Ụbara Asụsụ Maban
Asụsụ Maban bụ obere ezi na ụlọ nke asụsụ ndị a gụnyere na ezi na ụlọ Nilo-Sahara. A na-asụ asụsụ Maban n'ebe ọwụwa anyanwụ Chad, Central African Republic na ọdịda anyanwụ Sudan (Darfur).

Asụsụ dị iche iche 
Ngalaba Maban gụnyere asụsụ ndị a:

 Mimi nke Nachtigal
 Kenjeje (Yaali, Faranga)
 Masalit: Surbakhal, Masalit
 Aiki (Runga na Kibet, mgbe ụfọdụ a na-ewere ya dị ka asụsụ dị iche)
 Mabang: Karanga, Marfa, Maba

Asụsụ ndị a gbara akaebe na ndepụta okwu abụọ a na-akpọ "Mimi", nke Decorse (Mimi-D) na Nachtigal (Mimi -N) chịkọtara, a na-ekewapụkwa ha dị ka Maban, ọ bụ ezie na a na-agbagha nke a. Mimi-N pụtara ihe a ọ nwere njikọ dịpụrụ adịpụ na Maban n'onwe ya, ebe Mimi-D yiri ka ọ bụghị Maban ma ọlị, na myirịta n'ihi mkparịta ụka asụsụ na Maba na-achịkwa mpaghara.

Blench (2021) na-enye nkewa n'ụzọ dị a:

 Proto-Maban
 ? Mimi nke Nachtigal
 Aiki-Kibet
 Aiki (= Runga)
 Kibet
 isi alaka
 Kendeje
 Masalit, Surbakhal
 Maban (= Mabang)
 Karanga
 Marfa
 Maba

Mmekọrịta mpụgara 
Na ndabere na ihe akaebe ọdịdị dị ka akara ọnụọgụ atọ na aha, Roger Blench (2021) na-atụ aro na ndị ikwu kacha nso nke asụsụ Maban nwere ike ịbụ asụsụ ndị Sudan nke Ọwụwa Anyanwụ, ọkachasị asụsụ Taman, nke mejupụtara alaka n'ime Northern Eastern Sudanic. Maban na-enwekwara okwu yiri asụsụ Fur, asụsụ Sahara, na ọbụna asụsụ Songhay, mana n'ozuzu ya, ọ nwere ọtụtụ okwu yiri asụsụ ndị Sudan nke Ọwụwa Anyanwụ.

Okwu ntụnyere 
Blench (2021) na-etinye mgbochiume ndị a maka proto-Maban:

O yikarị ka ụdaume bụ ATR abụọ, na ọ dịkarịa ala *ɛ *e *i *ɔ *o *u na ikekwe *ɪ *ʊ, gbakwunyere ogologo. 

O yikarị ka enwere ụda ndekọ abụọ tinyere ohere nke ụdaolu na ụdaume ogologo. 

Ị̀Nkọwa okwu ndị bụ isi maka asụsụ Maban:

Ọnụ ọgụgụ 
Ntụnyere nke ọnụ ọgụgụ n'asụsụ ọ bụla:

Hụkwa ihe ndị a 

 Ndepụta okwu Maban (Wiktionary)

Edensibia 

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Nnyocha mmekọrịta na asụsụ nke asụsụ Kibet, Rounga, Daggal na Mourro nke Chad. SIL International.

Agụmagu ndị ọzọ 

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Otu Maba Lexicon. (Sprache und Oralität in Afrika: Frankfurter Studien zur Afrikanistik, 13.) Berlin: Dietrich Reimer.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Nzọụkwụ Mbụ Na-aga n'ihu Proto-Maba. Asụsụ na Ọdịbendị Afrịka 4: 113-133.

Njikọ mpụgara 

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] N'elu Mimi