Gomesi
A gomesi ma ọ bụ busuuti bụ ejiji mara mma nke dị ogologo.  Ọ bụ ejiji a na-ejikarị eme ihe maka ụmụ nwanyị na Buganda na Busoga.  Uwe ụmụ nwoke ọdịnala bụ kanzu.

Mmalite ya 
Akwụkwọ agụmakwụkwọ kachasị mma na-achọpụta mmalite nke Gomesi na 1905. Ọ bụ onye na-emepụta ihe na Goan, Caetano Gomes, onye bi na Uganda n'oge ahụ, nke bụ British Protectorate n'oge a, webatara uwe ahụ. Uwe ahụ enwetaghị ihe ọ bụla ruo mgbe nwunye Daudi Cwa nke Abụọ nke Buganda, Kabaka ma ọ bụ eze nke Buganda, yi ya mgbe di ya dị afọ iri na asatọ (ọ bụ kabaka kemgbe ọ dị afọ 1) na 1914.

Nhazi 
Gomesi bụ uwe ákwà dị ogologo, nke na-acha anụnụ anụnụ nke nwere olu dị larịị na aka dị mkpirikpi. A na-eke uwe ahụ na eriri a na-etinye n'okpuru úkwù n'elu úkwù. Gomesi nwere bọtịnụ abụọ n'akụkụ aka ekpe nke olu. A na-eji silk, ogho, ma ọ bụ ákwà linin eme ọtụtụ gomesi, ebe silk bụ nke kachasị ọnụ.  A na-eke kikooyi ma ọ bụ kanga n'okpuru gomesi linin iji hụ na ákwà ahụ anaghịarapara n'ahụ.  Gomesi a rụrụ nke ọma nwere ike ịchọ ihe ruru mita isii nke ákwà.

Enwere ike eyi gomesi maka oge ọ bụla, na ime obodo ọ bụ ụdị ejiji kwa ụbọchị. Ndị bi n'obodo ukwu na obodo mepere emepe na-eyi ya n'oge pụrụ iche dị ka olili ozu, na agbamakwụkwọ. A na-eyi gomesi n'ememe agbamakwụkwọ n'oge mmeghe, nke a makwaara dị ka Kwanjula. N'oge Kwanjula, a ga-achọrọ ndị nwanyị niile nọ n'ezinụlọ nwoke na-alụ nwanyị ọhụrụ ka ha yie uwe Gomesi.

Onye na-agụ egwu Alicia Keys yi gomesi mgbe ọ gara Uganda na 2007.

Ntụaka