213 
 bu dönemin unsurları idi. Ancak Gazali sonrası pozitif bilimlerin bir tarafa bırakılması tüm 
İslam dünyasını yerinde sayar duruma getirdi. Osmanlıda da 17 inci yüzyıldan itibaren 
medreseler sadece dini eğitim veren kurumlar haline getirildi. Pozitif bilimler programlardan 
çıkarıldı. 1580 de şeyhülislamın verdiği fetva ile İstanbul Rasathanesi yıkıldı . Ülkeye girişi 
yasaklanan matbaa asırlar sonra girebildi. Bugün ekonomik gelişmişlik düzeyine bakıldığında 
dünya genelinde İslam ülkelerinin en gerilerde olduğu görülmektedir.  
Umutsuzluğa katılmamak gerekmektedir. Çok güç koşullarda Kurtuluş Savaşı Destan ını 
yazan ve Köy Enstitüleri uygulaması gibi tüm dünyaya bir eğitim örneği sunan bu toplumun bu 
sorunları da aşacağına inanıyorum.