Chile Eboe-Osuji
Chile Eboe-Osuji

Chile Eboe-Osuji (bu onye amụrụ na 1962) bụ onye ọka ikpe nke ụlọ ikpe mpụ nke mba uwa, nke nwere ọnọdu n' Hague bido na Machị afọr puku abụọ na-iri na abuo. Ahọpụtara ya di ka onye isi nke Ulọ ikpe ahu na ubọch iri na otu nke ọnwa Maachị afọr puku abuọ na iri-na asato, ebe ọchiri afọr atọ.  Ọrukwara ọrụ dika onye ndụmọdụ nke onye nchikota ihe banyere ikike ruru mmadu nke otu mba ụwa  United Nations

Mmalite ndu na mmuta 
Amụrụ Ọka-ikpe Eboe-Osuji  Anara, Isiala Mbano,  na obodo Imo, ala Naịjirịa ,  n' ubọchi nke abua na ọnwa  itolu nke afọr 1962. Onwetara akwụkwọ nzere n' ikàiwu  n' ulo  akwukwo mahadum  Naịjirịa nke di na Kalabar, Onwetakwara nzere masta  ọka-iwu site na Mahadum  McGill  Montreal, Quebec, Canada, n' ikpeazu, onwetekwuru dọkịta nke ogo iwu na mahadum  nke  Amsterdam, Netherlands.

Ọrụ 
A kpọrọ Eboe-Osuji na Ogwe ọka-iwu nke Naịjirịa na afọr 1986 oruru oru nwantitnti oge ebea. Mgbe o nwetere  nzere masta  ọka-iwu na McGill na  afor 1991, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye ọka iwu na Canada, ebe akpọrọ  ogwe ọka-iwu nke Ontario na British Columbia na afor 1993.

Bido 1997 rue 2005, Eboe-Osuji rụrụ ọrụ n' ụlọ ikpe mpu mba uwa maka obodo Rwanda dị ka onye ọka iwu na-ahụ maka ikpe na onye ọka iwu gbasara ndị ọka ikpe nke ikpe ahụ. Bido afor 2005 rue 2007, ọ rụrụ ọrụ na Canada dịka onye ọka iwu nakwa  onye nkuzi iwu n' ụlọ akwụkwọ mahadum. Ọrukwara ọrụ n' ụlọ ikpe Pụrụ Iche maka Sierra Leone dị ka onye ọka iwu na-arịọchitere ikpe na 2007/08 ma laghachi na ICTR site na 2008 ruo 2010 dị ka Onye isi nke berslọ, ọ ghọrọ Onye Ndụmọdụ Ndụmọdụ nke Kọmitii Na-ahụ Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ na United Nations Navi Pillay na 2010,  ma nwee nkwekọrịta dịka onye ọka iwu na-ahụ maka ikpe na-ekpe ikpe na Courtlọikpe Pụrụ Iche maka Sierra Leone, n'okwu nke Charles Taylor, onye bụbu Onye isi mba Liberia . Odeela akwụkwọ abụọ na ọtụtụ akwụkwọ akụkọ iwu na iwu mba ụwa.

Ọka ikpe  n' ụlọ  ikpe mpụ nke mab ụwa bido  2011 ruo ugbu a 
Na ụbọchi iri na isi nke onwa Disemba afor 2011, ahoputara Eboe-Osuji  dika onye ikpe nke ụlọ ikpe mpụ nke mab ụwa . Onwetere ọkwa ahu site na inwe mmeri ntuli aka  nke iri na ise nke otu nlekọta anya ya bu ụlọ ikpe akporo "Assembly"  .Ọmalitere ọrụ na ubọchi iri na otu onwa Maachị afor 2012. 

Bido na ọnwa Septemba 2013, Eboe-Osuji  sonyere ndi ọka ikpe Olga Venecia Herrera Carbuccia na Robert Fremr - duziri  n' ikpe  osote onye isi ala William Ruto nke Kenya, bụ onye e boro ebubo na ọ na-egbu mmadụ maka uru ndọrọndọrọ ọchịchị ntuli aka mba Kenya na 2007 .   Na mbido, ọ dọrọ ndị mgbasa ozi na ndị na-ede blọgụ na Kenya aka n' nti kwuo na onye ọbula nke ga ekpughe njirimara nke onye akaebe echedoro na ikpe Ruto nwere ike inata ama ikpe nke nlelị ụlọ ikpe; na mbu, Onye isi ọkaiwu ICC , Fatou Bensouda, mere mkpesa  na ụfọdụ ndị akaebe na-atụ ụjọ na Kenya, ụfọdụ n'ime ha hapụrụ ikpe ahụ. 

N'ịgbaso arịrịọ Eboe-Osuji n'onwe ya, ndị isi oche nke ICC kpebiri ịmaliteghachi ime ụlọ ikpe V (b) na ikpe megidere Uhuru Muigai Kenyatta ma were Onye oka ikpe Geoffrey Henderson  dochie n' ọnọdu ya na mbido 2014. Agbanyeghị nkea,  Eboe-Osuji gara nihu ibụ onye isi nchikota ikpe n’ụlọ mgbakoba  ikpe  V (a) nke na-aga n’ihu na-anụ ikpe megidere  Ruto na onye ruburu ọrụ mgbasa ozi n' Kass  FM mbụ Joshua Sang .  N’ ọnwa April 2014, ụlọ ikpeya nyere akwụkwọ ịkpọ oku maka ọtụtụ ndị akaebe ndi na  na-achọghịzi ịgba akaebe na ikpe ahụ.  N'oge na-adịghị anya mgbe nke ahụ gasịrị, Eboe-Osuji gbaruru ihu nye gọọmentị Kenya banyere imaku  ụkpụrụ nke ọbụbụeze "n'oge ọ bụla dabaara ya, na ebumnuche pụtara ìhè nke ime ka egwu we  tụo ndị ọka ikpe ".

Ihe omume ndị ọzọ 

 Onye Otu nke na akpọ oku imegide nwoke ma ọbụ nwanyi  (IGC),  
Mmadụ ndi di ndụ