263 
 zamanlardaki ABD'nin tutumundan kaynaklanan nedenlerle aynı ittifakı içerisinde bir Stratejik 
Ortaklık seviyesindeki ilişkilerine rağmen ‘ ’arafta’’ bulunmaktadır. Türkiye'yi ilgilendiren en 
önemli sorun Kürt sorununun yarattığı güvenlik ve beka sorunudur. Irak’tan sonra Suriye iç 
savaşı ile ortaya çıkan ve Kürtlere Akdeniz'de bir denize çıkış sağlayacak Kürt Koridoru 
sağlanmasına yönelik baş ta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Avrupa ülkelerinin açık 
desteği vardır.  Barzani Irak Kuzeyi Bölgesel Yönetimi olarak 25 Eylül 2017’de yapılan 
bağımsızlık referandumda %93,29 evet oyu almıştır (Milliyet, 26 Eylül 2017). Sonuçları başta 
Türkiye o lmak üzere Irak ve diğer bölge ülkeleri tarafından tanınmasa da uygun konjonktürel 
ortamda gündeme gelmesi mümkündür. Suriye'de de Kürtlerin özerk ya da bağımsız bir birim 
oluşturmasına yönelik süreç devam etmektedir. Bu konuda başta Türkiye olmak üzere İr an, Irak 
ve Suriye'nin göstereceği direnç belirleyici olacaktır. Pragmatist yaklaşım sergileyen Amerika 
Birleşik Devletleri ve Rusya'nın bölgedeki dirence göre desteği çekmeleri ya da ertelemeleri 
söz konusu olabilir. Bu konuda Avrupa ülkelerinin ve özelli kle Fransa ve İngiltere’nin Kürtlere 
devlet kurdurma yönündeki tarihsel desteği de ciddi bir baskı oluşturma potansiyeli 
taşımaktadır.  Nitekim Trump 29 Mart 2018 tarihinde “Suriye'den çekilebiliriz” derken Fransa 
Cumhurbaşkanı Macron” Suriye konusunda Tür kiye ile Suriye Demokratik Güçleri arasında 
arabuluculuk yapabiliriz” şeklindeki çıkışı bu kapsamdadır. Oslo Barış sürecinin askıya alındığı 
2000’li yıllardan itibaren ve özellikle Aralık 2010'da başlayan Arap Baharı süreciyle Arap 
halklarının ekmek, özgür lük ve şeref talepleri ile iki hususun arka planda kalmasına neden 
olmuştur. Bunlardan ilki İsrail'in bölge ülkelerinin direkt hedefi olmaktan uzaklaştırılmasıdır. 
İkincisi ise Kürtlere toprak ve devlet temini olgusu ve faaliyetidir. Suriye iç savaşı ile s essizce 
yürütülen Kürtlerin kritik bölgelerde nüfus nakli suretiyle çoğunluk oluşturma faaliyetleri önce 
Esad'ın sonra da Türkiye ve İran gibi ülkelerin direnci ile karşılaşmış ve niyet açığa 
çıkarılmıştır.  
Özet olarak bölgede Körfez ülkelerinde görülen yu muşama yumuşatma ve bazı totaliter 
diktatörlüklerin yıkılması ya da esnetilmesi süreci dışında ülkelerin siyasi, ekonomik ve 
kültürel değerlerine göre değişen şekilde yönetim yapılarının devamını sürdürmesi 
beklenmektedir.  
3.4. Ortadoğu’da demokrasi yerle şir ya da kabul görür mü?  
Ortadoğu ülkeleri için demokratikleşme süreci Büyük Büyük Ortadoğu süreci 
kapsamında 7 Ağustos 2003'te The Washington Post gazetesinde Condoleeza Rice tarafından 
kaleme alınan makalede yer alan “22 ülkeden oluşan ve toplamda 300 m ilyonluk bir nüfusa 
sahip olan Ortadoğu, 40 milyon nüfusu İspanya'dan daha düşük bir toplam Gayri Safi Yurtiçi 
Hasılaya sahiptir. Bu özgürlük açığı olan Arap entelektüellerine siyasi ve ekonomik bir yardım 
çağrısıdır” (Washington Post, 7 Ağustos 2003) ifad esi ABD’nin bölge ile ilgili dönüşüm 
niyetlerinin varlığını teyit etmektedir.  
Freedom House “2018 dünya özgürlük raporu” na göre “demokrasi krizde” başlığı 
altında yayımlanan raporda Ortadoğu bölgesinde Tunus ve İsrail özgür, Fas, Ürdün ve Lübnan 
kısmen öz gür ülkeler olarak yer alırken diğer ülkeler -Türkiye dahil - özgür olmayan ülkeler 
kategorisinde gösterilmektedir (Freedom House, 2018 Dünya Raporu). Yine 2013 yılı Freedom 
House istatistiklerine göre 18 Arap ülkesinden;  
• Cezayir ve Yemen'deki kısmi özgürlü kler dışında serbest Devlet Başkanlığı 
seçimlerinin yapılmadığı,  
• Cezayir, Mısır, Ürdün, Irak, Lübnan, Kuveyt, Fas, Umman, Sudan, Suriye, Tunus 
ve Yemen'de kısmi, dolaylı ve sınırlı yasama meclisi ve parlamenter seçimlerinin 
olduğu diğer ülkelerde seçim dah i olmadığı,  
• Cezayir, Mısır, Irak, Ürdün, Lübnan, Fas, Sudan, Suriye, Tunus ve Yemen'de 
kontrollü ve yönetimin izin verdiği siyasi partilerin olduğu; Bahreyn, Kuveyt, Libya,