türbancı kızların haklarını savunan bir köş e yazarı olmuş tu. Başörtülü kızların 
dört yıl önce Kadife'nin baş ım açmasıyla kınlan direniş i yeniden baş lar gibi 
olmuşsa da, davalarına bağ lı olanların okuldan atılmaları ya da baş ka 
şehirlerdeki üniversitelere gitmeleri yüzünden bu hareket Kars'ta İ stanbul'da 
olduğu kadar kuvvetli değ ildi artık. Hande'nin ailesi benimle görüş meyi 
reddetti. Gür sesli itfaiyeci ihtilal sonrası söylediğ i türkülerin çok 
sevilmesinden sonra Serhat Kars Teievizyonu'ndaki haftalık "Serhat Türkülerimiz" 
programının yıldızı olmuş tu. Yakın dostu, Ş eyh Saadettin Efendi'nin 
müdavimlerinden, Kars Hasta-nesi'nin müziksever kapıcısı, her salı gecesi banda 
alınıp, cuma akş amları yayınlanan programda ritm sazla ona eş lik ediyordu. 
Gazeteci Serdar Bey beni ihtilal gecesi sahneye çıkan küçükle de tanış tırdı. 
Babasının o günden sonra okul piyeslerinde bile sahneye çıkmasına izin vermedi ği 
"gözlük" artık yetiş kin koca bir adamdı, ve hâlâ gazete dağ ıtıyordu. Onun 
sayesinde Kars'ın Istan- 423 bul'da çıkan gazeteleri okuyan sosyalistlerinin ne yaptığ ını öğrenebildim: Hâlâ 
islamcılarla Kürt milliyetçilerinin devletle ölümüne çatış masına kalben saygı 
duyuyor, kimsenin okumadığ ı kararsız bir bildiri yazmakla, geçmiş lerindeki 
kahramanlıklar ve fedakârlıklarla övünmenin dış ında etkili bir ş ey 
yapamıyorlardı. İşsizlikten, yoksulluktan, yolsuzluklardan ve cinayetlerden hepimizi kurtaracak kahraman ve fedakâr insan bekleyiş i benimle konuş an herkeste 
vardı ve biraz tanınan bir romancı olduğ um için bütün ş ehir beni bir gün 
geleceği hayal edilen bu büyük adamın hayali ölçüleriyle değ erlendiriyor, 
istanbul'da alış ıp gittiğ im pek çok kusurumdan, dalgınlık ve dağ ınıklığımdan, 
aklımı kendi iş ime ve hikâyeme takmış  olmamdan, aceleciliğ imden 
hoşlanmadıklarını hissettiriyorlardı. Birlik Çayhanesi'nde oturup bütün hayat 
hikâyesini dinlediğ im terzi Marufun bir de evine gidip yeğ enleriyle tanış ıp içki 
içmeli, genç Atatürkçülerin çarş amba gecesi düzenledikleri konferans için 
şehirde iki gün daha kalmalı, bana dostlukla sunulan bütün sigaraları 
tüttürmeli, bütün çayları içmeliydim (çoğ unu yaptım da). Fazıl'ın babasının 
Vartolu askerlik arkadaş ı bana dört yılda daha pek çok Kürt milliyetçisinin ya 
öldürüldüğ ünü ya da hapse tıkıldığ ını anlattı: Kimse artık gerillaya da 
katılmıyordu, Asya Oteli'ndeki toplantıya giden genç Kürtlerin de hiçbiri 
şehirde değ ildi artık. Zahide'nin kumarbaz ve sevimli yeğ eni pazar akş amüstü 
yapılan horoz doğ uşunun kalabalığ ına beni de soktu ve çay bardaklarında sunulan 
rakıdan bir anda zevkle iki kadeh içtim. 
Akşam ilerlemiş ti, kimseye görünmeden otelden çıkmak için tren saatinden çok 
önce kar altında yapayalnız ve mutsuz bir yolcu gibi ağ ır ağır yürüyerek odama 
döndüm, bavulumu yaptım. Mutfak kapısından çıkarken Zahide'nin hâlâ her akş am 
çorba verdiğ i hafiye Saffet ile tanış tım. Emekli olmuş tu, dün akş am televizyona 
çıktığım için beni tanıyordu, bana anlatacakları vardı. Birlik Kıraathanesi'ne 
oturduğumuzda emekliliğ ine rağmen hâlâ devlete parçabaş ı iş yaptığını anlattı 
bana. Kars'ta bir hafiye hiçbir zaman emekli olamazdı; ş ehirdeki istihbarat 
servislerinin neleri kurcalamak için buraya geldiğ imi pek merak ettiklerini 
(eski "Ermeni" olayları, Kürt isyancıları, dinci gruplar, siyasal partiler?) ona bu 424 bilgiyi verirsem üç beş  kuruş kazanabileceğ ini dürüstçe gülümseyerek söyledi. 
Çekinerek Ka'dan söz ettim, dört yıl önce arkadaş ımı bir ara adım adım 
izlediğini hatırlattım ve onu sordum. 
"İnsanları, köpekleri seven çok iyi bir insandı," dedi. "Ama aklı Almanya'daydı, 
çok içine kapanıktı. Bugün burada kimse onu sevmez." Uzun bir süre sustuk. Belki bir bildiğ i vardır diye çekinerek ona Lacivert'i 
sordum ve tıpkı benim Ka için gelmem gibi, bir yıl önce birilerinin İstanbul'dan 
onu sormaya Kars'a geldiğ ini öğrendim! Saffet, devlet düş manı bu genç 
İslamcıların Lacivert'in mezarını bulmak için çok uğ raştıklarını anlattı: Büyük 
ihtimal mezar ziyaretgâh olmasın diye naaş  bir uçaktan denize atıldığ ı için