ter." "Hayır yapıyorum," diye direndi Hikmet. "Sen, yalnız 
düşünmemi istiyorsun; ilerlememe engel oluyorsun. Sana 
kalsa bütün gün sabahtan akşama kadar bu gecekondudan 
çıkmamalıydım, durmadan insanlığın yararına çalışmalıyı m. 
Oysa insanlık beni dinlemiyor. Beni kimse dinlemiyor; kimse 
oyunlarıma aldırmıyor. " "Sen kimseye inan mıyorsu n," dedi 
Bilge, "Kimseye önem vermiyorsun; insanlarla, oyunlarının 
kahramanları oldukları için ilgilisin. Aslında yalnız kendini 
düşünüyors un." "Konuşma ciddileşiyor" dedi Hikmet, "Bu­
nun sonu kötüye varacak." Bilge sustu. 
"Elbette kendimi düşünüyo rum," dedi Hikmet bir süre 
sonra. "İnsanlara başka türlü yararlı olmam: Kendimi düşün­
meliyim, kendimi korumalı yım." "Günün birinde istediğin 
gibi birini bulacaksın," dedi Bilge. ''Seni anlayacak ve durma­
dan hak verecek sana." "Evet. Durmadan başını sallayacak 
bana. Hiç sormayacak. Biz senin gibi değiliz Bilge; biz doğu­
luyuz. Bizde sorgu sual yoktur. Bizde usta-çırak ilişkisi var­
dır. Ustanın gücü tartışılmaz. Usta önünde engel tanımaz. 
Çünkü, başka türlü yaratamaz. Kırk yıl ağzını açmadan usta­
sına hizmet edenler vardır bizde. Bu arada kişiliğini kaybet­
mekten korkmayacaksın; işte o zaman gerçek kişiliğini bula­
caksın." ''Hayır ben bunu yapamam:' dedi Bilge, "Kimse ya­
pamaz." "Siz Batılılar anlayamazsınız bunu," dedi Hikmet. 
"Ben neden Batılı oluyormuş um?" diye direndi Bilge. "Nede­
ni yok. Ben öyle karar verdim. Ben ustayım. Sen de çırak ol­
dun." "Neden?" diye karşı çıktı Bilge. "Oyun öyle gerektiri­
yor. Sana verilen rol böyle." "Göreceksin, bir gün bırakaca­
ğım seni," dedi Bilge. "Hayır, yapamazsın: Terkeden kadın' 
rolü verilmedi sana oyunda." 
"Bu oyunlardan usandım," dedi Bilge. "Gerçek biri olmak 
istiyorum senin için. Yaşadığımı anlamana, odada dolaştığım 
sırada beni görmeni, bir takım dertlerim olabileceğini hisset­
meni istiyorum. Bana bakmanı istiyorum. Oysa sen, yalnız 
454