"Bak, bebecikler gibi... Hükümet bunu böyle bir görse, hem 
utamr, hem de güle güle ölür."
Dolabı kapadı, ciddileşti, elini Kamer Ananm omuzuna 
koydu:
"Kamer Ana," dedi en sıcak sesiyle, "güzelim Kamer Ana, 
hükümet şahinimi böyle görse, ağalar Memedimi böylece gör­
seler belki de daha çok korkarlar. Ummadık taş baş yarar de­
mezler... Bu çocuk böylesine baş kaldırırsa, ya ötekilerde azıcık 
yürek olsa, insanlık olsa ne yapar demezler mi? İşte böyle gü­
zelim Kamer Ana. İnsan olmak başka iş, insanlık başka iş."
Gene yürümeye başladı. "İnsan olmak... İnsan olmak... İn­
san olmak," diyor, yürüyordu. "İnsan olmak, Kamer Ana, insan 
olmak... Bak bir ayağım çukurda. En çok, en çok daha on yıl ya­
şarım. Sonra üfürüverirler, can kuşu kafesten uçar gider. İnsan 
olmak Kamer Ana, insan olmak. Her işin başı bu. Korkudur in­
sanı alçaltan, insanlıktan çıkaran. Bunu bilirim, bunu söyle- 
nm.
Kamer Ana bir parça yufkayla, bir tas süt getirdi verdi 
onun eline. Koca Osman dişsiz ağzıyla yufkayı çiğnedi, elinde­
ki süt tasım başma dikti. Az bir sürede ekmeğini yedi, sütünü 
içti.
"Kamer Ana, ben köyün içine çıkıyorum. Şahin uyamrsa 
dışarı çıkarma, çorbasım dolaba götür. Bir de teneke koy yanı­
na, hacetini içine yapsın. Kimse görmeden götür de dışarı dök. 
Yarın ahıra bir kapı açarım."
Çiseleyen yağmur durmuştu. Gökyüzünde azıcık bir bulut 
bile yoktu. İnce, ılık, belli belirsiz esen yel öteden, ovadan, Ak- 
çasazdan dalga dalga, güneşli nergis, püren, ot, bataklık, arı, 
kelebek, saz, çürümüş batak toprağı kokusu getiriyordu.
Koca Osman kapının eşiğine çöküp piposunu kaçak, kehri­
bar gibi sarı tütünle doldurdu ateşledi, çekti. Uç kere köyün 
öbür ucundan duyulacak kadar öksürdü. Duyanlar:
"Koca Osman gene sevinçli günlerinden birinde," dediler.
Koca Osman ayağa kalktı, piposunu ağzının sağ yanma 
dişsiz çenesine sıkıştırdı, elini arkasına bağladı, dimdik durma­
ya çalışarak azıcık beli bükülmüş, azıcık kambur yürüdü. Gü­
zel yiğit bir Arap at üstünde durur gibi bir tavır takınmıştı.
32