51 
 Memleketinin insanlarını yazma coşkusu bir tarafta tabii Nazım’ım büyük sezgisi Kemal 
Tahir’in orada bir devrim yaptığını düşünüyor, yazınsal bir devrim. Bizim toplumcu 
romanımıza boyut katıyorsun diyor. Bir tarafta Nazım  olağanüstü bir şey o zamana kadar 
benzerine Türk edebiyatında rastlamadığımız bir destan yazıyor. Ve hakikaten hem düz yazı 
olarak boyut getiriyor, düz yazıya romana bakışa boyut getiriyor, hem şiire boyut getiriyor. 
İkisinin olanaklarını kullanıp özgün b ir yapıt oluşturuyor. Ve bunun olması muhtemelen 13 yıl 
falan haksız mahpusluğun o zulme karşı direnmenin de kaynağı haline geliyor. Bunu şunun için 
söylüyorum. Ne zaman Memleketimden İnsan Manzaraları’nın sonuna geldiğini, bitirdiğini 
görüyor Nazım hayatt an da o bağlamda neredeyse koparak açlık grevine girerek artık 
mahpustan kurtulma ihtiyacı duyuyor. Bunu şunun için söyledim. Yazarın kendi bizatihi yani 
kendi varlığı yazarın hayatı içerisindeki durduğu algıladığı o sezgisiyle, o bilgisiyle, o hayatı 
anlama biçimiyle gösterdiği o bizim tanrısal bir yeti gibi gördüğümüz başka bir durumun varlığı 
bir kere umuttur.  
Türkiye’nin bugün dün olduğu gibi, evvelsi gün olduğu gibi, cumhuriyetin başında 
olduğu gibi iyi yazarları vardır. Bu iyi yazarlarının bugün kita p fuarlarında işte bir takım falcı, 
büyücü, dinci kitaplarının alabildiğine öne çıktığını kişisel gelişim kitaplarının ortalığa 
saçıldığını görüyor olmamız umut kırıklığına neden olmasın. Çünkü bakıyorsunuz gezi gibi bir 
olay gerçekleşiyor. Ve bir anda Tur gut Uyar gelip başköşeye oturuyor. Bir anda Cemal Süreya 
gelip başköşeye oturuyor. Bugünkü konuşmayı doğrudan siyasallaştırmak istemem ama iyi bir 
sanat yapıtının bizatihi siyasal bir varlık olduğunu düşünürsek; Türkiye’deki muhafazakar 
denen sağcı, dinci,  koyu radikal iktidar her şeyi yapıyor. Ama bir türlü o gezide ortaya çıkan ve 
kökünü işte az önce saydığım Turgut Uyar’da Cemal Süreyya’da belki bir ayağını Orhan 
Veli’de, Melih Cevdet’te, Oktay Rıfat’ta gördüğümüz zenginliği ele geçiremediği için 
çıldırı yor. Çünkü orada başka bir zeka, başka bir incelik, başka bir duyarlılık var. Dolayısıyla 
o şiirin varlığı önemlidir. Buradan şunu söylemek isterim: Bu umudun, bize dair umudun 
değerini önemini konumunu fark edebilmek açısından şimdi günlük hayatımızda şii rle haşır 
neşir olan insan sayısının pek fazla olmadığını biliyoruz ve görüyoruz. Hani Aziz Nesin’in 
deyimiyle Türkiye’de her 10 kişiden 11’i şairdir falan diye mizah yapılıyor ama gerçekte iyi bir 
şiirle karşılaşmadan ömrünü tamamlamış pek çok insan var. İyi şiirin varlığı, o varken o şiir bir 
yerde yazılırken bizim hayatımıza ne işe yaradığını bilmesek bile onun, o iyi şiirin yokluğunda 
hemen fark ederiz. Yani şöyle söyleyeyim, Türk edebiyatından büyük şairleri kaldırdığınız 
zaman kökü ortadan kalkar. O z aman da içinde yaşadığımız kültür tamamen zedelenir ve yapı 
çöker. İyi şiir umudu bizatihi kendi içinde taşır. Ben bir Melih Cevdet tutkunuyum. Bir Melih 
Cevdet hayranıyım, sevdalısıyım. Anadolu’nun büyük şairi olduğunu düşünüyorum. Bir 
yazarın yaratısının  nasıl umut olduğunu Melih Cevdet’in izini sürerken mesela net bir şekilde 
fark ediyorsunuz. Size şunu söylüyor Melih Cevdet’in şiiri, onun kendi içinde aydınlanması 
tabii. Diyor ki mesela Kolları Bağlı Odysseus’ta örneğin Teknenin Ölümü’nde Anadolu’yu öyl e 
bir tarih anlayışı içerisinde önümüze koyuyor ki, çok özel ve incelikli bir biçimde kendimizden 
ibaret saymadığımız bir tarihi hele ki bu Çanakkale coğrafyasında zaten kendi varlığımızı 
sınırlamamız mümkün değil tarihi. Bizden öncesine de bakarak bir Ana dolu aydınlanması, tarifi 
yapıyor. Melih Cevdet’in şiiri yapıyor bunu. Ve biz bir aile duygusu taşımaya başlıyoruz. Ve 
eğer onu fark ederseniz, o aydınlanmayı incelikli bir şekilde sezip onun izini sürmeye 
başlarsanız aslında bu saldırgan otoriter rejimler in insanı tutsak almaya, boyun eğdirmeye 
çalışan bu gericiliğin, yobazlığın, bayağılığın burada tamamen kök salmaya imkanı olmadığını 
görmüş oluyorsunuz. Bunun altını çizmek isterim. Hani umut diyoruz ya, hocam girişte dedi ya