yattı. Deliye döndü. Bu böyle kardaşım Ali. Bu, böyle işte! Geri­
sini sen düşün Alim. Sonra, tuttular kızı, verd iler Abdinin kel 
yiğeni ne. Onlar da kaçtılar. Gerisini sen düşün . Bir kuş, bir çalı­
ya sığırur. O çalı da, o kuşu saklar . Memed sana sığındı Ali. Se­
bep olma. Sen bu işi yaparsan Abdi sana dost olur ama, bir ko­
ca köy sana düşman kesilir. Abdi dost olsun da diyecek sin. Öy­
le değil Alim ! İş öyle değil. Sen bilirsin Alim. Benim sana diye­
ceğim bu kadar ." 
Omuzlan düşmüş, yorgun yüzü kederden değişmiş olarak 
Ali, Hösüğe hiçbir şey demeden ayağa kalktı. Hösük arkasın­
dan: 
"Bir köy sana düşman kesilir," dedi. 
Sonra, arkasından yetişip, kulağına: 
''KarasevdaWan ayıranın onduğunu duydun mu hiç? Ara­
lanna kara çalı olma sevdaWann. Yuva bozanın yuvası bozulur 
Ali! Bir köy bayram etti Ali, sevdaWar kavuştu diye. Çürük bir 
ağaca dönersin. Bir köy sana düşman kesilir. Bak, oğlanın ana­
sını ne hale getirdiler çarnuriann içinde yatıyor daha! Belki de ... 
Düşün Ali!" 
Bu sırada, at hazırlanmıştı. Aliyi çağırdılar. Bir delikanlı 
hürmetlice atı tutmuş onu bekliyord u. Atın terkisinde de uzun 
tüylü, kara bir yamçı bağlıydı. 
Yağmur siyim siyim yağıyor du. 
Bütün köylü, çoluk çocuk dışar da. Bütün gözler Topalın 
üstünde. Topa!, yüzlerce çift gözün ağırlığını, deliciliğini üstün­
de duyuyord u. Topal bacağ�a o ezeli ağrısı gene girdi. Ağn 
dayanılır gibi değil. Ne zaman bir müşkül içinde kalnuşsa ö ağ­
n gelmiş, her zaman topal hacağına yapışmıştır. Dayanılır gibi 
değil. 
Cümle köy, taşı toprağı, insanı, hayvanıyla Topala içinden 
beddualar ediyor du. 
Hatçelerin evinin önündeki dut ağacının altında iki iz yan 
yanaydı. İzi sürdü. önce Hatçelerin evini dört beş sefer dolan­
dı. Köyün bütün çocuklan arkasınday dı. Sonra gelişigüzel kö­
yün içine daldı. Bir zaman köyün içinde dolandı durdu. 
Hösüğün yanında, iki üç köylü duruyor: 
''Topala ne söyledi n?" diye soruyor lardı. 
109