Fekê Çolîgî
Fekê Çolîgî fekanê Kirdan (Zazayan) ra yew o. Kirdkî (Zazakî) de çend fekî estî. Wext ke vanî fekê Çoligi, qestî tena mekezê bajarê Çolig nîyo. Heme dewanê Çoligî, Boglan û Dara Hêni, Pali, Depe, Qowanciyan û Mêrun zî mîyanê na fekî de hesibîyenî.

Problemê kategorîzekerdişê fekan 
Benatê fekanê Kirdkî de ferqî zaf gird nîyî. Esas merdim nêşkeno fekan rehat kategorîze bikero. Çike fekî zaf kotî têmiyan. Ge ge taye çîyan de di mintiqayî seypîye yî, la eynî di mintiqayî yewna çi de cîya yî. Na ray her mintiqa yewna yew mintiqa de seycê yî. Lakîn hancî zî merdim eşkeno taye hususîyetanî fekê Çoligi ra behs bikero.

Zemîrê Kesî (Zemîrê Şexsî) 
Kirdkî de di grûbê zemîrê kesî estê: Halê Normatîfî û Halê Oblîkî.

Halê Normatîfî

Halê Oblîkî

Kar

Mesderê karan 
Her fîil yew halê xo yo infinitif yanî bi mesder esto. Mesder yew hereket û yew hal îfade kenî. Kirdkî suffîksî mesderî karan mintiqa ra mintiqa cîya cîya yî. Fekê Çoligi de sey suffîksê mesderanê karan 
"-iş" û "îş" yenî şuxilnayiş.

Karî ra nameviraştiş 
Fekê Çoligi de sufîksî "-iş" û "îş"  hem sey suffîksî mesderî hem zi sey nameyî vacîyênî.

Karo pîyabeste 
Preverb yew çeku ya ke yena vernîya karî ya zî preverb karî ra pey yeno. Ge-ge yew preverb û yew kar pîya yewna karê neweyî virazenê. Yanî preverb + kar benê karo pêrabeste. Fekê Çoligi de çend tewir karo pîyabeste estê. Preverbê a-, de-, ra-, ro-, we-, pa-, pê-, po-, tê-, to- çend preverbê yewheceyinê. Preverbê bider-/bere-/bede-, pede-, pêra-, pêro-, pira-, piro-/pero-, tede-/tedi-, têra-, têro-, tiro- çend preverbê yewheceyinê. Fekê Çoligi de kar ke ancîno, preverb karî ra pey yeno.

Antişê karan

Karo nêmecet 
No kar tena demo nikayin de ancîyeno. No kar nameyan, sifatan ya zî zamîran dima yeno û maneyo newe dano înan. Îngîlizkî de no kar ra "to be" û Tirkî de zi "olmak" vacîyeno.

 Çimeyî: Kurij, Grûba Xebate ya Vateyî, Turgut p. 81

Demo Hîra, Demo Nikayin û Demo Ameyox 

 1 Formê demo hîra, manayê ameyox zî ifade keno. Pratîk de no manayê demo ameyox, pê zarfanê wextan pîya yeno şoxilnayiş.
 Nimûne: "Ez siba şîna Çolig." (Tomorrow I will go to Çolig.)
 Zamîrî ke zereyê parantezî de, fekê Çoligî de yenî şoxilnayiş.
 Çimeyî: Kurij

Demo Vîyertin 

 1 Obje yo Zafamar
 Zamîrî ke zereyê parantezî de, fekê Çoligî de yenî şoxilnayiş.
 Çimeyî: Kurij

Raweyî 
Fekê Çoligî de çar tewir raweyî estê. Nê raweyê fermanî, raweyê waştişî, raweyê ganîyîye û raweyê şertî yê.

 Zamîrî ke zereyê parantezî de, fekê Çoligî de yenî şoxilnayiş.
 Çimeyî: Kurij

Name

Maykî û nêrkî 
Fekê Çoligî de name û sifetê maykî bê “-e” û bê “-i” vacîyênî. Çekuyî peybendê cînsîyetî nîgenê.

Yewamar û Zafamar 
Kirdkî de suffîksanê zafamarîye ra yew zî "-î" ya. Nameyê ke bi herfa bêvenge (sessiz harf) qedîyênê,
pê “-î” benê zafamar. Na, fekê Çolig de esta. Labela çekuyî fekê Çoligî de pê peybendê "-î" nîbenê zafamar. Çekuyî de yew herfa bêvenge transforme bena.

Amarnameyî

Zemîrê nîşanî (Zemîrê îşaretî) 
Zemîrê nîşanî, ê zemîrî yê ke gama ke mêrdim çîyêk ya zî çîyan îşaret keno.

Semedê nêzdî 
 Halê xoserî de (normatîf):

Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "ena" sey "ina", "en" sey "in" û "enî" sey "inî" vacîyenê.  

 Halê oblîkî de:

Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "enê" sey "inê", "enî" sey "inî" û "enûn" sey "inûn" vacîyenê.

Semedê durî 
 Halê xoserî de (normatîf):

Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "eya" sey "aya", "ewi" sey "owi" û "eyî" sey "ayî" vacîyenê.

 Halê oblîkî de:

Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de "eyê" sey "ayê", "eyî" sey "ayî" û "eyun" sey "ayin" vacîyenê.

Îzafe

Îzafeyê namey 
Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de vengo ke îzafeyê nameyî îfade keno vîndî bîyo. Mavacî, herinda "lacê Hesenî" de tayê mintiqayan de vanê "lac Hesen". Fekê Çoligî de vengî ke îzafeyê nameyî îfade kenê têna "ê" û "î" yê.

Îzafeyê zemîrî 
Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de vengo ke îzafeyê zemîrî îfade keno vîndî bîyo. Mavacî, herinda "herî mi" de tayê mintiqayan de vanê "her mi". Fekê Çoligî de vengî ke îzafeyê zemîrî îfade kenê têna "ê" û "î" yê.

Îzafeyê sifetî 
Fekê Çoligî de tayê mintiqayan de vengo ke îzafeyê nêrkîyî îfade keno vîndî bîyo.  Mavacî, herinda "gayo sûr" de tayê mintiqayan de vanê "gay sûr".

Vurîyayişê (Bedilîyayişê) vengan

Venga "iwa" û "ew"

Vengê "o"

Vengê "am" û "an"

Vengê "ê"

Vengê "c"

Çimeyî 
 Kurij, Seyîdxan; Kirdkî'de Bingöl Aĝzının Bazı Özellikleri, 
 Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnuştişê Kirmanckî (Zazakî), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2005
 Turgut, Harun; Türkçe Açıklamalı Zazaca Dilbilgisi 

Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê
Fekê Zazaki
Zazakipediya