76 Yaşar Kemal -Dağın Öte Yüzü 
Kalabalığın ötesinde, bir ağacın altına çömelmiş, belini ağaca dayamış, gözle­
rinden siyim siyim yaş geliyordu . 
Birden aklına geldi. 
"Allahım," dedi, "senin de aklın hiçbir şeye ermiyor." Sonra: "Tövbe, tövbe. 
Günaha girdim, tövbe tövbe!" dedi. "Ya gözünü sevdiğim Allahım, aklın erse şu 
Uzunca Alinin fıkara atını öldürür de baş belası anasını Gök Hacının kızı Meryem­
ceyi kor muydun? Tövbe, tövbe! Tövbe günahıma, Allahım. Ters işlerin var senin." 
Bir gürültü duydu, başını çevirdi. Muhtan gördü. Bağırarak kalabalığı yarı­
yar, içeri giriyordu . Atı görünce o da durakladı. Sesini indirdi. Eğildi, atın gözle­
rine baktı. Başını o yana bu yana çevirerek , "cık cık" yaptı. Sağına soluna, kala­
balığın içine göz gezdirdi. 
"Yemen Ağa nerede? Burada yok mu?" 
Kalabalığın içinden ince, kız gibi bir ses geldi. 
"Burdayımdır, Muhtar Beg." 
"Ata baktın mı? Ve de bu at yaşar dedin mi?" 
Yemen Ağa: 
"Bakmamışım gurban." 
"Gel bak. Ve de söyle. Bu at ölür mü yaşar mı?" 
Yemen Ağa geldi, uzun uzun atı muayene etti. Gözlerini attan ayırmadan: 
"Bu beygirde ji ölmüş yakinmiş. Yazıkmiş, bu at halis Arapmış. Küheylandır. 
Yazıkmiş." 
Hem başını sallıyor, hem de atın boynunu sıvazlıyordu . 
Muhtar: 
"Bakın, Yemen Ağa ne dedi? Yaşamaz, dedi. Yemen Ağa dedikten sonra yaşa­
maz. Ve de böyle hasta değil, ayakta ata ölecek desin, yaşamaz. Ve de bu işi iyi 
bilir. Haydin yola düşelim. Gecikirsek, tarlaları öteki köylüler kaparlar. Ve de 
mesuliyet kabul etmem o zaman. Haydi çabuk." 
Kalabalığı yeniden yardı, dışarı çıktı. Ormanın dışına doğru yollandı. Atın dört 
bir yanını sarmış kalabalık kıpırdamıyordu . Muhtar uzakta durdu, bir zaman ka­
labalığa baktı. Sonra bekçiye: 
"Var şunlara söyle de yola düşsünle r," diye emir verdi. 
Bekçi kalabalığa zorlu bir tellal çağırdı. 
"Duyduk duymadık demeyin," diye başladı. 
Köylü ağır ağır yollandı. Çok az kimse kaldı atın başında. 
Muhtar, yanına gelen bekçiye sordu: 
"Kim ordakiler?" 
Bekçi: