bayım; insana ait her şeyi bir köşeye koyardı. Oyun alanım 
genişletmenin gereğine içten inanmış tı. Beni de, hafızam 
kuvvetli olduğu için, bu işte kullanmağa başlamıştı. Gerçeği, 
iyi oynanan bir oyun haline getirebilmek için hiçbir fedakar­
lıktan çekinmemek gerekiyordu. lnsanlann arasına karıştığı­
mız zaman da, sabırlı bir yönetmen gibi onlara oyunlann ku­
rallanm öğretmeliydik. İnsanlar, çok kötü oyunlar oynuyor­
lardı genellikle. Her şeyi ancak bir kere, o da prova yapma­
dan, oynamak fırsatını buluyorlardı; üstelik, iyi bir oyuncuda 
bulunması gereken özellikler den de haberleri yoktu. Böyle 
uzun bir oyunu, bu kadar sorumsuzca oynamayı, albayımın 
aklı almıyordu. İnsanların mimikleri ve jestleri son derece 
acemiceydi; diksiyonlan inanılmaz bir şekilde bozuktu. Bir­
çok kelimeyi yanlış söylüyorlardı. Başansızlıklan bu yüzden­
di. Birçok insan da kendisine uygun olmayan rolü benimsi­
yordu. lyi bir yönetmenin varlığına büyük ihtiyaç vardı. 'An­
ladım albayım,' diye bağırdım bir gün. 'Demek bunun için in­
sanların arasında bulunmaya katlanamıyorum. Bu yüzden, 
onlar kötü oyunlar ına başlayınca, kaçacak delik arıyo­
rum.' 'Sende doğuştan tiyatro sezgisi var,' dedi albayım. 'O 
halde ne yapalım albayım?' diye ümitsizce sordum. 'Oyunlan 
düzeltelim,' dedi kısaca. 
"Yaşadığı hayat, onu hemen pratik sonuçlar a götürürdü. 
Ben korkuyordu m. Bu korku, birçok oyuna başlamamı engel­
lemişti. 'Yalnız bu sefer dikkat edelim albayım' diye yalvardım. 
'Bu sefer bir oyuna gelmeyelim. Son fırsatı da elimizden kaçır­
mayalım. Bütün ihtimalleri hesaplayal ım. Bütün teknikleri öğ­
renelim. Göründüğümüz kadar olmayalım. Hiç olmasa, gö­
ründüğümüzden az olmayalım. Hemen tükenmeyelim. Bütün 
milletlere rezil olmayalım. Bizden iyi bir oyun çıksın. Mış gibi 
yapmaktan usandım albayım.' Albayım, benim gibi telaşa ka­
pılmadı. Her şeyi yeni baştan nasıl ele alacağımızı anlattı. 'Bü­
tün bildiklerini unut,' dedi bana. 'Zaten fazla bir şey bilmiyo-
409