likler giderildi. Peki bu konuyu hiç düşünmediniz mt? Dü- 
şündünüzse bir kenarn yazmadınız mt? Unutmuşuz işte: 
Nerde bizde Mustafa’nın hafızası. Ha, evet hafızası çok kuv­
vetliydi. Ne güzel şeyler anlatırdı, insan bir kenara yazmayı 
akıl edemiyor ki.
"Neden yazsınlar? Mustafa, meydan muharebesi kazan­
madı ki. Harbi Umumi’dc esir mübadele komisyonunda da 
bulunmadı. Bayındırlık bakanı olmayı da anlaşılmayan bir 
sebeple, kabul etmedi ki gazetede resmi çıksın. Radyoda, ato­
mu ve Einstein’i basitleştiren konuşmalar da yapmadı. Cum­
huriyetin ilânı sırasında orta yaşlı biri olsaydı, ne yaparsa 
yapsın, bir caddeye filan adı verilirdi. Ne yazık ki, o yıllar da 
geride kalmıştı. Artık zor yıllar yaşanıyordu. Herkes bir te- 
,lâş içindeydi. Üniversitede profesör diye kapıya kart iliştir­
mek bile yetmiyordu artık; doktora yaptırmak diye bir şey 
çıkmıştı; profesörler iki yabancı dil bilecek, diye bir söylenti 
dolaşıyordu. Doçentlik tezi, kollokiyum, bilimse) araştırma 
ve daha bir sürü yabancı deyimden sözediliyordu. Tozdan 
dumandan ferman dinleyecek hal yoktu kimsede. Kimsenin, 
Mekanikte temel yenilikleri kim yapmış diye ilgilenecek hâli 
yoktu. Herkes kendi derdine düşmüştü. Peki, herkesin kendi 
derdine düştüğü bir sırada Mustafa İnan ne yapıyordu? ‘Kâ­
mil bir insan' olmaya çalışıyordu:
"Ekseriya, kâmil bir insan olmak için nefis kontroluna 
lüzum olduğundan bahsedilir," diyor bir makalesinde. 'F a ­
kat bu tabirlerden ne kastedildiği pek sarih değildir." Evet 
Mustafa İnan, kendi yerini ve inandığı kavramları "sarih’ 
olarak tayin etmek istiyordu. "Evvelâ, kontrol ne demektir?" 
diye devam ediyordu sözlerine. "Ve iyi nafiz kontrol nasıl ya­
pılır? Bunların bilinmesi icap eder ki oradan nefis kontrolu­
na geçilsin.
"Bir sistemin kontrolundan maksat şudur:
"Evvelâ o sistemin belirli ve bilinen bir gayesi olacaktır
123