Brexit yw Brexit… ond dim eto – PIGION
Brexit yw Brexit… ond dim eto
By seneddymchwil March 29, 2019 April 8, 2019
Heddiw yw 29 Mawrth 2019. Tan ddau ddiwrnod yn ôl, heddiw oedd y diwrnod pan oedd y DU i fod i adael yr Undeb Ewropeaidd. Ond mae pethau wedi newid. Mae'r blog hwn yn esbonio pam, ac yn edrych ar ddigwyddiadau Brexit yr wythnos yma yn San Steffan a Chymru.
Heddiw yw 29 Mawrth 2019. Tan ddau ddiwrnod yn ôl, heddiw oedd y diwrnod pan oedd y DU i fod i adael yr Undeb Ewropeaidd. Ond mae pethau wedi newid. Mae’r blog hwn yn esbonio pam, ac yn edrych ar ddigwyddiadau Brexit yr wythnos yma yn San Steffan a Chymru.
Wythnos gythryblus yn San Steffan
I gychwyn yr wythnos seneddol, ddydd Llun gwnaeth Prif Weinidog y DU ddatganiad i Dŷ’r Cyffredin ar benderfyniad y Cyngor Ewropeaidd i gymeradwyo’n ffurfiol gytundeb Strasbwrg, yn ogystal â chaniatáu estyniad byr i’r broses Erthygl 50. Wrth wneud hynny, pwysleisiodd y Prif Weinidog safbwynt y Cyngor ar y Cytundeb Ymadael, gan ddweud y dylai pawb fod yn gwbl glir nad yw newid y Cytundeb Ymadael yn opsiwn.
Dywedodd y Prif Weinidog ei bod yn parhau i gredu mai’r llwybr cywir ymlaen yw i’r DU adael gyda chytundeb cyn gynted â phosibl—y dyddiad hwnnw bellach yw 22 Mai. Dywedodd hefyd nad oedd digon o gefnogaeth yn y Tŷ ar y pryd i ddod â’r cytundeb yn ôl ar gyfer trydydd pleidlais ystyrlon, gan ychwanegu y byddai’n parhau i gael trafodaethau gydag Aelodau ar draws y pleidiau gwleidyddol i adeiladu cefnogaeth. Os na fydd hyn yn digwydd, dywedodd y byddai’n rhaid iddi geisio estyniad hirach, a fyddai’n golygu bod y DU yn gorfod cynnal etholiadau Ewropeaidd.
Yn dilyn datganiad y Prif Weinidog, cafwyd pleidlais ar y cynnig yr oedd angen i’r Llywodraeth ei wneud o dan Ddeddf Ymadael yr UE ar ôl i’r Senedd wrthod ei chytundeb am yr ail dro ar 12 Mawrth. Mae’r cynnig hwn yn ‘nodi’ y datganiad sy’n gosod allan cynllun y Llywodraeth i ofyn i’r UE am estyniad i Erthygl 50. Yn dilyn y ddadl, pleidleisiodd ASau o blaid gwelliant i’r cynnig gan Oliver Letwin (329 pleidlais i 302). Mae’r gwelliant yn ychwanegu cymal i ddiwedd y cynnig i nodi ffordd i’r Tŷ bleidleisio ar ffyrdd amgen ymlaen—y gwelliant i baratoi’r ffordd ar gyfer y ‘pleidleisiau dangosol’. Cyn y bleidlais, dywedodd y Prif Weinidog:
Cynhaliwyd y pleidleisiau dangosol hynny ddydd Mercher. Cyflwynwyd wyth opsiwn, ond gwrthodwyd pob un gan yr Aelodau fel a ganlyn:
Tra bod hyn i gyd yn digwydd, adroddwyd hefyd ddydd Mercher fod y Prif Weinidog wedi cynnig sefyll i lawr os derbynnir y Cytundeb Ymadael, a wrthodwyd ddwywaith yn flaenorol. Wrth siarad ym Mhwyllgor 1922 y meinciau cefn, cydnabu’r Prif Weinidog ei bod yn barod i adael ei rôl yn gynharach na’r bwriad er mwyn peidio â mynd yn groes i ail gam Brexit.
Yn dilyn canlyniad y pleidleisiau dangosol, cadarnhaodd y Llefarydd John Bercow y cynhelir dadl bellach ddydd Llun 1 Ebrill er mwyn llunio rhestr fer o’r opsiynau sydd ar gael ac ystyried y mwyaf poblogaidd.
Newid diwrnod Brexit
Hefyd ddydd Mercher, ystyriodd dau dŷ’r Senedd Reoliadau Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018 (Diwrnod Ymadael) (Diwygio) 2019. Mae’r offeryn statudol hwn yn diwygio’r diffiniad o ‘diwrnod ymadael’ yn Neddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018, sef 29 Mawrth 2019 yn flaenorol. Yn dilyn cais gan Lywodraeth y DU, cytunwyd ar estyniad gan y Cyngor Ewropeaidd ar 22 Mawrth. Nawr, y ‘diwrnod ymadael’ fydd naill ai 11pm ar 22 Mai 2019 (os caiff cytundeb ymadael y Prif Weinidog ei gymeradwyo gan Dŷ’r Cyffredin erbyn diwedd y dydd heddiw) neu 11pm ar 12 Ebrill 2019 (os nad yw hynny’n digwydd). Cymeradwywyd y rheoliadau gan Dŷ’r Cyffredin a Thŷ’r Arglwyddi.
Digwyddiadau Brexit yng Nghymru
Yn y Pwyllgor Materion Allanol ar 25 Mawrth, atebodd y Prif Weinidog gwestiynau ar bynciau fel y trafodaethau Brexit diweddaraf, sut mae Llywodraeth Cymru yn paratoi ar gyfer Brexit, deddfwriaeth a materion rhynglywodraethol. Dyma’r prif feysydd a drafodwyd gyda’r Prif Weinidog:
O ran y camau nesaf, ailadroddodd y Prif Weinidog ei farn y dylai Tŷ’r Cyffredin benderfynu a ddylid ailnegodi’r Cytundeb Ymadael a’r Datganiad Gwleidyddol neu gynnal refferendwm arall. Dywedodd mai aros yn yr UE yw’r opsiwn gorau i Gymru o hyd, ond cadarnhaodd fod Llywodraeth Cymru yn parchu canlyniad refferendwm 2016.
Mewn perthynas â chysylltiadau rhynglywodraethol ar ôl Brexit, cyfeiriodd y Prif Weinidog at yr adolygiad parhaus, ond dywedodd nad oedd y gwaith hwn wedi cael blaenoriaeth ers mis Medi, gan fod y DU a Llywodraeth Cymru wedi bod yn paratoi ar gyfer Brexit ‘dim cytundeb’.
Pan ofynnwyd iddo am ddeddfwriaeth Brexit, dywedodd y Prif Weinidog fod y Llywodraeth yn dadansoddi o ddydd i ddydd sut y byddai canlyniadau gwahanol yn arwain at wahanol fathau o anghenion deddfwriaethol.
Pan ofynnwyd iddo a fyddai’n ailymgynnull y Cynulliad i sicrhau bod cyfle i graffu ar Fil Cytundeb Ymadael—y ddeddfwriaeth sydd ei hangen i weithredu’r Cytundeb Ymadael yng nghyfraith y DU—dywedodd y byddai’n cael sgyrsiau gyda’r Llywydd mewn perthynas â’r dyddiad 12 Ebrill.
Gofynnodd yr Aelodau hefyd am y Gronfa Ffyniant Cyffredin a’r llythyr yr oedd y Pwyllgor wedi’i dderbyn gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Mewn ymateb, dywedodd y Prif Weinidog fod ymateb yr Ysgrifennydd Gwladol ‘heb fod o gymorth’ gan y byddai ei awgrym ynglŷn â chaniatáu i awdurdodau lleol wneud penderfyniadau gwario mewn perthynas â’r gronfa yn golygu y byddai’r Cynulliad yn cael ei osgoi.
Y tu allan i’r ystafell bwyllgor, yn y Cyfarfod Llawn ar 26 Mawrth, gofynnodd David Rees gwestiwn brys am sefyllfa’r Llywodraeth yn dilyn penderfyniad y Cyngor Ewropeaidd ar 21 Mawrth.
Mewn ymateb, dywedodd y Gweinidog Brexit Jeremy Miles ei fod yn ‘rhyw gysur’ bod yr UE 27 wedi rhoi ffenestr gul i osgoi Brexit ’dim cytundeb’. Croesawodd y broses o bleidleisiau dangosol yn y Senedd, gan ychwanegu bod yn rhaid i’r Prif Weinidog ‘roi’r gorau i’w llinellau coch trychinebus a gwrando.’
Pan ofynnwyd iddynt am y posibilrwydd o ail refferendwm, dywedodd Jeremy Miles fod refferendwm yn un o ddwy ffordd o ymateb i’r sefyllfa bresennol:
Beth sy’n digwydd heddiw?
Bydd Aelodau Seneddol yn pleidleisio ar gynnig Brexit arall y prynhawn yma. Nid dyma’r drydedd ‘bleidlais ystyrlon’, gan fod y cynnig hwn yn gofyn i ASau gytuno ar y Cytundeb Ymadael yn unig, ac nid y Datganiad Gwleidyddol sy’n nodi’r berthynas yn y dyfodol. Os bydd ASau yn cytuno â’r cynnig, mae Llywodraeth y DU yn dweud y bydd y DU yn gallu cael oedi Brexit a gadael yr UE ar 22 Mai. Os na, diwrnod Brexit fydd 12 Ebrill, gyda set arall o bleidleisiau dangosol ar y ffordd ymlaen ar gyfer Brexit yn digwydd ddydd Llun.
Erthygl gan Peter Hill, Ymchwil y Senedd, Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Tags: Brexit Ewrop
Previous Entry Caiff Cyfraddau Treth Incwm Cymru eu cyflwyno yng Nghymru o fis Ebrill 2019: beth fydd hyn yn ei olygu i drethdalwyr Cymru?
Next Entry Dadl ar gynnig deddfwriaethol gyda’r nod o ddiwygio a gwella cymorth i blant sy’n dioddef cam-drin rhywiol yng Nghymru