i-rena: «Ιστορία και σχολείο» ...της Ρόζας Ιμβριώτη γραμμένο 40 χρόνια πριν!
Ξεχωρίζει ο κατανοητός και ταυτόχρονα βαθειά διαλεκτικός τρόπος προσέγγισης τού όλου ζητήματος, κάτι εξαιρετικά χρήσιμο και για τους εκπαιδευτικούς του σήμερα.
Είναι γνωστές οι δυσκολίες που το εκπαιδευτικό σύστημα έβαζε και βάζει
-ως μηχανισμός αναπαραγωγής της αστικής ιδεολογίας – στην κατεύθυνση αυτή μέσω π.χ των αναλυτικών προγραμμάτων, των εγχειριδίων της ιστορίας και του περιεχομένου τους κ.α. Χρέος όμως των εκπαιδευτικών είναι να τα ξεπερνούν αξιοποιώντας και το συγκεκριμένο πραγματικά επίκαιρο και διαφωτιστικό άρθρο. ~*~
«Το πρόβλημα της Ιστορίας στα σχολεία μας υπάρχει και μάλιστα με τη χειρότερη μορφή. Δεν είναι υπερβολή. Η πικρή αλήθεια είναι πως η Ιστορία, το μοναδικό όργανο για τη διαπαιδαγώγηση του «αυριανού πολίτη» και του «αυριανού ανθρώπου»,
το πιο λίγο μένει ανεκμετάλλευτο και τις πιο πολλές φορές σκόπιμα διαστρεβλωμένο. Δεν έχει παρά να δει κανείς τα βιβλία της ιστορίας στο Σχολείο της τελευταίας δεκαετίας. Όλα με βάση την «εθνικικστική» αγνοούν την ειρηνική κίνηση. Δεν βλέπουν ότι στη μεταπολεμική περίοδο αναζητώντας ο καθένας τις ευθύνες του για τις καταστροφές είδαν πως όλοι φταίξαμε. Βλέποντας μάλιστα τα αποτελέσματα της ηθικής εξαχρείωσης που γεννάει ο υπερτροφικός ατομισμός και υπερεθνικισμός δεν ζητιέται να δοθούν νέες κατευθύνσεις με έμβλημα την αλληλεγγύη και τη δικαιοσύνη μέσα στο ίδιο το Έθνος κι ανάμεσα στους λαούς όπως και με την ειρηνική συνύπαρξη ανάμεσα σε λαούς με διαφορετικά καθεστώτα όπως συμφωνήθηκε στο Ελσίνκι.
Αντίθετα μάλιστα γίνεται φανερό ότι αγνοούν πρόγραμμα, βιβλίο και δάσκαλος τα προβλήματα και τις απαιτήσεις που γεννούνται στο μάθημα της ιστορίας και αγωνίζονται απλώς να μεταδώσουν ένα ορισμένο ποσό από ιστορικές γνώσεις κατεσπαρμένες, χωρίς καμία συνοχή ,αλληλεξάρτηση , χωρίς κατανόηση της διαλεκτικής πορείας στο ιστορικό γίγνεσθαι. Λένε πως είναι δήθεν ειρηνιστική η Ιστορία σήμερα. Όμως ορθά η εργατική τάξη, όλοι οι εργαζόμενοι, παρατηρούν: Κι εμείς θέλουμε την ειρήνη περισσότερο από κάθε άλλον, όμως πρέπει να ξεκαθαρίσουμε μέσα στην Ιστορία πως την εννοούμε. Γιατί για την κατάργηση των πολέμων δεν φτάνει να γεμίσουμε το μυαλό με προπαγάνδα και με μεγάλες λέξεις. Απαραίτητο είναι να λείπουν οι εστίες που γεννούν τους πολέμους κι αυτές είναι οι ιμπεριαλιστικές επιθέσεις, το γεγονός πως το μεγάλο κεφάλαιο κυριαρχεί και διαφεντεύει . Και γι αυτό το επαναστατικό κίνημα της τάξης μας είναι ενάντια στον καπιταλισμό. Το προλεταριάτο συνειδητοποίει την Ιστορική του πορεία και ερμηνεύει την Ιστορία της ανθρώπινης κοινωνίας σαν Ιστορία της πάλης των τάξεων. Η Ιστορία ζητούν λοιπόν να είναι «επιστήμη», να εξηγεί την Ιστορική διαλεκτική πορεία της ανθρώπινης κοινωνίας όπως εξελίσσεται και να μην αγνοεί την πάλη των τάξεων.
Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ θα φέρει σε άμεση επαφή το παιδί με τα γεγονότα, με τα πράγματα, χωρίς ανάμεσα σ’ αυτό και σε κείνα να μπει κανείς. Τα παιδιά έτσι προβληματίζονται και ξέρουμε πόσο είναι στη φύση τού παιδιού τούτο. Αυτές τις στιγμές έχουμε ένα παιδί που η σκέψη του, η βούλησή του, το συναίσθημά του ενεργούν με την πιο μεγάλη ένταση, γιατί ο μαθητής ενεργεί αυθόρμητα, βάζει όλες του τις δυνάμεις για ένα σκοπό, που τον διάλεξε μόνος και αγωνίζεται να τον πετύχει. Νόηση και βούληση πειθαρχούν και μπορούμε να πούμε πως αληθινά πλάθεται ο άνθρωπος έτοιμος για ανώτερη ζωή. Με τις ομαδικές εργασίες κατά εποχές, με τις συζητήσεις, με τις πηγές και τα ντοκουμέντα, τη μελέτη ομιλών και έργων η Ιστορία παίρνει βάθος και ζωή, συνηθίζει το παιδί να σκέπτεται Ιστορικά.
Η ουσία της διδασκαλίας της Ιστορίας θα είναι να γνωρίσουν τους νόμους και την εξέλιξη της κοινωνίας, να κατανοούν τα παιδία τις εποχές ,
να συλλαμβάνουν το τοπικό σε κάθε εποχή να τους γίνει συνειδητή η οργανική εξέλιξη κάθε βαθμίδας από τη μια στην άλλη κι ακόμα να νιώσουν πως μέσα σε μια εποχή υπάρχει η αλληλεξάρτηση ανάμεσα στα διάφορα φανερώματα της ζωής. Γι’αυτό δεν έχει νόημα να εξακριβώσει μόνο τα γεγονότα το παιδί, ούτε να τα γνωρίσει στη στατική τους κατάσταση, είναι ανάγκη να τα δει στη γενική τους κίνηση, να τα παρακολουθήσει στα προστάδια τους, στις ενέργειές τους. Γι’ αυτό θα αποφεύγει ο δάσκαλος το έτοιμο, θα καταφεύγει στις πηγές και στα βοηθήματα. Μαθαίνει τα παιδιά να τα ερευνούν, να τα δέχονται ύστερα από αυστηρό έλεγχο. Να γίνεται η εργασία φροντιστηριακά. Πρέπει ο δάσκαλος να συνηθίσει το παιδί στη μεθοδική πορεία της έρευνας, πως δηλαδή θα μαζέψει το υλικό, πως θα κάμει το κριτικό ξεκαθάρισμα και πως στο τέλος θα εκθέσει το υλικό ,ώστε να μας δόσει τα Ιστορική αλήθεια. Ο δάσκαλος είναι ανάγκη να μάθει το παιδί να μην αποδίνει την τέτοια ή τέτια εξέλιξη του κάθε λαού σε άτομα, παρά να ταχτοποιεί τα άτομα και τις ομάδες στις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές κοινότητες που τα γέννησαν. Πρέπει να δείξει στο παιδί ότι σαν σπουδαιότατη βάση όλου του πολιτισμού, πρέπει να τονιστεί η οικονομική βάση και η επίδραση της και πάνω στο λοιπό βίο και τούτο πρέπει να τονίζεται και στην πιο προχωρημένη μάλιστα βαθμίδα ανάπτυξης του πολιτισμού. Θα δείξει πως η οικονομία είναι η βασική αιτία του γίγνεσθαι. Θα διδάξει το παιδί μόλις μπει στο ιστορικό πρόβλημα πως είναι ανάγκη να μαζέψει το υλικό όσο το δυνατό πιο άρτια που θα το βοηθήσει να καταλάβει το ιστορικό γεγονός.
Επιμέλεια Αλέκος Χατζηκώστας http://atexnos.gr/%CE