5  
5.Ben Eni ştenizim 
 
 
 
Ben Kara'n ın Enişte Efendisiyim, ama ba şkalar ı da Enişte der bana. Bir zamanlar, annesi bana Kara'n ın öyle 
seslenmesini isterdi, sonra bunu yaln ız Kara de ğil, herkes kullan ır oldu. Kara, evimize gidip gelmeye bundan 
otuz y ıl önce, Aksaray' ın arkalar ında kestane ve ıhlamur ağaçlar ının gölgeledi ği o karanl ık ve nemli soka ğa 
yerleşmemizden sonra ba şlad ı. O bundan önceki evimizdi. Yazlar ı ben Mahmut Pa şa ile sefere ç ıkarsam, 
sonbaharda İstanbul'a döndü ğümde Kara'y ı annesiyle bizim eve s ığınm ış bulurdum. Rahmetli anas ı, benim 
rahmetli han ımın ablas ıydı. Bazen de, k ış akşamlar ı eve döndü ğümde anas ıyla benimkini birbirlerine sar ılm ış 
gözleri ya şlı dertleşirlerken görürdüm. Hiçbirinde tutunamad ığı küçük ve ücra medreselerde müderrislik eden 
babas ı huysuzdu, öfkeliydi ve iyice de içerdi. Kara, o zamanlar alt ı yaşındayd ı, annesi a ğlıyor diye a ğlar, annesi 
sustu diye susar, bana, Eni ştesine korkuyla bakard ı. 
Şimdi onu kar şımda kararl ı, kemale ermi ş ve sayg ılı bir yeğen olarak görmekten memnunum. Bana 
gösterdiği sayg ı, elimi öpü şündeki dikkat, hediye getirdi ği Moğol hokkas ını verirken "yaln ızca k ırm ızı mürekkep 
için," deyi şi, karşımda dizlerini dikkatlice birle ştirmiş olarak derli toplu oturu şu, bütün bunlar, yaln ız onun 
olmak istedi ği akl ı başında, yetişkin adam oldu ğunu değil, benim de olmak istedi ğim ihtiyar adam oldu ğumu 
bana bir kere daha hat ırlat ıyor. 
Bir iki kere gördü ğüm babas ına benziyor: Uzun boylu, ince, biraz asabice el kol hareketleri var, ama bu ona 
yak ışıyor. Ellerini dizlerine koyu şu, ben önemli bir şey söylerken "anl ıyorum, hürmetle dinliyorum", diyen 
bak ışlarla gözlerimin içine içine istekle bak ışı ve sözlerimin veznine uygun gizli bir makamla ba şını sallay ışı çok 
yerinde. Bu ya şıma geldim, gerçek sayg ının yürekten de ğil, küçük kurallardan ve boyun e ğmekten 
kaynakland ığını bilirim. 
Anas ının, bizim evimizde o ğluna bir gelecek gördü ğü için her bahaneyle onu buraya s ık s ık getirdiği 
yıllarda kitaplardan ho şland ığını keşfetmem bizi birbirimize ba ğlad ı ve ev halk ının yak ıştırdığı sözle, bana 
çırakl ık etti. Ona Şirazl ı nakkaşlar ın ufuk çizgisini resmin tâ yukar ısına çekmekle Şiraz'da yeni bir usûlü ortaya 
çıkartt ıklar ını anlat ırdım. Leylas ının aşkından deliren Mecnun'u herkes çöllerde peri şan resmederken, büyük usta 
Behzat' ın nas ıl onu yemek pi şiren, üfleyerek odunlar ı tutuşturmaya çal ışan, çad ırlar aras ında yürüyen kad ınlar ın 
kalabal ığı içinde, ama daha da yaln ız gösterebildi ğini anlat ırdım. Hüsrev'in gece yar ısı gölde y ıkanan Şirin'i 
çırılçıplak seyretti ği an ı resimleyen nakka şlar ın çoğunun Nizami'nin şiirini okumay ıp âşıklar ın atlar ını ve 
elbiselerini ak ıllar ına esen renklerle boyamalar ının ne kadar gülünç oldu ğunu söyler, resimledi ği metni şöyle 
dikkatle ve ak ıllıca okuyamayacak kadar ilgisizse o nakka şın eline kalemi f ırçay ı almas ının paradan ba şka hiçbir 
nedeni olmayaca ğını anlat ırdım. 
Şimdi Kara'n ın başka bir temel bilgiyi de edinmi ş olduğunu sevinçle görüyorum: Nak ış ve sanatta hayâl 
kırıklığına uğramak istemiyorsan e ğer, sak ın onu mesle ğin olarak görme. Ne kadar hünerin ve yetene ğin olursa 
olsun paray ı ve iktidar ı başka yerlerde ara ki, hüner ve eme ğinin karşılığını alamay ınca sanata küsmeyesin. 
İstanbul'daki ve ta şradaki pa şalara ve zenginlere kitaplar yapt ırdığı için tek tek tan ıdığı Tebriz'in üstat 
nakkaş ve hattatlar ının yoksulluk ve umutsuzluk içinde oldu ğunu anlatt ı. Yaln ız Tebriz'de de ğil, Meşhed'de, 
Halep'te paras ızlık ve ilgisizlikten pek çok nakka ş kitap nak şetmeyi b ırakm ış ve tek yaprakl ık resimler yapmaya, 
Frenk seyyahlar ını eğlendirecek acayiplikleri resmetmeye ve aç ık saç ık resimler çizmeye ba şlam ışlar. Şah 
Abbas' ın, Tebriz'de bar ış antlaşmas ı s ıras ında Padi şahımıza hediye verdi ği kitab ın şimdiden parçalan ıp 
sayfalar ının başka bir kitap için kullan ılmaya başland ığını işitmiş. Hint Padi şahı Ekber yeni bir büyük kitap için