yorsun ... Bu kadar ekmeğe ne miktar katık lazım geleceğini 
hesaplasana ... Belki yemiyor, satıyordu. O halde bu harp za­
manının kepekli kuru ekmeğini çalan bir doymak bilmezin 
vazife icabı elinden geçen milyonlarla sarı liraların cazibeleri 
önünde çeviremeyeceği entrika mı düşünülür? Beş yüz ek­
meğe, beş bin ekmeğe, beş yüz bin ekmeğe razı olalım efendi. 
Afiyetle yesinler ... Ah sen hakikati bilsen, vücudundaki kan, 
tahammülünden fazla fayrap edilmiş bir makine gibi damar­
larını patlatır ... Biz canımızı aç kurtlara, peynir tulumlarını 
kedilere emanet etmiştik, şimdi niye çırpınıyoruz bilmem!.. 
Evet, Hacı Ferhat Efendi yağmur yağarken küpünü dol­
durmuştu. Servet serveti çeker . Talih yardım etti, zorbaların 
içinde kulaç attıkları yağma deryasından hanesine bir nehir 
akmaya başladı. İki kızı vardı, ikisini de birer zabite verdi. 
Damatlarından biri Levazım'a yerleşti. Öteki bilmem hangi 
komisyonda mühim bir mevki tuttu. Levazım'daki dama­
dı kıymet ve itibar ve önem bakımından Reis İsmail Hakkı 
Paşa'nınl yalnız iki gözü değil bir çift eli ve tek bacağının 
tamamlayıcısı, dayanağı, bastonuydu. Onun Levazım'daki 
işbilirliği, yardımı ve çalışkanlığıyla tek bacak reis artık to­
pallamıyor, sekmiyor, aksamıyordu. Paşa'dan himmet, da­
mattan gayret öyle bir ticarete koyuldular ki milyonlar önle­
rinde takla atıyordu. En büyük tüccarlar, Kamhiler falanlar 
yanlarında aciz birer gölge gibi kaldılar . 
İkinci damat elinde tekalif-i harbiye2 kamçısıyla bir tica­
ret evinden, bir depodan içeri girdi mi hokkabazların tılsımlı 
değnekleri gibi bunun ucunu nereye uzatsa, önünde yüzler­
le fıçı fıçı yağlar, teneke teneke gazlar, çuval çuval şekerler, 
büyük torbalarla pirinçler , balya balya yünler, pamuklar, 
kumaşlar işaret ettiği tarafa akıp gidiyordu. Bu eşyalar ara­
sında bazen askeri levazıma lazım olduğu düşünülemeyecek 
ponjeler, suralar, güpürler , dantelalar , yelpazeler, ajurlu ipek 
İsmail Hakkı Paşa, İttihat ve Terakki döneminin askeri levazım işleri 
başkanıydı. Topal lakabıyla anılırdı. 
2 Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı seferberliği üzerine 9 Ağustos 
191 4'te çıkardığı Tekalif-i Harbiye Kanunu'yla yürürlüğe koyduğu vergi. 
4