Geniş yollukların iki yanındaki ateş çiçeklerine dahi sinmiş 
yorgunluk bana da bulaşmış gibiydi. Dönüp yeniden divan ka­
pısı önüne geldim. 
Buralarda bir tramvay durağı olmalıydı. 
Vardı. İstanbul tramvaylarına benzeyen bir tramvay? 
Bekledim. Geldi. Bindim. 
Gece yatacağım yeri peylerneden Viyana'yı fethe, şey, keşfe 
çıkmıştım. -Yoksa genlerimde çapaçul fetih tohumları mı giz­
li?-
Öyleyse bile, fetih başlamadan bitiyordu. 
Daha iki durak gitmeden tramvay durdurulmuş, kazılmış 
toprak rengi üniformalarıyla askerler beni: "Vize? İzin?" diye 
sorguya çekmişler, kent içi bir tramvayda vize hiç aklıma gel­
mediğinden de geri çevirmişlerdi. İçlerinden biri, cıvıltısı büs­
bütün solmuş bakışlarımdan etkilendi herhalde. Yarımyamalak 
Fransızcası -ki o çağda yaygın bir dildir,-ağzında bol votka 
kokusuyla -bu da tarihin o sayfasında albenisi yüksek bir içki 
diye geçmekted ir,-bana 'Birleşmiş Cumhuriyetler Ülkesi'ne 
girmekte olduğumu, fakat bunu vizesiz, izinsiz yapamayacağı­
mı söylemişti. 
Dehşet içindeydim. Bir caddeden ötekine, ben bu izni nere­
den, kimden alabilirdim? Hele 'Birleşmiş Cumhuriyetler Ülke­
si' sözkonusu iken? 
Eski Ankara' da, oturduğumuz ilk Ankara evinde, bizim ta­
raftan olduğu gibi 'ötekilerin' tarafından da mutfağa açılması 
gereken, ama hep çakılı tutulan bir kapı vardı. Bizler, bu yan­
dan 'onların' yanını hiç göremeyelim diye, kapının anahtar de­
liğine kağıt yapıştırmış lar. Bir seferinde merakımı yenemeyip, 
kapıya değmeden-dokunmadan anahtar deliğinin 'öte yatn'nı 
görmek istemiştim. Fakat, deliği örten o lanet kağıt yüzünden 
hevesim kursağımda, kursağını da aklımda kaldı. 
Dernek, bendeki bu anahtar deliği merakı, böyle, çocuklu­
ğumun o döneminden!. 
Gel zaman, git zaman, Büyük Ata(M)nın öldüğü günün ge­
cesi, bizler sel gibi gözyaşı dökerken, kapının 'öte yaka'sından 
müzik sesleri, gülüşmeler işittik. Ben buna çok içerlemiş, ileri 
21