Mahmut Han o gece sabaha kadar uyuyamadı, sarayın 
içinde döndü durdu ve düşündü. Ölümü ve hayatı düşünüyor­
du. İnsanları, şu dağlardan, ovalardan kopup gelen kalabalığı 
düşünüyordu. Bunlar bir erkek ve bir kadının mutluluğu için 
buraya toplanmışlardı. Dışardan bakınca öyle görünüyordu. 
Ama bunun altında çok şey vardı. İnanılmaz bir öfke vardı. 
Yüz bin yılın başkaldırma duygusu vardı. Şu konuşmayan, kı­
pırdamayan öfke... Bir delikanlıyla bir kızın sevdasını bahane 
eden öfke... Gittikçe zaman bozuluyor ve halk azıtıyor. Bugün 
benim sarayımın kapısını tutarlar kız bahanesiyle, yarın İstan­
bul şehrini doldurur Padişahın sarayının kapısını tutarlar baş­
ka bir bahaneyle. Vakt erişti gibime gelir. Şu halka bir çare bu­
lamazsak hepimizin kellesi gider. Yarın zulmü bahane ederler, 
öbürsü gün vergiyi, öbürsü gün sarayımızı, öbürsü gün ekme­
ği... Ve birikirler birikirler... Yüz bin yılın öfkesi ve de acısıyla... 
Şimdiki gibi sessiz birikirler. Ve bu kalabalığa güç yetmez. On­
larla ordular, bir dünya kadar ordu olsa başa çıkamaz. Bunlar 
bir araya gelmeyegörsünler, önüne geçilemez. Bir çare, bunları 
bir araya getirmemek için bir çare...
Güneş pırıl pırıl, aydınlık, bulutsuz, yunmuş arınmış bir 
göğe, bir dağa doğdu. Güneş bir ara Ağrının yamacına yapıştı, 
sonra ayrıldı. Sonra gene yapıştı, sonra da bir iyice ayrılıp kalk­
tı yekindi, dağın karşısında durdu. Mahmut Han güneşin bu 
halini hiç görmemişti. Güneş bile halini değiştirdi, diye söylen­
di. Alametler belirdi. Kıyamet alametleri...
Arılar oğul verdikten sonra, bir süre havada salınıp top top 
gökte savrulurlar, sonra da bir dal bulur dala tepeden tırnağa 
sıvanırlar. Bu sabah Beyazıt kasabası öyleydi işte.
Sabah güneşiyle birlikte, keçe külahlı, renk renk keçi, ge­
yik, tay postlarına bürünmüş, uzun bıyıklı, uzun boylu erkek­
ler ve üst üste giydikleri fistanları, binbir renkle donanmış, al­
tın, gümüş halkalı kofileriyle ve iri, kara ceren gözleri ve ince 
bilekleriyle kadınlar kaynaştı. Gene hiç ses çıkarmıyorlardı.
Kaynaşan kalabalıkta kuşluğa doğru bir değişiklik oldu, 
kalabalık toptan yüzünü Ağrıya dönüp, gözlerini kırpmamaca- 
sma dağın doruğuna diktiler. Ve hep inatla öyle kaldılar.
Mahmut Han bunu gördü. Bunu görünce de çok korktu:
106