�:iinkii baz1larma gore bilirn evrenseldi, bu gen;egin d1�mda 
hii;bir �eyin onerni yoktu. Bu gorii� belki dogrudur. Ne var 
ki, iilkernizin de, bu gorii�iin dogrn olrnad1gma inanan insan­
lara �iddetle ihtiyac1 vardir. Ve Mustafa inan gibi dii�iinen 
bilirn adarnlan da Dogu'dan Bati'ya dogru durrnadan artan 
beyin goi;iiniin her zarnan kar�1smda olrnu�la rdir." 
Mustafa inan, hayatmm sonuna kadar bOyle dii�iindii. 
Oliimiinden dort y1l once (8.10.1963) yazd1g1 bir rnakalede 
bunu ai;1ki;a belirtirken, rneselenin evrenselligine de degini­
yordu: 
"Gor edenler meselesine rok onem verilmemesini savunan 
diger bir dii�iince tarzim da �oyle ozetlemek kabildir: 'II. Ci­
han Sava�i'ndan sonra, bari� konusunda, fikirlerde biiyiik 
geli�meler oldu; Birle�mi� Milletler, Avrupa Konseyi gibi re�it­
li organizasyonlar sayesinde milletler birbirlerine daha rok 
yakla�ti; memleketler arasmd aki siki smirlar gev�edi; insanlik 
diinya bari�mda onemli ilerlemeler kaydetti. Bu sebeple bir 
ilim veya meslek adamimn kendi yurdunda veya ba�ka bir di­
yarda rali�ml� olmasi bir problem te�kil etmemelidir; runkii 
bu kimselerin, daha prodiiktif olarak rali�acaklar i yeri ser­
meleri, diinya rapmda bir ref ah arti:;ina hizmet olacaktir.' 
"Diinya sulhu yoniinden savunulan bu fikirde kanaati­
mizce bir reli�me mevcuttur ; zira, yine II. Cihan Sava�i'ndan 
sonra, iyice anla�ilmi�tir ki diinya yiiziinde gerrek bari�. an­
cak milletler arasmda mevcut ekonomik ve kiiltiirel seviye 
farklarmi gidermekle kabil olacaktir. Bu fikre uygun olarak 
ileri seviyede olan milletler, az geli�mi� iilkelere yardimda 
bulunmu �lardir; ancak, seviye farkmm giderilmesi, ba�lan­
girta di� yardimdan temin edilse bile, zaman gertikre geri 
kalmi� memleketler kendi imkanlariyla kalkmmak zorunda­
dirlar. Bu irten kalkmma mecburiyeti irin de, ilme, teknige ve 
dolayisiyla onun adamlarina ihtiyar vardir; kendi kabiliyet-
92