Climate endgame
Ọnọdụ ihu igwe bụ aha ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị nyere echiche nke ọdịda ọha na eze zuru ụwa ọnụ n'ihi mmetụta nke mgbanwe ihu igwe. A na-ewere ezigbo ohere nke ime ihe dị obere, mana ndị nchọpụta ndị dọrọ aka ná ntị nke ukwuu banyere ihe ize ndụ a n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2022 na-achọ imeziwanye njikwa ihe ize ndụ site na itinye ihe kachasị mkpa na ọnọdụ kachasị njọ, iji "kwalite ọrụ, melite ume, ma mee ka iwu mara". Ndị ọkachamara a bụ ndị Centre for the Study of Existential Risk, ụlọ ọrụ nyocha na Mahadum Cambridge.

Nkwada ahụ ga-abịa site na ọtụtụ ihe ndị metụtara ibe ha dịka ụnwụ nri (mfu ihe ọkụkụ, ụkọ mmiri ozuzo), ihu igwe siri ike (oké ifufe, idei mmiri), agha (nke ihe onwunwe dị ụkọ kpatara) na esemokwu, ihe ize ndụ usoro (nke metụtara ịkwaga, ụnwụ, ma ọ bụ esemokwu), na ọrịa.

Ndị otu ndị ọkachamara mba ụwa nke Mahadum Cambridge na-eduzi na-adọkwa aka ná ntị banyere isi ihe na-agbanwe agbanwe: obere ịrị elu nke okpomọkụ ụwa nke na-akpata nnukwu mgbanwe na ihu igwe. Ihe ndị a nwere ike ịkpali ndị ọzọ na cascade (mmetụta dominino), n'ụzọ na-abụghị ahịrị, nke na-eme ka mmetụta ha sie ike ịtụle. Nsonaazụ a na-atụghị anya ya (mmetụta knock-on) nwekwara ike ịpụta. E bipụtara nchọpụta ndị a na akwụkwọ akụkọ Proceedings of the National Academy of Sciences .

Nnyocha ahụ chọpụtara na ihe ize ndụ ahụ bụ isiokwu zuru ụwa ọnụ "nke a na-amaghị nke ọma", n'agbanyeghị na "nnyocha ọdachi jikọtara ọnụ" efuola.

Ndị ọkà mmụta sayensị ndị ọzọ dọrọ aka na ntị n'oge gara aga banyere echiche a, mana ọ nwere ike ịchọta obere nzaghachi. Dịka ọmụmaatụ, nyocha nke ise nke Intergovernmental Panel on Climate Change (Eprel 2021), ma ọ bụ n'akwụkwọ John van der Velden na Rob White dere The Extinction Curve (Jenụwarị 2021). A na-akpọ echiche a apocalypse ihu igwe n'oge gara aga.

Hụkwa 

 Mbelata mgbanwe ihu igwe
 Nsogbu ihu igwe
 Nkwupụta mberede ihu igwe
 Nchegbu gburugburu ebe obibi
 Ihe ize ndụ nke ọdachi zuru ụwa ọnụ
 Solastalgia

Ebensidee