8 Yaşar Kemal-Dağın Öte Yüzü 
kişi değildir Koca Halil ve üçlü boyunca bu defalarca serimlenir Yaşar Kemal 
tarafından) Taşbaşoğlu'nun asıl serüveni Yer Demir Gök Bak ır'da izlenir, bu ne­
denle de Uzun Ali ve ailesine dönmek gerekir. 
Son derece iyi yürekli, anasından çok, hem Meryemce'in anlatımlarından 
hem Koca Halil'in anlatımlarından anlaşıldığı üzere, babası İbrahim'e "çekmiş" 
bir kişidir Uzun Ali. Sanatçı, "serazat" bir yanı da vardır, çok güzel "düdük" 
çalar, oynak havalan sever, çal denildiğinde de kurnaz hemen çalmaya başlar. 
Zaten bu romanda başına ne geldiyse bu iyi yürekliliği, hayır demeye yüzünün 
tutmamasından gelir. Koca Halil'in yakınmalarına dayanam az, Meryemc e'yle 
birlikte ayakta zor duran Küheylan'a bindirir, Meryemce'nin bütün karşı çı­
kışlanna karşın. Yola çıkıldığında, atla ve Meryemce'nin öfkesiyle ilgilenmez, 
çevresiyle ilgilenir. At, önce köylülerden geri kalır ve tökezler daha yolculuğun 
başlarında. Uzun Ali ortalarda yoktur ve bu Meryemce'yi büsbütün öfkelendi­
rir. Köylüler yeniden Koca Halil'le Meryemce'yi bindirir, kısa bir süre sonra ye­
niden düşer. Köylülerden iyice koptuklarında at bir daha düşünce, ölür. Koca 
Halil ortadan kaybolur ve Meryemce çılgına döner. Ortadirek, bundan sonra 
Meryemce, Uzun Ali, Elif ve çocuklar arasında "menzile erişme", sağ kalma ça­
tışması olarak sürer. Meryemce'nin eziyet çekmesi ve çektirmesi, Uzun Ali'nin 
saflığı ve umuduyla yeni bir gerilim düzeneği kurar. Meryemce'nin daha at 
üstündeyken başladığı doğrudan konuşma yerine kullandığı dolaylı konuş­
ma yöntemi bir tür antik trajedi ortamı yaratır. Atla konuşurken atın ölümüy­
le ağaçlarla, otlarla, taşlar konuşur, söyleyeceklerini Uzun Ali'ye değil, bunlara 
söyler. Başta E lif ve çocuklarla konuşurken, yol sarplaşıp iyice Toroslar'a sardır­
dığında bir çığlığa dönüşür Meryemce'nin monolog ları. Uzun Ali'nin önce atın 
yüzdüğü derisini sonra Meryemce'yi taşıması, bütün doğallığı yanında Sisy­
phas söylencesini de çağrıştırmadan edemez. Uzun Ali annesini dinlemediği 
için ağır bir cezaya uğramıştır. 
Yaşar Kemal patetik bir yazar değildir. O ağır, acılı, zorlu yürüyüşü, olağa­
nüstü doğa betimlemeleriyle, daha önceki -hep aynı güzergah üzerinden iner 
köy Çukurova'ya- yolculukların anılarıyla özellikle malalarda yedikleri basit 
yemeklerin kişilerin bakış açılarından anlatımıyla bir ziyafete dönüşüyle, küçük 
komikliklerle (örneğin Meryemce'nin bir yatınn yanında uyandığını fark etti­
ğindeki tepkisi) hem okuru rahatlam hem akıcılığı sağlar. 
Bu zorlu yolculuğun sonunda hep birlikte Çukurova'ya indiklerinde daha 
köyün diğer kişileriyle karşılaşmadan Koca Halil ortaya çıkar. Ardından 
Meryemce'nin o muhteşem giyip takıp takıştırma faslı gelir. .. Ve köylülerini 
bulduklarında Muhtar Sefer'in Taşbaşoğlu'na duyduğu kinle onları gene verim­
siz tarlaya soktuklarını öğrenirler. Hem geç kalmışlardır hem Sefer'in oyunun 
kurbanı olmuşlardır. Romanın son cümlesi tıpkı ilk cümlesi gibi son derece 
çarpıcıdır. Uzun Ali yaşadıkları onca serüvenin hem nedenini hem sonucunu 
verir bu cümleyle: "İndik ya!" dedi. "Geldik ya!"'