Simya
Simya (ya zi alşımi, alkımi zi vaciyeno) zıwanê Erebki ra vêrdo a zıwananê binan. İlmo verêno u kıhano ke merdıman kimya ra ver pê ey tebieti geyrao, dormey xo ewnao u yew felsefe rê işaret keno. Coka simya kimyao verêno. Simya kimya, metalurcie, fizik, tıb, astrolocie, semiotik, mistisizm, spiritüalizm u huneri gêno xo miyan. Wıni fıkıriyeno ke 2500 serre ra vêşêro ke merdıman simya kerdo. Raveri Mezopotamya, Mısıro Antik, İran, Hindıstan u Çin de merdıman o guriyo. Demanê antikan ra heta seserra 19. Ewropa de merdıman simya geyrao cı.

Simya be çımanê ilmanê ewroyêni zey ilmê do zûr vêniyeno, simyageri zi wıni fıkıriyenê. Simyageran waşto ke qurşuni bıçarnê a zerni, inan bawer kerdo ke erd u asmên çehar elemantan ra yenê pêra, têdıma herre, hewa, awe u adır. Yew zi simyageran waxtê xo vêşêr be ilacê mucızewi, jari u iksırê sihırıni rê viyarno ra. Heto bin ra zi taê simyageri est biy ke akademisyen, entelektuel u alım zi biy. Isaac Newton, Robert Boyle inan raê. Enê merdıman zerrey madeyan geyray cı, eştê çım tebietê madeyanê kimya ser u kimya sero gama verêne eşta cı.

Referansi 
Principe, Lawrence. The Secrets of Alchemy. University of Chicago Press, 2013.
Principe, Lawrence and William Newman. Alchemy Tried in te Fire: Starkey, Boyle, and the Fate of Helmontian Chymistry. University of Chicago Press, 2002.
Lindsay, Jack. The Origins of Alchemy in Greco-Roman Egypt. Barnes & Noble, 1970.
SHAC: Society for the History of Alchemy and Chemistry
 ESSWE: European Society for the Study of Western Esotericism
 Association for the Study of Esotericism
 The Alchemy Website. – Adam McLean's online collections and academic discussion.
 
 Dictionary of the History of Ideas: Alchemy
 Book of Secrets: Alchemy and the European Imagination, 1500–2000 – A digital exhibition from the Beinecke Rare Book and Manuscript Library at Yale University
 Othmer MS 2 Alchemical Miscellany at OPenn
Alchemy featured topic page on Science History Institute Digital Collections featuring selected manuscripts, rare books, paintings, and ephemera relating to alchemical topics and experimentation.

Simya
Kimya