısıra, komünizm tehdidine 
karşıaskeri yardımda bulunmayı öngören Eisenhower Doktrini’yle, Soğuk Savaş’ın yarattığı 
bloklaşma Ortadoğu’yu da etkisi altına almıştır. Arap -İsrail sorunu söz konusu oldu ğunda, bu 
kamplaşma, ABD -İsrail/SSCB -Arap ülkeleri şeklinde kendisini göstermiştir. Sovyetler 
Birliği’nin ilk Arap -İsrail savaşında İsrail’i desteklerken, ikincisinde Arapları desteklemesi, 
bölgeye yerleşmek için gerilim yaratma ve bunu istismar etme anlay ışını bir kez daha ortaya 
koymuştur.  
1948 Savaşı, Filistin meselesine ilişkin olarak Arap ülkeleri arasında ciddi bir 
mücadeleye yol açmıştır. Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ni kontrol altında tutmaları nedeniyle 
soruna doğrudan müdahil olan Ürdün ve Mısır’ın iki tarafında yer aldığı bu mücadele, 
Filistinlilerin temsil edilmesi ve Filistin siyasi oluşumu (entitesi) meselesi etrafında 
yürütülmüştür  
4.2. Filistin Sorunu Konusunda Ürdün ile Mısır Arasındaki Mücadele  
1948 savaşı devam ederken, Eylül 1948’de Hüseyni  başkanlığındaki AYK, bütün 
Filistin topraklarını içine almak üzere Gazze’de bir Filistin hükümeti ( All-Palestine 
Government)  kurulduğunu ilan etmiş ve cumhurbaşkanlığına Hüseyni’yi getirmiştir. Bu 
hükümetin kurulmasındaki ana amaç, Ürdün Kralı Abdullah’ın Filistin topraklarını ilhak 
niyetini önlemekti. Arap Ligi ve özellikle Mısır tarafından desteklenen hükümet, Ürdün 
dışındaki  Arap ülkelerince tanınmasına karşın, yöneteceği bir halkı, toprağı, ordusu, bütçesi 
olmadığı için kağıt üstünde kalmıştır (Shemesh, 1996: xiii). Mısır Kralı Faruk’un Gazze 
üzerinden ve Hüseyni vasıtasıyla yaptığı bu hamleye Abdullah, Aralık 1948’de, Eriha  
Kongresi’nde Filistin topraklarının Ürdün ile birleştirilmesi ve Abdullah’ın “Bütün Filistin’in 
Kralı” ilan edilmesiyle karşılık vermiştir. Ürdün parlamentosu da Nisan 1950’de Batı Şeria ve 
Doğu Kudüs’ün Ürdün’e ilhakını onaylayacaktır (Armaoğlu: 102). Ür dün’ün Batı Şeria’yı ilhak 
kararı Filistin’in bağımsızlığı düşüncesini ortadan kaldırmış, Gazze’deki Filistin hükümetinin 
çöküşünde de en kritik unsur olmuştur. Taksim Planı’nda Filistin’e bırakılan toprakların çoğunu 
işgalleri altında tutan Arap ülkelerin in bu topraklarda bir Filistin devleti kurmayı 
başaramamaları –en azından 1967’ye kadar - Filistin devletinin kurulamamasından İsrail 
ölçüsünde sorumlu olduklarını göstermekte ve Filistin davasını zayıflatmaktaydı 
(Kumaraswamy, 2009: Ixi).  
Ürdün 1954’de vat andaşlık hakkı vereceği Filistinlilerin parlamentoda temsiline de 
imkan tanımıştı. Filistinliler büyük Ürdün toplumunun bir parçası olarak kabul edilmekte, ayrı 
bir Filistin kimliğine vurgu yapılmamaktaydı (Köprülü, 2009: 200). İlhak kararı, Ürdün’ün 
demog rafik yapısında önemli bir değişikliğe yol açmış, Filistinliler nüfusun üçte ikisini 
meydana getirirken, Doğu Şerialılar olarak adlandırılan yerli Ürdünlüler azınlık durumuna 
düşmüştür. Bu demografik yapı, Ürdün’ün Filistinlileri temsil ettiği iddiasına da yanak 
oluşturacağı gibi, rejimini tehdit eden bir nitelik de kazanacaktır.  
Ürdün’ün Filistinlileri asimile etmeyi amaçlamasına karşılık Mısır, Gazze Şeridi ile 
Mısır’ı ayrı tutmuş, Gazze Şeridi’nin Filistin’in bağımsızlığına kadar Mısır’ın “emanetinde” 
olduğunu ve gerçek sahiplerine döneceğini savunmuş, Ürdün bakımından da Batı Şeria’nın aynı 
durumda olması gerektiğini, ancak Ürdün’ün Batı Şeria’yı ilhak ederek Filistin’in 
varlığını/bağımsızlığını ortadan kaldırdığı görüşünü ileri sürmüştür (Shemesh, 1982: 8). 
1952’de Nasır liderliğindeki Hür Subaylar Hareketi’nin Mısır’da iktidarı ele 
geçirmesinden sonra başlatılan Filistin fedai eylemlerinin kısa ömürlü olması, Mısır’ı yeniden