hangi bölümüne gireceğini bilemiyordum. Bu, açıktan açı­
ğa hazretten açıklaması talep edilebilir bir mesele de değil­
di. Tepemizde kanarya öterken ve salonun öbür köşesinde 
koca felsefi vaaz verirken, benim karıyı kollarıının arasın­
da ezişim belki einfühlung' un daniskasıydı. Fakat ben bu 
marifeti bilinçli olarak değil, farkına varmaksızın satırları 
arasına mecaz-ı mürsel düşüren cahil bir edebiyatçının gaf­
letiyle yapmıştım. Cevher Hanım da keza kollarıının arasına 
bilinçsiz olarak düşmüştü. Hazret ise estetikte haz ve lezzet 
almak için bilinci ilk şart sayıyor. Allame'nin kanaatince biz 
bu son eylemimizden dolayı da temize çıkmış oluyorduk. 
Hürrem'i memnun etmek için sordum: 
- Hazret, farz edelim ki bendeniz şimdi bir tiyatro sah­
nesi önündeyim. Bir komedya seyrediyorum. Estetiği ken­
dimde mi arayacağım, sanatkarlarda mı? 
Allame'nin tüylü yüzünde gözleri sansar gibi parladı. 
Öğrencisine bir bon point 1 vermeye hazırlanan bir hoca tak­
diriyle: 
-Hah, meseleyi iyi kavradınız ... Oyuncuların estetiği 
sizin estetiğinizi kabartacak. Herhangi bir vasıtayla güzelli­
ğin kendini bize hissettirmesi ve karşılığında bizim de duy­
gulanmamız, işte einfuhlüng ... Yani sirayede oluşan hisler ... 
Mesela Romeo'nun temsilinde onun Jüliet'e olan aşkını biz 
de onunla beraber yüreğimiz çarparak hissetmeliyiz. Kendi 
hesabımıza aşkın ne olduğunu bilmeliyiz. Bilmezsek hissiz 
kalırız ... 
Aman yarabbi, sevmek, hissetmek, lezzet almak için es­
tetiğin bu derin konularında kulaç atmaya ne lüzum var! 
Yüz binde kaç kişi bir güzellikten etkilendiği esnada acaba 
einfühlung meydana geldiğinin farkında olabilir? 
(Fr.) Iyi not. 
109