Herkes taşa toprağa, ormana, ağaca, buluta, kuşa kurda küs­
müştü.
Bahar her yıl onların imdadına zor yetişiyordu. Baharda 
yeşil otlara dalıp yoksulluklarım unutuyorlardı. Bu yıl da ba­
har onların imdatlarına yetişti. Hem de nasıl! Her yılkinden bin 
kere daha cana can katan... Küskünlükleri ne zaman bitti, ne 
zaman konuşmaya başladılar kimse bilmiyordu. Öyle bir konu­
şuyorlardı ki kimse kimseyi dinlemiyordu. Önüne gelen önüne 
gelene bir şeyler söyleyip geçiyordu. Konuşmaktan bıkmıyor, 
yorulmuyorlar, uykusuz geceler geçiriyorlar, konuşuyorlardı.
Bir ara bütün konuşmaları Memed üstüne çevrildi. Memed 
için neler neler söylemediler.
"Çarpık Memed."
"Kır ata da binmiş..."
"Kır atm üstünde de bir sinek gibi."
"Yamuk Memed."
"Ateş yakın köylüler. Ağanızı öldürdüm. Topraklar si­
zin!..."
"Kuruma bak kuruma!"
"Eşşek kafa, ahmak köylüler!"
"Çekin bakalım."
"Ulan müstahak, müstahak ulan. Size müstahak... Düşer 
misiniz bir karış boylu..."
"Bir karış boylu da sümüklü Memedin peşine!"
"Bayram eder misiniz, Ağamız öldüğünde?"
"Hem de toy düğün..."
"Eden bulur."
"Etme bulursun, yatma ölürsün."
"Ağamız bize ne yaptı, iyilikten başka?"
"Onun zamanında kimin burnu kanadı?"
"Sonra çıktı bir oğlan..."
"Adı da İnce Memed!"
"İnceye de kurban olsun!"
"Sana da bana da..."
"Sefil İbrahimin oğlu..."
"Öldürdü gitti gül yüzlümüzü."
"İki gözümüzün ışığını..."
271