mi unuttum. Yemekten sonra, lamba ışığında kitaplanmızı 
okumağa çalışırken ona, eski günlerden, çatışmalanmızdan 
filan bahsettim; bütün suçun bende mi olduğunu sordum. 
Soruyu anlamadı: Benim ona yaptıklanmı hatırlamıyordu. En 
kötüsü bana yaptıklannı da unutmuştu. Ben anlattıkça, artık 
önden üç tanesi altın olan dişlerini göstererek gülüyor, 'Söyle­
mişimdir herhalde,' ya da 'Bak sen şu işe,' diyordu. Bizi anla­
madan dinleyen kansına da 'Bak neler söylemişim bir zaman­
lar, insanların kalplerinde ne fırtınalar yaratmışım,' der gibi 
baktı. Bu sırada çocuk, yerden bitti birdenbire. Babasına bir 
kalem uzam. 'Yemekten sonra bilmece çözerim de,' dedi Naz­
mi, 'Akıllı oğlum, bana bunu hatırlatıyor.' 
"Biz böyle olmamalıyız. Sevgi; böyle olmak istesek de böyle 
olmamalıyız. Biliyorsun, albayımla çalışmağa başladıktan son­
ra, kötü oyun yazmak ve oynamak yasak, dedik. Ülkemize ve 
insanlanmıza karşı bir görevimiz var. Nazmi gibi, çocuk akıllı 
olsun diye, mutfak raflarına üstün mamalar dizemeyiz . Ne ted­
bir alınırsa alınsın, çocuklar aptal olur. Sen de karnındaki böy­
le bir çıkıntıyı bol elbiselerin altında saklayama zsın. Biz alba­
yımla her şeyi kararlaştır dık, nasıl yaşayacağımızı tespit ettik. 
Bundan sonra hata yapmayacağız . Çılgın bir kalabalığın orta­
sında nereye döneceğimizi bilmeden koşuşup durmayacağız. 
Kime ne söylediğimizi çok iyi bileceğiz. Kendimizi tanıyacağız. 
"Sonra aynldım Nazmi'den. Benimle otobüs durağına ka­
dar yürüdü, elindeki fenerle bana yol gösterdi. Tam zamanın­
da çıkmıştık evden: Son otobüs, ışıklannı yakmış, beni bekli­
yordu. Nazmi her şeyi ayarlamıştı; oğlu gibi o da akıllıydı. 
Ben otobüse binerken sarıldı bana, öpüştük. (Bu adama bir 
zamanlar kızardım .) Otobüs köşeyi dönünceye kadar bana el 
fenerini salladı. (Belki biraz daha salladı sonra.) Otobüse bi­
nerken, 'Yalnız oturuyorum, istersen bir gün uğra bana," de­
dim Nazmi'ye. Biletçi'nin surat asmasına rağmen, adresi yaz­
dınncaya kadar otobüsü beklettim. 
420