de, böylesi değişken bir olguya yaklaşabilmek, sanırım 
yasa getiricilik niteliği olmayan bir düşünce sistemiyle, 
bir araştırma yöntemiyle olanaklıdır. Bu yüzden de ben­
ce, insan karmaşasının çözümlenmesinde en etkin yön­
tem edebiyat olmaktadır. Edebiyata bu nedenledir ki 
ben, edebiyatbilim demeyi yeğliyorum. 
Burada değinilmesi gereken bir diğer nokta da, bi­
limlerin devrimcilik niteliklerinin kendiliğindeliği dir. 
Bilim adamla rının dünya görüşlerine bağımlı olmama­
sıdır. Örneğin, fizik bilimi kendiliğinden, ileriye dönük 
olması nedeniyle devrimcidir, ilericidir. Fizikçinin ki­
şiliğiyle ilgili değildir. Aynı şey edebiyat için de ge­
çerlidir. Balzac'ın kıralcı oluşu, gerici bir dünya görü­
şüne sahip bulunuşu yapıtlarının ilerici oluşunu etki­
leyememiştir. Aynı şey bizce Shakespeare, Dostoyevski 
vb. için de geçerlid ir. İşte bu durum da gösteriyor ki, 
bir bilim olarak tanımladığımız edebiyat da, yapısı 
gereği devrimcidir. Yoksa bir takım şernalara uygun­
luğu ya da zorlama mesaj aktarıcılığı nedeniyle değil. 
Özetlers ek; edebiyat, belki bir yurt bilim, bir yö­
netim bilim olarak tanımlayabileceğimiz siyasanın bir 
aracı, bir gereci değil (yani siyasanın mesajlarını, ge­
niş kitlelere götürücü, bir resimli haberleşme aracı de­
ğil), tam karşıtı, siyasanın gereğinde yararlandığı ma­
tematik, sosyoloji, tarih, vb. gibi bir bilimdir. Bu ne­
denle de, edebiyatın siyasadan alacakları veya öğrene­
cekleri yoktur, gene tam karşıtı siyasanın edebiyattan 
öğreneceği çok şey vardır. Çünkü her ikisi de apayrı 
konularla uğraşmaktadı rlar. Unutulmamalıdır ki, ka­
labalığın edebiyatı yapılamaz, edebiyat ancak insanı 
anlata bilir. 
Ve insanlar iyi bilinmeden, toplumlara, sanınam ki 
doğru olarak yaklaşılabilir. 
63