IΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ
Θέμα: IΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ Δευ Μαϊος 26, 2008 6:39 pm
Η Ισιδώρα Ντάνκαν γεννήθηκε σαν σήμερα, 26 Μαϊου 1877 στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας. Όπως γράφει η ίδια στην αυτοβιογραφία της, με τίτλο "Η ζωή μου", σε μετάφραση της Άννας Σικελιανού :
"Η προσωπικότητα ενός παιδιού είναι προκαθορισμένη από την κοιλιά της μάνας του. Πριν ακόμη γεννηθώ, η μητέρα μου βρισκότανε σε απελπιστική κατάσταση γιατί δεν μπορούσε να φάει τίποτ'άλλο εκτός από παγωμένα στρείδια και παγωμένη σαμπάνια. Όταν οι άνθρωποι με ρωτούν πότε άρχισα να χορεύω τους απαντώ: "Από την κοιλιά της μάνας μου, μπορεί τα στρείδια και η σαμπάνια, αυτό το "έδεσμα της Αφροδίτης", να είχε αυτό το αποτέλεσμα".
Έτσι θυμάται την πρώτη γνωριμία της με το χορό η Ισιδώρα. Αργότερα, όταν ήταν έξι χρονώ, ήρθε η μητέρα της στο σπίτι μιά μέρα και είδε πως είχε μαζέψει μια ντουζίνα μωρά απ'τη γειτονιά - μόλις μπορούσαν να περπατάνε - τα κάθιζε κατάχαμα μπροστά της και τους μάθαινε να κουνούν τα χεράκια τους.
"Όταν με ρώτησε να της εξηγήσω τι έκανα, την πληροφόρησα πως ήτανε σχολή χορού. Καταχάρηκε και κάθησε στο πιάνο και μας έπαιζε. Αυτό το σχολείο εξακολούθησε κι έγινε πολύ αγαπητό. Αργότερα τα κορίτσια της γειτονιάς ερχότανε με τους γονείς τους και με πλήρωναν κάτι λίγα για να τα μαθαίνω. Αυτή ήταν η αρχή μιας προσοδοφόρας ασχολίας που θα γινότανε αργότερα".
Αυτή ήταν η πρώτη σχολή χορού της Ισιδώρας που αργότερα μαζί με τη μητέρα και τα αδέρφια της θα αρχίσει τις περιοδείες σε άλλες πόλεις της Αμερικής αλλά και στην Ευρώπη. Το 1903 η οικογένεια αποφασίζει το πρώτο ταξίδι στην Ελλάδα όχι με μεγάλο και άνετο βαπόρι αλλά, όπως γράφει η Ισιδώρα, με τον πιό πρωτόγονο τρόπο: Μπρίντιζι, Λευκάδα, Πρέβεζα, Αμφιλοχία, την αρχαία πόλη Στράτος, Αγρίνιο, Μεσολόγγι, Πάτρα, Αθήνα.
"Τώρα ήμαστε όλοι μαζί, η μητέρα μου με τα τέσσερα παιδιά της. Απορούσαμε πως η γενιά των Ντάνκαν ήτανε αυτάρκης και οι άλλοι άνθρωποι μας απομάκρυναν από τα ιδανικά μας. Βλέποντας τον Παρθενώνα, μας φάνηκε πως αγγίξαμε το κορύφωμα της τελειότητας. Αναρωτιόμαστε γιατί έπρεπε να φύγουμε από την Ελλάδα αφού εβρήκαμε στην Αθήνα όλα όσα ευχαριστούσανε την αισθητική μας αντίληψη. Θα μπορούσε κανείς ν'απορήσει γιατί τότε, έπειτα από το περίπαθο ιντερμέτζο στη Βουδαπέστη, δεν είχα καμιά επιθυμία να γυρίσω πουθενά. Η αλήθεια είναι πως όταν ξεκίνησα γι'αυτό το προσκύνημα δεν είχα καμιά επιθυμία ούτε για φήμη ούετ για χρήματα. Ήταν ένα καθαρά πνευματικό προσκύνημα, και πίστευα πως το πνεύμα που αναζητούσα ήτανε η αόρατη θεά Αθηνά που κατοικούσε ακόμη στον ερειπωμένο Παρθενώνα. Έτσι αποφασίσαμε πως η γενιά των Ντάνκαν θα έμενε αιωνίως στην Αθήνα και θα χτίζαμε ένα ναό που θα μας εκπροσωπούσε.
Αφού εφοδιαστήκαμε με ιμάτια, με χλαμύδες και πέπλους, κι αφού βάλαμε δίχτυα στα μαλλιά μας αρχίσαμε να αναζητούμε το χώρο για το Ναό μας. Εξερευνήσαμε τον Κολωνό, το Φάληρο και όλες τις λαγκαδιές της Αττικής, χωρίς όμως να βρούμε τίποτε άξιο λόγου για το Ναό μας. Τελικά, μια μέρα σ'έναν περίπατο προς τον Υμηττό, απ'όπου έχομε το περίφημο μέλι, βρήκαμε ένα ύψωμα κι ο Ρέυμον ξαφνικά ακούμπησε το ραβδί του χάμω και φώναξε: "΄Κοίτα, είμαστε στο ίδιο ύψος με την Ακρόπολη!". Και πραγματικά, κοιτάζοντας προς τη Δύση, είδαμε το Ναό της Αθηνάς σε εντυπωσιακή ομοιότητα του χώρου, αν και μας χώριζαν τουλάχιστον τέσσερα χιλιόμετρα.
Αλλά είχαμε πολλές δυσκολίες με το οικόπεδο. Πρώτον, κανείς δεν ήξερε σε ποιόν ανήκε αυτός ο χώρος. Ήτανε τοσο μακριά από την Αθήνα που μόνο οι τσομπάνηδες που βόσκανε τα κοπάδια τους μένανε εκεί. Μας πήρε πολύ καιρό ώσπου να ανακαλύψομε πως αυτή η γης ανήκε σε πέντε οικογένειες χωρικών που την είχανε πάνω από εκατό χρόνια. Ήτανε χωρισμένη σαν μια πίτα απ'τη μέση και κάτω σε κομμάτια. Έπειτα από μεγάλη αναζήτηση βρήκαμε τους αρχηγούς των πέντε οικογενειών και τους ρωτήσαμε αν ήθελαν να πουλήσουν τη γη. Παραξενευτήκανε πολύ καθώς δεν είχε ποτέ κανείς εκδηλώσει κανένα ενδιαφέρον πρωτύτερα. Ήτανε ένας βραχότοπος μακριά από την Αθήνα και δεν φύτρωναν παρά γαϊδουράγκαθα, κι ακόμη δεν υπήρχε νερό πουθενά κοντά στο λόφο. Κανείς δεν φανταζότανε πως είχε την παραμικρή αξία, αλλά από τη στιγμή που μάθανε πως επιθυμούσαμε να τ'αγοράσομε, οι χωριάτες ενώθηκαν και αποφάσισαν πως η γης ήτανε ανεκτίμητη. Ζητούσαν μια τιμή έξω από κάθε λογική. Ωστόσο η γενιά των Ντάνκαν είχε αποφασίσει την αγορά του τόπου και η συνεννόηση έγινε με τον ακόλουθο τρόπο. Καλέσαμε τις πέντε οικογένειες σε τραπέζι με αρνί της σούβλας και άλλες νοστιμιές. Τους προσφέραμε μπόλικο ρακί. Στη γιορτή είχαμε καλέσει ένα δικηγοράκο από την Αθήνα και με τη βοήθειά του μεγαλώσαμε το λογαριασμό και οι χωριάτες που δεν ήξεραν ούτε να υπογράψουν βάλανε ένα σταυρό. Αν και πληρώσαμε αρκετά, αποφασίσαμε πως το τραπέζι ήτανε μια καλή ιδέα. Ο γυμνός λοφίσκος στο ίδιο ύψος με την Ακρόπολη, που τον έλεγαν από τότε Κοπανά, ανήκε τώρα στους Ντάνκαν.
Το επόμενο βήμα ήτανε να βρούμε χαρτί και αρχιτεκτονικά εργαλεία για να κάνουμε τα σχέδια του σπιτιού. Ο Ρέυμον εβρήκε ακριβώς το πρότυπο που επιθυμούσαμε στο σχέδιο του Παλατιού του Αγαμέμνονα. Περιφρόνησε τη βοήθεια του αρχιτέκτονα και πήρε μόνος του εργάτες και άλλους να κουβαλήσουν την πέτρα. Αποφασίσαμε πως η μόνη πέτρα που θα ταίριαζε για το Ναό μας θα ήτανε το μάρμαρο της Πεντέλης που απ' τις λαμπερές πλαγίες της είχανε πελεκηθεί οι ευγενικές κολώνες του Παρθενώνα. Αλλά ωστόσο παραδεχτήκαμε με μετριοφροσύνη την κόκκινη πέτρα που βρισκότανε στους πρόποδες του βουνού. Από τότε κάθε μέρα έβλεπες μια λιτανεία από κάρα που κουβαλούσανε την κόκκινη πέτρα από την Πεντέλη στον Κοπανά. Κι όπως κάθε φόρτωμα πέτρας το ρίχνανε μέσα στο κτήμα μας, ο ενθουσιασμός μας όλο και μεγάλωνε.
Τέλος, έφτασε η μέρα που θα τοποθετούσαμε τον ακρογωνιαίο λίθο του Ναού μας. Αισθανόμαστε πως ένα τόσο μεγάλο γεγονός έπρεπε να το γιορτάσομε με μια αντάξια τελετή. Ο Θεός ξέρει πως δεν εκκλησιαστήκαμε ποτέ, αλλά σκεφτήκαμε πως θα ήτανε πιο σωστό να τοποθετήσουμε τον γωνιακό λίθο με την ελληνική συνήθεια και μ'έναν Έλληνα παπά. Εκαλέσαμε όλα τα γύρω χωριά από μίλια πέρα να λάβουν μέρος στη γιορτή.
Ένας γέροντας παπάς έφτασε με μαύρα ράσα κι ένα μαύρο πέπλο κυμάτιζε από το καλυμμαύχι του. Ο παπάς ζήτησε έναν μαύρο κόκορα για τη θυσία. Είναι ένα έθιμο που πέρασε στους Βυζαντινούς από τα χρόνια του ιερού του Απόλλωνα. Με κάποιες δυσκολίες βρήκαμε τον κόκορα και τον παραδώσαμε στον ιερέα με το μαχαίρι της θυσίας. Στο μεταξύ παρέες με χωριάτες φτάνανε από παντού καθώς και μερικοί κομψευόμενοι από την Αθήνα. Ως το ηλιοβασίλεμα μαζεύτηκε λαός στον Κοπανά.
Με μεγάλη επισημότητα άρχισε την τελετή ο ιερέας. Μας ζήτησε να του δείξομε το σχέδιο των θεμελίων του σπιτιού. Του τα δείξαμε χορεύοντας σ'ένα τετράγωνο στη γη που το είχε χαράξει ο Ρέυμον. Τότε εβρήκε το γωνιακό λιθάρι κοντά στο σπίτι και ακριβώς την ώρα που έδυε ο ήλιος έσφαξε τον μαύρο κόκορα και το κόκκινο αίμα του τινάχτηκε πάνω στο λιθάρι. Κρατώντας με το'να χέρι τον κόκορα και με τ'άλλο το μαχαίρι, έκαμε τρεις φορές το γύρο του θεμέλιου. Ακολούθησαν προσευχές και ψαλμοί. Ευλόγησε τους λίθους της οικοδομής, ζήτησε τα ονόματά μας και συχνά στην προσευχή του ακούγαμε τα ονόματα Ιζαντόρα Ντάνκαν (η μητέρα μου), Όγκουστιν, Ρέυμον, Ελίζαμπεθ και η μικρή Ιζαντόρα. Και διαρκώς μας ικέτευε να ζούμε ειρηνικά και μ'ευλάβεια σ'αυτό το σπίτι. Όταν τέλειωσε τις προσευχές ήρθαν οι μουσικοί με τα πρωτόγονα όργανα του τόπου. Ανοίχτηκαν μεγάλα βαρέλια με κρασί και ρακί. Μια λαμπαδιαστή πυρά μούγκριζε πάνω στο λόφο κι εμείς με τους γειτόνους μας χορεύαμε και πίναμε ολονυχτίς.
Έπειτα άρχισε το χτίσιμο του Κοπανά. Καθώς οι τοίχοι του παλατιού του Αγαμέμνονα είχανε πάχος εξήντα πόντους, οι τοίχοι στον Κοπανά έπρεπε να'χουν το ίδιο πάχος. Δεν περίμενα να χτιστούν αυτοί οι τοίχοι για να φανταστώ πόση κόκκινη πέτρα απ'την Πεντέλη θα χρειαζότανε και τι θα κόστιζε κάθε κάρο μ'αυτή την πέτρα. Λίγες μέρες αργότερα αποφασίσαμε να κοιμηθούμε τη νύχτα έξω. Και τότε ξαφνικά και στην πράξη συνειδητοποιήσαμε πως δεν υπήρχε μια σταγόνα νερού σε μίλια γύρω. Κοιτάζαμε πάνω στον Υμηττό απ'όπου βγαίνει το μέλι και μπροστά στα μάτια μας αναβλύζανε μικρά ρυάκια. Έπειτα κοιτάζοντας την Πεντέλη, όπου τα χιόνια της κατεβάζανε καταρράχτες στις πλαγιές του βουνού. Αλίμονο, καταλάβαμε πως ο Κοπανάς ήτανε στεγνός και άνυδρος. Για την πιο κοντινή πηγή έπρεπε να περπατήσεις τέσσερα χιλιόμετρα!
Αλλά τον Ρέυμον τίποτε δεν τον σταματούσε, πήρε κι άλλους εργάτες κι άρχισε να σκάβει για ένα αρτεσιανό πηγάδι. Πάνω στο σκάψιμο βρήκε μερικά λείψανα και επέμενε πως θα υπήρχε κάποιο αρχαίο χωριό σ'αυτά τα ύψη, αλλά εγώ επίστευα πως ήτανε μόνο ένα νεκροταφείο, και όσο σκάβαμε για το πηγάδι όλο και στεγνότερη ήτανε η γης. Έπειτα από πολλές εβδομάδες με μάταιες αναζητήσεις για νερό στον Κοπανά, πήγαμε στην Αθήνα να ζητήσομε συμβουλή απ'τα προφητικά πνεύματα που κατοικούσαν σίγουρα στην Ακρόπολη. Εξασφαλίσαμε μια ειδική άδεια από την πόλη για να πηγαίνομε στις σεληνόφωτες νύχτες στο αμφιθέατρο του Διονύσου, όπου ο Όγκουστιν θα απάγγελνε ελληνικές τραγωδίες και όπου συχνά χορεύαμε.
Ήμαστε εντελώς αυτάρκεις. Δεν ανακατευτήκαμε καθόλου με τους Αθηναίους. Κι όταν ακόμη μάθαμε απ'τους χωρικούς πως ο βασιλιάς της Ελλάδας ήρθε να δει το Ναό μας, δεν συγκινηθήκαμε. Γιατί εζούσαμε στο βασίλειο άλλων βασιλιάδων, του Αγαμέμνονα, του Μενέλαου και του Πριάμου".
(πρόκειται για το σημερινό Κέντρο Μελέτης Χορού Ισιδώρας και Ραϋμόνδου Ντάνκαν που βρίσκεται στο Βύρωνα, ένα ζωντανό πολιτιστικό σύμβολο, αφιερωμένο στην έρευνα, εκπαίδευση και δημιουργία στον τομέα της χορευτικής τέχνης. Το Κέντρο λειτουργεί σαν ένα διεθνές σημείο συνάντησης ανθρώπων του χορού, με σεβασμό στην ανθρωποκεντρική φιλοσοφία της Ισιδώρας Ντάνκαν και με άνοιγμα προς τις εξελικτικές τάσεις του χορού και των άλλων Τεχνών παγκοσμίως).
Έχει επεξεργασθεί από τον/την Loukia Sofou στις Δευ Μαϊος 26, 2008 7:18 pm, 8 φορές συνολικά
Θέμα: Απ: IΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ Δευ Μαϊος 26, 2008 6:54 pm
Αργότερα στο Βερολίνο, θα δημιουργήσει τη σχολή χορού που τόσο καιρό ονειρευότανε.
Γράφει: " Έβαλα ακόμη εικόνες με νεαρές Σπαρτιάτισσες που χόρευαν, τρέχανε, πηδούσανε και προπονούνταν στα γυμνάσια με αυστηρές ασκήσεις, για να γίνουνε μητέρες ηρωϊκών πολεμιστών, ή άλλες φτεροπόδαρες στον αγώνα του δρόμου που κερδίζανε τα βραβεία της χρονιάς, υπέροχες φιγούρες από τερακότα, με κυματιστούς πέπλους και πτυχωτά φορέματα, πιασμένες χέρι χέρι για τα Παναθήναια. Όλ'αυτά συμβολίζανε το ιδανικό μέλλον και έτσι οι κοπέλες μου, μαθαίνοντας την εσώτερη αγάπη γι'αυτές τις μορφές, θα προσπαθούσαν κάθε μέρα να τους μοιάσουν και κάθε μέρα θα τις ενέπνεε το μυστήριο της αρμονίας, γιατί επίστευα ένθερμα πως μόνο με τη θέληση για την ομορφιά θα μπορούσανε να την αποκτήσουν".
Σύμφωνα με τη Ντάνκαν, ο χορός θα έπρεπε στο εξής να προσανατολιστεί στα αρχαιοελληνικά της πρότυπα: φυσικότητα και ελευθερία. Κατηγορούσε το μπαλέτο ότι «κατέστρεφε τη φυσική ομορφιά του σώματος» και πίστευε ότι ο χορευτής έπρεπε να νιώθει ότι βρίσκεται σε αρμονία με τη φύση. Γι' αυτό και οι κινήσεις που διάλεξε ήταν εξαιρετικά απλές: τρεξίματα, χοροπηδητά, πηδήματα κι όλα αυτά με τα χέρια ελεύθερα να κυματίζουν. «Η τέχνη μου δεν είναι παρά μια προσπάθεια να εκφράσω την ύπαρξή μου» συνήθιζε να λέει. Αναζητούσε τη «θεία έκφραση του ανθρώπινου πνεύματος» περισσότερο στην έμπνευση παρά στην τεχνική. Στο Βερολίνο θα γνωρίσει τον σκηνογράφο και τρομερό θεατράνθρωπο Γκόρντον Κραιγκ, γιό της διάσημης Αγγλίδας ηθοποιού Έλεν Τέρυ, με τον οποίο συνδέεται αισθηματικά.
Το 1905 χορεύει για πρώτη φορά στη Ρωσία και προκαλεί ρήξη μεταξύ των οπαδών του παραδοσιακού μπαλέτου κι αυτών που θέλουν τον εκσυγχρονισμό του χορού. Συναντιέται με τον Στανισλάβσκι και τον Ντιαγκίλεφ. Συμβάλλει στη δημιουργία των συνθηκών για να ιδρυθούν αργότερα τα Ρωσικά Μπαλέτα.
Το 1909 στο Παρίσι, θα γνωρίσει τον Πάρις Σίνγκερ, της γνωστής βιομηχανίας ραπτομηχανών και θα ζήσει μαζί του επτά χρόνια έρωτα, χλιδής και τρελών διασκεδάσεων. Η σχέση αυτή έσβησε μέσα στην τραγωδία όταν το 1913, η Ντέιντρε, έξι χρόνων - πρώτο παιδί της Ντάνκαν από τη σχέση της με τον Γκόρντον Κρεγκ - και ο Πάτρικ τριών, πνίγηκαν, όταν το αυτοκίνητό μαζί με την νταντά τους, έπεσε στον παγωμένο Σηκουάνα. Γράφει στην αυτοβιογραφία της : "Είμαι εναντίον του κώδικα του γάμου και πιστεύω πως η ιδέα της ταφής είναι φριχτή και άσκημη σε βαθμό βαρβαρότητας. Είχα το κουράγιο ν'αρνηθώ το γάμο, ν'αρνηθώ να βαφτίσω τα παιδιά μου και τώρα αρνιόμουνα να δεχτώ στο θάνατό τους αυτή την ανόητη τελετή που τη λένε χριστιανική ταφή. Μια μόνο επιθυμία είχα - αυτό το απαίσιο γεγονός να το μετατρέψω σε ομορφιά. Η δυστυχία ήταν πολύ μεγάλη για δάκρυα μόνο. Δεν μπορούσα να κλάψω. Πλήθος από φίλους ερχόντανε κλαίοντας. Πλήθος κόσμου στεκόταν στον κήπο και στο δρόμο και κλαίγανε αλλά εγώ δεν έκλαιγα, μόνη μου θέληση ήτανε αυτούς τους ανθρώπους που με τα μαύρα ερχόντανε να μου εκφράσουν τη συμπάθειά τους, να τους μεταμορφώσω σε ομορφιά. Δε φόρεσα μαύρα. Γιατί ν'αλλάζουμε φορέματα; Πάντα μου φαινότανε ανόητο και άχρηστο να φορείς πένθιμα ρούχα. Ο Όγκουστιν, η Ελίζαμπεθ και ο Ρέυμον - τα αδέρφια της - καταλάβανε την επιθυμία μου και έβαλαν στο στούντιο έναν τύμβο από λουλούδια και το πρώτο πράγμα που άκουσα ήτανε η ορχήστρα του Κολόν που έπαιξε τον ωραίο θρήνο του "Ορφέα" από τον Γκλουκ. Είναι όμως τόσο δύσκολο σε μια μέρα ν'αλλάξεις άσκημα ένστικτα και να δημιουργήσεις ομορφιά. Αν γινότανε η επιθυμία μου δεν θα υπήρχανε μαυροφορεμένοι άνθρωποι ούτε νεκροφόρες, τίποτε από τις άχρηστες,άσκημες κι ανόητες τελετές που κάνουν το Θάνατο μια μακάβρια φρίκη αντί να τον κάνουν μια μεγάλη έξαρση. Πόσο υπέροχη ήτανε η πράξη του Μπάυρον καίγοντας το σώμα του Σέλλεϋ πάνω στην πυρά πλάι στη θάλασσα! Αλλά δεν μπόρεσα να βρω μες στον πολιτισμό μας άλλη εκλογή από το Κρεματόριο. Πώς ήθελα στον αποχωρισμό από τα λείψανα των παιδιών μου και της γλυκιάς νταντάς τους κάποια κίνηση, κάποια τελευταία λάμψη. Μπορεί να'ρθει κάποια μέρα που η σκέψη του Κόσμου να επαναστατήσει τελικά γι'αυτές τις άσκημες τελετές της Εκκλησίας και να δημιουργήσει και να συμβάλει σε μια τελετουργία ομορφιάς για τον πεθαμένο. Το Κρεματόριο είναι ήδη μια πρόοδος στην ανόητη συνήθεια να θάβουν το σώμα στη γη. Θα υπάρχουν πολλοί που αισθάνονται το ίδιο με μένα, αλλά βέβαια την προσπάθειά μου να την εκφράσω την έκριναν και αγανάκτησαν πολλοί ορθόδοξοι θρησκευόμενοι, που θεώρησαν ότι επειδή ήθελα ν'αποχαιρετήσω τα παιδιά μου με πνεύμα Αρμονίας, Φωτός και Ομορφιάς κι επειδή επήγα τα σώματά τους στο Κρεματόριο αντί να τα βάλω στη γη και να τα φάνε τα σκουλήκια, ήμουνα μια άκαρδη και τρομερή γυναίκα. Πόσον καιρό θα περιμένουμε ώσπου η ευφυϊα να επικρατήσει στη Ζωή, στον Έρωτα - στο Θάνατο;".
Παρά την μεγάλη αυτή τραγωδία που έπληξε την ζωή της η Ντάνκαν στάθηκε στα πόδια της και συνέχισε να μαγεύει το κοινό που έμενε εκστατικό σε κάθε της εμφάνιση.
Τον Απρίλιο του 1921, η Σοβιετική Κυβέρνηση την προσκαλεί στη Μόσχα για να ιδρύσει σχολή χορού για παιδιά. Ο αντικειμενικός σκοπός ήταν απλώς το πρόσχημα στο μεγάλο ταξίδι της Ντάνκαν. Η φυγή της ιέρειας του χορού ήταν επιταγή μιάς βαθύτερης μοίρας. Η ψυχή της Ισιδώρας ξεκίνησε για τη νέα πατρίδα της, σπρωγμένη από ένα φυσικό, σχεδόν νόμο, γιατί εκεί πέρα περίμενε μια άλλη ψυχή αδερφή κι όμως εχθρική... Η μοίρα ύφαινε τους ιστούς της γύρω απο δυό ανθρώπους, που ούτε υποπτεύονταν καν ο ένας την ύπαρξη του άλλου. Δυό άνθρωποι λοιπόν στον κόσμο: Εκείνη ερχόταν από την Αμερική, εκείνος την περίμενε στη Σοβιετική Ένωση. Εκείνος ήταν ο ποιητής Σεργκέι Γιεσένιν. Ένας έρωτας τραγικός και καταστροφικός - ο ποιητής ήταν 17 χρόνια νεώτερός της - που εξελίχθηκε σε μιά ακόμα τραγωδία για την Ντάνκαν. Το αλκοόλ και οι άλλες καταχρήσεις, μαζί με τα καμένα όνειρά της για το Σχολείο της, για το σοσιαλισμό και την ευτυχία στον έρωτα, την έχουν καταντήσει κουρέλι. Η σχέση αυτή θα τελειώσει το 1925 όταν η Ισιδώρα εγκαταλείπει οριστικά τη Ρωσσία και τον Γιεσένιν.
Τα δύο τελευταία χρόνια της, με ορμητήριο την Κυαντή Ακτή, είναι γεμάτα εξευτελισμούς, κραιπάλες, φρικαλεότητες. Συναναστρέφεται άτομα γελοία και ποταπά, μπλέκει σε απίθανες ιστορίες, κάνει έρωτα με τυχόντες...
Η Ισιδώρα Ντάνκαν, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πέθανε τρεις φορές. Τη μιά όταν εγκαταλείπει τη Μόσχα και τον Γιεσένιν. Τη δεύτερη όταν περιφέρει το φάντασμά της στην Κυανή Ακτή και αλλού. Την τρίτη όταν "πεθαίνει" μ'έναν όμοια τραγικό τρόπο στη Νίκαια, την 14η Σεπτεμβρίου 1927. Έφυγε μ'έναν θάνατο αντάξιο της ξέφρενης ζωής της. Γράφει ο Ντος Πάσος στο βιβλίο του "USA" :
"Η Ισιδώρα εγκαταστάθηκε στη Ριβιέρα για να γράψει τ'απομνημονεύματά της και να οικονομήσει λίγα λεφτά από τους συμπατριώτες της... Νοίκιασε ένα στούντιο στη Νίκαια, αλλά δεν κατάφερνε να πληρώνει το νοίκι. Με τον εκατομμυριούχο της είχε τσακωθεί. Τα κοσμήματά της, το φημισμένο σμαράγδι, ο μανδύας της από ερμίνα, τα έργα τέχνης που της είχαν χαρίσει καλλιτέχνες, τα πάντα είχαν καταλήξει στα ενεχυροδανειστήρια ή είχαν κατασχεθεί από ξενοδόχους. Ό,τι της είχε απομείνει ήταν οι παλιές γαλάζιες κουρτίνες της, μιά τσάντα από κόκκινο δέρμα κ'ένα παλιό γούνινο πανωφόρι...
Δεν μπορούσε να κόψει το πιοτό, ούτε να πάψει να τυλίγει το μπράτσο της στο λαιμό των νεαρών που συναντούσε κι όταν οικονομούσε κάποια χρήματα έδινε πάρτυ ή τα σκορπούσε.
Κάποτε επεχείρησε να πνιγεί, αλλά ένας Άγγλος αξιωματικός του ναυτικού την τράβηξε έξω από την φεγγαρόλουστη Μεσόγειο. Μιά μέρα σ'ένα ταβερνάκι γοητεύτηκε από ένα νεαρό Ιταλό γκαραζιέρη που οδηγούσε μιά μικρή Μπουγκάτι. Του είπε πως ήθελε ν'αγοράσει το αυτοκίνητό του και τον έπεισε να πάει να την πάρει από το σπίτι της για μιά βόλτα. Οι φίλοι της προσπάθησαν να την αποτρέψουν αλλά η Ισιδώρα ήταν ανένδοτη για τη "βόλτα". Είχε πιεί, άλλωστε, μερικά ποτηράκια (τίποτε πιά δεν την ενδιέφερε σ'αυτόν τον κόσμο, εξόν από μερικά πιοτά και κανένας ομορφονιός..."
Μπήκε στη Μπουγκάτι λέγοντας στους φίλους της που την αποχαιρετούσαν: "Γειά σας, φίλοι μου! Πηγαίνω προς τη δόξα".
Μόλις κάθισε στη θέση του συνοδηγού, τα κρόσια της μπατίκ εσάρπας της πιάστηκαν στις ακτίνες τις αριστερής πίσω ρόδας. Όταν το αμάξι ξεκίνησε και ενώ η αγαπημένη φίλη της Μαίρη φώναζε "Isadora, ta chale! Ramasse ta chale!" ("Ισιδώρα, την εσάρπα σου! Μάζεψε την εσάρπα σου!") η πιασμένη στη ρόδα εσάρπα τράβηξε με δύναμη την Ισιδώρα στον δρόμο όπου άφησε και την τελευταία της πνοή στραγγαλισμένη απ'την εσάρπα της ….ήταν 50 ετών.
Καθώς η τέχνη της είχε τόνο πολύ προσωπικό, η Ντάνκαν δεν κατάφερε να αφήσει πίσω της μια σχολή. Άφησε πίσω της μόνο τη χαρακτηριστική τεχνική της και το αναντίρρητο παιδαγωγικό της έργο αλλά και μια πληθώρα από σχέδια, ζωγραφιές, φωτογραφίες και κείμενα για τα οποία υπήρξε ταυτόχρονα το μοντέλο και η έμπνευση. Η άποψή της ωστόσο για τον χορό ως μέσο προσωπικής έκφρασης παραμένει ζωντανή μέσα από πολλές μεταγενέστερες τάσεις της τέχνης που υπηρέτησε η ίδια με τόσο πάθος.
«Δεν επινόησα τον χορό, υπήρχε πριν από εμένα. Κοιμόταν όμως κι εγώ τον ξύπνησα» είπε κάποτε η Ισιδώρα Ντάνκαν. Και αν η παραπάνω δήλωση ακούγεται ίσως υπερφίαλη, δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν ότι σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας η «ξυπόλυτη χορεύτρια» υπήρξε ο άνθρωπος που προσέφερε περισσότερα από κάθε άλλον στην τέχνη της κίνησης.
Από την Αυτοβιογραφία του Γιεσένιν (μετάφραση από τα ρωσσικά)
Γεννήθηκα στις 21 Σεπτεμβρίου 1805 στο χωριό Κωνσταντίνοβο της επαρχίας Ριαζάν. Πατέρας μου ήταν ο αγρότης Αλέξανδρος Νικήτιτς Γεσένιν και μητέρα μου η Τατιάνα Φιόντοροβνα.
Τα παιδικά μου χρόνια τα πέρασα κοντά στον παππού και στη γιαγιά - γονείς της μητέρας μου - στο διπλανό χωριό Μάτοβο.
Οι πρώτες αναμνήσεις μου ξεκινάν από τον καιρό που ήμουν 3-4 χρόνων.
Θυμάμαι το δάσος, το μεγάλο δρόμο που ήταν γεμάτος λακούβες. Η γιαγιά μου τραβάει για το μοναστήρι Ραντοβέτσκι, που ήταν 40 βέρστια μακριά από μας. Εγώ, πιασμένος απ'το ραβδί της, με δυσκολία σέρνω απ'την κούραση τα πόδια, και η γιαγιά μου όλο μουρμουρίζει : "Περπάτα, περπάτα, φρουτάκι μου, ο Θεός θα σου δώσει ευτυχία".
Συχνά μαζεύονταν στο σπίτι μας τυφλοί, ζητιάνοι, πλανόδιοι χωριάτες, έλεγαν ψαλμωδίες για τον όμορφο Παράδεισο, για το Λάζαρο, για τον Μικόλα και για τον αρραβωνιαστικό, τον λαμπρό ξένο απ'την αόρατη πολιτεία.
Η γριά παραμάνα μου μου έλεγε παραμύθια, όλα εκείνα τα παραμύθια που ακούνε και μαθαίνουν τα χωριατόπαιδα.
Ο παππούς μού τραγουδούσε παλιά τραγούδια - συρτά και λυπητερά. Τα σαββατόβραδα και τις κυριακές μου διηγιόταν ιερές ιστορίες απ'τη Βίβλο. Η ζωή μου όμως στο δρόμο δεν έμοιαζε καθόλου με τη σπιτίσια ζωή. Οι συνομήλικοί μου ήταν ζωηρά παιδιά. Μαζί τους σκαρφάλωνα και τρύπωνα στους ξένους κήπου, τό'σκαγα για 2-3 μέρες στα βοσκοτόπια, κ'έτρωγα μαζί με τους τσοπάνηδες ψάρια που πιάναμε στις μικρές λίμνες, θολώνοντας με τα χέρια τα νερά τους. Ύστερα, σαν γύριζα σπίτι, συχνά μου τις βρέχανε. Στη φαμίλια μας, εκτός απ'τη γιαγιά, τον παππού και την παραμάνα, ζούσε κ'ένας επιληπτικός θείος μου. Πολύ μ'αγαπούσε και πηγαίναμε μαζί να ποτίσουμε τ'άλογα στο ποτάμι Οκά. Τη νύχτα, όταν ο καιρός είναι καλός, το φεγγάρι στέκεται ασάλευτο μες στο νερό. Την ώρα που έπιναν τ'άλογα μου φαινόταν πως, να, να, όπου να'ναι, θα πιούν το φεγγάρι, και χαιρόμουν, όταν μαζί με τους κύκλους του νερού ξεγλιστρούσε το φεγγάρι απ'τα στόματά τους. Όταν έκλεισα τα 12, μετά το δημοτικό του χωριού, μ'έστειλαν να σπουδάσω σ'ένα σχολαρχείο. Οι δικοί μου ήθελαν να με κάνουν δάσκαλο. Είχαν σκοπό μάλιστα να με στείλουν και σε ινστιτούτο, μα για καλή μου τύχη αυτό δεν έγινε. Στίχους άρχισα να γράφω στα 9 μου χρόνια, κ'έμαθα να διαβάζω στα 5. Στο έργο μου απ'την αρχή επέδρασαν τα λαϊκά τραγούδια. Το σχολείο δεν άφησε σε μένα κανένα άλλο χνάρι εκτός από μιά καλή γνώση της εκκλησιαστικής σλάβικης γλώσσας. Αυτό ήταν όλο κι όλο που μου έδωσε. Τα υπόλοιπα τα έμαθα μόνος μου με τη βοήθεια κάποιου Κλεμένωφ. Αυτός μου γνώρισε τη νέα λογοτεχνία και μου εξήγησε γιατί πρέπει να σεβόμαστε τους κλασσικούς. Απ'τους ποιητές περισσότερο μου άρεσαν ο Λέρμοντωφ και ο Κολτσώφ. Αργότερα πέρασα στον Πούσκιν.
Το 1913 άρχισα να παρακολουθώ μαθήματα στο Πανεπιστήμιο του Σανιάφσκι. Έμεινα εκεί ενάμιση χρόνο και μετά υποχρεώθηκα να σταματήσω για οικονομικούς λόγους και να γυρίσω στο χωριό.
Αυτή την εποχή έγραψα την ποιητική συλλογή "Ραντούνιτσα". Μερικά απ'αυτά τα ποιήματα τα έστειλα σε περιοδικά της Πετρούπολης, μα δεν πήρα καμιάν απάντηση κι αποφάσισα να πάω εκεί μόνος μου. Πήγα κ'έψαξα να βρω τον Γκοροντέτσκι. Με δέχτηκε με μεγάλη εγκαρδιότητα. Στο σπίτι του μαζεύονταν τότε όλοι σχεδόν οι ποιητές. Έγινε θόρυβος γύρω από το όνομά μου, και μετά άρχισαν να δημοσιεύουν απανωτά τους στίχους μου...
Τον πρώτο καιρό που έμενα στην Πετρούπολη έτυχε να συναντηθώ πολλές φορές με τον Μπλοκ, με τον Ιβάνωφ-Ραζούμνικωφ. Αργότερα με τον Αντρέι Μπέλιη. Στην αρχή την Επανάσταση τη δέχτηκα με συμπάθεια, πιό πολύ αυθόρμητα, παρά συνειδητά.
Το 1017 παντρεύτηκα για πρώτη φορά με τη Ζ.Ν.Ράιχ. Το 1918 χώρισα κι άρχισα μια ζωή πλάνητα, όπως και πολλοί Ρώσοι στην περίοδο 1918-1921. Τα χρόνια αυτά πήγα στο Τουρκεστάν, στον Καύκασο, στην Περσία, στην Κριμαία, στη Βεσαραβία, στις στέπες του Όρενμπουργκ, στις ακτές του Μούρμανσκ και στον Αρχάγγελο.
Το 1922 παντρεύτηκα την Ισιδώρα Ντάνκαν και ταξίδεψα στην Αμερική, αφού όργωσα όλη την Ευρώπη, εκτός από την Ισπανία.
Ύστερα απ'τα ταξίδια μου στο εξωτερικό άρχισα να βλέπω διαφορετικά τη χώρα μου και τα γεγονότα.
Αυτή η σχεδόν κοκαλωμένη νομαδική ζωή μας δεν μου αρέσει πιά. Μου αρέσει τώρα ο πολιτισμός. Μα καθόλου δεν αγαπώ την Αμερική. Η Αμερική είναι η βρωμιά, που μέσα της χάνονται όλα - όχι μόνο η τέχνη, μα γενικά οι καλύτερες εξάρσεις της ανθρωπότητας. Αν κάποιοι σήμερα προτιμούν την Αμερική, εγώ είμαι έτοιμος να προτιμήσω τον γκρίζο ουρανό μας και το τοπίο μας: την ίσμπα, που μόλις ξεπροβάλλει απ'τη γη, το μαγκανοπήγαδο που γύρω του πάει κ'έρχεται το κοκαλιάρικο άλογο, τεντώνοντας πέρα μακριά στον αέρα την ουρά του. Αυτό, βέβαια, δεν είναι ούτε ουρανοξύστες που δημιούργησαν προσωρινά έναν Ροκφέλερ κ'έναν Μακκόρμικ, μα είναι αυτό που έθρεψε έναν Τολστόι, έναν Ντοστογιέφσκι, έναν Πούσκιν, έναν Λέρμοντωφ και τόσους άλλους...
Εγώ, πρώτα απ'όλα, αγαπώ την οργανική έκφραση. Η τέχνη για μένα δεν είναι ψεύτικα στολίδια ή μιά κάποια εφευρετικότητα, αλλά η πιό αναγκαία γλώσσα που μ'αυτήν θέλω να εκφραστώ.
Γι'αυτό και το ρεύμα του ιμαζινισμού που άρχισε το 1919 από μένα και τον Σερσένιεβιτς, παρόλο που έστρεψε τυπικά τη ρωσική ποίηση προς μιάν άλλη κατεύθυνση αισθητικής, δεν επέτρεψε ακόμη σε κανέναν να προβληθεί σαν ιδιαίτερο ταλέντο. Τώρα αρνούμαι όλες τις σχολές. Νομίζω πως ο ποιητής δεν μπορεί ν'ακολουθεί μιά καθορισμένη σχολή. Αυτό του δένει τα χέρια και τα πόδια. Μόνο ο ελεύθερος καλλιτέχνης μπορεί να δημιουργήσει ελεύθερο έργο.
Αυτά είναι όλα όσα ήθελα να πω σύντομα, σχηματικά για τη ζωή μου. Εδώ δεν λέγονται όλα. Μα έχω τη γνώμη πως είναι νωρίς ακόμα για να διατυπώσω κάποια συμπεράσματα για τον εαυτό μου. Η ζωή και το έργο μου είναι ακόμα μπροστά.
Υ.Γ.: Ο Γιεσένιν αυτοκτόνησε τον ίδιο χρόνο, στις 27 Δεκέμβρη του 1925, στο δωμάτιο του "Ξενοδοχείου της Αγγλίας" του Λένινγκραντ (σημερινή Αγία Πετρούπολη) , στο οποίο κάποτε είχε ζήσει με την Ισιδώρα. Εκεί τον βρήκαν κρεμασμένο, με τη λουρίδα μιάς βαλίτσας του, από το παράθυρο. Είχε ανοίξει την φλέβα του και με το αίμα του είχε γράψει τους παρακάτω παράξενους στίχους προς ένα φίλο του ζωγράφο με τον οποίο το βράδι είχαν φάει, είχαν πιεί και είχαν γλεντοκοπήσει:
Φίλε μου, έχε γειά, γειά και χαρά.
Μέσα στα στήθια μου είσαι κλεισμένος
πάντοτε με την ίδια αγάπη!
Κι αν δεν σε παίρνω μαζί μου
αυτός ο χωρισμός μας δένει
με την υπόσχεση ν'ανταμώσουμε στο μέλλον.
Φίλε μου, γειά σου, φεύγω χωρίς το χέρι να
σου σφίξω
χωρίς μιά λέξη να σου πω. Ας μη σκιάσει
καμιά σκέψη σκοτεινή το μέτωπό σου...
Ο θάνατος μες στην ζωή δεν είναι τίποτε
και σίγουρα δεν είναι πιό καινούργιο το να ζει
Θέμα: Απ: IΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ Δευ Μαϊος 26, 2008 11:02 pm
Περίμενα ότι στις εκδηλώσεις που διοργανώνονται κάθε χρόνο στο Θέατρο Βράχων από το Δήμο Βύρωνα, θα περιλαμβάνονταν και κάποιο αφιέρωμα στη μεγάλη αυτή χορεύτρια που τίμησε τη συνοικία του Βύρωνα επιλέγοντάς τον ως τόπο κατοικίας της. Αμφιβάλλω όμως αν οι περί τα πολιτιστικά τυρβάζοντες γνωρίζουν ότι σήμερα είναι η επέτειος γεννήσεως της Ισιδώρας. Άλλωστε στην Ελλάδα ο χορός παραμένει μιά Τέχνη γιά λίγους κι ας είναι μαζί με τη μουσική και το τραγούδι τα τρία αδιάσπαστα στοιχεία που συνθέτουν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Και επί τη ευκαιρία να σας πώ και ένα πραγματικό ανέκδοτο. Βρίσκομαι στο λόφο του Φιλοππάπου, εκεί όπου κάθε καλοκαίρι, στο γνωστό θεατράκι της ΔΟΡΑΣ ΣΤΡΑΤΟΥ, παρουσιάζονται παραδοσιακά τραγούδια και χοροί από όλες τις περιοχές της Ελλάδας, ένα υπέροχο θέαμα που όμως κατά κανόνα θεατές είναι οι τουρίστες. Ρωτώ το φύλακα του χώρου "Μήπως γνωρίζετε,πότε ξεκινούν οι παραστάσεις της Δόρας Στράτου;"
Και η απάντηση του φύλακα : "Άαα, δεν ξέρω. Θα πρέπει να επικοινωνήσετε με την ίδια"!!!
Εδώ να υπενθυμίσω ότι η Δόρα (ή Δωροθέα) Στράτου, πρωτοπόρος στον τομέα του ελληνικού χορού, (ίδρυσε το Σωματείο "Ελληνικοί Χοροί", και κατόρθωσε, αγοράζοντας συνεχώς επί 30 χρόνια παλιές φορεσιές από τα χωριά, να το προικίσει με τη μεγαλύτερη συλλογή της Ελλάδας: 2.500 πλήρεις φορεσιές από όλες τις περιοχές, πολλά παραδοσιακά κοσμήματα, εξέδωσε μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο σειρές δημοτικής μουσικής: 45 δίσκους, κλπ.), έφυγε από το μάταιο τούτο κόσμο τον Ιανουάριο του 1998 ... Ευχαρίστησα τον φύλακα αλλά προτίμησα να μη ζητήσω τηλέφωνο επικοινωνίας με.. τη μακαρίτισα.
Θέμα: Απ: IΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ Τρι Μαϊος 27, 2008 12:52 am