Asụsụ Shilluk
Shilluk (nke a na-akpọ Dhøg Cøllø ma ọ bụ d̪ɔ́ jayllɔ̀ n'olu ndị nwe ya) bụ asụsụ ndị Shilluk nke South Sudan na Sudan na-asụ. Ọ nwere njikọ chiri anya na asụsụ Luo ndị ọzọ. Okwu Shilluk bụ ịkpọpụta okwu sitere na Arabic.

Ọmụmụ ụda

Ụdaume 

Otu n'ime ụdaume ndị a dịkwa n'ụdị ogologo na ụdị dị ogologo nke bụ phonemic.

Mgbọrọgwụ ire dị elu na nke a agbatịrị agbatị 
Shilluk, dịka ọtụtụ asụsụ Nilotic, na-eme ka ụdaume dị iche dabere na ebe ha na-ekwu okwu. A na-akpọ ha ma ọ bụ na-aga n'ihu na mgbọrọgwụ nke ire ma ọ bụ site na ntụgharị nke mgbọrọgwụ ire. Gilley na-eji okwu "ogologo larynx" ma ọ bụ "mkpịsị ụdaume".

Ụdaume nwere ọganihu nke mgbọrọgwụ nke ire bụ , , [o], [ɔ],  na ụdị ogologo ha kwekọrọ. A na-eji macron n'okpuru mkpụrụedemede ahụ egosipụta ụdaume ndị nwere ntụgharị nke mgbọrọgwụ asụsụ ahụ: [i̠], [e̠], [o̠], [ɔ̠], [u̠] na  na ụdị ogologo ha kwekọrọ.

Mgbochiume

Ụdaolu 
Shilluk nwere ọtụtụ ụdaolu, nke nwere ọ dịkarịa ala ụda olu asaa ma ọ bụ ụda olu.

E nwere ọkwa ụdaolu atọ: Ala, Etiti na Elu. Na mgbakwunye, e nwere akụkụ anọ nke Rise na nhazi atọ na-ada ada: Fall, High Fall na Late Fall. A na-egosi ihe ndị a site na akara ngosi ndị a:

Akwụkwọ edemede 
Ndị ozi ala ọzọ nke Ndị Kraịst mepụtara mkpụrụ akwụkwọ Latin maka Shilluk na mmalite narị afọ nke 20. E nwere mkpụrụedemede iri abụọ na itoolu na orthography Shilluk; ụdaume iri na ụdaume iri na itoolu.

Ụdị nke mkpụrụ okwu 
Mkpụrụ okwu ndị a na-agbanwebeghị bụ monosyllabic. Ewezuga ole na ole, mkpụrụ okwu monosyllabic ndị a na-enwekarị mmalite, ụdaume (nucleus), na coda. Udị ha dị ka ndị a:

C (Cj/w) V (V) (V) C

Ụtọ Asụsụ

Ọdịdị 
Ogwe osisi monosyllabic na-ebute okwu polysyllabic site na usoro nke derivation ma ọ bụ inflection. Maka ngwaa na aha n'otu, prefixes ndị a na-ahụkarị bụ /a- ʊ-/, na suffixes ndị a ma ama bụ /-Cɪ -ɪ -a (-ɔ)/. Ọzọkwa, mgbanwe nke ogologo ụdaume na ụdaolu na-arụ ọrụ dị mkpa na ọdịdị mgbanwe.

Ngwaa

Ọdịdị ịngwaa na-agafe agafe 
Ngwaa na-agafe agafe nke Shilluk nwere mgbọrọgwụ phonological nke nwere otu mkpụrụedemede mechiri emechi nke ụdị /C(j/w)V(V)C/. "Nke ahụ bụ, ụdaume mgbọrọgwụ ma ọ bụ dị mkpụmkpụ ma ọ bụ ogologo, a na-ejikọkwa ụyọkọ ụdaume na mmalite, ebe ọ bụla n'ime ụdaume /w,j/ nwere ike ịgbaso ụdaume ọzọ. " E nwere klas asaa dị iche iche site na mgbanwe n'ihe gbasara ogologo ụdaume na ụdaolu

Aha 
A na-eji akara isi mara mgbanwe aha: ihe na-eme ka ọ bụrụ ihe na-ewu ewu bụ mgbanwe abụọ na-egosi isi, ọ bụghị onye na-adabere na ya. Iji maatụ, Bekee nwere oke mmadụ, ebe isi bụ oke na akara nke onye na-adabere na ya. N'ụzọ dị iche, Shilluk nwere ihe na-emetụta ya n'isi (dịka, dúup = "mkpu", dû́uup = "mmkpu nke").

A na-akara ọnụ ọgụgụ mana ọ nweghị usoro a na-ahụ anya. Kama nke ahụ, e nwere ihe karịrị 140 dị iche iche usoro akara nọmba na aha.

Nọmba a ọbụ ọnụ ọgụ na Shilluk bụ aha.

Ihe odide ihe nlereanya

Edensibia 

Pages with unreviewed translations