manız demi yorla rdı. Ama Kertiş Ali de Kertiş Aliyd i. Bu köylü­
lere nasıl bir vatanperverane bir kişi olduğunu, vatam ve hem 
de yurdu uğruna canını nasıl koyduğunu bu adam olmaz, bu 
insanlıktan çıkışmış köylülere gösterecek, icap ederse, kızıl 
kaniarım ala toprağın üstüne şorul şorul akıtacaktı. 
Kertiş Ali, bundan sonra delikanlıların üstünde üç gün üç 
gece dövündü. Ne etti, neylediyse onlarla başa çıkama dı. Son 
soluktaki genç bile, benim adım Memed, dedi. Bütün bu inat 
karşısında Kertiş Ali şaşkına dönmüştü. Kendisi de köylüy dü. 
Bunca yıl dayak atmak işi gücü ve hem de en yüce uğraşı ol­
muştu. Ona göre dayak candarmanın en kutsal işid ir. Ve hem 
de cennetten çıkmad ır, bu mil l�t dayak üstüne bina edilmiştir, 
bu köylünün üstünden bir gün olsun dayağı eksik edersen bu 
ülke batar , diye öğrettiklerinden bu yana, Toroslarda, Orta Ana­
doluda, Doğuda, Güneydoğuda fırtınalar gibi eserek, görülme­
dik dayaklar atarak bu vatam kor umuştu . Fakat şu son aylar­
daki gibisi hiç başına gelmemişti. Hangi köylü delikanlısına 
sorsa, adım Memed, diyordu da başka bir şey denüyor du. Dö­
vüyor , dayaktan işeti yor, yatalak bırakı yor, onların ağzından 
gene de Meinedden başka bir sözcük çıkmıyo rdu. Bir de bun­
lar, ne kadar dayak yerlerse yesinler, ölüyorlar gidiyorlar , ne 
bağırıyor, ne inliyor, ne de ağızlarından soluktan başka bir şey 
çıkıy ordu. Çoğu da, son solukta olsalar bile, benim adım Me­
med, derlerken, gülümsüyorlar. Haydi bir köyün, iki, üç, dört 
köyün insanları serttir , olabilir denebilirse de ... Kertiş Ali Çuku­
rovadan bu yana, bir işkence, bir ölüm yeli gibi esiyor, bir Alla­
hın kulu çıkıp da, benim adım Ali, ya da Hüseyin, İbrahim de­
miyo rdu. Yani toptan, kızları kadınları da:, beşiktekiler de, do­
ğacak bebekleri de, topunun adı da Memed olsa ne olacaktı ya­
ni ... inat etmişlerdi bir kere, Kertiş Ali de, Hükümet de, Yüzbaşı 
da, Albay da, Ankaradaki İsmet Paşa, Mareşal Fevzi Paşa da 
inat etnüşti, hodri meydan, el mi yamandı bey mi? 
Kertiş Ali ya ölecek, ya da hlç olmazsa bir tek kişiye benim 
adım Memed değil diye söyletecekti. 
Candarmalar Caferi köyün içinden bulup getirince derece­
siz sevind i. Caf er, çok zayıf, üfürsen yıkılacak, boynu armut çö­
pü gibi, cansız, on yedi, on sekiz yaşlarında gösteren, yüzü 
288