giit,;te degildi, bunu da biliyordu. Adana'dan kalk1p istanbul'a 
varm1�b Mustafa Efendi ve daha �imdiden Avrupa'ya dogru 
ilerlemi�ti; onu izlemek kolay degildi. Dogu'yu ya�1yordu, 
Bab'y1 seziyordu; ikisini de biitiin derinligiyle it,;inde hissedi­
yordu. 
Gelecekteki ogrencile rini dii�iiniiyordu Mustafa inan, ge­
lecekteki hoca arkada�lanm dii�iiniiyordu. Onlan t,;ok iyi ta­
myordu, t,;ocuklugundan beri tamyordu. Mustafa inan'm og­
rencileri efendi t,;ocuklar d1: Mustafa Bey gibi yetenekli bir ar­
kada�tan bir �eyler ogrenebileceklerini sezdikleri it,;in y11lar­
dir onun pe�ini birakm1yorlardi. Mustafa inan'm hocalan da 
efendi insanlard1, ogrencilerde sayg1 uyandmyorlardi . Hepsi 
de Mustafa'y1 seviyorlard 1, hepsi de iyi niyetliydi: hocalar da, 
ogrenciler de. Fakat hepsi bu kadard1 ve iyi niyetlerle iyi 
eserler verilemiyordu. Terciime birkat,; kitapla ve derste an­
lama tela�1 it,;inde tutulan notlarla ve her y1I tekrarlanan 
'beylik' konularla ve her y1I tekrarlanan basmakahp ornek­
lerle miihendislik gibi agir bir ogrenimi yiiriitmek t,;ok zordu. 
Derslerde hocalann anlattiklan fikralar bile y11lardir degi�­
miyordu: ogrenciler Bagdat demiryolunun hikayelerini dinle­
mekten yorulmu�lardi. Zaten bu fikralan bir y1I once tutulan 
notlarla birlikte eski ogrencilerden temin etmek miimkiindii. 
Baz1 hocalar da herhalde kendilerini, daha dogrusu Mustafa 
inan'm deyimiyle 'ithal mah bilimlerini' tekrarlamaktan 
usanm1�lard1, isteksiz goriiniiyorlardi. Konular gibi, imti­
handa sorulan sorular da, beylik oldugu it,;in ve Mustafa Bey 
de kendilerine yard1m ettigi it,;in, ogrenciler fire vermeden 
iist sm1flara get,;iyorlardi. Her iki taraf da i�in kolayma kat,;1-
yordu. Mustafa inan t,;evresine bakbkt,;a, sonralan kendisini 
t,;ok dii�iindiiren 'dii�iinme tembelligi' meselesinin farkma 
vanyordu. Dii�iinmek zordu, dii�iinmek biiyiik bir enerji isti­
yordu. Hele yarabc1, ara�tmc1 dii�iince it,;in t,;ok yorulmak ge­
rekiyordu; belki saglam kafa saglam viicutta bulunuyordu, 
87