mişler. Son beş yılda 600 bin konutu inşa edivermişler, 
bitmiş. Enerji de öyle, ulaşım da öyle ... Çünkü onlar 
problem. Bir ölçüde çözümü somut. Matematik ... (1) 
İşte bu yüzden sanırım. Problemle sorunu karıştır­
dığımızdan, problemleri de edebiyatın konusu sayıyo­
ruz. Örneğin henüz kırsal problemlerimiz ağır basıyor 
deyip, o problemierin çözümünü edebiyata görev ola­
rak buyuruyoruz. Edebiyatın işi problemlerle mi uğ­
raşmaktır, yoksa sorunlarla mı? Burada hemen şunu 
da söylemek isterim; sorunların problemlere yansıma­
sı, bir takım somut görünümler kazanması olanaksız 
mıdır? Elbette değil. Hatta. o sorunları kavram amız 
bile çoğu zaman onların somut görünümler kazanması 
sayesinde olabiliyor. 
Bugünlerde Camus'nün «Başkaldıran İnsan» adlı 
yapıtını yeniden okuyorum. Orada gördüm. Bir katolik 
eleştirmen ; «Sanat, ereği ne olursa olsun, Tanrıyla bir 
yarışmadır. Suçludur» demiş. Hani, katılmamak elde 
değil. Galiba insanoğlu ne yaratmışsa, suç'tan, suçlu­
luktan yaratm ıştır. Tanrının kendisi de suçtur, bence. 
Ben nasıl tanrıya karşı suçluysam, tanrı da bana kar­
şı suçludur, çünkü. Problemlerde suç olur mu? Bir 
problemin çözümüyle uğraştığı için suçlanan, suçlu 
duruma düşen kişi gördünüz mii hiç? Oysa sorunlarla 
uğraşmak, daha başlangıçta suçluluğu da beraberinci e 
getirir. Din sorunuyla uğrasmak suçtur. Kalkınma so­
runuyla uğraşmak suçtur. Sanırım, o <<tra.iik olan» şey 
de suçun içinde. Giderek. o .:<trajik olan» şeyin yalnız­
ca sorunun içinde olduğunu da savlayabilirmişiz gibi·· 
me geliyor. 
Romanın işlevini, problemlerle uğrasmak, hatta 
sorunları da problemleştirerek ele almak diye benim­
seyen görüşe doğrusu katılam ıyorum. KI3sik burjuva 
roman anlayışıymış gibime geliyor bu kabul. Bu tür ro-
F 7 97