KADERİN CİLVESİ 381 
rulan ve hep birbirine benzeyen koçanlar, makbuzlar vardır. 
Hayat da böyle değil mi? Ömürlerini tamamlamış insanların 
biyografilerini araştırınız. Filan tarihte doğdu, filan vakitte 
Öldü. Hayat bu iki zaman arasına sıkışan olaylardan ibaret... 
Aynı bostanda hep aynı maksatla ekilip biçilen lahanalar 
gibi Mehmet Efendinin ömrü Ahmet Efendininkine ne kadar 
benzer. Büyüdü, bir meslek, bir iş tuttu. Evlendi, çoluk çocuk 
sahibi oldu. Torunlarını gördü. Ve nihayet gözlerini yumdu. 
Ömür koçanmın doldurulacak yerleri bunlar değil mi? 
Çevremdeki çoğunluktan meydana gelen hayat örneklerin­
de ben imrenecek bir başkalık göremiyorum. Önceleri refah için 
çalışıUrmış. Şimdi bir lokma ekmek için terleyerek uğraşıyo­
ruz. 
Refah... Karşılığı unutulmuş manasız bir kelime. Geçinmek 
kıyamet kargaşalığına döndü. Kıyamet gününde herkes kendi 
nefsi için bağıracakmış. Şimdi de öyle değil mi? Geçim mey­
danı, eski Havyar Hanında birbirinin suratına yumruk sallaya­
rak haykırışan borsa çığırtkanlarının gürültülü yerine döndü. 
Kemiği kapan kaçıyor. Kapamayan pataklanıyor. Çiğneniyor. 
Eski ulemanın «rızkullah» dedikleri şey, artık bize böyle mi 
paylaştırılacak ? 
Şemi'nin kayboluşundan sonra evi namuslu kiracılara ver­
dik. Zavallıların namusları var fakat paraları yok. Bu iki şey 
bîr araya sığamamaya başladı. Kira, kira üzerine biniyor. Biz 
ev sahipleri açız. Ama kiracılarımız da tok değil. 
Geçinmek için evimi tekrar Sürpik Dudu'nun şubesi haline 
mi getireyim? 
Kaynanamın gözlerinde şeytan feneri gibi yanan sönen 
ifadeler var. Kadının yüzüne bakmaya korkuyorum. 
Kızımız, oğlumuz neredeler Onların yuvadan kaçışlarını 
işte o doğru yoldan sapmamızın cezası olarak görüyorum. Alla­
nın uğradığımız bu gazabını kaynanama anlattım. Dertli dertli 
içini çekerek göz yaşları içinde cevap verdi: 
— Tanrmın işine karışılmaz ama işlediğimiz sevapların