Doğayla Çatışanların Öyküsü 7 
yaşlıdır. Ne var ki Meryemce şanslıdır: İbrahim'in son hırsızlığından kalma Kü­
heylan adlı atıyla iner Çukurova'ya . Müthiş bir öfke küpü ve müthiş bir isyan 
bayrağı olan Meryemce'nin en fazla kızdığı, adeta düşman olduğu kişiyse kocası 
İbrahim'in yoldaşı, Koca Halil'dir. Onun Koca Halil'e duyduğu ölümcül öfke ve 
nefreti açıkça ortaya koymasına karşın tam bir "dolapçı" olan Koca Halil ancak 
iç konuşmalarında Meryemce' ye duyduğu nefreti ortaya koyar. Gerçi Meryemce 
Ortadirek' in olay örgüsünü tek başına yaratmaz ve sürdürmez ama, baş kişi de­
ğilse bile "çekirdek kişidir". Koca Halil, Uzun Ali ve Ailesi ile Meryemce, roman­
da yola çıktıktan sonra köyden koparlar ve romanın sonuna kadar köy halkı bir 
daha ortada görülmez ve roman bu altı kişinin serüveni olarak izlenir. Belki bu­
rada at da vurgulanmalıdır çünkü at da rol alır bu altı kişinin yaşamında, hem 
de başat bir rol alır. 
Uzun Ali ve ailesinden önce Muhtar Sefer üzerinde durmak gerekir. Muh­
tar Sefer, Hıdır Kahya'nın oğludur. O da muhtarlık etmiştir. Hatta Sefer, bütün 
soyunun muhtar olduğu savındadır. Daha önce de sözünü ettiğim gibi Sefer, 
"köy romanı" kalıpları içinde gördüğümüz muhtar kahbından çok daha bo­
yutlu ve bireysel bir kişidir. Romanın başında hem Koca Halil'in tedirginliğini 
hem döngeleleri fark etmiştir ama harekete geçmemiştir çünkü köylünün bir 
bölümünün bir süredir Çukurova'da yaşadıklarından hoşnutsuz olduğun u, ona 
karşı cephe aldıklarını sezinlemiştir, kısacası pusuya yatmış, olup bitenin orta­
ya çıkmasını beklemektedir. Köylüyü kızdıran şey şudur: Sefer'le Delice Bekir 
köylüyü başka köylülerin girmek istemediği pamuğu az tarlalara sokmuştur, 
tarlaların sahipleriyle anlaşıp. Bu da onların daha az pamuk toplanmasına ve 
köylünün veresiye tek alışveris yaptığı Adil Ağa'ya olan borçlannın kabarına­
sına yol açmıştır. (Bu durum, üçlünün ikinci romanı Yer Demir Gök Bakır 'ın 
temel izieklerinden birini oluştura caktır.) Uzun Ali'nin arkadaşı ve akrabası 
Taşbaşoğlu başı çekerek köylüyü Sefer'le Bekir'in gösterdiği tarlaya girmemeye, 
kendilerine başk<ı. bir tarla bulmaya ikna etmeye çalışmaktadır. Başta başarılı 
olmanın eşiğine gelirler ama Muhtar Sefer'in hızla tavır alması ve yaptığı bir 
konuşmayla yandaşlarının çoğunu yitirirler. Muhtar'ın etkileyici (!) nutku tam 
bir mizah şaheseridir. Yaşar Kemal, üzerinde çok az durulmuş olmasına karşın, 
romanlannda komiği ustaca kullanır. Buna özellikle kutuplaşmaları belirlemek 
için başvurur. Burada da Muhtar'ın laf ebeliği ile köylünün saflığını belirler ko­
miklik. Bunu yutmayan ve alaya alan sadece Taşbaşoğlu'dur. Taşbaşoğ lu'nun 
kendisine başkaldırdığını fark eden Sefer, Koca Halil'in gecikerek haber ver­
mesini de fırsat bilir ve köylüyü hareket ettinneyi bir de o erteler. Köylünün bu 
pasifliği, yola çıkmak için ille de Muhtar Sefer'in duyuru yapmasını beklemesi, 
köylülüğün pasifliğinin, kadere boyun eğmişçiliğinin, son derece belirgin ör­
neklerinden biridir. 
Sefer'in giderek can düşmanı beliediği kül yutmaz ve son derece akılcı bir 
kişi, cahiller arasında bir bilge olan (yaşına karşın çok bilmiş olsa da bilge bir