Sigmund Freud
Sîgmund Freud 6ê Gulana 1856ine de ame dinya, 23ê Êlûla 1939ine de merd. "Pîyê Psîkolojî" yeno qebulkerdiş; awankerdox û serverê psikoanaliz o; namdaranê seserra 20. ra yew o. Ey ziwanê Almankî, Latînkî, Fransizkî, Îngîlîzkî, Îbrankî, Îspanyolkî û Îtalyankî zanayêne.

Eserê ey 
 Zur Psychopat­hologie des Alltagslebens (Psikopatolojîyê Cuya Rojaneyî)
 Die Traumdeutung (Şîroveyê Hewnan)
 Über Psychoanaly­se (Derheqê Psikoanaliz de Panc Dersî)
 Totem und Tabu (Totem û Tabu)
 Zur Einführung des Narzissmus (Dekewtişî Cigeyrayişî Narsizm)
 Unbehagen in der Kultur 
 Jenseits des Lustprinzips Das Ich und das Es
 Der Mann Moses und die monotheistische Religion (Musa û Yew Humatîye)
 Derheqê Teorîya Seksualite de Hîrê Cerebnayîşî 1905
 Der Witz und seine Beziehung zum Unbewussten (Yarî û Têkîlîya xo bi Werîhîşe ra)1905
 Tarîxçeyê Psikanalizî 1914
 Dersê dekewtişî Psikoanalizî 1917
 Cuya Min û Psikoanaliz  1925
 Derheqê Psikoanalizî de

Kronolojîya cuya ey 
 6ê Gulana 1856ine de, keyeyêko Musewî de, bajarê Freîbergî (Nika pabesteyê Cimhurîyeta Çekî yo) de yeno dinya.
 1860: Keyeyê ey barkeno Wîyana.
 1865: Dest bi mektebo verîn keno.
 1876-82: Unîversîteya Wîyena de tip waneno. Enstîtuya Fîzyolojî de verê Brucke de xebetîyeno.
 1877: Derheqê anatomî û fîzyolojî de maqeleyanê xo yo verînan nuseno.
 1881: Dîplomaya Doxtorê geno û mezûn beno. 
 1882: Martha Bernays rey de nîşan keeno.
 1882-5 : Nêweşxaneyo Pêroyî yê Wîyana de xebetîyeno. Anatomîya mezgîser vindeno û gelek nusteyan nuseno.
 1884-7: Derheqê sey yew îlacî gurenayîşê kokaînî ser xebetîyeno.
 1886: Martha Bernays rey de zewejîyeno. Wîyana de muaneyeyêko şexsî akeno.
 1886-93:  Wîyana de Enstîtuya Kassowîtzî de derheqê norolojî, bi taybetê derheqê felcî mezgî yê gedeyan, ser de xebetîyeno û gelek nuşteyan nuseno.
 1887 Kênaya ey yena dinya (Mathilde)
 1887-1902: Wilhemn Flîessî rey de hevaltî keno û yewbînan rê mektub nusenê. Fikrê Flîessî seba Freudî rayirêko newe akenê. 
 1887: Tedawî de hîpnoz gureneno.
 1888: Hêdî-hêdî hîpnoz caverdeno û teknîkê "association" gureneno.
 1889: Seba ke derheqê "teknîkî telkînî" de hîna zaf zaneye bîgero, şino Nancî 3u Berheimî vîneno. 
 1889: Lajê ey o verîn yeno dinya. (Martin)
 1891: Derheqê afazî de monografî.
 1892: Lajê ey o qij yeno dinya. (Ernst)
 1893-8: Serê "hîsterî" û "obsesyon" û "anksîyete" de cigeyrayîşan keno û maqaleyan nuseno.
 1895: Bi Breuerî rey de, "Derheqê Hîsterî de Xebatî" nuseno.
 1893-6: Têlîlîya Freud û Breuerî xerebîyena.
Freud conceptanê "repression" û "pawitişî" ano ziwan. Û ancîya vano ke nevrozî lejê mabeynê "ego" û "lîbîdo" ra vejîyenê
 1896: Çekuya psikoanaliz gureneno. Bawî Freudî mireno.
 1897: "Xoanalizkerdiş"î Freudî: teorîya brîndarbîyayîşî caverdeno û teorîyanê "seksualiteya gedeyekî" û "Kompleksa Oedipusî" qebul keno.
 1900: Şîroveyê Hewnan: Qismo peyin de Freud, derheqê pêvajoyê zihnî û werîhîşe de vînayîşê xo ano ziwan.
 1901: Psikopatolojîyê Cuya Rojaneyî: Kitabî "Şîroveyê Hewnan" reyde no kitabî xo de Freudî teorîya xo serê cuya zîhnî ya normalî ser de zî cerebnaya.
 1905: Derheqê Teorîya Seksualîte de Hîrê Cerebnayîşî: Reya verîne xurtbîyayîşê "seksual instinct"î pêçekî ra hetanî rasayîye teqîb keno.
 1906: Carl Gustav Jung dekeweno gruba Psikoanalizî. 
 1908: Psikoanalistî kombîyayîşo mîyannetewî yo verînî Salzburgî de virazenê.
 1909: Freud û Jung seba dayîşê konferansêk şinê DYE. 
 1910: Teorîya Narsizmî ano ziwan.
 1911-15: Derheqê teknîkî analizkerdişî ruhî de meqaleyan nuseno.
 1911: Alfred Adlerî reyde cîya kewenê.. 
 1912-13: Totem û Tabu nuseno: Psikoanalizî serê materyalê antropolojikî de gureneno.
 1914: Jungî rey de cîya keweno. 
 1915-17: Konferansî Dekewtişî: Têvernayîşêko pêroyî derheqê fikranê Freudî, ke hetanê Şerê Dinya yo Yewinî ardê ziwan. 
 1919: Teorîya Narsizmî serê "nevrozanê şerî" de gureneno.
 1923: Teorîya îd û ego û superego ano ziwan. Û nêweşîya qanserî tede dana teber.
 1925: Derheqê "cinîyan de xurtbîyayîşê seksuale (cinsî)" de fikranê xo sererast keno.
 1926: Derheqê anksîyete de fikranê xo sererast keno.
 1927: "Die zukunft einer illusion" (Ameyoxê Îllîzyonêk) nuseno. Bi no eserê xo dest bi xebatanê komale keno.
 1930: "Das Unbehagen in Kultur" nuseno. 
 1933: Kitabî Freudî Berlîn de hetê Nazîyan ra yenê vêşnayîş.
 1934-8: "Der Mann Moses und die monotheistische Religion" (Musa û Yew Humatîye) nuseno. Kitabê ey o peyin o ke verê mergê xo veto.
 1938: Freud, Wîyana caverdeno û remeno Londra. 
 1939 23 Êlûl: Londra de mireno.

Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê
Psikologi
Psikoanalisti
Ateisti