142 
Kralın çok yakını olan Bakan Cromwell de aynı kaderi 
payiaşırken kralına teşekkü rler etmi ştir. Çünkü "yakın dos­
tu" büyük bir lütufla bulunarak sadece başını kestirmekle 
yetinmiş, o dönemin idam yöntemleri olan, daha canlıyken 
barsaklannın yere dökülüp yakılması vs. gibi korkunç işken­
celeri uygulatmamıştır. Bunun için ona minnet doludur. 
Roma'da, Bizans'ta, Osmanlı'da da aynı bağlılığa rastlanır. 
İktidar sahibi kutsal bir kişidir ve her şeyi yapmaya hakkı 
vardır. Bu akıldışı ikti dar, hem baştaki kişiyi çıldırtır hem de 
insan denilen canlı tüıiindeki bu "mutlak reis" gereksinimini 
araştırmak için edebiyatçılarda merak uyandırır . 
Bu alanda aklıma hemen gelen birkaç romandan söz ede­
yim: İngiliz şair ve romancısı Robert Graves'in Ben, Cla udi­
us adlı romanını her zaman bir başyapıt olarak görmüşüm­
dür. Bir Roma imparatorunun iç dünyası ancak bu kadar 
anla tıla bilir. 
Güney Amerika edebiyat geleneğinde Asturias'ın Sayın 
Başkan romarn çok ünlüdür ama doğrusu pek be!l'enmem. Bir 
türlü başanlı bir roman olarak görernedİm Sayın Başkan 'ı. 
Buna karşılık Gabriel Garcia Marquez'in "en başarılı ro­
manım" dediği Başkan Babamı zın Sonbaharı gerçek bir baş­
yapıttır. Marquez bu romanın "Yıkılmış bir başkanlık sara­
yında başıboş gezen inekler arasın da kalmış bir diktatör" im­
gesiyle başladığını söyler. 
Mario Vargas Llosa'mn "keçi" lakaplı diktatör Trujillo'yu 
anlattığı roman da güzeldir dogTusu. 
İktidar karşısında 
Tiran, imparator, kral, sez ar, şah, hakan adı altında bütün 
iktidar sahiplerinin yanı sıra, onlara itaat edenler ve isyan 
edenler de birçok kez ele alındı. 
Örneğin, Orhan Kemal'in Murtaza romam, buyru!la uyma-