H νίκη της «Εζρα» - βιβλία + ιδέες - Το Βήμα Online
Κρύο πράγμα όταν ένα δικαστήριο καλείται να αποτιμήσει τη λογοτεχνία. Γιατί τα δικά του κριτήρια αφορούν τα σημεία τριβής ενός έργου με τη φαινομενική πραγματικότητα, την επιφανειακή δηλαδή εκδοχή της λογοτεχνικής επικράτειας. Και όμως. Τα δικαστήρια καλούνται ορισμένες φορές να αποφανθούν. Το Ανώτατο Γερμανικό Δικαστήριο απαγόρευσε στα μέσα της δεκαετίας του '60 την πρώτη γερμανική έκδοση του μυθιστορήματος του Κλάους Μαν «Μεφίστο», ενός έργου που είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά το 1936 στο Αμστερνταμ. H Δικαιοσύνη διάβασε το μυθιστόρημα όχι ως την τυπολογία του συμβιβασμού των πνευματικών ανθρώπων με ένα δικτατορικό καθεστώς μέσα από την εξιστόρηση της καριέρας ενός σαγηνευτικού αλλά και αδίστακτου θεατρανθρώπου την εποχή του ναζιστικού καθεστώτος, αλλά ως πορτρέτο του ηθοποιού Γκούσταφ Γκρύντγκενς, που θωπεύοντας τους ναζιστές είχε καταφέρει να γίνει γενικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου της Πρωσίας (1937-1945). H Δικαιοσύνη λοιπόν διαβάζοντας το βιβλίο σαν να ήταν πορτρέτο έκρινε ότι προσέβαλλε «τα δικαιώματα της προσωπικότητας» του Γκρύντγκενς, ο οποίος, σημειωτέον, συνέχισε τη λαμπρή θεατρική καριέρα του και στη μεταπολεμική Γερμανία, και το απαγόρευσε. Μόνο δεκαπέντε χρόνια αργότερα, όταν ο Ιστβαν Ζάμπο μετέφερε το μυθιστόρημα στον κινηματογράφο και στη Γερμανία ο «Μεφίστο» κυκλοφόρησε σε παράνομη έκδοση τσέπης, οι κληρονόμοι του υποτιθέμενου θιγομένου και μαζί τους η Δικαιοσύνη εκώφευσαν.
H πραγματικότητα όμως είναι προκατειλημμένη. H Εζρα και η Λάλε έσκασαν μύτη από το μυθιστόρημα που τις περιείχε, απέκτησαν σάρκα και οστά και προσέφυγαν κατά του συγγραφέα, κατά του δημιουργού τους δηλαδή, στη Δικαιοσύνη. Και μεταμορφώθηκαν σε δύο ευυπόληπτες, πλην φουρκισμένες, κυρίες του Μονάχου τουρκικής καταγωγής. H Εζρα μεταμορφώθηκε στην όντως ισχνής καριέρας και περιορισμένου βεληνεκούς ηθοποιό Ayse Romey και η μαμά Λάλε στη μητέρα της Birsel Lemke, κάτοχο του Εναλλακτικού Νομπέλ 2000 για την ευφάνταστη εκστρατεία που είχε οργανώσει κατά τη δεκαετία του '90, με αποτέλεσμα να αποτραπεί η εξαγωγή χρυσού με τη χρήση επικίνδυνου υδροκυανίου από πολυεθνική εταιρεία στα τουρκικά παράλια του Αιγαίου. Οι δύο κυρίες αναγνώρισαν εαυτές στο μυθιστόρημα, αλλά τα «πορτρέτα» που τους επεφύλαξε ο συγγραφέας δεν συνάδουν με την αντίληψη που έχουν οι ίδιες για τον εαυτό τους, τα βρήκαν αρνητικά φορτισμένα και ενδεχομένως επιβλαβή για την όποια περαιτέρω σταδιοδρομία τους. Ο συγγραφέας Μάξιμ Μπίλερ είχε όντως συνάψει στο παρελθόν δεκαοκτάμηνο ατυχή δεσμό με την Τουρκαλίδα ηθοποιό. Οπερ έδει δείξαι.
Το τρίψιμο της πέτρας
«Βάκχες» του Ευριπίδη στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου από το Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη